Dahiliye İlaç AtlasıDizin⌂ Ana sayfa

Sürüm 3 · Kasım 2026

Dahiliye İlaç Atlası

Etki mekanizması · doz · böbrek ve karaciğer yetersizliği · yaşlıda kullanım (TIME kriterleri, Beers 2023) · gebelik ve emzirme · yan etki, kontrendikasyon, etkileşim · Türkiye’deki ürünler

İç hastalıkları ve dahiliye branşları hekimleri ile aile hekimleri için

Genel dahiliye · nefroloji · kardiyoloji · göğüs hastalıkları · enfeksiyon hastalıkları · gastroenteroloji · endokrinoloji · hematoloji · onkoloji · romatoloji · geriatri · alerji-immünoloji

HazırlayanProf. Dr. Savaş Öztürkİstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi
İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Nefroloji Bilim Dalı

Son güncelleme: 7 Kasım 2026 · Hata bildirimi: savasozturkdr@gmail.com · drsavasozturk.com

Yapay zekâ uyarısı. Bu atlas yapay zekâ (YZ) araçlarının desteğiyle hazırlanmıştır. YZ hata yapabilir; mekanizma, doz, yan etki, kontrendikasyon ve ürün bilgileri eksik, hatalı ya da güncelliğini yitirmiş olabilir. İçerik yalnız eğitim ve başvuru amaçlıdır; hekim değerlendirmesinin, tanı ve tedavi kararlarının yerine geçmez. İlaç adı, doz, endikasyon ve ürün bilgileri kullanılmadan önce güncel kısa ürün bilgisi (TİTCK), ilgili kılavuzlar ve kurum protokolleriyle doğrulanmalıdır. Bilgilerin kullanımından doğan sorumluluk kullanıcıya aittir.

Nasıl kullanılır

Her ilacın sayfasında sırayla: kısa özet ve branş etiketleri, etki yeri (organ › yapı › hücre bölgesi › hedef), yer etiketli mekanizma şeması ve “Nerede? · Neye etki eder? · Ne olur?” tablosu; endikasyon, yan etki, kontrendikasyon, etkileşim; erişkin dozu; böbrek yetersizliği (eGFR basamakları, hemodiyaliz, periton diyalizi, diyalizle uzaklaşma, nefrotoksisite); karaciğer yetersizliği (Child-Pugh A/B/C); yaşlıda kullanım (başlangıç dozu, düşme, deliryum, antikolinerjik yük; ilgili TIME-to-STOP/START kriterleri ve AGS Beers 2023 uyarısı); gebelik ve emzirme; Türkiye’de ruhsatlı ürünlerin ticari adları ve yitilik-farmasötik şekilleri yer alır (TİTCK listesinden, yalnızca tanımlama amaçlı; firma adı verilmez). Böbrek ve karaciğer kutularının sol kenar rengi hızlı bakış içindir: ayar gerekmez doz/aralık ayarı ya da dikkat kullanılmaz, kaçınılır veri yetersiz; asıl bilgi kutudaki metindir. Böbrek basamakları eGFR’ye (mL/dk/1,73 m²) göre düzenlenmiştir; Ölçüt: CrCl etiketli ilaçlarda ürün bilgisi Cockcroft-Gault kreatinin klirensini (mL/dk) esas alır ve bu iki değer birbirine çevrilmez. AKI’de kararlı olmayan kreatininle eGFR kullanılmaz; CRRT dozları bu atlasta yoktur. doğrulanıyor etiketli bölümlerde bazı satırlar henüz kısa ürün bilgisi ya da kılavuzla satır satır karşılaştırılmadı; bu bölümlerdeki bilgiyi kullanmadan önce mutlaka doğrulayın (liste: drsavasozturk.com/surum-notlari.html). Dizindeki ada, grup ya da branş adına, TIME rozetine dokunarak ilgili sayfaya gidilir; her sayfanın başındaki ↑ Dizin geri götürür.

Ürün verisi: TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026 (askıdakiler hariç). Doz ve uyarılar güncel kısa ürün bilgileri ve uluslararası kılavuzlarla (KDIGO, ESC, GOLD, GINA, IDSA, ADA, ACR, EULAR, ESH) uyumlu olarak özetlenmiştir; prospektüs metni değildir.

Yaşlıda uygunsuz ilaç kullanımı: TIME-to-STOP/TIME-to-START kriterleri — Bahat G, İlhan B, Erdoğan T, … Öztürk S, … Karan MA. Eur Geriatr Med 2020;11(3):491–498, doi:10.1007/s41999-020-00297-z; Türkçe tam set: Eur J Geriatr Gerontol 2021;3(2):40–100, doi:10.4274/ejgg.galenos.2021.6-6; uluslararası Delphi doğrulaması: Drugs Aging 2021;38(6):513–521, doi:10.1007/s40266-021-00855-5. Kriterler kısaltılarak, kendi cümlelerimizle verilmiştir. American Geriatrics Society 2023 Updated AGS Beers Criteria. J Am Geriatr Soc 2023;71(7):2052–2081, doi:10.1111/jgs.18372.

İlaç dizini → Terapötik gruplar → Branşlara göre → Hızlı başvuru tabloları →

İlaç dizini

864 kayıt (819 ilaç, 45 ilaç sınıfı), alfabetik. İlaç sınıfları sınıf ile işaretlidir. Arama kutusuna ticari ad da yazılabilir.

A

AbakavirAntiretroviral (nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)AbataseptKostimülasyon blokeri (CTLA4-Ig füzyon proteini)AbemasiklibCDK4/6 inhibitörüAbirateronCYP17A1 (17α-hidroksilaz / C17,20-liyaz) inhibitörüACE inhibitörleriİlaç sınıfı · RAAS blokeri (ACE inhibitörü)AdalimumabAnti-TNF-α monoklonal antikoru (tam insan)AdefovirNükleotid analoğu (HBV polimeraz inhibitörü)AdenozinEndojen purin nükleozidi; AV düğüm iletimini geçici kesen antiaritmikAfatinibErbB ailesi (EGFR, HER2, HER4) geri dönüşsüz tirozin kinaz inhibitörüAgalsidazEnzim replasman tedavisi (rekombinant α-galaktozidaz A)AgomelatinMelatonerjik antidepresan (MT1/MT2 agonisti, 5-HT2C antagonisti)AkalabrutinibKovalent BTK inhibitörü (2. kuşak, oral)Akarbozα-glukozidaz inhibitörüAksitinibVEGFR tirozin kinaz inhibitörüAktif kömürGastrointestinal dekontaminasyon ajanı (adsorban)Aktive protrombin kompleksi (FEIBA)Plazma kaynaklı by-pass koagülasyon ürünüAlbendazolBenzimidazol grubu antihelmintikAlectinibALK ve RET tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)AlemtuzumabAnti-CD52 monoklonal antikor (lenfosit tüketici)AlendronatBisfosfonat (azot içeren)AlfakalsidolAktif D vitamini öncülü (1α-hidroksikolekalsiferol)Alfa blokerlerİlaç sınıfı · α-adrenerjik reseptör blokeriAlfa lipoik asitAntioksidan (tioktik asit)AlfuzosinAlfa-1 adrenerjik reseptör blokeri (uroselektif)Alglukosidaz alfaEnzim replasman tedavisi (rekombinant asit α-glukozidaz)AliskirenDoğrudan renin inhibitörüAllopurinolKsantin oksidaz inhibitörü (ürat düşürücü)AlpelisibPI3Kα inhibitörüAlprazolamBenzodiazepin (kısa-orta etkili)AlprostadilProstaglandin E1 analoğu (vazodilatör, antiagregan)AlteplazRekombinant doku plazminojen aktivatörü (fibrinolitik)AmantadinNMDA antagonisti, dopaminerjik ve antiviral (M2 kanal blokeri)AmbrisentanSeçici endotelin reseptör antagonisti (ETA)AmbroksolMukolitik (sekretolitik)Amfoterisin BPolien antifungalAmifostinSitoprotektan (organik tiyofosfat ön ilacı)AmikasinAminoglikozid antibiyotikAmiloridPotasyum tutucu diüretik (ENaC inhibitörü)Aminoglikozitlerİlaç sınıfı · aminoglikozit antibiyotik (30S ribozom inhibitörü)AmiodaronSınıf III antiaritmik (potasyum kanal blokeri)AmisülpridAtipik antipsikotik (benzamid; D2/D3 antagonisti)AmitriptilinTrisiklik antidepresan (serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü)AmlodipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeriAmoksisilin (± klavulanat)Aminopenisilin (beta-laktam antibiyotik)AmpisilinAminopenisilin (beta-laktam antibiyotik)Ampisilin-sulbaktamAminopenisilin + β-laktamaz inhibitörüAnakinraİnterlökin-1 reseptör antagonisti (rekombinant)AnastrozolSteroid yapıda olmayan aromataz inhibitörüAnidulafunginEkinokandin antifungalAnifrolumabAnti-tip I interferon reseptörü (IFNAR1) monoklonal antikoruAnjiyotensin reseptör blokerleri (ARB)İlaç sınıfı · RAAS blokeri (AT1 reseptör blokeri)AnselamimabAmiloid fibrilini hedefleyen monoklonal antikor (araştırma aşamasında)Antipsikotiklerİlaç sınıfı · dopamin D2 reseptör antagonistiAntitimosit globulin (ATG)Poliklonal anti-T hücre antikoru (lenfosit tüketici)Antitrombin IIIPlazma kaynaklı ya da rekombinant antitrombin (doğal antikoagülan)Anti-CD20 monoklonal antikorlarİlaç sınıfı · anti-CD20 monoklonal antikor (B hücre tüketici)Anti-D immünglobuliniİnsan Rh(D) immünglobulini (polyklonal IgG)Apalutamidİkinci kuşak androjen reseptörü inhibitörüApiksabanDoğrudan faktör Xa inhibitörü (DOAK)ApomorfinDopamin agonisti (D1/D2), enjeksiyonla kurtarma tedavisiApremilastFosfodiesteraz-4 (PDE4) inhibitörüAprositentanİkili endotelin reseptör antagonisti (ETA/ETB)ArgatrobanDirekt trombin inhibitörüAripiprazolAtipik antipsikotik (D2 parsiyel agonisti)ArtesunatArtemisinin türevi antimalaryal (IV)AsciminibBCR-ABL allosterik (STAMP) tirozin kinaz inhibitörüAseklofenakNSAİİ (diklofenak türevi, fenilasetik asit; COX-2 tercihli)AsemetasinNSAİİ (indometazin glikolik asit esteri; prodrug)AsetazolamidKarbonik anhidraz inhibitörü (zayıf diüretik)Asetilsalisilik asit (aspirin)Antiagregan (geri dönüşsüz COX-1 inhibitörü)Asetohidroksamik asitÜreaz inhibitörüAsiklovirNükleozid analoğu antiviral (anti-herpes)AtasiseptBAFF ve APRIL füzyon proteini (TACI-Ig; araştırma aşamasında)AtazanavirHIV proteaz inhibitörüAtenololSeçici β1 adrenerjik reseptör blokeri (suda çözünür)AtezolizumabAnti-PD-L1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)AtorvastatinHMG-KoA redüktaz inhibitörü (statin)AtovakonAntiparazitik-antifungal (sitokrom bc1 inhibitörü, naftokinon)AtrasentanSeçici endotelin A reseptör antagonistiAtropinAntimuskarinik (belladonna alkaloidi)AvakopanC5a reseptör (C5aR1) antagonistiAzatiyoprinPürin antimetaboliti (immünsüpresif)AzilsartanAnjiyotensin II reseptör blokeri (ARB; ön ilaç)AzitromisinMakrolid (azalid) antibiyotikAzol antifungallerİlaç sınıfı · azol antifungal (CYP51 inhibitörü)

B

BaklofenGABA-B agonisti (merkezi etkili kas gevşetici)BaksdrostatAldosteron sentaz (CYP11B2) inhibitörü (araştırma aşamasında)Baloksavir marboksilAntiviral (kap bağımlı endonükleaz inhibitörü)Bardoksolon metilNrf2 aktivatörü (araştırma aşamasında)BarisitinibJAK inhibitörü (JAK1/JAK2)BasiliksimabAnti-CD25 (IL-2 reseptörü) monoklonal antikorBedakilinDiaril kinolin antitüberkülozBeklometazon dipropiyonatİnhale kortikosteroid (tek başına ve formoterolle sabit kombinasyon olarak)BelataseptKostimülasyon blokeri (CTLA4-Ig füzyon proteini)BelimumabAnti-BLyS (BAFF) monoklonal antikoruBelzutifanHIF-2α inhibitörü (hedefe yönelik tümör ilacı)BemiparinDüşük molekül ağırlıklı heparin (ultra-düşük MA)BenazeprilACE inhibitörü (ön ilaç; aktif metaboliti benazeprilat)BendamustinAlkilleyici ajan (azot mustardı ve pürin analoğu yapısı)BenralizumabAnti-IL-5Rα monoklonal antikorBenzatin penisilin GUzun etkili penisilin (depo beta-laktam)Benzodiazepinlerİlaç sınıfı · GABA-A pozitif allosterik modülatörü, sedatif-anksiyolitikBetahistinHistamin H3 antagonisti / H1 zayıf agonisti (vestibüler ilaç)BetametazonUzun etkili glukokortikoid (sistemik)Beta blokerlerİlaç sınıfı · β-adrenerjik reseptör blokeriBevasizumabAnti-VEGF-A monoklonal antikorBictegravirHIV integraz inhibitörü (INSTI)Bifosfonatlarİlaç sınıfı · osteoklast inhibitörü, kemik yıkımı azaltıcıBikalutamidSteroid yapıda olmayan antiandrojen (androjen reseptörü antagonisti)Bilastin2. kuşak H1 antihistaminikBimekizumabIL-17A ve IL-17F inhibitörü (insan monoklonal IgG1 antikoru)BiperidenAntikolinerjik (muskarinik reseptör antagonisti), antiparkinsonBisakodilUyarıcı (stimülan) laksatifBisoprololSeçici β1-adrenerjik reseptör blokeriBivalirudinDoğrudan trombin inhibitörü (20 aminoasitli sentetik peptid)Bizmut subsitratBizmut tuzu (mukoza koruyucu, H. pylori'ye etkili)BleomisinGlikopeptit antitümör antibiyotik (DNA kırıcı)BlinatumomabCD19×CD3 iki özgüllü T hücre yönlendirici antikor (BiTE)BortezomibProteazom inhibitörüBosentanEndotelin reseptör antagonisti (ETA/ETB, dual)BosutinibBCR-ABL ve SRC ailesi tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)Brentuksimab vedotinAnti-CD30 antikor–ilaç konjugatı (MMAE yüklü)BrigatinibALK, ROS1 ve EGFR tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)BrivudinAntiviral (timidin analoğu)BromheksinMukolitik (sekretolitik)BudesonidGlukokortikoid (yüksek ilk geçiş etkili)BukillaminTiyol grubu içeren hastalık modifiye edici antiromatizmal (DMARD)BumetanidKıvrım diüretiği (NKCC2 inhibitörü)BuprenorfinKısmi μ-opioid agonist (κ antagonist)BupropionNoradrenalin-dopamin geri alım inhibitörü (NDRI)BurosumabAnti-FGF23 monoklonal antikorBuspironSerotonin 5-HT1A kısmi agonisti (anksiyolitik)BusulfanAlkilleyici ajan (alkil sülfonat)ButamiratSantral etkili antitüsif (non-opioid)

Ç

Çinko sülfatÇinko takviyesi (eser element)

D

DabigatranDoğrudan trombin inhibitörü (DOAK)DabrafenibBRAF V600 kinaz inhibitörüDalteparinDüşük molekül ağırlıklı heparinDanazolSentetik androjen (etisteron türevi; gonadotropin baskılayıcı)DapagliflozinSGLT2 inhibitörüDaprodustatHIF prolil hidroksilaz inhibitörü (oral anemi ilacı)DapsonSülfon grubu antibakteriyel ve antiprotozoal (folat sentezi inhibitörü)DaptomisinSiklik lipopeptid antibiyotikDaratumumabAnti-CD38 monoklonal antikoruDarbepoetinEritropoez uyarıcı ajan (ESA, uzun etkili)DarifenasinAntimuskarinik (mesane, M3 seçici antagonist)Darolutamidİkinci kuşak androjen reseptörü inhibitörüDarunavirAntiretroviral (HIV proteaz inhibitörü)DasatinibBCR-ABL ve SRC ailesi tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)DeferasiroksOral demir şelatörü (tridentat; 2:1 kompleks)DeferipronOral demir şelatörü (bidentat; 3:1 kompleks)DeferoksaminParenteral demir şelatörü (heksadentat)DefibrotidEndotel koruyucu / profibrinolitik polidezoksiribonükleotidDeflazakortSentetik glukokortikoid (oksazolin türevi, prodrug)DeksametazonGlukokortikoid (uzun etkili, mineralokortikoid etkisiz)DeksibuprofenNSAİİ (ibuprofenin aktif S(+) enantiyomeri)DeksketoprofenSteroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ; COX inhibitörü)DelamanidNitroimidazo-oksazol antitüberkülozDemeklosiklinTetrasiklin grubu antibiyotik (ADH antagonisti etkili)Demir dekstranParenteral demir (IV/IM demir dekstran kompleksi)Demir glukonatParenteral demir (sodyum ferrik glukonat kompleksi)Demir sükrozParenteral demir (IV demir sükroz kompleksi)Demir (II) sülfat (oral demir)Oral demir preparatı (iki değerlikli demir)DenosumabAnti-RANKL monoklonal antikor (antirezorptif)Desloratadin2. kuşak H1 antihistaminik (loratadinin aktif metaboliti)DesmopressinSentetik vazopressin analoğu (V2 agonisti)DiasereinYavaş etkili osteoartrit ilacı (SYSADOA; IL-1β inhibitörü antrakinon)DiazepamBenzodiazepin (uzun etkili)DietilkarbamazinAntifilarial (mikrofilerisidal) ajanDifelikefalinPeriferik kappa-opioid reseptör agonistiDifenhidraminBirinci kuşak H1 antihistaminikDigoksinKardiyak glikozid (Na⁺-K⁺-ATPaz inhibitörü)DiklofenakSteroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ; COX-1/COX-2 inhibitörü)DiltiazemNon-dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (benzotiazepin)DipiridamolAntitrombosit ajan (fosfodiesteraz ve adenozin geri alım inhibitörü)Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)İlaç sınıfı · direkt oral antikoagülan (Xa ya da trombin inhibitörü)Dobutaminβ1 agonisti (pozitif inotrop; IV)DoksazosinSelektif α1-adrenerjik reseptör blokeriDoksersalsiferolAktif D vitamini öncüsü (D2 analoğu, paratiroid baskılayıcı)DoksisiklinTetrasiklin antibiyotikDoksofilinKsantin türevi bronkodilatörDoksorubisinAntrasiklin (topoizomeraz II inhibitörü)DolutegravirHIV integraz zincir transfer inhibitörü (INSTI)DomperidonPeriferik dopamin D2 antagonisti (prokinetik, antiemetik)DonepezilAsetilkolinesteraz inhibitörü (geri dönüşlü)DopaminEndojen katekolamin; doza bağlı D1, β1 ve α1 agonistiDoravirinAntiretroviral (non-nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)Dornaz alfaİnhale rekombinant DNaz (mukolitik enzim)DPP-4 inhibitörleriİlaç sınıfı · DPP-4 inhibitörü (gliptin)DulaglutidGLP-1 reseptör agonisti (haftalık)DuloksetinSNRI (serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü)DurvalumabAnti-PD-L1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)Dutasterid5-alfa redüktaz inhibitörü (tip 1 ve 2)

E

Ebastin2. kuşak H1 antihistaminik (piperidin)EdoksabanDoğrudan faktör Xa inhibitörü (DOAK)EfavirenzAntiretroviral (non-nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)EfedrinSempatomimetik amin (doğrudan ve dolaylı etkili alfa/beta agonist)EksemestanSteroid yapıda aromataz inaktivatörü (irreversibl)EksenatidGLP-1 reseptör agonistiEkulizumabAnti-C5 monoklonal antikor (kompleman inhibitörü)ElbasvirNS5A inhibitörü (HCV; grazoprevirle sabit doz kombinasyon)EletriptanTriptan (5-HT1B/1D agonisti)EliglustatGlukozilseramid sentaz inhibitörü (substrat azaltma)EltrombopagOral trombopoetin reseptör agonisti (küçük molekül)EmisizumabBispesifik monoklonal antikor (faktör VIIIa taklitçisi)EmpagliflozinSGLT2 inhibitörüEnalaprilACE inhibitörüEnfuvirtidHIV füzyon inhibitörü (gp41 hedefli)EnoksaparinDüşük molekül ağırlıklı heparinEntekavirNükleozid analoğu antiviral (HBV polimeraz inhibitörü)Enzalutamidİkinci kuşak androjen reseptörü sinyal inhibitörüEpinefrin (adrenalin)Endojen katekolamin; α ve β adrenerjik agonistEplerenonSeçici mineralokortikoid reseptör antagonisti (K⁺ tutucu)EpoprostenolProstasiklin (PGI₂) analoğu (IV)Eptakog alfa (rekombinant FVIIa)Rekombinant aktive faktör VII (by-pass ajanı)EptifibatidGP IIb/IIIa antagonisti (siklik heptapeptid)ErdosteinMukolitik ve antioksidanErgokalsiferolD vitamini (D2; ön hormon)EritromisinMakrolid antibiyotik (güçlü CYP3A4 ve P-gp inhibitörü)Eritropoetin (epoetin)Eritropoezi uyaran ajan (ESA)Eritropoezi uyaran ajanlar (ESA)İlaç sınıfı · eritropoetin reseptör agonisti, anemi tedavisiErlotinibEGFR tirozin kinaz inhibitörü (1. kuşak, geri dönüşlü)ErtapenemKarbapenem (beta-laktam antibiyotik)EsmololUltra kısa etkili selektif β1 blokerEsomeprazolProton pompası inhibitörü (PPI)EssitalopramSSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)EstradiolÖstrojenEtambutolAntitüberküloz ilaç (arabinosil transferaz inhibitörü)EtanerseptTNF-α inhibitörü (çözünür reseptör füzyon proteini)EtelkalsetidKalsimimetik (intravenöz)EtidronatBirinci kuşak bifosfonat (azot içermeyen)Etionamidİkinci basamak antitüberküloz (tiyoamid)EtodolakNSAİİ (piranokarboksilik asit türevi; COX-2 tercihli)EtrasimodSfingozin 1-fosfat (S1P) reseptör modülatörüEverolimusmTOR inhibitörü (proliferasyon sinyal inhibitörü)EvolokumabPCSK9 monoklonal antikoru (LDL düşürücü)EzetimibKolesterol emilim inhibitörü (NPC1L1)

F

Faktör IX (nonakog gamma)Rekombinant koagülasyon faktörü IXFaktör VIII (oktokog alfa)Rekombinant koagülasyon faktörü VIIIFamotidinH2 reseptör blokeriFamsiklovirAntiviral (nükleozid analoğu; penciklovir ön ilacı)FavipiravirAntiviral (RNA bağımlı RNA polimeraz inhibitörü)FebuksostatPürin olmayan seçici ksantin oksidaz inhibitörüFeksofenadin2. kuşak H1 antihistaminik (terfenadin metaboliti)FelodipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (arteriyoler seçici)FelzartamabAnti-CD38 monoklonal antikor (araştırma aşamasında)FenazopiridinÜriner analjezik (azo boyası)FenilefrinSeçici alfa-1 adrenerjik agonist (vazopressör)Feniraminİlk kuşak H₁ antihistaminikFenitoinAntiepileptik (sodyum kanal blokeri)FenobarbitalBarbitürat antiepileptik (GABA-A modülatörü)FenofibratFibrat (PPAR-alfa agonisti; trigliserid düşürücü)FenoksibenzaminNonselektif, kompetitif olmayan (geri dönüşümsüz) alfa-adrenerjik blokerFenoksimetilpenisilinPenisilin (dar spektrumlu, oral)FenoldopamSeçici dopamin D1 reseptör agonisti (renal vazodilatör)FenoprofenPropiyonik asit türevi NSAİİFentanilSentetik μ-opioid agonistFentolaminNonselektif kompetitif alfa-adrenerjik blokerFerrik sitratDemir bazlı fosfat bağlayıcıFesoterodinAntimuskarinik (mesane; ön ilaç, aktif metaboliti 5-hidroksimetil tolterodin)FidaksomisinMakrosiklik antibiyotik (dar spektrumlu)FilgrastimRekombinant G-CSF (kısa etkili)Finasterid5-alfa redüktaz inhibitörü (tip 2)FinerenonSteroid olmayan seçici mineralokortikoid reseptör antagonistiFitomenadion (K vitamini)K vitamini (vitamin K1)Florokinolonlarİlaç sınıfı · florokinolon antibiyotik (DNA giraz inhibitörü)FludrokortizonSentetik mineralokortikoidFlukloksasilinPenisilinaz dirençli penisilinFlukonazolTriazol grubu antifungalFlumazenilBenzodiazepin antagonistiFlunarizinKalsiyum kanal blokörü (difenilpiperazin; antihistaminik özellikli)FluoksetinSSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)FlurbiprofenNSAİİ (propiyonik asit türevi; nonselektif COX inhibitörü)FlusitozinAntifungal pirimidin analoğuFlutikazon propiyonatİnhale kortikosteroid (ICS)FluvoksaminSSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)Folik asitB9 vitamini (folat)FomepizolAlkol dehidrogenaz inhibitörü (panzehir)FondaparinuksSentetik pentasakkarid (seçici faktör Xa inhibitörü)FormoterolUzun etkili β2 agonisti (LABA, hızlı başlangıçlı)FosaprepitantNK1 reseptör antagonisti (aprepitantın IV ön ilacı)Fosfat bağlayıcılarİlaç sınıfı · bağırsakta fosfat bağlayıcıFosfomisinFosfonik asit türevi antibiyotikFosinoprilACE inhibitörü (fosfinat ön ilaç; aktif metaboliti fosinoprilat)FoskarnetPirofosfat analoğu antiviral (viral DNA polimeraz inhibitörü)FulvestrantSelektif östrojen reseptörü yıkıcısı (SERD)FurosemidKıvrım (loop) diüretiği

G

GabapentinGabapentinoid (antiepileptik, nöropatik ağrı ilacı)Gabapentinoidlerİlaç sınıfı · α2δ ligandı, nöropatik ağrı ve nöbet ilacıGalantaminAsetilkolinesteraz inhibitörü (geri dönüşlü) ve nikotinik allosterik modülatörGansiklovirGuanozin analoğu antiviral (CMV DNA polimeraz inhibitörü)GefitinibEGFR tirozin kinaz inhibitörü (1. kuşak, geri dönüşlü)GemfibrozilFibrat (PPAR-α agonisti)GemsitabinPirimidin antimetaboliti (nükleozit analoğu)GentamisinAminoglikozid antibiyotikGlekaprevirNS3/4A proteaz inhibitörü (HCV; pibrentasvirle sabit doz kombinasyon)GlibenklamidSülfonilüre (2. kuşak, uzun etkili)GliklazidSülfonilüre (2. kuşak)Glikopironyum bromürUzun etkili antimuskarinik bronkodilatör (LAMA)GlimepiridSülfonilüre (3. kuşak)GlipizidSülfonilüre (2. kuşak, kısa etkili)GLP-1 reseptör agonistleriİlaç sınıfı · GLP-1 reseptör agonisti (inkretin mimetiği)GlukagonPankreas hormonu (glukoz yükseltici)GlukarpidazRekombinant karboksipeptidaz G2 (metotreksat kurtarma enzimi)GolimumabTNF-α inhibitörü (insan monoklonal IgG1 antikoru)GoserelinGnRH agonisti (LHRH analoğu)Granisetron5-HT3 reseptör antagonisti (antiemetik)GrazoprevirNS3/4A proteaz inhibitörü (HCV; elbasvirle sabit doz kombinasyon)GuselkumabIL-23 p19 inhibitörü (insan monoklonal IgG1λ antikoru)

H

HaloperidolBirinci kuşak antipsikotik (butirofenon)HeparinFraksiyone olmayan heparin (indirekt trombin ve Xa inhibitörü)Hepatit B immünglobuliniHiperimmün insan immünglobulini (pasif bağışıklama)HIF-PH inhibitörleriİlaç sınıfı · oral HIF stabilizatörü, anemi tedavisiHidralazinDoğrudan etkili arteriyolar vazodilatörHidroklorotiyazidTiyazid diüretik (NCC inhibitörü)HidrokortizonGlukokortikoid (kısa etkili, mineralokortikoid etkisi olan)HidroksiklorokinAntimalaryal immünomodülatörHidroksikobalaminB12 vitamini (kobalamin)Hidroksizin1. kuşak H1 antihistaminik (anksiyolitik, antikolinerjik)HidromorfonYarı sentetik μ-opioid agonistHiyosin bütilbromürAntimuskarinik (antispazmodik)

I

IvermektinAvermektin grubu antiparaziter (glutamat kapılı klor kanalı aktivatörü)

İ

İbandronatBisfosfonat (azot içeren)İbrutinibKovalent BTK inhibitörü (oral)İbuprofenNonsteroid antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ)İdarusizumabDabigatran antidotu (insanlaştırılmış Fab fragmanı)İfosfamidAlkilleyici ajan (sitotoksik)İkodekstrinPeriton diyalizi ozmotik ajanı (glukoz polimeri)İkosapent etilOmega-3 yağ asidi (saflaştırılmış EPA etil ester)İksekizumabIL-17A inhibitörü (insan monoklonal IgG4 antikoru)İloprostProstasiklin analoğu (inhale/IV)İmatinibBCR-ABL, KIT ve PDGFR tirozin kinaz inhibitörü (1. kuşak)İmigluserazEnzim replasman tedavisi (glukoserebrosidaz)İmipraminTrisiklik antidepresan (SERT/NET inhibitörü)İmlifidazIgG parçalayıcı endopeptidaz (IdeS; immünoglobulin G degrade edici enzim)İmmün kontrol noktası inhibitörleriİlaç sınıfı · immün kontrol noktası inhibitörü (PD-1, PD-L1, CTLA-4 antikoru)İnaksaplinAPOL1 kanal inhibitörü (araştırma aşamasında)İndakaterolUltra uzun etkili β2 agonisti (ultra-LABA, günde 1 kez)İndapamidTiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)İndinavirHIV proteaz inhibitörüİndometasinNSAİİ (non-selektif COX inhibitörü, indol asetik asit türevi)İnfliksimabAnti-TNF-α monoklonal antikoru (kimerik)İnklisiranPCSK9 siRNA (küçük girişimci RNA; LDL düşürücü)İnosin pranobeksİmmünomodülatör antiviral (inosin kompleksi)İnsan normal immünglobulini (IVIG)Havuzlanmış insan IgG preparatı (damar içi)İnsan plazma fibrinojeniPlazma kaynaklı koagülasyon faktörü (faktör I)İnsülinPankreas hormonu (anabolik hormon)İnterferonTip I interferon (immünomodülatör, antiviral); pegile biçimleri de vardırİpilimumabAnti-CTLA-4 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)İpratropium bromürKısa etkili antimuskarinik bronkodilatör (SAMA)İptakopanFaktör B inhibitörü (oral alternatif kompleman yolu inhibitörü)İrbesartanAnjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)İsatuksimabAnti-CD38 monoklonal antikor (IgG1)İtrakonazolTriazol grubu antifungalİvabradinIf kanal inhibitörü (sinüs düğümü)İzoniyazidAntitüberküloz ajan (mikolik asit sentez inhibitörü)İzoprenalinSeçici olmayan β agonist (β1 ve β2; IV)İzosorbid dinitratOrganik nitrat (NO vericisi, venodilatör)

K

KabotegravirAntiretroviral (integraz zincir transfer inhibitörü; uzun etkili)KabozantinibÇoklu tirozin kinaz inhibitörü (MET, VEGFR2, AXL, RET)Kalsimimetiklerİlaç sınıfı · CaSR aktivatörü, PTH baskılayıcıKalsinörin inhibitörleriİlaç sınıfı · kalsinörin inhibitörü immünsüpresifKalsitoninKalsitonin (osteoklast baskılayıcı peptid hormon)KalsitriolAktif D vitamini (1,25-dihidroksikolekalsiferol)Kalsiyum glukonatKalsiyum tuzu (elektrolit; zar stabilizatörü)Kalsiyum kanal blokerleriİlaç sınıfı · L tipi kalsiyum kanalı blokeriKanagliflozinSGLT2 inhibitörüKanakinumabAnti-IL-1β monoklonal antikoruKandesartanAnjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)KangrelorIV P2Y12 antagonisti (geri dönüşümlü, çok kısa etkili)KapesitabinFlorourasil ön ilacı (antimetabolit, pirimidin analoğu)KaplasizumabAnti-vWF (A1 alanı) nanobodyKaptoprilACE inhibitörü (sülfhidril gruplu)KarbamazepinAntiepileptik (sodyum kanal blokeri)Karbapenemlerİlaç sınıfı · karbapenem (geniş spektrumlu beta-laktam)KarboplatinPlatin türevi alkilleyici benzeri sitostatikKarbosisteinMukolitik (mukoregülatör)Karglumik asitÜre döngüsü aktivatörü (N-asetilglutamat analoğu)KariprazinAtipik antipsikotik (D3 tercihli D3/D2 parsiyel agonisti)KarvedilolBeta-bloker (non-selektif beta + alfa-1 blokajı)KaspofunginEkinokandin antifungalKetaminNMDA reseptör antagonisti (disosiyatif anestezik)Ketiapinİkinci kuşak antipsikotik (D2, 5-HT2A, H1, α1 antagonisti)KetokonazolAzol antifungal (CYP inhibitörü)KetoprofenNSAİİ (propiyonik asit türevi; nonselektif COX inhibitörü)KetorolakNonselektif NSAİİ (COX-1 ağırlıklı; pirol-pirol karboksilik asit)KetotifenH1 antihistaminik ve mast hücre stabilizatörüKıvrım (loop) diüretikleriİlaç sınıfı · kıvrım (loop) diüretiği (NKCC2 inhibitörü)KlaritromisinMakrolid antibiyotik (güçlü CYP3A4 inhibitörü)KlazakizumabAnti-IL-6 monoklonal antikor (araştırma aşamasında)Klemastin1. kuşak H1 antihistaminik (etanolamin)KlevidipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (IV, ultra kısa etkili)KlindamisinLinkozamid antibiyotikKlomipraminTrisiklik antidepresan (güçlü serotonin geri alım inhibitörü)KlonazepamBenzodiazepin (uzun etkili)KlonidinSantral etkili alfa-2 agonist (antihipertansif)KlopidogrelP2Y12 reseptör antagonisti (antitrombosit)KlorambusilAlkilleyici ajan (nitrojen mustard türevi)KloramfenikolAmfenikol grubu antibiyotikKlorfeniramin1. kuşak H1 antihistaminik (alkilamin)KlorheksidinBisguanid antiseptikKlorokin4-aminokinolin (antimalaryal, antiromatizmal)KlorpromazinBirinci kuşak antipsikotik (fenotiyazin)KlorpropamidBirinci kuşak sülfonilüre (oral antidiyabetik)KlortalidonTiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)Klozapinİkinci kuşak antipsikotik (düşük D2, yüksek 5-HT2A; çoklu reseptör)KobisistatFarmakokinetik güçlendirici (CYP3A4 inhibitörü)KodeinZayıf opioid (ön ilaç, μ-opioid agonist)KolekalsiferolD vitamini (D3, nütrisyonel)KolesevelamSafra asidi bağlayıcı (sekestran)KolestiraminSafra asidi bağlayıcı reçine (anyon değiştirici reçine)KolistinPolipeptid antibiyotik (polimiksin E)KolşisinAntiinflamatuvar (mikrotübül inhibitörü)Kompleman inhibitörleriİlaç sınıfı · kompleman kaskadı inhibitörüKonivaptanVazopressin V1a/V2 reseptör antagonisti (vaptan)Kortikosteroidler (glukokortikoidler)İlaç sınıfı · glukokortikoid (antiinflamatuvar ve immünsüpresif)

L

LabetalolAlfa-1 ve beta adrenerjik reseptör blokeriLakozamidAntiepileptik (Na⁺ kanalı yavaş inaktivasyon güçlendirici)LaktülozOzmotik laksatif (emilmeyen disakkarit)LamivudinNükleozid ters transkriptaz inhibitörü (HBV ve HIV)LamotrijinAntiepileptik ve duygudurum dengeleyici (Na⁺ kanalı ve glutamat salımı)LanreotidSomatostatin analoğu (uzun etkili)LansoprazolProton pompası inhibitörü (PPI)Lantan karbonatKalsiyumsuz metal esaslı fosfor bağlayıcıLapatinibEGFR ve HER2 tirozin kinaz inhibitörüLeflunomidPirimidin sentez inhibitörü (DHODH inhibitörü) immünmodülatörLenakapavirHIV-1 kapsid inhibitörü (uzun etkili)Lenalidomidİmmünomodülatör ilaç (cereblon modülatörü, talidomid analoğu)LenvatinibÇoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR1–3, FGFR1–4, PDGFRα, KIT, RET)LerkanidipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (lipofilik, uzun etkili)LetrozolSteroid yapıda olmayan aromataz inhibitörüLeuprorelinGnRH agonisti (LHRH analoğu)Levamizolİmmünomodülatör (antihelmintik kökenli)LevetirasetamAntiepileptik (SV2A bağlayıcı)Levodopa-benserazidDopamin öncülü + periferik dekarboksilaz inhibitörüLevodropropizinPeriferik etkili antitüsifLevofloksasinFlorokinolon (3. kuşak, solunum kinolonu)Levosetirizin2. kuşak H1 antihistaminik (setirizinin R-enantiyomeri)LevosimendanKalsiyum duyarlaştırıcı inotrop (troponin C bağlayıcı, K-ATP kanal açıcı)LevotiroksinTiroid hormonu (T4)LidokainAmid tipi lokal anestezik (sınıf Ib antiaritmik)LiksivaptanSeçici vazopressin V2 reseptör antagonisti (araştırma aşamasında)LinagliptinDPP-4 inhibitörü (gliptin)LinezolidOksazolidinon antibiyotikLinkomisinLinkozamid antibiyotikLiraglutidGLP-1 reseptör agonisti (günlük)LisinoprilACE inhibitörüLityumDuygudurum dengeleyici (alkali metal tuzu)LiyotironinTiroid hormonu (T3)LoperamidPeriferik μ-opioid agonisti (antidiyareik)Loratadin2. kuşak H1 antihistaminik (trisiklik yapılı)LorazepamBenzodiazepin (orta etkili)LorlatinibALK ve ROS1 tirozin kinaz inhibitörü (3. kuşak)LornoksikamNSAİİ (oksikam grubu, klortenoksikam; nonselektif COX inhibitörü)LorundrostatAldosteron sentaz (CYP11B2) inhibitörü (araştırma aşamasında)LosartanAnjiyotensin II reseptör blokeri (ARB, AT1)Lökovorin (folinik asit)Aktif folat (reduksiyon gerektirmeyen tetrahidrofolat kaynağı)LubiprostonKlor kanalı aktivatörü (prostanon)LumasiranKaraciğere yönelik siRNA (glikolat oksidaz HAO1 susturucusu)Lurasidonİkinci kuşak antipsikotik (D2, 5-HT2A, 5-HT7 antagonisti)LuspaterseptAktivin reseptör tip IIB füzyon proteini (eritroid olgunlaşma düzenleyicisi)L-karnitin (levokarnitin)Besin takviyesi ve metabolik ilaç (yağ asidi taşıyıcısı)

M

Magnezyum hidroksitAntasit, ozmotik laksatif, magnezyum tuzuMagnezyum oksitMagnezyum tuzu: antasit, ozmotik laksatif, magnezyum takviyesiMagnezyum sülfatAntikonvülzan (eklampsi profilaksisi ve tedavisi)MakrogolOzmotik laksatif (polietilen glikol)Makrolidlerİlaç sınıfı · makrolid antibiyotik (50S ribozom inhibitörü)MannitolOzmotik diüretikMaribavirAntiviral (UL97 protein kinaz inhibitörü; CMV)MasitentanEndotelin reseptör antagonisti (ETA/ETB, dual, uzun etkili)MavakamtenKardiyak miyozin inhibitörüMebendazolBenzimidazol antihelmintikMebeverinKassal etkili antispazmodikMedroksiprogesteronSentetik progestinMefenamik asitNonselektif NSAİİ (fenamat)Megestrol asetatSentetik progestinMelatoninMelatonin MT1/MT2 reseptör agonisti (sirkadiyen uyku düzenleyici)MelfalanAlkilleyici ajan (azot mustardı)MeloksikamNSAİİ (oksikam; COX-2 tercihli)MemantinNMDA reseptör antagonisti (düşük afiniteli, kanal blokeri)MeperidinOpioid agonisti (μ-opioid reseptör agonisti; fenilpiperidin)MepolizumabAnti-IL-5 monoklonal antikorMeropenemKarbapenem (beta-laktam antibiyotik)MesalazinAminosalisilat (5-ASA, inflamatuvar bağırsak hastalığı ilacı)MesnaSitoprotektif (uroprotektör; tiyol bileşiği)MetadonTam μ-opioid agonist (NMDA antagonisti)MetamizolPirazolon türevi analjezik-antipiretikMetforminBiguanid (oral antidiyabetik)MetildopaSantral etkili alfa-2 agonist (antihipertansif)Metilen mavisiMethemoglobin indirgeyici (antidot, redoks ajanı)MetilprednizolonGlukokortikoid (orta etkili)MetirozinTirozin hidroksilaz inhibitörü (katekolamin sentez inhibitörü)MetiserjidErgot türevi serotonin antagonisti (piyasadan çekilmiş migren ilacı)MetoklopramidDopamin D2 antagonisti, prokinetik antiemetikMetoksi polietilen glikol-epoetin beta (CERA)Sürekli eritropoietin reseptör aktivatörü (uzun etkili ESA)MetolazonTiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)MetoprololSeçici β1-adrenerjik reseptör blokeriMetotreksatAntifolat antimetabolit (DHFR inhibitörü)MetronidazolNitroimidazol antibiyotik / antiprotozoalMidazolamBenzodiazepin (kısa etkili, parenteral sedatif)MidodrinSelektif α1 agonisti (vazopressör, ön ilaç)MidostaurinÇoklu kinaz inhibitörü (FLT3 ve KIT)MigalastatFarmakolojik şaperon (α-galaktozidaz A stabilizatörü)MiglustatGlukozilseramid sentaz inhibitörü (substrat azaltma)MikafunginEkinokandin antifungalMikofenolatAntimetabolit immünsüpresif (IMPDH inhibitörü)MilrinonPDE3 inhibitörü (inotrop ve vazodilatör)Mineralokortikoid reseptör antagonistleriİlaç sınıfı · mineralokortikoid reseptör antagonisti (K⁺ tutucu)MinoksidilPotasyum kanalı açıcı (doğrudan etkili arteriyoler damar genişletici)MirabegronSeçici beta-3 adrenerjik reseptör agonistiMirikizumabAnti-IL-23 (p19) monoklonal antikorMirtazapinNaSSA (noradrenerjik ve spesifik serotonerjik antidepresan)MisoprostolProstaglandin E1 analoğu (mide koruyucu)MitomisinAlkilleyici antitümör antibiyotikMoksifloksasinFlorokinolon (4. kuşak, solunum kinolonu)MoksonidinMerkezi etkili antihipertansif (I1-imidazolin reseptör agonisti)Mometazon furoatİnhale kortikosteroid (ICS)MontelukastLökotrien reseptör antagonistiMorfinOpioid agonisti (μ-opioid reseptör agonisti)mTOR inhibitörleriİlaç sınıfı · mTOR inhibitörü (proliferasyon sinyali inhibitörü)MupirosinTopikal antibiyotik (izolösil-tRNA sentetaz inhibitörü)

N

NabumetonNSAİİ (nonasidik prodrug; aktif 6-MNA, COX-2 tercihli)NadroparinDüşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH)NaloksanOpioid antagonisti (saf, kompetitif; μ-reseptör)NaproksenSteroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ, non-selektif COX inhibitörü)NarsoplimabAnti-MASP-2 monoklonal antikor (lektin yolu inhibitörü)NateglinidGlinid (kısa etkili insülin salgılatıcı)Nebivololβ1-selektif beta bloker (NO aracılı vazodilatör etkili)NedosiranKaraciğere yönelik siRNA (laktat dehidrojenaz A susturucusu)NeomisinAminoglikozid antibiyotik (oral-topikal)NesiritidRekombinant BNP (natriüretik peptid reseptör-A agonisti)NiasinNikotinik asit (lipid düşürücü; B3 vitamini)NifedipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeriNifuroksazidNitrofuran (bağırsak antiseptiği)NikardipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (IV, titre edilebilir)NiklozamidAntihelmintik (sestod; salisilanilid)NikorandilK-ATP kanal açıcı ve nitrat benzeri vazodilatörNikotin (replasman tedavisi)Nikotinik asetilkolin reseptör agonisti (sigara bırakma desteği)NilotinibBCR-ABL tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)NimesulidNSAİİ (sülfonanilid; COX-2 tercihli)NimodipinDihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (serebroselektif)NintedanibTirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, FGFR, PDGFR)Nirmatrelvir/ritonavirSARS-CoV-2 ana proteaz (Mpro, 3CL) inhibitörü + ritonavir (CYP3A güçlendirici)NistatinPolien antifungal (ergosterole bağlanan)NitrazepamBenzodiazepin (uzun etkili hipnotik)NitrofurantoinNitrofuran grubu idrar yolu antiseptiğiNitrogliserinOrganik nitrat (nitrik oksit vericisi, venodilatör)NitroprussidDoğrudan etkili nitrik oksit donörü (damar genişletici)NivolumabAnti-PD-1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)İlaç sınıfı · COX inhibitörü, ağrı kesici ve iltihap gidericiNoradrenalinEndojen katekolamin; alfa-1 ağırlıklı vazopresörNoretisteronProgestin (19-nortestosteron türevi)N-asetilsisteinAntioksidan, glutatyon öncülü, mukolitik

O

ObinutuzumabTip II anti-CD20 monoklonal antikor (glikomühendislikli, hümanize)OfatumumabTam insan anti-CD20 monoklonal antikorOfloksasinFlorokinolon (2. kuşak)OksaliplatinPlatin türevi alkilleyici benzeri sitostatikOksibutininAntimuskarinik (mesane, M3 antagonisti; üçlü amin)OksikodonYarı sentetik μ ve κ-opioid agonistOkskarbazepinAntiepileptik (voltaj kapılı Na⁺ kanal blokeri)OktreotidSomatostatin analoğuOlanzapinİkinci kuşak antipsikotik (D2, 5-HT2A, H1, M1 antagonisti)OlmesartanAnjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)OmalizumabAnti-IgE monoklonal antikorOmeprazolProton pompa inhibitörü (PPI)Ondansetron5-HT3 reseptör antagonisti (antiemetik)Opioidlerİlaç sınıfı · opioid reseptör agonisti, güçlü ağrı kesiciOrlistatGastrointestinal lipaz inhibitörü (kilo verme ilacı)OrnidazolNitroimidazol antiprotozoal ve antianaerobikOseltamivirAntiviral (nöraminidaz inhibitörü)OsimertinibEGFR tirozin kinaz inhibitörü (3. kuşak, T790M dahil)Otilonyum bromürKuaterner amonyum antispazmodik (kalsiyum kanalı bloker)OzanimodSfingozin-1-fosfat (S1P) reseptör modülatörü

P

PalbosiklibCDK4/6 inhibitörüPaliperidonAtipik antipsikotik (risperidonun aktif metaboliti)Palonosetron5-HT3 reseptör antagonisti (ikinci kuşak, uzun etkili)PalopegteriparatidUzun etkili PTH(1-34) ön ilacı (hipoparatiroidi tedavisi)PamidronatAzot içeren bifosfonat (osteoklast inhibitörü)PanitumumabAnti-EGFR monoklonal antikor (tam insan IgG2)PantoprazolProton pompası inhibitörü (PPI)ParasetamolAnaljezik-antipiretik (santral COX inhibitörü)Para-aminosalisilik asitİkinci basamak antitüberküloz (folat yolu inhibitörü)ParikalsitolSeçici vitamin D reseptörü aktivatörüParoksetinSSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)PasireotidSomatostatin analoğu (SSTR5 ağırlıklı)PatiromerPotasyum bağlayıcı (katyon değiştirici polimer)PazopanibÇoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, PDGFR, KIT)PegfilgrastimPegile rekombinant G-CSF (uzun etkili)PegsetakoplanC3 ve C3b inhibitörü (pegile peptid, kompleman inhibitörü)PegvisomantBüyüme hormonu reseptör antagonistiPembrolizumabAnti-PD-1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)PenisilaminTiyol grubu şelasyon ajanı (bakır ve sistin bağlayıcı)Penisilinlerİlaç sınıfı · penisilin (beta-laktam antibiyotik)PentamidinAntiprotozoal-antifungal (Pneumocystis jirovecii tedavisi)PentoksifilinMetilksantin türevi hemoreolojik ajan (PDE inhibitörü)PerindoprilACE inhibitörüPertuzumabAnti-HER2 monoklonal antikor (HER2 dimerizasyon inhibitörü)PibrentasvirHCV NS5A inhibitörü (doğrudan etkili antiviral; glekaprevirle sabit doz)Pinaverium bromürBağırsak seçici kalsiyum kanalı blokeri (antispazmodik)PioglitazonTiyazolidindion (PPARγ agonisti)Piperasilin-tazobaktamAntipsödomonal penisilin + beta-laktamaz inhibitörüPiracetamNootropik (siklik GABA türevi)Pirantel pamoatAntihelmintik (nikotinik agonist, nöromüsküler bloker)PirazinamidAntitüberküloz ajan (sterilize edici ilaç)PirfenidonAntifibrotik (TGF-β ve fibroblast yanıtını azaltır)PiridostigminKolinesteraz inhibitörü (kuaterner amin, kısa-orta etkili)PirimidonAntiepileptik (barbitürat türevi; fenobarbitale dönüşür)PiroksikamNSAİİ (oksikam; uzun yarı ömürlü, nonselektif COX inhibitörü)PitavastatinStatin (HMG-CoA redüktaz inhibitörü)PleriksaforCXCR4 antagonisti (kök hücre mobilizatörü)Polimiksin BPolipeptid antibiyotikPomalidomidİmmünomodülatör (IMiD; cereblon modülatörü)PonatinibBCR-ABL tirozin kinaz inhibitörü (3. kuşak, T315I dahil)PosakonazolTriazol grubu antifungal (CYP51 inhibitörü)Potasyum bağlayıcılarİlaç sınıfı · bağırsakta potasyum bağlayıcıPotasyum klorürPotasyum tuzu (elektrolit replasmanı)Potasyum sitratİdrar alkalileştirici ve taş önleyici (potasyum tuzu)PramipeksolNon-ergot dopamin agonisti (D2/D3, D3'e seçici)PrasugrelP2Y12 inhibitörü (tienopiridin, geri dönüşümsüz; ön ilaç)PravastatinStatin (HMG-CoA redüktaz inhibitörü; hidrofilik)PrazikuantelAntihelmintik (şistozomisid, kalsiyum kanal etkileyici)PrednizolonGlukokortikoidPrednizonGlukokortikoid (ön ilaç, orta etkili)PregabalinGabapentinoid (α2δ ligandı)PrilokainAmid yapılı lokal anestezik (sodyum kanal blokeri)ProbenesidÜrikozürik ilaç (OAT/URAT1 inhibitörü)ProgesteronDoğal progesteronPrometazinBirinci kuşak H1 antihistaminik (fenotiyazin türevi)PropafenonSınıf IC antiaritmik (Na⁺ kanal blokeri)PropiltiyourasilAntitiroid ilaç (tiyonamid)PropiverinAntimuskarinik (mesane, M antagonisti + kalsiyum antagonisti)Propofolİntravenöz genel anestezik (GABA-A pozitif allosterik modülatörü)PropranololSeçici olmayan β-adrenerjik reseptör blokeriProtamin sülfatHeparin antidotu (bazik protein)Protionamidİkinci basamak antitüberküloz (tiyoamid)Proton pompası inhibitörleri (PPI)İlaç sınıfı · proton pompası inhibitörü, mide asidi baskılayıcıPsödoefedrinSempatomimetik dekonjestan (dolaylı alfa-agonist)Psyllium (ispagula kabuğu)Hacim artırıcı (lifli) laksatif

R

RabeprazolProton pompası inhibitörü (PPI)RaloksifenSeçici östrojen reseptör modülatörü (SERM)RaltegravirAntiretroviral (integraz zincir transfer inhibitörü)RamiprilAnjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörüRamusirumabAnti-VEGFR2 monoklonal antikorRanolazinGeç sodyum akımı inhibitörü (antianginal)RasajilinMAO-B inhibitörü (geri dönüşsüz, seçici)RasburikazRekombinant ürat oksidazRavulizumabUzun etkili anti-C5 monoklonal antikorRegorafenibÇoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, TIE2, KIT, RET, RAF, FGFR, PDGFR)RemdesivirAntiviral (nükleotid analoğu; RNA polimeraz inhibitörü)RepaglinidGlinid (kısa etkili insülin salgılatıcı)RibavirinGuanozin analoğu antiviralRibosiklibCDK4/6 inhibitörüRifabutinRifamisin grubu antimikobakteriyelRifaksiminEmilmeyen rifamisin antibiyotiğiRifampisinAntitüberküloz antibiyotik (RNA polimeraz inhibitörü)RilmenidinMerkezi etkili antihipertansif (I1-imidazolin reseptör agonisti)RilpivirinAntiretroviral (non-nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)RiluzolGlutamat salımı inhibitörü (ALS)RiosiguatÇözünür guanilat siklaz (sGC) uyarıcısıRisankizumabAnti-IL-23 (p19) monoklonal antikorRisedronatBisfosfonat (azot içeren)RisperidonAtipik antipsikotik (D2 / 5-HT2A antagonisti)RitonavirHIV proteaz inhibitörü ve güçlü CYP3A4/P-gp inhibitörü (farmakokinetik güçlendirici)RituksimabAnti-CD20 monoklonal antikorRivaroksabanDoğrudan faktör Xa inhibitörü (DOAK)RivastigminAsetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibitörü (yalancı geri dönüşsüz)RizatriptanTriptan (5-HT1B/1D agonisti)RoflumilastPDE-4 inhibitörüRoksadustatHIF prolil hidroksilaz inhibitörü (oral anemi ilacı)RomiplostimTrombopoetin reseptör agonisti (peptit-Fc füzyon proteini)RomosozumabAnti-sklerostin monoklonal antikor (anabolik ve antirezorptif)RopinirolNon-ergot dopamin agonisti (D2/D3)RosuvastatinHMG-CoA redüktaz inhibitörü (statin)RuksolitinibJAK1/JAK2 inhibitörü (oral)Rupatadin2. kuşak H1 antihistaminik ve PAF antagonisti

S

Saccharomyces boulardiiProbiyotik mayaSafinamidGeri dönüşlü MAO-B inhibitörü (glutamat salımını da azaltır)SaksagliptinDPP-4 inhibitörü (gliptin)SalbutamolKısa etkili β₂ agonistiSalmeterolUzun etkili β2 agonisti (LABA)Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)İlaç sınıfı · seçici serotonin geri alım inhibitörü, antidepresanSefadroksil1. kuşak sefalosporin (oral, uzun yarı ömürlü)Sefaklor2. kuşak sefalosporin (oral)Sefaleksin1. kuşak sefalosporin (oral)Sefalosporinlerİlaç sınıfı · sefalosporin (beta-laktam antibiyotik)SefazolinBirinci kuşak sefalosporin (beta-laktam antibiyotik)Sefdinir3. kuşak sefalosporin (oral)SefepimDördüncü kuşak sefalosporin (beta-laktam)SefiksimÜçüncü kuşak oral sefalosporin (beta-laktam antibiyotik)SefoksitinSefamisin (2. kuşak sefalosporin benzeri beta-laktam antibiyotik)Sefoperazon3. kuşak sefalosporin (anti-Pseudomonas, parenteral)Sefotaksim3. kuşak sefalosporin (parenteral)Sefpodoksim3. kuşak sefalosporin (oral)Sefprozil2. kuşak sefalosporin (oral)SeftazidimÜçüncü kuşak sefalosporin (antipseudomonal beta-laktam)Seftriakson3. kuşak sefalosporin (beta-laktam)Sefuroksim2. kuşak sefalosporinSeknidazolNitroimidazol antiprotozoal ve antianaerobik (uzun yarı ömürlü)SekukinumabIL-17A inhibitörü (insan monoklonal IgG1κ antikoru)SelegilinMAO-B inhibitörü (geri dönüşsüz)SelekoksibNSAİİ (selektif COX-2 inhibitörü, koksib)SeleksipagSeçici prostasiklin (IP) reseptör agonisti (oral)SemaglutidGLP-1 reseptör agonistiSennaUyarıcı (antrakinon) laksatifSertolizumab pegolTNF-α inhibitörü (PEGlenmiş Fab' antikor parçası)SertralinSeçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI)Setirizin2. kuşak H1 antihistaminik (piperazin)SetuksimabAnti-EGFR monoklonal antikor (kimerik IgG1)SevelamerKalsiyum ve metal içermeyen fosfat bağlayıcı (polimer)SGLT2 inhibitörleriİlaç sınıfı · SGLT2 inhibitörü (gliflozin)SibeprenlimabAnti-APRIL monoklonal antikorSidofovirAsiklik nükleotid DNA polimeraz inhibitörü (antiviral)Siklesonidİnhale kortikosteroid (ön ilaç)SiklofosfamidAlkilleyici ajan (sitotoksik immünsüpresif)Sikloserinİkinci basamak antitüberküloz (D-alanin analoğu)SiklosporinKalsinörin inhibitörü (immünsüpresif)SildenafilPDE5 inhibitörüSilodosinÜroselektif α1A-adrenerjik reseptör blokeriSilostazolPDE3 inhibitörü (antiagregan ve vazodilatör)SimetidinHistamin H₂ reseptör antagonisti (CYP inhibitörü)SimetikonGaz giderici (köpük kırıcı)SimvastatinStatin (HMG-CoA redüktaz inhibitörü)SinakalsetKalsimimetik (CaSR allosterik aktivatörü)SiprofloksasinFlorokinolon antibiyotikSiproheptadin1. kuşak H1 antihistaminik ve 5-HT2 antagonistiSiproteron asetatAntiandrojen ve progestinSirolimusmTOR inhibitörü (immünsüpresif)SisplatinPlatin içeren alkilleyici benzeri sitotoksik ilaçSisteaminAminotiyol; lizozomal sistin tükenticisiSitagliptinDPP-4 inhibitörü (gliptin)SitalopramSSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)SitikolinNootropik (fosfatidilkolin öncülü, CDP-kolin)SiyanokobalaminB12 vitamini (kobalamin)Sodyum bikarbonatAlkalinize edici ajan (tampon)Sodyum polistiren sülfonatPotasyum bağlayıcı katyon değiştirici resinSodyum tiyosülfatSiyanür panzehiri; kalsiyum çözücü ve antioksidanSodyum zirkonyum siklosilikatPotasyum bağlayıcı (inorganik katyon değiştirici)SofosbuvirNS5B nükleotid polimeraz inhibitörü (HCV)SolifenasinAntimuskarinik (M3 reseptör antagonisti)SomatostatinVazoaktif peptit hormon (doğal somatostatin)Somatostatin analoglarıİlaç sınıfı · somatostatin reseptör agonisti, hormon salgısı baskılayıcıSomatropinRekombinant insan büyüme hormonuSorafenibÇoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, PDGFR, RAF)SotalolNonselektif beta bloker ve sınıf III antiaritmik (K⁺ kanal blokeri)SparsentanÇift endotelin tip A ve anjiyotensin II tip 1 reseptör antagonistiSpiramisinMakrolid antibiyotikSpironolaktonSteroidal mineralokortikoid reseptör antagonisti (K⁺ tutucu diüretik)Statinlerİlaç sınıfı · HMG-KoA redüktaz inhibitörü (statin)StreptomisinAminoglikozid (antitüberküloz)StreptozosinNitrozüre grubu alkilleyici ajan (sitotoksik)SufentanilSentetik μ-opioid agonist (çok güçlü)SukralfatMukoza koruyucu (alüminyum sükroz oktasülfat)Sulbaktamβ-laktamaz inhibitörü (Acinetobacter'e kendi etkisi olan)SulodeksidGlikozaminoglikan karışımı (heparin benzeri + dermatan sülfat)SultamisilinAminopenisilin + β-laktamaz inhibitörü (oral çift ön ilaç)SumatriptanTriptan (5-HT1B/1D agonisti)SunitinibÇoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, PDGFR, KIT)Sükroferrik oksihidroksitDemir bazlı fosfat bağlayıcıSüksinilkolinDepolarizan nöromüsküler blokerSülfadiazinSülfonamid antibiyotik-antiprotozoal (DHPS inhibitörü)Sülfasalazin5-aminosalisilat ve sülfapiridin konjugatı (aminosalisilat, DMARD)Sülfonilürelerİlaç sınıfı · sülfonilüre (insülin salgılatıcı)SülpiridAtipik antipsikotik (benzamid; D2/D3 antagonisti)

T

TadalafilPDE5 inhibitörüTafamidisTranstiretin (TTR) stabilizatörüTakrolimusKalsinörin inhibitörü (immünsüpresif)Talidomidİmmünomodülatör (cereblon modülatörü)TamoksifenSeçici östrojen reseptör modülatörü (SERM)TamsulosinSelektif alfa-1A adrenerjik blokerTaurolidinAntimikrobiyal kateter kilit solüsyonu bileşeni (taurin türevi)TeikoplaninGlikopeptid antibiyotikTelbivudinL-nükleozid analoğu (HBV polimeraz inhibitörü)TelitasiseptBAFF ve APRIL füzyon proteini (TACI-Fc; araştırma aşamasında)TelmisartanAnjiyotensin II tip 1 reseptör blokeri (ARB)TenapanorNHE3 inhibitörü (bağırsak fosfat emilimi azaltıcı)TenekteplazFibrinolitik (rekombinant doku plazminojen aktivatörü varyantı)TenofovirNükleotid revers transkriptaz inhibitörü (NtRTI)TenoksikamNSAİİ (oksikam; uzun yarı ömürlü, nonselektif COX inhibitörü)TeofilinMetilksantin (PDE inhibitörü, adenozin antagonisti)TerazosinAlfa-1 adrenerjik blokör (seçici olmayan)TerbutalinKısa etkili β2 agonist (SABA)TeriparatidRekombinant PTH(1-34) (anabolik osteoporoz ilacı)TerlipressinVazopressin V1 agonisti (splanknik vazokonstriktör)TestosteronAndrojenTetrasiklinTetrasiklin grubu antibiyotikTezepelumabAnti-TSLP monoklonal antikorTiamazol (metimazol)Antitiroid ilaç (tiyonamid)TigesiklinGlisilsiklin (tetrasiklin türevi) antibiyotikTikagrelorP2Y12 antagonisti (siklopentiltriazolopirimidin, geri dönüşümlü, ön ilaç değil)TiklopidinP2Y12 ADP reseptör antagonisti (tienopiridin)TinidazolNitroimidazol antiprotozoal ve antianaerobikTinzaparinDüşük molekül ağırlıklı heparinTiotropium bromürUzun etkili antimuskarinik bronkodilatör (LAMA)TirofibanGP IIb/IIIa antagonisti (peptid olmayan; tirozin türevi)Tirozin kinaz inhibitörleriİlaç sınıfı · tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR yolu)TirzepatidGIP ve GLP-1 reseptör ikili agonistiTiyazid diüretikleriİlaç sınıfı · tiyazid ve tiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)TiyokolşikosidSantral etkili kas gevşetici (kolşikozid türevi)TiyoproninTiyol bağlayıcı (sistin çözünürlüğünü artıran ajan)TizanidinMerkezi α2 agonisti (kas gevşetici, spastisite ilacı)TobramisinAminoglikozid antibiyotikTofasitinibJAK inhibitörü (JAK1/JAK3 ağırlıklı)TolperisonMerkezi etkili kas gevşetici (Na⁺/Ca²⁺ kanal blokeri)TolterodinAntimuskarinik (muskarinik reseptör antagonisti)TolvaptanSeçici vazopressin V2 reseptör antagonisti (akuaretik)TopiramatAntiepileptik (çok mekanizmalı; zayıf karbonik anhidraz inhibitörü)TorasemidKıvrım diüretiği (NKCC2 inhibitörü)TosilizumabAnti-IL-6 reseptör monoklonal antikoruTramadolZayıf opioid + serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörüTrametinibMEK1/MEK2 kinaz inhibitörüTrandolaprilACE inhibitörü (ön ilaç; aktif metaboliti trandolaprilat)Traneksamik asitAntifibrinolitik (lizin analoğu)TrastuzumabAnti-HER2 monoklonal antikor (IgG1)TrazodonSerotonin antagonisti ve geri alım inhibitörü (SARI)TreprostinilProstasiklin analoğu (IP reseptör agonisti)TriamsinolonOrta etkili glukokortikoid (sistemik ve intraartiküler depo)TriamterenPotasyum tutucu diüretik (ENaC blokeri)TrientinBakır şelatörüTrimebutinEnkefalin reseptör agonisti (bağırsak motilite düzenleyici)TrimetazidinMetabolik antianginal (3-KAT inhibitörü)Trimetoprim-sülfametoksazolFolat antagonisti kombinasyonu (sülfonamid + DHFR inhibitörü)TriptorelinGnRH agonisti (LHRH analoğu)Trisiklik antidepresanlarİlaç sınıfı · trisiklik antidepresan, monoamin geri alım inhibitörüTrospiumAntimuskarinik (mesane, kuaterner amin)

U

UpadasitinibJAK inhibitörü (JAK1 seçici)Urapidilα1 blokeri ve merkezi 5-HT1A agonisti (antihipertansif)Ursodeoksikolik asitHidrofilik safra asidi (koleretik, hepatoprotektif)Ustekinumabİnterlökin-12/23 (p40) antikoru

V

VadadustatHIF prolil hidroksilaz inhibitörü (oral anemi ilacı)ValasiklovirNükleozid analoğu antiviral (asiklovirin ön ilacı)ValgansiklovirGansiklovirin L-valil ester ön ilacı (CMV antiviral)Valproik asit (valproat)Antiepileptik (geniş spektrumlu; GABA artırıcı, Na⁺ kanal blokeri)ValsartanAnjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)VankomisinGlikopeptid antibiyotikVaptanlar (V2 reseptör antagonistleri)İlaç sınıfı · V2 reseptör antagonisti, akuaretikVardenafilPDE-5 inhibitörüVareniklinNikotinik α4β2 reseptör kısmi agonisti (sigara bırakma ilacı)VarfarinK vitamini antagonisti (oral antikoagülan)Vazopresörlerİlaç sınıfı · vazopresör (damar daraltıcı)VazopressinHipofiz arka lob hormonu; V1a ve V2 reseptör agonistiVedolizumabBağırsağa seçici α4β7 integrin antikoruVenetoklaksBCL-2 inhibitörü (BH3 mimetiği)VenglustatGlukozilseramid sentaz inhibitörü (araştırma aşamasında)VenlafaksinSerotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü (SNRI)VerapamilNon-dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (fenilalkilamin)VericiguatÇözünür guanilat siklaz (sGC) uyarıcısıVildagliptinDPP-4 inhibitörü (gliptin)VinkristinVinka alkaloidi (mikrotübül inhibitörü, sitotoksik)VoklosporinKalsinörin inhibitörü (immünsüpresif; siklosporin analoğu)VorikonazolTriazol grubu antifungalVortioksetinMultimodal antidepresan (SERT inhibitörü ve 5-HT reseptör modülatörü)VutrisiranKaraciğere yönelik siRNA (transtiretin susturucusu)

Y

YohimbinAlfa-2 adrenerjik antagonist (bitkisel alkaloid)

Z

ZafirlukastLökotrien reseptör antagonistiZidovudinAntiretroviral (nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)ZilebesiranAnjiyotensinojene karşı küçük girişimci RNA (siRNA) (araştırma aşamasında)Ziprasidonİkinci kuşak antipsikotik (D2 ve 5-HT2A antagonisti)ZofenoprilACE inhibitörü (sülfhidril grubu içeren ön ilaç; aktif metaboliti zofenoprilat)Zoledronik asitBisfosfonat (azot içeren, osteoklast inhibitörü)ZolmitriptanTriptan (5-HT1B/1D agonisti)ZolpidemZ-hipnotik (imidazopiridin; GABA-A α1 seçici modülatör)ZonisamidSülfonamid yapılı antiepileptik (sodyum-kalsiyum kanalı blokeri, zayıf karbonik anhidraz inhibitörü)ZopiklonZ-hipnotik (siklopirolon; GABA-A pozitif allosterik modülatör)

0–9

6-MerkaptopürinPürin antimetaboliti

Terapötik gruplar

Antianginal ve diğer kardiyak ilaçlar ↑ Dizin

Alprostadil · İvabradin · İzosorbid dinitrat · Mavakamten · Nikorandil · Ranolazin · Trimetazidin

Aşılar ve antiseptikler ↑ Dizin

Hepatit B immünglobulini

Hematopoetik büyüme faktörleri ve mobilizasyon ajanları ↑ Dizin

Filgrastim · Pegfilgrastim · Pleriksafor

Pulmoner hipertansiyon ilaçları ↑ Dizin

Ambrisentan · Bosentan · Epoprostenol · İloprost · Masitentan · Riosiguat · Seleksipag · Treprostinil

Ürik asit ve gut ilaçları ↑ Dizin

Allopurinol · Febuksostat · Kolşisin · Probenesid · Rasburikaz

Branşlara göre ilaçlar

Her ilaç en çok kullanıldığı 1–3 branşa atanmıştır; ilaçlar birden çok branşta görünebilir.

Genel dahiliye 253 kayıt ↑ Dizin

Agomelatin · Aktif kömür · Albendazol · Alfa blokerler · Alfa lipoik asit · Alfuzosin · Alprazolam · Alprostadil · Alteplaz · Amisülprid · Amitriptilin · Amlodipin · Amoksisilin (± klavulanat) · Ampisilin · Anakinra · Antipsikotikler · Argatroban · Aripiprazol · Aseklofenak · Asemetasin · Asetilsalisilik asit (aspirin) · Asiklovir · Atropin · Baklofen · Bemiparin · Benzatin penisilin G · Benzodiazepinler · Betahistin · Betametazon · Beta blokerler · Buprenorfin · Bupropion · Buspiron · Çinko sülfat · Dalteparin · Danazol · Darifenasin · Deflazakort · Deksametazon · Deksibuprofen · Deksketoprofen · Demir (II) sülfat (oral demir) · Diazepam · Difenhidramin · Diklofenak · Dipiridamol · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK) · Dobutamin · Doksazosin · Dopamin · Dulaglutid · Duloksetin · Dutasterid · Efedrin · Eletriptan · Enoksaparin · Epinefrin (adrenalin) · Essitalopram · Etanersept · Etodolak · Fenazopiridin · Fenilefrin · Feniramin · Fenitoin · Fenobarbital · Fenofibrat · Fentanil · Fesoterodin · Finasterid · Fitomenadion (K vitamini) · Fludrokortizon · Flukonazol · Flumazenil · Flunarizin · Fluoksetin · Flurbiprofen · Fluvoksamin · Folik asit · Fomepizol · Gabapentin · Gabapentinoidler · GLP-1 reseptör agonistleri · Glukagon · Haloperidol · Hidrokortizon · Hidroksikobalamin · Hidroksizin · Hidromorfon · Hiyosin bütilbromür · İbuprofen · İkodekstrin · İmipramin · İndometasin · İnsülin · İrbesartan · Kalsinörin inhibitörleri · Kalsiyum glukonat · Kalsiyum kanal blokerleri · Kanakinumab · Karbamazepin · Karbapenemler · Karglumik asit · Kariprazin · Ketamin · Ketiapin · Ketoprofen · Ketorolak · Klevidipin · Klomipramin · Klonazepam · Klopidogrel · Klorpromazin · Klozapin · Kodein · Kolekalsiferol · Kolşisin · Kortikosteroidler (glukokortikoidler) · Labetalol · Lakozamid · Laktüloz · Lamotrijin · Levamizol · Levetirasetam · Levodopa-benserazid · Lidokain · Lorazepam · Lornoksikam · Lurasidon · L-karnitin (levokarnitin) · Magnezyum hidroksit · Magnezyum oksit · Magnezyum sülfat · Mannitol · Mefenamik asit · Melatonin · Meloksikam · Meperidin · Meropenem · Metadon · Metamizol · Metformin · Metildopa · Metilen mavisi · Metilprednizolon · Metiserjid · Metoklopramid · Midazolam · Mirabegron · Mirtazapin · Morfin · Naloksan · Naproksen · Nifedipin · Nikardipin · Nikotin (replasman tedavisi) · Nimesulid · Nimodipin · Nirmatrelvir/ritonavir · Nitrazepam · Nitrofurantoin · Nitroprussid · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) · Noradrenalin · N-asetilsistein · Oksibutinin · Oksikodon · Okskarbazepin · Olanzapin · Omeprazol · Ondansetron · Opioidler · Orlistat · Paliperidon · Pantoprazol · Parasetamol · Paroksetin · Penisilinler · Pentoksifilin · Piperasilin-tazobaktam · Piracetam · Piridostigmin · Pirimidon · Piroksikam · Potasyum klorür · Prednizolon · Prednizon · Pregabalin · Prilokain · Prometazin · Propiverin · Propofol · Protamin sülfat · Proton pompası inhibitörleri (PPI) · Psödoefedrin · Riluzol · Risperidon · Rizatriptan · Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) · Sefalosporinler · Sefazolin · Sefiksim · Sefoksitin · Seftriakson · Selekoksib · Senna · Sertralin · Silodosin · Simetidin · Simvastatin · Sitalopram · Siyanokobalamin · Sodyum bikarbonat · Sodyum polistiren sülfonat · Sodyum tiyosülfat · Solifenasin · Statinler · Sufentanil · Sulodeksid · Sumatriptan · Süksinilkolin · Sülpirid · Tadalafil · Tamsulosin · Telmisartan · Tenoksikam · Tinzaparin · Tiyokolşikosid · Tizanidin · Tolperison · Tolterodin · Topiramat · Tosilizumab · Tramadol · Traneksamik asit · Trazodon · Triamsinolon · Trisiklik antidepresanlar · Trospium · Valasiklovir · Valproik asit (valproat) · Vardenafil · Vareniklin · Vazopresörler · Vazopressin · Venlafaksin · Vortioksetin · Vutrisiran · Yohimbin · Ziprasidon · Zolmitriptan · Zolpidem · Zonisamid · Zopiklon

Nefroloji 202 kayıt ↑ Dizin

Abatasept · ACE inhibitörleri · Agalsidaz · Alemtuzumab · Alfakalsidol · Alfa blokerler · Alfuzosin · Aliskiren · Allopurinol · Alteplaz · Amifostin · Amikasin · Amilorid · Aminoglikozitler · Anifrolumab · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB) · Anselamimab · Antitimosit globulin (ATG) · Anti-CD20 monoklonal antikorlar · Aprositentan · Asetazolamid · Asetohidroksamik asit · Atasisept · Atrasentan · Avakopan · Azatiyoprin · Baklofen · Baksdrostat · Bardoksolon metil · Basiliksimab · Belatasept · Belimumab · Belzutifan · Bortezomib · Budesonid · Bumetanid · Burosumab · Dapagliflozin · Daprodustat · Dapson · Daratumumab · Darbepoetin · Demeklosiklin · Demir dekstran · Demir glukonat · Demir sükroz · Desmopressin · Difelikefalin · Doksersalsiferol · Ekulizumab · Elbasvir · Empagliflozin · Enalapril · Entekavir · Eplerenon · Ergokalsiferol · Eritropoetin (epoetin) · Eritropoezi uyaran ajanlar (ESA) · Etelkalsetid · Everolimus · Ezetimib · Febuksostat · Felzartamab · Fenazopiridin · Fenoldopam · Ferrik sitrat · Finerenon · Fomepizol · Fosfat bağlayıcılar · Fosfomisin · Foskarnet · Furosemid · Gabapentin · Gabapentinoidler · Gansiklovir · Gentamisin · Glekaprevir · Glukarpidaz · Grazoprevir · HIF-PH inhibitörleri · Hidralazin · Hidroklorotiyazid · Hidroksiklorokin · İfosfamid · İkodekstrin · İmlifidaz · İmmün kontrol noktası inhibitörleri · İnaksaplin · İndapamid · İnsülin · İptakopan · İrbesartan · Kalsimimetikler · Kalsinörin inhibitörleri · Kalsitriol · Kalsiyum glukonat · Kanagliflozin · Kandesartan · Kaptopril · Kıvrım (loop) diüretikleri · Klazakizumab · Klonidin · Klorambusil · Klorheksidin · Klortalidon · Kompleman inhibitörleri · Konivaptan · Kortikosteroidler (glukokortikoidler) · Lantan karbonat · Levamizol · Liksivaptan · Lisinopril · Lityum · Lorundrostat · Losartan · Lumasiran · L-karnitin (levokarnitin) · Magnezyum hidroksit · Magnezyum sülfat · Mannitol · Mesna · Metilprednizolon · Metoksi polietilen glikol-epoetin beta (CERA) · Metolazon · Midodrin · Migalastat · Mikofenolat · Mineralokortikoid reseptör antagonistleri · Minoksidil · mTOR inhibitörleri · Mupirosin · Narsoplimab · Nedosiran · Nesiritid · Nirmatrelvir/ritonavir · Obinutuzumab · Ofatumumab · Olmesartan · Parikalsitol · Patiromer · Pegsetakoplan · Penisilamin · Pentamidin · Perindopril · Pibrentasvir · Potasyum bağlayıcılar · Potasyum klorür · Potasyum sitrat · Prednizolon · Prednizon · Pregabalin · Prilokain · Probenesid · Ramipril · Ravulizumab · Ritonavir · Rituksimab · Roksadustat · Salbutamol · Sefazolin · Seftazidim · Sevelamer · SGLT2 inhibitörleri · Sibeprenlimab · Sidofovir · Siklofosfamid · Siklosporin · Sinakalset · Sirolimus · Sisplatin · Sisteamin · Sodyum bikarbonat · Sodyum polistiren sülfonat · Sodyum tiyosülfat · Sodyum zirkonyum siklosilikat · Sofosbuvir · Sparsentan · Spironolakton · Sükroferrik oksihidroksit · Takrolimus · Tamsulosin · Taurolidin · Telitasisept · Telmisartan · Tenapanor · Terlipressin · Tirozin kinaz inhibitörleri · Tiyazid diüretikleri · Tiyopronin · Tolvaptan · Topiramat · Torasemid · Triamteren · Trimetoprim-sülfametoksazol · Vadadustat · Valgansiklovir · Valsartan · Vankomisin · Vaptanlar (V2 reseptör antagonistleri) · Vazopresörler · Venglustat · Voklosporin

Kardiyoloji 158 kayıt ↑ Dizin

ACE inhibitörleri · Adenozin · Agalsidaz · Alfa blokerler · Aliskiren · Alprostadil · Alteplaz · Ambrisentan · Amilorid · Amiodaron · Amlodipin · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB) · Apiksaban · Aprositentan · Asetazolamid · Asetilsalisilik asit (aspirin) · Atenolol · Atorvastatin · Atropin · Azilsartan · Baksdrostat · Benazepril · Beta blokerler · Bisoprolol · Bivalirudin · Bosentan · Bumetanid · Dabigatran · Dapagliflozin · Digoksin · Diltiazem · Dipiridamol · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK) · Dobutamin · Doksazosin · Dopamin · Edoksaban · Empagliflozin · Enalapril · Enoksaparin · Epinefrin (adrenalin) · Eplerenon · Epoprostenol · Eptifibatid · Esmolol · Evolokumab · Ezetimib · Felodipin · Fenilefrin · Fenofibrat · Fenoldopam · Fentolamin · Finerenon · Fondaparinuks · Fosinopril · Furosemid · Gemfibrozil · Heparin · Hidralazin · Hidroklorotiyazid · İdarusizumab · İkosapent etil · İloprost · İndapamid · İnklisiran · İrbesartan · İvabradin · İzoprenalin · İzosorbid dinitrat · Kalsiyum kanal blokerleri · Kanagliflozin · Kandesartan · Kangrelor · Kaptopril · Karvedilol · Kıvrım (loop) diüretikleri · Klevidipin · Klonidin · Klopidogrel · Klortalidon · Kolesevelam · Labetalol · Lerkanidipin · Levosimendan · Lidokain · Lisinopril · Lorundrostat · Losartan · Masitentan · Mavakamten · Metildopa · Metolazon · Metoprolol · Midodrin · Milrinon · Mineralokortikoid reseptör antagonistleri · Minoksidil · Moksonidin · Nadroparin · Nebivolol · Nesiritid · Niasin · Nifedipin · Nikardipin · Nikorandil · Nimodipin · Nitrogliserin · Nitroprussid · Noradrenalin · Olmesartan · Patiromer · Pentoksifilin · Perindopril · Pitavastatin · Potasyum bağlayıcılar · Prasugrel · Pravastatin · Propafenon · Propranolol · Ramipril · Ranolazin · Rilmenidin · Riosiguat · Rivaroksaban · Rosuvastatin · Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) · Seleksipag · SGLT2 inhibitörleri · Sildenafil · Silostazol · Simvastatin · Sodyum zirkonyum siklosilikat · Sotalol · Spironolakton · Statinler · Sulodeksid · Tadalafil · Tafamidis · Telmisartan · Tenekteplaz · Terazosin · Tikagrelor · Tiklopidin · Tirofiban · Tiyazid diüretikleri · Torasemid · Trandolapril · Treprostinil · Triamteren · Trimetazidin · Urapidil · Valsartan · Varfarin · Verapamil · Vericiguat · Vutrisiran · Zilebesiran · Zofenopril

Enfeksiyon hastalıkları 152 kayıt ↑ Dizin

Abakavir · Adefovir · Albendazol · Amantadin · Amfoterisin B · Amikasin · Aminoglikozitler · Amoksisilin (± klavulanat) · Ampisilin · Ampisilin-sulbaktam · Anidulafungin · Artesunat · Asetohidroksamik asit · Asiklovir · Atazanavir · Atovakon · Azitromisin · Azol antifungaller · Baloksavir marboksil · Bedakilin · Benzatin penisilin G · Bictegravir · Brivudin · Dapson · Daptomisin · Darunavir · Delamanid · Dietilkarbamazin · Doksisiklin · Dolutegravir · Doravirin · Efavirenz · Elbasvir · Enfuvirtid · Entekavir · Eritromisin · Ertapenem · Etambutol · Etionamid · Famsiklovir · Favipiravir · Fenoksimetilpenisilin · Fidaksomisin · Florokinolonlar · Flukloksasilin · Flukonazol · Flusitozin · Fosfomisin · Foskarnet · Gansiklovir · Gentamisin · Glekaprevir · Grazoprevir · Hepatit B immünglobulini · Ivermektin · İndinavir · İnosin pranobeks · İnterferon · İtrakonazol · İzoniyazid · Kabotegravir · Karbapenemler · Kaspofungin · Ketokonazol · Klaritromisin · Klindamisin · Kloramfenikol · Klorheksidin · Klorokin · Kobisistat · Kolistin · Lamivudin · Lenakapavir · Levofloksasin · Linezolid · Linkomisin · Makrolidler · Maribavir · Mebendazol · Meropenem · Metronidazol · Mikafungin · Moksifloksasin · Mupirosin · Neomisin · Nifuroksazid · Niklozamid · Nirmatrelvir/ritonavir · Nistatin · Nitrofurantoin · Ofloksasin · Ornidazol · Oseltamivir · Para-aminosalisilik asit · Penisilinler · Pentamidin · Pibrentasvir · Piperasilin-tazobaktam · Pirantel pamoat · Pirazinamid · Polimiksin B · Posakonazol · Prazikuantel · Protionamid · Raltegravir · Remdesivir · Ribavirin · Rifabutin · Rifaksimin · Rifampisin · Rilpivirin · Ritonavir · Sefadroksil · Sefaklor · Sefaleksin · Sefalosporinler · Sefazolin · Sefdinir · Sefepim · Sefiksim · Sefoksitin · Sefoperazon · Sefotaksim · Sefpodoksim · Sefprozil · Seftazidim · Seftriakson · Sefuroksim · Seknidazol · Sidofovir · Sikloserin · Siprofloksasin · Sofosbuvir · Spiramisin · Streptomisin · Sulbaktam · Sultamisilin · Sülfadiazin · Taurolidin · Teikoplanin · Telbivudin · Tenofovir · Tetrasiklin · Tigesiklin · Tinidazol · Tobramisin · Trimetoprim-sülfametoksazol · Valasiklovir · Valgansiklovir · Vankomisin · Vorikonazol · Zidovudin

Gastroenteroloji 93 kayıt ↑ Dizin

Adalimumab · Adefovir · Azatiyoprin · Bisakodil · Bizmut subsitrat · Budesonid · Çinko sülfat · Domperidon · Elbasvir · Entekavir · Eritromisin · Esomeprazol · Etrasimod · Famotidin · Fidaksomisin · Fosaprepitant · Glekaprevir · Golimumab · Granisetron · Grazoprevir · Guselkumab · Hepatit B immünglobulini · Hiyosin bütilbromür · İnfliksimab · İnterferon · Kapesitabin · Karvedilol · Klaritromisin · Kolestiramin · Laktüloz · Lamivudin · Lanreotid · Lansoprazol · Loperamid · Lubiproston · Magnezyum hidroksit · Magnezyum oksit · Makrogol · Mebeverin · Mesalazin · Metoklopramid · Metronidazol · Mirikizumab · Misoprostol · Neomisin · Nifuroksazid · Oksaliplatin · Oktreotid · Omeprazol · Ondansetron · Ornidazol · Otilonyum bromür · Ozanimod · Palonosetron · Panitumumab · Pantoprazol · Penisilamin · Pibrentasvir · Pinaverium bromür · Propranolol · Proton pompası inhibitörleri (PPI) · Psyllium (ispagula kabuğu) · Rabeprazol · Ribavirin · Rifaksimin · Risankizumab · Saccharomyces boulardii · Senna · Sertolizumab pegol · Setuksimab · Simetidin · Simetikon · Sofosbuvir · Somatostatin · Somatostatin analogları · Sorafenib · Spironolakton · Sukralfat · Sülfasalazin · Telbivudin · Tenapanor · Tenofovir · Terlipressin · Tofasitinib · Trientin · Trimebutin · Upadasitinib · Ursodeoksikolik asit · Ustekinumab · Vazopresörler · Vazopressin · Vedolizumab · 6-Merkaptopürin

Endokrinoloji 105 kayıt ↑ Dizin

Akarboz · Alendronat · Alfakalsidol · Alfa lipoik asit · Alglukosidaz alfa · Atorvastatin · Bifosfonatlar · Burosumab · Dapagliflozin · Demeklosiklin · Denosumab · Desmopressin · Doksersalsiferol · DPP-4 inhibitörleri · Dulaglutid · Eksenatid · Eliglustat · Empagliflozin · Ergokalsiferol · Estradiol · Etelkalsetid · Etidronat · Evolokumab · Fenofibrat · Fenoksibenzamin · Fentolamin · Finerenon · Fludrokortizon · Gemfibrozil · Glibenklamid · Gliklazid · Glimepirid · Glipizid · GLP-1 reseptör agonistleri · Glukagon · Hidrokortizon · İbandronat · İmigluseraz · İnsülin · Kalsimimetikler · Kalsitonin · Kalsitriol · Kanagliflozin · Karglumik asit · Ketokonazol · Klorpropamid · Kolekalsiferol · Kolesevelam · Kolestiramin · Konivaptan · Lanreotid · Lenvatinib · Leuprorelin · Levotiroksin · Linagliptin · Liraglutid · Lityum · Liyotironin · Medroksiprogesteron · Metformin · Metirozin · Miglustat · Nateglinid · Niasin · Noretisteron · Oktreotid · Orlistat · Palopegteriparatid · Pamidronat · Parikalsitol · Pasireotid · Pegvisomant · Pioglitazon · Progesteron · Propiltiyourasil · Propranolol · Raloksifen · Repaglinid · Risedronat · Romosozumab · Rosuvastatin · Saksagliptin · Semaglutid · SGLT2 inhibitörleri · Sinakalset · Siproteron asetat · Sisteamin · Sitagliptin · Somatostatin analogları · Somatropin · Statinler · Streptozosin · Sülfonilüreler · Teriparatid · Testosteron · Tiamazol (metimazol) · Tirzepatid · Tolvaptan · Trientin · Triptorelin · Vaptanlar (V2 reseptör antagonistleri) · Venglustat · Vildagliptin · Yohimbin · Zoledronik asit

Hematoloji 109 kayıt ↑ Dizin

Akalabrutinib · Aktive protrombin kompleksi (FEIBA) · Alemtuzumab · Amfoterisin B · Anselamimab · Antitimosit globulin (ATG) · Antitrombin III · Anti-CD20 monoklonal antikorlar · Anti-D immünglobulini · Apiksaban · Argatroban · Asciminib · Azol antifungaller · Basiliksimab · Bemiparin · Bendamustin · Bleomisin · Blinatumomab · Bortezomib · Bosutinib · Brentuksimab vedotin · Busulfan · Dabigatran · Dalteparin · Danazol · Daprodustat · Daratumumab · Darbepoetin · Dasatinib · Deferasiroks · Deferipron · Deferoksamin · Defibrotid · Deksametazon · Demir dekstran · Demir glukonat · Demir sükroz · Demir (II) sülfat (oral demir) · Desmopressin · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK) · Doksorubisin · Edoksaban · Ekulizumab · Eliglustat · Eltrombopag · Emisizumab · Enoksaparin · Eptakog alfa (rekombinant FVIIa) · Eritropoetin (epoetin) · Eritropoezi uyaran ajanlar (ESA) · Faktör IX (nonakog gamma) · Faktör VIII (oktokog alfa) · Felzartamab · Ferrik sitrat · Filgrastim · Fitomenadion (K vitamini) · Folik asit · Fondaparinuks · Heparin · Hidroksikobalamin · İbrutinib · İdarusizumab · İmatinib · İmigluseraz · İnsan normal immünglobulini (IVIG) · İnsan plazma fibrinojeni · İnterferon · İptakopan · İsatuksimab · Kaplasizumab · Klorambusil · Kompleman inhibitörleri · Lenalidomid · Lökovorin (folinik asit) · Luspatersept · Melfalan · Metilen mavisi · Metoksi polietilen glikol-epoetin beta (CERA) · Midostaurin · Nadroparin · Narsoplimab · Nilotinib · Obinutuzumab · Ofatumumab · Pegfilgrastim · Pegsetakoplan · Pleriksafor · Pomalidomid · Ponatinib · Posakonazol · Protamin sülfat · Rasburikaz · Ravulizumab · Rituksimab · Rivaroksaban · Roksadustat · Romiplostim · Ruksolitinib · Siyanokobalamin · Talidomid · Tiklopidin · Tinzaparin · Traneksamik asit · Vadadustat · Varfarin · Venetoklaks · Vinkristin · Vorikonazol · 6-Merkaptopürin

Onkoloji 118 kayıt ↑ Dizin

Abemasiklib · Abirateron · Afatinib · Akalabrutinib · Aksitinib · Alectinib · Alpelisib · Amifostin · Anastrozol · Apalutamid · Asciminib · Atezolizumab · Belzutifan · Bendamustin · Bevasizumab · Bifosfonatlar · Bikalutamid · Bleomisin · Blinatumomab · Bortezomib · Bosutinib · Brentuksimab vedotin · Brigatinib · Busulfan · Dabrafenib · Daratumumab · Darolutamid · Dasatinib · Deksametazon · Denosumab · Doksorubisin · Durvalumab · Eksemestan · Enzalutamid · Eritropoetin (epoetin) · Eritropoezi uyaran ajanlar (ESA) · Erlotinib · Everolimus · Fentanil · Filgrastim · Fosaprepitant · Fulvestrant · Gefitinib · Gemsitabin · Glukarpidaz · Goserelin · Granisetron · Hidromorfon · İbrutinib · İfosfamid · İmatinib · İmmün kontrol noktası inhibitörleri · İpilimumab · İsatuksimab · Kabozantinib · Kapesitabin · Karboplatin · Klorambusil · Lanreotid · Lapatinib · Lenalidomid · Lenvatinib · Letrozol · Leuprorelin · Lorlatinib · Lökovorin (folinik asit) · Medroksiprogesteron · Megestrol asetat · Melfalan · Mesna · Metadon · Metamizol · Metotreksat · Midostaurin · Mitomisin · Morfin · mTOR inhibitörleri · Nilotinib · Nivolumab · Obinutuzumab · Oksaliplatin · Oksikodon · Oktreotid · Ondansetron · Opioidler · Osimertinib · Palbosiklib · Palonosetron · Pamidronat · Panitumumab · Pazopanib · Pegfilgrastim · Pembrolizumab · Pertuzumab · Pomalidomid · Ponatinib · Ramusirumab · Rasburikaz · Regorafenib · Ribosiklib · Ruksolitinib · Setuksimab · Siklofosfamid · Siproteron asetat · Sisplatin · Somatostatin analogları · Sorafenib · Streptozosin · Sunitinib · Talidomid · Tamoksifen · Tirozin kinaz inhibitörleri · Trametinib · Trastuzumab · Triptorelin · Venetoklaks · Vinkristin · Zoledronik asit

↑ DizinATC J05AF06

Abakavir

Antiretroviral (nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)

Guanozin analoğu NRTİ; HLA-B*57:01 pozitiflerde ağır aşırı duyarlılık yapar, bu nedenle başlamadan önce test zorunludur. Kalp-damar hastalığı riski olanlarda dikkat gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA'dan DNA yapım basamağı › Ters transkriptaz (RT)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA kopyalarçekirdeğe girergenoma katılırViral RNAhücreye giren HIV RNA'sı sitoplazmadaVirüs RNA'sı · sitoplazmaTers transkriptazviral RNA'dan DNA kopyası yaparVirüs enzimi · sitoplazmaViral DNAkonak genomuna eklenmeye hazır kopyaVirüs DNA'sı · sitoplazmaProvirüs ve yeni virüsDNA konak genomuna katılır, virüsyapılırÇekirdek · konak genomuAbakavir: viralDNA zincirinisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA zinciri sonlanır → provirüs oluşmaz, virüs çoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin sitoplazmasında. Oral iyi emilir, hücreye girer; konak enzimleriyle karbovir trifosfata fosforillenir.
Neye etki eder?Karbovir trifosfat guanozin trifosfata benzer; ters transkriptaz onu viral DNA'ya ekler ve zincir sonlanır (3'-OH grubu yok).
Ne olur?Viral DNA zinciri sonlanır → provirüs DNA'sı tamamlanamaz → virüs çoğalamaz.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda kombinasyon tedavisinin parçası (çoğunlukla lamivudin ve dolutegravirle).
Yan etkilerAşırı duyarlılık (ateş, döküntü, GİS ve solunum belirtileri), bulantı, baş ağrısı, yorgunluk, laktik asidoz (nadir), olası miyokard enfarktüsü riski artışı.
KontrendikasyonHLA-B*57:01 pozitifliği ya da önceki abakavir aşırı duyarlılığı; ağır karaciğer yetersizliği (Child-Pugh B–C).
EtkileşimlerAlkol abakavir düzeyini artırır; metadon klirensini artırabilir; tenofovir ve lamivudinle belirgin etkileşim yok.
DikkatHLA-B*57:01 testi negatifse başlanır; aşırı duyarlılık belirtisinde (iki ya da daha fazla sistem) hemen kesilir ve bir daha verilmez.

Erişkin dozu

Oral 600 mg günde 1 kez ya da 300 mg günde 2 kez; çoğunlukla sabit doz kombine tabletle (abakavir/lamivudin ± dolutegravir).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sabit doz kombine tablette lamivudin nedeniyle CrCl < 30'da kullanma.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tek başına ayar gerekmez; sabit doz kombine tablet kullanılmaz.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil (tenofovir ve kobisistattan farkı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A200 mg 12 saatte (çözelti).
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Koroner arter hastalığı ya da yüksek kardiyovasküler riskte abakavirden kaçınılabilir. HLA-B*57:01 testi yapılmışsa güvenle başlanır; ateş ve döküntüde aşırı duyarlılık düşünülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikHLA-B*57:01 negatifse gebelikte kullanılabilir; teratojenik bulgu yok.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ziagenabakavir300 mg film kapli tablet
Ziagen Oral Solüsyonabakavir300 mg/15 ml

Kombinasyon ürünleri (1): Triumeq

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA24

Abatasept

Kostimülasyon blokeri (CTLA4-Ig füzyon proteini)

T hücrede CD28 aracılı ikinci sinyali bloke eden füzyon proteini; romatoid artritte ruhsatlı, rituksimaba dirençli FSGS gibi durumlarda seçilmiş olgularda denenmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Antijen sunan hücre – T lenfosit teması › Hücre yüzeyi (hücre dışında bağlanır) › CD80/CD86 (B7) molekülleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)B7, CD28'ebağlanırtam aktive ederyanıtı büyütürAntijen sunan hücreyüzeyinde B7 (CD80/CD86) taşırAntijen sunan hücre · B7T hücre CD28'iantijen sinyaline ek ikinci sinyali alırT hücre zarı · CD28T hücre aktivasyonuIL-2, çoğalma, efektör farklılaşmaT hücre içiİmmün yanıtsitokin yapımı, B hücre yardımı, dokuinflamasyonuLenf düğümü · dokuAbatasept: B7'yebağlanır, CD28temasını önler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kostimülasyon sinyali gelmez → T hücre tam aktive olamaz (anerji),sitokin yapımı ve inflamasyon azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Lenf düğümü ve dokuda, antijen sunan hücrenin dış yüzeyinde. Çözünür füzyon proteini hücreye girmez; yüzeydeki B7'ye dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Antijen sunan hücre yüzeyindeki CD80/CD86 (B7). CTLA4-Ig buraya bağlanır ve T hücresindeki CD28'in B7'ye ulaşmasını engeller.
Ne olur?CD28 uyarısı (ikinci sinyal) gelmez → T hücre tam aktive olamaz (anerji) → IL-2, sitokin ve B hücre yardımı azalır, inflamasyon söner.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, psöriyatik artrit, jüvenil idiyopatik artrit, GVHD profilaksisi (bazı ülkelerde). Nefrolojide rituksimab ve kalsinörin inhibitörüne dirençli FSGS gibi seçilmiş olgularda ruhsat dışı denenmiştir.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı, bulantı, infüzyon reaksiyonu, ciddi enfeksiyon, KOAH'ta solunum olayları.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık; aktif ciddi enfeksiyon.
EtkileşimlerTNF inhibitörleri ve diğer biyolojiklerle birlikte verilmez (enfeksiyon artar); canlı aşılar kontrendikedir.
DikkatBaşlamadan önce tüberküloz ve hepatit B taraması yapılır. Canlı aşılar ilaç sırasında ve kesildikten 3 ay sonrasına kadar yapılmaz. Nefrotik sendromda kullanımı kanıtı sınırlı, olgu düzeyindedir; podositteki B7-1 (CD80) ifadesine dayalı hedefleme tartışmalıdır.

Erişkin dozu

Romatoid artrit: 500 mg (< 60 kg), 750 mg (60–100 kg) ya da 1000 mg (> 100 kg) IV; 0, 2, 4. haftalarda sonra 4 haftada bir. Subkütan: 125 mg haftada bir. FSGS'de onaylı doz yok; olgu serilerinde protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; protein olduğundan uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (beklenmez); veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda enfeksiyon (pnömoni, tüberküloz reaktivasyonu) riski belirgin; KOAH'ta solunumsal yan etkiler artar. Başlamadan önce HBV ve tüberküloz taraması yap, aşıları güncelle; canlı aşı verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte yalnız gerekliyse kullanılır. IgG yapılı olduğundan geç gebelikte plasentayı geçer.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; büyük protein olduğundan oral emilimi düşük kabul edilir, veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Orenciaabatacept250 mg kon,perfuzyonluk coz,icin toz iceren flakon
Orencia Subkutanabatacept125 mg enjeksiyonluk cozelti iceren kullanima hazir enjektor 4 adet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EF03

Abemasiklib

CDK4/6 inhibitörü

HR pozitif, HER2 negatif meme kanserinde sürekli verilen CDK4/6 inhibitörü. Tuzaklar: erken ve sık ishal, VTE, ILD; serum kreatinini gerçek GFR düşmeden yükselir (tübül taşıyıcı inhibisyonu).

Etki mekanizması

Etki yeriMeme · HR pozitif tümör › Hücre çekirdeği · hücre döngüsü › Siklin D–CDK4/6 kompleksi › CDK4/6 ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CDK4/6'yabağlanırRb'yifosforillerE2F'yi serbestbırakırhücreyi çoğaltırMitojen sinyaliöstrojen ve büyüme faktörleri siklin D1yapımını artırırÇekirdek · siklin D1Siklin D–CDK4/6 kompleksiçekirdekte Rb proteinini fosforillerÇekirdek · siklin D–CDK4/6Rb fosforilasyonuRb, E2F transkripsiyon faktörünü serbestbırakırÇekirdek · Rb proteiniG1'den S fazına geçişE2F, DNA sentezi genlerini açarÇekirdek · E2F hedef genleriTümör hücre çoğalmasıHR pozitif meme kanseri hücreleribölünürMeme tümör dokusuAbemasiklib:CDK4/6 ATPcebini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CDK4/6 kapanır → Rb fosforillenmez, E2F serbest kalmaz; hücre G1'dedurur, tümör büyümesi yavaşlar.Sürekli dozlama nedeniyle bağırsak epitelinde ishal, kemik iliğinde nötropeni görülür;kreatinin artışı tübül taşıyıcı (OCT2, MATE) inhibisyonudur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hormon reseptörü pozitif meme kanseri hücresinin çekirdeğinde ve sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek hücre içindeki CDK4/6'ya ulaşır.
Neye etki eder?CDK4/6'nın ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı geri dönüşlü kapatır (ATP ile rekabet). CDK4 üzerinde daha seçicidir.
Ne olur?Rb fosforillenmez → E2F bağlı kalır, S fazı genleri açılmaz → hücre G1'de durur; hormon tedavisiyle birlikte tümör büyümesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHR pozitif, HER2 negatif ileri meme kanseri (aromataz inhibitörü ya da fulvestrantla; endokrin sonrası monoterapi); yüksek riskli erken evre meme kanserinde adjuvan.
Yan etkilerİshal (çok sık, ilk haftada), nötropeni, anemi, lökopeni, bulantı, kusma, yorgunluk, iştah kaybı, alopesi; serum kreatinini artışı (GFR sabit), ALT-AST artışı, venöz tromboemboli ve ILD.
KontrendikasyonAbemasikliba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri düzeyi belirgin artırır (doz azaltılır; greyfurt kaçınılır), güçlü indükleyiciler düşürür. OCT2, MATE1 ve MATE2-K inhibisyonu: metformin, dofetilid ve kreatininin tübüler sekresyonu etkilenir.
Dikkatİshal başlayınca hemen loperamid ve hidrasyon. Kan sayımı ilk 2 ay her 2 haftada, sonra aylık izlenir. Kreatinin yükselirse eGFR sistatin C ile doğrulanır; gerçek GFR değişmez.

Erişkin dozu

150 mg günde 2 kez sürekli (aromataz inhibitörü/fulvestrantla); monoterapide 200 mg günde 2 kez. Toksisitede 100, sonra 50 mg günde 2 kez. Güçlü CYP3A inhibitörüyle 100 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; eGFR sistatin C ile doğrulanır.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı, ishal ve hidrasyon yakından izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %96 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin artışı (OCT2/MATE inhibisyonu, GFR gerçekte sabit); ishale bağlı gerçek prerenal AKİ ayrıca olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CGünde 1 kez dozlama (günde 2 kez yerine).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İshal yaşlıda hızla dehidratasyon ve gerçek prerenal AKİ yapabilir: erken loperamid, hidrasyon. Kreatinin artışı taşıyıcı etkisi olabilir; sistatin C ile doğrula. VTE ve ILD riski izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 3 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 3 gün emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Yularebabemasiklib50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BX03

Abirateron

CYP17A1 (17α-hidroksilaz / C17,20-liyaz) inhibitörü

Testis, adrenal ve tümörde androjen sentezini kapatan oral ilaç; prostat kanserinde prednizonla birlikte verilir. Mineralokortikoid fazlalığı (hipertansiyon, hipokalemi, ödem) ve karaciğer hasarı izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriAndrojen sentezi (testis, adrenal, tümör) › Steroid sentezleyen hücre › Endoplazmik retikulum › CYP17A1 (17α-hidroksilaz / C17,20-liyaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CYP17A1'e girerandrojen yapılırAR'yi uyarırPregnenolon · progesteronkolesterolden yapılan steroid öncüleriSteroid sentezi · ER zarıCYP17A117α-hidroksilaz ve C17,20-liyaz ileandrojen öncülerini yaparHücre içi · ER zarıDHEA · testosteronandrojenler, prostat tümörünü uyarırKan · androjenProstat tümörü çoğalmasıAR uyarısı hücre bölünmesini sürdürürProstat tümörü dokusuAbirateron:CYP17A1'ikapatır,androjenyapımını⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CYP17A1 kapanır, adrenal ve tümör androjeni düşer → AR uyarısıkesilir, tümör çoğalması durur.ACTH artışıyla mineralokortikoid fazlalığı: prednizon eşlik eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelKan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Testis, adrenal korteks ve prostat tümör hücresinde. Ağızdan alınan abirateron asetat karaciğerde aktif abirateron'a dönüşür ve hücre içindeki ER zarına ulaşır.
Neye etki eder?Steroid sentezinde CYP17A1'in hem 17α-hidroksilaz hem C17,20-liyaz etkinliğini geri dönüşümsüz kapatır.
Ne olur?DHEA, androstenedion ve testosteron çok düşer → AR uyarısı kesilir, tümör çoğalması durur. ACTH artar, mineralokortikoid öncülleri birikir: prednizon verilmezse hipertansiyon, hipokalemi.

Klinik

EndikasyonMetastatik kastrasyona dirençli ve yüksek riskli metastatik hormona duyarlı prostat kanseri (ADT ve prednizonla birlikte).
Yan etkilerHipertansiyon, hipokalemi, sıvı tutulumu ve ödem, karaciğer enzim yüksekliği (nadiren ağır hepatotoksisite), kalp yetersizliği, aritmi, kırık, ishal, kas-iskelet ağrısı, idrar yolu enfeksiyonu.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, gebelik ve doğurganlık çağında kadın, ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C), prednizon olmadan kullanım.
EtkileşimlerCYP2D6 inhibitörüdür (metoprolol, desipramin, dekstrometorfan düzeyi artar); CYP2C8 substratları; güçlü CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin) düzeyi düşürür; spironolakton AR'e bağlandığı için kaçınılır.
DikkatAç karnına alınır (yemekle düzey kat kat artar). K, kan basıncı, sıvı tutulumu ve karaciğer enzimleri ilk 3 ay iki haftada bir, sonra aylık izlenir; prednizon 5 mg bakım dozu zorunludur.

Erişkin dozu

1000 mg günde 1 kez, aç karnına (yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra), prednizon 5 mg günde 2 kez (metastatik duyarlı hastalıkta 5 mg günde 1 kez) ile.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; K ve sıvı tutulumu izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerilmez; veri sınırlı, dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; ayar önerisi yok, K ve KB yakın izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır, büyük olasılıkla; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; mineralokortikoid fazlalığı sıvı tutulumu, hipokalemi ve hipertansiyon yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; enzimler izlenir.
Child-Pugh B250 mg günde 1 kez; enzimler sık izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipertansiyon, hipokalemi, ödem, kalp yetersizliği ve kırık riski; aç karnına alınır. Prednizon birlikteliği hiperglisemi ve kemik kaybı yapabilir. K, KB, karaciğer enzimleri düzenli izlenir.

  • TIME-to-START E3uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Prednizonla birlikte uzun süreli steroid ve ADT kemik kaybı yapar; kemik koruması (bifosfonat vb.) düşünülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: fetal zarar (androjen sentezi baskılanması); kadında kullanılmaz. Erkek hasta gebe partneriyle bariyer yöntemi kullanır.
EmzirmeKadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abetylabirateron asetat250 mg tablet; 500 mg film kaplı tablet
Abıtıgaabirateron asetat250 mg tablet; 500 mg film kaplı tablet
Abiratexabirateron asetat250 mg tablet
Abygaabirateron asetat250 mg tablet; 500 mg film kapli tablet
Arvilaabirateron asetat250 mg tablet
Byretuabirateron asetat250 mg tablet
Diponabirateron asetat250 mg film kapli tablet
Protigaabirateron asetat250 mg film kapli tablet
Ratebirabirateron asetat250 mg tablet
Zateronabirateron asetat250 mg film kapli tablet
Zytigaabirateron asetat250 mg tablet; 500 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Akeega

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

ACE inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · RAAS blokeri (ACE inhibitörü)

RAAS'ı ACE basamağında keser: hipertansiyon, kalp yetmezliği ve albüminürik KBH'de koruyucu. Tuzak: hiperkalemi ve kreatinin artışı; AKI ve hipovolemide kesilir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar endoteli · böbrek · akciğer › RAAS (renin-anjiyotensin-aldosteron) › Endotel hücresinin zar yüzeyi › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE anjiyotensinII'ye çevirirAT1 reseptörünebağlanırAnjiyotensinojenkaraciğerden kana salgılanan öncülproteinKan · plazmaAnjiyotensin Irenin anjiyotensinojeni keserek yapar;kendisi zayıf etkilidirKan · endotel yüzeyiAnjiyotensin IIAT1 reseptörüne bağlanır; damarıdaraltır, aldosteron salgılatırEndotel zarı · ACEGlomerül ve damar yanıtıefferent arteriyol daralır, glomerül içibasınç artar; Na⁺ ve su tutulurEfferent arteriyol · AT1ACEinhibitörleri:ACE'yi endotelzarında kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II düşer, bradikinin birikir → efferent arteriyolgevşer, glomerül içi basınç ve proteinüri azalır, tansiyon düşer.Bradikinin birikimi öksürük ve anjiyoödemin nedenidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Dolaşımda ve dokularda (özellikle akciğer ve böbrek damar endoteli). İlaç bağırsaktan emilir; çoğu ön ilaçtır, karaciğerde etkin forma dönüşür.
Neye etki eder?Endotel zarındaki ve kandaki ACE enzimini kapatır: anjiyotensin I'in anjiyotensin II'ye dönüşümü ve bradikininin yıkımı yavaşlar.
Ne olur?Anjiyotensin II ve aldosteron azalır, bradikinin artar → efferent arteriyol gevşer, glomerül içi basınç, tansiyon ve proteinüri düşer. Bradikinin: öksürük, anjiyoödem.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kalp yetmezliği, miyokard enfarktüsü sonrası, yüksek kardiyovasküler risk, albüminürik diyabetik ve diyabetik olmayan KBH.
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, başlangıçta kreatinin artışı (%30'a kadar kabul edilir), hipotansiyon, anjiyoödem (nadir, ağır), hipovolemide prerenal AKI, fetotoksisite.
KontrendikasyonACE inhibitörü anjiyoödemi öyküsü, gebelik, iki taraflı renal arter darlığı, sakubitril-valsartanla birlikte kullanım (36 saat ara), diyabette ya da eGFR < 60'ta aliskirenle birlikte kullanım.
EtkileşimlerPotasyum tutucu diüretik, MRA, potasyum takviyesi, trimetoprim: hiperkalemi; NSAİİ ve diüretikle birlikte (üçlü darbe): AKI; lityum düzeyi artar; ARB ile ikili blokaj önerilmez.
DikkatGebelikte kontrendikedir (2. ve 3. trimesterde fetotoksik). Kusma-ishal, hipotansiyon ve AKI'de geçici kesilir (hasta gün kuralı). Başlangıç ve doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve potasyum bakılır. AN69 membranlı HD'de anaflaktoid reaksiyon riski vardır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Ramipril 2,5–10 mg/gün; enalapril 5–40 mg/gün (1–2 dozda); lisinopril 5–40 mg/gün; perindopril 4–10 mg/gün; kaptopril 25–50 mg günde 2–3 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Düşük dozla başla; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Düşük dozla başla (ramipril 1,25 mg); K ve kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Uzman izlemiyle düşük doz; hiperkalemi riski yüksek; AKI'de akut fazda kesilir.
HemodiyalizEnalapril, lisinopril, kaptopril, perindopril uzaklaşır: seanstan sonra verilir; ramipril az uzaklaşır.
Periton diyaliziDüşük dozla; K izlenir (fosinopril ayarsız).
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (ramipril az); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfferent dilatasyonla GFR düşer; hiperkalemi, AKI (hipovolemi, bilateral RAS); gebelikte fetal böbrek hasarı.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÖn ilaçlarda (ramipril, enalapril, perindopril) düşük dozla başla; kaptopril, lisinopril ayarsız.
Child-Pugh BÖn ilaçlarda düşük dozla başla; kaptopril, lisinopril tercih; K ve kreatinin izlenir.
Child-Pugh CAktif forma dönüşüm öngörülemez; asitli sirozda RAS blokerlerinden kaçınılır, kullanılacaksa çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda düşük dozla başla (ramipril 1,25 mg, enalapril 2,5 mg), 1–2 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi, kreatinin artışı, öksürük, anjiyoödem; başlangıçta ve 1–2 hafta sonra K ve kreatinin izlenir; kreatinin artışı < %30 kabul edilir.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak K > 5,5 mmol/L iken başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte, K izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik KY (EF ≤ %40) ya da STEMI'de ACE inhibitörü başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette albüminüri/proteinüri varsa ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.
  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 ise antihipertansif başlanır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi (oligohidramnios, kalvaryal hipoplazi): kontrendike.
EmzirmeEnalapril ve kaptopril süte az geçer, uygun; diğerlerinde veri sınırlı, ilk haftalarda kaçınılır.

Sınıftaki ilaçlar

Ramipril · Enalapril · Lisinopril · Perindopril · Kaptopril

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Fosinopril, Benazepril, Kinapril, Trandolapril

↑ DizinATC L04AB04

Adalimumab

Anti-TNF-α monoklonal antikoru (tam insan)

TNF-α'ya bağlanan tam insan monoklonal antikoru; iki haftada bir SC kalemle uygulanır. Romatoid artrit, spondiloartrit, Crohn ve üveitte kullanılır. Tüberküloz ve hepatit B taraması şarttır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan ve doku sıvısı · TNF taşıyan hücre yüzeyi › Hücre dışı sıvı ve hücre zarı › Çözünür ve membran TNF-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılarbağlanırsinyal başlatırAktive makrofaj · T hücresiiltihabın başlıca TNF kaynağıDoku · iltihap odağıTNF-αiltihap ve granülom başlatan sitokinDoku sıvısı · kanTNF reseptörü (TNFR1/2)hedef hücre yüzeyindeHedef hücre yüzeyiİnflamasyon · granülomdoku hasarı, SAA artışıİltihaplı dokuAdalimumab:TNF-α'yı bağlar,reseptöreulaştırmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TNF reseptöre bağlanamaz → inflamasyon ve granülom gerilir.Granülom bütünlüğü bozulduğu için tüberküloz yeniden aktifleşebilir; tedavi öncesi taramayapılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve hücre dışında. Deri altına verilir, lenf ve kanla dolaşır; hücreye girmez, TNF-α'ya dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Tam insan IgG1 monoklonal antikor: çözünür ve membrana bağlı TNF-α'ya bağlanır; TNF'nin p55 ve p75 reseptörlerine ulaşmasını engeller.
Ne olur?TNF sinyali kesilir → inflamasyon ve granülom oluşumu azalır. Tam insan olduğu için infliksimaba göre antikor gelişimi daha az görülür.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, ankilozan spondilit, psöriyatik artrit, JIA, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, sedef, üveit, hidradenitis supurativa.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, ciddi enfeksiyon (tüberküloz, fungal, hepatit B reaktivasyonu), anti-ilaç antikoru, demiyelinizasyon, ilaca bağlı lupus, nötropeni, nadiren lenfoma.
KontrendikasyonOrta-ağır kalp yetersizliği (NYHA III-IV); aktif tüberküloz ya da ağır enfeksiyon.
EtkileşimlerAnakinra ve abatasept ile birlikte kullanılmaz; canlı aşılar verilmez; metotreksat antikor oluşumunu azaltır.
DikkatBaşlamadan HBsAg, anti-HBc ve latent tüberküloz taraması yapılır. Gebelikte plasentadan geçer: bebeğe canlı aşı ilk 5 ay yapılmaz (adalimumab için bildirilen süre). Demiyelinizan hastalıkta kullanılmaz. AA amiloidozda enflamasyon kontrolü için seçilmiş hastada kullanılır.

Erişkin dozu

RA, AS, PsA: 40 mg SC 2 haftada bir. Crohn ve ülseratif kolit: 160 mg, 2 hafta sonra 80 mg, sonra 40 mg 2 haftada bir. Yanıt yetersizse RA'da haftalık 40 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Çalışılmamış; ayar önerilmez.
eGFR 15–29Çalışılmamış; ayar önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; ayar önerilmez.
HemodiyalizÇalışılmamış; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (idrarla atılmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadiren anti-TNF ilişkili glomerülonefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ciddi enfeksiyon ve malignite riski; doz yaşla değişmez. Başlamadan TB ve HBV taraması; NYHA III–IV kalp yetersizliğinde kullanılmaz. Enjeksiyon yeri reaksiyonu görülür; canlı aşı yapılmaz.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Yanıtsız kronik aktif romatolojik hastalıkta biyolojik DMARD yaşlıda da düşünülür; enfeksiyon taraması şart.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer; son trimesterde maruz kalan bebekte canlı aşılar ertelenir. Yarar riski aşıyorsa kullanılabilir; anomali artışı gösterilmedi.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmeyle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amgevitaadalimumab20 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 40 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 40 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Humiraadalimumab20 mg/0,2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 40 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 40 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazir enjektör
Humira Penadalimumab40 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazir kalem; 40 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözeltiiçeren kullanima hazir kalem
Hyrımozadalimumab40 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren (2 adet) kullanıma hazır kalem; 80 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren (2 adet) kullanıma hazır kalem
Hyrimozadalimumab40 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 40 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Simlandiadalimumab40 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 40 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 80 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Adefovir

Nükleotid analoğu (HBV polimeraz inhibitörü)

Hepatit B virüsü polimerazını tıkayan nükleotid analoğu; yüksek direnç ve proksimal tübül toksisitesi (Fanconi, kreatinin artışı) nedeniyle bugün tercih edilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer ve böbrek › Hepatosit · HBV kapsidi içi › Virüs replikasyon bölgesi (sitoplazma) › HBV DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)terstranskriptazDNA'ya çevirirpolimeraztamamlarkapsüllenipsalınırPregenomik RNAçekirdekteki cccDNA'dan yazılırÇekirdek · cccDNA → RNAEksi zincir DNAvirüsün ters transkriptaz-polimerazenzimiyle yazılırKapsid içi · ters transkripsiyonÇift zincirli HBV DNAartı zincir tamamlanırKapsid içi · DNA senteziYeni virionhepatositten salınır, yeni hücrelerienfekte ederVirion · hepatosit dışıAdefovirdifosfat:zincirisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HBV DNA sentezi durur, viral yük düşer; ancak yan etki ve dirençnedeniyle tenofovir ve entekavir tercih edilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekMikroorganizma içi
Nerede?Hepatositin içinde. Ağızdan alınan dipivoksil ön ilacı hücrede adefovire, sonra difosfata dönüşür. Böbrekte OAT1 ile kandan proksimal tübül hücresine girer.
Neye etki eder?HBV DNA polimeraz (ters transkriptaz): adefovir difosfat doğal dATP ile yarışır, DNA zincirine girip zinciri sonlandırır.
Ne olur?HBV DNA sentezi durur, viral yük düşer. Tübül hücresinde birikince proksimal tübül toksisitesi (Fanconi, GFR kaybı) yapar; bu yüzden tenofovir ve entekavir tercih edilir.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit B (lamivudin dirençli olgularda ek tedavi; artık yerini tenofovir ve entekavire bıraktı).
Yan etkilerNefrotoksisite (kreatinin artışı, proksimal tübülopati, Fanconi sendromu, hipofosfatemi, osteomalazi), laktik asidoz ve karaciğer steatozu (nadir), kesilince hepatit alevlenmesi, asteni.
KontrendikasyonAdefovire aşırı duyarlılık; tenofovirle birlikte kullanım; HIV durumu bilinmeyen hastada tek ajan olarak başlanmaz.
EtkileşimlerNefrotoksik ilaçlarla (aminoglikozitler, NSAİİ, siklosporin, takrolimus, vankomisin, amfoterisin) birlikte kullanılmaz ya da çok yakın izlenir; tenofovirle birlikte verilmez.
DikkatBöbrek işlevi ve serum fosfatı düzenli izlenir; Fanconi ve kreatinin artışında kesilir. Kesilince hepatit alevlenmesi olabilir. Güncel hepatit B kılavuzlarında ilk seçenek tenofovir alafenamid, tenofovir disoproksil ya da entekavirdir.

Erişkin dozu

10 mg günde bir (CrCl ≥ 50).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (CrCl ≥ 50: 10 mg/gün).
eGFR 30–59CrCl 30–49: 10 mg 48 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 10–29: 10 mg 72 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10 (diyaliz dışı): öneri yok; kaçınılır.
Hemodiyaliz10 mg haftada bir, seans sonrası.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (4 saatlik seansta yaklaşık %35); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoza bağlı proksimal tübülopati (Fanconi), kreatinin artışı, hipofosfatemi; eGFR ve fosfat izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; laktik asidoz izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; dekompanse sirozda dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azaldığı için nefrotoksisite riski yüksektir; kreatinin klirensine göre aralık uzatılır. Kreatinin, fosfat ve karaciğer testi düzenli izlenir; tenofovir ve entekavir tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri sınırlı; HBV için tenofovir tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C01EB10

Adenozin

Endojen purin nükleozidi; AV düğüm iletimini geçici kesen antiaritmik

A1 reseptörü üzerinden AV düğümü saniyeler içinde geçici bloke eden hızlı IV antiaritmik; AV düğümü içeren re-entry'li supraventriküler taşikardiyi sonlandırır. Yarı ömrü 10 saniyeden kısadır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp › AV düğüm (ayrıca sinüs düğümü) › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › A1 adenozin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)AV düğüme girerAV düğümdengeçip yayılırventrikül hızınıbelirlerAtriyal uyarısinüs düğümünden ya da re-entryhalkasından gelirAtriyum · sinüs ya da re-entryAV düğümuyarıyı ventriküllere ileten tek geçit;yavaş iletirAV düğüm · hücre zarıHis-Purkinje ağı ve ventrikülhızlı yayılım, ventrikül kasılmasıHis-Purkinje ve ventrikülVentrikül hızıre-entry halkası AV düğümü içeriyorsanabız 150-250/dk olurVentrikül · kalp hızıAdenozin: AVdüğüm iletiminikısa süre keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AV düğüm 10–30 saniye iletmez → AV düğümünü içeren re-entry halkasıkırılır, sinüs ritmi döner; atriyal flutter ve fibrilasyonda ventrikül yanıtıgeçici yavaşlar, tanı kolaylaşır.Yarı ömrü 10 saniyeden kısa olduğu için etki 1–2 dakikada biter.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)
Nerede?AV düğüm hücresinin zarında. Hızlı damar içi bolus kandan reseptöre hücre dışından ulaşır; eritrosit ve endotelde saniyeler içinde yıkılır.
Neye etki eder?Gi proteinine bağlı A1 reseptörünü uyarır: K⁺ kanalı açılır (hiperpolarizasyon), cAMP ve Ca²⁺ girişi azalır. Damarda A2 reseptörüyle gevşetir.
Ne olur?AV düğüm hiperpolarize olur → iletim 10–30 sn durur → AV düğümlü re-entry kırılır, sinüs ritmi döner. Böbrekte A1 afferent arteriyolü daraltır.

Klinik

EndikasyonAV düğümü içeren paroksismal supraventriküler taşikardinin (PSVT) sonlandırılması; geniş QRS'li düzenli taşikardide tanıya yardım.
Yan etkilerYüzde kızarma, göğüs sıkışması ve nefes darlığı, kısa asistoli ya da bradikardi, bulantı, baş ağrısı, geçici atriyal fibrilasyon; bronkospazm.
Kontrendikasyon2-3. derece AV blok ve hasta sinüs sendromu (pacemaker yoksa), uzun QT sendromu, ağır astım-bronkospazm, ağır hipotansiyon.
EtkileşimlerDipiridamol ve karbamazepin etkiyi uzatır ve güçlendirir (doz 3 mg'a indirilir); teofilin ve kafein A1 reseptörünü bloke ederek etkiyi azaltır (daha yüksek doz gerekir); digoksin ve verapamil ventriküler aritmi riskini artırır.
DikkatAtriyal fibrilasyon-flutter ve WPW'de hızlı iletimle tehlikeli hızlanma yapabilir. Kalp nakli hastasında denervasyon nedeniyle aşırı duyarlıdır (3 mg ile başlanır). Gebelikte PSVT'de güvenli kabul edilir.

Erişkin dozu

Hızlı IV bolus: 6 mg (1-2 saniyede, hemen ardından 20 mL serum fizyolojik); yanıt yoksa 1-2 dakika sonra 12 mg, gerekirse bir kez daha 12 mg. Santral venden ya da kalp nakli hastasında 3 mg ile başlanır. Monitör ve defibrilatör hazır olmalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle ilişkisi yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (saniyeler içinde yıkılır).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Doz ayarı gerekmez. Yarı ömrü saniyelerdir; geçici asistoli, bradikardi, bronkospazm, göğüs sıkışması olabilir. Astımda ve ileri blokta kullanılmaz; dipiridamol ya da karbamazepin kullananda 3 mg ile başlanır, monitörlü verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte PSVT'de güvenli kabul edilir; tüm trimesterlerde kullanılabilir.
EmzirmeYarı ömrü saniyelerdir; emzirmeyle uyumlu.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adenosin-l.m.adenozin5 mg/ml enj/inf, icin coz, iceren 10 ml 10 flakon; 5 mg/ml enj/inf, icin coz, iceren 2 ml 10 flakon; 5 mg/ml enj/inf, icin coz, iceren 50 ml 10 flakon
Adenotekadenozin6 mg/2 ml IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren ampul
Adesanadenozin6 mg/2 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 10 mg/2 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Adozinadenozin6 mg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mg/2 ml IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren ampul; 50 mg/10 ml IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon; 250 mg/50 ml IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EB03

Afatinib

ErbB ailesi (EGFR, HER2, HER4) geri dönüşsüz tirozin kinaz inhibitörü

EGFR, HER2 ve HER4'ü kalıcı kapatan 2. kuşak TKİ; aç alınır. Tuzaklar: şiddetli ishal (dehidratasyon ve AKİ), akneiform döküntü, stomatit, paronişi; eGFR < 30'da doz düşer.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · epitel kaynaklı tümör › Tümör hücresinin zarı ve sitoplazması › EGFR hücre içi kinaz alanı › ErbB (EGFR, HER2, HER4) kinazları · Cys797

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkinaz alanınıaçarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerEGF benzeri ligandEGF ya da TGF-α hücre dışından EGFR'yebağlanırHücre dışı · EGFR ligandıEGFR dimerizasyonureseptör zarda çift oluşturur, kinazalanı açılırTümör hücre zarı · EGFREGFR kinaz alanıATP bağlanır, reseptör kuyruğufosforillenirEGFR kinaz alanı · sitoplazmaRAS-MAPK ve PI3K-AKThücre içi çoğalma ve yaşam sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasımutant EGFR ligandsız da sürekli sinyalverirAkciğer tümör dokusuAfatinib:EGFR/HER2/HER4kinazını kalıcıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kinaz kovalent bağlanmayla kalıcı kapanır → çoğalma sinyali kesilir;ekzon 19 delesyonu ve L858R'de etkilidir.Kalıcı blokaj nedeniyle ishal ve döküntü diğer EGFR TKİ'lerinden belirgindir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Akciğer kanseri hücresinin zarındaki EGFR'nin hücre içi kinaz alanında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek sitoplazmadaki ATP cebine ulaşır.
Neye etki eder?EGFR, HER2 ve HER4'ün kinaz alanındaki sisteine (Cys797) kovalent bağlanarak kinazı geri dönüşsüz kapatır.
Ne olur?EGFR/HER2 sinyali kalıcı kesilir → RAS-MAPK ve PI3K-AKT durur → mutant tümör hücresi çoğalması durur; normal deri ve bağırsak EGFR blokajı döküntü ve şiddetli ishale yol açar.

Klinik

EndikasyonEGFR aktive edici mutasyonlu NSCLC (ilk basamak) ve platin tedavisi sonrası ilerleyen skuamöz NSCLC.
Yan etkilerİshal (çok sık, şiddetli olabilir), akneiform döküntü, stomatit, paronişi, kuru cilt, iştah kaybı, kilo kaybı, epistaksis, ALT artışı; nadiren ILD, keratit, karaciğer toksisitesi.
KontrendikasyonAfatiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerP-gp inhibitörleri (ritonavir, siklosporin, ketokonazol, amiodaron, verapamil) düzeyi artırır (doz azaltılır); P-gp indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, fenitoin) düşürür (doz artırılır). Yemekle emilim azalır.
DikkatYemekten en az 1 saat önce ya da 3 saat sonra alınır. İshal ilk günlerde loperamid ve hidrasyonla agresif tedavi edilir; böbrek işlevi ve elektrolitler izlenir. Cilt bakımı ve güneşten korunma önerilir.

Erişkin dozu

40 mg/gün aç karnına; tolerabiliteye göre 30 ya da 20 mg'a düşürülür. Skuamöz NSCLC: 40 mg/gün. Güçlü P-gp inhibitörüyle 30 mg, indükleyiciyle 50 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta yetmezlik); eGFR ve elektrolit izlenir.
eGFR 15–2930 mg/gün (eGFR 15–29); tolerabiliteye göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılmaması ya da çok dikkatli kullanılması önerilir.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %95 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiŞiddetli ishale bağlı dehidratasyon, prerenal AKİ ve elektrolit bozukluğu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kullanılmaz ya da çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda şiddetli ishal dehidratasyon ve AKİ yapar: ilk günlerde erken loperamid, hidrasyon, doz azaltma. eGFR 15–29'da doz 30 mg. Cilt ve ağız bakımı önerilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 2 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSıçan sütüne geçer; insan verisi yok. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra bir süre emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Giotrifafatinib dimaleat20 mg film kapli tablet; 30 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AB03 · A16AB04

Agalsidaz

Enzim replasman tedavisi (rekombinant α-galaktozidaz A)

Fabry hastalığında eksik olan lizozomal α-galaktozidaz A enzimini damardan yerine koyan ilaç (agalsidaz alfa ve beta); Gb3 birikimini azaltarak böbrek, kalp ve sinir hasarını yavaşlatır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek, kalp, damar › Endotel, podosit, tübül, miyokard hücresi › Lizozom › α-galaktozidaz A (eksik enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)lizozoma taşınırgalaktozu keser+Gb3hücre zarı yağı; lizozomda yıkılmasıgerekirLizozom · biriken Gb3Lizozom: α-galaktozidaz AGb3'ün uç galaktozunu kesen yıkım enzimiLizozom · α-Gal ALaktozilseramidyıkım ürünü; zincir lizozomda sürerLizozom · yıkım ürünüAgalsidaz: eksikenzimi damardanyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Fabry'de GLA geni bozuk olduğundan enzim yoktur ve Gb3 birikir. İlaçenzimi yerine koyar → lizozomda Gb3 yıkılır; erken verilirse etkisi daha iyidir.İki preparat (agalsidaz alfa ve beta) doz ve üretim hücresi bakımından farklıdır. İnfüzyonreaksiyonu ve antikor gelişimi olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organel
Nerede?Hücre içinde, lizozomda. Damar içi infüzyonla verilir, kanla dolaşır; hücre yüzeyindeki reseptöre bağlanıp endositozla lizozoma taşınır.
Neye etki eder?Eksik α-galaktozidaz A'nın yerini alır; mannoz-6-fosfat reseptörüyle lizozoma girer ve Gb3'ün uç galaktozunu keser. Enzim kendisi bağlanmaz, yıkar.
Ne olur?Lizozomda Gb3 yıkılır → endotel, podosit ve miyokard hücrelerinde birikim azalır, hasar yavaşlar; erken verilirse etkili, ilerlemiş fibrozda yarar sınırlıdır.

Klinik

EndikasyonDoğrulanmış Fabry hastalığı (klasik erkek fenotipi, belirtili kadın taşıyıcı, geç başlangıçlı organ tutulumu) için uzun süreli enzim replasmanı.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonları (ateş, titreme, bulantı, bronkospazm; agalsidaz betada daha sık), anaflaksi (nadir), anti-ilaç antikorları, baş ağrısı, yorgunluk.
KontrendikasyonEnzime ya da yardımcı maddelere önceki anafilaktik reaksiyon (yeniden uygulama yalnız desensitizasyon ve donanımlı merkezde).
EtkileşimlerKlinik olarak anlamlı ilaç etkileşimi bildirilmemiştir; klorokin, amiodaron, benokin, gentamisin lizozomal enzim alımını engelleyebilir.
DikkatErkek klasik fenotipte nötralizan anti-ilaç antikorları etkiyi azaltabilir. İlk infüzyonlar donanımlı merkezde, antihistaminik ± parasetamol ± steroid ön ilacıyla verilir. Gebelikte veri sınırlıdır; yarar-risk değerlendirmesiyle sürdürülebilir. Tedavi merkezde ve ruhsat/SUT koşullarına göre başlatılır.

Erişkin dozu

Agalsidaz beta: 1 mg/kg IV, 2 haftada bir (ilk infüzyon hızı ≤ 0,25 mg/dk, tolere edilirse artırılır). Agalsidaz alfa: 0,2 mg/kg IV, 2 haftada bir, 40 dakikalık infüzyon. Ev infüzyonu seçilmiş hastada.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ERT sürdürülür, klinik yarar azalır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; ERT sürdürülür, klinik yarar azalır.
HemodiyalizAyar gerekmez; infüzyon seansa denk getirilebilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein); PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamıştır; ayar önerilmez.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; ayar önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; ayar önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Doz kiloya göre; yaşa bağlı ayar gerekmez. İnfüzyon reaksiyonu (ateş, titreme) ve IgG antikor gelişimi olabilir. İlerlemiş fibroz ve ileri KBH'de klinik yarar azalır; erken başlamak daha etkilidir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yalnız zorunluysa (Fabry kalp/böbrek tutulumu) yarar-risk ile.
EmzirmeVeri yetersiz; süte geçişi bilinmiyor, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fabrazymeagalsidaz beta35 mg infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Replagalagalsidase alfa1 mg/ml IV infüzyonluk konsantre çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AX22

Agomelatin

Melatonerjik antidepresan (MT1/MT2 agonisti, 5-HT2C antagonisti)

MT1/MT2 melatonin reseptörlerini uyaran ve 5-HT2C'yi kapatan antidepresan; uyku bozukluğuyla giden depresyonda yararlıdır. Hepatotoksisite nedeniyle karaciğer testleri izlenir; karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Hipotalamus ve limbik sistem › Postsinaptik nöron zarı › MT1/MT2 ve 5-HT2C reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırsalımı baskılarSerotonin5-HT2C reseptörüne bağlanırSinaps aralığı5-HT2C reseptörüprefrontal kortekste dopamin venoradrenalin salımını frenlerNöron zarı · 5-HT2CDopamin ve noradrenalin salımıfrontal korteksteki nöronlarda baskılıkalırPrefrontal kortekste sinapsAgomelatin:5-HT2C'yikapatır,MT1/MT2'yiuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: 5-HT2C freni kalkar → prefrontal dopamin ve noradrenalin artar;MT1/MT2 uyarısı sirkadiyen ritmi düzenler → antidepresan etki ve uyku düzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde suprakiyazmatik çekirdek (sirkadiyen saat) ve prefrontal korteks. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?MT1 ve MT2 melatonin reseptörlerini uyarır (agonist); 5-HT2C serotonin reseptörünü kapatır (antagonist).
Ne olur?Sirkadiyen ritim düzelir, uyku düzenlenir; 5-HT2C frenini kaldırarak prefrontal dopamin ve noradrenalin salımını artırır → antidepresan etki.

Klinik

EndikasyonErişkinde majör depresyon.
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, uyku hali ya da uykusuzluk, yorgunluk, ishal, karaciğer enzimlerinde yükselme ve nadiren hepatit, terleme, sırt ağrısı, intihar düşüncesi izlemi.
KontrendikasyonKaraciğer yetmezliği (siroz, aktif karaciğer hastalığı, ALT/AST > 3 × normal), fluvoksamin ve siprofloksasinle birlikte kullanım.
EtkileşimlerFluvoksamin ve siprofloksasin (CYP1A2 inhibitörleri) düzeyi çok artırır: kontrendike; östrojenler, propranolol düzeyi artırır; sigara ve rifampisin düzeyi düşürür; alkolle karaciğer yükü artar.
DikkatKaraciğer testleri düzenli izlenir; sarılık, koyu idrar ve karın ağrısında kesilir. 75 yaş üzeri demansta önerilmez.

Erişkin dozu

25 mg/gün akşam; 2 hafta sonra yanıt yoksa 50 mg/gün. Başlangıçta ve 3., 6., 12., 24. haftada karaciğer testi (ALT/AST); ALT/AST > 3 × normal ise kesilir. 75 yaş ve üzeri demansta önerilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Dikkatle; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKontrendike (karaciğer yetmezliği).
Child-Pugh BKontrendike (karaciğer yetmezliği).
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kullanım verisi sınırlı; ≥ 75 yaş demansta önerilmez. 25 mg akşam; karaciğer testleri (ALT/AST) düzenli izlenir, > 3 × normalde kesilir. Düşme ve sedasyon, CYP1A2 inhibitörleri (siprofloksasin) izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Valdoxanagomelatine25 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EL02

Akalabrutinib

Kovalent BTK inhibitörü (2. kuşak, oral)

İbrutinibe göre daha seçici kovalent BTK inhibitörü; KLL ve mantle hücreli lenfomada kullanılır. Tuzak: baş ağrısı, kanama, enfeksiyon; PPI ile kapsül formunun emilimi azalır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Malign B lenfosit › Sitoplazma (BCR sinyal yolu) › BTK (Cys481)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)BTK'yi aktiveederNF-κB'yi açaryaşam sinyaliverirB hücre reseptörü (BCR) uyarısıantijen B hücresinin yüzey reseptörünüuyarırB hücresi zarı · BCRBTKBCR'ın altında çalışan sitoplazmiktirozin kinazB hücresi · sitoplazmaPLCγ2 ve NF-κB yoluhücre içi sinyal çekirdeğe iletilirSitoplazma → çekirdeğeB hücre çoğalması ve yaşamıKLL ve lenfoma hücreleri yaşar, dokularagöç ederLenf düğümü · kemik iliğiAkalabrutinib:BTK'yi kalıcı veseçici kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: BTK çalışmaz → NF-κB yolu kesilir; B hücre yaşamı azalır. Seçiciolduğu için diğer kinazlara etkisi az.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Malign B hücrelerin içinde (sitoplazma). Oral ilaç hücre zarından geçer; lenf düğümü ve kemik iliğindeki hücrelere ulaşır.
Neye etki eder?BTK'nin Cys481 kalıntısına kovalent bağlanır; ibrutinibe göre EGFR, ITK ve TEC gibi diğer kinazlara daha az etkilidir.
Ne olur?BCR → NF-κB sinyali kesilir → B hücre çoğalması ve dokuya yerleşme azalır; seçicilik nedeniyle atriyal fibrilasyon ve kanama daha az olabilir.

Klinik

EndikasyonKronik lenfositik lösemi/küçük lenfositik lenfoma ve mantle hücreli lenfoma.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, nötropeni, anemi, trombositopeni, enfeksiyon, kanama, atriyal fibrilasyon (ibrutinibden az), kas-iskelet ağrısı, ikincil kanserler.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörlerinde doz azaltılır, indükleyicilerde artırılır; PPI ve antasit/H2 bloker kapsül emilimini azaltır (tablet etkilenmez); antikoagülan ve antiagreganla kanama artar.
DikkatAtriyal fibrilasyon, kan sayımı ve enfeksiyon izlenir. Cerrahiden 3–7 gün önce kesilir. Kapsül ve tablet formları birbirinin yerine kullanılırken PPI durumuna bakılır.

Erişkin dozu

100 mg günde 2 kez (yaklaşık 12 saat arayla); güçlü CYP3A inhibitörüyle 100 mg günde 1 kez, güçlü indükleyiciyle 200 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR ≥ 30'da ayar gerekmez; 30 altında veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa yakın izle.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipertansiyon ve kanama izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yakın izlem.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; kanama, enfeksiyon ve kardiyak olaylar izlenir. İbrutinibe göre atriyal fibrilasyon daha az görülür. PPI kullanıyorsa tablet formu tercih edilir.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Kanama riskli hastada antitrombotikle kullanımda kanama artar; yarar-risk tartılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 gün etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeEmzirme tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 hafta önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Calquenceakalabrutinib · akalabrutinib maleat100 mg film kaplı tablet; 100 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BF01

Akarboz

α-glukozidaz inhibitörü

İnce bağırsakta karbonhidrat sindirimini geciktirerek yemek sonrası glukoz yükselmesini azaltan ilaç; tip 2 diyabette kullanılır. Hipoglisemide sakaroz değil glukoz verilmelidir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › İnce bağırsak › Enterosit fırça kenarı zarı › α-glukozidaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)amilazlaparçalanırenterositeulaşırglukoz olarakemilirNişasta ve sakkarozbesinle gelen karbonhidrat ince bağırsaklümenine ulaşırİnce bağırsak lümeniOligosakkaritlerpankreas amilazı nişastayı kısazincirlere bölerİnce bağırsak lümeniα-glukozidazenterosit fırça kenarında oligosakkaritiglukoza bölerEnterosit · fırça kenarıGlukoz emilimiportal kana geçer, yemek sonrası şekeryükselirPortal ven · kanAkarboz:α-glukozidazıfırça kenarındakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Enzim kapanınca oligosakkaritler glukoza ayrılamaz → emilim yavaşlarve yemek sonrası glukoz tepesi düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?İnce bağırsakta, enterositlerin fırça kenarı zarında. İlaç emilmez; bağırsak lümeninde kalıp hedefine lümen yüzünden ulaşır.
Neye etki eder?Fırça kenarı α-glukozidaz enzimlerine geri dönüşümlü bağlanıp kapatır (rekabetçi inhibisyon).
Ne olur?Oligosakkaritler glukoza ayrılamaz, emilim bağırsağın alt bölümüne kayar → yemek sonrası glukoz yükselmesi azalır.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette yemek sonrası hiperglisemi kontrolü (diyet ve diğer ilaçlara ek).
Yan etkilerŞişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal; nadiren transaminaz artışı, ileus, deri reaksiyonu; tek başına hipoglisemi yapmaz.
Kontrendikasyonİnflamatuvar bağırsak hastalığı, kolonik ülser, kısmi bağırsak tıkanıklığı, siroz, ağır böbrek yetmezliği (kreatinin klirensi < 25 mL/dk).
EtkileşimlerSülfonilüre ya da insülinle hipoglisemi olursa sakaroz yerine glukoz (dekstroz) verilmelidir; digoksin düzeyi düşebilir; kolestiramin ve bağırsak adsorbanları etkiyi artırır.
Dikkatİlk lokmayla birlikte alınır; doz yavaş artırılır (gaz ve ishal azalır). Uzun süreli yüksek dozda transaminazlar izlenir.

Erişkin dozu

Başlangıç 50 mg günde 1–3 kez, ilk lokmayla; en çok 100 mg günde 3 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi ≥ 25); dikkatle kullan.
eGFR 15–29Kreatinin klirensi < 25'te kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz (veri yok).
Periton diyaliziKullanılmaz (veri yok).
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ASiroz sayıldığından üretici kullanmamayı önerir; zorunluysa transaminaz izle.
Child-Pugh BKullanılmaz (siroz kontrendike).
Child-Pugh CKullanılmaz (siroz kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Tek başına hipoglisemi yapmaz, sistemik yan etkisi azdır; ancak şişkinlik, ishal ve yetersiz uyum sık sorundur. 25–50 mg ile başla, yavaş artır. Kronik bağırsak hastalığı ve eGFR < 25'te kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeÇok az geçer, emilmez; veri yetersiz olduğundan kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Acarisakarboz50 mg tablet; 100 mg tablet
Acnorakarboz50 mg tablet; 100 mg tablet
Arokanakarboz50 mg tablet; 100 mg tablet
Glucaracarbose50 mg tablet; 100 mg tablet
Glucobayakarboz50 mg tablet; 100 mg tablet
Glynoseacarbose50 mg tablet; 100 mg tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EK01

Aksitinib

VEGFR tirozin kinaz inhibitörü

VEGF reseptörlerini (VEGFR-1,2,3) kapatan oral antianjiyojenik ilaç; ileri evre böbrek hücreli kanserde kullanılır. Hipertansiyon, proteinüri ve nadiren TMA yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar endoteli ve tümör › Endotel hücresi ve podosit › Hücre içi (tirozin kinaz alanı) › VEGFR-1, -2 ve -3 tirozin kinaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanıpreseptörüfosforillersinyal iletirdamar büyümesinisağlarVEGF-Atümör ve podositten salınan büyümefaktörüHücre dışı · endotel yüzeyiVEGFR-1/2/3endotel hücre zarında tirozin kinazreseptörüEndotel hücre zarıHücre içi sinyal (PI3K, eNOS)çoğalma ve nitrik oksit üretimiEndotel hücresi içiAnjiyogenez ve damar tonusutümör beslenmesi, damar geçirgenliğiTümör damarıAksitinib:reseptörün kinazalanını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: VEGFR kinazı kapanır → tümör damarlanması durur; endotel ve podosithasarı hipertansiyon, proteinüri ve TMA yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Tümör ve endotel hücrelerinin içinde, reseptörün hücre içi kısmında; glomerülde endotel ve podosit. Ağızdan alınır, hücre zarını geçer.
Neye etki eder?VEGFR-1/2/3'ün tirozin kinaz alanındaki ATP cebine bağlanıp sinyali kapatır (seçici kinaz inhibitörü).
Ne olur?Endotel sinyali ve anjiyogenez durur → tümör küçülür. NO düşer, glomerül endoteli bozulur → hipertansiyon, proteinüri, TMA.

Klinik

EndikasyonBirinci basamak tedaviden sonra ilerleyen ileri evre böbrek hücreli karsinom (tek başına ya da immün kontrol noktası inhibitörüyle kombinasyonda).
Yan etkilerHipertansiyon, proteinüri, ishal, yorgunluk, el-ayak sendromu, disfoni, hipotiroidi, kanama, arteriyel ve venöz tromboz, TMA, gastrointestinal perforasyon, yara iyileşmesinde gecikme.
KontrendikasyonAksitinibe aşırı duyarlılık; gebelik.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4/5 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır, doz azaltılır; güçlü indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, sarı kantaron) düzeyi düşürür; greyfurt.
DikkatKan basıncı başlangıçta ve ilk aylarda sık izlenir; antihipertansif tedavi başlanır ya da artırılır (dihidropiridin tercih edilir). Proteinüri (idrar protein-kreatinin oranı) izlenir; ağır proteinüride ara verilir. Planlı ameliyattan en az 2 gün önce kesilir. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz.

Erişkin dozu

5 mg günde iki kez (12 saatte bir); tolere edilirse en az 2 hafta sonra 7 mg ve 10 mg günde iki kez'e artırılabilir, toksisitede azaltılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Başlangıç dozu ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Başlangıç dozu ayarı gerekmez (CrCl ≥ 15); KB ve proteinüri izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 15'te çalışılmamış; dikkatle kullanılır.
HemodiyalizÇalışılmamış; dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: beklenmez, yüksek protein bağlanma; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri, hipertansiyon, TMA; ağır proteinüride doz azaltılır ya da kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu yaklaşık yarıya (2 mg günde iki kez) indirilir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipertansiyon (sık), ishal, yorgunluk, proteinüri, tromboembolik olay, kanama ve hipotiroidi riski; KB başlangıçta ve ilk aylarda sık, idrar proteini ve TSH düzenli izlenir. Toksisitede doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (embriyofetal toksisite). Tedavi sırasında ve sonrasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Exigoaksitinib7 mg film kaplı tablet
Inlytaaksitinib1 mg film kapli tablet; 3 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet; 7 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07BA01

Aktif kömür

Gastrointestinal dekontaminasyon ajanı (adsorban)

Bağırsakta emilmemiş ilaç ve toksinleri yüzeyine bağlayan, emilmeyen karbon tozu; zehirlenmede ilk saat içinde verilir. Tuzağı: korunmamış hava yolunda aspirasyon; demir, lityum, alkol ve metalleri bağlamaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide ve bağırsak lümeni › Lümende fiziksel adsorpsiyon › Aktif karbon yüzeyi (emilmeden toksini bağlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)emilim yüzeyineulaşırmukozadan emilirdolaşıma karışırYutulan toksinmidede çözünür, bağırsağa geçerMide lümeniLümendeki toksinemilim yüzeyine ulaşmaya çalışırİnce bağırsak lümeniPortal ven ve karaciğeremilen toksin ilk geçiş metabolizmasınagirerPortal ven · kanSistemik dolaşımdokulara dağılır, organ hasarı yaparKan · sistemik dolaşımAktif kömür:toksini lümendeyüzeyine bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Toksin bağırsakta tutulur → emilen miktar ve doku hasarı azalır;çoklu dozda eliminasyon hızlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazma
Nerede?Mide ve bağırsak lümeninde kalır, emilmez; kana geçmez. Etki, toksinin emilmesinden önce lümende ona ulaşmasına bağlıdır.
Neye etki eder?Gözenekli karbon yüzeyi ilaç ve toksini fiziksel olarak (adsorpsiyon, Van der Waals) tutar; bir reseptöre ya da enzime bağlanmaz.
Ne olur?Bağlanan toksin emilemez, dışkıyla atılır → kana geçen miktar azalır. Çoklu dozda kandan bağırsağa geri difüze olan toksini de tutar (gastrointestinal diyaliz).

Klinik

EndikasyonOral zehirlenme ve doz aşımında gastrointestinal dekontaminasyon; seçili ilaçlarda (karbamazepin, teofilin, fenobarbital, dapson, kinin) çoklu doz ile eliminasyon artırımı.
Yan etkilerBulantı, kusma (aspirasyon riski), siyah dışkı, kabızlık ya da ishal; çoklu dozda bağırsak hipomotilitesi ve tıkanma; aspirasyon pnömonisi.
KontrendikasyonKorunmamış hava yolu (bilinç bozukluğu, nöbet), ileus ya da bağırsak tıkanıklığı, GİS perforasyon riski, hidrokarbon ve kostik madde alımı.
EtkileşimlerBirlikte alınan oral ilaçların ve oral antidotların emilimini azaltır. Bağlamadığı maddeler: demir, lityum, potasyum, alkoller, asit ve bazlar, ağır metaller, hidrokarbonlar.
DikkatHava yolu korunmadan verilmez; ağır bilinç bozukluğunda nazogastrik tüple yalnız hava yolu güvence altında. Çoklu dozda bağırsak sesleri izlenir; sorbitol ile verilmez (tekrarlayan dozda).

Erişkin dozu

Tek doz: 50 g (1 g/kg) ağızdan ya da nazogastrik tüple, alımdan sonra ilk 1 saat içinde. Çoklu doz: 25–50 g, 4–6 saatte bir (seçili ilaçlarda).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; çoklu dozda bağırsak motilitesi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaKendisi diyaliz edilmez; çoklu dozla bazı ilaçların eliminasyonunu artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ensefalopatide hava yolu korunmadan verilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda aspirasyon ve ileus riski yüksektir; bilinç bozukluğu varsa hava yolu korunmadan verilmez. Çoklu dozda kabızlık ve bağırsak hipomotilitesi izlenir. Birlikte alınan ilaçların bağlanacağı unutulmamalıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmilmez; gebelikte endikasyon varsa kullanılabilir.
EmzirmeEmilmez, süte geçmez; emzirmede uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aqua-carboaktif kömür50 g/240 ml kullanima hazir sulu aktif karbon iceren oral suspansiyon
Carbomixaktif kömür50 g oral suspansiyon icin granul
Optimavenaktif kömür50 g/240 ml oral süspansiyon (carbofix 50 g/240 ml oral süspansiyon)

Kombinasyon ürünleri (2): Intestal Enterik Kapli, Intestal Enterik Kapli Draje

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BD03

Aktive protrombin kompleksi (FEIBA)

Plazma kaynaklı by-pass koagülasyon ürünü

Faktör VIII ya da IX inhibitörlü hemofilide bu faktörleri gerektirmeden trombin üreten plazma ürünü; kanamayı keser. Emisizumabla birlikte ağır tromboz ve TMA riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · protrombinaz › Hücre dışı; plazma faktörleri › Faktör X–protrombin (II)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)X'uaktifleştirirXa'yı oluşturur+pıhtı yaparTenaz (VIIIa + IXa)inhibitörlü hemofilide çalışmazTrombosit yüzeyi · fosfolipidFaktör X aktivasyonutenaz olmadan yetersiz kalırKan · plazmaProtrombinaz (Xa + Va)protrombini trombine çevirirTrombosit yüzeyi · fosfolipidFibrin pıhtısıkanama dururKanama yeri · damaraPCC: tenazıatlayıp Xa veprotrombinsağlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: VIII–IX yolu atlanır → Xa ve protrombin doğrudan trombin üretir;inhibitörlü hemofilide kanama durur.Emisizumabla birlikte aPCC aşırı trombin üretip tromboz ve TMA yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilir; kanama yerinde aktif trombosit yüzeyinde protrombinaz kompleksini besler.
Neye etki eder?Faktör II, VII, IX, X ve az miktarda aktif Xa, VIIa içeren karışım; VIII/IX tenazını atlayarak (by-pass) protrombinaz kompleksini besler. Protrombin ve Xa en önemlileridir.
Ne olur?VIII ya da IX gerekmeden trombin üretilir → fibrin pıhtısı oluşur → inhibitörlü hemofilide kanama durur; aşırı doz tromboz ve DIC yapabilir.

Klinik

Endikasyonİnhibitörlü hemofili A ve B'de kanama tedavisi, cerrahi profilaksisi ve rutin profilaksi; edinsel hemofili.
Yan etkilerTromboembolik olay, DIC, miyokard enfarktüsü, aşırı duyarlılık, ateş, baş ağrısı, anamnestik inhibitör artışı; emisizumabla trombotik mikroanjiyopati.
KontrendikasyonDIC, akut tromboz ya da emboli (miyokard enfarktüsü dahil), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerEmisizumabla birlikte 24 saatte 100 U/kg'ın üzerinde ağır TMA ve tromboz bildirilmiştir; rFVIIa ile art arda kullanım tromboz riskini artırır; antifibrinolitiklerle dikkat.
DikkatTek dozda 100 U/kg ve günde 200 U/kg aşılmaz. Tromboz riski yüksek hastada ve emisizumab alanda dikkat; anamnestik yanıtı izle.

Erişkin dozu

50–100 U/kg damar içi her 6–12 saatte; en çok 200 U/kg/gün. Profilakside 85 U/kg gün aşırı (ürüne göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; heparin ve tromboz dengesi izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük proteinler). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; emisizumabla birlikte TMA böbreği tutabilir (AKI).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; DIC ve tromboz izle.
Child-Pugh CDüşük dozla ve DIC izlemiyle; karaciğer koagülopatisinde kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda tromboembolik olay (koroner, inme) riski artar; en düşük etkili doz ve süre. Emisizumab alıyorsa mümkünse rFVIIa tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yarar riski aşıyorsa (inhibitörlü hemofilide ağır kanama) kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Feibafaktör viii inhibitör by-pass aktivitesine sahip insan plazma proteini500 u IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon; 1000 u IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P02CA03

Albendazol

Benzimidazol grubu antihelmintik

Parazitin mikrotübül yapımını bozan geniş spektrumlu antihelmintik; kist hidatik, nörokistiserkoz, askariyaz ve filaryazda kullanılır. Gebelikte kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriParazit › Parazit hücresi (bağırsak epiteli) › Hücre iskeleti › β-tübülin / mikrotübül

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)birleşerekoluştururbesintaşınmasınısağlarenerji üretirβ-tübülinmikrotübülün yapı taşı proteinParazit hücre içiMikrotübülparazit hücresinde madde taşınmasınısağlayan iskeletParazit hücre iskeletiGlukoz alımı ve taşınmasıhücrenin enerji kaynağıParazit bağırsak hücresiATP üretimiparazitin hareketi, beslenmesi vecanlılığıParazit mitokondri · ATPAlbendazol:β-tübülinebağlanır,mikrotübülüyıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikrotübül kurulamaz → glukoz alınamaz, ATP biter → parazit ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Parazitin hücrelerinin içinde (özellikle bağırsak epitelinde). Emilir, karaciğerde aktif metaboliti albendazol sülfoksite çevrilir; kanla doku kistlerine ulaşır.
Neye etki eder?Albendazol sülfoksit, parazit β-tübülinine bağlanır; mikrotübül polimerizasyonunu engeller. İnsan β-tübülinine bağlanması çok daha zayıftır.
Ne olur?Mikrotübül kurulmaz → glukoz alımı bozulur, glikojen depoları biter, ATP kalmaz → parazit hareketsiz kalıp ölür.

Klinik

EndikasyonNörokistiserkoz, kist hidatik (cerrahi öncesi-sonrası ya da cerrahi dışı), askariyaz, kancalı kurt, trikuris, strongiloidiyaz (alternatif), lenfatik filaryaz (toplu tedavi).
Yan etkilerKaraciğer enzim artışı (hepatit), baş ağrısı, bulantı, karın ağrısı, geri dönüşlü saç dökülmesi; kemik iliği baskısı (lökopeni, pansitopeni, nadir). Nörokistiserkozda kistler ölürken nöbet ve baş ağrısı artabilir.
KontrendikasyonGebelik; benzimidazollere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDeksametazon, simetidin ve praziquantel albendazol sülfoksit düzeyini artırır; fenitoin, karbamazepin ve fenobarbital düzeyini düşürür. Yağlı yemek emilimi artırır.
DikkatTeratojendir: tedavi öncesi gebelik dışlanır, tedavi sırasında ve sonrasında en az 1 ay etkili kontrasepsiyon. Uzun kürlerde (kist hidatik, kistiserkoz) kan sayımı ve karaciğer testleri iki haftada bir izlenir. Emzirmede veri sınırlıdır.

Erişkin dozu

Nörokistiserkoz: 15 mg/kg/gün (en çok 800 mg/gün) iki doza bölünmüş, 8–30 gün (kortikosteroid ve gerekirse antiepileptikle). Kist hidatik: 400 mg günde 2 kez, 28 gün; 14 gün ara ile 1–3 döngü. Askariyaz, kancalı kurt, trikuris: 400 mg tek doz. Yağlı yemekle alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar önerilmez; kan sayımı yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerilmez; ağır KBH'de kemik iliği baskısı bildirildi, kan sayımı yakın izlenir.
HemodiyalizAyar önerilmez; veri yok, kan sayımı yakın izlenir.
Periton diyaliziAyar önerilmez; veri yok, kan sayımı yakın izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok (çalışılmamış).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ağır KBH'de pansitopeni bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKaraciğer testleri izlenir; doz önerisi yok.
Child-Pugh BDüzey artabilir; testler sık izlenir, doz önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; yalnız yarar riski aşıyorsa, sık izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Uzun kürlerde (nörokistiserkoz, kist hidatik) karaciğer enzimleri ve kan sayımı kür başında ve 2 haftada bir izlenir; yağlı yemekle emilim artar. Karaciğer ve böbrek yetmezliğinde miyelosupresyon riski artar.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (hayvanda teratojenik); gerekirse 2. trimesterden sonra yarar-risk değerlendirmesiyle. Tedavi sırasında ve sonrasında 1 ay etkin doğum kontrolü.
EmzirmeSüte az geçer; kısa kürde genellikle uygun kabul edilir; uzun süreli kullanımda veri sınırlı.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alzolalbendazol200 mg film kapli tablet
Andazolalbendazole200 mg film kapli tablet; 200 mg/10 ml süspansiyon; 400 mg film kapli tablet
Helmadolalbendazol200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01ED03

Alectinib

ALK ve RET tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)

ALK pozitif NSCLC'de beyin metastazında da etkili 2. kuşak ALK inhibitörü; yemekle alınır. Tuzaklar: miyalji ve CPK artışı, bradikardi, kabızlık, ödem, hepatotoksisite, kreatinin artışı.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · ALK pozitif tümör › Tümör hücresi sitoplazması › ALK füzyon tirozin kinazı › ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerALK füzyon geni (EML4-ALK)kromozom inversiyonuyla oluşur; ALKkinazı ligandsız dimerleşirTümör hücresi · sitoplazmaALK kinaz alanıATP bağlayıp kendini ve substratlarıfosforillerALK kinaz alanı · sitoplazmaSTAT3, RAS-MAPK, PI3K-AKThücre içi çoğalma ve sağkalım sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasıALK pozitif akciğer adenokarsinomu büyürAkciğer tümör dokusuAlectinib: ALKfüzyon kinazınıATP cebindenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ALK kinazı kapanır → STAT3, RAS-MAPK ve PI3K-AKT sinyali kesilir;tümör ve beyin metastazı küçülür.Kas hücresindeki etki miyalji ve CPK artışına yol açabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?ALK pozitif akciğer kanseri hücresinin sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek ALK füzyon kinazına ulaşır.
Neye etki eder?ALK füzyon kinazının ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı kapatır; ALK'nın direnç mutasyonlarının çoğuna (L1196M dahil) etkilidir. Kan-beyin bariyerini geçer.
Ne olur?ALK kinaz fosforilasyonu durur → STAT3, RAS-MAPK ve PI3K-AKT kesilir → tümör hücresi çoğalması durur, apoptoz başlar; beyin metastazında da yanıt alınır.

Klinik

EndikasyonALK pozitif ileri NSCLC (ilk basamak ve krizotinib sonrası); ALK pozitif NSCLC'de adjuvan (rezeksiyon sonrası).
Yan etkilerKabızlık, ödem, miyalji, CPK artışı (rabdomiyoliz), bilirubin ve ALT-AST artışı, anemi, bradikardi, fotosensitivite, döküntü; nadiren ILD, hemolitik anemi, kreatinin artışı ve AKİ.
KontrendikasyonAlectiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri ve indükleyicileriyle belirgin etkileşim beklenmez. P-gp ve BCRP substratlarının düzeyi artabilir; bradikardi yapan ilaçlarla (beta bloker, diltiazem, digoksin) dikkat. Yemekle emilim artar.
DikkatYemekle alınır. İlk 2 ayda CPK, karaciğer enzimleri ve bilirubin, nabız ve kan basıncı izlenir; kas ağrısı ve idrar renginde koyulaşmada CPK ve böbrek işlevi kontrol edilir. Güneşten korunma önerilir.

Erişkin dozu

600 mg günde 2 kez, yemekle (günlük 1200 mg). Toksisitede 450 ya da 300 mg günde 2 kez. Adjuvan olarak 2 yıl.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır yetmezlikte çalışılmamıştır, dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin artışı ve nadiren AKİ bildirilmiştir; rabdomiyoliz (CPK) da böbreği etkileyebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B450 mg günde 2 kez; karaciğer enzimleri ve bilirubin izlenir.
Child-Pugh C450 mg günde 2 kez; çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Bradikardi, kabızlık, ödem ve miyalji sorgulanır; CPK ve karaciğer enzimleri izlenir. Beta bloker ve digoksin kullananlarda nabız yakından izlenir; düşme riski için kas gücü değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra kadında 1 hafta, erkekte 3 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alecensaalectinib hidroklorür150 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA34

Alemtuzumab

Anti-CD52 monoklonal antikor (lenfosit tüketici)

Olgun lenfositlerdeki CD52'ye bağlanıp bunları derinden ve uzun süre tüketen antikor; bazı nakil merkezlerinde indüksiyon için ruhsat dışı kullanılır. Geç otoimmün hastalık riski taşır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Lenfosit ve monosit › Hücre yüzeyi (zar) › CD52 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)alloantijenleuyarılıralloimmün yanıtıyürütürgreftte hasaryaparCD52 taşıyan lenfositlerolgun T ve B hücreleri, monositlerLenfosit zarı · CD52Alloantijenle uyarılmanakil dokusu yabancı olarak tanınırLenfoid doku · greftAlloimmün yanıtT hücre ve antikor aracılı rejeksiyonGreft dokusuGreft hasarıakut rejeksiyon, greft kaybıNakil böbreğiAlemtuzumab:CD52'ye bağlanıplenfositi yokeder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Lenfosit havuzu uzun süre tükenir → alloimmün yanıt kurulamaz, akutrejeksiyon azalır; ancak uzun lenfopeni enfeksiyon ve geç otoimmün hastalık riskigetirir.Tüketme ATG'den daha uzun sürer; nakil sonrası düşük dozda idame immünsüpresyon yeterliolabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damardan verilir; kanda dolaşır ve T, B lenfosit ile monositlerin hücre dışı yüzeyindeki CD52'ye ulaşır. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?Hücre zarındaki CD52 glikoproteinine bağlanır; antikorun Fc kısmı kompleman ve NK hücre/makrofajları çağırır.
Ne olur?Kompleman aracılı lizis ve antikora bağımlı sitotoksisiteyle lenfositler öldürülür → alloimmün yanıt kurulamaz, akut rejeksiyon azalır; uzun lenfopeni enfeksiyon riskini artırır.

Klinik

EndikasyonBöbrek nakli indüksiyonu (ruhsat dışı, bazı merkezlerde); ruhsatlı kullanımı kronik lenfositik lösemi ve multipl skleroz.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu ve sitokin salınımı (ateş, titreme, hipotansiyon), derin ve uzun süreli lenfopeni, fırsatçı enfeksiyon, geç otoimmün sitopeni (ITP), tiroid hastalığı, anti-GBM hastalığı, hematolojik malignite riski.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon, HIV enfeksiyonu, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşı verilmez; diğer immünsüpresiflerle birleşince enfeksiyon riski artar; ek indüksiyon ajanı (ATG) birlikte verilmez.
DikkatProfilaksi: CMV ve pnömosistis (en az 6–12 ay), herpes. Nakil sonrası kan sayımı, tiroid işlevi ve idrar bulgularının (anti-GBM) uzun süre izlenmesi gerekir. Gebelikte IgG plasentadan geçer; son dozdan sonra en az 4 ay etkili kontrasepsiyon önerilir.

Erişkin dozu

Nakil indüksiyonu (ruhsat dışı): 20–30 mg tek doz IV (2–4 saatte infüzyon), nakil sırasında ya da hemen sonra; premedikasyon (steroid, antihistaminik, parasetamol) ile. Doz merkez protokolüne göre değişir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (antikor).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (antikor).
eGFR 15–29Ayar gerekmez; çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; çalışılmamış.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOtoimmün glomerülopati (anti-GBM hastalığı, membranöz nefropati) bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Ağır lenfopeni, CMV ve fırsatçı enfeksiyon riski; enfeksiyon profilaksisi ve kan sayımı izlemi gerekir. İnfüzyon reaksiyonu için premedikasyon; otoimmünite (ITP, anti-GBM hastalığı) görülebilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKaçınılır (IgG1 plasentayı geçer, fetal lenfosit baskılanması); tedavi sonrası ürün bilgisine göre aylarca kontrasepsiyon.
EmzirmeTedavi sırasında ve ürün bilgisinde belirtilen süre boyunca emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lemtradaalemtuzumab12 mg /1,2 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Mabcampath Inf Sol Icinalemtuzumab30 mg/ml kons 1 ml 3 flk (10 mg/ml konsantre 3 amp)

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BA04

Alendronat

Bisfosfonat (azot içeren)

Osteoklast içinde mevalonat yolunu (FPPS) kapatan oral bisfosfonat; osteoporozda vertebra ve kalça kırığını azaltır. Tuzak: aç karnına, tam bardak suyla, aldıktan sonra 30 dakika dik durulur (özofajit); eGFR < 35'te önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi ve osteoklast › Osteoklast içi (mevalonat yolu) › FPPS enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)osteoklasttutunur ve çözerilacı alıp işlevsürdürürkemik matriksiniyıkarKemik yüzeyi (hidroksiapatit)kemik mineralinin ilacı bağlayan yüzeyiKemik yüzeyiOsteoklastkemik yüzeyinde asit ve enzimle kemikyıkan hücreKemik yüzeyi · osteoklastFPPS enzimihücre içinde mevalonat yolundaprenilasyonu sağlarOsteoklast içiKemik yıkımıkalsiyum ve kemik matriksi kaybı, kırıkriskiKemik dokusuAlendronat:osteoklasttaFPPS'yi kapatır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: FPPS kapanır, osteoklast işlev kaybeder ve ölür → kemik yıkımıazalır, kırık riski düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kemik yüzeyinde. Ağızdan emilen azıcık ilaç kandan kemik mineraline (hidroksiapatit) bağlanır; osteoklast kemiği yıkarken ilacı alıp hücre içine alır.
Neye etki eder?Osteoklast içinde mevalonat yolunun enzimi FPPS'yi kapatır; küçük GTPaz proteinlerinin prenilasyonu bozulur, hücre kemiğe tutunamaz ve apoptoza gider.
Ne olur?Osteoklast sayısı ve aktivitesi azalır, kemik yıkımı yavaşlar → kemik yoğunluğu artar, vertebra ve kalça kırığı azalır.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal osteoporoz, erkekte osteoporoz, glukokortikoid ilişkili osteoporoz, Paget hastalığı.
Yan etkilerÖzofajit, mide-karın ağrısı, disfaji, kas-iskelet ağrısı, hipokalsemi (D vitamini eksikliğinde), çene osteonekrozu (nadir), atipik femur kırığı (uzun süreli, nadir).
KontrendikasyonÖzofagus darlığı ya da akalazya, ayakta ya da oturur durumda en az 30 dakika kalamama, hipokalsemi, eGFR < 35 mL/dk, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum, demir, antasit ve yiyecek emilimi belirgin azaltır (yalnız su ile, kahvaltıdan 30 dakika önce); NSAİİ ve aspirin üst GİS irritasyonunu artırır.
DikkatBaşlamadan önce Ca, D vitamini ve böbrek işlevi düzeltilir; diş durumu gözden geçirilir. 5 yıl sonra kırık riskine göre ilaç tatili düşünülür.

Erişkin dozu

Osteoporoz tedavisi: haftada 70 mg ya da günde 10 mg; korunma: günde 5 mg ya da haftada 35 mg. Aç karnına, 200 mL su ile, 30 dakika dik durarak, ilk yiyecekten önce.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR 35–59: ayar gerekmez; eGFR 30–34: önerilmez.
eGFR 15–29Önerilmez (eGFR < 35).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; KBH-MBD varsa kemik hastalığı türü değerlendirilir.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz; kullanılmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOral alendronat nadiren hipokalsemiye yol açar; yüksek doz ya da IV bisfosfonatlarda akut tübüler hasar bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; özofagus varisi varsa dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; özofajit ve kanama riski nedeniyle önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda haftada 70 mg yaygın; özofajit riski nedeniyle dik duramayan ya da özofagus hastası olanda kullanılmaz. eGFR < 35 mL/dk'da önerilmez. Ca ve D vitamini eksikliği önce düzeltilir.

  • TIME-to-STOP E15sınıf üyesi olarak Üst GİS hastalığı öyküsü olan ya da dik duramayan hastada oral bifosfonat kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da bifosfonattan kaçınılır.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteoporoz tedavisinden önce osteomalazi dışlanmalıdır.
  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif tedavi (alendronat ilk basamaktır).
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli yüksek doz steroid alanda bifosfonat başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; kemiğe uzun süre bağlı kalır, fetal kemik ve iskelet etkisi riski bilinmiyor. Kadında gebelik planlanıyorsa önceden kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 9 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adromaxalendronat5 mg tablet; 10 mg tablet; 35 mg tablet; 70 mg tablet
Alemolalendronat sodyum trihidrat70 mg efervesan tablet
Andantealendronat sodyum10 mg tablet; 70 mg tablet
Bonemaxalendronat sodyum · alendronat monosodyum trihidrat10 mg tablet; 70 mg tablet
Bonexalendronat monosodyum trihidrat70 mg tablet
Fosafixalendronat sodyum trihidrat70 mg efervesan tablet
Fosatabalendronat sodyum trihidrat70 mg efervesan tablet
Lendoalendronat monosodyum trihidrat10 mg tablet; 35 mg tablet; 70 mg tablet
Vegabonalendronat sodyum trihidrat70 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (9): Alefort, Bonex-d, Bonyl, Bonyl Plus, Fixoss, Osteocal, Osvipac, Vegabon Plus D, Vegabon Plus D Tablet

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 9 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A11CC03

Alfakalsidol

Aktif D vitamini öncülü (1α-hidroksikolekalsiferol)

Karaciğerde kalsitriole dönüşen aktif D vitamini öncülü; böbrekteki 1α-hidroksilaz basamağına gerek duymaz. KBH-MBD'de sekonder hiperparatiroidi ve hipokalsemi, hipoparatiroidide ve XLH'de kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalsiyum-fosfat ve kemik metabolizması › Karaciğer; bağırsak ve paratiroid › Hücre içi (karaciğer ER; çekirdek) › 25-hidroksilaz; vitamin D reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karaciğer 25-OHeklerböbrek 1α-OHekler (KBH'deazalır)+D reseptörünebağlanırKolekalsiferol (D3)deride ya da besinle gelir; kendisietkisizdirDeri · besin → kan25(OH)Dkaraciğerde 25-hidroksilasyonla oluşandepo biçimiKaraciğer hücresi · ERKalsitriol (1,25(OH)₂D)böbrekte 1α-hidroksilazla yapılan aktifhormonProksimal tübül · mitokondriCa ve P emilimi ↑ · PTH ↓bağırsakta ve paratiroidde vitamin Dreseptörü uyarılırBağırsak ve paratiroid · VDRAlfakalsidol:1α-OH hazırverir, karaciğer25-OH ekler+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kalsitriol yapımı böbrek işlevinden bağımsız sürer → bağırsakta Cave P emilimi artar, PTH azalır. Fosfat denetimsizse Ca×P ve damar kalsifikasyonuartar; hiperkalsemi başlıca risktir.Ön ilaçtır: karaciğerde 25-hidroksilasyonla kalsitriole dönüşür; böbrekteki 1α-hidroksilazbasamağına gerek kalmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi organelÇekirdek
Nerede?Önce karaciğer hücresinde 25-hidroksilasyon; sonra bağırsak ve paratiroid hücresinin çekirdeğinde etki. Yağda çözünen ön ilaç ağızdan emilir.
Neye etki eder?Karaciğerde 25-hidroksilasyonla kalsitriole döner; kalsitriol çekirdekteki vitamin D reseptörünü uyarır. Böbrek 1α-hidroksilaz basamağını atlar.
Ne olur?KBH'de bile aktif D hormonu oluşur → bağırsaktan Ca ve P emilimi artar, PTH düşer; hiperkalsemi ve hiperfosfatemi (Ca×P) başlıca risktir.

Klinik

EndikasyonSekonder hiperparatiroidi ve hipokalsemi (KBH-MBD, diyaliz), hipoparatiroidi, D vitamini dirençli raşitizm ve osteomalazi, XLH (fosfatla birlikte), renal osteodistrofi.
Yan etkilerHiperkalsemi, hiperfosfatemi, hiperkalsiüri ve nefrokalsinoz; vasküler ve yumuşak doku kalsifikasyonu; adinamik kemik hastalığı (aşırı PTH baskısı); bulantı, kabızlık, susuzluk, poliüri, kas güçsüzlüğü.
KontrendikasyonHiperkalsemi, D vitamini toksisitesi, metastatik kalsifikasyon; aşırı duyarlılık. Hiperfosfatemi denetim altına alınmadan başlanmaz.
EtkileşimlerKalsiyum içeren fosfat bağlayıcılar ve tiyazidler hiperkalsemi riskini artırır; digoksinle hiperkalsemide aritmi; magnezyum ve alüminyum içeren antasitler (KBH'de birikir); kolestiramin emilimi azaltır; fenitoin, barbitüratlar ve rifampisin etkiyi azaltır.
DikkatKalsiyum, fosfor ve PTH düzenli izlenir; fosfat denetim altına alınmadan başlanmaz. Gebelikte yüksek doz kaçınılır, emzirmede anne sütüne geçer ve bebeğin kalsiyumu izlenir.

Erişkin dozu

Ağızdan başlangıç genellikle 0,25–1 mcg/gün; kalsiyum, fosfor ve PTH'ye göre ayarlanır (idame 0,25–1 mcg/gün). Hemodiyalizde seans sonunda IV pulse verilebilir. Çocukta XLH'de kilo başına doz kullanılır (derste verilen uzlaşı aralığı).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ihtiyaca göre; Ca ve P izlenir.
eGFR 30–59Doz Ca, P ve PTH'ye göre; sabit eGFR tablosu yok.
eGFR 15–29Doz Ca, P ve PTH'ye göre ayarlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz Ca, P ve PTH'ye göre ayarlanır.
HemodiyalizOral ya da seans sonunda IV; Ca, P ve PTH'ye göre.
Periton diyaliziOral; Ca, P ve PTH'ye göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalsemi ve hiperfosfatemiyle AKI, nefrokalsinoz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; Ca izlenir.
Child-Pugh BEtki azalabilir; kalsitriol tercih edilebilir.
Child-Pugh CEtki azalabilir; kalsitriol tercih edilebilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşme ve kırık koruması için D eksikliği önce kolekalsiferolle düzeltilir; alfakalsidol KBH-MBD ve hipoparatiroidide kullanılır. Hiperkalsemi, hiperfosfatemi ve damar kalsifikasyonu riski; Ca ve P izlenir.

  • TIME-to-STOP E14sınıf üyesi olarak Hiperfosfatemi ya da hiperkalsemide aktif D vitamini verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYüksek dozda fetal hiperkalsemi riski; endikasyon varsa (hipoparatiroidi) Ca izlemiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte hiperkalsemi riski: anne ve bebek Ca izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Osivit -d3 Yumusak Kapsulalfacalcidol

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Alfa blokerler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · α-adrenerjik reseptör blokeri

α1 reseptörünü kapatan ilaçlar: BPH belirtileri, hipertansiyon (doksazosin) ve feokromositoma hazırlığında kullanılır. Tuzak: ortostatik hipotansiyon (ilk doz, HD sonrası); katarakt cerrahisinde floppy iris.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar ve alt üriner sistem › Düz kas (damar, prostat, mesane boynu) › Hücre zarı · G proteinine bağlı reseptör › α1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq sinyali Ca²⁺artırırkası kasarNoradrenalinsinir ucundan salgılanır; α1 reseptörünüuyarırSempatik sinir ucuα1 reseptörü (hücre zarı)damar, prostat ve mesane boynu düzkasında; Gq proteinine bağlıDüz kas hücresi · α1 reseptörüGq → IP₃ → Ca²⁺ artışıdüz kas hücresi içinde kasılma aygıtınıçalıştırırDüz kas hücresi içiDüz kas kasılmasıdamar daralır, prostat ve mesane boynusıkılaşırDamar · prostat · mesane boynuAlfa blokerler:α1 reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin reseptöre bağlanamaz → düz kas gevşer: damar genişler,tansiyon düşer; prostat ve mesane boynu gevşer, idrar akışı artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Arteriyol ve venül düz kası, prostat kapsülü ve mesane boynu düz kas hücrelerinin dış zarı. İlaç kanda dolaşır ve reseptöre hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?α1-adrenerjik reseptörü (Gq bağlı) kapatır: doksazosin alt tip ayırmaz, tamsulosin ve silodosin α1A'ya seçicidir; fentolamin ve fenoksibenzamin α2'yi de tutar.
Ne olur?Noradrenalin etki edemez → düz kas gevşer: damar genişler, tansiyon düşer; prostat ve mesane boynu gevşer, idrar akışı artar. Ortostatik hipotansiyon, ejakülasyon bozukluğu.

Klinik

EndikasyonBPH'ye bağlı alt üriner sistem belirtileri (tamsulosin, silodosin, alfuzosin, doksazosin); hipertansiyon (doksazosin; ek ilaç); feokromositoma (fenoksibenzamin, fentolamin); fentolamin: vazopresör ekstravazasyonu ve hipertansif kriz.
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon (ilk doz senkopu), baş dönmesi, yorgunluk, burun tıkanıklığı, periferik ödem, retrograd ejakülasyon (silodosin, tamsulosin), katarakt cerrahisinde floppy iris sendromu, refleks taşikardi (fentolamin), nadiren priapizm.
KontrendikasyonAğır ortostatik hipotansiyon, ilaca aşırı duyarlılık; fentolamin: koroner arter hastalığı ve enfarktüs öyküsü; silodosin ağır böbrek (CrCl < 30) ve ağır karaciğer yetersizliğinde, alfuzosin orta-ağır karaciğer yetersizliği ve QT uzamasında kontrendike.
EtkileşimlerPDE5 inhibitörleri (tadalafil) ve diğer antihipertansiflerle hipotansiyon; güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir, klaritromisin) alfuzosin, silodosin ve tamsulosin düzeyini artırır; diüretik ve HD ultrafiltrasyonu hipotansiyonu artırır.
Dikkatİlk dozdan ve doz artışından sonra ortostatik hipotansiyon ve senkop görülebilir: gece yatmadan başlanır. HD hastasında seans içi ve sonrası hipotansiyon riski vardır: dozlama seans zamanına göre ayarlanır. Katarakt cerrahisi planlanıyorsa göz hekimine bildirilir. Tadalafil ile birlikte kullanımda dozlar ayrılır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Tamsulosin 0,4 mg/gün (yemekten sonra); silodosin 8 mg/gün; doksazosin 1–16 mg/gün (hipertansiyonda 1 mg ile başlanıp titre edilir); fenoksibenzamin 10 mg günde iki kez ile başlanır, hedefe göre 20–40 mg/gün'e çıkılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; silodosin 4 mg/gün.
eGFR 15–29Silodosin kontrendike; doksazosin ve tamsulosin ayarsız, dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tamsulosin çalışılmamış (CrCl < 10); doksazosin dikkatle; silodosin kontrendike.
HemodiyalizDoksazosin ve tamsulosin ayarsız, düşük dozla başlanır; ortostatik hipotansiyona dikkat. Seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz; doksazosin dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipotansiyon ve renal perfüzyon düşüşü olabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoksazosin dikkatle; diğerleri ayarsız ya da düşük dozla.
Child-Pugh BDoksazosin dikkatle; tamsulosin düşük dozla; alfuzosin kullanılmaz.
Child-Pugh CDoksazosin önerilmez; alfuzosin ve silodosin kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ilk doz ve doz artırımında ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme riski artar; geceleri düşük dozla başlanır. Tamsulosin ve silodosin üroselektiftir. Katarakt cerrahisinde floppy iris sendromu olabilir; cerrahiye bildirilir.

  • TIME-to-STOP A9sınıf üyesi olarak Doksazosin hipertansiyonda ilk basamak değil; ortostatik hipotansiyon ve düşme riski.
  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa-1 bloker kesilir ya da azaltılır.
  • TIME-to-STOP F5sınıf üyesi olarak Doksazosin ve terazosin ortostatik hipotansiyonda kullanılmaz.
  • TIME-to-START G1#sınıf üyesi olarak Orta-ağır LUTS'ta, prostatektomi gerekmiyorsa alfa-1 bloker başlanır.
  • TIME-to-STOP F4sınıf üyesi olarak PDE-5 inhibitörü ve alfa-1 bloker birlikteliği hipotansiyon yapar.

AGS Beers 2023 doksazosin, prazosin, terazosin hipertansiyon için ilk basamakta kaçınılmalı; ortostatik hipotansiyon ve düşme riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; endikasyon yoksa kullanılmaz. Feokromositomada fenoksibenzamin yarar-zarara göre kullanılır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor ya da veri yetersiz; BPH ilaçları kadında endike değildir.

Sınıftaki ilaçlar

Doksazosin · Tamsulosin · Alfuzosin · Silodosin · Fentolamin · Fenoksibenzamin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Prazosin, Terazosin

↑ DizinATC A16AX01

Alfa lipoik asit

Antioksidan (tioktik asit)

Diyabetik polinöropatinin yanma ve uyuşma belirtileri için kullanılan antioksidan; kılavuzlarda ilk basamak değildir ve kanıtı sınırlıdır. İnsülin ve oral antidiyabetikle hipoglisemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriPeriferik sinir sistemi › Sinir ve damar hücresi › Mitokondri ve sitoplazma › Serbest radikaller (antioksidan yol)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ROS üretiminiartırırhücreyi yıpratırduyusal bulguyaparYüksek glukozsinir ve damar hücresine fazla glukozgirerSinir çevresi · doku sıvısıSerbest oksijen radikallerimitokondride ROS artar, hücrebileşenlerine zarar verirMitokondri · hücre içiSinir ve damar hasarıvasa nervorum bozulur, aksonlar zarargörürAkson ve endotel hücresiNöropati belirtileriyanma, uyuşma ve ağrıPeriferik sinirAlfa lipoikasit: serbestradikallerisüpürür✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Radikaller azalır, glutatyon korunur → sinir hasarı ve nöropatibelirtileri hafifleyebilir; etki kanıtı sınırlıdır.Kesin mekanizma bilinmiyor; antioksidan etki varsayımsaldır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Sinir ve damar hücrelerinin içinde (mitokondri ve sitoplazma). Hem yağda hem suda çözündüğü için hücre zarını geçip içeri girer.
Neye etki eder?Kesin etki yolu tam bilinmiyor; hücre içinde indirgenmiş formu (dihidrolipoik asit) serbest radikalleri temizler ve glutatyonu yeniler.
Ne olur?Oksidatif stres ve sinir hasarı azalır → diyabetik polinöropatide yanma ve uyuşma azalabilir; klinik kanıt sınırlıdır.

Klinik

EndikasyonDiyabetik polinöropatiye bağlı duyusal belirtilerin semptomatik tedavisi (oral ya da kısa süreli IV).
Yan etkilerBulantı, baş dönmesi, tat bozukluğu, deri reaksiyonu; insülin ya da oral antidiyabetikle hipoglisemi; çok hızlı IV verilirse baş basıncı hissi, çift görme.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; gebelik ve emzirmede veri yetersiz olduğundan önerilmez.
Etkileşimlerİnsülin ve oral antidiyabetik ihtiyacı azalabilir; metal içeren ürünlerle (demir, magnezyum, kalsiyum) arası birkaç saat bırakılır; sisplatin etkisini azaltabilir.
DikkatAç karnına alınır; diyabetik hastada glukoz izlenir. Nadiren insülin otoimmün sendromu bildirilmiştir.

Erişkin dozu

Oral 600 mg günde 1 kez, kahvaltıdan 30 dakika önce; IV 600 mg/gün (2–4 hafta) sonra oral devam.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle kullan.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle kullan.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; diyabetik yaşlıda insülin ya da sülfonilüreyle hipoglisemiyi izle. Kanıt sınırlı olduğundan yarar görülmezse 3 ayda bırak; gereksiz çoklu ilaçtan kaçın.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alatabalfa lipoik asit600 mg film tablet
Alfalipalalfa lipoik asit (tioktik asit)600 mg film kapli tablet
Alfazanalfa lipoik asit (tioktik asit)600 mg film tablet
Insuliponalfa lipoik asit (tioktik asit)600 mg/50 ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
İnsuliponalfa lipoik asit600 mg film kapli tablet
Lipolinalfa lipoik asit600 mg film kapli tablet
Lyposaralfa lipoik asit (tioktik asit)600 mg / 50 ml IV enjeksiyonluk / infüzyonluk çözelti
Newoxaalfa lipoik asit (tioktik asit)600 mg/50 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 600 mg/50 ml IV enjeksiyonluk çözelti (1 adet+1 uygulama seti); 600 mg/50 ml IV enjeksiyonluk çözelti (10 adet+10 uygulama seti); 600 mg/50 ml IV enjeksiyonluk çözelti (5 adet+5 uygulama seti)
Nisi-lalfa lipoik asit600 mg/50 ml enjeksiyonluk çözelti
Thioctacidalfa lipoik asit600 mg film kapli tablet; 600 mg/50 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Tiodiktioktik asit(alfa lipoik asit600 mg film kapli tablet
Tiopatialfa lipoik asit600 mg film kapli tablet
Ukraalfa lipoik asit (tioktik asit)600 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (10): Benefort, Chalia 250/250/1, Nat-ala 120, Nat-ala 180, Pio-ala 15, Pio-ala 30, Pio-ala 45, Pional 15/500, Pional 15/850, Tiopati-b

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04CA01

Alfuzosin

Alfa-1 adrenerjik reseptör blokeri (uroselektif)

Prostat ve mesane boynu düz kasındaki alfa-1 reseptörlerini kapatarak idrar akımını açan ilaç; BPH'ye bağlı alt üriner sistem yakınmalarında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Prostat, üretra, mesane boynu düz kası › Düz kas hücresi zarı › Alfa-1 adrenerjik reseptör (1A/1B)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkasılmayıbaşlatırüretrayıdaraltırNoradrenalinsempatik sinirden salınırSinaps · sempatik sinir ucuAlfa-1 reseptörüprostat, üretra ve mesane boynu düzkasındaDüz kas hücre zarı · alfa-1Düz kas kasılmasıprostat stromasında tonus artarProstat · üretra düz kasıİdrar çıkış direnciakım azalır, retansiyon eğilimiÜretra · idrar çıkışıAlfuzosin:alfa-1reseptörünüdışarıdankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin bağlanamaz → düz kas gevşer, çıkış direnci düşer, idrarakımı artar; ortostatik hipotansiyon olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Prostat stroması, üretra ve mesane boynu düz kas hücrelerinin dış yüzünde. Ağızdan alınır, kanla taşınır ve dokudaki zar reseptörüne bağlanır.
Neye etki eder?Alfa-1A/1B reseptörüne noradrenalinle yarışarak bağlanır ve kapatır; idrar yoluna göreli seçicidir (uroselektif).
Ne olur?Düz kas tonusu düşer → çıkış direnci azalır, idrar akımı artar. Damar alfa-1 blokajı ortostatik hipotansiyon yapabilir.

Klinik

EndikasyonBenign prostat hiperplazisine bağlı alt üriner sistem yakınmaları; akut idrar retansiyonunda sondanın çıkarılması öncesi tedavi.
Yan etkilerBaş dönmesi, ortostatik hipotansiyon ve senkop, baş ağrısı, yorgunluk, ejakülasyon bozukluğu (diğerlerine göre seyrek), çarpıntı; katarakt cerrahisinde floppy iris sendromu.
KontrendikasyonOrtostatik hipotansiyon öyküsü, orta-ağır karaciğer yetmezliği, güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerKetokonazol, itrakonazol, ritonavir, klaritromisin (düzey artar, kontrendike); antihipertansifler ve nitratlar, PDE5 inhibitörleri (hipotansiyon); QT uzatan ilaçlar.
Dikkatİlk dozdan sonra ve doz artırımında ortostatik hipotansiyon: gece yatmadan önce alınması önerilir. Katarakt ameliyatı öncesi göz hekimine bildirilir. Kadınlarda ve gebelikte endikasyonu yoktur.

Erişkin dozu

Uzun salımlı tablet 10 mg günde bir kez, yemekten hemen sonra, bütün olarak yutulur.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR < 30'da veri sınırlı; dikkatle ve izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle ve izlemle.
HemodiyalizBüyük olasılıkla uzaklaşmaz; çalışılmamış.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanma; HD ve PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif yetersizlikte dikkatle.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda uzun salımlı 10 mg/gün standarttır; akşam yemeğinden sonra alınması önerilir. Ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme (özellikle ilk dozda ve antihipertansifle) izlenir. QT uzatabilir; katarakt ameliyatı öncesi göz hekimine bildirilir.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa-1 bloker kaçınılır.
  • TIME-to-START G1#sınıf üyesi olarak Orta-ağır LUTS'ta alfa-1 bloker endikedir; alfuzosin üroselektiftir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKadınlarda endikasyonu yoktur; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeKadınlarda endikasyonu yoktur; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alfutualfuzosin hidroklorür10 mg uzatılmış salimli tablet
Xalfu Xlalfuzosin hidroklorür10 mg uzatilmis salimli tablet
Xatral Xlalfuzosin hidroklorür10 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AB07

Alglukosidaz alfa

Enzim replasman tedavisi (rekombinant asit α-glukozidaz)

Pompe hastalığında eksik lizozomal asit α-glukozidazı yerine koyan enzim; 2 haftada bir IV infüzyonla verilir. Anafilaksi ve infüzyon reaksiyonları ile antikor gelişimi başlıca tuzaklardır.

Etki mekanizması

Etki yeriİskelet ve kalp kası › Kas hücresi › Lizozom (asit ortam) › Glikojenin α-1,4-bağı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimle yıkılır+serbest kalırLizozomal glikojenkas hücresinde lizozomda birikenglikojen polimeriKas hücresi · lizozomAsit α-glukozidazlizozomda glikojeni glukoza çevirenenzim; Pompe'de eksikLizozom · asit ortamGlukozkas hücresinin enerji kaynağı olarakkullanılırKas hücresi içiAlglukosidazalfa: eksikenzimi lizozomataşır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Enzim lizozoma ulaşınca glikojen yıkılır → kas hasarı yavaşlar,solunum ve hareket işlevi korunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kas hücresinin lizozomunda. Damardan verilen enzim kana karışır, hücre zarındaki mannoz-6-fosfat reseptörüne bağlanıp endositozla hücreye alınır ve lizozoma taşınır.
Neye etki eder?Eksik olan asit α-glukozidazın yerini tutar; lizozomda glikojenin α-1,4 ve α-1,6 bağlarını keserek glukoza çevirir.
Ne olur?Lizozomda biriken glikojen azalır → kas gücü ve solunum işlevi korunur; infantil formda kalp hipertrofisi ve sağ kalım iyileşir.

Klinik

EndikasyonPompe hastalığı (asit α-glukozidaz eksikliği, glikojen depo hastalığı tip II) için uzun süreli enzim replasmanı.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonları (ateş, döküntü, yüz kızarması, taşikardi), anafilaksi, IgG antikor gelişimi; kalp ya da solunum yetmezliğinde sıvı yüklenmesine bağlı kötüleşme; nadiren nefrotik sendrom.
KontrendikasyonCiddi yaşamı tehdit eden aşırı duyarlılık öyküsünde, yeniden başlama için hazırlık ve değerlendirme yapılmadan verilmez.
EtkileşimlerBilinen klinik açıdan önemli ilaç etkileşimi yoktur; etkileşim çalışması yapılmamıştır.
DikkatAnafilaksiye hazır ortamda verilir; antihistaminik, antipiretik ve gerekirse steroid premedikasyonu yapılır. Kalp-solunum yetmezliğinde sıvı yükü açısından izlenir.

Erişkin dozu

20 mg/kg IV infüzyon, 2 haftada bir; 4–6 saatte, kademeli artan hızla.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizden etkilenmediği varsayılır, uzman izlemi.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok (büyük protein, diyalizle uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir nefrotik sendrom ve proteinüri (immün kompleks); idrar proteini izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Geç başlangıçlı Pompe hastasında solunum kası ve kalp durumuna bak; infüzyonda sıvı yükü ve anafilaksi riskini izle. Yaşa göre doz ayarı yoktur (kg bazlı); uzman merkezde izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar-zarar değerlendirmesiyle, ciddi hastalıkta kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-zarar değerlendirmesiyle karar verilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Myozymealglukosidaz alfa50 mg IV infüzyonluk konsantre çözelti hazirlamak için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Aliskiren

Doğrudan renin inhibitörü

Renini doğrudan tıkayan antihipertansif; ACEi ya da ARB ile birleştirilince hiperkalemi ve AKI'yi artırır, ALTITUDE çalışmasında yarar göstermemiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve böbrek (RAS) › Renin–anjiyotensin sisteminin ilk basamağı › Kanda (hücre dışı) enzim tepkimesi › Renin enzimi (aktif bölge)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE dönüştürürAT1 reseptörünebağlanırAnjiyotensinojenkaraciğerde yapılan öncül proteinKan · karaciğer ürünüAnjiyotensin Ireninle oluşan etkisiz peptidKan · plazmaAnjiyotensin IIACE ile oluşan asıl etkin peptidKan · endotel yüzeyiAT1 etkisidamar daralması, aldosteron salgısı,efferent arteriyol daralmasıHedef hücre zarı · AT1Aliskiren:renini tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin I ve II yapımı azalır → damar gevşer, aldosteron düşer,kan basıncı iner.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda, plazmada. Ağızdan alınan küçük molekül kanla dolaşır; jukstaglomerüler hücrelerin kana saldığı renine hücre dışında bağlanır.
Neye etki eder?Renin enzimi: aktif bölgesine bağlanıp anjiyotensinojenin anjiyotensin I'e kesilmesini engeller (doğrudan renin inhibitörü).
Ne olur?Anjiyotensin I, II ve aldosteron azalır → damar gevşer, kan basıncı düşer. Renin düzeyi geri bildirimle artar ama etkisiz kalır.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon. Böbrek koruyucu etkisi gösterilmemiştir; tip 2 DM ve KBH'de ACEi/ARB ile kombinasyon kontrendikedir.
Yan etkilerİshal, hiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, döküntü, anjiyoödem, öksürük (nadir), kreatinin artışı.
KontrendikasyonGebelik; ACEi ya da ARB ile birlikte (diyabet ya da eGFR < 60'ta mutlak kontrendike); güçlü P-gp inhibitörleri (siklosporin, itrakonazol); aliskirene bağlı anjiyoödem öyküsü.
EtkileşimlerSiklosporin ve itrakonazol düzeyi artırır; furosemid düzeyi düşer; NSAİİ antihipertansif etkiyi azaltır, böbrek riskini artırır; yüksek yağlı yemek emilimi azaltır.
DikkatGebelikte fetotoksiktir (RAS blokerleri); gebelik fark edilirse hemen kesilir. ALTITUDE (aliskiren + ACEi/ARB, diyabetik KBH) hiperkalemi, hipotansiyon ve inme artışıyla erken durduruldu.

Erişkin dozu

150 mg günde bir; yetersizse 300 mg/gün. Aç ya da tok aynı düzende alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; potasyum ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Deneyim sınırlı; kaçınılır ya da çok dikkatle ve hiperkalemi izlemiyle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır.
HemodiyalizVeri yok; önerilmez.
Periton diyaliziVeri yok; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (beklenmez; veri yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi, kreatinin artışı, AKI; ACEi ya da ARB ile birlikte kullanılmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 150 mg ile başla, tansiyon yanıtına göre artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve böbrek işlevi izlenir. ACE inhibitörü ya da ARB ile birlikte, diyabette ya da eGFR < 60'ta kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum potasyumu 5,5 mmol/L üzerindeyken renin-anjiyotensin blokajına başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte potasyum izlenmeden kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi: kontrendike. Gebelik saptanınca hemen kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC M04AA01

Allopurinol

Ksantin oksidaz inhibitörü (ürat düşürücü)

Ürik asit yapımını azaltan ürat düşürücü; gutta, ürik asit taşında ve tümör lizis önlenmesinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma › Karaciğer ve bağırsak hücreleri › Hücre içi sitoplazma › Ksantin oksidaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ksantin oksidazdönüştürürksantin oksidazdönüştürürHipoksantinpürin (DNA-RNA bazları) yıkımının araürünüHücre içi · sitoplazmaKsantinbir sonraki ara ürünHücre içi · sitoplazmaÜrik asitson ürün; fazlası kristalleşir (gut,taş)Kan · plazmaAllopurinol:ksantin oksidazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ürik asit yapımı azalır; birikmiş kristaller zamanla erir.Hipoksantin kurtarma yoluna döner, ksantin böbrekle atılır.Oksipurinol böbrekle atılır, KBH'de doz azaltılır. HLA-B*58:01 taşıyıcılarında ağır derireaksiyonu riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Pürin yıkımının yapıldığı karaciğer ve bağırsak hücrelerinin sitoplazmasında. Ağızdan emilir; aktif metaboliti oksipurinol böbrekle atılır, KBH'de birikir.
Neye etki eder?Ksantin oksidaz enzimi. Allopurinol ve oksipurinol enzimin aktif bölgesine bağlanıp onu inhibe eder.
Ne olur?Hipoksantin ve ksantin ürik aside dönüşemez → serum ürik asit düşer, yeni kristal oluşmaz, birikmiş kristaller zamanla erir (gut, taş).

Klinik

EndikasyonKronik gut (tofüs, sık atak), ürik asit ve kalsiyum oksalat taşı, tümör lizis sendromunun önlenmesi.
Yan etkilerDöküntü; nadir ama ağır aşırı duyarlılık (SJS/TEN, DRESS), hepatit, kemik iliği baskısı; başlangıçta gut atağı.
KontrendikasyonAllopurinole önceki ağır aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAzatiyoprin ve merkaptopürin (ağır miyelotoksisite; doz dörtte bire indirilir ya da birlikte verilmez); amoksisilin-ampisilin ile döküntü artar; varfarin etkisi artabilir.
DikkatHLA-B*58:01 taşıyıcılarında (Han Çinli, Kore, Tay kökenliler) ağır deri reaksiyonu riski yüksektir. Döküntü çıkarsa ilaç hemen kesilir. Atak sırasında başlanmışsa kesilmez; ilk aylarda kolşisin profilaksisi verilir.

Erişkin dozu

100 mg/gün ile başlanır (eGFR < 30'da 50 mg), 2–4 haftada bir artırılır; hedef ürik asit < 6 mg/dL. Olağan 300 mg/gün, en çok 800–900 mg/gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 100 mg/gün ile başla, hedef ürik asite göre artır.
eGFR 30–59100 mg/gün ile başla, 2–5 haftada bir artır; hedefe göre doz önerinin üstüne çıkabilir.
eGFR 15–2950 mg/gün ya da 100 mg gün aşırı başla; yavaş artır, aşırı duyarlılık açısından izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)50 mg/gün ya da gün aşırı 100 mg ile başla; yavaş ve ürik asite göre titre et.
HemodiyalizOksipurinol birikir: düşük doz; HD günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD ile aynı düşük dozlu yaklaşım, ürik asit ve döküntü izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (oksipurinol uzaklaşır). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit ve DRESS ile birlikte böbrek hasarı; döküntüde kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla, karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BDüşük dozla başla, yakın izle; hepatit riski.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır ya da çok düşük dozla uzman izleminde.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 50–100 mg/gün ile başla, 2–4 haftada bir artır; hedef ürik asit < 6 mg/dL. Böbrek işlevine göre başlangıç dozunu düşür. Döküntü, ateş ya da karaciğer testi yükselmesinde hemen kes (aşırı duyarlılık).

  • TIME-to-STOP A35 Gut ya da taşı olmayan asemptomatik hiperürisemide başlanmaz.
  • TIME-to-START E8 Tekrarlayan gutta ilk seçilecek ksantin oksidaz inhibitörü allopurinoldür.

AGS Beers 2023 eGFR < 30'da kullanımda dikkat; düşük dozla başlanır ve yavaş artırılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi sınırlı. Gerekli olduğunda (ör. şiddetli gut) yarar-risk değerlendirilerek kullanılabilir; rutin başlanmaz.
EmzirmeAllopurinol ve oksipurinol süte geçer; emzirmede dikkatle ve gerekirse tercih edilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Allogutallopurinol300 mg 50 tablet
Allopinallopurinol300 mg tablet
Allopin Tabletallopurinol
Ürikolızallopurinol300 mg tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EM03

Alpelisib

PI3Kα inhibitörü

PIK3CA mutasyonlu HR pozitif meme kanserinde fulvestrantla kullanılan PI3Kα inhibitörü; yemekle alınır. Tuzaklar: hiperglisemi (ilk 2 hafta), döküntü, ishal, stomatit, SJS, pnömonit, çene osteonekrozu.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme · PIK3CA mutasyonlu tümör › Tümör hücresi zarının iç yüzü › Sınıf I PI3K · p110α alt birimi › PI3Kα ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PI3Kα'yı açarPIP3 üretirçoğalmayısürdürürReseptör uyarısıbüyüme faktörü ve insülin reseptörlerizarda PI3K'yı çağırırHücre zarı · reseptörPI3Kα (p110α)zar fosfolipidi PIP2'yi PIP3'e çevirir;PIK3CA mutasyonunda aşırı çalışırHücre zarı iç yüzü · PI3KαPIP3 ve AKTPIP3, AKT ve mTOR'u zara çağırıp uyarırSitoplazma · AKT ve mTORÇoğalma ve sağkalımtranslasyon, glukoz alımı, apoptozengeliSitoplazma · çoğalma programıAlpelisib:PI3Kα'yı zar içyüzünde kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PI3Kα kapanır → PIP3, AKT ve mTOR sinyali azalır; mutant tümörhücresi çoğalamaz.Aynı yol insülin sinyalinde de çalışır: kapanınca kas ve karaciğer insülin direnci,hiperglisemi ve ikincil hiperinsülinemi olur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?PIK3CA mutasyonlu tümör hücresinin zarının iç yüzünde, sitoplazmada. Oral ilaç kanla taşınır, zardan geçerek PI3Kα'nın ATP cebine ulaşır.
Neye etki eder?PI3K'nın p110α katalitik alt birimini ATP cebinden seçici kapatır (PIP2→PIP3 çevrimini engeller); mutant ve yabanıl p110α'yı inhibe eder.
Ne olur?PIP3 azalır → AKT ve mTOR sinyali durur → tümör hücresinde çoğalma ve sağkalım azalır; insülin sinyalinin kapanması hiperglisemi yapar.

Klinik

EndikasyonPIK3CA mutasyonlu, HR pozitif, HER2 negatif ileri meme kanseri (fulvestrantla, endokrin tedavi sonrası); PROS (PIK3CA ile ilişkili aşırı büyüme) ürüne göre.
Yan etkilerHiperglisemi (çok sık), döküntü, ishal, bulantı, iştah kaybı, stomatit, kilo kaybı, yorgunluk, alopesi; nadiren SJS, anjiyoödem, pnömonit, ketoasidoz, çene osteonekrozu.
KontrendikasyonAlpelisibe aşırı duyarlılık; ciddi deri reaksiyonu (SJS, TEN, DRESS) öyküsü.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür; BCRP inhibitörleri (ör. eltrombopag, lapatinib) düzeyi artırır. CYP2C9 ve CYP3A4 substratlarında etkileşim olabilir; SGLT2 inhibitörü hiperglisemi tedavisinde ketoasidoz riskiyle dikkatle kullanılır.
DikkatBaşlamadan önce ve ilk 2 hafta sık açlık glukozu ve HbA1c; hiperglisemi için metformin, gerekirse insülin. Döküntü için antihistaminik profilaksisi düşünülür. Yemekle alınır.

Erişkin dozu

300 mg/gün tek doz, yemekle (fulvestrantla birlikte). Toksisitede 250, sonra 200 mg'a düşürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (ağır yetmezlikte de); hiperglisemi ve hidrasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık glukoz izlemiyle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %89 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperglisemiye bağlı osmotik diürez ve prerenal AKİ; ishal; nadiren kreatinin artışı bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hiperglisemi yaşlıda daha sık ve ağır: başlamadan önce glukoz kontrolü, ilk 2 hafta sık izlem; metformin ilk basamaktır. İshal ve dehidratasyon AKİ yapabilir; ağır döküntüde ilaç kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 1 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pimrevaalpelisib150 mg filma kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 200 mg ve 50 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05BA12

Alprazolam

Benzodiazepin (kısa-orta etkili)

CYP3A4 ile yıkılan kısa-orta etkili benzodiazepin; anksiyete ve panik bozuklukta kullanılır. Kesilince yoksunluk ve rebound anksiyete belirgin; güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle (azoller) düzeyi çok artar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve limbik nöronlar › Nöron zarı › GABA-A reseptörü (BZD bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırklorür kanalınıaçar+nöronu sustururGABA salımıinhibitör nörotransmitter sinir ucundansinaps aralığına çıkarSinaps aralığıGABA-A reseptörünöron zarında Cl⁻ kanalı olan ligandkapılı reseptörNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal baskılanmasedasyon, anksiyetede azalma, nöbeteşiğinde artışKortikal ve limbik nöronlarAlprazolam:GABA-A'nın Cl⁻kanalınıgüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA etkisi güçlenir → nöronal baskılanma: anksiyete ve panikazalır, sedasyon olur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde kortikal, limbik ve beyin sapı nöronlarının zarı. İlaç yağda çözünür, kan-beyin bariyerini hızla geçer ve nöron zarındaki GABA-A reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründeki benzodiazepin bağlanma yerine bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Cl⁻ kanalı daha sık açılır → nöron hiperpolarize olur → anksiyete, kas tonusu ve nöbet eşiği azalır, sedasyon gelişir.

Klinik

EndikasyonYaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk (kısa süreli ya da SSRI başlangıcında köprü).
Yan etkilerSedasyon, uyku hali, ataksi, düşme, anterograd amnezi, deliryum, solunum depresyonu, bağımlılık, ağır yoksunluk (nöbet), paradoksal ajitasyon, cinsel işlev bozukluğu.
KontrendikasyonMiyastenia gravis, ağır solunum yetersizliği, ağır karaciğer yetmezliği, dar açılı glokom; ketokonazol ya da itrakonazolle birlikte kullanım.
EtkileşimlerKetokonazol, itrakonazol, nefazodon, fluvoksamin, ritonavir düzeyi çok artırır; opioid ve alkolle solunum depresyonu; karbamazepin düzeyi düşürür.
DikkatHızlı kesilmesi nöbet ve ağır rebound anksiyete yapar; doz yavaş azaltılır.

Erişkin dozu

Anksiyete: 0,25–0,5 mg günde 3 kez, en çok 4 mg/gün; panik bozukluk: 0,5 mg günde 3 kez ile başlanır, gerekirse 4–6 mg/gün (en çok 10 mg). Yaşlı ya da zayıf: 0,25 mg günde 2–3 kez. Kesme yavaş yapılır (2–4 haftada %25 azaltarak).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 15–29Düşük doz (0,25 mg), yavaş titrasyon.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; sedasyon izlenir.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (protein bağlanması ~%80, büyük dağılım hacmi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh B0,25 mg günde 2 kez ile başlanır, yavaş artırılır.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopatiyi tetikler).

Yaşlıda kullanım

Kaçınılır; zorunluysa 0,25 mg günde 2 kez ile başla ve kısa süre kullan. Düşme, kırık, deliryum, bilişsel bozulma ve bağımlılık riski yüksek; azollerle birlikte doz belirgin azaltılır.

  • TIME-to-STOP B14sınıf üyesi olarak 4 haftadan uzun kullanılmaz; bağımlılık, bilişsel bozulma, düşme ve kırık riski artar.
  • TIME-to-STOP B15sınıf üyesi olarak Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde solunum baskılanması riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve denge bozukluğuyla düşme ve kırığı artırır.

AGS Beers 2023 benzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; geç gebelikte ve doğuma yakın kullanımda yenidoğanda hipotoni, solunum sıkıntısı ve yoksunluk görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve beslenme güçlüğü olabilir; tekrarlayan kullanımda önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ansioxalprazolam0,5 mg tablet; 1 mg 50 tablet
Apo-alprazalprazolam1 mg 50 tablet
Xanaxalprazolam0,5 mg tablet; 1 mg 50 tablet; 1 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01EA01 · G04BE01

Alprostadil

Prostaglandin E1 analoğu (vazodilatör, antiagregan)

EP/IP reseptörlerini uyarıp damarı genişleten, trombosit kümelenmesini azaltan PGE1 analoğu IV ilaç; ileri periferik arter hastalığında kullanılır. Kalp yetersizliğini ve ödemi kötüleştirebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Periferik arter düz kası ve trombosit › Hücre zarı › EP/IP prostaglandin reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)adenilat siklazıaçar+kası gevşetir,trombositisustururProstaglandin reseptörü (EP/IP)damar düz kası ve trombosit zarında Gs'ebağlı reseptörDüz kas ve trombosit zarıcAMPadenilat siklazla artar, protein kinazA'yı çalıştırırDüz kas ve trombosit içiGevşeme ve antiagregan etkiarteriyol genişler, trombositaktivasyonu azalırPeriferik arter · iskemik dokuAlprostadil:EP/IPreseptörünüuyarır, cAMPartar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır → cAMP artar; damar genişler, trombositkümelenmesi azalır ve doku akımı artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Periferik arter düz kası ve trombosit zarında. IV infüzyonla kana verilir; akciğerde büyük kısmı hızla yıkılır, etki damar bölgesinde sınırlı kalır.
Neye etki eder?Düz kas ve trombozit zarındaki Gs'e bağlı prostaglandin (EP2/EP4, IP) reseptörlerini uyarır; adenilat siklaz açılır ve cAMP artar.
Ne olur?cAMP artar → düz kas gevşer, damar genişler, trombosit kümelenmesi azalır → iskemik dokuya akım artar, ağrı ve ülser düzelir.

Klinik

EndikasyonCerrahi ya da girişimsel tedavi uygun olmayan ileri periferik arter hastalığında (Fontaine evre III–IV) iskemik ağrı ve ülserde kısa süreli IV tedavi.
Yan etkilerBaş ağrısı, flushing, hipotansiyon, enjeksiyon yerinde ağrı ve eritem, periferik ödem, ishal, bulantı, nadiren ateş ve aritmi.
KontrendikasyonDekompanse kalp yetersizliği, son 6 ayda miyokard infarktüsü, ağır aritmi, akut akciğer ödemi, ağır koroner hastalık.
EtkileşimlerAntihipertansif ve vazodilatörlerle hipotansiyon; antikoagülan ve antiagreganlarla kanama eğilimi artabilir.
DikkatKalp ve sıvı durumu infüzyon sırasında izlenir; ödem ve kalp yetersizliği belirtisinde kesilir. Böbrek yetmezliğinde düşük dozla başlanır.

Erişkin dozu

IV (alprostadil alfadex): 40 µg 2 saatte infüzyon günde 1 kez ya da 20 µg günde 2 kez, yaklaşık 3–4 hafta. Kreatinin > 1,5 mg/dL: 20 µg günde 2 kez başlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (kreatinin ≤ 1,5 mg/dL).
eGFR 30–59Kreatinin > 1,5 mg/dL: 20 µg günde 2 kez ile başlanır.
eGFR 15–2920 µg günde 2 kez; sıvı yüklenmesi ve kalp yetersizliği izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)20 µg günde 2 kez; sıvı yükü açısından dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; sıvı yükü nedeniyle dikkatle, düşük dozla.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaBeklenmez (akciğerde hızlı yıkılır); veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sıvı yüklenmesi ve hipotansiyon izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDikkatle; veri sınırlı.
Child-Pugh CKaçınılır; veri yetersiz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kalp yetersizliği, periferik ödem ve hipotansiyon riski artar; infüzyon sırasında kalp ve sıvı durumu izlenir. Böbrek yetmezliğinde 20 µg günde 2 kez ile başlanır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli veri yok; periferik arter hastalığı endikasyonunda gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; IV tedavi sürecinde emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alprosalprostadil20 mcg/ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul; 500 mcg/ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Alprostasinalprostadil20 mcg/ml infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul; 500 mcg/ml infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Jecteraalprostadil10 mcg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 20 mcg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AD02

Alteplaz

Rekombinant doku plazminojen aktivatörü (fibrinolitik)

Pıhtıya bağlı plazminojeni plazmine çevirip fibrini eriten fibrinolitik; hemodiyaliz kateteri tıkanıklığında lümen içi kilit olarak, sistemik olarak iskemik inme, masif emboli ve miyokard infarktüsünde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Fibrin pıhtısının yüzeyi › Hücre dışı; pıhtıya bağlı › Plazminojen

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)plazminojenitutardoğal tPA ileyavaş aktifleşir+fibrini parçalarFibrin pıhtısıtrombinle oluşan ağ; kateter ya da damarlümenini tıkarDamar içi · pıhtıPlazminojenpıhtıya bağlı, etkisiz enzim öncülüPıhtıya bağlı plazminojenPlazminfibrini kesen aktif enzimPıhtı yüzeyi · plazminFibrin yıkım ürünleripıhtı erir, lümen açılır (D-dimer)Damar içi · açılan lümenAlteplaz (tPA):plazminojeniplazmine çevirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Plazmin yapımı hızlanır → pıhtı erir, tıkalı kateter ya da damaraçılır. Plazminojen ve fibrinojen tükenmesine bağlı kanama riski artar.Plazma yarı ömrü yaklaşık 5 dakikadır; etki ağırlıkla pıhtı üzerinde kalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, pıhtının yüzeyinde ya da tıkalı kateter lümeninde. Verilen protein hücreye girmez; fibrine bağlanıp orada çalışır.
Neye etki eder?Fibrine bağlı plazminojeni keserek plazmine çeviren serin proteazdır; fibrine ilgisi yüksek olduğundan etkisi pıhtı üzerinde yoğunlaşır.
Ne olur?Plazmin yapımı artar → fibrin ağı parçalanır, pıhtı erir (D-dimer ↑) → damar ya da kateter açılır. Plazminojen ve fibrinojen azalır; kanama riski artar.

Klinik

EndikasyonHemodiyaliz kateterinde disfonksiyon (lümen içi kilit, mekanik neden dışlandıktan sonra), akut iskemik inme, akut miyokard infarktüsü, hemodinamiyi bozan akciğer embolisi.
Yan etkilerKanama (intrakraniyal dahil), kateter kilidinde nadiren sistemik kanama, ateş-üşüme, reperfüzyon aritmisi, anjiyoödem.
KontrendikasyonSistemik kullanımda: aktif iç kanama, geçirilmiş intrakraniyal kanama, yakın zamanda majör cerrahi-travma, kontrolsüz ağır hipertansiyon, bilinen kanama diyatezi.
EtkileşimlerAntikoagülanlar, antitrombositler ve diğer fibrinolitiklerle kanama artar; ACE inhibitörü kullananlarda anjiyoödem riski.
DikkatKateter kilidinde yanıt yoksa fibrin kılıfı ya da kateter malpozisyonu düşünülür, kılavuz tel üzerinden değişim planlanır. Gebelikte yaşamı tehdit eden durumlarda (masif emboli) kullanılmıştır; kanama riski nedeniyle yalnız vazgeçilmez ise.

Erişkin dozu

Kateter kilidi: her lümene genellikle 1–2 mg, lümen hacmi kadar uygulanıp 30–120 dakika bekletilir, sonra çekilir; gerekirse tekrarlanır (kurum protokolü). İskemik inme: 0,9 mg/kg (en çok 90 mg), %10 bolus, kalanı 60 dakikada. Akciğer embolisi ve infarktüs: protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; üremide kanama riski yüksektir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; üremide kanama riski yüksektir.
HemodiyalizKateter kilidinde ayar yok; bekleme bitince lümen çekilir, kilitle seansa başlanmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (büyük protein).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (kateter kilidinde).
Child-Pugh BSistemik kullanımda dikkatle; kateter kilidinde veri sınırlı.
Child-Pugh CSistemik kullanımda kontrendike (koagülopati, varis); kilitte dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Doz yaşa göre değişmez. Sistemik kullanımda kafa içi kanama riski yaşla artar; kontrendikasyonlar (yakın cerrahi, kanama, inme) sorgulanır. Kateter kilidinde sistemik emilim azdır; infüzyon hızı ve süre protokole uyar.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYaşamı tehdit eden durumlarda (masif PE, inme) yarar-risk ile kullanılmıştır; kateter kilidinde sistemik emilim azdır.
EmzirmeVeri sınırlı; büyük protein, bebekte emilim beklenmez; yaşamsal kullanımda genellikle uygun.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Actilysealteplaz10 mg flakon; 20 mg flakon; 50 mg flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BB01

Amantadin

NMDA antagonisti, dopaminerjik ve antiviral (M2 kanal blokeri)

NMDA kanalını kapatıp dopamin etkisini artıran antiparkinson ilaç; levodopa diskinezisinde de kullanılır. Tamamen böbrekle atılır; böbrek yetmezliğinde birikip konfüzyon, halüsinasyon ve miyoklonus yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ganglion · striatum › Postsinaptik striatal nöron zarı › NMDA reseptör kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarnöronu aşırıuyarırhareketi bozarGlutamaterjik uçkortikal nöronlardan striatuma glutamatsalarKortikostriatal sinapsNMDA reseptör kanalıpostsinaptik zarda Ca²⁺ ve Na⁺ geçirirStriatal nöron · NMDAStriatal nöron aşırı uyarısıdopamin eksikliğinde glutamat veasetilkolin baskındırStriatal nöron içiMotor belirtilerbradikinezi, rijidite, levodopadiskinezisiBazal ganglion devresiAmantadin: NMDAkanalınıkapatır,dopamini artırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: NMDA kanalı kapanır, dopamin etkisi artar → motor belirtiler vediskinezi gerilir.İnfluenza A'da M2 proton kanalını kapatır; direnç nedeniyle artık önerilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde striatum ve kortikostriatal sinaps. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer, böbrekle değişmeden atılır.
Neye etki eder?Postsinaptik NMDA glutamat reseptörünün kanalını kapatır; ayrıca dopamin salımını artırıp geri alımını azaltır. Kesin mekanizması tam bilinmiyor.
Ne olur?Aşırı glutamat uyarısı azalır, dopamin etkisi artar → bradikinezi, rijidite ve levodopa diskinezisi gerilir.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı, ilaca bağlı ekstrapiramidal belirtiler, levodopa diskinezisi. İnfluenza A'da direnç nedeniyle artık önerilmez.
Yan etkilerUykusuzluk, ajitasyon, halüsinasyon, konfüzyon, ortostatik hipotansiyon, periferik ödem, livedo reticularis, ağız kuruluğu, QT uzaması ve aritmi, nöbet eşiğinde düşme.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır böbrek yetmezliği (diyaliz dışı); ağır kalp yetmezliği ve QT uzaması ya da aritmi öyküsü; dar açılı glokom ve mide ülseri (ürün bilgisine göre).
EtkileşimlerAntikolinerjiklerle konfüzyon ve halüsinasyon; triamteren-hidroklorotiyazid ve diğer katyonik ilaçlar klirensi azaltır; QT uzatan ilaçlar; memantin ile ek NMDA etkisi.
DikkatGece uykusuzluğunu önlemek için son doz erken saatte verilir; eGFR'ye göre doz azaltılmazsa nörotoksisite görülür.

Erişkin dozu

Parkinson: 100 mg/gün başlanır, 1 hafta sonra 100 mg günde 2 kez; en çok 200–300 mg/gün (bazı kaynaklarda 400 mg).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda 100 mg/gün ile başlanır.
eGFR 30–59CrCl 30–50: ilk gün 200 mg, sonra günde 100 mg.
eGFR 15–29CrCl 15–29: ilk gün 200 mg, sonra gün aşırı 100 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)200 mg haftada 1 kez; birikim nörotoksisitesi riski nedeniyle yakın izlem.
Hemodiyaliz200 mg haftada 1 kez; veri sınırlı.
Periton diyaliziAynı: 200 mg haftada 1 kez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; dağılım hacmi büyük, diyalizle ihmal edilebilir düzeyde uzaklaşır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim konfüzyon, miyoklonus ve aritmi yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 100 mg/gün ile başlanır; böbrek işlevine göre ayarlanır. Konfüzyon, halüsinasyon, ortostatik hipotansiyon, ödem ve düşme izlenir; son doz erken saatte verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; hayvanda teratojenik etki bildirilmiştir. Zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte uykusuzluk, kusma ve ödem riski: önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Neomidantanamantadin hidroklorür100 mg sert kapsül
Pk-merzamantadin sülfat100 mg tablet
Pk-merz Iv İnfüzyon Çözeltisiamantadin sülfat

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02KX02

Ambrisentan

Seçici endotelin reseptör antagonisti (ETA)

ETA reseptörünü seçici kapatan oral endotelin antagonisti; pulmoner arter hipertansiyonunda kullanılır. Teratojenik; periferik ödem ve anemi yapar. Gebelik ve idiyopatik pulmoner fibrozda kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer dolaşımı › Pulmoner arter · damar düz kası › Düz kas hücre zarı › ETA endotelin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırCa²⁺'u yükseltirdamarı daraltırEndotelin-1endotelden salınır; PAH'ta aşırı yapılırPulmoner arter endoteliETA ve ETB reseptörüdamar düz kası zarında, G proteininebağlıDüz kas zarı · ETA/ETBHücre içi Ca²⁺ artışıdüz kas kasılır ve hücre çoğalırDamar düz kası içiVazokonstriksiyon · yapılanmapulmoner direnç ve sağ ventrikül yüküartarPulmoner arteriyolAmbrisentan: ETAreseptörünüseçici kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ETA reseptörü kapanır, endotelin-1 uyarısı kesilir →vazokonstriksiyon azalır, pulmoner direnç düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter düz kası ve endotel. Oral ilaç kana geçer, kanla taşınır; hücre zarındaki endotelin reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki ETA reseptörüne seçici bağlanıp endotelin-1'in bağlanmasını engeller (yarışmalı antagonist); ETB'ye etkisi çok daha zayıftır.
Ne olur?Endotelin-1 → ETA uyarısı kesilir → vazokonstriksiyon ve düz kas çoğalması azalır, pulmoner direnç düşer. ETB korunduğu için ödem yine de olur.

Klinik

EndikasyonPulmoner arter hipertansiyonu (WHO fonksiyonel sınıf II–III), tek başına ya da tadalafille birlikte.
Yan etkilerPeriferik ödem ve sıvı tutulumu, baş ağrısı, burun tıkanıklığı, çarpıntı, kızarıklık, anemi, karın ağrısı; teratojenik; nadiren karaciğer enzim yüksekliği.
KontrendikasyonGebelik; idiyopatik pulmoner fibroz; ağır karaciğer yetmezliği; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSiklosporinle birlikte en çok 5 mg/gün; rifampisin başlangıçta geçici düzey düşürür; diğer endotelin antagonistleriyle birlikte verilmez; antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatBaşlangıçta ve sonrasında hemoglobin izlenir; aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü gerekir. Ödem için diüretik gerekebilir.

Erişkin dozu

5 mg günde 1 kez; gerekirse 10 mg/gün (tadalafille birlikte 40 mg).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı tutulumu izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: veri sınırlı, dikkatle ve yakın izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kaçınılır ya da dikkatle.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; protein bağlanması yüksek (~%99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSıvı tutulumu ve ödem yapar; anemi (KBH anemisini kötüleştirebilir).

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; izlem.
Child-Pugh BÇalışılmamış; önerilmez.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Ayar gerekmez; ödem, anemi ve hipotansiyon izlenir. Yaşlıda sıvı tutulumu kalp yetersizliğini kötüleştirebilir; ilaç etkileşimleri gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: teratojenik. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ancatisambrisentan5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Volibrisambrisentan5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Volimraambrisentan5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05CB06

Ambroksol

Mukolitik (sekretolitik)

Bromheksinin aktif metaboliti; sürfaktan yapımını artırıp balgamı sulandıran oral mukolitik. Nadiren ağır cilt reaksiyonu (SJS/TEN) ve anafilaksi bildirilmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu mukusu ve tip II pnömosit › Hücre dışı (mukus) ve salgı hücresi › Mukus yapısı ve sürfaktan sistemi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kıvamlanırsiliya taşıratılamazsabirikirMukus salgısıbronş bezleri ve goblet hücreleri mukusyaparGoblet hücresi · bezKıvamlı mukuslifler yapışkanlığı artırırHava yolu mukus tabakasıSiliya temizliğimukus siliyalarla yukarı taşınırSiliyalı epitel yüzeyiBalgam birikimikıvamlı mukus atılamaz, öksürük vetıkanmaBronş lümeniAmbroksol: mukuslifleriniparçalayıpbalgamısulandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mukus incelir, sürfaktan ve silia hareketi artar → balgam atılımıkolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Bronş salgı hücrelerinde, tip II pnömositte ve hava yolu mukus tabakasında. Oral alınır, kanla akciğere geçer ve salgıya karışır.
Neye etki eder?Mukusun mukopolisakkarid liflerini parçalar, seröz salgıyı artırır, sürfaktan yapımını ve silia hareketini uyarır; kesin mekanizma tam bilinmiyor.
Ne olur?Balgam sulanır, mukus akciğer yüzeyine yapışmaz → silia ile atılım kolaylaşır ve öksürük rahatlar.

Klinik

EndikasyonAkut ve kronik bronşitte kıvamlı balgam birikimi, balgam atılımında güçlük (sekretolitik tedavi).
Yan etkilerBulantı, mide yanması, ishal, ağız ve boğazda uyuşma; döküntü, anjiyoödem, anafilaksi; nadiren Stevens-Johnson sendromu ve toksik epidermal nekroliz.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; aktif peptik ülserde dikkat; ağır karaciğer ve böbrek yetmezliğinde dikkat.
EtkileşimlerAntibiyotiklerin (amoksisilin, sefuroksim, eritromisin) akciğer dokusu düzeylerini artırır; öksürük kesicilerle birlikte balgam birikebilir.
DikkatCilt ve mukoza lezyonunda hemen kesilir. Peptik ülserde dikkat. Öksürük kesiciyle birlikte verilmez.

Erişkin dozu

Erişkin: 30 mg günde 2–3 kez oral (ya da 75 mg uzun salımlı günde 1 kez); bol sıvıyla alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kısa süreli kullan.
eGFR 15–29Dozu azalt ya da aralığı uzat; metabolit birikimi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dozu belirgin azalt; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %90 bağlı). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDozu azalt ya da aralığı uzat.
Child-Pugh CDüşük doz, uzun aralık; kısa süreli kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 30 mg günde 2 kez ile başla. Mide yakınması ve cilt reaksiyonu izlenir. Öksürüğü zayıf ve yutma bozukluğu olan hastada aspirasyon riski; öksürük kesiciyle birlikte verme.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kullanılmaz; 2. ve 3. trimesterde yarar varsa kullanılabilir (insan verisi sınırlı, hayvanlarda zarar yok).
EmzirmeSüte geçer; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ambreksambroxol30 mg 150 ml surup
Ambreks Pediatrikambroxol15 mg 100 ml surup
Bronolacambroksol hidroklorür15 mg/5 ml pediatrik şurup; 30 mg tablet; 30 mg/5 ml şurup
Cofitusambroksol hcl15 mg/5 ml pediatrik şurup; 30 mg/5 ml şurup
Fluibronambroxol15 mg/5 ml pediatrik surup; 30 mg/5 ml surup
Mucolessambroksol hidroklorür15 mg/5 ml pediyatrik şurup; 30 mg/5 ml şurup
Mukoralambroksol hidroklorür15 mg/5 ml pediatrik surup; 30 mg tablet; 30 mg/5 ml surup
Pulbramambroksol hcl30 mg/5 ml surup
Pulmorambroksol hcl15 mg/5 ml pediatrik şurup; 30 mg/5 ml şurup
Sekrolambroksol hcl15 mg/5 ml pediyatrikşurup; 30 mg tablet; 30 mg/5 ml surup
Sekrol Im/iv Enjeksiyon Içın Solusyon Içeren Ampulambroksol hcl2 ml
Ventixolambroksol hidroklorür30 mg/5 ml şurup

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AA01

Amfoterisin B

Polien antifungal

Mantar hücre zarındaki ergosterole bağlanıp zarda delik açan antifungal; ağır sistemik mantar enfeksiyonlarında kullanılır, tipik nefrotoksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Hücre zarı › Zarın lipit tabakası › Ergosterol

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zarınbütünlüğünüsağlarhücreyi korurErgosterolmantar hücre zarının temel sterolü(memelide kolesterol)Mantar hücre zarıSağlam hücre zarıK⁺ ve diğer iyonların geçişini denetlerMantar hücre zarıMantar hücresi yaşarçoğalır; invaziv enfeksiyon sürerMantar hücresiAmfoterisin B:ergosterolebağlanıp poraçar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Zarda delikler açılır → K⁺ ve iyonlar sızar, mantar hücresi ölür(fungisidal). Lipozomal biçimde böbrek hasarı daha azdır.Böbrek toksisitesi: afferent vazokonstriksiyon ve distal tübül zar hasarı (distal RTA, K⁺ veMg²⁺ kaybı).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin zarında. Damardan verilir, lipoproteinlere bağlı taşınır ve zarın lipit tabakasına yerleşir. Memeli kolesterolüne zayıf bağlanır.
Neye etki eder?Zardaki ergosterole bağlanır ve zarda por (kanal) oluşturur; K⁺ ve diğer iyonlar sızar.
Ne olur?Zar bütünlüğü bozulur → mantar hücresi ölür (fungisidal). Böbrekte afferent vazokonstriksiyon, distal RTA, K⁺ ve Mg²⁺ kaybı yapar; lipozomal biçim daha güvenlidir.

Klinik

EndikasyonAğır ya da dirençli invaziv kandidiyaz ve aspergilloz, kriptokok menenjiti (indüksiyon, flusitozinle), mukormikoz, histoplazmoz, viseral leyşmanyaz, febril nötropenide ampirik antifungal.
Yan etkilerNefrotoksisite (doza bağlı AKI, distal RTA, hipokalemi, hipomagnezemi, nefrojenik diyabetes insipidus), infüzyon reaksiyonları (ateş, titreme, hipotansiyon), anemi, flebit; lipozomal biçimde daha az.
KontrendikasyonAmfoterisin B'ye aşırı duyarlılık (yaşamı tehdit eden enfeksiyonda yarar-zarar tartılır).
EtkileşimlerAminoglikozid, siklosporin-takrolimus, vankomisin, sisplatin, kontrast madde ve foskarnetle nefrotoksisite artar; kortikosteroid ve diüretikle hipokalemi; hipokalemi digoksin toksisitesini kolaylaştırır.
DikkatHer gün kreatinin, potasyum ve magnezyum izlenir. İnfüzyondan önce 500–1000 mL serum fizyolojik (tuz yüklemesi) nefrotoksisiteyi azaltır. Böbrek işlevi bozuk ya da risk yüksekse lipozomal biçim seçilir. Konvansiyonel ve lipozomal dozun karıştırılması ölümcül olabilir.

Erişkin dozu

Konvansiyonel (deoksikolat): 0,5–1 mg/kg/gün IV, 2–6 saatte infüzyon (en çok 1,5 mg/kg/gün). Lipozomal: 3–5 mg/kg/gün IV (mukormikozda 5–10 mg/kg/gün). İki biçim aynı dozla birbirinin yerine kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin ve elektrolitler izlenir.
eGFR 30–59Farmakokinetik ayar gerekmez; kreatinin yükselirse lipozomal forma geç.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kreatinin yükselirse doz azaltılır, gün aşırı verilir ya da lipozomal forma geçilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yalnızca zorunlu endikasyonda, lipozomal biçim tercih edilir.
HemodiyalizEk doz gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziEk doz gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoz bağımlı nefrotoksik: afferent vazokonstriksiyon, distal RTA, hipokalemi, hipomagnezemi; lipozomalde daha az.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ve ilaç biçimi (konvansiyonel ya da lipozomal) ayrımına dikkat: iki biçim aynı dozla değiştirilmez. Nefrotoksisite, hipokalemi, hipomagnezemi ve infüzyon reaksiyonu: serum tuz yüklemesi ve elektrolit izlemi.

Gebelik ve emzirme

GebelikAğır fungal enfeksiyonda kullanılabilir; insan verilerinde belirgin fetal zarar yok, lipozomal tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; oral emilimi düşük, emzirmede dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abelcetamfoterisin b100 mg/20 ml IV inf, icin, sus, iceren flakon
Fungizoneamphotericin b50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AF05

Amifostin

Sitoprotektan (organik tiyofosfat ön ilacı)

Alkalen fosfatazla aktif tiyole dönüşüp serbest radikalleri ve platin ürünlerini tutan ön ilaç; sisplatin nefrotoksisitesini ve radyoterapi kserostomisini azaltmak için onaylıdır, rutin kullanımı sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriNormal doku koruması › Tübül, tükrük bezi, mukoza hücresi › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Serbest radikaller ve platin ürünleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücremakromolekülünüzedelerhasar birikinceSitotoksik ilaç / radyasyonserbest radikal ve elektrofil ürünlerüretirHücre içi · toksik ürünlerNormal doku hücresitübül, tükrük bezi, mukoza; DNA veproteinler zarar görürDNA ve hücre proteinleriHücre ölümünefrotoksisite, kserostomi, mukozitTübül · mukoza hücresiAmifostin(WR-1065):radikali veplatinürünlerini tutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Radikaller ve platin ürünleri hücrede tutulur → normal dokuda DNA veprotein hasarı azalır; sisplatin nefrotoksisitesi hafifler.Hipotansiyon ve bulantı sık yan etkidir; ön ilaç alkalen fosfatazla aktifleşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Normal doku hücrelerinin içinde. Damardan verilen ön ilaç, hücre zarındaki alkalen fosfatazla defosforillenir ve aktif tiyol WR-1065 hücreye girer.
Neye etki eder?WR-1065 serbest radikalleri süpürür, platin ve alkilleyici metabolitleri bağlar (tutar), DNA onarımını destekler; hedefi bir reseptör değil toksik moleküllerdir.
Ne olur?Normal dokuda alkalen fosfataz yüksek, tümörde düşük olduğundan koruma seçici olur → sisplatin nefrotoksisitesi ve kserostomi azalır. Hipotansiyon ve bulantı yan etkidir.

Klinik

EndikasyonSisplatinin kümülatif böbrek toksisitesinin azaltılması; baş-boyun radyoterapisinde kserostomi ve ilerlemiş over kanserinde sisplatin ilişkili nefrotoksisitenin azaltılması.
Yan etkilerHipotansiyon (sık), bulantı ve kusma, hipokalsemi, ateş, uyku hali, hıçkırık, döküntü; nadiren ciddi deri reaksiyonu.
KontrendikasyonAmifostin ya da aminotiyol bileşiklerine aşırı duyarlılık; hipotansiyon ve dehidratasyon düzeltilmemişse kullanılmaz.
EtkileşimlerAntihipertansifler (infüzyondan 24 saat önce kesilir), antiemetikler (deksametazon, 5-HT3 antagonisti birlikte önerilir).
DikkatKan basıncı infüzyon sırasında 5 dakikada bir izlenir; hipotansiyonda infüzyon durdurulur ve sıvı verilir. Hidrasyon yeterli olmalıdır. Kalsiyum düzeyi izlenir. Gebelik ve emzirmede veri sınırlıdır, yarar-risk değerlendirmesi gerekir.

Erişkin dozu

Sisplatin ilişkili nefrotoksisite için 740–910 mg/m² IV (15 dakika), kemoterapiden 30 dakika önce; radyoterapide kserostomi için 200 mg/m² IV (15 dakika), radyoterapiden 15–30 dakika önce. Hipotansiyon ve bulantı nedeniyle doz azaltılabilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı bildirilmemiş; volüm durumu izlenir.
eGFR 15–29Doz ayarı bildirilmemiş; hipotansiyon ve dehidratasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı bildirilmemiş; dikkatle.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksisiteyi azaltmak için kullanılır; hipotansiyonla prerenal AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipotansiyon, bulantı-kusma, hipokalsemi ve alerjik reaksiyon riski; infüzyon sırasında KB 5 dakikada bir izlenir. Antihipertansifler 24 saat önce durdurulur. Yeterli hidrasyon sağlanır, Ca izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar-zarar değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ethyolamifostine500 mg IV infuzyon icin liyofize toz iceren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01GB06

Amikasin

Aminoglikozid antibiyotik

Bakteri ribozomuna bağlanıp protein sentezini bozan bakterisid aminoglikozid; dirençli gram-negatif ve mikobakteri enfeksiyonlarında kullanılır. Nefrotoksik ve ototoksiktir; düzey izlemi gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücresi · ribozom › Bakteri sitoplazması › 30S ribozom alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kodonu okurproteinzincirini uzatırbüyümeyi sağlar30S ribozom alt birimimRNA kodonunu okurBakteri ribozomu · 30SDoğru aminoaçil-tRNA eşleşmesikodon-antikodon denetimiBakteri ribozomuDoğru protein sentezihücre zarı ve enzim proteinleriBakteri sitoplazmasıBakteri çoğalmasıbölünme ve enfeksiyonun sürmesiBakteri hücresiAmikasin: 30S'ebağlanıp kodonokumasını bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kodon okuması bozulur, yanlış protein yapılır → bakteri ölür; böbrektübülü ve kulak hasarı doza bağlı izlenir.Proksimal tübül hücresinde megalinle birikir; nefrotoksisite ve ototoksisite yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. Damardan ya da kas içine verilir; pozitif yüklü olduğundan oksijene bağlı taşınımla bakteri içine girer.
Neye etki eder?30S ribozom alt birimine geri dönüşümsüz bağlanır; mRNA kodonunun okunmasını bozar ve başlama kompleksini engeller.
Ne olur?Yanlış protein yapılır, zar bozulur → bakteri ölür (doza bağlı bakterisid). Proksimal tübülde megalinle birikir → tübülotoksisite; kokleada ototoksisite.

Klinik

EndikasyonDirençli gram-negatif enfeksiyonlar (Pseudomonas, Acinetobacter, ESBL), nötropenik ateş, nontüberküloz mikobakteri ve dirençli tüberküloz, komplike idrar yolu enfeksiyonu.
Yan etkilerNefrotoksisite (nonoligürik AKI, proksimal tübülopati: hipomagnezemi, hipokalemi), ototoksisite (koklear ve vestibüler, kalıcı), nöromüsküler blokaj, nadiren ensefalopati.
KontrendikasyonAminoglikozid aşırı duyarlılığı, miyasteni gravis (göreceli).
EtkileşimlerLoop diüretikler, vankomisin, amfoterisin B, sisplatin, kontrast madde ve NSAİİ (nefrotoksisite ve ototoksisite artar); nöromüsküler blokerler (blok uzar); beta-laktamlarla in vitro inaktivasyon (ayrı verilir).
DikkatUzun süre kullanımdan kaçınılır; kreatinin ve çukur düzey (hedef genellikle < 5 mg/L) izlenir, odyometri gerekebilir. Gebelikte fetüste kalıcı sağırlık riski vardır (yalnız zorunluysa); emzirmede emilim düşüktür.

Erişkin dozu

15 mg/kg/gün (ideal ya da düzeltilmiş ağırlığa göre) tek doz IV ya da IM; alternatif 7,5 mg/kg 12 saatte bir. Süre mümkün olduğunca kısa tutulur, düzey izlenir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 6015 mg/kg/gün tek doz; düzey ve kreatinine göre.
eGFR 30–59eGFR 40–59: 24–36 saat aralık; düzeyle.
eGFR 15–29eGFR 20–39: 36–48 saat; eGFR < 20: 48–72 saat; düzeyle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düzeye göre (genellikle 48–72 saat); çukur < 5 mg/L.
HemodiyalizSeanstan sonra 5–7,5 mg/kg; sonraki doz düzeyle.
Periton diyaliziVeri sınırlı; düzeye göre ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaEvet (HD: evet; PD: kısmen).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoz ve süreye bağlı ATN, işitme ve vestibüler toksisite; çukur düzey izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğerde metabolize edilmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; asitte dağılım hacmi artar.
Child-Pugh CAyar gerekmez; hepatorenal sendrom ve nefrotoksisite riski yüksek.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek ve işitme/denge toksisitesi riski yüksektir; mümkünse kullanılmaz, zorunluysa kısa süreli ve düzeye göre. Hedef çukur < 5 mg/L; kreatinin her 2–3 günde, odyometri gerektiğinde. Loop diüretik ve vankomisinle nefrotoksisite artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikFetüste kalıcı sağırlık riski; yalnız yaşamı tehdit eden enfeksiyonda ve zorunluysa.
EmzirmeSüte geçişi düşük, oral emilim zayıf; kısa süreli kullanımda uygun, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amexotamikasin sülfat500 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Amijeksinamikacin100 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 500 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Amikalamikasin sülfat100 mg injektabl ampul; 250 mg injektabl ampul; 500 mg injektabl ampul
Amikaveramikasin · amikacin100 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 500 mg flakon; 500 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Amiketemamikacin100 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 500 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Amikozitamikasin sülfat100 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 500 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Kacinamikasin100 mg flakon; 250 mg enjektabl flakon; 500 mg enjektabl flakon
Mikasinamikacin · amikasin sülfat100 mg/2 ml IM/IV 1 ampul; 100 mg/2 ml IM/IV ampul; 250 mg/2 ml IM/IV ampul; 500 mg 1 ampul; 500 mg/ 2 ml IM/IV ampul
Ryofelamikasin sülfat100 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 500 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 1000 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03DB01

Amilorid

Potasyum tutucu diüretik (ENaC inhibitörü)

Toplayıcı kanalın principal hücresinde epitelyal Na⁺ kanalını (ENaC) doğrudan tıkayan potasyum tutucu diüretik; hiperkalemi riski ve litiyum nefrojenik DI'de yarar sağlar.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal › Principal hücrenin lümene bakan (apikal) zarı › ENaC kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ENaC kanalındangirerpozitif yükhücreye geçerK⁺ ve H⁺sekresyonunusağlarLümendeki Na⁺distal kıvrımlı tübülden toplayıcıkanala gelen tuzToplayıcı kanal lümeniPrincipal hücre içi Na⁺toplayıcı kanal hücresinin içiPrincipal hücre · apikal zarLümen negatifleşirNa⁺ girişi lümene K⁺ ve H⁺ çekiş gücüyaratırToplayıcı kanal lümeniK⁺ ve H⁺ idrara atılıraldosteron bu yolu hızlandırırToplayıcı kanal lümeniAmilorid: ENaCkanalınılümenden tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ giremez → lümen negatifliği azalır, K⁺ ve H⁺ atılımı düşer →hafif diürez, hiperkalemi riski.Litiyuma bağlı nefrojenik DI'de litiyumun ENaC aracılı girişini engelleyerek litiyumunhücreye alınmasını azaltır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)
Nerede?Böbrekte, toplayıcı kanalın principal hücresinde. Kandan süzülür ve lümene salgılanır; kanala idrar (lümen) tarafından ulaşır. Böbrekle değişmeden atılır.
Neye etki eder?Principal hücrenin lümen yüzündeki epitelyal Na⁺ kanalı (ENaC); kanalın gözeneğini doğrudan tıkar. Aldosteron reseptörüne bağlı değildir.
Ne olur?Na⁺ girişi azalır, lümen negatifliği düşer → K⁺ ve H⁺ atılımı azalır → hafif diürez, K⁺ tutulur (hiperkalemi riski). Aldosteron bolluğunda da etkilidir.

Klinik

EndikasyonDirençli ödem (nefrotik sendrom, siroz) ve diüretik direncinde kıvrım diüretiğine ek; diüretik kaynaklı hipokalemi; Liddle sendromu; litiyuma bağlı nefrojenik diabetes insipidus; dirençli hipertansiyon.
Yan etkilerHiperkalemi (en önemlisi), hiponatremi, metabolik asidoz, bulantı, kas krampları, baş ağrısı, hipotansiyon, nadiren AKI.
KontrendikasyonHiperkalemi (K⁺ > 5,5 mmol/L), ağır böbrek yetmezliği ve anüri, potasyum ya da diğer potasyum tutucu ilaç kullanımı (potasyum takviyesi).
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, spironolakton, eplerenon, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus, siklosporin: hiperkalemi riski çok artar; litiyum atılımını azaltır; potasyumdan zengin diyet ve tuz ikameleri.
DikkatHiperkalemi riski nedeniyle başlangıçtan 1 hafta sonra K⁺ ve kreatinin kontrol edilir; eGFR < 30'da kaçınılır. RAS blokajı alan KBH hastasında dikkatle kullanılır.

Erişkin dozu

Genellikle 5 mg/gün ile başlanır, gerekirse 10 mg/güne (ya da iki doza bölünmüş 20 mg/güne) kadar artırılır. Hidroklorotiyazid ile sabit kombinasyonu da vardır (ör. 5 mg + 50 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59eGFR 30–45: düşük dozla ve sık K izlemiyle; eGFR > 45: ayar gerekmez.
eGFR 15–29Kontrendikedir (hiperkalemi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir (hiperkalemi).
HemodiyalizKontrendikedir.
Periton diyaliziKontrendikedir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hiperkalemi ve metabolik asidoz; ACEİ/ARB ve NSAİİ ile riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; K izlenir (hiperkalemi riski).
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; K ve ensefalopati izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır (hiperkalemi ve ensefalopati riski).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiperkalemi ve hiponatremi riski yüksek; 5 mg ile başla. ACEİ/ARB, NSAİİ ve eGFR < 45'te özellikle riskli; başlangıçta 1 hafta içinde, sonra düzenli K ve kreatinin bak. K > 5,5 mmol/L iken başlanmaz.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken K tutucu diüretik başlama.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak ACEİ/ARB ile birlikte K tutucu diüretiği K izlemeden verme.
  • TIME-to-STOP A16 eGFR < 30'da K yakından izlenemiyorsa K tutucu diüretik kullanma.

AGS Beers 2023 CrCl < 30'da kaçınılmalı (hiperkalemi); diüretik olarak hiponatremi riski, Na izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; hipertansiyonda tercih edilmez, preeklampsi ve ödem için rutin kullanılmaz; yalnız yarar riski aşıyorsa.
EmzirmeSüte geçiş verisi yok; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amilorid Tabletamilorid hcl
Kalurid Tabletamilorid hcl

Kombinasyon ürünleri (1): Amilazid Tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Aminoglikozitler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · aminoglikozit antibiyotik (30S ribozom inhibitörü)

Bakteri 30S ribozomunu bağlayan, konsantrasyona bağlı bakterisidal antibiyotikler. Böbrek-kulak tuzağı: nefrotoksisite ve kalıcı ototoksisite; düzey izlenir, doz GFR'ye göre ayarlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · ribozom › 30S alt birimi (16S rRNA)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kodonları okuramino asitzincirini uzatırişlevsel proteinyaparmRNA ve 30S alt birimiribozomun küçük alt birimi mRNA'yaoturur, başlatma kompleksi kurulurBakteri ribozomu · 30SKodon okumatRNA'lar mRNA kodonlarına doğru eşleşirBakteri ribozomu · A bölgesiDoğru protein senteziamino asitler sırayla eklenirBakteri sitoplazmasıBakteri büyümesizar, enzim ve yapı proteinleri üretilirBakteri hücresiAminoglikozit:30S'ye bağlanır,kodon okumasınıbozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kodon okuma bozulur → hatalı, işlevsiz protein; zarı bozanproteinler ilaç girişini artırır, bakteri ölür.İnsanda megalin aracılı alımla proksimal tübül hücresinde ve iç kulak tüy hücresindebirikir: ATN ve kalıcı ototoksisite.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Gram-negatif (sinerjide gram-pozitif) bakterinin içinde. Polar, suda çözünen ilaç dış zardan porinle, iç zardan oksijene bağımlı enerjiyle geçer; anaerobda etkisizdir.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 30S alt birimindeki 16S rRNA'ya bağlanır; mRNA okumasını bozar (yanlış amino asit) ve başlatma kompleksini kilitler.
Ne olur?Hatalı proteinler zara girip geçirgenliği artırır, ilaç girişi hızlanır → bakteri ölür. İnsanda proksimal tübül ve iç kulakta birikir → nefrotoksisite, ototoksisite.

Klinik

EndikasyonAğır gram-negatif enfeksiyon ve sepsis (gentamisin, tobramisin, amikasin; genellikle beta-laktamla), endokarditte gram-pozitif sinerjisi (gentamisin), PD peritoniti (intraperitoneal), kistik fibrozda inhaler (tobramisin), dirençli tüberküloz ve atipik mikobakteri (amikasin); neomisin: hepatik ensefalopati ve bağırsak hazırlığı.
Yan etkilerNefrotoksisite (nonoligürik ATN, proksimal tübül hasarı; hipomagnezemi ve hipokalemi), ototoksisite (koklear: işitme kaybı; vestibüler: denge bozukluğu; kalıcı), nöromüsküler blokaj ve solunum depresyonu (miyastenide, yüksek dozda), nadiren alerji.
KontrendikasyonAminoglikozide aşırı duyarlılık; miyasteni gravis (göreli); gebelikte fetal sağırlık nedeniyle yalnız zorunluysa; rezidüel böbrek işlevi olan diyaliz hastasında mümkünse kaçınılır.
EtkileşimlerNefrotoksik ve ototoksik ilaçlarla (vankomisin, amfoterisin B, sisplatin, kolistin, siklosporin-takrolimus, NSAİİ, radyokontrast) birlikte risk artar. Kıvrım diüretikleri (furosemid, bumetanid) ototoksisiteyi artırır. Nöromüsküler blokerler ve magnezyum blokajı güçlendirir. Beta-laktamla aynı torbada karıştırılmaz.
DikkatTedavi süresi mümkün olduğunca kısa tutulur (genellikle ≤ 7 gün); kreatinin ve çukur serum düzeyi (gerekirse pik) izlenir, odyometri gerekebilir. İşitme kaybı, kulak çınlaması ve denge bozukluğu bildirimi önemsenir; hasar kalıcı olabilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Gentamisin: 5–7 mg/kg/gün tek doz IV (çukur < 1 mg/L); endokarditte sinerji için 1 mg/kg 8–12 saatte bir. Tobramisin: 5–7 mg/kg/gün tek doz. Amikasin: 15 mg/kg/gün tek doz (alternatif 7,5 mg/kg 12 saatte bir). Neomisin: oral, hepatik ensefalopatide 4–12 g/gün bölünmüş dozlarla (en çok 1–2 hafta).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Yükleme tam doz; idame aralığı uzatılır, çukur düzey izlenir.
eGFR 30–59Aralık yaklaşık 36 saate uzatılır; çukur düzeyle ayarlanır.
eGFR 15–29Aralık 48 saat ya da düzeye göre; ağır enfeksiyon dışında kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düzey rehberliğinde; mümkünse kaçınılır.
HemodiyalizSeans sonrası düzeye göre doz (gentamisin 1–2 mg/kg, amikasin 5–7,5 mg/kg).
Periton diyaliziİntraperitoneal ya da IV; düzeye göre; diyalizatla kısmen uzaklaşır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiATN (nonoligürik), ototoksisite; risk süre, doz ve eş zamanlı nefrotoksiklerle artar.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; düzey izlemiyle.
Child-Pugh CAyar gerekmez; HRS ve ATN riski yüksek, kısa süreli kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nefrotoksisite ve ototoksisite (işitme, denge) riski yüksektir; kreatinin düşük görünse bile klirens düşüktür (Cockcroft-Gault). Günde tek doz, çukur düzey izlemiyle, mümkün olan en kısa sürede. Sınırlı süreyle verilir.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; fetüse geçer, 8. kraniyal sinir hasarı (sağırlık). Yaşamı tehdit eden enfeksiyonda alternatif yoksa kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer, oral emilimi düşüktür; kısa tedavide emzirme sürdürülebilir; bebekte ishal izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Amikasin · Gentamisin · Neomisin · Tobramisin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Streptomisin, Kanamisin, Netilmisin, Plazomisin, Paromomisin

↑ DizinATC C01BD01

Amiodaron

Sınıf III antiaritmik (potasyum kanal blokeri)

Repolarizasyonu uzatan ve refrakter dönemi artıran geniş etkili antiaritmik; atriyal ve ventriküler aritmilerde kullanılır, tiroid, akciğer, karaciğer ve göz toksisitesi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp › İletim dokusu ve miyokard hücreleri › Hücre zarı (iyon kanalları) › K⁺ kanalı (IKr); ayrıca Na⁺, Ca²⁺, β

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)K⁺ çıkışıhücreyidinlendirirrepolarizasyonrefrakterliğibelirleruzun refrakterdönemre-entry'yiAksiyon potansiyeliNa⁺ girişiyle başlar, Ca²⁺ platoyusürdürürMiyosit zarı · Na⁺ ve Ca²⁺RepolarizasyonK⁺ kanalları açılır, K⁺ dışarı çıkar vehücre dinlenmeye dönerMiyosit zarı · K⁺ kanalıRefrakter dönemhücre yeni bir uyarıya yanıt vermeyensüreMiyosit zarı · refrakterlikDüzenli ritimyeniden giriş (re-entry) dalgalarırefrakter dokuya çarpıp sönerAtriyum ve ventrikül dokusuAmiodaron: K⁺kanalını kapatır(ayrıca Na⁺,Ca²⁺, β)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Repolarizasyon yavaşlar → refrakter dönem uzar, AV iletim yavaşlar →re-entry ve taşiaritmiler sönmeye ya da başlamamaya yatkın olur; QT uzar.Yarı ömrü haftalar-aylardır; iyot içerir (tiroid işlevini bozabilir). Böbrekle atılmaz,diyalizle uzaklaşmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Kalpte iletim dokusunun ve miyokard hücrelerinin zarında. Çok yağda çözünür: zar lipidine yerleşir, doku yağında birikir.
Neye etki eder?Repolarizasyonu yapan K⁺ kanallarını kapatır (sınıf III); Na⁺ ve L-tipi Ca²⁺ kanallarını ve β-reseptörünü de kısmen bloke eder.
Ne olur?K⁺ çıkışı azalır → aksiyon potansiyeli ve refrakter dönem uzar, AV iletim yavaşlar → re-entry taşiaritmileri söner; QT uzar. Bradikardi ve hipotansiyon yapabilir.

Klinik

EndikasyonAtriyal fibrilasyonda ritim kontrolü ve kardiyoversiyon sonrası idame, ventriküler taşikardi ve fibrilasyon (kalp durmasında), kalp yetmezliği olan hastada aritmi.
Yan etkilerHipotiroidi ve hipertiroidi, pulmoner toksisite (fibrozis; kümülatif), karaciğer enzim artışı ve hepatit, kornea mikrodepozitleri, optik nöropati, fotosensitivite, mavi-gri deri, bradikardi, QT uzaması ve torsade, tremor, periferik nöropati.
KontrendikasyonSinüs bradikardisi ve sinoatriyal blok, 2-3. derece AV blok (pacemaker yoksa), tedavi edilmemiş hipertiroidi, iyot aşırı duyarlılığı, belirgin QT uzaması; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerVarfarin (INR % 30-50 yükselir: doz azaltılır), digoksin (düzey iki katı: doz yarıya), simvastatin (en çok 20 mg), takrolimus ve siklosporin düzeyleri, sofosbuvir içeren HCV rejimleri (ağır bradikardi), QT uzatan ilaçlar (makrolid, florokinolon, ondansetron), β-bloker/verapamil/diltiazem.
DikkatGebelikte kontrendikedir (fetal hipotiroidi-guatr, bradikardi); emzirmede de kontrendikedir. Başlamadan önce TFT, karaciğer enzimleri, akciğer grafisi-DLCO ve göz muayenesi; sonra 6 ayda bir TFT ve karaciğer enzimleri. Yarı ömür çok uzundur; kesildikten sonra aylarca etkileşimler sürer. Hücrelerde fosfolipidoz yapar (lamellar cisimcikler: Fabry ve hidroksiklorokinde de görülür).

Erişkin dozu

Kalp durması (VF/nabızsız VT): 300 mg IV bolus, sonra 150 mg. Atriyal fibrilasyonda oral yükleme 400-600 mg/gün (2-4 hafta), idame 100-200 mg/gün. IV infüzyon: 1 mg/dk × 6 saat, sonra 0,5 mg/dk.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; QT, K⁺ ve Mg²⁺ izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yok, seansta K⁺ ve Mg²⁺ düşüşüne dikkat.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; diyalizde hipokalemi/hipomagnezemi torsade riskini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; düzey artabilir, hepatotoksik; en düşük dozla, sık enzim izlemiyle.
Child-Pugh BDikkatle; en düşük dozla ve sık enzim izlemiyle.
Child-Pugh CDikkatle; en düşük dozla ve sık enzim izlemiyle (doz önerisi yok).

Yaşlıda kullanım

Yükleme sonrası idame 100–200 mg/gün. Tiroid işlev bozukluğu (hipo/hipertiroidi), bradikardi, QT uzaması, akciğer ve karaciğer toksisitesi, düşme, uzun yarı ömür. Warfarin, digoksin ve statin dozunu etkiler; TSH, KFT, EKG izlenir.

AGS Beers 2023 AF'de ilk basamak olarak kaçınılmalı (kalp yetersizliği ya da belirgin LVH yoksa); toksisite riski yüksek.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir (fetal hipotiroidi-guatr, bradikardi, büyüme geriliği).
EmzirmeSüte geçer; kontrendikedir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amidovinamiodaron hidroklorür150 mg/3 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Cordalinamiodarone · amiodaron hcl150 mg/3 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 200 mg tablet
Cordaroneamiodarone150 mg/3 ml IV enjaktabl çözelti içeren ampul; 200 mg bölünebilir tablet
Sanoroneamiodaron hcl200 mg tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AL05

Amisülprid

Atipik antipsikotik (benzamid; D2/D3 antagonisti)

Seçici D2/D3 antagonisti benzamid; düşük dozda negatif belirtilerde, yüksek dozda akut psikozda kullanılır. Böbrekle atılır: doz azaltılır. Tuzağı: dozla artan QT uzaması, hiperprolaktinemi.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2 ve D3 reseptörleri (seçici)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreAmisülprid:D2/D3'ü seçiciolarak kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yüksek dozda mezolimbik D2 blokajı psikozu azaltır; düşük dozdanegatif belirtiler düzelir; hipofiz blokajı prolaktini artırır; QT uzar.Doza bağlı QT uzaması: hipokalemi ve bradikardi riski artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve limbik yollarda. Oral emilimi sınırlı (yaklaşık %50); kan-beyin bariyerini kısmen geçer; böbrekle değişmeden atılır.
Neye etki eder?D2 ve D3 reseptörlerini seçici olarak bloke eder; düşük dozda presinaptik otoreseptörü, yüksek dozda postsinaptik D2'yi bloke eder; ayrıca 5-HT7 antagonizması bildirilmiştir.
Ne olur?Yüksek dozda mezolimbik D2 blokajı → psikoz azalır; hipofiz D2 blokajı → prolaktin artar; düşük dozda dopamin salımı artar → negatif belirtilerde yarar.

Klinik

EndikasyonŞizofreni (akut atak ve negatif belirtiler); (distimide düşük doz, ruhsat durumuna göre).
Yan etkilerHiperprolaktinemi, QT uzaması, ekstrapiramidal belirti, uykusuzluk, ajitasyon, kilo, kabızlık, ortostatik hipotansiyon, nadiren NMS ve nötropeni.
KontrendikasyonProlaktine bağımlı tümör; feokromositoma; QT uzatan ilaçlar, levodopa; hipokalemi, bradikardi ve uzun QT; ağır böbrek yetmezliği (CrCl < 10); gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (sınıf Ia/III, makrolid, kinolon), hipokalemi yapanlar (kıvrım ve tiyazid diüretikleri, laksatifler, steroid, amfoterisin), bradikardi yapanlar (beta bloker, digoksin, diltiazem, verapamil); levodopa etkisini kaybeder; alkol.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Başlamadan EKG, K⁺ ve Mg²⁺; böbrek işlevine göre doz. Doza bağlı QT: yüksek dozda dikkat.

Erişkin dozu

Akut psikoz: 400–800 mg/gün, bölünmüş doz (en çok 1200 mg). Negatif belirti: 50–300 mg/gün. Yaşlıda ve böbrek bozukluğunda daha düşük doz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–60: dozun yarısı.
eGFR 15–29CrCl 10–30: dozun üçte biri.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: kullanılmaz (veri yok).
HemodiyalizVeri yok; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yok; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; böbrek bozukluğunda birikir, QT ve ekstrapiramidal belirti artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ensefalopatide dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine göre doz azaltılır; demansta ölüm riski artar. QT riski nedeniyle başlamadan EKG, K⁺ ve Mg²⁺; hipokalemi ve bradikardi yapan ilaçlar gözden geçirilir. Düşme, ekstrapiramidal belirti ve sedasyon izlenir.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte önerilmez (ürün bilgisi); veri sınırlı, yarar-risk değerlendirilir. 3. trimesterde yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme olabilir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme kontrendikedir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Paxipridamisulpride200 mg tablet; 400 mg tablet
Solianamisulprid100 mg/ml oral solusyon; 200 mg tablet; 400 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AA09

Amitriptilin

Trisiklik antidepresan (serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü)

Serotonin ve noradrenalin geri alımını inhibe eden trisiklik antidepresan; düşük dozda nöropatik ağrı, migren profilaksisi ve uykusuzlukta kullanılır. Antikolinerjik ve kardiyak yan etkileri belirgindir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Presinaptik sinir ucu (beyin ve omurilik) › Presinaptik zar › SERT ve NET taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinaptik aralığageçertaşıyıcı geriçekeretki sona ererSerotonin-noradrenalin salınırpresinaptik sinir ucu sinyalle boşaltırPresinaptik sinir ucuSinaptik nörotransmitterpostsinaptik reseptörleri uyarır; ağrıve duygudurum devrelerini etkilerSinaps aralığıGeri alım taşıyıcılarıSERT ve NET: nörotransmitteripresinaptik uca geri çekerPresinaptik zar · SERT ve NETSinyalin sonlanmasınörotransmitter etkisi sönerPostsinaptik zarAmitriptilin:SERT ve NET'ibloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Geri alım durur → sinaptik serotonin ve noradrenalin artar, inenağrı baskılama yolları güçlenir; düşük dozda ağrı ve uyku düzelir (etki 1–2haftada).Yan etkiler: muskarinik (ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu), H1 (sedasyon, kilo),α1 (ortostatik hipotansiyon), Na⁺ kanalı (QRS uzaması, aritmi).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin ve omurilikteki sinapslarda, presinaptik ucun zarında. Yağda çözünen ilaç ağızdan emilir ve kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Zardaki serotonin (SERT) ve noradrenalin (NET) geri alım taşıyıcılarını bloke eder; ayrıca muskarinik, H1, α1 reseptörlerini ve Na⁺ kanalını bloke eder.
Ne olur?Sinapsta serotonin ve noradrenalin artar, inen ağrı baskılama yolları güçlenir → ağrı, uyku ve duygudurum düzelir; antikolinerjik ve kalp yan etkileri.

Klinik

EndikasyonDepresyon, nöropatik ağrı (diyabetik, postherpetik), migren ve gerilim tipi baş ağrısı profilaksisi, uykusuzluk, fibromiyalji (endikasyon dışı).
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme, sedasyon, ortostatik hipotansiyon, taşikardi, QT uzaması ve aritmi, kilo artışı, konfüzyon (yaşlıda), nöbet eşiğinin düşmesi; doz aşımında ölümcül kardiyak toksisite; idrarın yeşil-mavi renklenmesi.
KontrendikasyonYakın zamanda miyokard enfarktüsü, kalp bloğu-aritmi, MAO inhibitörü kullanımı (14 gün), dar açılı glokom, ağır idrar retansiyonu.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri, SSRI-SNRI, tramadol, linezolid (serotonin sendromu); QT uzatan ilaçlar; antikolinerjikler; antihipertansiflerle hipotansiyon; CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin) düzeyini artırır; alkolle sedasyon.
DikkatBaşlamadan EKG (yaşlı ve kalp hastalığında); QT uzaması ve ortostatik hipotansiyon izlenir. Yaşlıda antikolinerjik yükü nedeniyle (Beers) kaçınılır. Doz aşımı yaşamı tehdit eder (bikarbonat, EKG izlemi). Gebelikte yalnız gerekliyse; emzirmede düşük dozda kullanılabilir.

Erişkin dozu

Nöropatik ağrı ve migren: gece 10–25 mg ile başlanır, gerekirse 50–75 mg'a artırılır. Depresyon: 75–150 mg/gün (bölünmüş ya da gece tek doz). Yaşlıda düşük dozla başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; 10 mg ile başlanır, QT ve ortostatik hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; 10 mg ile başlanır, yakın izlem.
HemodiyalizAyar gerekmez; düşük doz, ortostatik hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; düşük doz, yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu (obstrüktif üropati).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz, yavaş titrasyon.
Child-Pugh BDüşük doz; düzey artar, dikkatle.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır: yüksek antikolinerjik yük (deliryum, kabızlık, retansiyon), ortostatik hipotansiyon, düşme, QT. Zorunluysa gece 10 mg. Nöropatik ağrıda gabapentinoid (böbreğe göre), depresyonda sertralin tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B1sınıf üyesi olarak Demans, ileti bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, retansiyon, glokomda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik yük.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik ilaç; düşme, kabızlık, retansiyon riski.

AGS Beers 2023 kaçınılmalı; güçlü antikolinerjik, sedasyon ve ortostatik hipotansiyon.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılabilir; geç gebelikte yenidoğanda yoksunluk ve antikolinerjik belirtiler görülebilir. En düşük etkili doz.
EmzirmeSüte az geçer; en düşük dozla kabul edilebilir, bebek sedasyon açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Laroxylamitriptilin · amitriptilin hcl10 mg film kapli tablet; 25 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08CA01

Amlodipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri

Damar düz kasındaki L-tipi kalsiyum kanalını tıkayıp arteriyolleri genişleten, günde tek doz antihipertansif ve antianjinal; en sık yan etkisi bacak ödemidir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol düz kas hücresi › Hücre zarı (voltaj kapılı kanal) › L tipi Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanaldankalsiyum içerigirerkasılma aygıtınıçalıştırırarteriyol lümenidaralırDüz kas zarı depolarize olurgerilime duyarlı L-tipi kalsiyumkanalları açılırDüz kas zarı · L tipi kanalHücre içi Ca²⁺ artarkalsiyum kalmodulini ve miyozin hafifzincir kinazını uyarırDüz kas hücresi içiAktin-miyozin kasılmasıdamar düz kas hücresi kısalırDüz kas hücresi içiArteriyol daralmasıperiferik direnç ve kan basıncı yükselirArteriyol duvarıAmlodipin:L-tipi Ca²⁺kanalını tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsiyum girişi azalır → arteriyol gevşer, periferik direnç ve kanbasıncı düşer; koroner damar da genişler (anjinada yarar).Böbrekte afferent arteriyolü efferentten daha çok genişletir; RAS blokajı olmadanintraglomerüler basıncı ve proteinüriyi artırabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damar düz kası hücre zarında. Ağızdan yavaş emilir, kanla arteriyollere ulaşır ve kanalın zardaki bölgesine bağlanır; karaciğerde yıkılır.
Neye etki eder?L tipi Ca²⁺ kanalının dihidropiridin bağlanma yerine bağlanıp kanalı kapatır. Yarı ömrü 30–50 saattir, günde tek doz yeter.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer, direnç ve kan basıncı düşer; koroner damar da genişler. Ödem yapabilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kronik stabil anjina ve vazospastik (Prinzmetal) anjina; KBH'de diyaliz dahil güvenle kullanılabilen antihipertansif.
Yan etkilerPeriferik (ayak bileği) ödem (doza bağlı, kapiller basınç artışına bağlı; diüretikle azalmaz), baş ağrısı, yüzde kızarma, çarpıntı, baş dönmesi, diş eti hiperplazisi, yorgunluk.
KontrendikasyonAğır hipotansiyon, kardiyojenik şok, ağır aort darlığı, akut miyokard infarktüsü sonrası kararsız kalp yetmezliği; dihidropiridinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (diltiazem, verapamil, klaritromisin, azoller, greyfurt) düzeyini artırır; amlodipinle birlikte simvastatin en çok 20 mg/gün; takrolimus düzeyi artabilir (düzey izlenir); diğer antihipertansiflerle hipotansiyon artar.
DikkatÖdem diüretikle değil, doz azaltarak ya da ACE inhibitörü/ARB eklenerek (venöz genişlemeyi dengeler) azaltılır. Gebelikte ve emzirmede veri sınırlıdır; gebelikte hipertansiyonda ilk seçenekler nifedipin, labetalol ve metildopadır.

Erişkin dozu

Hipertansiyonda 5 mg/gün tek doz; yanıt yetersizse 10 mg/gün. Yaşlı, zayıf ya da karaciğer yetmezliği olanda 2,5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz, seans içi hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; ödem yapar, efferent dilatasyon azdır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A2,5 mg ile başla, yavaş artır.
Child-Pugh B2,5 mg ile başla, yavaş artır; yarı ömür uzar.
Child-Pugh CVeri sınırlı; en düşük doz ve yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 2,5 mg ile başla, 5 mg'a artır. Periferik ödem, baş dönmesi ve ortostatik hipotansiyon izlenir. Etkisi yavaş başlar ve uzun sürer; düşme riskinde dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlı; gerekirse yarar-risk ile (nifedipin ve labetalol önce gelir).
EmzirmeSüte geçer; emzirmede dikkatle, genelde kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (21 ticari ad · 60 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amlodisamlodipin5 mg tablet; 10 mg tablet
Amlohexamlodipin maleat5 mg tablet
Amlokardamlodipin · amlodipin besilat5 mg tablet; 10 mg tablet
Amlovasamlodipin5 mg tablet; 10 mg tablet
As-amloamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Carblokamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Carlopinamlodipine · amlodipin besilat5 mg tablet; 10 mg tablet
Dilopinamlodipin besilat5 mg tablet; 10 mg tablet
Fixodipamlodipine5 mg efervesan tablet; 10 mg efervesan tablet
Monovasamlodipin5 mg tablet; 10 mg tablet
Nipidolamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Norlopinamlodipin besilat5 mg tablet; 10 mg tablet
Normopresamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Norpineamlodipin besilat10 mg tablet
Norpine-5-mg-tabletamlodipin besilat
Norvascamlodipin besilat · amlodipin5 mg ağızda dağılan tablet; 5 mg tablet; 10 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg tablet
Penvascamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Tamlopinamlodipin besilat5 mg tablet; 10 mg tablet
Vasocardamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Vasonormamlodipine5 mg tablet; 10 mg tablet
Vazkoramlodipin besilat5 mg tablet; 10 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (60): Amlipin 10, Amlipin 5, Amloneb, Amloper, Amloper 4, Amloper 8, Arpedon, Atodip, Caduet, Canlox, Canlox Plus, Cardofix, Cardofix Plus, Cenart, Cenart Plus, Combisar, Combisar Plus, Coveram, Delix Forte, Excaliba, Excaliba Plus, Exforge 10, Exforge 5, Loditen 10, Loditen 5, Natrixam, Normotri, Normotri Fort, Norvasc Duo, Olmecomb 20, Olmecomb 40, Olmecomb Plus, Olmecomb Plus 40/10, Olmecomb Plus 40/5, Olmysar Combo, Olmysar Trio, Peram, Perilopin, Perilopin Plus, Rantazin, Rantazin Plus, Rosucor Plus 10, Rosucor Plus 5, Sevikar, Sevikar Plus, Sub-zero, Tansifa, Telmodip, Telmodip Plus, Triplixam, Twynsta 80, Valcodin, Valdipin, Valtan-a, Vasday, İrdapin, İrdapin Plus 150/10, İrdapin Plus 150/5, İrdapin Plus 300/10, İrdapin Plus 300/5

21 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 60 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CA04

Amoksisilin (± klavulanat)

Aminopenisilin (beta-laktam antibiyotik)

Bakteri hücre duvarı yapımını bozan geniş spektrumlu penisilin; klavulanatla beta-laktamaz üreten bakterileri de kapsar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı › Hücre zarının dışı (periplazma) › PBP (transpeptidaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime gelirçapraz bağlarkorurPeptidoglikan öncülleribakteri duvarının yapı taşlarıBakteri hücre duvarıPBP (transpeptidaz)zincirleri birbirine bağlayan enzimBakteri hücre duvarı · PBPÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik basınca karşı korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıduvarsız bakteri patlarBakteri hücresiAmoksisilin:PBP'ye bağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Duvar kurulamaz → bölünen bakteri parçalanır (bakterisidal).Klavulanat, ilacı yıkan beta-laktamazı bağlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre zarı dışında, duvar sentez bölgesinde. Gram negatifte dış zardaki porlardan geçer. Böbrekle atılır.
Neye etki eder?PBP'nin (transpeptidaz) aktif serinine kovalent bağlanır; peptidoglikan zincirleri çapraz bağlanamaz. Klavulanat beta-laktamazı bağlayıp ilacı korur.
Ne olur?Duvar kurulamaz → bölünen bakteri ozmotik basınçla patlar (bakterisidal). KBH'de doz azaltılır; yüksek dozda kristalüri ve nadiren AIN görülür.

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, sinüzit, otit, farenjit, idrar yolu enfeksiyonu, H. pylori eradikasyonu, endokardit profilaksisi.
Yan etkilerİshal, döküntü, C. difficile; anafilaksi; klavulanatla kolestatik hepatit.
KontrendikasyonPenisilin alerjisi; klavulanatla önceki sarılık-hepatit.
EtkileşimlerAllopurinol döküntüyü artırır; metotreksat atılımını azaltır; varfarin etkisini artırabilir.
DikkatEnfeksiyöz mononükleozda verilirse makülopapüler döküntü çok sıktır ve gerçek penisilin alerjisi anlamına gelmez; kayıt buna göre yapılır.

Erişkin dozu

Amoksisilin 500 mg günde üç kez ya da 1 g günde iki-üç kez; amoksisilin-klavulanat 875/125 mg günde iki kez. eGFR < 30'da doz aralığı uzatılır (875 mg tablet kullanılmaz).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; 875 mg klavulanatlı tablet yalnızca eGFR ≥ 30'da.
eGFR 15–29500 mg günde 2 kez; klavulanatlı 875 mg tablet kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 10: 500 mg günde bir kez; klavulanatlı 875 mg tablet kullanılmaz.
Hemodiyaliz500 mg günde bir kez; seanstan sonra ek doz verilir.
Periton diyalizi500 mg günde bir kez; seanstan bağımsız ek doz gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut interstisyel nefrit ve kristalüri (yüksek doz IV).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; klavulanatta karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; klavulanatlı formda hepatit riski, karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh CDikkatle; klavulanatlı form kaçınılır, düzenli karaciğer testi.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır. İshal ve C. difficile riski, klavulanatla kolestatik hepatit (özellikle yaşlı erkek, uzun kür). Varfarinle INR artabilir. Endikasyonsuz kullanmaktan kaçın.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikTüm trimesterlerde kullanılabilir; yaygın kullanım malformasyon artışı göstermemiştir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 24 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amoksilinamoksisilin trihidrat1 g tablet; 250 mg kapsül; 500 mg kapsül
Amoksilin Oral Süspansiyonamoksisilin trihidrat125 mg/5 ml
Amoksinaamoksisilin trihidrat500 mg tablet; 1000 mg tablet
Amoxicilamoksisilin trihidrat500 mg tablet
Amoxicil Oral Suspansiyon Hazirlamak Icin Kuru Tozamoksisilin250 mg/5 ml
Atoksilinamoksisilin trihidrat500 mg kapsül
Bioksilamoksisilin250 mg süspansiyon
Bioksil Tabletamoksisilin500 mg
Devamoxamoksisilin trihidrat125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz
Largopenamoksisilin1 g enjektabl flakon; 1 g tablet; 125 mg suspansiyon hazirlamak için kuru toz; 125 mg süspansiyonhazırlamak için kuru toz; 200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg kapsül …
Largopen Fortamoksisilin400 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz
Neoamoxamoksisilin · amoksisilin sodyum500 mg IM/IV enjeksiyonluk toz
Topramoxinamoksisilin125 mg oral süspansiyon; 250 mg kapsül

Kombinasyon ürünleri (24): Aklav Bid, Amoklavin, Amoklavin Bid, Augmentin, Augmentin Es, Clavomed, Clavomed Forte, Croxilex, Croxilex Es, Croxilex-bid, Croxilex-bid 400, Croxilex-bıd, Klamoks, Klamoks Bid, Klamoks Bid 200, Klamoks Bid Fort 400, Klamoks Es, Klamoks Fort, Klavon Bid, Klavon Bid Fort, Klavon Es, Klavon-bid, Trilevo, Trio

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 24 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CA01

Ampisilin

Aminopenisilin (beta-laktam antibiyotik)

Amoksisiline benzeyen geniş etkili aminopenisilin; hücre duvarı sentezini bozar. İnterstisyel nefrit yapabilen ilaçlar arasındadır; allopurinolle döküntüyü artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) › Hücre zarı dış yüzü · periplazma › PBP (transpeptidaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uç ucabirleştirilirPBP enzimiçapraz bağlarbakterihücresini sararHücre duvarı yapı taşlarıN-asetilmuramik asit veN-asetilglukozamin içeren pentapeptidbirimleriBakteri sitoplazmasıPeptidoglikan zincirleribirimler uç uca eklenerek uzarHücre duvarı · uzamaÇapraz bağlı peptidoglikanPBP (transpeptidaz) zincirleri birbirinebağlarZar dışı · PBPSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıAmpisilin:PBP'ye bağlanır,çapraz bağıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlı duvar kurulamaz; bakteri bölünürken ya da ozmotik yükaltında patlar → bakterisidal etki.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. İlaç kanla enfekte dokuya ulaşır; bakterinin zar dışında (periplazmik aralık) PBP enzimine bağlanır.
Neye etki eder?Penisilin bağlayıcı proteinler (PBP, transpeptidaz): ilaç enzimin aktif bölgesine kalıcı bağlanır. Beta-laktamaz üreten suşlar için sulbaktamla birlikte verilir.
Ne olur?Peptidoglikan çapraz bağlanmaz → duvar zayıflar, bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal).

Klinik

EndikasyonDuyarlı Gram-pozitif ve bazı Gram-negatif enfeksiyonlar (üriner, solunum, Enterococcus, Listeria, bakteriyemi, endokardit kombinasyonları); sulbaktamlı biçim karma enfeksiyonlar.
Yan etkilerİshal, bulantı, döküntü (makülopapüler; EBV ve allopurinolle artar), C. difficile kolitleri, aşırı duyarlılık; nadiren akut interstisyel nefrit, kolestatik hepatit, nötropeni.
KontrendikasyonPenisilinlere ciddi aşırı duyarlılık (anafilaksi).
EtkileşimlerAllopurinol (döküntü sıklığı artar); probenesid atılımı azaltıp düzeyi yükseltir; metotreksat toksisitesi artabilir; varfarin etkisi artabilir.
DikkatBeta-laktamlar akut interstisyel nefrit nedenidir: ateş, döküntü, eozinofili ve kreatinin artışı gelişirse düşünülür ve ilaç kesilir. Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

Oral 500 mg günde 4 kez; IV 1-2 g, 4-6 saatte bir (ağır enfeksiyon ve endokarditte günde 12 g'a kadar). Ampisilin-sulbaktam: 1,5-3 g IV 6 saatte bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (6 saatte bir).
eGFR 30–59CrCl 30–50: 6–12 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 10–29: 6–12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: 12–24 saatte bir.
Hemodiyaliz12–24 saatte bir; HD günü seanstan sonra ver.
Periton diyaliziCrCl < 10 dozu: 12–24 saatte bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren akut interstisyel nefrit (aşırı duyarlılık); yüksek dozda kristalüri.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; kolestatik hepatit izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; dozu kreatinin klirensine göre ayarla (yaşlıda serum kreatinini GFR'yi olduğundan yüksek gösterir). Yüksek dozda nörotoksisite (konfüzyon, nöbet), ishal ve C. difficile izlenir.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez; kültür pozitifliği tek başına endikasyon değildir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte güvenli kabul edilir; endikasyon varsa kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer; uygundur. Bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 9 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ampisinaampisilin sodyum · ampisilin trihidrat1 g IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 125 mg/5 ml süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 250 mg kapsül; 250 mg/5 ml süspansiyonluk toz; 500 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon …
Ampisina 1 Gr Tabletampisilin anhidr
Penoralampisilin125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz
Penoral Enjektablampisilin500 mg
Penoral Fort Kapsülampisilin
Penoral Fort Süspansiyonampisilin
Penoral Kapsülampisilin
Penoral Pediatrik Damlaampisilin
Semisilinampisilin susuz250 mg kapsul
Silinaampisilin125 mg/5 ml suspansiyon icin kuru toz; 125 mg/5 ml süspansiyon içinkuru toz; 250 mg kapsul; 250 mg/5 ml suspansiyon icin kuru toz; 250 mg/5 ml süspansiyon içinkuru toz; 500 mg enjektabl flakon IM/IV …
Topsilinampisilin250 mg enj, flakon IV/IM; 500 mg 10 enj, flakon IV/IM; 500 mg enj, flakon IV/IM; 1000 mg enj, flakon IV/IM

Kombinasyon ürünleri (9): Ampisid, Bactamed, Belaksin, Combicid, Combicid Enjektabl Flakon, Devasid, Duobak, Sulbaksit, Sulcid

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 9 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CR01

Ampisilin-sulbaktam

Aminopenisilin + β-laktamaz inhibitörü

Aminopenisilin ile sulbaktam birleşimi; solunum, karın içi, deri-yumuşak doku enfeksiyonlarında ve ağır Acinetobacter için (yüksek doz) kullanılır. Tuzak: Pseudomonas etkisiz; aşırı duyarlılık ve ishal.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı ve periplazma › Bakteri zarı · PBP ve β-laktamaz › PBP (ampisilin) ve β-laktamaz (sulbaktam)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)halkayı açarakyıkarPBP'ye bağlanırduvar çaprazbağı kurulamazβ-laktamaz enzimiperiplazmada β-laktam halkasını açanbakteri enzimiPeriplazma · β-laktamazAmpisilinenzim çalışmazsa PBP'ye ulaşırPeriplazma · ampisilinPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan enzimBakteri zarı · PBPHücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıAmpisilinPBP'yi,sulbaktamβ-laktamazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sulbaktam β-laktamazı kapatır, ampisilin PBP'yi bağlar → bakteriduvarı bozulur ve ölür; spektrum genişler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri periplazmasında ve hücre duvarında (zarın dışındaki PBP enzimlerinde). Her iki bileşen kandan dokulara geçer; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Ampisilin PBP'lere bağlanıp duvar çapraz bağlanmasını durdurur; sulbaktam β-laktamaza bağlanıp geri dönüşsüz kapatır ve Acinetobacter PBP'sini de bağlar.
Ne olur?β-laktamaz ampisilini yıkamaz, ilaç PBP'ye ulaşır → duvar bozulur, bakteri ölür; böylece ampisilinin spektrumu β-laktamaz yapan bakterilere genişler.

Klinik

EndikasyonAspirasyon pnömonisi, komplike karın içi enfeksiyon, diyabetik ayak ve deri-yumuşak doku enfeksiyonu, pelvik enfeksiyon, ağır Acinetobacter enfeksiyonları (yüksek doz, uzman kararıyla).
Yan etkilerİshal, bulantı, döküntü, flebit ve enjeksiyon yeri ağrısı, karaciğer enzim yükselmesi, kolestatik hepatit, C. difficile kolit, anafilaksi, nadir hemolitik anemi ve nötropeni.
KontrendikasyonPenisilin ya da β-laktam aşırı duyarlılığı; ampisilin/sulbaktam ile ilişkili kolestatik sarılık öyküsü; infeksiyöz mononükleozda döküntü riski.
EtkileşimlerAllopurinolle döküntü sıklığı artar; metotreksat düzeyi artar; probenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; oral kontraseptif etkisi azalabilir (dolaylı).
DikkatBöbrekle atılır; doz kreatinin klirensine göre ayarlanır. IV hızlı verilmez (3 dakikada bolus, 15–30 dakikada infüzyon). Dirençli Acinetobacter için uzatılmış (4 saat) infüzyon düşünülür.

Erişkin dozu

1,5–3 g IV/IM 6 saatte bir (1 g ampisilin + 0,5 g sulbaktam = 1,5 g); dirençli Acinetobacter'de 6 g (4 g + 2 g) IV 8 saatte bir (toplam sulbaktam 6 g/gün, 9 g/gün'e kadar), uzman kararıyla.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (1,5–3 g 6 saatte bir).
eGFR 30–591,5–3 g 6–8 saatte bir (kreatinin klirensi 30–50); 15–29'da 12 saatte bir.
eGFR 15–291,5–3 g 12 saatte bir (kreatinin klirensi 15–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)1,5–3 g 24 saatte bir (kreatinin klirensi 5–14).
Hemodiyaliz1,5–3 g 24 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi1,5–3 g 24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (sulbaktam ve ampisilin). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; yüksek dozda böbrek yetmezliğinde nöbet ve hipokalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); karaciğer testleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; ishal, C. difficile kolit ve döküntü sık. Aşırı dozda nörotoksisite (nöbet) böbrek yetmezliğinde olabilir. Penisilin alerjisi sorgulanır, aspirasyon pnömonisinde ilk seçeneklerdendir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etkisi bildirilmemiştir. Aşırı duyarlılık yoksa uygun bir seçenektir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ampisidampisilin sodyum, sulbaktam sodyum · ampisilin sodyum,sulbaktam sodyum250 mg/ 125 mg IM/ivenjeksiyonluk toz; 250 mg/ 125 mg imenjeksiyonluk toz; 500 mg/250 mg IM/ivenjeksiyonluk toz; 500 mg/250 mg imenjeksiyonluk toz; 1000 mg/500 mg IM enjeksiyonluk toz; 1000 mg/500 mg IM/IV enjeksiyonluk toz …
Bactamedampisilin sodyum + sulbaktam sodyum500 mg/250 mg IM IV enjektabl toz içeren flakon; 500 mg/250 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg/500 mg IM IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg/500 mg IM IV enseksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg/500 mg i,m,enjeksiyonluk toz içeren flakon
Belaksinampisilin sodyum/sulbaktam sodyum1 g IM enjektabl toz içeren 1 flakon; 1 g IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 250 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 250 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon
Combicidampisilin, sulbaktam1 g IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 250 mg IM/IV enjektabl; 250 mg/125 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 500 mg/250 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg/500 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Combicid Enjektabl Flakonampisilin, sulbaktam0,5 g IM/IV
Devasidampisilin, sulbaktam0,5 g/0,25 g IM enjeksiyonluk toz; 0,5 g/0,25 g IM/IV enjeksiyonluk toz; 1 g/0,5 g IM enjeksiyonluk toz; 1 g/0,5 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Duobakampisilin, sulbaktam2 g/1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg/500 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg/500 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Sulbaksitampisilin, sulbaktam · ampisilin ve sulbaktam1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz 1 adet; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 2 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 250 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 500 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz …
Sulcidsulbaktam sodyum, ampisilin sodyum0,25 g/0,125 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti tozu ve çözücüsü

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC03

Anakinra

İnterlökin-1 reseptör antagonisti (rekombinant)

IL-1α ve IL-1β'nın reseptöre bağlanmasını engelleyen rekombinant IL-1Ra; romatoid artrit, kriyopirin ilişkili periyodik sendromlar, Still hastalığı ve kolşisine dirençli FMF'de kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve doku › IL-1R1 taşıyan hücreler › Hücre yüzeyi (hücre dışı bağlanma) › IL-1 reseptörü tip 1 (IL-1R1)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kaspaz-1 ilekeserreseptörebağlanırNF-κB ile uyarırİnflamazom uyarısıhasar ve enfeksiyon sinyalleri NLRP3inflamazomunu açarMakrofaj sitoplazmasıOlgun IL-1βkaspaz-1 pro-IL-1β'yı keserek olgunsitokini üretirHücre dışı · IL-1βIL-1 reseptörü (IL-1R1)hedef hücre yüzeyinde sitokini tanırHedef hücre zarı · IL-1R1İltihap ve ateşIL-6, CRP ve akut faz yanıtı artarDoku ve kan · akut fazAnakinra: IL-1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-1 reseptöre bağlanamaz → NF-κB uyarısı, IL-6 ve CRP yapımı düşer;ateş, ağrı ve atak söner.Yarı ömrü 4–6 saattir, günlük SC uygulanır; böbrekle atılır, KBH'de doz aralığı uzatılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Hücre dışında, hedef hücrenin yüzeyinde. Deri altından verilen protein kana geçer, hücreye girmez; reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?IL-1R1'e bağlanır ama IL-1R aksesuar proteinini çağırmaz, sinyal başlamaz; IL-1α ve IL-1β reseptöre ulaşamaz (doğal antagonistin rekombinant biçimi).
Ne olur?NF-κB uyarısı, IL-6 ve CRP yapımı düşer → ateş, ağrı ve iltihap atağı söner; FMF'de amiloid yapımı da azalır.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, kriyopirin ilişkili periyodik sendromlar (CAPS), erişkin Still hastalığı, kolşisin dirençli FMF, gut atağı ve perikardit gibi seçilmiş alanlarda ruhsat dışı.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu (çok sık, ilk 4 hafta), nötropeni, ciddi enfeksiyon, baş ağrısı, transaminaz yüksekliği; uzun süreli kullanımda enjeksiyon yerinde iyatrojenik (yerel) amiloidoz bildirilmiştir.
KontrendikasyonAnakinraya ya da E. coli kaynaklı proteinlere aşırı duyarlılık, nötropeni, aktif ciddi enfeksiyon.
EtkileşimlerTNF inhibitörleri ve diğer biyolojiklerle birlikte ağır enfeksiyon riski nedeniyle önerilmez; canlı aşılar yasaktır.
DikkatBaşlamadan tüberküloz ve hepatit taraması; ilk 6 ay aylık, sonra 3 ayda bir tam kan sayımı (nötropeni). Canlı aşı yapılmaz. Gebelikte veri sınırlıdır; zorunlu olmadıkça kaçınılır.

Erişkin dozu

100 mg SC, günde 1 kez (erişkin). CAPS ve FMF'de 1–2 mg/kg/gün ya da 100 mg/gün; yanıta göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle.
eGFR 15–29Gün aşırı 100 mg SC.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Gün aşırı 100 mg SC.
HemodiyalizGün aşırı 100 mg SC; HD günü seanstan sonra.
Periton diyaliziGün aşırı 100 mg SC; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (az); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır.

Yaşlıda kullanım

100 mg SC günde 1 kez; yaşa bağlı ayar gerekmez, böbrek işlevine bak. Enfeksiyon riski (özellikle pnömoni, selülit), nötropeni ve enjeksiyon yeri reaksiyonu; ateşli yaşlıda enfeksiyon erken araştırılır. Canlı aşı yapılmaz.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlı; gebelikte önerilmez, yalnız zorunluysa.
EmzirmeVeri yetersiz; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kıneretanakinra100 mg/ 0,67 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BG03

Anastrozol

Steroid yapıda olmayan aromataz inhibitörü

Aromataz enzimini geri dönüşlü kapatıp östrojen sentezini azaltan oral ilaç; postmenopozal HR pozitif meme kanserinde kullanılır. Kemik kaybı, eklem ağrısı ve kırık riski, kolesterol yükselmesi izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriÖstrojen sentezi (periferik yağ, meme, tümör) › Aromataz ifade eden hücreler › Endoplazmik retikulum › Aromataz (CYP19A1) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aromataza gireröstrojenedönüşürtümörü uyarırAndrostenedion · testosteronadrenalden gelen androjenler, östrojeninöncüsüdürKan · androjenAromataz (CYP19A1)androjenleri östrojene çeviren enzimHücre içi · ER zarıÖstron · östradiolpostmenopozalde ana östrojen kaynağıKan · östrojenÖstrojen reseptörlü tümörER pozitif hücre östrojenle çoğalırMeme tümörü dokusuAnastrozol:aromatazıkapatır,östrojensentezini⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aromataz kapanır, androjenden östrojen yapılamaz → östrojen düşer veER pozitif tümörün çoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Postmenopozalde östrojen yağ dokusu, kas ve tümör dokusunda üretilir. Ağızdan alınan ilaç dolaşımdan hücreye girer; enzim hücre içi ER zarındadır.
Neye etki eder?Aromatazın (CYP19A1) hem demirine bağlanarak androstenedion ve testosteronun östrona, östradiole dönüşümünü geri dönüşlü olarak kapatır.
Ne olur?Dolaşımdaki östrojen yaklaşık %80–90 azalır → östrojene bağımlı tümör uyarısı kesilir, tümör küçülür; kemik kaybı ve artralji gelişebilir.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal kadında HR pozitif erken meme kanserinde adjuvan tedavi, ileri meme kanserinde birinci basamak ve tamoksifen sonrası tedavi.
Yan etkilerSıcak basması, eklem ve kas ağrısı (artralji), kemik yoğunluğu azalması ve kırık, vajinal kuruluk, saç incelmesi, bulantı, baş ağrısı, kolesterol artışı, iskemik kalp olayında hafif artış.
KontrendikasyonGebelik, emzirme, premenopozal kadın, östrojen içeren tedavi ile birlikte kullanım, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTamoksifen ve östrojen içeren ilaçlar etkiyi azaltır; belirgin CYP etkileşimi yok.
DikkatBaşlangıçta ve periyodik kemik yoğunluğu (DEXA) ölçülür; D vitamini ve kalsiyum eksikliği giderilir. Premenopozalde GnRH baskılaması olmadan kullanılmaz.

Erişkin dozu

1 mg günde 1 kez ağızdan; adjuvan tedavi genellikle 5 yıl (toplam endokrin tedavi 5–10 yıl).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek dağılım hacmi nedeniyle az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; izlemle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Doz ayarı gerekmez. Kemik yoğunluğu azalması, kırık ve eklem ağrısı sık; başlangıçta DEXA, kalsiyum ve D vitamini yeterliliği, düşme riski değerlendirilir. Kolesterol ve kalp-damar risk izlenir.

  • TIME-to-START E1#uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Aromataz inhibitörü kemik kaybı yapar; kalsiyum ve D vitamini yetersizse takviye edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: hayvanda fetal zarar ve düşük; yalnız postmenopozal kadında kullanılır. Doğurganlık çağında kullanılmaz.
EmzirmeKontrendike; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anazolanastrozol1 mg film kapli tablet
Arimidexanastrozol1 mg film kapli tablet
Aristuanastrozol1 mg film kapli tablet
Santraanastrozol1 mg film kapli tablet
Veridexanastrozole1 mg film kapli tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AX06

Anidulafungin

Ekinokandin antifungal

Candida'ya karşı kullanılan IV ekinokandin; karaciğer ya da böbrekten atılmaz, kendiliğinden yıkılır, bu yüzden organ yetersizliğinde doz ayarı gerekmez. İdrarda yeterli düzey vermez.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Hücre duvarı › Hücre zarı dışı yüzey › Beta-(1,3)-D-glukan sentaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincire eklenirağ oluştururhücreyi korurUDP-glukozduvar polisakkaritinin yapı taşı, hücreiçindeMantar sitoplazmasıGlukan sentaz (zar)beta-1,3-glukan zincirini hücre dışınauzatırMantar hücre zarı · enzimBeta-glukan ağımantar duvarına sertlik verirMantar hücre duvarıSağlam mantar duvarıozmotik basınca dayanır, hücre büyürMantar hücre duvarıAnidulafungin:glukan sentazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Beta-glukan yapılamaz, duvar bozulur → Candida ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin zarı ve duvarı arasında. IV verilir; kanda kendiliğinden yıkılarak değişir, hücreye girmez ve zardaki enzime dışarıdan etki eder.
Neye etki eder?Mantar hücre zarındaki beta-(1,3)-D-glukan sentaz enzimini kapatır (insan hücresinde bu enzim yoktur).
Ne olur?Beta-glukan yapılamaz, duvar zayıflar → Candida lizise uğrar (fungisidal).

Klinik

EndikasyonErişkinde kandidemi ve diğer invaziv kandidiyaz biçimleri.
Yan etkilerİshal, bulantı, hipokalemi, transaminaz yükselmesi, hızlı infüzyonda histamin benzeri reaksiyon (kızarma, kaşıntı), nadiren anafilaksi.
KontrendikasyonAnidulafungine ya da diğer ekinokandinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yoktur; siklosporin düzeyini az artırır; CYP450 üzerinden metabolize olmaz.
Dikkatİnfüzyon hızı dakikada 1,1 mg'ı aşmaz (200 mg yükleme en az 180 dakikada). İdrar yolu kandidiyazında yeterli düzey vermez.

Erişkin dozu

IV 1. gün 200 mg yükleme, sonra 100 mg/gün; kandidemide kültür negatifleştikten sonra en az 14 gün sürdürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrekle atılmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; transaminaz izlemi.

Yaşlıda kullanım

Yaşa, böbrek ve karaciğer işlevine göre doz ayarı gerekmez. İnfüzyon yavaş verilir (kızarma, kaşıntı). Karaciğer testleri ve potasyum izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi yetersiz; hayvanda kemikleşme gecikmesi görüldü. Yalnız yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); tercihen kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Andulaxanidulafungin100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Anidulaisanidulafungin100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Dulafuxanidulafungin50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Dulaginanidulafungin100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Eraxisanidulafungin100 mg inf, coz, icin toz iceren flakon
Figolyzanidulafungin100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Funidulanidulafungin100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Fuxesinanidulafungin100 mg infüzyonluk liyofilize toz içeren flakon
Mufinesanidulafungin100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Anifrolumab

Anti-tip I interferon reseptörü (IFNAR1) monoklonal antikoru

Tip I interferon reseptörünü (IFNAR1) tıkayan monoklonal antikor; SLE'de interferon yolunu keser. Lupus nefritinde çalışmalar sürmektedir, nefrit endikasyonu yoktur.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Bağışıklık ve doku hücreleri › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › IFNAR1 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dendritikhücreleri uyarırreseptörebağlanırSTATaracılığıylagenleri açarNükleik asitli immün kompleksSLE'de ölen hücre DNA ve RNA'sı TLR7/9aracılığıyla uyarırDoku · immün kompleksTip I interferon (IFN-α/β)plazmasitoid dendritik hücreler salgılarHücre dışı sıvı · kanIFNAR1 reseptörühücre yüzeyinde interferonu tanır,JAK-STAT'ı başlatırHedef hücre zarı · IFNAR1İnterferonla uyarılan genlerbağışıklık hücresi aktivasyonu ve dokuiltihabıÇekirdek · gen yazılımıAnifrolumab:IFNAR1'ebağlanır,reseptörü tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İnterferon reseptöre ulaşamaz, interferon imzası söner → otoimmünaktivasyon ve lupus belirtileri (deri, eklem, serolojik aktivite) azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Bağışıklık ve doku hücrelerinin yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücreye girmez; zardaki IFNAR1'e dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Tip I interferon reseptörünün IFNAR1 alt birimi: bağlanınca IFN-α, β ve ω reseptöre oturamaz, JAK-STAT sinyali başlamaz.
Ne olur?İnterferon imzası söner → B ve T hücre aktivasyonu ve otoantikor azalır → lupusta deri, eklem ve serolojik aktivite düşer. Zona riski artar.

Klinik

EndikasyonStandart tedaviye rağmen aktif, otoantikor pozitif orta-ağır SLE (ek tedavi); aktif ağır lupus nefriti ve ağır nörolojik lupusta kullanımı çalışılmamış ya da onaylı değildir.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, bronşit, infüzyona bağlı reaksiyon, herpes zoster, aşırı duyarlılık (anjiyoödem, anafilaksi dahil).
KontrendikasyonAnifrolumaba ya da yardımcı maddelerine ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerResmi etkileşim çalışması yoktur; canlı aşılar kontrendikedir, inaktif aşıların yanıtı azalabilir.
DikkatCanlı aşı yapılmaz; tedavi öncesi aşı planı gözden geçirilir. Aktif ciddi enfeksiyonda başlanmaz, herpes zoster belirtilerine dikkat edilir. Gebelikte yeterli veri yoktur; etkili kontrasepsiyon önerilir.

Erişkin dozu

SLE: 300 mg IV (30 dakikalık infüzyon), her 4 haftada bir. Lupus nefriti için onaylı doz yok; faz 2 çalışmasında (TULIP-LN) 300 mg ve yoğun (ilk üç doz 900 mg) rejimler denendi.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerisi yok.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük protein; beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; lupus nefriti için onaylı doz yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (hafif).
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; yaşlıda veri sınırlıdır. İnfüzyon reaksiyonu, üst solunum yolu enfeksiyonu ve herpes zoster izlenir. Aktif ağır enfeksiyonda ertelenir; zoster aşısı durumu gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri yetersiz; kullanımdan kaçınılır, tedavi sırasında etkili doğum kontrolü önerilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; IgG benzeri olduğundan veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Saphnelo

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · RAAS blokeri (AT1 reseptör blokeri)

AT1 reseptörünü kapatarak RAAS'ı bloke eder: hipertansiyon, kalp yetmezliği ve albüminürik KBH'de kullanılır. Tuzak: hiperkalemi ve kreatinin artışı; gebelikte kontrendike.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar · böbrek · adrenal korteks › RAAS (renin-anjiyotensin-aldosteron) › Düz kas ve efferent arteriyol hücre zarı › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq proteinisinyal başlatırkasılma ve tuztutulumu yaparAnjiyotensin IIACE ve diğer enzimlerle yapılır; kandave dokuda dolaşırKan · doku sıvısıAT1 reseptörü (hücre zarı)damar düz kası, efferent arteriyol veadrenalde; Gq proteinine bağlıDüz kas / efferent arteriyol zarıHücre içi sinyalGq → Ca²⁺ artar, kas kasılır; aldosteronsentezi uyarılırDüz kas · adrenal hücre içiBöbrek ve damar yanıtıdamar daralır, efferent arteriyoldaralır, Na⁺ ve su tutulurBöbrek · damar yatağıARB'ler: AT1reseptörünü zaryüzeyindekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II reseptöre bağlanamaz → damar genişler, efferentarteriyol gevşer, aldosteron azalır; tansiyon ve proteinüri düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damar düz kası, böbrek efferent arteriyolü ve adrenal korteks hücrelerinin dış zarı. İlaç kanda dolaşır ve hücre yüzeyindeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Anjiyotensin II tip 1 (AT1) reseptörünü seçici olarak kapatır; ACE'yi etkilemez, bradikinin yıkımı sürer.
Ne olur?Anjiyotensin II etki edemez → damar genişler, efferent arteriyol gevşer, aldosteron azalır; tansiyon ve glomerül içi basınç düşer. Öksürük nadirdir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kalp yetmezliği, diyabetik nefropati (losartan, irbesartan), albüminürik KBH, ACE inhibitörü öksürüğünde alternatif, miyokard enfarktüsü sonrası (valsartan).
Yan etkilerHiperkalemi, başlangıçta kreatinin artışı, hipotansiyon, baş dönmesi, hipovolemide prerenal AKI, nadiren anjiyoödem, fetotoksisite. Öksürük nadirdir.
KontrendikasyonGebelik, iki taraflı renal arter darlığı, ağır hiperkalemi, diyabette ya da eGFR < 60'ta aliskirenle birlikte kullanım, sakubitril-valsartanla birlikte kullanım.
EtkileşimlerPotasyum tutucu diüretik, MRA, potasyum takviyesi, trimetoprim: hiperkalemi; NSAİİ ve diüretikle birlikte (üçlü darbe): AKI; lityum düzeyi artar; ACE inhibitörüyle ikili blokaj önerilmez.
DikkatGebelikte kontrendikedir (fetotoksik). Kusma-ishal, hipotansiyon ve AKI'de geçici kesilir (hasta gün kuralı). Başlangıç ve doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve potasyum bakılır; kreatinin %30'dan fazla artarsa neden araştırılır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Losartan 50–100 mg/gün; valsartan 80–320 mg/gün; kandesartan 8–32 mg/gün; irbesartan 150–300 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Losartan, valsartan, irbesartan, telmisartan, olmesartan: ayar gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Kandesartan eGFR < 30'da 4 mg ile başlanır; diğerleri ayarsız; K izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz, uzman izlemi; hiperkalemi riski; akut hastalıkta kesilir.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; HD'de kullanılabilir; K izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; K izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiGFR düşer, kreatinin artar; hiperkalemi, AKI (hipovolemi, bilateral RAS); gebelikte fetal böbrek hasarı.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ALosartan 25 mg ile başlanır; diğerleri düşük dozla; telmisartan en çok 40 mg/gün.
Child-Pugh BLosartan 25 mg; diğerleri düşük dozla, dikkatle; telmisartan en çok 40 mg/gün.
Child-Pugh CValsartan önerilmez; telmisartan en çok 40 mg/gün; asitli sirozda RAS blokerlerinden kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda düşük dozla başla (losartan 25 mg, valsartan 40 mg), 2–4 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi, kreatinin artışı; başlangıçta ve 1–2 hafta sonra K ve kreatinin; akut hastalıkta (kusma, ishal, sepsis) geçici kesilir.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak K > 5,5 mmol/L iken başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte, K izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette albüminüri/proteinüri varsa ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.
  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 ise antihipertansif başlanır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi (oligohidramnios): kontrendike.
EmzirmeVeri yetersiz; enalapril ve kaptopril gibi daha çok veri olan ajanlar tercih edilir.

Sınıftaki ilaçlar

Losartan · Valsartan · Kandesartan · İrbesartan · Telmisartan · Olmesartan

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Azilsartan, Eprosartan

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Anselamimab

Amiloid fibrilini hedefleyen monoklonal antikor (araştırma aşamasında)

Dokudaki AL amiloid birikintisine bağlanıp makrofajlarla temizlenmesini hedefleyen monoklonal antikor; Türkiye'de ve dünyada onaylı değil, çalışma aşamasındadır.

Etki mekanizması

Etki yeriDokular (kalp, böbrek, karaciğer) › Hücre dışı matriks › Amiloid fibril birikimi › Fibril epitopu (hafif zincir amiloidi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yanlış katlanırorganlardabirikirdokuyu zedelerKlonal hafif zincir yapımıplazma hücresi aşırı hafif zincir üretirPlazma hücresi · kemik iliğiYanlış katlanma ve fibrilhafif zincirler çözünmez fibril olurKan · hafif zincirDokuda amiloid birikimikalp, böbrek, karaciğerdeDoku arası · amiloid fibrilOrgan hasarıproteinüri, kalp yetersizliği, böbrekkaybıDoku · organAnselamimab:amiloidebağlanır,fagositozubaşlatır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Birikmiş amiloid makrofajlarla temizlenir → organ işlevinindüzelmesi hedeflenir; VITAL'de tüm popülasyonda yarar gösterilemedi, yarar yalnızbir alt grupta bildirildi.Plazma hücre klonunu bastıran tedavi (bortezomib bazlı) ayrıca sürer; antikor bunun yerinegeçmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Dokunun hücre dışında, birikmiş amiloid fibrillerinin üzerinde. Damardan verilir, kanda dolaşır, dokudaki fibrile ulaşır. Plazma hücresinin içine girmez.
Neye etki eder?Şimerik IgG1 antikoru, yanlış katlanmış hafif zincir fibrilindeki epitopa bağlanır; fibrili makrofaj ve nötrofillere işaretler (opsonizasyon).
Ne olur?Makrofaj ve nötrofil fagositozu biriken amiloidi temizler → organ işlevinin düzelmesi hedeflenir. Plazma hücre klonuna etkisi yoktur.

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyonu yok; çalışmalarda Mayo evre IIIa-IIIb AL amiloidoz (kardiyak tutulumlu), standart plazma hücre tedavisine ek olarak.
Yan etkilerÇalışmalarda infüzyon reaksiyonu, enfeksiyon, kardiyak olaylar bildirilmiştir; AL amiloidozun kendisi ile karışabilir. Kesin yan etki profili sürmektedir.
KontrendikasyonOnaylı kullanım olmadığı için kontrendikasyon tanımlanmamıştır; çalışma protokolü ölçütleri geçerlidir.
EtkileşimlerÇalışmalarda siklofosfamid-bortezomib-deksametazonla birlikte verilmiştir; belirgin etkileşim bildirilmemiştir.
DikkatAraştırma ilacıdır; hastaya kullanım yalnız klinik çalışma kapsamında olur. Güncel sonuçlar ve düzenleyici karar izlenmelidir.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda standart plazma hücre tedavisine eklenerek periyodik intravenöz infüzyonla verilmektedir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Veri yetersiz.
eGFR 30–59Veri yetersiz.
eGFR 15–29Veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite bildirilmemiştir; veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ürün değildir; yaşlıda veri yetersiz. AL amiloidoz yaşlıda sık görülür; çalışma kapsamında infüzyon reaksiyonu ve kardiyak ile renal izlem sürdürülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

Antipsikotikler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · dopamin D2 reseptör antagonisti

Psikoz, mani, ajitasyon ve deliryumda kullanılır. QT uzaması, ekstrapiramidal belirti, sedasyon ve metabolik etkileri vardır; üremik hastada duyarlılık yüksektir, düşük dozla başlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin · mezolimbik dopamin yolu › Postsinaptik nöron zarı › Dopamin D2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGi ile sinyalveriryoğun sinyaliletirDopamin salımıpresinaptik uçtan sinapsa dopaminbırakılırPresinaptik sinir ucuD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıreseptörPostsinaptik zar · D2Hücre içi cAMP düşernöronun uyarılabilirliği değişirPostsinaptik nöron içiMezolimbik sinyalaşırı olursa halüsinasyon ve sanrıya yolaçarBeyin · mezolimbik yolAntipsikotik: D2reseptörünübloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dopamin D2'ye bağlanamaz → mezolimbik aşırı sinyal söner, psikoz veajitasyon azalır; nigrostriatal blokaj hareket yan etkisi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde dopaminerjik sinapslarda (mezolimbik, nigrostriatal ve tuberoinfundibüler yollar), postsinaptik zarda. İlaç kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Zardaki dopamin D2 reseptörünü bloke eder (tipikler güçlü, atipikler daha gevşek bağlanır ve 5-HT2A'yı da bloke eder); üyeye göre H1, α1, muskarinik reseptörler de bloke olur.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → psikoz ve ajitasyon azalır; nigrostriatal blokaj → ekstrapiramidal belirti; prolaktin artar; QT uzaması ve ortostatik hipotansiyon olabilir.

Klinik

EndikasyonŞizofreni, bipolar mani, psikotik depresyon, ajitasyon ve deliryum, bulantı-kusma ve hıçkırık (düşük doz haloperidol, klorpromazin), Tourette sendromu.
Yan etkilerEkstrapiramidal belirtiler (parkinsonizm, akatizi, distoni), tardif diskinezi, sedasyon, QT uzaması, ortostatik hipotansiyon, hiperprolaktinemi, kilo artışı, hiperglisemi ve dislipidemi (atipikler), nöroleptik malign sendrom.
KontrendikasyonKoma ya da ağır santral baskılanma, uzun QT sendromu, Parkinson hastalığı (tipikler), bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (makrolid, kinolon, ondansetron, metadon, antiaritmikler) torsades riskini artırır; CYP2D6/3A4 inhibitörleri düzeyi yükseltir; sedatif ve antikolinerjiklerle toplamsal etki; lityumla nörotoksisite; levodopa etkisini azaltır.
DikkatDemanslı yaşlıda ölüm riskini artırır (kutulu uyarı). Başlamadan önce K⁺, Mg²⁺, Ca²⁺ ve EKG (QT) kontrol edin; diyalizdeki elektrolit kaymaları torsades riskini artırır. Metabolik izlem gerekir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Haloperidol deliryumda 0,5–2 mg oral ya da IM, psikozda 2–10 mg/gün; risperidon 1–6 mg/gün; olanzapin 5–20 mg/gün; ketiapin 150–750 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Risperidon, paliperidon, amisülprid düşük dozla; diğerleri ayarsız.
eGFR 15–29Risperidon başlangıç 0,5 mg günde iki kez; amisülprid ve paliperidon azaltılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla, yavaş titrasyon; duyarlılık artar (EPS, sedasyon).
HemodiyalizHaloperidol, olanzapin, ketiapin ayarsız; risperidon düşük doz. Seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziHaloperidol, ketiapin, olanzapin ayarsız; risperidon düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; ortostatik hipotansiyon ve nöroleptik malign sendromda rabdomiyoliz ile AKI olabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; yavaş titre edilir.
Child-Pugh BDüşük doz; risperidon 0,5 mg günde 2 kez; klozapin ve klorpromazin kaçınılır.
Child-Pugh CÇok düşük doz ve yakın izlem; kaçınmak daha iyidir.

Yaşlıda kullanım

Demanslı yaşlıda ölüm, inme ve düşme riskini artırır; davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım önce denenir. Gerekirse en düşük dozla (risperidon 0,25 mg, ketiapin 12,5–25 mg) ve en kısa süre. Parkinsonizmde klozapin ya da ketiapin; QT ve ortostatik hipotansiyon izlenir.

  • TIME-to-STOP B10 Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ya da belirtiler ağır değilken antipsikotik başlanmaz.
  • TIME-to-STOP B11 Antipsikotik hipnotik olarak kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12 Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta (klozapin ve ketiapin hariç) antipsikotik verilmez.
  • TIME-to-STOP B13 Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22 Epilepsili hastada antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Klorpromazin, tioridazin, klozapin, olanzapin yüksek antikolinerjik yük taşır.
  • TIME-to-STOP B7 Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik antipsikotikler kullanılmaz.

AGS Beers 2023 demansta ve deliryumda kaçınılmalı (inme, ölüm, bilişsel gerileme); düşme öyküsünde kaçınılır; diğer CNS ilaçlarıyla çoklu kullanımdan kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; haloperidol, olanzapin, ketiapin deneyimi geniş. 3. trimesterde yenidoğanda EPS ve yoksunluk; gestasyonel diyabet riski (olanzapin, klozapin).
EmzirmeOlanzapin, ketiapin, risperidon süte az geçer; bebek sedasyonu izlenir. Klozapin kaçınılır (agranülositoz riski).

Sınıftaki ilaçlar

Üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Haloperidol, Risperidon, Olanzapin, Ketiapin, Klozapin, Aripiprazol

↑ DizinATC L04AA04

Antitimosit globulin (ATG)

Poliklonal anti-T hücre antikoru (lenfosit tüketici)

İnsan timositlerine karşı tavşanda üretilmiş poliklonal IgG; T hücreleri aylarca tüketir. Yüksek immünolojik riskli nakil indüksiyonunda ve steroide dirençli akut rejeksiyon tedavisinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit (naif ve bellek) › Hücre yüzeyi (zar) › CD2, CD3, CD4, CD8, CD45 gibi yüzey antijenleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)alloantijenleuyarılırçoğalırgreftte hasaryaparT hücre (naif ve bellek)yüzeyinde CD2, CD3, CD4, CD8, CD45 taşırT hücre zarı · yüzey antijenleriAlloantijen tanımanakil dokusu T hücreye yabancı olaraksunulurLenfoid dokuEfektör T hücre çoğalmasıklonal genişleme ve bellek oluşumuLenfoid doku · greftAkut rejeksiyongreft hasarıNakil böbreğiATG: T hücreyüzeyantijenlerinebağlanıp tüketir✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: T hücreler (naif ve bellek) kandan aylarca tükenir → alloimmün yanıtkurulamaz, yüksek riskli hastada akut rejeksiyon azalır; ardından enfeksiyon vemalignite riski artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damardan verilir; kanda dolaşır ve T hücrelerin dış yüzeyindeki antijenlere ulaşır. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?Tavşan ya da at kaynaklı poliklonal antikor; T hücre yüzeyindeki birçok antijene (CD2, CD3, CD4, CD8, CD45…) birden bağlanır.
Ne olur?Kompleman aracılı lizis, apoptoz ve fagositozla T hücreler tükenir → alloimmün yanıt kurulamaz, akut rejeksiyon azalır; sonra enfeksiyon ve malignite riski artar.

Klinik

EndikasyonYüksek immünolojik riskli ya da yeniden nakilde indüksiyon, geç greft işlevi riski; steroide dirençli akut hücresel rejeksiyon; aplastik anemi.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu ve sitokin salınımı (ateş, titreme, hipotansiyon), serum hastalığı, lökopeni ve trombositopeni, enfeksiyon (CMV, BK virüs), EBV ilişkili lenfoproliferatif hastalık.
KontrendikasyonTavşan proteinine ya da ilaca aşırı duyarlılık; aktif ciddi enfeksiyon.
EtkileşimlerDiğer immünsüpresiflerle birleşince enfeksiyon riski artar; canlı aşı verilmez.
DikkatSantral ya da büyük damardan yavaş infüzyon; premedikasyon (metilprednizolon, antihistaminik, parasetamol) atlanmaz. CD3 sayısı ya da lökosit-trombosit izlenir. Profilaksi: CMV, pnömosistis, herpes. Gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.

Erişkin dozu

İndüksiyon: toplam 3–6 mg/kg (genellikle 1–1,5 mg/kg/gün, 3–5 gün; ilk doz 6–8 saatte, sonrakiler 4–6 saatte infüzyon). Rejeksiyon: 1,5 mg/kg/gün, 3–14 gün. Lökosit ve trombosit sayısına göre doz azaltılır ya da ara verilir (örn. lökosit < 2.000/mm³ ya da trombosit < 50.000/mm³).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (antikor).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (antikor).
eGFR 15–29Ayar gerekmez; nakil ve diyaliz hastasında standart kullanım.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; infüzyon reaksiyonunda hipotansiyonla ikincil hasar olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh BDoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh CDoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İnfüzyon reaksiyonu (sitokin salınımı), lökopeni, trombositopeni; uzun süreli enfeksiyon (CMV, BK) ve lenfoproliferatif hastalık riski; premedikasyon, kan sayımı ve CD3 izlemi gerekir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeVeri yetersiz; tedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Grafalonantithymocyte immunoglobulin (rabbit)5 ml IV infuzyonluk cozelti konsantresi iceren flakon
Thymoglobulineantitimosit immunoglobulin (tavşan)5 mg-ml IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AB02

Antitrombin III

Plazma kaynaklı ya da rekombinant antitrombin (doğal antikoagülan)

Heparinin etkisini artıran doğal serin proteaz inhibitörü; kalıtsal ve edinsel antitrombin eksikliğinde trombozu önler ya da tedavi eder. Heparinle birlikte kanama riski artar.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Hücre dışı; plazma proteini › Trombin ve faktör Xa (antitrombin hedefi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)trombin yapar+fibrin oluştururtıkarFaktör Xaprotrombini trombine çevirirKan · pıhtılaşma kaskadıTrombin (IIa)fibrinojeni fibrine çevirirKan · plazmaFibrin pıhtısıdamar içinde pıhtı oluştururDamar içi · pıhtıTrombozdamar tıkanır, emboli riskiDamar içi · venöz ağAntitrombin III:Xa ve trombinikanda bağlayıpsöndürür+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Xa ve trombin etkisizleşir → fibrin oluşumu azalır, pıhtılaşmayavaşlar; heparinin etkisi artar.Heparin eksikliği antitrombin yokluğunda etkisiz kalır (heparin direnci); ilaç bu açığıkapatır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilir; hücre içine girmez, hedef pıhtılaşma proteazlarını kanda bağlar.
Neye etki eder?Serin proteaz inhibitörü: trombin (IIa), faktör Xa, IXa ve XIa'ya bağlanıp yıkıcı bir kompleks yapar. Heparin antitrombinin yapısını açarak bu bağlanmayı yaklaşık 1000 kat hızlandırır.
Ne olur?Trombin ve Xa etkisizleşir → fibrin oluşumu ve pıhtılaşma azalır; antitrombin eksikliğinde tromboz önlenir ve heparin direnci kalkar.

Klinik

EndikasyonKalıtsal antitrombin eksikliğinde cerrahi, doğum ve trombozda profilaksi ve tedavi; edinsel eksiklikte (DIC, heparin direnci) seçili durumlarda.
Yan etkilerAteş, titreme, alerjik reaksiyon, ürtiker, bulantı; heparinle birlikte kanama; plazma ürünü olduğundan viral bulaş riski (düşük).
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; heparin kaynaklı trombositopeni öyküsünde uzman görüşü.
EtkileşimlerHeparin ve düşük molekül ağırlıklı heparinin antikoagülan etkisi artar; heparin dozu azaltılması gerekebilir.
DikkatVerilirken antitrombin aktivitesi ve aPTT/anti-Xa izlenir. Nefrotik sendromda idrarla kaybedilen antitrombin düşük düzeyde tromboz riskini artırır.

Erişkin dozu

Başlangıç dozu (IU) = (hedef % − mevcut %) × kilo ÷ 1,4 (plazma kaynaklı); sonra hedef %80–120 düzeyi için 24 saatlik idame (genellikle başlangıç dozunun yarısı, 8–24 saat arayla).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; heparinle birlikte kanama izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nefrotik sendromda idrarla antitrombin kaybı tromboz riskini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BGereksinim artabilir; düzeyle doz belirle.
Child-Pugh CGereksinim artabilir; düzeyle ve kanama izlemiyle doz belirle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Heparinle birlikte kanama riski yaşlıda artar; aPTT/anti-Xa ve antitrombin düzeyi izlenir. Hematoloji uzmanı kararıyla verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKalıtsal eksiklikte gebelik ve doğumda tromboz profilaksisinde kullanılır; plasentayı geçmesi sınırlı, belirgin risk saptanmadı.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; doğal plazma proteini olduğundan uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anbinexantithrombin iii500 iu/10 ml IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon ve çözücüsü; 1000 iu/20 ml IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon ve çözücüsü

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Anti-CD20 monoklonal antikorlar ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · anti-CD20 monoklonal antikor (B hücre tüketici)

B hücre yüzeyindeki CD20'ye bağlanıp B hücrelerini yok eden antikorlar; membranöz nefropati, ANCA vasküliti, nefrotik sendrom ve lupus nefritinde kullanılır. Hepatit B reaktivasyonu ve hipogamaglobulinemi unutulmamalı.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Pre-B ve olgun B lenfosit › Hücre yüzeyi (dış zar) › CD20 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çoğalırplazma hücresinedönüşürotoantikorsalgılardokuda birikirB hücresi (CD20+)antijeni tanıyan olgun lenfosit;yüzeyinde CD20 taşırB hücre zarı · CD20Antijenle uyarı ve çoğalmaT hücre yardımıyla B hücre klonugenişlerLenf düğümü · germinal merkezPlazma hücresiantikor üreten hücreye farklılaşırLenf düğümü · kemik iliğiOtoantikoranti-PLA2R, ANCA, anti-dsDNA gibiantikorlar yapılırKan · plazmaDoku hasarıpodosit, glomerül ya da damar duvarındaimmün hasarGlomerül · damar duvarıAnti-CD20:CD20'ye bağlanıpB hücresini yokeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: B hücreleri yok edilir → yeni plazma hücresi ve otoantikor yapımıazalır; hastalık aktivitesi düşer (antikor düzeyi haftalar-aylarda geriler).Uzun ömürlü plazma hücreleri CD20 taşımadığı için etkilenmez; hipogamaglobulinemi geçgelişebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda, B hücrelerinin dış yüzeyinde. Damardan (ya da deri altından) verilen büyük antikor hücreye girmez; yüzeyde hedefine bağlanır.
Neye etki eder?B hücre yüzeyindeki CD20'ye Fab koluyla bağlanır; Fc kısmı kompleman ve NK hücre-makrofaj çağırır. Plazma hücresinde CD20 yoktur.
Ne olur?Kompleman, antikora bağlı hücre ölümü ve apoptozla B hücreleri aylarca tükenir → otoantikor (anti-PLA2R, ANCA, anti-dsDNA) yapımı azalır; hipogamaglobulinemi ve enfeksiyon riski.

Klinik

EndikasyonMembranöz nefropati, dirençli ya da steroid bağımlı nefrotik sendrom (MDH, FSGS; ruhsat dışı), ANCA ilişkili vaskülit, lupus nefriti (obinutuzumab), anti-GBM hastalığı; KLL ve lenfoma, RA; multipl skleroz (ofatumumab, okrelizumab); nakilde desensitizasyon ve antikor aracılı rejeksiyon.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu (ilk dozda sık; premedikasyon), enfeksiyon, hipogamaglobulinemi, hepatit B reaktivasyonu, geç başlangıçlı nötropeni, PML (nadir), aşı yanıtında azalma; antiilaç antikoru etkiyi azaltabilir.
KontrendikasyonAktif ağır enfeksiyon; aktif hepatit B; ilaca ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık (rituksimabda murin protein); ağır kalp yetmezliği (rituksimab).
EtkileşimlerAntihipertansifler infüzyon günü hipotansiyon riskini artırır (sabah dozu atlanabilir). Diğer immünsüpresiflerle enfeksiyon riski artar; canlı aşı verilmez. Plazmaferez ilacı uzaklaştırır: plazmaferezden sonra verilir.
DikkatBaşlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır (pozitifse antiviral profilaksi); aşılar mümkünse önceden yapılır; IgG ve B hücre sayısı izlenir. Nefrotik sendromda ilaç idrarla kaybolup düzey düşük kalabilir. Gebelikte kaçınılır; ruhsat bilgisinde belirtilen süre kontrasepsiyon sürdürülür.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Rituksimab: 375 mg/m² haftada bir × 4 ya da 1 g iki hafta arayla × 2; idame protokole göre. Obinutuzumab: lenfomada 1000 mg IV; membranöz nefropatide onaylı doz yok (gözlemsel serilerde 1000 mg, 2 ya da birkaç doz). Ofatumumab: multipl sklerozda 20 mg subkütan (0, 1, 2. hafta, sonra aylık); nefrotik sendromda onaylı doz yok.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans dışı ya da sonrasında verilir (plazmaferez varsa sonrasına).
Periton diyaliziAyar gerekmez; idrarla/diyalizatla kayıp olabilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: kısmen (peritoneal kayıp olabilir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tümör lizis sendromu (lenfomada) ve infüzyon reaksiyonuna bağlı AKI görülebilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; hepatit B taraması zorunlu.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamış, hepatit B izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle, hepatit B izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda enfeksiyon riski artar; infüzyon reaksiyonu için hız yavaş artırılır, premedikasyon verilir. Hepatit B ve immünglobulin düzeyi izlenir; aşılar tedaviden önce yapılır. Hipogamaglobulinemi ve geç nötropeni akılda tutulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikMümkünse kullanılmaz; plasentayı 2. trimesterden sonra geçer, yenidoğanda B hücre tükenmesi olabilir. Gerekirse yarar-zarar değerlendirilir; doğumdan sonra canlı aşı ertelenir.
EmzirmeSüte az geçer; rituksimabda emzirme sırasında ve son dozdan sonra 6 ay önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Rituksimab · Obinutuzumab · Ofatumumab

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Okrelizumab, Ublituksimab

↑ DizinATC J06BB01

Anti-D immünglobulini

İnsan Rh(D) immünglobulini (polyklonal IgG)

Rh(D) antijenine karşı IgG; Rh uyuşmazlığı profilaksisinde ve Rh pozitif, dalağı alınmamış ITP hastasında kullanılır. Tuzak: ITP dozunda intravasküler hemoliz, akut böbrek hasarı ve DIC.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Dalak makrofajı › Hücre zarı (Fcγ reseptörü) › Rh(D) antijeni ve Fcγ reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dalaktayakalanıryutularakyıkılırIgG kaplı trombositITP'de otoantikor trombosit yüzeyiniörterKan · trombositMakrofaj Fcγ reseptörüdalakta IgG'nin Fc bölgesini yakalayanzar reseptörüDalak makrofajı · FcγTrombosit yutulmasımakrofaj kaplı trombositi fagosite ederDalak · kırmızı pulpaAnti-D: Rh+eritrositlerleFcγ reseptörünümeşgul eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Fcγ reseptörleri anti-D kaplı eritrositlerle dolar → trombositleryıkımdan korunur; eritrosit yıkımı (hemoliz) yan etkidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda ve dalakta. İlaç Rh(D) pozitif eritrositlerin yüzeyine yapışır; bu hücreler dalakta makrofaj yüzeyine ulaşır.
Neye etki eder?Eritrositteki Rh(D) antijenine bağlanır; kaplı eritrositler makrofajın Fcγ reseptörlerini meşgul eder.
Ne olur?Fcγ reseptörleri doyar → IgG ile kaplı trombositlerin yutulması azalır, trombosit sayısı artar; yan etki: Rh pozitif eritrositler yıkılır (hemoglobin düşer).

Klinik

EndikasyonRh(D) negatif gebede Rh immünizasyonu profilaksisi; Rh(D) pozitif, dalağı alınmamış ITP hastasında trombosit artırıcı tedavi.
Yan etkilerAteş, titreme, baş ağrısı, enjeksiyon yeri ağrısı; ITP dozunda hemoglobin düşmesi, intravasküler hemoliz, akut böbrek hasarı, DIC (kutulu uyarı), anafilaksi.
KontrendikasyonRh(D) negatif ITP hastası, splenektomi, otoimmün hemolitik anemi, IgA eksikliği (anti-IgA ile), aşırı duyarlılık; hemoglobin 8 g/dL altında ITP için kullanılmaz.
EtkileşimlerCanlı aşıların etkisi 3 ay azalır; Rh uyumsuz eritrosit transfüzyonu ve diğer hemolitik ajanlar riski artırır; nefrotoksik ilaçlar akut böbrek hasarını kolaylaştırır.
DikkatITP'de infüzyon sırasında ve sonraki 8 saat izlem; sonrasında idrar rengi, hemoglobin ve kreatinin 4 saat sonra ve ertesi gün bakılır. Hemoglobin düşmesi ve hemoliz belirtileri beklenir.

Erişkin dozu

ITP (Rh(D) pozitif, dalak yerinde): 50–75 µg/kg IV. Rh profilaksisi: 300 µg (1500 IU) IM, gebeliğin 28. haftasında ve Rh pozitif bebek doğumundan sonra 72 saat içinde.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ITP dozunda kreatinin izlenir.
eGFR 15–29ITP dozunda dikkat: akut böbrek hasarı riski yüksek; yarar-risk değerlendirmesi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)ITP dozunda kaçınılır; profilaksi dozu ayar gerektirmez.
HemodiyalizVeri yetersiz; ITP dozunda kaçınılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiITP dozunda intravasküler hemoliz ve akut böbrek hasarı (kutulu uyarı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hemoliz bulgularını izle.
Child-Pugh CVeri yetersiz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. ITP dozunda hemoliz ve akut böbrek hasarı: yaşlıda ve kalp-böbrek hastalığında dikkat; hemoglobin, idrar ve kreatinin izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikRh profilaksisi gebelikte standart ve güvenlidir; ITP dozu için yarar-risk değerlendirmesi yapılır.
EmzirmeSüte geçer; bebek için zararsız kabul edilir, emzirme sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anti-d İmmünglobulin Grifolsanti-d insan immunglobulini1500 iu (300 mcg)/2 ml IM enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Hyperrho S/d Rho (d) İmmunglobulin (insan)anti-d immunoglobulin1500 iu (300 mcg) full doz IM enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Immunorhoanti-d (rh) insan immunoglobulini300 mcg (1500 iu)/ 2 ml IM enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon
Rhogam Ultra Filtered Plusanti-d (rh) immunoglobulin300 mcg, (1500 iu) IM enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir şırınga
Rhophylacanti-d insan immünglobülini300 mcg/2 ml (1500 iu) IM/IV kullanima hazir enjektörde enjeksiyonluk çözelti
Winrho Sdfanti-d insan immünoglobülini600 iu (120 mcg)/0,5 ml IV/IM enjeksiyonluk çözelti; 1500 iu (300 mcg)/1,3 ml IV/IM enjeksiyonluk çözelti
Win Rho Sdfanti-d (rh) immunoglobulin300 mcg flakon

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BB05

Apalutamid

İkinci kuşak androjen reseptörü inhibitörü

Androjen reseptörünü kapatan oral antiandrojen; metastatik olmayan kastrasyona dirençli ve metastatik duyarlı prostat kanserinde ADT ile verilir. Düşme, kırık, nöbet, hipotiroidi ve deri döküntüsü akılda tutulur.

Etki mekanizması

Etki yeriProstat dokusu / tümör › Prostat kanseri hücresi › Hücre içi (sitoplazma, çekirdek) › Androjen reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğe geçergenleri açar,çoğaltırTestosteron / DHTandrojen, prostat hücresine girer vereseptöre bağlanırKan · androjenAndrojen reseptörü (AR)hücre içi reseptör, androjenle uyarılırProstat hücresi içi · ARAR · çekirdekAR çekirdeğe geçer ve DNA'ya bağlanırÇekirdek · DNA bağlanmasıTümör çoğalmasıAR hedef genleri hücre bölünmesinisürdürürProstat tümörü dokusuApalutamid:AR'yi bağlanmave çekirdekgeçişindekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AR androjenle uyarılamaz ve çekirdeğe geçemez → hedef genlerokunmaz, tümör çoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Ağızdan alınır, emilir; prostat tümör hücresine girer. Etki hücre içindeki androjen reseptörü üzerindedir.
Neye etki eder?Androjen reseptörünün ligand bağlanma bölgesine bağlanır; reseptörün çekirdeğe geçişini ve DNA'ya bağlanmasını engeller (antagonist).
Ne olur?AR hedef genleri açılamaz → tümör çoğalması ve PSA düşer, hücre ölümü artar; metastaz ve ölüm riski azalır.

Klinik

EndikasyonMetastatik olmayan kastrasyona dirençli prostat kanseri; metastatik hormona duyarlı prostat kanseri (ADT ile birlikte).
Yan etkilerYorgunluk, deri döküntüsü (sık, bazen ağır), hipertansiyon, sıcak basması, kilo kaybı, düşme ve kırık, hipotiroidi, nöbet (nadir), iskemik kalp ve beyin damar olayları.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, gebelik.
EtkileşimlerCYP3A4, CYP2C19 ve P-gp indükleyicisi: varfarin, DOAK, statin, oral kontraseptif, birçok ilacın düzeyi düşer. Güçlü CYP2C8 ve CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır.
DikkatTSH başlangıçta ve periyodik izlenir; nöbet ve düşme öyküsünde dikkat. Ağır deri reaksiyonunda ara verilir.

Erişkin dozu

240 mg (4 × 60 mg) günde 1 kez, yemekle ya da aç, ADT ile birlikte; yan etkide 180 mg ya da 120 mg'a inilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı, izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek protein bağlanması (%96) nedeniyle az beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi yok; hipertansiyon izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; izlemle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kullanılmaması tercih edilir.

Yaşlıda kullanım

Doz ayarı gerekmez. Düşme, kırık, yorgunluk, döküntü ve hipotiroidi sık; düşme öyküsünde dikkat, kemik sağlığı izlenir. CYP indüksiyonu nedeniyle antikoagülan ve diğer ilaçlar gözden geçirilmelidir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; kadında endike değildir, fetal zarar riski vardır. Erkek hasta gebe partneriyle bariyer yöntemi kullanır.
EmzirmeKadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Erleadaapalutamit60 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AF02

Apiksaban

Doğrudan faktör Xa inhibitörü (DOAK)

Faktör Xa'ya doğrudan bağlanan oral antikoagülan; böbrek yoluyla atılımı en düşük DOAK'tır (yaklaşık % 27). Atriyal fibrilasyon ve venöz tromboembolizmde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · protrombinaz › Hücre dışı enzim (serin proteaz) › Faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)iç ve dış yoldanaktive olurprotrombinikeserfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xkaraciğerin yaptığı öncül serin proteazKan · plazmaFaktör Xaprotrombinaz kompleksinin enzimi (Va,Ca²⁺ ve fosfolipidle)Kan · trombosit yüzeyiTrombin (faktör IIa)fibrinojeni fibrine çevirirKan · plazmaFibrin pıhtısıtrombositleri ağ gibi yakalarDamar içi · trombüsApiksaban:faktör Xa'yadoğrudanbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Xa işlevsiz kalır → trombin yapımı azalır → fibrin ve trombositaktivasyonu düşer → pıhtılaşma yavaşlar.CYP3A4 ve P-gp substratıdır; yaklaşık %27'si böbrekle atılır. Etkisi 3-4 saatte doruğaçıkar. Geri çevirmek için 4 faktörlü protrombin kompleks konsantresi kullanılır; andeksanetalfa her yerde bulunmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada ve pıhtının yüzeyinde; hücreye girmez. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanda faktör Xa'ya ulaşır.
Neye etki eder?Serbest, pıhtıya bağlı ve protrombinazdaki Xa'nın aktif bölgesine geri dönüşümlü bağlanır (antitrombin gerekmez).
Ne olur?Protrombin trombine dönemez; bir Xa yüzlerce trombin yaptığı için trombin patlaması azalır → fibrin ve trombosit aktivasyonu düşer → pıhtılaşma yavaşlar.

Klinik

EndikasyonValvüler olmayan atriyal fibrilasyonda inme önlenmesi, derin ven trombozu ve pulmoner emboli tedavisi ve nüks önlenmesi, diz-kalça protezi sonrası tromboprofilaksi.
Yan etkilerKanama (gastrointestinal, idrar yolu, burun), anemi, bulantı, morarma.
KontrendikasyonAktif klinik olarak önemli kanama, kanama riski yüksek karaciğer hastalığı, mekanik kalp kapağı (önerilmez), güçlü CYP3A4 ve P-gp çift inhibitörleri.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 + P-gp inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir) düzeyi artırır, kaçınılır; güçlü indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) etkiyi azaltır, kaçınılır; NSAİİ, aspirin, klopidogrel ve SSRI kanama riskini artırır.
DikkatMekanik kapakta önerilmez. Antifosfolipid sendromunda (özellikle üçlü pozitif) DOAK önerilmez. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz. Cerrahi öncesi böbrek işlevine ve kanama riskine göre 1-3 gün önce kesilir. Doz azaltma kriterleri (yaş, kilo, kreatinin) eGFR'den ayrı değerlendirilir.

Erişkin dozu

Atriyal fibrilasyon: 5 mg günde iki kez; şu üçünden en az ikisi varsa 2,5 mg günde iki kez: yaş ≥ 80, vücut ağırlığı ≤ 60 kg, kreatinin ≥ 1,5 mg/dL. Venöz tromboembolizm: 10 mg günde iki kez 7 gün, sonra 5 mg günde iki kez; nüks önlemede 2,5 mg günde iki kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (AF'de yaş-kilo-kreatinin ölçütüne bakılır).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (AF'de yaş-kilo-kreatinin ölçütüne bakılır).
eGFR 15–29CrCl 15–29: AF'de 2,5 mg günde 2 kez (AB KÜB).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)AB KÜB'de önerilmez.
HemodiyalizAB KÜB'de önerilmez; ABD: 5 mg günde 2 kez (≥ 80 yaş/≤ 60 kg: 2,5 mg); bireysel karar.
Periton diyaliziVeri sınırlı; bireysel karar.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (çok az); PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrekten atılım ~%27.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle (veri sınırlı).
Child-Pugh CÖnerilmez; koagülopatili karaciğer hastalığında kontrendike.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

AF'de yaş ≥ 80, kilo ≤ 60 kg, kreatinin ≥ 1,5 mg/dL ölçütlerinden ikisi varsa 2,5 mg günde 2 kez. DOAK'lar içinde en düşük kanama riskine sahiptir; düşme tek başına bırakma nedeni değil. Böbrek işlevi yılda en az bir kez bakılır.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A24sınıf üyesi olarak Başka endikasyon yokken antiagreganla birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP A25sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk DVT'de 6 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A26#sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk PE'de 12 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-START A4sınıf üyesi olarak NVAF'de CHA₂DS₂-VASc'a göre oral antikoagülan başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kullanılmaz, düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.
EmzirmeVeri yetersiz; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Apaclotapiksaban2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet
Apeltoapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Apivoraapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Apixelisapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Apixentaapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Atenicapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Eliquisapiksaban2,5 mg 60 film kapli tablet; 2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet
Elixabanapiksaban2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet
Equtrabanapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Olpixaapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Paxibanapiksaban2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet
Tromboxarapiksaban2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet
Vaxivoapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Xaprevapiksaban2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BC07

Apomorfin

Dopamin agonisti (D1/D2), enjeksiyonla kurtarma tedavisi

D1/D2 dopamin reseptörlerini uyaran, deri altına verilen hızlı etkili agonist; Parkinson'da "off" dönemlerini kurtarır. Şiddetli bulantı için domperidon ön tedavisi gerekir; ondansetron ile birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ganglion · striatum › Postsinaptik striatal nöron zarı › D1 ve D2 dopamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+yolu baskılarhareketidüzeltirDopaminsubstantia nigra uçlarından striatumasalınır; Parkinson'da azalmıştırNigrostriatal sinapsD2/D3 reseptörüstriatal nöron zarında, Gi proteininebağlı dopamin reseptörüStriatal nöron · D2/D3Striatal çıkış yoluindirekt yol baskılanır, hareketbaşlatma kolaylaşırStriatal nöron içiMotor işlevbradikinezi ve rijidite azalır, hareketkolaylaşırBazal ganglion devresiApomorfin: D1/D2reseptörlerinihızla uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör hızla uyarılır, eksik dopamin telafi edilir → "off" dönemikısalır, hareket düzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Deri altından dolaşıma geçer, kan-beyin bariyerini hızla aşar; beyinde striatuma ulaşır. Karaciğerde yıkılır.
Neye etki eder?Postsinaptik striatal nöron zarındaki D1 ve D2 reseptörlerine bağlanıp onları uyarır (agonist); dopamin yerine geçer.
Ne olur?Dopamin eksikliği hızla telafi edilir → "off" dönemi dakikalar içinde düzelir. Yan etki: bulantı, hipotansiyon, uyku hali, halüsinasyon.

Klinik

EndikasyonLevodopa tedavisine rağmen sürüyen motor dalgalanma ("off" dönemleri); Parkinson hastalığında kurtarma ve sürekli infüzyon.
Yan etkilerBulantı ve kusma, enjeksiyon yerinde nodül ve reaksiyon, ortostatik hipotansiyon, uyku hali, halüsinasyon, diskinezi, impuls kontrol bozukluğu, nadiren hemolitik anemi ve QT uzaması.
KontrendikasyonSolunum depresyonu, demans, psikotik hastalık, karaciğer yetmezliği; ondansetron ile birlikte kullanım; levodopaya "on" yanıtı diskinezi ya da distoniyle bozulanlar.
EtkileşimlerOndansetron (derin hipotansiyon, kontrendike); antihipertansifler; QT uzatan ilaçlar; antipsikotik ve metoklopramid etkiyi azaltır; entakapon ve diğer dopaminerjikler diskinezi artırır.
DikkatDomperidon (20 mg günde 3 kez) tedaviden en az 2 gün önce başlanır. Kalp hastalığı ve QT uzaması için EKG; deri altı yer rotasyonu.

Erişkin dozu

Aralıklı SC: test dozu 1 mg (en çok 2 mg); sonra tek doz 1–10 mg, en çok 100 mg/gün. SC infüzyon: 1–4 mg/saat, uyanık saatlerde.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yavaş titrasyon.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatli titrasyon.
eGFR 15–29Dikkatle; düşük doz ve yavaş titrasyon (veri sınırlı).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çok düşük dozla dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; düşük dozla dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon ve kusma volüm ve böbrek perfüzyonunu etkileyebilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AKaraciğer yetmezliği kontrendike; kullanılmaz.
Child-Pugh BKullanılmaz (kontrendike).
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla (1 mg test dozu) uzman denetiminde başlanır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, halüsinasyon, bulantı ve QT uzaması izlenir; demans ve psikozda kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP B17sınıf üyesi olarak Esansiyel tremorda dopamin agonistleri yarar sağlamaz, yan etki yapar; yalnız Parkinson'da kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeVeri yok; prolaktini baskılar, önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Apojectapomorfin hidroklorür hemihidrat20 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 50 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Dopamorapomorfin hcl20 mg/2 ml enjeksiyonluk veya infüzyonluk çözelti; 50 mg/5 ml enjeksiyonluk veya infüzyonluk çözelti
Epamorapomorfin hidroklorür hemihidrat20 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 30 mg/3 ml SC enjeksiyonluk çözelti; 50 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti; 100 mg/20 ml SC infüzyonluk çözelti
Pargycilapomorfin hcl20 mg/ 2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampül; 50 mg/ 5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampül
Parkoffapomorfin hidroklorür20 mg/2 ml enjeksiyonluk veya infüzyonluk çözelti içeren ampul; 50 mg/5 ml enjeksiyonluk veya infüzyonluk çözelti içeren ampul
Verapomorapomorfin hidroklorür hemihidrat20 mg/2 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 50 mg/5 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA32

Apremilast

Fosfodiesteraz-4 (PDE4) inhibitörü

Hücre içi cAMP'yi artırıp inflamatuvar sitokinleri azaltan oral ilaç; psöriasis, psöriatik artrit ve Behçet ağzı ülserinde kullanılır. İshal, bulantı, kilo kaybı ve depresyon sık. Laboratuvar izlemi gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit, monosit, keratinosit › Sitoplazma › Fosfodiesteraz-4 (PDE4)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PDE4 ile yıkılırazalınca sitokinyapılırinflamasyonusürdürürHücre içi cAMPikincil haberci; yüksekse inflamatuvaryanıt baskılanırHücre içi · cAMPPDE4 enzimicAMP'yi AMP'ye yıkan fosfodiesterazSitoplazma · PDE4Proinflamatuvar sitokinlerTNF-α, IL-17 ve IL-23 yapılırHücre dışı · sitokinDeri ve eklem inflamasyonuplak, sinovit ve ağız ülseriDeri ve eklem dokusuApremilast:PDE4'ü kapatır,cAMP'yi artırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PDE4 kapanır, cAMP artar → proinflamatuvar sitokin yapımı azalır,psöriasis ve artrit gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Ağızdan alınır, dolaşımdan hücreye girer. Etki hücre içi (sitoplazma) cAMP yolundadır.
Neye etki eder?PDE4 enzimini kapatır; PDE4 normalde cAMP'yi AMP'ye yıkar. Sonuçta hücre içi cAMP artar.
Ne olur?cAMP artışı TNF-α, IL-17, IL-23 gibi proinflamatuvar sitokinleri azaltır, IL-10'u artırır → deri ve eklem inflamasyonu gerilir; ishal ve bulantı sık.

Klinik

EndikasyonPlak psöriasis, psöriatik artrit, Behçet hastalığında oral ülser; metotreksat ya da biyolojiğe uygun olmayan hastada.
Yan etkilerİshal, bulantı, kusma, baş ağrısı, üst solunum yolu enfeksiyonu, kilo kaybı, iştah azalması, uykusuzluk, depresyon ve intihar düşüncesi, migren.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, gebelik.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenobarbital, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) etkiyi belirgin azaltır; birlikte kullanılmaz.
Dikkatİlk 5 günde basamaklı doz artışı yapılır (bulantı ve ishal için). Depresyon öyküsünde dikkat; kilo düzenli ölçülür, > %5–10 kayıpta gözden geçirilir.

Erişkin dozu

1. gün 10 mg sabah; 2. gün 10 mg günde 2 kez; sonra 5 gün boyunca 10 → 20 → 30 mg; idame 30 mg günde 2 kez. CrCl < 30: 30 mg günde 1 kez (titrasyon yalnız sabah).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl < 30: 30 mg günde 1 kez (sabah); titrasyon yalnız sabah dozuyla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)30 mg günde 1 kez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; ağır yetmezlik dozu (30 mg günde 1 kez).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek protein bağlanması (%68) nedeniyle kısmen olabilir, kesin değil.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ishal ve dehidratasyon prerenal AKI'ye yol açabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı, izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İshal, bulantı ve kilo kaybı yaşlıda dehidratasyon ve düşmeye yol açabilir; depresyon ve intihar düşüncesi izlenir. Güçlü enzim indükleyicileriyle birlikte kullanılmaz; CrCl < 30'da doz azaltılır.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD seçeneği; ilaç yaşlıda kilo ve ishal izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz: hayvanda embriyo-fetal kayıp; doğurganlık çağında etkili korunma gerekir.
EmzirmeKullanılmaz; hayvanda süte geçer, insanda veri yok.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Apremiaapremilast10 mg+20 mg+30 mg film kapli tablet tedaviye başlama paketi; 30 mg film kapli tablet
Archiapremilast10 mg + 20 mg + 30 mg film kaplı tablet tedaviye başlama paketi-27 adet (10 mg 4 adet; 30 mg film kaplı tablet
Aripemilapremilast10 mg+20 mg+30 mg film kaplı tablet; 30 mg film kaplı tablet
Ledezlaapremilast10 mg/ 20 mg/ 30 mg film kapli tablet tedavi başlangıç paketi; 30 mg film kapli tablet
Milastoapremilast10 mg+20 mg+30 mg film kaplı tablet tedaviye başlama paketi (27 adet (10 mg 4 adet; 30 mg film kaplı tablet
Mipralisapremilast10 mg + 20 mg + 30 mg film kaplı tablet tedaviye başlama paketi (27 adet (10 mg 4 adet; 30 mg film kaplı tablet
Oprelastapremilast10 mg+20 mg+30 mg film kapli tablet; 30 mg film kapli tablet
Otemilastapremilast10 mg+20 mg+30 mg film kaplı tablet tedaviye başlama paketi (27 adet : 10 mg 4 adet; 30 mg film kaplı tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Aprositentan

İkili endotelin reseptör antagonisti (ETA/ETB)

Endotelin-1'in damar daraltıcı etkisini bloke eden oral ilaç; dirençli hipertansiyonda ek ilaç olarak ABD ve AB'de onaylıdır. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar sistemi › Damar düz kası ve böbrek hücreleri › Hücre zarı › Endotelin ETA ve ETB reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkasar, tuz tutarbasıncıyükseltirEndotelin-1endotelden salınan güçlü damar daraltıcıpeptitKan · damar çevresiETA / ETB reseptörleridamar düz kası ve böbrek hücresi zarındaDüz kas hücresi · zar reseptörüDamar kasılması · tuz tutulumureseptör uyarılınca gelişirDüz kas ve tübül hücresi içiKan basıncı yüksekliğidirenç ve hacim artışıDolaşımAprositentan:ETA ve ETBreseptörünüdışarıdankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Endotelin-1 reseptöre bağlanamaz → damar gevşer, tuz-su tutulumuazalır, kan basıncı düşer; sıvı tutulumu ve ödem izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kası ve böbrek hücrelerinin dış yüzünde. Ağızdan alınır, kanda serbest dolaşır ve doku hücrelerinin zar reseptörlerine dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Hücre zarındaki ETA ve ETB reseptörlerine yarışmalı bağlanır; endotelin-1'in reseptöre oturmasını engeller (reseptör antagonisti).
Ne olur?Endotelin sinyali kesilir → damar gevşer, tuz-su tutulumu azalır → kan basıncı düşer. ETB blokajı nedeniyle sıvı tutulumu ve ödem sık yan etkidir.

Klinik

EndikasyonDiğer üç ya da daha fazla antihipertansife rağmen kontrol altına alınamayan hipertansiyonda ek ajan (yurt dışı onayı; PRECISION çalışması).
Yan etkilerÖdem ve sıvı retansiyonu (doza bağlı), anemi (hemodilüsyon), baş dönmesi, yorgunluk, karaciğer enzim artışı, kalp yetmezliği alevlenmesi.
KontrendikasyonGebelik (teratojen); ağır karaciğer yetmezliği; ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür; diğer endotelin antagonistleriyle birlikte verilmez; diüretik kullanılmıyorsa sıvı tutulumu artar.
DikkatTeratojenitesi nedeniyle gebelikte kontrendikedir; doğurganlık çağındaki kadında gebelik testi ve etkili kontrasepsiyon gerekir. Sıvı retansiyonu için diüretik gerekebilir; hemoglobin ve karaciğer testleri izlenir.

Erişkin dozu

Yurt dışı onaylı doz: 12,5 mg günde bir (çalışmada 12,5 ve 25 mg denendi; 25 mg daha fazla yan etki, ek yarar yok).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar önerilmez; sıvı yüklenmesi izlenir.
eGFR 15–29eGFR ≥ 15'te ayar önerilmez; sıvı yüklenmesi ve KY riski nedeniyle yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSıvı retansiyonu ve ödem; kilo, ödem ve hemoglobin izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVeri sınırlı; transaminaz izlenir.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle, transaminaz izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 12,5 mg/gün; sıvı yüklenmesi, ödem, anemi ve kalp yetersizliği riski belirgindir. Başlangıçta ve aralıklı olarak hemoglobin ve karaciğer testleri, kilo ve ödem izlenir. Diüretik ayarı gerekebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik; gebelikte kontrendikedir. Gebelik testi ve etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AE03

Argatroban

Direkt trombin inhibitörü

Trombine doğrudan ve geri dönüşlü bağlanan, karaciğerde yıkılan sentetik antikoagülan; heparin kaynaklı trombositopenide (HIT) kullanılır. Böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (pıhtılaşma sistemi) › Plazma ve pıhtıya bağlı trombin › Hücre dışı (kanda ve fibrin üzerinde) › Trombin (IIa) aktif bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)faktör Xadönüştürürfibrinojenikeserçapraz bağlanırProtrombinkaraciğerde yapılırKan · plazmaTrombin (IIa)faktör Xa ile protrombinden oluşurKan · trombinFibrin monomeritrombin fibrinojeni keserKan · plazmaFibrin pıhtısı · trombositHIT'te de trombozu yürütürPıhtı · trombosit yüzeyiArgatroban:trombinin aktifbölgesinidoğrudan kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Trombin çalışmaz → fibrin yapılmaz, trombosit aktivasyonu söner;antitrombine gerek olmadığı için heparine bağlı trombositopenide (HIT) deetkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içine infüzyonla verilir; kanda dolaşır, hedefi plazmadaki ve pıhtıya bağlı trombindir. Karaciğerde yıkılır, böbrek dozu gerekmez.
Neye etki eder?Trombinin aktif bölgesine antitrombinden bağımsız ve geri dönüşlü bağlanır; hem serbest hem pıhtıya bağlı trombini kapatır.
Ne olur?Fibrin yapımı, faktör V/VIII/XIII aktivasyonu ve trombosit agregasyonu durur → pıhtılaşma önlenir. Heparin kullanılamayan HIT'te işe yarar.

Klinik

EndikasyonHeparin kaynaklı trombositopeni (HIT) tedavisi ve girişim sırasında (PCI) antikoagülasyon; HIT öyküsü olan hastada diyaliz ve CRRT devresi antikoagülasyonu.
Yan etkilerKanama, hipotansiyon, aPTT'nin aşırı uzaması, bulantı, dispne; INR'yi yalancı yükseltir (varfarine geçerken dikkate alınır).
KontrendikasyonAktif ağır kanama; argatrobana aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer antikoagülanlar, antiagreganlar ve trombolitiklerle kanama artar; varfarine geçişte INR yanıltıcıdır.
DikkatEtki karaciğer işlevine bağlıdır: ağır karaciğer yetmezliğinde ya da kritik hastada doz belirgin azaltılır. HIT'te kullanımı için trombosit düzeltilene kadar sürdürülür. Gebelikte yeterli veri yoktur, yalnız zorunluysa.

Erişkin dozu

HIT: 2 mcg/kg/dak sürekli IV infüzyon; aPTT bazalın 1,5–3 katı olacak biçimde (en çok 100 saniye) ayarlanır. Karaciğer yetmezliği, kritik hasta ve kalp yetmezliğinde 0,5–1,2 mcg/kg/dak ile başlanır. Diyaliz/CRRT devresinde protokole göre (düşük doz infüzyon, aPTT'ye göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (böbrek atılımı < %20).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; aPTT ile izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD ve CRRT'de devre antikoagülasyonunda kullanılabilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; aPTT izlenir.
Child-Pugh B0,5 mcg/kg/dak ile başlanır; aPTT sık izlenir.
Child-Pugh C0,5 mcg/kg/dak ile başlanır; aPTT sık izlenir, yarı ömür uzar.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; karaciğer işlevi bozuksa (yaşlıda sık) düşük dozla başlanır. HİT'te kullanılır; aPTT (başlangıç değerinin 1,5–3 katı) izlenir, kanama riski; INR'yi yükselterek varfarine geçişi zorlaştırır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri çok sınırlı; yalnız HİT gibi zorunlu durumlarda, yarar riski aşıyorsa.
EmzirmeVeri yok; kısa süreli akut kullanımda dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Argazemargatroban monohidrat250 mg/2,5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AX12

Aripiprazol

Atipik antipsikotik (D2 parsiyel agonisti)

D2 ve 5-HT1A'da parsiyel agonist atipik antipsikotik; şizofreni, bipolar mani ve antidepresana ek tedavide kullanılır. Akatizi sık; prolaktin ve kilo etkisi az; CYP2D6/3A4 etkileşiminde doz ayarlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal sinaps › Postsinaptik nöron zarı › D2 reseptörü (parsiyel agonist)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırnöronu uyarırDopamin salımımezolimbik yolda sinir ucundan sinapsaralığına dopamin çıkarMezolimbik sinapsD2 reseptörüpostsinaptik nöron zarında, G proteininebağlı dopamin reseptörüPostsinaptik nöron · D2Mezolimbik nöron yanıtıaşırı D2 uyarısı pozitif belirtilerisürdürürPostsinaptik nöron içiAripiprazol:D2'ye parsiyelagonist olarakbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dopamini D2'den uzaklaştırıp daha zayıf uyarı verir; aşırı dopaminetkisi azalır → psikotik belirtiler gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal sinapslar. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP2D6 ve CYP3A4 ile yıkılır, aktif metaboliti dehidroaripiprazol.
Neye etki eder?Postsinaptik D2 reseptörüne parsiyel agonist olarak bağlanır; dopamin fazlaysa uyarıyı azaltır, azsa hafifçe uyarır. 5-HT2A'yı kapatır, 5-HT1A'yı kısmen uyarır.
Ne olur?Mezolimbik aşırı dopamin uyarısı azalır → hezeyan, varsanı gerilir; korteksteki düşük dopamin işlevi desteklenir. Akatizi sık, prolaktin yükselmesi nadir.

Klinik

EndikasyonŞizofreni, bipolar I bozuklukta mani/karma atak, majör depresyonda antidepresana ek tedavi, Tourette sendromu (erişkin kullanımı sınırlı).
Yan etkilerAkatizi, huzursuzluk, uykusuzluk, bulantı, baş ağrısı, EPS, nadiren hipotansiyon; patolojik kumar ve kompulsif davranış (dürtü kontrol bozukluğu), kilo alımı (daha az), nöroleptik malign sendrom, tardif diskinezi; demanslı yaşlıda ölüm riski.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerFluoksetin, paroksetin, ketokonazol, itrakonazol düzeyi artırır (doz yarıya); karbamazepin ve rifampisin düzeyi düşürür; antihipertansiflerle hipotansiyon; alkol ve santral baskılayıcılarla sedasyon.
DikkatKompulsif kumar, alışveriş ve cinsel davranış sorgulanır; akatizi intihar düşüncesi ya da ajitasyonla karışabilir.

Erişkin dozu

Şizofreni: 10–15 mg/gün tek doz başlanır, 10–30 mg/gün; en çok 30 mg. Bipolar mani: 15 mg/gün. Güçlü CYP2D6 ya da CYP3A4 inhibitörüyle birlikte doz yarıya indirilir; güçlü CYP3A4 indükleyiciyle (karbamazepin) iki katına çıkarılabilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; klinik izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı, klinik izlem.
HemodiyalizAyar gerekmez; protein bağlanması yüksek, diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle ve izlemle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 5–10 mg/gün. Akatizi, düşme, sedasyon, ortostatik hipotansiyon izlenir; CYP2D6 inhibitörü (paroksetin, fluoksetin) kullananda doz yarıya iner. Demansta ölüm riski artar; yalnız ağır belirtide ve kısa süre kullanılır.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtisinde önce ilaç dışı yaklaşım; ilaç yalnız ağır belirtide ve en kısa süre.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Hipnotik olarak kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve ortostatik hipotansiyonla düşmeyi artırır.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta motor belirtileri kötüleştirir; ketiapin ya da klozapin seçilir.

AGS Beers 2023 demansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüvenlik verisi sınırlı; yarar risk dengesiyle kullanılır. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda EPS ve çekilme belirtileri görülebilir.
EmzirmeSüte geçer, prolaktini baskıladığı için süt yapımını azaltabilir; genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abilifyaripiprazol1 mg/ml oral çözelti; 5 mg tablet; 7,5 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren flakon; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet
Abilify Maintenaaripiprazol monohidrat300 mg uzun salimli IM enjeksiyon için süspansiyon içeren flakon; 400 mg uzun salimli IM enjeksiyon için süspansiyon içeren flakon
Abizolaripiprazol1 mg/ml oral çözelti; 5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 20 mg tablet; 30 mg tablet
Abizol Easytabaripiprazol10 mg 28 agizda dagilan tablet; 15 mg 28 agizda dagilan tablet
Aripaaripiprazol1 mg/ml oral çözelti; 2 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 20 mg tablet …
Arpadaaripiprazol5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet
Fixmentaripiprazole · aripiprazol10 mg agizda dagilan tablet; 15 mg agizda dagilan tablet
Ignisaripiprazol monohidrat5 mg ağızda dağılan tablet; 5 mg tablet; 10 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg tablet; 15 mg ağızda dağılan tablet; 15 mg tablet …
Madepzolaripiprazole5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 20 mg tablet; 30 mg tablet
Oryvaaripiprazol5 mg tablet; 7,5 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren flakon; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet
Parokzolaripiprazol5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet
Rima-fixaripiprazol10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet
Ripazolaripiprazol5 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg agizda dagilan tablet; 15 mg agizda dagilan tablet; 30 mg agizda dagilan tablet
Sayfrenaripiprazol1 mg/ml oral çözelti
Valdezolaripiprazol monohidrat10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet
Zoleriparipiprazol5 mg çentikli tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg tablet

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Artesunat

Artemisinin türevi antimalaryal (IV)

Ağır Plasmodium falciparum sıtmasının ilk seçenek intravenöz ilacı; parazitleri hızla öldürür. Böbrek ve karaciğer yetersizliğinde doz ayarı gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKan › Eritrosit içi › Plasmodium besin boşluğu › Parazit proteinleri (hem demiriyle aktive)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hemoglobinisindirir, hemaçığa çıkarhemi polimerizeederEritrosit içindeki parazithemoglobinle beslenirEritrosit içi · PlasmodiumSerbest hem demirihemoglobin yıkımından açığa çıkarParazit besin boşluğuHemozointoksik hem kristale çevrilipzararsızlaşırParazit besin boşluğuArtesunat: hemdemiriyleradikal üretir✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Radikaller parazit proteinlerini alkiller → parazit hızla ölür,parazitemi saatler içinde düşer.Artesunat hem demiri tarafından aktive olur: ilaç, parazitin kendi hem demiriyle çalışır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Eritrositin içinde, Plasmodium parazitinin besin boşluğunda. Damardan verilir, kanda dihidroartemisinine dönüşür ve eritrosite girer.
Neye etki eder?Endoperoksit köprüsü parazitin hemoglobin yıkımından çıkan hem demiriyle açılır; serbest radikaller parazit proteinlerini alkiller.
Ne olur?Parazit eritrosit içinde tüm evrelerde hızla ölür → parazitemi saatler içinde düşer; klinik düzelme ve organ hasarında gerileme gelir.

Klinik

EndikasyonAğır (komplike) falciparum sıtması: serebral sıtma, AKI, şok, hiperparazitemi; erişkin, çocuk ve gebede (1. trimester dahil) ilk seçenek.
Yan etkilerGenelde iyi tolere edilir; bulantı, baş dönmesi, geçici retikülosit düşüşü, ALT artışı, QT uzaması (nadir), alerjik reaksiyon; tedaviden 1-3 hafta sonra gecikmiş hemoliz (post-artesunat gecikmiş hemoliz).
KontrendikasyonArtesunata ya da artemisinin türevlerine ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP2A6 ve UGT yoluyla işlenir; güçlü indükleyicilerle (rifampisin) düzeyi düşebilir; kinin ve diğer antimalaryallerle ardışık kullanılır.
DikkatTedaviden sonra 4 hafta boyunca hemoglobin ve LDH izlenir (gecikmiş hemoliz). Ağır sıtmada gebelikte de ilk seçenektir. İlaç Türkiye'de ruhsatlı değildir; Sağlık Bakanlığı üzerinden yurt dışı ilaç yoluyla temin edilir (güncel durum doğrulanmalıdır).

Erişkin dozu

2,4 mg/kg IV 0., 12. ve 24. saatte, sonra günde bir; en az 24 saat IV tedaviden sonra ve hasta oral alabildiğinde artemisinin temelli kombinasyon (ACT) ile tamamlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez (AKI ve diyalizde de aynı doz).
Periton diyaliziAyar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHayır (belirgin değil).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; ağır sıtmadaki AKI hastalığa bağlıdır. Gecikmiş hemoliz izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; klinik izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Ağır sıtmada ilk seçenektir. Tedaviden yaklaşık 1–4 hafta sonra gecikmiş hemoliz olabilir; Hb haftalık izlenir. Böbrek yetersizliğinde doz ayarı yoktur.

Gebelik ve emzirme

GebelikAğır sıtmada tüm trimesterlerde ilk seçenektir; yarar riskten fazladır.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L01EA06

Asciminib

BCR-ABL allosterik (STAMP) tirozin kinaz inhibitörü

ABL miristoil cebine bağlanan ilk allosterik BCR-ABL inhibitörü; aç karnına alınır. Tuzaklar: trombositopeni-nötropeni, pankreas enzimi artışı, hipertansiyon; T315I'de doz yüksektir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · kan › Philadelphia pozitif lösemik hücre › Sitoplazma › ABL kinazı · miristoil cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kinaz kapalıkalamazsubstratlarıfosforillerçoğalma sinyaliverirBCR-ABL füzyon proteinimiristoil cep kontrolünü yitirmiş,sürekli açık tirozin kinazLösemik hücre · sitoplazmaMiristoil cebinormal ABL1'de miristat bu cebe giripkinazı kapalı tutarBCR-ABL · miristoil cebiSubstrat fosforilasyonuSTAT5, RAS-MAPK ve PI3K-AKT yollarıaçılırSitoplazma · sinyal yollarıLösemik hücre çoğalmasıapoptoz engellenir, granülositik serihücreleri birikirKemik iliği ve kanAsciminib: ABLmiristoil cebinebağlanır(allosterik)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kinaz inaktif kalır → substratlar fosforillenmez; ATP cebimutantları dahil lösemik hücre çoğalması durur.Etkisi ATP cebi dışında olduğu için ATP-rekabetçi TKİ'lere dirençli mutantlarda da sürer;T315I için doz yüksektir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Philadelphia kromozomlu lösemik hücrenin sitoplazmasında. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanla taşınır ve hücre zarını geçerek kinaza ulaşır.
Neye etki eder?BCR-ABL'in ABL1 bölümündeki miristoil cebine (ATP cebi dışında, allosterik) bağlanır; kinazı inaktif konformasyona kilitler.
Ne olur?Kinaz kapalı kalır → substrat fosforilasyonu durur → STAT5, RAS-MAPK, PI3K-AKT sinyali kesilir → lösemik hücre apoptoza gider; ATP cebi mutasyonlarına karşı da etkilidir.

Klinik

EndikasyonYeni tanılı Ph+ KML kronik faz; en az iki TKİ sonrası Ph+ KML kronik faz; T315I mutasyonlu Ph+ KML kronik faz.
Yan etkilerTrombositopeni, nötropeni, anemi, kas-iskelet ağrısı, baş ağrısı, yorgunluk, döküntü, bulantı, ishal, lipaz-amilaz artışı, karaciğer enzim artışı, hipertansiyon; nadiren QT uzaması ve aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonAsciminibe aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 substratları ve P-gp substratları (ör. midazolam, dabigatran) düzeyi artabilir; güçlü CYP3A4 inhibitörleri ve indükleyicileri ile dikkat. QT uzatan ilaçlarla birlikte kullanımda EKG izlenir.
DikkatYemekten en az 2 saat sonra ve 1 saat öncesine kadar aç alınır. Kan sayımı ilk 3 ayda sık izlenir; lipaz-amilaz, karaciğer enzimleri, kan basıncı ve EKG takip edilir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Yeni tanılı kronik faz: 80 mg günde 1 kez ya da 40 mg günde 2 kez. Önceki TKİ sonrası: 40 mg günde 2 kez. T315I mutasyonu: 200 mg günde 2 kez. Hepsi aç karnına.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (ağır yetmezlikte de farmakokinetik belirgin değişmez).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %97 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; hipertansiyon izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez (maruziyet artar); sık izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Sitopeni ve pankreas enzimi artışı izlenir; kan basıncı kontrol edilir. Yemekle emilim azaldığından aç karnına alım zamanı hastaya yazılı verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Azevayasciminib hidroklorür20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AB16

Aseklofenak

NSAİİ (diklofenak türevi, fenilasetik asit; COX-2 tercihli)

Diklofenak benzeri, kısmen diklofenağa dönüşen NSAİİ; osteoartrit, RA ve ankilozan spondilitte kullanılır. GİS toleransı diklofenaktan iyi olabilir; kalp-damar ve böbrek riski sürer.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz-2 (COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuAseklofenak:COX'u kapatır,PG yapımınıazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Ağızdan alınır, plazmada yüksek proteine bağlanır, eklem sıvısına geçer; hücre içinde COX'a (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Bir kısmı diklofenağa dönüşür.
Neye etki eder?COX'u geri dönüşlü kapatır (COX-2'yi tercihli); IL-1β ve TNF yapımını da azaltır.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit ve ankilozan spondilitte ağrı ve inflamasyon; akut kas-iskelet ağrısı.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm. Diklofenak benzeri karaciğer enzim artışı ve hepatit riski.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır. Karaciğer enzimleri, böbrek işlevi, KB ve Hb düzenli izlenir; yaşlıda en düşük doz.

Erişkin dozu

100 mg günde 2 kez, yemekle; karaciğer yetmezliğinde 100 mg/gün; günlük en çok 200 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A100 mg/gün (yarı doz).
Child-Pugh BKaçınılır; kullanılacaksa 100 mg/gün.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük dozla, en kısa sürede. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve karaciğer enzim artışı. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi iyi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Asecaceclofenac100 mg film tablet
Biofenacaseklofenak100 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AB11

Asemetasin

NSAİİ (indometazin glikolik asit esteri; prodrug)

Kısmen indometazine dönüşen NSAİİ; osteoartrit, RA, gut ve akut kas-iskelet ağrısında kullanılır. İndometazin benzeri baş ağrısı, sersemlik ve deliryum yaşlıda önemli.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuAsemetasin/indometazin:COX'u kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Ağızdan alınır; karaciğerde bir kısmı indometazine dönüşür, kendisi ve indometazin dokulara dağılır. Hücre içindeki COX'a (ER ve çekirdek zarı) ulaşır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'yi geri dönüşlü kapatır (asemetasin ve aktif metaboliti indometazin).
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit ve ankilozan spondilit, akut gut, kas-iskelet ağrısı ve ameliyat sonrası ağrı.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm. İndometazin türevi olduğu için baş ağrısı, sersemlik, konfüzyon (yaşlıda deliryum).
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır; KB, böbrek ve karaciğer işlevi ve Hb izlenir. Baş ağrısı ya da konfüzyonda kesilir.

Erişkin dozu

Günde 120–180 mg, 2–3 doza bölünerek, yemekle (en çok 180 mg/gün); akut gutta 180 mg/gün kısa süre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI, ensefalopati karışabilir).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda indometazine dönüştüğü için sersemlik, konfüzyon, deliryum ve düşme riski; GİS kanama, AKI ve KB yükselmesi. Mümkünse tercih edilmez; gerekirse en düşük dozla, kısa süre, PPI ile.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 indometazin ve türevleri yaşlıda en çok MSS yan etkisi veren NSAİİ'ler arasındadır, kaçınılmalı; kronik NSAİİ kullanımından kaçınılmalı, CrCl < 30'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi iyi bilinmiyor; indometazin sütte az bulunur; kısa süreli kullanımda dikkatle, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Acetudilasemetasin90 mg uzatılmış salımlı sert kapsül
Acetudil Forteasemetazin60 mg kapsül
Rantudilacemetacin90 mg uzatılmış salimli kapsül
Rantudil Forteacemetacin60 mg kapsul
Romactil Forteasemetazin60 mg kapsül
Vriax Forteasemetasin60 mg sert kapsül

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Asetazolamid

Karbonik anhidraz inhibitörü (zayıf diüretik)

Proksimal tübülde karbonik anhidrazı kapatıp bikarbonat ve sodyum geri emilimini azaltan zayıf diüretik; metabolik alkaloz, glokom, dağ hastalığı ve kalp yetmezliği dekonjesyonunda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek (ayrıca göz, BOS, eritrosit) › Proksimal tübül hücresi › Fırça kenarı (CA IV) ve hücre içi (CA II) › Karbonik anhidraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karbonikanhidrazhızlandırırH⁺ lümeneverilirHCO₃⁻ ve Na⁺kana geçerCO₂ + H₂Otübül hücresinde ve fırça kenarındakarbonik asit oluşurProksimal tübül hücre içiH⁺ ve HCO₃⁻karbonik anhidraz karbonik asidi ayırırProksimal tübül hücre içiNa⁺-H⁺ değişimi (NHE3)H⁺ lümene atılır, karşılığında Na⁺ girerApikal zar · NHE3Bikarbonat-sodyum geri emilimisüzülen HCO₃⁻'ın yaklaşık %80'i buradageri alınırPeritübüler kanAsetazolamid:karbonikanhidrazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H⁺ yapılamaz → HCO₃⁻ ve Na⁺ geri emilmez, alkali ve tuzlu idraratılır; kanda bikarbonat düşer (hiperkloremik asidoz), alkaloz düzelir, loopdiüretiğe ek dekonjesyon sağlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Proksimal tübül hücresinde: lümene bakan fırça kenarı ve hücre içi. Oral ilaç kandan tübüle süzülür ve salgılanır; ayrıca eritrosit, göz ve BOS yapımında etkilidir.
Neye etki eder?Karbonik anhidrazın (CA II ve CA IV) çinko iyonuna bağlanıp enzimi kapatır; CO₂ + H₂O ⇌ H₂CO₃ tepkimesi yavaşlar.
Ne olur?H⁺ üretimi ve Na⁺-H⁺ değişimi azalır → HCO₃⁻ ve Na⁺ geri emilmez → alkali, tuzlu idrar; kanda hiperkloremik metabolik asidoz. Göz içi sıvısı ve BOS azalır.

Klinik

EndikasyonMetabolik alkaloz (diüretik ilişkili), kalp yetmezliğinde dekonjesyon (loop diüretiğe ek), glokom, akut dağ hastalığı profilaksisi ve tedavisi, idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon.
Yan etkilerMetabolik asidoz, hipokalemi, parestezi, bulantı, tat bozukluğu, sedasyon, böbrek taşı (kalsiyum fosfat), hiperürisemi; sülfonamid alerjisinde ağır reaksiyon.
KontrendikasyonSülfonamid aşırı duyarlılığı, ağır karaciğer yetmezliği ve siroz, hiponatremi-hipokalemi, ağır böbrek yetmezliği, adrenal yetmezlik.
EtkileşimlerSalisilatla (yüksek doz aspirin) asidoz ve toksisite; topiramatla taş ve asidoz; litiyum atılımını artırır; fenitoin ve siklosporin düzeyi değişebilir; digoksin toksisitesi hipokalemiyle artar.
DikkatAğır KBH'de bikarbonat zaten düşüktür; ilaçla hiperkloremik asidoz kötüleşebilir, bikarbonat izlenir. Sirozda alkali idrar amonyak geri emilimini artırıp hepatik ensefalopatiyi tetikleyebilir. Gebelikte ilk trimesterde kaçınılır.

Erişkin dozu

Kalp yetmezliğinde dekonjesyon: 500 mg IV günde 1 kez (loop diüretiğe ek, 3 güne kadar). Metabolik alkaloz: 250–500 mg 1–2 doz. Dağ hastalığı: 125–250 mg günde 2 kez. Glokom: 250 mg günde 1–4 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 10–50: doz aralığı 12 saate uzatılır.
eGFR 15–2912 saatte bir; asidoz ve etkisizlik nedeniyle dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10'da kaçınılır (etkisiz, asidoz yapar).
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiMetabolik asidoz ve alkali idrar nedeniyle kalsiyum fosfat taşı riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ASirozda kontrendike (hepatik ensefalopati riski).
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

125–250 mg ile başla, kısa süreli kullan. Metabolik asidoz, hipokalemi, parestezi, konfüzyon, yorgunluk ve böbrek taşı riski artar. Sülfonamid alerjisinde kullanılmaz; yüksek doz salisilatla birlikte verilmez.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde yalnız zorunluysa, veri sınırlı.
EmzirmeSüte az geçer; kısa süreli kullanımda kabul edilebilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AC06 · N02BA01

Asetilsalisilik asit (aspirin)

Antiagregan (geri dönüşsüz COX-1 inhibitörü)

Trombosit COX-1'ini geri dönüşsüz asetilleyerek tromboksan yapımını kesen antiagregan; yüksek dozda analjezik-antipiretik.

Etki mekanizması

Etki yeriKan › Trombosit › Hücre içi (sitoplazma ve zar) › COX-1 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX-1 dönüştürürTX sentazdönüştürüruyarırAraşidonik asittrombosit zarındaki yağ asidiTrombosit zarı · fosfolipidProstaglandin H2ara ürünTrombosit içi · COX-1Tromboksan A2trombositleri çağırır, damarı daraltırTrombosit içiTrombosit kümelenmesiarteriyel trombüsDamar içi · trombüsAspirin: COX-1'iasetiller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tromboksan yapılamaz; trombositin çekirdeği olmadığı için etkitrombosit ömrü (7–10 gün) boyunca sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Trombositin içinde ve zarında. Bağırsaktan emilir, portal dolaşımda trombositlere ulaşır; çekirdeksiz trombosit yeni enzim yapamaz.
Neye etki eder?COX-1'in aktif bölgesindeki serine asetil grubu ekler (geri dönüşsüz); enzim araşidonik asidi işleyemez.
Ne olur?Tromboksan A2 ↓ → trombosit kümelenmesi 7–10 gün baskılanır → arteriyel tromboz azalır. Yüksek dozda böbrek prostaglandinleri de azalır.

Klinik

EndikasyonKoroner arter hastalığı ve inmede ikincil korunma, akut koroner sendrom, stent sonrası; polisitemia vera ve esansiyel trombositemide tromboz önleme.
Yan etkilerGİS ülser ve kanama, aspirinle alevlenen solunum hastalığı, kulak çınlaması (yüksek doz), çocukta Reye sendromu; düşük doz ürat atılımını azaltır.
KontrendikasyonAktif kanama, kanama bozukluğu, aspirin aşırı duyarlılığı, 16 yaş altı viral enfeksiyon.
Etkileşimlerİbuprofen önce alınırsa antiagregan etkiyi azaltır; antikoagülanlarla kanama riski artar; metotreksat atılımını azaltır.
DikkatBirincil korunmada kanama riski yararı geçebilir; kişisel değerlendirme gerekir. Cerrahi öncesi kesme kararı girişime ve stent durumuna göre verilir.

Erişkin dozu

Antiagregan: 75–100 mg/gün (akut koroner sendromda 150–300 mg çiğnenen yükleme). Analjezik: 500–1000 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (düşük doz).
eGFR 30–59Düşük doz antiagregan ayar gerekmez; analjezik/antiinflamatuvar yüksek dozdan kaçınılır.
eGFR 15–29Düşük doz sürdürülebilir; yüksek dozdan kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz sürdürülebilir; kanama riski artar, yüksek dozdan kaçınılır.
HemodiyalizDüşük doz sürdürülebilir; seans heparini ve kanama izlenir.
Periton diyaliziDüşük doz sürdürülebilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (salisilat). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDüşük dozda belirgin değil; yüksek dozda prostaglandin baskısı ve AKI, hiperkalemi riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozda ayar gerekmez; kanama izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; varis ve koagülopati varsa kaçınılır.
Child-Pugh CKaçınılır (koagülopati, varis kanaması).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda antiagregan dozu 75–100 mg/gün; daha yükseği yarar katmadan kanamayı artırır. Primer korumada yarar azdır, kanama riski artar. GİS kanama öyküsü ya da OAK varlığında PPI eklenir.

  • TIME-to-STOP A21sınıf üyesi olarak Kronik dozun 75–150 mg/gün üzerine çıkarılmaz.
  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antiagregan sürdürmek gözden geçirilir (uzlaşı yok).
  • TIME-to-STOP A23sınıf üyesi olarak İnme profilaksisinde aspirin + klopidogrel özel endikasyon yoksa birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP A24sınıf üyesi olarak OAK kullananda ek endikasyon yokken aspirin eklenmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, OAK ya da steroid varken PPI korumasız aspirin verilmez.
  • TIME-to-START A1sınıf üyesi olarak Aterosklerotik damar hastalığında sekonder korunma için başlanır.

AGS Beers 2023 primer korumada ≥ 60 yaşta rutin başlamaktan kaçın; kanama riski yüksektir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPreeklampsi korumasında düşük doz (75–150 mg) 12–16. haftadan önce başlanır; analjezik dozda 3. trimesterde kaçınılır (duktus ve kanama).
EmzirmeDüşük dozda emzirmede kullanılabilir; yüksek dozdan kaçınılır (bebekte Reye riski kuramsal).

Türkiye’deki ürünler (17 ticari ad · 23 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ansetilasetilsalisilik asit160 mg mikropellet kapsül
Aseganasetilsalisilik asit500 mg tablet
Asinpirineasetilsalisilik asit100 mg 100 tablet; 300 mg 100 tablet
Aspinal Tabletasetil salisilik asit
Aspirinasetilsalisilik asit100 mg tablet; 500 mg tablet
Ataspinasetilsalisilik asit80 mg tablet; 500 mg tablet
Coraspinasetilsalisilik asit100 mg enterik kapli tablet; 300 mg enterik kapli tablet
Disprilasetilsalisilik asit300 mg suda cozunen tablet
Ecopirinasetilsalisilik asit100 mg enterik kapli tablet; 150 mg enterik kapli tablet; 300 mg enterik kapli tablet; 500 mg enterik tablet
Ecopirin Proasetilsalisilik asit81 mg enterik kapli tablet
Enkaprinasetilsalisilik asit150 mg enterik kapsül; 300 mg enterik kapsül; 500 mg kapsül
Notras-liba Tabletasetilsalisilik asit
Oponasetilsalisilik asit500 mg tablet
Paso Pediatrik Tabletasetilsalisilik asit
Paso Tabletasetilsalisilik asit
Pharmaspirinasetilsalisilik asit300 mg 100 tablet
Saliprinasetil salisilik asit300 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (23): Alka-seltzer, Aplusc 400, Aselip, Aspirin Complex, Aspirin Plus C, Aspro Vit-c Efervesan Tablet, Asvega 300, Atopir, Atopir 10, Atopir 20, Cod-c 500, Coldsal, Jet-c 400, Klogel-a 75, Multicold 200/250, Panadol Migrestop, Paranox Triple, Paraplus, Pedianoks Suppozituvar, Rospirin 10, Rosupirin, Rosupirin 20, Sedergine Vit-c

17 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 23 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Asetohidroksamik asit

Üreaz inhibitörü

Bakteri üreazını kapatarak idrarın alkalileşmesini ve struvit (enfeksiyon) taşı büyümesini engelleyen ilaç; ağır yan etkileri nedeniyle seçilmiş hastalarda ek tedavi olarak kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriİdrar yolu › Üreaz üreten bakteri ile idrar › Bakteri üreazı (nikel merkezi) › Üreaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)üreaz parçalaridrarıalkalileştirirfosfatla çökerÜreidrarla atılan azotlu ürünİdrar · toplayıcı sistemAmonyak ve CO₂Proteus gibi üreaz üreten bakteri üretirBakteri üreazıAlkali idrarpH 7,2'nin üstüne çıkarİdrar · toplayıcı sistemStruvit taşımagnezyum-amonyum-fosfat, dallı büyürBöbrek pelvisi · taşAsetohidroksamikasit: üreazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Üre yıkılmaz → idrar alkalileşmez, struvit çökmez ve taşın büyümesiyavaşlar; hemolitik anemi ve tromboz riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniMikroorganizma içi
Nerede?İdrar yolunda, üreaz üreten bakterinin (Proteus gibi) enzimi üzerinde. Ağızdan alınır, kanla süzülür ve idrara geçerek enzime ulaşır.
Neye etki eder?Üreazın nikel merkezine bağlanıp enzimi kapatır (üreaz inhibitörü).
Ne olur?Üre amonyağa ve CO₂'ye yıkılamaz → idrar pH'ı yükselmez, struvit çökmez, mevcut taşın büyümesi yavaşlar. Hemolitik anemi ve DVT riski vardır.

Klinik

EndikasyonÜreaz üreten bakterilere bağlı struvit taşı: cerrahiye uygun olmayan, taşı tamamen çıkarılamayan seçilmiş olgularda ek tedavi.
Yan etkilerHemolitik anemi (Coombs pozitif olabilir), derin ven trombozu, tremor, baş ağrısı, depresyon, bulantı, döküntü; alkolle birlikte kızarma (disülfiram benzeri); demir emilimini azaltır.
KontrendikasyonGebelik (teratojen), ağır böbrek yetmezliği, etkili kontrasepsiyonu olmayan kadın, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDemir preparatlarının emilimini azaltır (ayrı saatlerde alınır); alkolle disülfiram benzeri reaksiyon; antikoagülanlar; nefrotoksik ilaçlarla birlikte dikkat.
DikkatTeratojendir: gebelikte kullanılmaz; kontrasepsiyon şarttır. Hemolitik anemi ve tromboz riski için kan sayımı ve retikülosit izlenir. Böbrek işlevi azaldıkça birikir, etkisi azalır.

Erişkin dozu

250 mg günde 3–4 kez (en çok yaklaşık 15 mg/kg/gün), aç karnına; böbrek işlevi ve kan sayımıyla izlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kan sayımı izlenir.
eGFR 30–59Etki için yeterli idrar düzeyine ulaşmayabilir; yarar kısıtlı, dikkatle.
eGFR 15–29Kontrendike ya da önerilmez (kreatinin > 2,5 mg/dL).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBirikir, etkisi azalır; hemolitik anemi ve tromboz riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hemolitik anemi, tromboflebit, bulantı, baş ağrısı ve depresyon/anksiyete riski; kan sayımı, retikülosit ve karaciğer testleri izlenir. Alkolle disülfiram benzeri reaksiyon yapar. Böbrek işlevi azaldıkça etkisizdir.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojen; gebelikte kontrendikedir. Kontrasepsiyon şarttır.
EmzirmeSüte geçişi veri yok; emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J05AB01

Asiklovir

Nükleozid analoğu antiviral (anti-herpes)

Herpes simpleks ve varisella-zoster virüsünün DNA polimerazını durduran antiviral; hızlı IV verilirse ya da hidrasyon yetersizse kristal nefropatisi yapar, böbrek yetersizliğinde nörotoksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs › Enfekte hücre çekirdeği › Viral DNA polimeraz › Asiklo-GTP (aktif trifosfat)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerazkullanırzinciri uzatıryeni virüsoluşurGuanin nükleotidleri (dGTP)DNA zincirinin yapı taşıEnfekte hücre içiViral DNA polimerazzincire nükleotid eklerEnfekte hücre çekirdeğiViral DNA uzamasıyeni virüs genomu yapılırEnfekte hücre çekirdeğiVirüs çoğalmasılezyon, sinir tutulumu, yaygın hastalıkDoku · deri ve sinirAsiklovir: viralDNA polimerazıkapatır, zincirikeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA uzayamaz → yeni virüs yapılmaz. Sağlam hücredeaktifleşmediği için seçicidir.Aktivasyon yalnız virüsle enfekte hücrede (viral timidin kinaz) olur. Tübülde kristal yapıpkristal nefropatiye yol açabilir; hızlı infüzyon ve susuzlukta risk artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Herpes virüsüyle enfekte hücrenin içinde. Hücreye alınır; yalnız viral timidin kinaz bulunan hücrede aktifleşir, bu yüzden sağlam hücre etkilenmez.
Neye etki eder?Guanozin analoğu. Önce viral timidin kinaz, sonra hücre kinazları onu trifosfata çevirir; trifosfat viral DNA polimerazı bağlayıp kapatır.
Ne olur?Zincire girip uzamayı durdurur → viral DNA yapılamaz → virüs çoğalamaz. Böbrekle atılır; tübülde çözünürlüğü düşük olduğu için kristal yapabilir.

Klinik

EndikasyonHerpes simpleks (genital, mukokutan, ensefalit), herpes zoster, suçiçeği (özellikle immünsüpresifte), nakil sonrası HSV-VZV profilaksisi.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı; hızlı IV bolusta kristal nefropatisi ve AKI; ensefalopati (konfüzyon, halüsinasyon, miyokloni; böbrek yetersizliğinde), flebit, TMA (yüksek dozda immünsüpresifte), karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonAsiklovir ya da valasiklovire aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMikofenolat: tübüler salgı yarışı nedeniyle ikisinin de düzeyi artar; probenesid asiklovir düzeyini artırır; aminoglikozid, amfoterisin B, siklosporin ve diğer nefrotoksinlerle AKI riski; teofilin düzeyi artar.
DikkatIV: yavaş infüzyon (en az 1 saat), bol hidrasyon, ideal vücut ağırlığına göre doz, eGFR'ye göre ayar; kristal nefropatisi önlenir. Gebelikte gerektiğinde güvenle kullanılır (genital herpeste 36. haftadan itibaren supresyon); emzirmede uyumludur.

Erişkin dozu

HSV (mukokutan): 200 mg günde 5 kez ya da 400 mg günde 3 kez, 5–10 gün. Zona: 800 mg günde 5 kez, 7 gün. IV: HSV ensefaliti ve ağır enfeksiyonda 10 mg/kg 8 saatte bir (en az 1 saatte infüzyon), 14–21 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59IV: eGFR 25–50'de olağan doz 12 saatte bir; oral olağan dozlarda ayar gerekmez.
eGFR 15–29IV: eGFR 10–25'te olağan doz 24 saatte bir; oral zonada aralık uzatılır (veri sınırlı).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)IV: dozun yarısı 24 saatte bir. Oral: HSV 200 mg, zona 800 mg günde 2 kez.
HemodiyalizDozun yarısı 24 saatte bir (oral: HSV 200 mg, zona 800 mg günde 2 kez); doz HD'den sonra verilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD ile aynı azaltılmış doz kullanılır, nörotoksisite izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (yaklaşık %60); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiIV bolus ve dehidratasyonda kristal nefropatisi ve AKI; nörotoksisite. Yavaş infüzyon ve hidrasyon uygulanır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda IV dozda kristal nefropatisi ve nörotoksisite (konfüzyon, halüsinasyon, miyoklonus) riski yüksek; doz eGFR'ye göre ayarlanır, IV öncesi hidrasyon sağlanır ve yavaş infüzyon yapılır. Oral zonada 800 mg günde 5 kez eGFR'ye göre azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikAnti-herpes tedavisinde en çok veri olan antivirallerdendir; doğumsal anomali artışı bildirilmedi, endikasyonda her trimesterde kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer, bebeğe geçen doz düşüktür; emzirmeyle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Acylasiklovir200 mg 25 tablet
Akloviraciclovir200 mg tablet; 200 mg/5 ml suspansiyon; 800 mg tablet
Asimplexasiklovir250 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 250 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz 5 flakon
Asiraxasiklovir250 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Asiviralaciclovir200 mg tablet; 400 mg tablet
Hernoviraciclovir200 mg 25 tablet; 400 mg 25 tablet; 800 mg 25 tablet
Herpevisasiklovir250 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Klovireks-lasiklovir250 mg liyofilize enjeksiyonluk toz
Ulkavirasiklovir200 mg tablet; 400 mg tablet
Virosilasiklovir200 mg 25 tablet; 800 mg 25 tablet
Zovaloxasiklovir sodyum250 mg infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Zoviraxasiklovir250 mg flakon
Zovirax Forteasiklovir400 mg/5 ml süspansiyon

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Atasisept

BAFF ve APRIL füzyon proteini (TACI-Ig; araştırma aşamasında)

Hem BAFF'ı hem APRIL'i tutan çözünür TACI-Fc füzyon proteini; B ve plazma hücresi sağkalımını keserek IgA nefropatisinde gd-IgA1 yapımını azaltmayı hedefler.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › B hücre ve plazma hücresi › Hücre dışı sıvı (serbest sitokin) › BAFF ve APRIL sitokinleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırsağkalım sinyaliverirantikor üretirBAFF ve APRILB hücre ve plazma hücresi sağkalımsinyalleriHücre dışı sıvı · kanTACI, BAFF-R, BCMA reseptörüB hücre ve plazma hücresi yüzeyindeB ve plazma hücresi zarıB ve plazma hücresi sağkalımıolgunlaşma ve çoğalmaB ve plazma hücresi içigd-IgA1 ve otoantikor üretimiIgA nefropatisinde ilk vuruşKan · dolaşan gd-IgA1Atasisept: BAFFve APRIL'iyakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: BAFF ve APRIL reseptöre ulaşamaz → plazma hücreleri azalır, gd-IgA1ve immün kompleks yapımı düşer, proteinüri iner (faz 2'de belirgin proteinüridüşüşü).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda, hücre dışında. Deri altına verilen füzyon proteini hücreye girmez; serbest BAFF ve APRIL'i yakalar.
Neye etki eder?Çözünür BAFF ve APRIL. TACI'nin hücre dışı kısmı tuzak reseptör gibi davranıp sitokinleri bağlar; BAFF-R, TACI ve BCMA'ya ulaşmalarını engeller.
Ne olur?Sağkalım sinyali kesilir → otoreaktif B ve plazma hücreleri azalır → gd-IgA1 ve immün kompleks düşer, proteinüri azalır (IgA nefropatisi).

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyon yok (ders sürümüne göre); IgA nefropatisi, lupus nefriti ve diğer otoantikor aracılı hastalık çalışmaları.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, enfeksiyon (üst solunum), hipogamaglobulinemi; erken çalışmalarda genel olarak tolere edildi.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon; çalışma dışı bırakma ölçütleri.
EtkileşimlerCanlı aşılar kaçınılır; diğer immünsüpresiflerle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatYalnız klinik çalışma kapsamında. Dersteki dört vuruş modelinde ikinci vuruşu hedefler; veri henüz proteinüri odaklıdır, eGFR eğimi verisi olgunlaşmamıştır.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda haftalık subkütan enjeksiyon (faz 2b'de 25–150 mg aralığında).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Çalışma protokolüne göre; onaylı doz yok.
eGFR 30–59Çalışma protokolüne göre; veri yetersiz.
eGFR 15–29Veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Araştırma aşamasında; yaşlıya özgü veri yok. BAFF/APRIL inhibisyonunda hipogamaglobulinemi, enfeksiyon ve enjeksiyon yeri reaksiyonu beklenir; IgG izlenir, canlı aşıdan kaçınılır. Yalnız çalışma protokolünde.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz (araştırma aşamasında).
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Atazanavir

HIV proteaz inhibitörü

HIV proteazını kapatan antiretroviral; ritonavir ya da kobisistatla güçlendirilir. Dolaylı hiperbilirubinemi, böbrek taşı ve kristal nefropatisi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs bulaşmış hücre (CD4 T) › Olgunlaşan virion (tomurcuklanma sonrası) › Viral proteaz enzimi (HIV-1) › Gag-Pol poliproteini kesim yeri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)proteaz kesipayırıryeni hücreyienfekte ederGag-Pol poliproteinivirüs yapı proteinleri ve enzimlerinintek uzun öncülüViral partikül · poliproteinOlgun viral proteinlerkapsid, revers transkriptaz ve integrazayrı ayrı oluşurOlgunlaşan virion içiBulaşıcı virionolgun partikül yeni hücreyi enfekteedebilirKan · hücre dışıAtazanavir: HIVproteazınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein kesilemez → olgun protein çıkmaz → bulaşıcı olmayanvirion oluşur.UGT1A1 inhibisyonu: dolaylı hiperbilirubinemi (sarılık). İdrarda atazanavir kristali venefrolitiazis bildirilmiştir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre dışı / doku arası
Nerede?HIV'in yeni yapılan viral partikülünde, konak hücre dışına tomurcuklanırken ve sonrasında. İlaç ağızdan emilir, hücreye girer ve viral proteazın aktif bölgesine ulaşır.
Neye etki eder?HIV-1 proteazının aktif bölgesine bağlanıp enzimi kapatır; karaciğerde UGT1A1'i de inhibe eder (dolaylı hiperbilirubinemi). CYP3A4 substratı: ritonavir/kobisistatla güçlendirilir.
Ne olur?Gag-Pol poliproteini kesilemez → olgun kapsid ve enzimler oluşmaz → bulaşıcı olmayan olgunlaşmamış virion. Viral yük düşer.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonu (kombinasyon tedavisi, ritonavir ya da kobisistatla güçlendirilmiş).
Yan etkilerDolaylı hiperbilirubinemi ve sarılık, nefrolitiyazis ve kristal nefropatisi, PR uzaması, bulantı, döküntü, lipid bozukluğu (diğer PI'lara göre az), böbrek işlevi azalması.
KontrendikasyonAtazanavire aşırı duyarlılık; rifampisin, irinotekan, simvastatin gibi CYP3A4 substratları ve güçlü indükleyiciler ile birlikte kullanım; Child-Pugh C karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerPPI ve H2 blokerleri emilimini azaltır; tenofovir TDF düzeyini artırır (böbrek riski); rifampisin ve karbamazepin düzeyini düşürür; sitokrom P450 substratları (takrolimus, siklosporin, simvastatin) etkilenir; kobisistatla kreatinin yalancı yükselir.
DikkatNefrolitiyazis, kristal nefropatisi ve tenofovir birlikteliğinde böbrek işlevi izlenir; PPI ile birlikte kullanım önerilmez. Gebelikte kullanılabilir (bilirubin izlemi), Child-Pugh C'de önerilmez.

Erişkin dozu

Atazanavir 300 mg + ritonavir 100 mg günde bir, yemekle (ya da atazanavir 300 mg + kobisistat 150 mg). Önceden tedavi almamış hastada ritonavirsiz 400 mg günde bir seçeneği vardır, ancak tenofovirle birlikte kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; tenofovirle birlikte eGFR izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; nefrotoksik ilaçlarla dikkat.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; tenofovirle birlikte dikkat.
HemodiyalizTedavi almamış hastada 300 mg + ritonavir 100 mg; deneyimli hastada önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrolitiyaz, kristalüri ve nadiren interstisyel nefrit; tenofovirle birlikte eGFR düşüşü.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B300 mg günde bir (ritonavirsiz).
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda PR uzaması/AV blok, QT etkileşimleri ve indirekt hiperbilirubinemi (sarılık); nefrolitiyaz ve kolelitiyaz riski. PPI ve H2 bloker emilimi düşürür, birlikte kullanım sınırlıdır. Tenofovirle birlikte eGFR izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikRitonavirle güçlendirilmiş biçimde gebelikte kullanılır; anomali artışı bildirilmedi. 2.–3. trimesterde düzeyler düşer, doz ve viral yük izlenir; yenidoğanda hiperbilirubinemi.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme kararı yerel öneriye göre ortak alınır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C07AB03

Atenolol

Seçici β1 adrenerjik reseptör blokeri (suda çözünür)

Kalp ve jukstaglomerüler hücredeki β1 reseptörünü bloke eden, böbrekle atılan beta bloker; diyalizle uzaklaştığı için doz diyaliz sonrası verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp / böbrek › Kalp kası, jukstaglomerüler hücre › Hücre zarı (hücre dışı yüz) › Beta-1 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP üretirhücreyiçalıştırırSempatik uyarınoradrenalin ve adrenalin salınırSempatik sinir ucuβ1 reseptörükalpte ve jukstaglomerüler hücredeKalp ve JG hücre zarı · β1cAMP ve Ca²⁺ artışıhücre içi mesajcılarHücre içiHız, kontraktilite, renin↑kalp debisi ve kan basıncı artarKalp kası · JG hücresiAtenolol: β1reseptörünübloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sempatik uyarı β1 reseptörüne ulaşamaz → kalp hızı, debi ve renindüşer → kan basıncı ve miyokard oksijen tüketimi azalır.Suda çözünür: diyalizle uzaklaşır, böbrek yetersizliğinde birikir; çoğu beta blokerdenfarklı olarak karaciğerde yıkılmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası ve jukstaglomerüler hücre zarında. Ağızdan emilir, kandan reseptöre hücre dışından bağlanır. Suda çözünür, değişmeden idrarla atılır; KBH'de birikir.
Neye etki eder?β1 reseptörüne seçici ve yarışmalı bağlanır; noradrenalin ve adrenalin tutunamaz.
Ne olur?cAMP artışı azalır → kalp hızı, kontraktilite, AV iletim ve renin düşer → kan basıncı ve miyokard oksijen tüketimi azalır.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, anjina, miyokard infarktüsü sonrası, supraventriküler taşikardi; migren profilaksisi.
Yan etkilerBradikardi, yorgunluk, soğuk el-ayak, bronkospazm, erektil işlev bozukluğu, ani kesmede rebound taşikardi, hipoglisemi belirtilerini maskeleme.
KontrendikasyonKalp bloğu (2-3. derece), ağır bradikardi, kardiyojenik şok, tedavi edilmemiş feokromositoma, ağır astım.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazemle bradikardi ve blok; klonidinle ani kesmede hipertansif kriz; insülin ve oral antidiyabetikle hipoglisemi maskelenir; NSAİİ etkiyi azaltır.
DikkatAni kesilmez (rebound taşikardi, anjina, MI). Gebelikte fetal büyüme geriliği bildirilmiştir; tercih edilmez (gebelikte labetalol seçilir).

Erişkin dozu

Hipertansiyonda 25–50 mg/gün tek doz; en çok 100 mg/gün. Anjinada 50–100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; bradikardi izlenir.
eGFR 15–29eGFR 15–35: en çok 50 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 15: en çok 25 mg/gün ya da 50 mg gün aşırı.
Hemodiyaliz25–50 mg, HD günü seanstan sonra; seans öncesi verilmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD'deki gibi düşük doz (25 mg/gün ya da gün aşırı).
Diyalizle uzaklaşmaEvet (HD: evet; PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKaraciğerde metabolize olmaz; ayar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25 mg/gün ile başlanır, en çok 50–100 mg/gün. Bradikardi, hipotansiyon, düşme, soğuk ekstremite, yorgunluk ve hipoglisemi belirtilerinin maskelenmesi izlenir. Böbrekle atıldığı için eGFR düşükse doz azaltılır. Ani kesilmez.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel HT'de ilk basamak değil.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil ya da diltiazemle birlikte kalp bloğu riski.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskeler.
  • TIME-to-STOP A20sınıf üyesi olarak Astım öyküsünde, kardiyoselektif de olsa dikkatle kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde tercih edilmez; 2.–3. trimesterde fetal büyüme geriliği, yenidoğanda bradikardi/hipoglisemi: kaçınılır (labetalol seçilir).
EmzirmeSüte yüksek düzeyde geçer; bebekte bradikardi/hipoglisemi: tercih edilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-atensatenolol100 mg tablet
Tensinoratenolol50 mg tablet; 100 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Tenoretic

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FF05

Atezolizumab

Anti-PD-L1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)

Tümördeki PD-L1'i bloke eden immün kontrol noktası inhibitörü; NSCLC, SCLC, hepatoselüler karsinom ve melanomda kullanılır. Tuzaklar: pnömonit, kolit, hepatit, endokrinopati, nefrit; infüzyon reaksiyonu.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Tümör mikroçevresi · tümör hücresi ve T hücresi › Tümör hücresi zarı › PD-L1 ligandı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PD-L1 ilekarşılaşırT hücreyibaskılartümör kaçarT hücresi tümörü tanırTCR, tümör antijenini MHC üzerindetanıyıp T hücresini aktive ederT hücre zarı · TCRPD-1/PD-L1 temasıtümördeki PD-L1, T hücresindeki PD-1'ebağlanır; SHP-2'yi çağırırTümör hücre zarı · PD-L1T hücresi baskılanırTCR/CD28 sinyali söner, sitokin veöldürme işlevi düşerT hücresi içi · SHP-2Tümör kaçışıT hücresi tümör hücresini öldüremezTümör mikroçevresiAtezolizumab:tümördekiPD-L1'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PD-L1 kapanır → T hücresindeki PD-1'e ve B7.1'e bağlanamaz; Thücresi baskılanmaz ve tümörü öldürür.Fren kalktığı için sağlıklı dokulara karşı bağışıklık yanıtı da artar (kolit, pnömonit,nefrit gibi yan etkiler).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre dışında: kanda serbest dolaşır (IV antikor hücre içine girmez), tümör mikroçevresine geçer ve T hücresi ya da tümör hücresi yüzeyindeki PD-1/PD-L1 hedefine bağlanır.
Neye etki eder?Tümör ve bağışıklık hücrelerinin zarındaki PD-L1'e bağlanır; PD-L1'in T hücresindeki PD-1'e ve B7.1'e bağlanmasını engeller (ligandı kapatır).
Ne olur?PD-1 sinyali durur → T hücresi baskılanmaz, tümör antijenine yanıt sürer → T hücresi tümörü öldürür (Fc bölgesi ADCC yapmaz); aşırı bağışıklık yan etki yapar.

Klinik

EndikasyonNSCLC (adjuvan, tek başına ve kombinasyonla), yaygın evre küçük hücreli akciğer kanseri, hepatoselüler karsinom (bevacizumabla), BRAF V600 mutasyonlu melanom ve alveolar yumuşak doku sarkomu.
Yan etkilerYorgunluk, iştah kaybı, bulantı, öksürük, döküntü, kaşıntı, artralji, ateş; bağışıklık ilişkili: pnömonit, kolit, hepatit, nefrit, hipofizit, adrenal yetmezlik, tiroid ve pankreas (tip 1 DM) işlev bozukluğu, miyastenik sendrom; infüzyon reaksiyonu.
KontrendikasyonAtezolizumaba ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin farmakokinetik etkileşim yok. Sistemik kortikosteroid ve immünosüpresifler etkiyi azaltabilir (başlamadan önce kaçınılır; irAE tedavisi hariç). PPI ICI nefriti riskini artırabilir.
DikkatBaşlamadan önce ve her kürde TSH, karaciğer enzimleri, kreatinin, glukoz izlenir; irAE şüphesinde ilaç ara verilir, ≥ evre 2'de kortikosteroid. İlk infüzyon 60 dakika, tolere edilirse 30 dakika.

Erişkin dozu

IV: 1200 mg 3 haftada bir ya da 1680 mg 4 haftada bir (kiloya göre ayarlanmaz). Subkutan: 1875 mg 3 haftada bir. Adjuvan NSCLC'de 1 yıl.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok, dikkatle kullanılabilir.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBağışıklık ilişkili akut tübülointerstisyel nefrit (ICI nefriti) olabilir; PPI ve NSAİİ riski artırır; kreatinin ve idrar tetkiki izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri yetersiz; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda irAE sıklığı genel olarak benzer; ishal, öksürük-dispne, yorgunluk (tiroid, adrenal) ve kreatinin artışı sorgulanır. PPI ve NSAİİ gereksizse kesilir (ICI nefriti). Kırılgan hastada yarar-risk bireyselleştirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikFetal zarar ve düşük riski (hayvanda); gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 5 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeIgG süte geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 5 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tecentriqatezolizumab840 mg/14 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 1200 mg / 20 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AA05

Atorvastatin

HMG-KoA redüktaz inhibitörü (statin)

Karaciğerde kolesterol yapımını kısıtlayan statin; KBH'de kardiyovasküler riski azaltır, böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerekmez. Gebelikte kesilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Hücre içi (ER zarı) › HMG-KoA redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)birleşerekoluşurHMG-KoA redüktazdönüştürürbirçok basamaklakolesteroledönerAsetil-KoAkolesterol yapımının başlangıç maddesiHepatosit · sitoplazmaHMG-KoAara ürünHepatosit · ER zarıMevalonatyolun hız kısıtlayıcı basamağının ürünüHepatosit · sitoplazmaKolesterol (karaciğer)azalınca hepatosit LDL reseptörünüartırırHepatosit · kolesterol havuzuAtorvastatin:HMG-KoAredüktazı inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Karaciğer kolesterolü azalır → LDL reseptörü artar, kandaki LDLyüzde 40–55 düşer → aterosklerotik kardiyovasküler olaylar azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Hepatositte, endoplazmik retikulum zarındaki enzimde. Karaciğere taşıyıcıyla (OATP1B1) alınır; CYP3A4 ile yıkılır, böbrekle atılımı çok azdır.
Neye etki eder?HMG-KoA redüktazın aktif bölgesine yarışmalı bağlanır; HMG-KoA'nın mevalonata dönüşümü durur.
Ne olur?Kolesterol ↓ → LDL reseptörü artar, LDL yüzde 40–55 düşer → aterosklerotik olaylar azalır. Siklosporin gibi CYP3A4/OATP inhibitörleriyle miyopati riski artar.

Klinik

EndikasyonHiperkolesterolemi; diyalize girmeyen KBH'de ≥ 50 yaşta ve 18–49 yaşta kardiyovasküler risk varlığında birincil korunma; aterosklerotik kardiyovasküler hastalıkta ikincil korunma; nakil sonrası.
Yan etkilerKas ağrısı, nadiren miyopati ve rabdomiyoliz, karaciğer enzim artışı, yeni başlangıçlı diyabet riskinde hafif artış, GİS yakınması.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı ya da açıklanamayan kalıcı transaminaz artışı; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (klaritromisin, azoller, HIV proteaz inhibitörleri) ve greyfurt miyopati riskini artırır; siklosporinle birlikte kaçınılır ya da en çok 10 mg/gün; gemfibrozil, kolşisin ve fusidik asitle miyopati.
DikkatGebelik: kontrendike; gebelik planlanınca ya da öğrenilince kesilir (fetal gelişim için kolesterol gerekir, gebelikte yararı yoktur). Emzirme: önerilmez. Diyaliz hastasında yeni başlanmaz; önceden kullanılıyorsa sürdürülebilir.

Erişkin dozu

10–80 mg/gün tek doz, günün herhangi bir saatinde. KBH'de çoğunlukla 20 mg/gün; yüksek yoğunluklu tedavide 40–80 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; çoğunlukla 20 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; diyalizde yeni başlamanın yararı gösterilmemiştir.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizde yeni başlama önerilmez, başlanmış olan sürdürülür.
Periton diyaliziAyar gerekmez; yeni başlama önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; rabdomiyoliz ile ikincil AKI nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; düşük dozla başla, karaciğer testi izle.
Child-Pugh BDüzey belirgin artar: düşük dozla, yakın izle.
Child-Pugh CKullanılmaz; aktif karaciğer hastalığında kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 10–20 mg ile başla; sekonder korumada yarar belirgindir. Miyopati riski böbrek yetersizliği, hipotiroidi, makrolid/azol ve fibrat ile artar. Kas ağrısında CK bak, TSH kontrol et.

  • TIME-to-START A2sınıf üyesi olarak Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma için statin başlanır.
  • TIME-to-STOP A34sınıf üyesi olarak Yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demansta primer korumada kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kesilir (kolesterol sentezi fetal gelişim için gerekli); gebelik planlayanlarda önceden bırakılır.
EmzirmeEmzirmede önerilmez; süte geçiş olasıdır, veri sınırlı.

Türkiye’deki ürünler (18 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alvastinatorvastatin kalsiyum10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Amvastanatorvastatin · atorvastatin kalsiyum trihidrat10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
As-atoksatorvastatin10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Aterozatorvastatin10 mg film kapli tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film tablet
Atoratorvastatin kalsiyum10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Avitorelatorvastatin kalsiyum trihidrat10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Azimbraatorvastatin kalsiyum10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet; 80 mg film tablet
Cardynatorvastatin10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Cholvastatorvastatin10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Colastin-latorvastatin kalsiyum trihidrat10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Divatoratorvastatin kalsiyum10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Lipidraatorvastatin10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet; 80 mg film tablet
Lipitaksinatorvastatin10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Lipitoratorvastatin kalsiyum10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet; 80 mg film tablet
Lipsumatorvastatin10 mg 90 film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg 90 film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg 90 film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet …
Saphireatorvastatin · atorvastatin kalsiyum10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet; 80 mg film tablet
Tardenatorvastatin kalsiyum · atorvastatin kalsiyum trihidrat10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Torvaxalatorvastatin kalsiyum10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (10): Arotin 2.5, Arotin 5, Atodip, Atopir, Atopir 10, Atopir 20, Caduet, Ezetec Plus, Fixlip 10, Tratez

18 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Atovakon

Antiparazitik-antifungal (sitokrom bc1 inhibitörü, naftokinon)

Pneumocystis jirovecii profilaksisi ve tedavisinde, TMP-SMX'i tolere edemeyen hastada kullanılan, yağlı yemekle alınan oral süspansiyon; toksoplazma ve sıtmada da etkilidir.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfeksiyon (parazit, mantar) › Parazit ve mantar hücresi › Mitokondri iç zarı › Sitokrom bc1 (kompleks III)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)elektron verirproton gradyanıkurarenerji sağlarUbikinolmitokondriyal elektron taşıyıcısıParazit mitokondri iç zarıSitokrom bc1 (kompleks III)elektronu sitokrom c'ye aktarırParazit mitokondri iç zarıMitokondri zar potansiyeliATP ve pirimidin yapımı için gerekliParazit mitokondri iç zarıParazit-mantar çoğalmasıpnömosistis, toksoplazmaParazit ya da mantar hücresiAtovakon:kompleks III'ebağlanıp enzimitıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Elektron taşınması durur → zar potansiyeli çöker, ATP ve pirimidinyapılamaz → pnömosistis çoğalamaz; insan mitokondrisi çok daha az etkilenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelMikroorganizma içi
Nerede?Ağızdan, yağlı besinle emilir; kandan parazit/mantar hücresine ve onun mitokondri iç zarına ulaşır. Böbrek dozu gerekmez.
Neye etki eder?Ubikinol analoğudur; mitokondri solunum zincirinde sitokrom bc1 kompleksinin Qo bölgesine bağlanıp kapatır. İnsan enzimine çok daha zayıf etki eder.
Ne olur?Elektron taşınması durur → zar potansiyeli çöker, ATP ve pirimidin (DHODH) yapılamaz → parazit/mantar çoğalamaz (pnömosistis, toksoplazma).

Klinik

EndikasyonPneumocystis jirovecii pnömonisi profilaksisi (TMP-SMX alerjisi, sitopeni ya da G6PD eksikliğinde alternatif) ve hafif-orta pnömonisi tedavisi; toksoplazma profilaksisi.
Yan etkilerBulantı, ishal, karın ağrısı, döküntü, baş ağrısı, karaciğer enzim artışı, ateş, uykusuzluk.
KontrendikasyonAtovakona ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerRifampisin ve rifabutin düzeyini düşürür (birlikte kullanılmaz); tetrasiklin, metoklopramid düzeyi düşürebilir; etopozid ve varfarin düzeyi artabilir.
DikkatEmilim yağlı yemeğe bağlıdır; ishalde ve yemek yiyemeyen hastada yetersiz emilebilir. G6PD eksikliğinde dapsona göre güvenlidir. Gebelikte kullanılabilir (veri sınırlı); emzirmede dikkatle.

Erişkin dozu

Profilaksi: 1500 mg (10 mL süspansiyon) günde bir kez, yağlı yemekle. Hafif-orta pnömoni tedavisi: 750 mg günde 2 kez, 21 gün. Yağlı yemekle emilim yaklaşık 3 kat artar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta yetersizlik).
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar gerekmez, yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; yarar-risk dikkatle değerlendirilir.
HemodiyalizVeri sınırlı; proteine > %99 bağlı, diyalizle uzaklaşmaz, seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziVeri sınırlı; uzaklaşması beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (beklenir).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılacaksa karaciğer enzimleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; yağlı yemekle alınır (emilim belirgin artar), ishal ve kusmada emilim düşer. Bulantı, döküntü, karaciğer enzim artışı izlenir. Proguanilli kombinasyon ise böbrek ayarı gerektirir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi hayvanda gösterildi; yarar-risk değerlendirilir, tercihen alternatif.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Atrasentan

Seçici endotelin A reseptör antagonisti

Endotelin A reseptörünü seçici bloke eden oral ilaç; RAS blokajına rağmen proteinürisi süren IgA nefropatisinde proteinüriyi azaltmak için ek tedavi olarak incelenmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek (glomerül) › Glomerül damarı, podosit, mezangiyum › Hücre zarı: endotelin A (ETA) reseptörü › Endotelin tip A reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarırbariyeri bozarEndotelin-1endotel ve böbrek hücrelerininsalgıladığı güçlü vazokonstriktör peptidKan · glomerül kılcalıETA reseptörümezangiyum, podosit ve glomerülerarteriyol yüzeyindePodosit, mezangiyum, arteriyolHücresel etkivazokonstriksiyon, mezangiyal çoğalma,podosit hasarı, iltihapPodosit ve mezangiyum içiProteinüri ve fibrozglomerüler basınç artar, süzme bariyeribozulurGlomerül · filtrasyon bariyeriAtrasentan: ETAreseptörünühücre dışındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ET-1 reseptöre bağlanamaz → vazokonstriksiyon, mezangiyal çoğalma vepodosit hasarı azalır → proteinüri düşer.RAS blokajına eklenir (ACE inhibitörü/ARB'ye ek). Sıvı tutulumu ve embriyo-fetal toksisiteuyarısı vardır; kullanım öncesi gebelik dışlanmalı.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Glomerülün arteriyol duvarında, mezangiyumda ve podositin zarında. Ağızdan emilir, kanda dolaşır ve hücre zarındaki ETA reseptörüne hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?Endotelin-1'in ETA reseptörüne bağlanmasını seçici ve yarışmalı engeller (saf ETA antagonisti); anjiyotensin reseptörünü bloke etmez, bu yüzden RAS blokajına eklenir.
Ne olur?ETA kaynaklı vazokonstriksiyon, mezangiyal çoğalma, podosit hasarı ve iltihap azalır → proteinüri düşer (IgAN). Sıvı tutulumu ve embriyo-fetal toksisite uyarısı vardır.

Klinik

EndikasyonRAS blokajına rağmen proteinürisi süren IgA nefropatisi (ABD'de koşullu onaylı; Türkiye'de ruhsatsız).
Yan etkilerPeriferik ödem ve sıvı tutulumu, anemi (hemodilüsyon), baş ağrısı, hipotansiyon, karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonGebelik (embriyo-fetal toksisite), ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer endotelin antagonistleriyle birlikte verilmez; diüretik dozu sıvı tutulumuna göre ayarlanır; güçlü CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürebilir.
DikkatTeratojendir: doğurganlık çağındaki kadında gebelik testi ve güvenilir kontrasepsiyon zorunludur. Sıvı tutulumu ve kalp yetersizliği riski olan hastada diüretikle izlenir; karaciğer enzimleri bakılır.

Erişkin dozu

0,75 mg günde bir, ağızdan (ALIGN çalışmasındaki ve onaylı dozdur); mevcut ACE inhibitörü-ARB dozunun üzerine eklenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR ≥ 30'da ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR < 30'da çalışılmamış; başlanmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sıvı tutulumu, ödem ve başlangıçta eGFR'de hafif değişiklik.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVeri sınırlı; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sıvı tutulumu ve ödem (kalp yetersizliği riskinde dikkat), anemi ve hipotansiyon izlenir; 0,75 mg/gün mevcut ACEİ/ARB dozuna eklenir. Karaciğer enzimleri izlenir. Endotelin antagonistleri embriyo-fetal toksiktir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir (embriyo-fetal toksisite; endotelin reseptör antagonisti sınıf etkisi).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A03BA01

Atropin

Antimuskarinik (belladonna alkaloidi)

Asetilkolinin muskarinik reseptörlerini yarışarak kapatır; semptomatik bradikardide, organofosfat-karbamat zehirlenmesinde ve premedikasyonda kullanılır. Tuzağı: < 0,5 mg dozda paradoks bradikardi.

Etki mekanizması

Etki yeriOtonom sinir sistemi › Parasempatik hedef organlar › Hedef hücrenin postsinaptik zarı › Muskarinik asetilkolin reseptörü (M1–M5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırG proteininiaçaryanıtı başlatırParasempatik sinir ucuvagus ve diğer uçlar asetilkolin (ACh)salgılarSinaps · parasempatik uçMuskarinik reseptörSA düğüm, bez ve düz kas hücresininzarındaHedef hücre zarı · M2/M3G proteini yoluM2: K⁺ kanalı açılır; M3: Ca²⁺ artarHedef hücre içiHedef organ yanıtınabız yavaşlar, salgı artar, düz kaskasılırSA düğüm · bez · düz kasAtropin:muskarinikreseptörüyarışarakkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ACh reseptöre bağlanamaz → vagal tonus kalkar, nabız artar, salgılarkurur; antikolinerjik yan etkiler aynı mekanizmadan gelir.Düşük dozda (< 0,5 mg) merkezi vagal uyarı baskın gelip geçici bradikardi yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda serbest dolaşır, kan-beyin bariyerini geçer; hedef organ hücrelerinin zarındaki muskarinik reseptörlere (SA düğüm, bezler, düz kas, göz) ulaşır.
Neye etki eder?Muskarinik reseptörde asetilkolinle yarışır (yarışmalı antagonist); reseptörü uyarmaz, yalnız asetilkolinin bağlanmasını engeller.
Ne olur?Vagal etki kalkar → SA düğüm hızlanır, tükürük ve bronş salgısı azalır, göz bebeği büyür, bağırsak ve mesane gevşer. Organofosfatta biriken asetilkolinin muskarinik etkisi kapanır.

Klinik

EndikasyonSemptomatik bradikardi; organofosfat ve karbamatlı böcek ilacı ile sinir gazı zehirlenmesi; kolinesteraz inhibitörü etkisinin geri çevrilmesi; anestezi öncesi salgı azaltma; (oftalmik formu midriyazis).
Yan etkilerAğız kuruluğu, taşikardi, midriyazis ve bulanık görme, idrar retansiyonu, kabızlık, ateş, deride kızarıklık; yüksek dozda ajitasyon, deliryum, halüsinasyon, nöbet; dar açılı glokom atağı.
KontrendikasyonDar açılı glokom, mekanik GİS tıkanıklığı ya da paralitik ileus, toksik megakolon, obstrüktif üropati (zehirlenme ve yaşamı tehdit eden bradikardide mutlak kontrendikasyon yoktur).
EtkileşimlerDiğer antikolinerjikler (trisiklikler, antihistaminikler, antipsikotikler, antiparkinson ilaçlar) etkiyi ve deliryum riskini artırır. Kolinesteraz inhibitörleri etkiyi antagonize eder. Digoksin emilimi artabilir.
DikkatBradikardide 0,5 mg'ın altındaki dozlar paradoks bradikardi yapabilir. Yaşlıda santral antikolinerjik sendrom (deliryum) hızla gelişir. Organofosfat zehirlenmesinde doz, bronş salgısı kuruyana kadar titre edilir.

Erişkin dozu

Bradikardi (ACLS): 1 mg IV bolus, 3–5 dakikada bir tekrar, toplam en çok 3 mg. Organofosfat zehirlenmesi: 1–2 mg IV, 5 dakikada bir ikiye katlanarak, bronş salgısı kuruyana kadar. Premedikasyon: 0,4–0,6 mg IM ya da IV.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; tekrarlayan dozda birikim, antikolinerjik toksisite izlenir.
eGFR 15–29Tek acil dozda ayar gerekmez; tekrarlayan dozda azaltılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tek acil dozda ayar gerekmez; tekrarlayan dozda azaltılır.
HemodiyalizAcil dozda ayar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; birikim izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır ya da veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; idrar retansiyonu (antikolinerjik) obstrüktif üropatiyi taklit eder.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BTek dozda ayar gerekmez; tekrarlayan dozda dikkat.
Child-Pugh CTek acil dozda ayar gerekmez; tekrarlayan dozda dikkat, deliryum izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda santral antikolinerjik etki (deliryum, ajitasyon), idrar retansiyonu, kabızlık ve glokom atağı riski yüksektir; mümkünse alternatif tercih edilir. Bradikardide acil dozlar yaşa göre değişmez, ancak koroner iskemi ve taşiaritmi izlenir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik yük deliryum ve demansı kötüleştirir; yaşlıda atropin yalnız zorunlu endikasyonda kullanılır.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Antikolinerjik yük: kabızlık, idrar retansiyonu, glokom, düşme ve bilişsel bozulma.

AGS Beers 2023 antikolinerjik antispazmodikler (atropin, belladonna; oftalmik hariç) yaşlıda kaçınılır; deliryum ve demansta kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer, fetal taşikardi yapabilir. Yaşamı tehdit eden bradikardi ve zehirlenmede gerektiğinde kullanılabilir; tekrarlayan yüksek dozdan kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer ve süt üretimini azaltabilir; tek acil doz uygundur, tekrarlayan dozdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Atropin Sulfat Biofarmaatropine0,25 mg/1 ml 10 ampul; 0,25 mg/1 ml 100 ampul; 0,5 mg/1 ml 100 ampul; 0,50 mg/1 ml 10 ampul; 1 mg/1 ml 100 ampul
Atropin Sülfat Biofarmaatropine1 mg 10 ampul
Atropin Sülfat Galenatropin sülfat0,25 mg/1 ml IV/IM/SC enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/1 ml IV/IM/SC enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/1 ml IV/IM/SC enjeksiyonluk çözelti
Atropin Sülfat Onfarmaatropin sülfat0,25 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Atropin Sülfat Oselatropin sülfat0,25 mg/1 ml i,v/i,m/s,c enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 0,25 mg/1 ml ı,v/ı,m/s,cenjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 0,5 mg/1 ml i,v/i,m/s,c enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 1 mg/1 ml ı,v/ı,m/s,cenjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Atropin Sülfat 1atropin sülfat2 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 4 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Drogsan Atropin Sulfatatropin sülfat1 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 2 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 4 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Drogsan Atropin Sülfatatropin sülfat1 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Turktipsan Atropin Sülfatatropin sülfat0,25 mg/ml IM/SC/IV enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/ml IM/SC/IV enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/ml IM/SC/IV enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (2): Lomotil, Sidonna Tablet

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Avakopan

C5a reseptör (C5aR1) antagonisti

Nötrofil C5a reseptörünü kapatan oral ilaç; ANCA ilişkili vaskülitte (granülomatöz polianjiit, mikroskobik polianjiit) glukokortikoid dozunu azaltmak için indüksiyona eklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi · kompleman › Nötrofil › Hücre zarı (hücre dışına bakan yüz) › C5a reseptörü 1 (C5aR1)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)C5'i kesernötrofilebağlanırhücreyi aktiveederAlternatif yol aktivasyonuANCA ve primlenmiş nötrofiller komplemanyolunu uyarırKan · komplemanC5a oluşumuC5 kesilir, güçlü anafilatoksin C5aaçığa çıkarKan · C5aNötrofil C5aR1nötrofil yüzeyinde C5a'yı tanıyanreseptörNötrofil zarı · C5aR1Nötrofil aktivasyonugranül ve oksijen radikali salar, damarıve glomerülü zedelerDamar duvarı ve glomerülAvakopan:C5aR1'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: C5a nötrofile ulaşamaz → ANCA aracılı nötrofil aktivasyonu ve damarnekrozu azalır; remisyon korunurken steroid dozu düşürülebilir.CYP3A4 substratıdır; karaciğer enzimlerinde yükselme yapabilir, izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Nötrofilin yüzeyinde, damar içinde. Oral küçük molekül kanla dolaşır ve zardaki reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?C5aR1'e bağlanıp C5a'nın reseptörü uyarmasını engeller (seçici antagonist). C5a düzeyi değişmez; C5b-9 (membran saldırı kompleksi) yolu etkilenmez.
Ne olur?Nötrofil primlenmesi, damara yapışma ve granül salınımı azalır → ANCA aracılı damar ve glomerül hasarı yavaşlar; steroid dozu düşürülebilir. Enfeksiyon savunması korunur.

Klinik

EndikasyonRituksimab ya da siklofosfamid ile birlikte, ağır aktif ANCA ilişkili vaskülit (granülomatöz polianjiit, mikroskobik polianjiit) indüksiyonu; steroid tasarrufu.
Yan etkilerKaraciğer enzimi yüksekliği, bulantı, ishal, baş ağrısı, enfeksiyon, lökopeni, anjiyoödem (nadir), hepatit B reaktivasyonu.
KontrendikasyonAvakopana ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık, aktif ağır enfeksiyon; ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleriyle (itrakonazol, ritonavir) doz azaltılır (ABD etiketi: 30 mg günde 1 kez; AB KÜB'e bakılır); güçlü CYP3A4 indükleyicilerinden (rifampisin) kaçınılır; CYP3A4 substratlarının (takrolimus) düzeyi izlenir.
DikkatBaşlamadan önce HBV taraması (HBsAg, anti-HBc); karaciğer enzimleri ve bilirubin başlangıçta, ilk 6 ay yakın aralıklarla izlenir. ALT/AST > 3 × ULN'de kesilir. Gebelik ve emzirmede veri yetersizdir; kontrasepsiyon önerilir. Erişim kısıtlı olduğundan hastaya vaat etmeden önce temin yolu doğrulanır.

Erişkin dozu

30 mg (3 × 10 mg kapsül) günde 2 kez, yemekle, bütün yutularak; indüksiyonda 52 haftaya kadar, kılavuzlar ve ruhsat bilgisi esastır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR ≥ 15'te ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışmalarda dışlanmıştır; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaÇalışılmamıştır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAB KÜB'de önerilmez; ABD: 30 mg günde 1 kez.

Yaşlıda kullanım

30 mg günde 2 kez yemekle, bütün yutulur; yaşa bağlı ayar gerekmez. Karaciğer enzimleri (ilk 6 ayda sık), enfeksiyon ve anjiyoödem izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitörleri (itrakonazol, klaritromisin) dozu değiştirir; steroid azaltmak amaçlıdır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri yetersiz; gebelikte önerilmez.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; risk dışlanamaz, tercih edilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L04AX01

Azatiyoprin

Pürin antimetaboliti (immünsüpresif)

6-merkaptopürinin ön ilacı; pürin yapımını bozarak lenfosit çoğalmasını azaltır. TPMT eksikliğinde ve allopurinolle ağır kemik iliği baskısı yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Bölünen T ve B lenfosit › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Pürin sentezi ve DNA

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)nükleotidyapımına girernükleik asityaparhücreyibölündürürPürin öncülerihücrenin de novo ve kurtarma yolundangelen yapı taşlarıLenfosit · sitoplazmaPürin nükleotid senteziAMP ve GMP yapılırLenfosit · sitoplazmaDNA-RNA yapımıbölünen hücrenin hazırlığıLenfosit · çekirdekLenfosit çoğalmasıT ve B hücre sayısı artarBölünen lenfositAzatiyoprin:aktif metabolitipürin yapımınıbozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Bölünen lenfositlerde DNA yapımı bozulur → T ve B hücre çoğalmasıazalır.Yıkım: TPMT ve ksantin oksidaz. Allopurinol-febuksostat ksantin oksidazı kapatırsa aktifmetabolit birikir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Lenfosit içinde. Ön ilaçtır; kanda glutatyonla 6-merkaptopürine dönüşür, hücre içinde aktif tiyoguanin nükleotidlerine çevrilir.
Neye etki eder?Tiyoguanin nükleotidleri de novo pürin sentezini baskılar ve DNA'ya yanlış baz olarak girer.
Ne olur?Bölünen T ve B hücrelerinde DNA yapımı bozulur → çoğalma azalır, immünsüpresyon. Allopurinol/febuksostat eşlikte metabolit birikir, kemik iliği baskılanır.

Klinik

EndikasyonLupus ve ANCA vasküliti idamesi, otoimmün hepatit, inflamatuvar bağırsak hastalığı, nakil (günümüzde daha az).
Yan etkilerKemik iliği baskısı, hepatotoksisite, pankreatit, bulantı, enfeksiyon, deri kanseri ve lenfoma riski.
KontrendikasyonBilinen homozigot TPMT ya da NUDT15 eksikliği (çok düşük doz ya da başka ilaç).
EtkileşimlerAllopurinol ve febuksostat (ağır miyelotoksisite: birlikte zorunluysa doz dörtte bire indirilir); varfarin etkisini azaltabilir; ACE inhibitörleriyle anemi.
DikkatBaşlamadan TPMT aktivitesi (olanak varsa NUDT15) bakılır. İlk ay haftalık, sonra aylık kan sayımı ve karaciğer testleri. Gebelikte kullanılabilir (mikofenolatın aksine).

Erişkin dozu

1–2,5 mg/kg/gün; düşük dozla başlanıp kan sayımıyla artırılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan sayımı izlenir.
eGFR 15–29Doz aralığının alt sınırı kullanılır; kan sayımıyla izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dozun alt sınırı; kan sayımı sık izlenir.
HemodiyalizSeanstan sonra verilir; dozun alt sınırı.
Periton diyaliziVeri sınırlı; dozun alt sınırı, kan sayımıyla.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen. PD: veri yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başla, kan sayımı ve karaciğer testleri sık izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır ya da çok düşük dozla uzman izleminde.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (1 mg/kg/gün), TPMT/NUDT15 bakılması önerilir; kan sayımı ve karaciğer testi sık izlenir. Allopurinol ya da febuksostatla birlikte verilmez (miyelosupresyon). Cilt kanseri riski için güneşten korun.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli endikasyonda (nakil, lupus, İBH) sürdürülebilir; doz mümkün olan en düşük düzeyde, fetal kan sayımı yakından izlenir.
EmzirmeMetabolitleri süte az geçer; emzirme genellikle uygun kabul edilir, bebek kan sayımı izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Azathioprineazathioprine50 mg 100 tablet atafarm
Azathioprine Pchazathioprine50 mg tablet
Imuranazathioprine25 mg tablet; 50 mg flakon; 50 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09CA09

Azilsartan

Anjiyotensin II reseptör blokeri (ARB; ön ilaç)

AT1 reseptörünü güçlü ve yavaş ayrışan biçimde kapatan ARB ön ilacı; hipertansiyonda kullanılır. Hiperkalemi, kreatinin yükselmesi ve gebelikte fetal toksisite tuzaktır; ACEi ya da aliskirenle birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi · böbrek › Damar düz kası, adrenal korteks, glomerül › Hücre zarı › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içisinyali başlatırbasıncı artırırAnjiyotensin IIACE ile oluşan güçlü damar daraltıcıpeptidKan · plazmaAT1 reseptörüdamar düz kası, adrenal korteks veglomerül zarında G proteinine bağlıreseptörDamar düz kası · AT1Damar daralması, aldosteronCa²⁺ artar, tuz ve su tutulurDüz kas ve adrenal hücre içiTansiyon, glomerüler basınçefferent daralma ve volüm artışıylayükselirEfferent arteriyol · glomerülAzilsartan: AT1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AT1 kapanır → damar gevşer, aldosteron azalır; tansiyon veintraglomerüler basınç düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damar düz kası, böbrek (efferent arteriyol) ve adrenal korteks hücre zarında. Oral ön ilaç bağırsakta azilsartana hidrolize olur; kandan hedefe ulaşır.
Neye etki eder?Anjiyotensin II'nin AT1 reseptörüne bağlanmasını engeller (antagonist); reseptörden yavaş ayrılır.
Ne olur?Damar daralması ve aldosteron salımı azalır → tansiyon düşer, efferent arteriyol genişler, intraglomerüler basınç ve proteinüri azalır; potasyum tutulumu artabilir.

Klinik

EndikasyonErişkinde esansiyel hipertansiyon.
Yan etkilerBaş dönmesi, ishal, hipotansiyon, hiperkalemi, kreatinin ve CK yükselmesi, bulantı, kas spazmı, nadiren anjiyoödem.
KontrendikasyonGebelik (2.–3. trimester), diyabet ya da GFR < 60'ta aliskirenle birlikte kullanım, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerK tutucu diüretik, potasyum takviyesi, trimetoprim ile hiperkalemi; NSAİİ ve diüretiklerle AKI; lityum düzeyi artar; ACEi ve aliskirenle ikili RAS blokajı önerilmez.
DikkatVolüm eksikliğinde (yüksek doz diüretik) başlangıç dozu azaltılır. Başlangıçta ve doz artışında kreatinin ve potasyum izlenir. Bilateral renal arter darlığında kaçınılır.

Erişkin dozu

40 mg günde 1 kez; 2–4 hafta sonra gerekirse 80 mg. Volüm eksikliği riskinde başlangıç 20 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: deneyim sınırlı; 40 mg ile dikkatle, K ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılması sınırlı; dikkatle ve yakın izlemle.
HemodiyalizÇalışılmamış; önerilmez ya da uzman izlemiyle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (protein bağlanması > %99); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfferent arteriyol genişlemesiyle GFR düşer; kreatinin > %30 artarsa ve K > 5,5'te gözden geçirilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; 20 mg ile başlama düşünülebilir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez; volüm eksikliğinde ya da çok yaşlıda 20 mg ile başla. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin yükselmesi izlenir; başlangıçtan 1–2 hafta sonra K ve kreatinin bakılır.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken RAS blokeri başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle potasyum izlenmeden birlikte kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 iken K yakından izlenemiyorsa ARB kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüride ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.
  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 mmHg'da antihipertansif başlanır.

AGS Beers 2023 ≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Azedokazilsartan kamedoksomil40 mg tablet; 80 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Azedok Plus

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01FA10

Azitromisin

Makrolid (azalid) antibiyotik

Bakteri ribozomunun 50S alt birimine bağlanıp protein sentezini durduran makrolid; uzun doku yarı ömrü nedeniyle kısa kürle kullanılır. CYP3A4 etkisi zayıftır; klaritromisinden güvenli bir seçenektir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · ribozom › 50S alt birim · 23S rRNA › Peptid çıkış tüneli

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zinciri uzatırprotein yaparçoğalmayı sağlarBakteri ribozomu (70S)30S ve 50S alt birimlerden kurulurBakteri ribozomu50S: uzama ve translokasyonzincire amino asit ekler ve zinciriçıkış tünelinden iterBakteri ribozomu · 50SBakteri proteinlerienzimler ve yapı proteinleriBakteri sitoplazmasıBakteri çoğalmasıprotein yapamayan bakteri bölünemezBakteri hücresiAzitromisin:50S'ye bağlanır,proteinsentezinidurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peptid zinciri uzamaz, çıkış tüneli tıkanır → protein yapılamaz →bakteri çoğalamaz. Yarı ömrü 2–3 gün; ağırlıkla safra ve dışkıyla atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazmada). Bağırsaktan emilir, dokuda ve fagositlerde yüksek birikir; hücre zarından geçerek ribozoma ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 50S alt biriminde 23S rRNA'ya bağlanır; peptid zincirinin ilerlemesini ve çıkış tünelinden geçişini tıkar.
Ne olur?Protein zinciri uzayamaz → bakteri enzim ve yapı proteini yapamaz → çoğalması durur (genelde bakteriyostatik). İnsan ribozomu (80S) etkilenmez.

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, atipik pnömoni (Mycoplasma, Chlamydia, Legionella), sinüzit, farenjit, klamidya ve bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, MAC profilaksisi; leptospirozda ve bruselloz-riketsiyozda alternatif.
Yan etkilerBulantı, ishal, karın ağrısı; QT uzaması ve torsades; kolestatik hepatit; işitme kaybı (yüksek doz, uzun süre); C. difficile ishali; döküntü.
KontrendikasyonMakrolidlere aşırı duyarlılık; azitromisine bağlı kolestatik sarılık öyküsü; QT uzamasında kullanılmaz.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (florokinolon, antipsikotik, ondansetron, amiodaron); varfarin (INR); digoksin ve kolşisin (P-gp ile düzeyleri artar, toksisite bildirildi); siklosporin-takrolimus (hafif düzey artışı, klaritromisinden çok daha az).
DikkatQT uzaması riski olan hastada (hipokalemi, hipomagnezemi, kalp hastalığı, QT uzatan ilaç) EKG ve elektrolit bakılır. Gebelikte güvenli kabul edilen makrolidlerdendir; emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

500 mg günde bir 3 gün ya da ilk gün 500 mg, sonra 250 mg × 4 gün; klamidya 1 g tek doz; MAC profilaksisi 1200 mg haftada bir. Hafif leptospirozda doksisiklinin alternatifi olarak kullanılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)GFR < 10: AUC yaklaşık üçte bir artar; dikkatle kullanılır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut interstisyel nefrit.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri yok; dikkatle, karaciğer testleri izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda QT uzaması ve torsades (bradikardi, hipoK/hipoMg, QT uzatan ilaçlar), nadiren işitme kaybı görülebilir. KOAH'ta uzun süreli profilakside işitme ve QT izlenir. Klaritromisine göre CYP3A4 etkileşimi azdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılabilir (klamidyada tercih edilir); makrolidler arasında en çok veri vardır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal ve kandidiyaz olabilir; kısa kür kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adamaksazitromisin dihidrat200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 500 mg film kapli tablet
Azaxazitromisin dihidrat500 mg 3 film tablet
Azeltinazitromisin dihidrat200 mg/5 ml oral süspansiyon için kuru toz; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Azitroazithromycin · azitromisin dihidrat200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg film kapli tablet; 500 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 500 mg film kapli tablet
Azomaxazitromisin dihidrat200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 500 mg film kapli tablet
Azroazitromisin dihidrat200 mg /5 mloral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 500 mg film kapli tablet
Maxitroazitromisin dihidrat500 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Tiasetazitromisin dihidrat500 mg film kapli tablet
Tremacazitromisin dihidrat200 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg kapsül; 500 mg film tablet
Zitorelazitromisin dihidrat500 mg film kapli tablet
Zitrasinazitromisin dihidrat · azitromisin200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 500 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 500 mg film kapli tablet
Zitrocidazitromisin500 mg film tablet
Zitromaxazitromisin dihidrat200 mg/5 ml oral suspansiyon; 500 mg film tablet
Zitrotek Film Kapli Tabletazithromycin

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Azol antifungaller ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · azol antifungal (CYP51 inhibitörü)

Mantar ergosterol sentezini kapatan antifungaller. Nakil tuzağı: CYP3A4 inhibisyonu kalsinörin ve mTOR inhibitörü düzeyini artırır; IV vorikonazol-posakonazolde siklodekstrin birikir; flukonazol böbrekle atılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Mantar hücresi · endoplazmik retikulum › Lanosterol 14α-demetilaz (CYP51)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CYP51'e girermetil sökülür,ergosterol olurzara yerleşirLanosterolmantar zarı sterolünün öncülü; hücreiçinde yapılırMantar ER · sterol yapımı14α-demetilaz (CYP51)lanosterolün metil grubunu sökensitokrom P450 enzimiMantar ER zarı · CYP51Ergosterolmantar zarının ana sterolü (insankolesterolünün karşılığı)Mantar hücre zarıSağlam mantar zarıakışkanlık, taşıyıcılar ve enzimleryerinde çalışırMantar hücre zarıAzol: CYP51'ebağlanıpergosterolyapımınıdurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CYP51 kapanır → ergosterol azalır, toksik sterol birikir; zarbozulur, mantar büyümesi durur.İnsan CYP3A4'ünü de inhibe ederler (en çok ketokonazol, itrakonazol, vorikonazol,posakonazol; flukonazol orta): ilaç etkileşimleri.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin içinde, endoplazmik retikulum zarında. Yağda çözünen ilaç hücreye girer ve ergosterol yapımının olduğu yere ulaşır.
Neye etki eder?Mantar sitokrom P450 enzimi lanosterol 14α-demetilazın (CYP51) hem demirine azol halkası ile bağlanır; enzim lanosterolü ergosterole çeviremez.
Ne olur?Ergosterol azalır, toksik 14α-metil sterol birikir → zar bozulur, büyüme durur (maya: fungistatik; küfte vorikonazol, itrakonazol, posakonazol etkilidir).

Klinik

EndikasyonKandidiyaz (vajinal, orofaringeal, özofageal, kandidemi; flukonazol), kriptokokoz (flukonazol), invaziv aspergilloz (vorikonazol, posakonazol, itrakonazol), mukormikoz (posakonazol), onikomikoz ve dermatofit (itrakonazol), endemik mikozlar (itrakonazol), antifungal profilaksi (posakonazol, flukonazol); ketokonazol: Cushing ve steroide dirençli hiperkalsemi gibi özel durumlar.
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, karaciğer enzimi yüksekliği ve nadir ağır hepatotoksisite, QT uzaması, baş ağrısı; vorikonazolde görme bozukluğu, halüsinasyon ve fototoksisite; itrakonazolde kalp yetmezliği, ödem ve hipokalemi; ketokonazolde adrenal baskılanma ve jinekomasti.
KontrendikasyonAzole aşırı duyarlılık; simvastatin, lovastatin, ergot, pimozid ve kinidin birlikte; itrakonazolde kalp yetmezliği; ketokonazolde karaciğer hastalığı; vorikonazolle sirolimus; gebelik (vorikonazol, yüksek doz flukonazol).
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri: takrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeyini birkaç kat artırır (nefrotoksisite); vorikonazol ve posakonazol başlanırken kalsinörin dozu önceden azaltılır, kesilince düzey düşer. Statin (rabdomiyoliz), kolşisin, finerenon, DOAK, kalsiyum kanal blokerleri ve QT uzatanlar etkilenir. PPI-antasit itrakonazol kapsül ve ketokonazol emilimini azaltır; rifampisin ve karbamazepin azol düzeyini düşürür.
DikkatNakil hastasında azol başlanınca ve kesilince takrolimus, siklosporin ya da mTOR inhibitörü düzeyi hemen ve sık kontrol edilir. Başlangıçta ve izlemde karaciğer testi; QT uzatanlarda EKG, K⁺ ve Mg²⁺. Vorikonazol ve yüksek doz flukonazol teratojendir; doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon. İtrakonazol kapsül tok, solüsyon aç karnına alınır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Flukonazol: vajinal kandidiyazda 150 mg tek doz; kandidemide 800 mg yükleme, sonra 400 mg/gün. İtrakonazol: kapsül 100–200 mg günde 1–2 kez, tok karnına. Vorikonazol: IV ilk gün 6 mg/kg 12 saatte bir (2 doz), sonra 4 mg/kg 12 saatte bir; oral 200 mg 12 saatte bir. Posakonazol: gecikmeli salımlı tablet ilk gün 300 mg günde iki kez, sonra 300 mg günde bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Flukonazol yükleme sonrası idame yarı doz; diğerleri ayarsız (oral).
eGFR 15–29Flukonazol yarı doz; IV vorikonazol ve posakonazolde siklodekstrin birikir, oral tercih.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Flukonazol yarı doz; IV vorikonazol ve posakonazol kaçınılır, oral kullanılır.
HemodiyalizFlukonazol olağan doz, seans sonrası; diğerleri ayarsız (oral).
Periton diyaliziFlukonazol yarı doz ya da 24–48 saatte bir; diğerleri ayarsız.
Diyalizle uzaklaşmaHD: flukonazol evet, diğerleri hayır. PD: flukonazol kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; IV formlardaki siklodekstrin birikir; etkileşimle kalsinörin inhibitörü nefrotoksisitesi.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testi izlenir; ketokonazol kullanılmaz.
Child-Pugh BVorikonazol idame yarı doz; posakonazol dikkatle; ketokonazol kontrendike.
Child-Pugh CVorikonazol çalışılmamış; itrakonazol yalnız yarar zarardan fazlaysa; ketokonazol kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hepatotoksisite, QT uzaması ve çok sayıda CYP3A4 ve CYP2C19 etkileşimi önemlidir (statin, kalsinörin inhibitörü, DOAK, varfarin, opioid). İtrakonazol kalp yetmezliğinde negatif inotroptur; vorikonazolde görsel ve nöropsikiyatrik yan etki ile düzey izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; yüksek doz flukonazol ve vorikonazol 1. trimesterde malformasyon yapabilir. Vajinal kandidiyazda tek doz 150 mg riski düşüktür.
EmzirmeFlukonazol süte geçer, tek dozda uygundur; diğerleri için veri sınırlı, önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Flukonazol · İtrakonazol · Ketokonazol · Vorikonazol · Posakonazol

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): İzavukonazol, Mikonazol, Klotrimazol

↑ DizinATC M03BX01

Baklofen

GABA-B agonisti (merkezi etkili kas gevşetici)

Omurilikte GABA-B reseptörünü uyararak spastisiteyi azaltan kas gevşetici; böbrekle atıldığı için böbrek yetersizliğinde birikir ve ağır ensefalopati yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve motor nöron › Presinaptik zar › GABA-B reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ girişiylesalınıruyarırkası kasarAfferent uç uyarısıkas gerilimi duyusu omuriliğe gelir;Ca²⁺ kanalları açılırAfferent uç · presinaptik zarGlutamat salınımıuyarıcı nörotransmitter sinapsa boşalırOmurilik sinapsıMotor nöron uyarılırateşleme sıklığı artarAlfa motor nöronKas tonusugerim refleksi ve kas kasılmasıİskelet kasıBaklofen:presinaptikGABA-Breseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glutamat salınımı azalır → motor nöron daha az uyarılır, spastisiteve kas spazmı düşer. Aşırı etkide güçsüzlük, sedasyon ve solunum baskılanmasıgörülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Omurilikte, afferent sinir uçlarının presinaptik zarında. Ağızdan emilir; dozun %70–85'i değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Presinaptik GABA-B reseptörünü (G proteinine bağlı) uyarır; Ca²⁺ girişi azalır.
Ne olur?Glutamat ve substans P salınımı düşer, motor nöron daha az uyarılır → gerim refleksi ve spastisite azalır; KBH'de birikim: ensefalopati, sedasyon.

Klinik

EndikasyonMultipl skleroz, omurilik hasarı ve diğer nedenlere bağlı spastisite; ağır spastisitede intratekal kullanım; hıçkırık ve trigeminal nevralji (ruhsat dışı).
Yan etkilerSedasyon, baş dönmesi, kas güçsüzlüğü, bulantı, konfüzyon; ani kesilince nöbet, halüsinasyon, hipertermi ve spastisitede geri tepme; zehirlenmede ensefalopati, koma, solunum baskılanması, bradikardi.
KontrendikasyonBaklofene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol, opioid, benzodiazepin ve diğer sedatiflerle sedasyon ve solunum baskılanması artar; antihipertansiflerle hipotansiyon; levodopa ile konfüzyon ve halüsinasyon.
DikkatBöbrek yetersizliğinde baklofen toksisitesi sık ve yanlış tanınır (ensefalopati, miyoklonus, koma, EEG'de trifazik dalga). Şüphede ilaç kesilir; diyaliz hastasında baklofen hemodiyalizle uzaklaştırılır ve ağır zehirlenmede acil HD uygulanır. Ani kesilmez (intratekal pompa dahil).

Erişkin dozu

5 mg günde 3 kez ile başlanır, her 3 günde bir artırılır; olağan 30–75 mg/gün, en çok 100 mg/gün (üç-dört doza bölünmüş).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60eGFR 60–80: doz yaklaşık üçte bir azaltılabilir; yakın izlem.
eGFR 30–59eGFR 30–50: doz yaklaşık yarıya azaltılır.
eGFR 15–29Mümkünse kullanılmaz; zorunluysa 2,5–5 mg/gün gibi çok düşük doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (ensefalopati riski).
HemodiyalizKaçınılır; zorunluysa çok düşük doz, seans sonrası; zehirlenmede HD uygulanır.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimle ensefalopati (konfüzyon, miyoklonus, koma).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sedasyon hepatik ensefalopatiyle karışabilir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 5 mg gece ile başlanır, yavaş artırılır. Sedasyon, konfüzyon, düşme görülür; ani kesme yoksunluk ve nöbet yapar. Böbrekle atılır: eGFR düşükken ensefalopati riski yüksek, çok düşük doz gerekir.

  • TIME-to-STOP E11sınıf üyesi olarak Spastisite dışında kas-iskelet ağrısında sistemik kas gevşetici kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYalnız yarar riski aşıyorsa; veri sınırlı. Ani kesme yoksunluk yapar, doğuma yakın yenidoğanda yoksunluk bildirilmiş.
EmzirmeSüte çok az geçer; oral dozda kabul edilebilir, bebek sedasyon açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Baclofen Sintetica İntratekalbaklofen0,05 mg/1 ml infüzyonluk çözelti; 10 mg/20 ml infüzyonluk çözelti; 10 mg/5 ml infüzyonluk çözelti; 40 mg/20 ml infüzyonluk çözelti
Baclorexbaklofen0,05 mg/ml intratekal enjeksiyonluk çözelti; 10 mg/20 ml intratekal infüzyonluk çözelti; 10 mg/5 ml intratekal infüzyonluk çözelti
Baxenbaklofen0,05 mg/ml intratekal infüzyonluk çözelti; 10 mg/20 ml intratekal infüzyonluk çözelti; 10 mg/5 ml intratekal infüzyonluk çözelti
Lioresalbaclofen10 mg tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Baksdrostat

Aldosteron sentaz (CYP11B2) inhibitörü (araştırma aşamasında)

Aldosteron yapımını doğrudan engelleyen oral araştırma ilacı; dirençli ve kontrolsüz hipertansiyonda ve KBH'li hastada kan basıncını düşürmüştür. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriAdrenal bez › Zona glomerulosa hücresi › Mitokondri iç zarı › Aldosteron sentaz (CYP11B2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimiçalıştırırhormon üretirtoplayıcıkanalda tuztutarAnjiyotensin II · K⁺ artışıadrenal zona glomerulosa hücresiniuyarırAdrenal hücre zarıAldosteron sentaz (CYP11B2)kortikosteronu aldosterona dönüştürenenzimMitokondri iç zarı · CYP11B2Aldosteronböbrekte Na⁺ tutar, K⁺ atarKan · aldosteronNa⁺ ve su tutulumuhacim ve kan basıncı artarHacim · kan basıncıBaksdrostat:aldosteronsentazı inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aldosteron yapılamaz → Na⁺ ve su tutulumu azalır, K⁺ tutulur; kanbasıncı iner, hiperkalemi riski artar.MRA'lardan farkı: reseptörü bloke etmez, hormon yapımını keser. Araştırma aşamasındadır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelKan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Adrenal korteksin zona glomerulosa hücresinde, mitokondride. Ağızdan alınır, kandan hücreye girer ve enzime hücre içinden ulaşır.
Neye etki eder?Aldosteron sentazı (CYP11B2) seçici inhibe eder; reseptörü değil hormon yapımını keser. Kortizol enzimine (CYP11B1) seçiciliği yüksektir.
Ne olur?Kortikosteron aldosterona dönüşemez → böbrekte Na⁺ ve su tutulumu azalır, K⁺ tutulur; kan basıncı iner, hiperkalemi riski artar.

Klinik

EndikasyonAraştırma aşamasında: kontrolsüz ve dirençli hipertansiyon, primer aldosteronizm, KBH'de hipertansiyon.
Yan etkilerHiperkalemi (KBH'de daha sık), hiponatremi, hipotansiyon; kuramsal olarak kortizol yetersizliği; kreatinin yükselmesi (hemodinamik).
KontrendikasyonOnaylı ürün olmadığı için tanımlanmamış; çalışmalarda hiperkalemisi olan hastalar dışlanmıştır.
EtkileşimlerPotasyum tutucu ilaçlar, ACE inhibitörü, ARB, MRA ve potasyum takviyesi hiperkalemi riskini artırır.
DikkatOnaylı bir ilaç değildir; yalnız klinik çalışma kapsamında kullanılır. Potasyum izlemi gerekir.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda 1 mg ve 2 mg günde bir oral kullanılmıştır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Onaylı doz yok; çalışmalarda ayar tanımlı değil.
eGFR 30–59Çalışmalarda (eGFR ort. 44) kullanılmış; hiperkalemi sık, K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; çalışmalarda sınırlı; hiperkalemi riski yüksek.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi ve kreatinin artışı; K ve kreatinin yakından izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ilaç değildir; yaşlıda doz bilgisi yoktur. Yalnız klinik çalışma kapsamında kullanılır. Hiperkalemi, hiponatremi, hipotansiyon ve kreatinin artışı sık izlenir; başlangıçta ve doz değişiminde K ve kreatinin bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; kullanılmaz. Çalışmalarda etkili kontrasepsiyon istenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J05AX25

Baloksavir marboksil

Antiviral (kap bağımlı endonükleaz inhibitörü)

İnfluenza A ve B için tek doz oral ön ilaç; viral polimerazın PA alt birimindeki endonükleaz aktivitesini kapatır. Çok değerlikli katyonlarla (Ca, Mg, Al, Fe) birlikte alınmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriİnfluenza virüsü ile enfekte solunum epiteli › Hücre çekirdeği › Viral mRNA sentezi (cap-snatching) › Viral polimeraz PA alt birimi (endonükleaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kapı koparırviral mRNAbaşlatırvirüs çıkarKonak mRNA'sı5' kap yapısıyla çekirdekte bulunurEnfekte hücre çekirdeğiPA endonükleazkonak mRNA'sından kapı koparır(cap-snatching)Çekirdek · viral polimerazViral mRNAkapla başlatılır, protein sentezi içingerekliÇekirdek → sitoplazmaYeni virionenfekte epitelden yayılırSolunum yolu sıvısıBaloksavir: PAendonükleazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral mRNA başlatılamaz → protein yapılmaz → virüs çoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Enfekte epitel hücresinin çekirdeğinde. Oral emilir; ön ilaç karaciğer ve bağırsakta etkin baloksavir asite dönüşür, hücreye girip çekirdekteki viral polimeraz kompleksine ulaşır.
Neye etki eder?Viral polimerazın PA alt birimindeki kap bağımlı endonükleaz aktif bölgesine (metal iyonlarına) bağlanır ve kap kapma işlemini keser.
Ne olur?Virüs konak mRNA'dan 5' kapı kopartamaz → viral mRNA başlatılamaz → protein yapılmaz → virüs çoğalamaz. Tek dozla viral yük hızla düşer.

Klinik

Endikasyonİnfluenza A ve B'nin komplike olmayan tedavisi ve ekspozur sonrası proflaksisi (belirtilerin ilk 48 saatinde).
Yan etkilerİshal, bronşit, bulantı, baş ağrısı; nadiren aşırı duyarlılık (anafilaksi, ürtiker), nöropsikiyatrik olaylar; PA/I38 mutasyonu ile direnç gelişebilir.
KontrendikasyonBaloksavire ya da bileşenlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum, magnezyum, alüminyum, demir, çinko içeren ürünler (antasit, takviye, süt ürünleri) emilimi azaltır; ilaçla birlikte alınmaz.
DikkatSüt ürünleri, antasitler ve mineral takviyeleriyle birlikte alınmaz. İmmünosüprese hastada direnç gelişimi daha sıktır.

Erişkin dozu

Oral tek doz: 40 mg (vücut ağırlığı 40–< 80 kg), 80 mg (≥ 80 kg). Belirtilerin ilk 48 saatinde alınır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar genellikle gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %93; veri sınırlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; tek doz uyumu kolaylaştırır. Antasit ve mineral takviyeleri ile birlikte alınmaz. Yaşlıda sonuç klinik kılavuzlara göre; yüksek riskli hastada tedavi erken başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvanda zarar gösterilmedi. Gebelikte oseltamivir birinci seçenektir; baloksavir alternatif olabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Xofluzabaloksavir marboksil20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Bardoksolon metil

Nrf2 aktivatörü (araştırma aşamasında)

Keap1-Nrf2 yolunu açan antioksidan-antiinflamatuvar araştırma ilacı; eGFR'yi geçici yükseltti, ancak BEACON'da kalp yetmezliği artışıyla durduruldu. Onaylı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriTübül, endotel ve podosit hücresi › Sitoplazma › Keap1–Nrf2 kompleksi › Keap1 sistein kalıntıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Nrf2'yi tutupyıkıma gönderirARE'ye bağlanıpgenleri açarhücreyi korurKeap1Nrf2'yi sitoplazmada tutup yıkımayönlendirirHücre içi · Keap1Nrf2 transkripsiyon faktörüyıkılmazsa çekirdeğe geçerÇekirdek · Nrf2Antioksidan genlerNQO1, HO-1, glutatyon sistemiÇekirdek · ARE bölgesiHücre korumasıoksidatif stres ve iltihap azalırHücre içi · korumaBardoksolonmetil: Keap1'ebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Keap1 Nrf2'yi yıkıma gönderemez → Nrf2 birikir, antioksidan genyanıtı artar; deneysel olarak iltihap ve fibrozis azalır.Klinik çalışmalarda sıvı tutulumu ve kalp yetmezliği nedeniyle yarar-zarar dengesi olumsuzbulundu.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Böbrek hücrelerinin (tübül, endotel, podosit) sitoplazmasında. Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçer; Keap1 sitoplazmadadır.
Neye etki eder?Keap1'in sistein kalıntılarına bağlanır ve Nrf2'yi yıkıma göndermesini engeller. Nrf2 çekirdeğe geçip antioksidan genleri açar; NF-κB'yi de baskılar.
Ne olur?Nrf2 birikir, antioksidan yanıt artar → oksidatif stres ve iltihap azalır, eGFR artar (hemodinamik etki olabilir; gerçek işlev ayrımı tartışmalı).

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyon yok. Diyabetik KBH (BEACON), Alport sendromu (CARDINAL) ve ADPKD (FALCON) çalışmalarında incelendi.
Yan etkilerKas spazmı, ALT ve AST artışı, hipomagnezemi, bulantı, kilo kaybı, albüminüri artışı; BEACON'da kalp yetmezliği hastaneye yatışı ve sıvı yüklenmesi.
KontrendikasyonOnaylı ürün olmadığı için etiketlenmiş kontrendikasyon yoktur; çalışmalarda kalp yetmezliği ve yüksek BNP düzeyi dışlandı.
EtkileşimlerÇalışılan etkileşim verisi sınırlıdır; CYP3A4 üzerinden metabolize edilir (güçlü inhibitör ve indükleyicilerle dikkat).
DikkatBardoksolon BEACON çalışmasında kalp yetmezliği nedeniyle erken durduruldu; klinik kullanım için onaylı değildir. Yalnızca çalışma çerçevesinde değerlendirilir.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda günde bir kez oral, titrasyonla verildi (BEACON'da 20 mg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Veri yetersiz.
eGFR 30–59Veri yetersiz.
eGFR 15–29Çalışılmış (BEACON'da eGFR 15–29), onaylı doz yok.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz (diyaliz hastası dışlandı).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSıvı yüklenmesi ve kalp yetersizliği; albüminüri ve eGFR üzerinde yanıltıcı etkiler.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ürün değildir; yaşlıda veri yetersiz. Çalışmalarda sıvı yüklenmesi ve kalp yetersizliği nedeniyle sorun çıktı; kalp yetersizliği ve yüksek BNP olanlar dışlandı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; onaylı değil, kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L04AA37

Barisitinib

JAK inhibitörü (JAK1/JAK2)

JAK1 ve JAK2'yi kapatan oral akıllı molekül; RA, atopik dermatit, alopesi areata ve (hastanede) COVID-19'da kullanılır. Ciddi enfeksiyon, zona, tromboz, kalp-damar olay ve malignite uyarısı; eGFR < 30'da önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit, makrofaj, sinoviyal hücre › Sitoplazma (sitokin reseptörü altı) › JAK1 ve JAK2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörüuyarır, JAK'ıaçarSTAT'ıfosforillerçekirdekte geniaçarSitokin (IL-6, IFN, IL-2…)hücre dışında sitokin yüzey reseptörünebağlanırHücre dışı · sitokinJAK enzimireseptöre bağlı tirozin kinaz; ATP ileSTAT'ı fosforillerReseptör · bağlı JAKSTAT proteinifosfatlanınca dimerleşir ve çekirdeğegeçerSitoplazma · STATİnflamasyon genlerisitokin ve hücre çoğalması genleriokunurÇekirdek · gen okunmasıBarisitinib:JAK1/JAK2'yi ATPcebinden kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: JAK1/2 çalışmaz, STAT fosfatlanmaz → sitokin sinyali ve inflamatuvargen okunması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır, dolaşımdan hücreye girer. Etki, sitokin reseptörünün hücre içi kuyruğuna bağlı JAK enzimleri üzerindedir.
Neye etki eder?JAK1 ve JAK2'nin ATP bağlama cebine girerek enzimi geri dönüşlü kapatır; STAT fosforilasyonu durur.
Ne olur?IL-6, IFN-γ, GM-CSF gibi sitokinlerin sinyali kesilir → inflamatuvar yanıt ve immün hücre çoğalması baskılanır, eklem ve cilt inflamasyonu gerilir; enfeksiyon eğilimi artar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit (DMARD yetersizse), atopik dermatit, şiddetli alopesi areata; COVID-19'da hastanede oksijen gereken hasta.
Yan etkilerCiddi enfeksiyon (TB, zona), nötropeni, lenfopeni, LDL ve CK artışı, karaciğer enzim artışı, venöz tromboembolizm, majör kardiyovasküler olay, malignite, GİS perforasyonu, baş ağrısı, bulantı.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon (TB dahil), ağır karaciğer yetmezliği, gebelik; lenfosit < 500, nötrofil < 1000, Hb < 8 g/dL ise başlanmaz.
EtkileşimlerProbenesid gibi OAT3 inhibitörleri düzeyi artırır, doz yarıya iner; güçlü immünsüpresiflerle (azatioprin, siklosporin) birlikte verilmez.
DikkatBaşlangıçta TB ve hepatit taraması, lenfosit, nötrofil, Hb, lipid, karaciğer enzimi izlenir. ≥ 65 yaş, sigara, kalp-damar ya da malignite riski olanlarda uygun alternatif yoksa kullanılır. Canlı aşı verilmez.

Erişkin dozu

RA: 4 mg günde 1 kez (≥ 75 yaş, eGFR 30–59 ya da kontrol sağlanınca 2 mg); atopik dermatit 2–4 mg; alopesi areata 2–4 mg. COVID-19: 4 mg günde 1 kez, en çok 14 gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR 30–59: 2 mg günde 1 kez.
eGFR 15–29eGFR < 30: önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; çalışılmamıştır.
HemodiyalizÖnerilmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziÖnerilmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen olabilir (düşük protein bağlanması %50); veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kreatinin artışı bildirilmiştir; böbrek atılımı baskın olduğundan birikim riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; izlemle.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

≥ 65 yaşta ciddi enfeksiyon, zona, malignite, tromboz ve kalp-damar olay riski artar; ≥ 75 yaşta başlangıç 2 mg. Başlamadan önce aşı ve TB taraması; lenfosit, nötrofil, Hb, lipid, karaciğer enzimi izlenir. eGFR 30–59'da 2 mg; < 30'da önerilmez.

  • TIME-to-START H3uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Kriter zona aşısıdır (ilaç önerisi değil); JAK inhibitörü zona riskini artırdığından başlamadan önce aşılama önemlidir.
  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda kullanımı risk-yarar dengesiyle.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; hayvanda fetal zarar. Doğurganlık çağında etkin korunma, son dozdan 1 hafta sonrasına kadar.
EmzirmeKullanılmaz; hayvanda süte geçer, insanda veri yok.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Unamitybarisitinib2 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC02

Basiliksimab

Anti-CD25 (IL-2 reseptörü) monoklonal antikor

Aktif T hücrelerindeki IL-2 reseptörünü (CD25) tıkayan kimerik antikor; nakil indüksiyonunda düşük-orta immünolojik riskli hastada kullanılır. Duyarlanmış hastada yetersizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Aktive T lenfosit › Hücre yüzeyi (zar) › IL-2 reseptörü α zinciri (CD25)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)IL-2 salgılatırreseptörebağlanırhücreyi çoğaltırT hücre aktivasyonuantijen tanıma ve kostimülasyonT hücre zarı · TCRIL-2 salgılanıraktif T hücresi büyüme faktörünü yaparHücre dışı · IL-2IL-2 reseptörü (CD25) uyarısısinyal 3: çoğalma emriT hücre zarı · CD25T hücre çoğalmasıklonal genişleme ve rejeksiyonT hücre içi · çoğalmaBasiliksimab:CD25'e bağlanıpIL-2 yolunukapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-2 reseptörü tıkanır → aktif T hücre çoğalması başlamaz → nakilsonrası ilk haftalarda akut rejeksiyon azalır; hücre tüketimi ve lenfopeni olmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damardan verilir; kanda dolaşır ve aktive T hücrenin dış yüzeyindeki IL-2 reseptörüne ulaşır. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?IL-2 reseptörünün α zincirine (CD25) bağlanır ve IL-2'nin ona tutunmasını engeller. Hücreyi öldürmez (tüketici değildir).
Ne olur?IL-2 sinyali gelmez → aktif T hücre çoğalamaz → nakil sonrası ilk haftalarda akut rejeksiyon azalır; lenfopeni olmaz.

Klinik

EndikasyonBöbrek nakli indüksiyonu (düşük-orta immünolojik risk); kalsinörin inhibitörü ve steroidle birlikte.
Yan etkilerGenellikle iyi tolere edilir; nadir aşırı duyarlılık ve anafilaksi, ateş, kabızlık, ishal, hipertansiyon, enfeksiyon, ilaçla ilişkili lenfoproliferatif hastalık (immünsüpresyon birleşimiyle).
KontrendikasyonBasiliksimaba ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerÖzgün etkileşim bildirilmemiştir; diğer immünsüpresiflerle enfeksiyon riski artar; canlı aşı verilmez.
DikkatYalnız immünsüpresif tedavide deneyimli hekimin yönetiminde verilir; ikinci kez (yeniden) kullanımda anafilaksi dikkate alınır. Duyarlanmış, yeniden nakil, DSA pozitif ya da geç greft işlevi riskinde tüketici ajan (ATG) tercih edilir. Gebelikte kullanılmaz; kadınlarda son dozdan sonra 16 hafta etkili kontrasepsiyon önerilir.

Erişkin dozu

Erişkin ve 35 kg üstü çocuk: 20 mg IV, nakilden 2 saat önce; ikinci 20 mg 4. günde (greft kaybı ya da ağır aşırı duyarlılık olursa ikinci doz verilmez). 35 kg altında 10 mg + 10 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (antikor).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (antikor).
eGFR 15–29Ayar gerekmez (antikor).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; nakil ve diyaliz hastasında standart kullanım.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması önemsiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh BDoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh CDoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; böbrek nakli indüksiyonunda iki dozluk kürdür (0. ve 4. gün). Aşırı duyarlılık nadir ama ciddidir; tekrar kürde dikkatle. Kalsinörin inhibitörü ve steroidle birlikte verilir; enfeksiyon izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKullanılmaz (insan IgG1 plasentayı geçebilir); son dozdan sonra 16 hafta kontrasepsiyon.
EmzirmeSüte geçmesi olası; ürün bilgisine göre son dozdan sonra 4 ay emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Simulectbasiliksimab20 mg infüzyon veya enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AK05

Bedakilin

Diaril kinolin antitüberküloz

Mikobakteri ATP sentazını kapatan, ilaca dirençli tüberküloz rejimlerinde kullanılan ilaç. QT uzatır ve hepatotoksik olabilir; CYP3A4 etkileşimleri önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriMycobacterium tuberculosis › Hücre zarı › Enerji üretimi (ATP sentaz) › ATP sentaz c alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)protonlar geriakarenerji sağlarbasili yaşatırElektron taşıma zincirimikobakteri zarında proton gradyanıyaratırMikobakteri hücre zarıATP sentazprotonlar geri akarken ADP'den ATP yaparMikobakteri zarı · ATP sentazATPhücrenin tüm işlevleri için enerjiMikobakteri sitoplazmasıBasil çoğalması ve yaşamasıenerji gerektiren işlevler sürerMikobakteri hücresiBedakilin: ATPsentazı kilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP yapılamaz → basil enerjisiz kalır ve ölür; etki birkaç güngecikmeli başlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakteri hücresinin içinde. Oral emilir, yağda çözünür ve dokulara (akciğer dahil) yerleşir; mikobakteri hücre zarındaki ATP sentaza ulaşır. Yarı ömrü çok uzundur.
Neye etki eder?Mikobakteri ATP sentaz enziminin c alt birimine bağlanır ve proton pompalayan döner kısmı kilitler.
Ne olur?ATP üretimi durur → hücre enerjisiz kalır → mikobakteri ölür (hem çoğalan hem dinlenen basile etkilidir; geç başlar).

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli (rifampisin dirençli) pulmoner tüberküloz tedavisinde, uygun kombinasyon rejimlerinin parçası olarak.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, eklem ağrısı, transaminaz yükselmesi, QT uzaması, hemoptizi, göğüs ağrısı, ishal.
KontrendikasyonBedakiline aşırı duyarlılık; ağır QT uzaması ya da klinik anlamlı kalp hastalığı olan hastada yakın izlem olmadan kullanılmaz.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, efavirenz) düzeyi düşürür, kullanılmaz; güçlü inhibitörler (ketokonazol, ritonavir) düzeyi artırır; QT uzatan ilaçlarla (klofazimin, kinolonlar, delamanid) aritmi.
DikkatBaşlamadan ve tedavi sırasında EKG, K, Ca, Mg, karaciğer testi izlenir. QTc > 500 ms'de kesilir. Alkolle hepatotoksisite artar.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Oral 400 mg/gün 2 hafta, sonra 200 mg haftada 3 kez (toplam 24 hafta), yemekle. Güncel kısa rejimlerde süre ve doz protokole göre değişir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; QT ve karaciğer izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, ayar önerilmez.
HemodiyalizVeri sınırlı; ayar önerilmez, dikkatle.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması çok yüksek).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; yarar riskten büyükse dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda QT uzaması ve ilaç etkileşimi riski yüksektir; EKG, elektrolit ve karaciğer testlerini yakın izle. Kalp yetersizliği ve bradikardide dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda zarar görülmedi; insan verisi sınırlı. MDR-TB'de yarar riskten büyükse kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte birikim olabilir. Yarar-risk değerlendirilir, veri sınırlı.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sirturobedakuilin100 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03BA01

Beklometazon dipropiyonat

İnhale kortikosteroid (tek başına ve formoterolle sabit kombinasyon olarak)

İnhale steroid (beklometazon) ile hızlı ve uzun etkili β2 agonistini (formoterol) birleştiren inhaler; astım ve KOAH idamesinde, astımda MART olarak kullanılır. Oral kandidiyazis ve ses kısıklığı sık.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolları › Bronş mukozası ve düz kası › Hücre içi (glukokortikoid) ve düz kas zarı (β2) › Glukokortikoid ve β2 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sitokinsalgılatırdüz kası etkilerbronşu daraltırNF-κB uyarısıepitel ve T hücre çekirdeğindeinflamatuvar sitokin genlerini açarHavayolu hücresi · çekirdekSitokin ve mediyatörIL-5, IL-13, TNF-α; eozinofil ve masthücre çağrılırHavayolu mukozasıβ2 reseptörü ve bronş tonusudüz kas zarında; Gs-cAMP yolu kasıgevşetirDüz kas zarı · β2Bronş daralmasımukoza ödemi ve düz kas kasılması havaakımını kısıtlarBronş duvarıBeklometazon +formoterol:inflamasyonu vekas tonusunuazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Steroid inflamasyonu, formoterol bronş kasını gevşetir → bronşaçılır, alevlenme azalır.İlaç iki bileşenlidir: beklometazon hücre içinde (çekirdek), formoterol hücre zarında etkieder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Solunum yolu epiteli, inflamatuvar hücreler ve bronş düz kası. İnhale ilaç havayoluna yerel ulaşır; beklometazon akciğerde aktif metabolitine (17-BMP) dönüşür.
Neye etki eder?Beklometazon: hücre içindeki glukokortikoid reseptörüne bağlanıp çekirdeğe geçer, NF-κB'yi baskılar. Formoterol: düz kas zarındaki β2 reseptörünü uyarır (Gs-cAMP).
Ne olur?İnflamasyon, mukoza ödemi ve bronş aşırı duyarlılığı azalır (steroid); bronş düz kası gevşer (formoterol) → hava akımı düzelir, alevlenme azalır.

Klinik

EndikasyonAstımda idame ve rahatlatıcı tedavi; KOAH'ta (sık alevlenme, eozinofili) idame tedavi.
Yan etkilerOral kandidiyazis, ses kısıklığı, öksürük, tremor, çarpıntı, baş ağrısı, hipokalemi; KOAH'ta pnömoni riski; yüksek dozda adrenal supresyon, kemik yoğunluğunda azalma, katarakt.
KontrendikasyonEtkin maddelerden birine aşırı duyarlılık; astım atağında tek başına kurtarma ilacı olarak (MART dışında) kullanılmaz.
EtkileşimlerBeta blokerler etkiyi antagonize eder; CYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, kobisistat, itrakonazol) steroid maruziyetini artırır; kıvrım/tiyazid diüretik ve steroidle hipokalemi; QT uzatan ilaçlar.
DikkatHer kullanımdan sonra ağız çalkalanır. Düzenli ICS kullanan KOAH hastasında pnömoni belirtileri izlenir. Adrenal baskılanma yüksek dozda olabilir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

100/6 mcg: 1–2 inhalasyon günde 2 kez; astımda MART'ta günlük toplam en çok 8 inhalasyon; KOAH'ta 2 inhalasyon günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; potasyum izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; potasyum izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; inhale sistemik düzey düşüktür.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiFormoterole bağlı hipokalemi; diyaliz ve KBH'de potasyum izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; sistemik maruziyet artabilir.
Child-Pugh CDikkatle; sistemik maruziyet artar, Cushing ve hipokalemi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; inhaler tekniği ve inspiratuvar akım değerlendirilir. Oral kandidiyazis, pnömoni, tremor, çarpıntı, aritmi, hipokalemi, kemik yoğunluğu ve katarakt izlenir.

  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak KOAH ve astımda düzenli inhale β2 agonist uygundur; astımda tek başına değil, inhale steroidle birlikte.
  • TIME-to-START D2sınıf üyesi olarak FEV₁ < %50 ve tekrarlayan alevlenmede inhale steroid eklenir.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak KOAH idamesinde sistemik steroid yerine inhale steroid tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrolsüz astım fetüs için daha zararlıdır; gerekiyorsa sürdürülür. Veri sınırlı; en düşük etkili doz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; inhale yolla düşük düzey, dikkatle ve izlemle kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Becdaybeklometazon dipropiyonat50 mcg inhalasyin icin olculu dozlu aerosol; 100 mcg inhalasyin icin olculu dozlu aerosol
Beclospbeklometazon dipropiyonat40 mcg aerosol inhalasyonu; 80 mcg aerosol inhalasyonu
Beklomilbeklometazon dipropiyonat50 mcg aerosol inhalasyonu; 100 mcg aerosol inhalasyonu; 200 mcg aerosol inhalasyonu; 250 mcg aerosol inhalasyonu

Kombinasyon ürünleri (7): B-air, Fastair, Forbefix 6, Foster, Foterol-b, Frontair, Lafame

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Belatasept

Kostimülasyon blokeri (CTLA4-Ig füzyon proteini)

CD80/CD86'ya bağlanıp T hücrenin ikinci (kostimülasyon) sinyalini kesen biyolojik ajan; kalsinörin inhibitörüne alternatif olarak böbrek naklinde kullanılır, EBV seronegatiflerde verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Antijen sunan hücre ve T lenfosit › Hücre yüzeyi (immünolojik sinaps) › CD80/CD86 – CD28 kostimülasyonu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CD28'e bağlanır(sinyal 2)T hücreyi aktiveedergreft dokusunasaldırırAntijen sunan hücre (CD80/CD86)T hücreye ikinci sinyali verirAntijen sunan hücre · yüzeyT hücre CD28 reseptörükostimülasyon sinyalini alırT hücre zarı · CD28T hücre aktivasyonuIL-2 yazılımı ve çoğalmaT hücre içiGreft reddiT hücre aracılı akut rejeksiyonGreft dokusuBelatasept:CD80/86'yabağlanıp CD28sinyalini keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CD28 sinyali gelmez → T hücre aktive olamaz, anerji gelişir; akutrejeksiyon azalır ve böbrek işlevi kalsinörin inhibitörlerine göre daha iyikorunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre dışında; antijen sunan hücre ile T lenfosit arasındaki temas yüzeyinde. Damardan verilen füzyon proteini kanda serbest dolaşır ve yüzey molekülüne bağlanır.
Neye etki eder?Antijen sunan hücrenin CD80 ve CD86 moleküllerine bağlanır, böylece T hücre CD28'inin onlara bağlanmasını engeller (kostimülasyon blokajı).
Ne olur?İkinci sinyal gelmez → T hücre aktive olamaz, IL-2 ve çoğalma durur, anerji gelişir → greft reddi azalır. Kalsinörin inhibitörü gibi nefrotoksik değildir.

Klinik

EndikasyonEBV seropozitif erişkin böbrek nakli alıcılarında rejeksiyon profilaksisi (kalsinörin inhibitörüne alternatif ya da dönüşüm, baziliksimab, mikofenolat ve steroidle birlikte).
Yan etkilerEnfeksiyon (CMV, BK virüs, tüberküloz, fırsatçı), PTLD ve lenfoma (özellikle merkezi sinir sistemi), deri kanseri, ishal, anemi, ödem, hipertansiyon, infüzyon reaksiyonu; akut rejeksiyon oranı kalsinörin inhibitörlerinden yüksek olabilir.
KontrendikasyonEBV seronegatif ya da EBV durumu bilinmeyen alıcı; ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşılar kullanılmaz; mikofenolat düzeyini artırabilir; TNF inhibitörleri ve diğer biyolojiklerle birlikte önerilmez.
DikkatEBV seronegatif alıcıda kontrendike (PTLD riski). Karaciğer nakli alıcılarında kullanılmaz. Kalsinörin inhibitöründen belataseptlere dönüşte rejeksiyon izlenir. Gebelikte veri sınırlıdır, yalnız zorunluysa; emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

Başlangıç: gün 1 ve 5, hafta 2, 4, 8 ve 12'de 10 mg/kg IV (30 dakika); idame: 4 haftada bir 5 mg/kg IV. Dönüşümde protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; doz kg'a göre, greft işlevi izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; greft işlevi ve enfeksiyon izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı, greft işlevine göre nefroloji kararı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; greft yetmezliğinde immünsüpresyon nakil ekibiyle belirlenir.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (büyük füzyon proteini); veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kalsinörin inhibitörüne göre greft işlevini daha iyi koruyabilir. BK virüs nefropatisi izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; karaciğer nakli alıcısında kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Nakil alıcılarında yaşa bağlı doz ayarı yok; doz kg'a göre verilir. Yaşlıda enfeksiyon (CMV, BK virüs, fırsatçı), PTLD ve deri kanseri riski için yakın izlem; canlı aşı yapılmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L04AA26

Belimumab

Anti-BLyS (BAFF) monoklonal antikoru

B hücre canlılık faktörü BAFF'ı (BLyS) bağlayıp etkisiz kılan monoklonal antikor; SLE ve aktif lupus nefritinde standart tedaviye eklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › B lenfosit › Hücre dışı sıvı (serbest sitokin) › Çözünür BAFF (BLyS)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırcanlı kalmasınısağlaranti-dsDNA veimmün kompleksüretirBAFF (BLyS)B hücrelerini canlı tutan çözünürsitokinHücre dışı sıvı · kanB hücre reseptörleriBAFF-R, TACI ve BCMA sağkalım sinyaliverirB hücre zarı · BAFF-ROtoreaktif B ve plazma hücresiölmesi gereken hücreler hayatta kalırB ve plazma hücresi içiOtoantikor ve immün komplekslupus nefriti ve dokuda iltihapKan · glomerülBelimumab:BAFF'ı bağlayıpetkisiz kılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: BAFF reseptöre ulaşamaz → otoreaktif B hücreleri ölür, plazmahücresi ve otoantikor azalır → nefrit aktivitesi ve atak sıklığı düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda, hücre dışında. Damardan verilen antikor hücreye girmez; serbest dolaşan BAFF'a bağlanır.
Neye etki eder?Çözünür BAFF (BLyS): bağlanıp nötralize eder, BAFF-R, TACI ve BCMA reseptörlerine ulaşmasını engeller. APRIL'i bağlamaz.
Ne olur?BAFF sinyali kesilir → otoreaktif B hücreleri ölür, plazma hücresi ve anti-dsDNA azalır → nefrit aktivitesi ve atak sıklığı düşer. B hücreleri belirgin tükenmez.

Klinik

EndikasyonAktif otoantikor pozitif SLE; aktif lupus nefriti (standart tedaviye ek, KDIGO 2024'te üçlü tedavinin bir seçeneği).
Yan etkilerEnfeksiyon (üst solunum yolu, idrar yolu), infüzyon ve aşırı duyarlılık reaksiyonu, ishal, bulantı, lökopeni, depresyon ve intihar düşüncesi; PML (çok nadir).
KontrendikasyonBelimumaba ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSiklofosfamidle birlikte çalışılmamıştır; canlı aşılar verilmez; rituksimabla birlikte kullanım ayrı çalışma konusudur.
DikkatHer vizitte duygudurum ve intihar düşüncesi sorgulanır. Canlı aşı yapılmaz. Gebelikte yeterli veri yoktur; doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon ve son dozdan sonra 4 ay süreyle korunma önerilir.

Erişkin dozu

SLE ve lupus nefriti, IV: 10 mg/kg, ilk üç doz 2 haftada bir, sonra 4 haftada bir. Subkütan: SLE'de 200 mg haftada bir; lupus nefritinde 400 mg haftada bir × 4, sonra 200 mg haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; lupus nefriti çalışmaları eGFR ≥ 30'u kapsadı, veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük protein; beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; yaşlıda veri sınırlıdır. Enfeksiyon (özellikle ağır), infüzyon reaksiyonu, depresyon ve intihar düşüncesi izlenir. Yaşlıda enfeksiyon riski nedeniyle birlikte steroidi mümkün olan en düşük dozda tut.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri sınırlı; yarar-risk değerlendirilir, tedavi sırasında etkili doğum kontrolü önerilir.
EmzirmeSüte az geçer, oral emilimi düşüktür; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Benlystabelimumab120 mg IV infuzyonluk cozelti hazirlamak icin toz iceren flakon; 400 mg IV infuzyonluk cozeti hazirlamak icin toz iceren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Belzutifan

HIF-2α inhibitörü (hedefe yönelik tümör ilacı)

HIF-2α transkripsiyon faktörünü kapatan oral ilaç; von Hippel-Lindau hastalığında böbrek hücreli karsinom ve diğer tümörlerde kullanılır. Anemi ve hipoksi yapar, doğurganlık çağında kontrasepsiyon gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör hücresi (VHL kaybı) › Çekirdek / sitoplazma › HIF-2α–ARNT kompleksi › HIF-2α PAS-B cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ARNT ilebirleşirDNA'ya bağlanıpaçartümörü beslerHIF-2αhipoksi ya da VHL kaybında sağlam kalantranskripsiyon faktörüTümör hücresi içiHIF-2α/ARNT dimeriHIF-2α, ARNT ile birleşirÇekirdek · HIF-2α/ARNTHedef genlerin açılmasıVEGF, siklin D1, GLUT1, eritropoetinÇekirdek · hedef genlerDamarlanma, çoğalma ve EPOtümör büyür; eritropoetin yükselirTümör dokusuBelzutifan:HIF-2α'nındimerleşmesiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dimer kurulamaz → VEGF ve siklin D1 düşer, VHL tümörleri küçülür;eritropoetin de düştüğü için anemi görülür.HIF-2α böbrekte eritropoetin yapımını da sürer; bu yüzden anemi ilacın sınıf etkisidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Tümör ve böbrek hücrelerinin içinde (sitoplazma ve çekirdek). Ağızdan alınır, hücre zarından geçer; hedefine hücre içinden ulaşır.
Neye etki eder?HIF-2α'nın PAS-B cebine bağlanır; ARNT ile dimerleşmesini engeller.
Ne olur?Dimer DNA'ya bağlanamaz → VEGF, siklin D1, GLUT1 ve eritropoetin geni kapanır, VHL tümörleri küçülür; eritropoetin düştüğü için anemi görülür.

Klinik

EndikasyonVHL hastalığına bağlı böbrek hücreli karsinom, merkezi sinir sistemi hemanjiyoblastomu ve pankreas nöroendokrin tümörü; ilerlemiş böbrek hücreli karsinomda (yurt dışında).
Yan etkilerAnemi (sık, bazen transfüzyon gerekir), hipoksi, yorgunluk, baş dönmesi, bulantı, hiperglisemi; embriyo-fetal toksisite.
KontrendikasyonGebelik. Hormonal kontraseptiflerin etkisini azaltır (CYP3A4 indüksiyonu).
EtkileşimlerHormonal kontraseptiflerin etkinliğini düşürür (ek bariyer yöntemi gerekir); UGT2B17 ve CYP2C19 inhibitörleri düzeyi artırır; CYP3A4 substratlarının düzeyini düşürebilir.
DikkatGebelikten önce ve tedavi boyunca (ve sonrasında bir süre) etkili, hormonal olmayan kontrasepsiyon şarttır. Başlamadan önce ve her ay hemoglobin ve oksijen satürasyonu izlenir.

Erişkin dozu

120 mg oral, günde bir kez; hastalık ilerleyene ya da kabul edilemez toksisiteye kadar. Anemi ve hipoksiye göre doz kesilir ya da azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (eGFR ≥ 30).
eGFR 15–29Çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAnemi (eritropoetin baskılanması): KBH'de hemoglobin yakın izlenir; hipoksi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; veri sınırlı. Anemi ve hipoksi sık görülür; hemoglobin ve oksijen satürasyonu izlenir. Hormonal kontraseptiflerin etkisini azaltır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendike (embriyo-fetal toksisite); hormonal kontrasepsiyon etkisiz kalır.
EmzirmeTedavi sırasında ve son dozdan sonra bir hafta emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AB12

Bemiparin

Düşük molekül ağırlıklı heparin (ultra-düşük MA)

Antitrombin aracılığıyla faktör Xa'yı baskılayan, anti-Xa/anti-IIa oranı yüksek (yaklaşık 8:1) düşük molekül ağırlıklı heparin; hemodiyalizde tek doz ile devre antikoagülasyonu sağlar. Böbrek yetersizliğinde birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (pıhtılaşma sistemi) › Plazma pıhtılaşma faktörleri › Hücre dışı (kanda serbest enzimler) › Faktör Xa (antitrombin aracılığıyla)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktive olurprotrombinitrombine çevirirfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xortak yolun başlangıcı; kanda inaktiföncüKan · plazmaFaktör Xaprotrombini trombine çevirirKan · plazmaTrombin (IIa)fibrinojeni keserKan · plazmaFibrin pıhtısıdiyaliz devresinde ve damarda trombozDevre ve damar içiBemiparin +antitrombin:faktör Xa'yıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Faktör Xa baskılanır → trombin ve fibrin yapımı azalır → diyalizdevresinde pıhtılaşma önlenir; böbrek yetersizliğinde atılımı yavaşladığı içinbirikir ve kanama riski artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Deri altına ya da devreye damar içine verilir; kanda dolaşır, hedefi plazmadaki pıhtılaşma faktörleridir (hücreye girmez). Böbrekle atılır.
Neye etki eder?Plazma proteini antitrombine bağlanıp onu aktive eder; antitrombin faktör Xa'yı kapatır. Trombin (IIa) üzerindeki etki standart heparinden çok zayıftır.
Ne olur?Xa baskılanır → trombin ve fibrin yapımı azalır → devrede pıhtılaşma önlenir. Böbrek yetersizliğinde birikir, kanama riski artar.

Klinik

EndikasyonVenöz tromboembolizm profilaksisi ve tedavisi; hemodiyalizde ekstrakorporeal devrede pıhtılaşmanın önlenmesi.
Yan etkilerKanama, trombositopeni ve heparin kaynaklı trombositopeni (HIT), hiperkalemi (aldosteron baskısı), transaminaz artışı, uzun kullanımda osteoporoz, enjeksiyon yeri hematomu.
KontrendikasyonAktif kanama, HIT öyküsü, bemiparine ya da heparine aşırı duyarlılık, ağır karaciğer yetmezliği, kanama riskini artıran organ lezyonu, nöroaksiyel anestezi ile aynı zamanlı kullanım koşulları.
EtkileşimlerAntiagregan, antikoagülan, NSAİİ ve SSRI'larla kanama artar; ACE inhibitörü, ARB ve potasyum tutucu diüretiklerle hiperkalemi riski artar.
DikkatBöbrek yetmezliğinde birikir; protamin ile ancak kısmen nötralize edilir. Nöroaksiyel anestezide epidural hematom riski için aralık gerekir. Gebelikte yararı riski aşıyorsa; kullanım verisi enoksaparin kadar yaygın değildir.

Erişkin dozu

Hemodiyaliz: seans başında arteriyel hatta, vücut ağırlığı < 60 kg için 2500 IU, ≥ 60 kg için 3500 IU anti-Xa tek doz. VTE profilaksisi 2500–3500 IU günde bir kez SC.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Dikkatle; kanama riski ve anti-Xa izlemi.
eGFR 15–29Önerilmez ya da düşük dozla anti-Xa izlemiyle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; zorunluysa düşük doz ve anti-Xa izlemi.
HemodiyalizSeansta tek doz; 4 saatten uzun seansta ek doz gerekebilir; kanama riski yüksekse başka ajan.
Periton diyaliziVeri yetersiz; gerekirse düşük doz ve anti-Xa izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimde kanama; heparinler aldosteronu baskılayıp hiperkalemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; ayar gerekmez, kanama izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; kanama ve anti-Xa izlenir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; böbrek işlevine göre ayarlanır, eGFR düşükse anti-Xa izlemi. Düşük kilolu ve böbrek işlevi azalmış yaşlıda birikim ve kanama riski; Hb, trombosit (HİT) ve K izlenir; nöroaksiyel girişimde zamanlamaya dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikPlasentayı geçmez; deneyim enoksaparin, dalteparin ve tinzaparine göre sınırlı, bu ajanlar tercih edilir.
EmzirmeVeri sınırlı; LMWH sınıfı oral emilmediği için genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Hiborbemiparin sodyum · bemiparin2500 iu/0,2 ml kullanima hazir 10 enjektor; 2500 iu/0,2 ml kullanima hazir 2 enjektor; 3500 iu/0,2 ml SC kullanima hazir enjektör; 5000 iu/0,2 ml SC kullanima hazir enjektör; 7500 iu/0,3 ml SC kullanima hazir enjektör; 10000 iu/0,4 ml SC kullanima hazir enjektör

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA07

Benazepril

ACE inhibitörü (ön ilaç; aktif metaboliti benazeprilat)

Anjiyotensin dönüştürücü enzimi (ACE) kapatan ön ilaç; hipertansiyon ve kalp yetersizliğinde, proteinürik böbrek hastalığında kullanılır. Hiperkalemi, kreatinin yükselmesi, anjiyoödem ve gebelikte fetal toksisite tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi · böbrek › Dolaşımdaki ve doku RAS sistemi › Endotel yüzeyi (hücre dışı) › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ACE ile çevrilirAT1 reseptörünebağlanırdamarı daraltırAnjiyotensin Ikaraciğerden gelen anjiyotensinojendenrenin ile oluşurKan · plazmaACE enzimiendotel yüzeyinde anjiyotensin I'i II'yeçevirirEndotel yüzeyi · ACEAnjiyotensin IIAT1 reseptöründen damar daraltır,aldosteron salarKan · plazmaEfferent ve damar daralmasıintraglomerüler basınç ve tansiyon artarEfferent arteriyol · damarBenazepril: ACEenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ACE kapanır → anjiyotensin II ve aldosteron azalır; damar genişler,tansiyon ve intraglomerüler basınç düşer.ACE aynı zamanda bradikinini yıkar; bloke olunca bradikinin birikir (öksürük, anjiyoödem).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar endoteli yüzeyinde ve dokularda (akciğer, böbrek, kalp). Oral ön ilaç karaciğerde benazeprilata dönüşür, kanda ACE'ye ulaşır; böbrekte glomerül efferent arteriyolüne etkir.
Neye etki eder?Endotel yüzeyindeki ACE enzimini kapatır; anjiyotensin I'in anjiyotensin II'ye dönüşmesini ve bradikininin yıkımını engeller.
Ne olur?Anjiyotensin II ve aldosteron azalır → damar gevşer, efferent arteriyol genişler, intraglomerüler basınç ve proteinüri azalır, tansiyon düşer; bradikinin artışı öksürük ve anjiyoödem yapar.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyon; semptomatik kalp yetersizliği (ek tedavi); proteinürik kronik böbrek hastalığında nefroprotektif kullanım.
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, kreatinin yükselmesi, anjiyoödem, döküntü, tat bozukluğu, nadiren nötropeni ve karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonAnjiyoödem öyküsü (ACEi ya da kalıtsal), gebelik (2.–3. trimester), sakubitril/valsartan (36 saat ara), diyabette aliskirenle birlikte, iki taraflı renal arter darlığı.
EtkileşimlerK tutucu diüretik, potasyum takviyesi, trimetoprim ile hiperkalemi; NSAİİ ve diüretiklerle (triple whammy) AKI; lityum düzeyi artar; sakubitril/valsartanla anjiyoödem; AN69 membranlı diyalizde anafilaktoid reaksiyon.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında 1–2 haftada kreatinin ve potasyum bakılır; kreatinin > %30 artarsa ve K > 5,5 mmol/L olursa gözden geçirilir. AN69 membranı ve LDL aferezi ile kullanılmaz.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 10 mg/gün (5–40 mg, tek ya da iki dozda). Kalp yetersizliği: 2,5 mg günde 1 kez ile başlanır, hedef 10–20 mg/gün. CrCl < 30: 5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 10 mg/gün ile başlanır.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl > 30); K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: 5 mg/gün ile başlanır, en çok 40 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)5 mg/gün; kreatinin ve potasyum yakın izlenir.
Hemodiyaliz5 mg/gün ile başlanır; AN69 membranıyla anafilaktoid reaksiyon riski, kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi 5 mg ile ve K izlemiyle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfferent arteriyol genişlemesiyle GFR düşer; kreatinin > %30 artarsa ve K > 5,5'te gözden geçirilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yavaş titrasyon.
Child-Pugh CDikkatle, düşük dozla; ön ilaç aktivasyonu azalabilir.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla (2,5–5 mg), yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin yükselmesi izlenir; başlangıçtan 1–2 hafta sonra kreatinin ve potasyum bakılır. Volüm eksikliği ve NSAİİ ile AKI riski artar.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken RAS blokeri başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle potasyum izlenmeden birlikte kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 iken K yakından izlenemiyorsa ACE inhibitörü kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliğinde (EF ≤ %40) ya da STEMI'de ACE inhibitörü başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüride ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 ≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.
EmzirmeSüte çok az geçer; yenidoğanda ve prematürede başka ilaç tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cibacenbenazepril hidroklorür10 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Cibadrex 10, Cibadrex 5

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01AA09

Bendamustin

Alkilleyici ajan (azot mustardı ve pürin analoğu yapısı)

DNA'yı çapraz bağlayıp hasarlı hücre bölünmesini durduran alkilleyici ilaç; KLL, indolent non-Hodgkin lenfoma ve lenfoplazmasitik lenfomada rituksimabla birlikte kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMalign B hücresi › Çekirdek › DNA çift sarmalı › Guanin bazları (çapraz bağ)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hasarı onarır,eşlerbölünmeye izinverirDNA çift sarmalıbölünmeden önce eşlenirÇekirdek · DNADNA onarımı ve eşlenmehasar noktaları kontrol edilirÇekirdek · onarımHücre bölünmesimalign B hücre klonu çoğalırHücre içi · bölünmeBendamustin:DNA'yı çaprazbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlar onarılamaz → apoptoz ve mitotik katastrof → malignlenfoid klon azalır.Rituksimabla birlikte (BR) verildiğinde klon hem antikorla hem alkilleyiciyle hedeflenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücre çekirdeğinde, DNA üzerinde. Damardan verilir, kanda dolaşır, hücre zarından geçerek çekirdeğe ulaşır.
Neye etki eder?Azot mustardı kısmı DNA bazlarını alkiller; zincir içi ve zincirler arası çapraz bağ kurar. Pürin benzeri halka yapısı da vardır.
Ne olur?Onarım yetmez → apoptoz ve mitotik katastrof, malign lenfoid klon azalır; sitopeni ve bağışıklık baskısı bedeldir.

Klinik

EndikasyonKronik lenfositik lösemi, indolent non-Hodgkin lenfoma, lenfoplazmasitik lenfoma (Waldenström), multipl miyelom (prednizonla).
Yan etkilerNötropeni, trombositopeni, anemi, bulantı, enfeksiyon (PJP, herpes zoster), ateş, döküntü, ağır cilt reaksiyonları (SJS/TEN); infüzyon reaksiyonu, tümör lizis sendromu.
KontrendikasyonBendamustine aşırı duyarlılık, ağır karaciğer yetmezliği, ağır kemik iliği baskısı, kısa süre önce uygulanan ağır enfeksiyon.
EtkileşimlerCYP1A2 inhibitörleri (fluvoksamin, siprofloksasin) düzeyini artırır, indükleyiciler (omeprazol, sigara) düşürür; canlı aşılar verilmez.
DikkatPJP ve herpes zoster profilaksisi, tümör lizis sendromuna karşı hidrasyon, CD4 ve lenfosit sayısının izlenmesi düşünülür; uzun süreli lenfopeni görülür. Ekstravazasyonda doku nekrozu yapar. Gebelikte teratojendir.

Erişkin dozu

Rituksimabla (BR): 90 mg/m² IV (30–60 dk) 1. ve 2. günlerde, 28 günde bir, 6 siklus. KLL: 100 mg/m² gün 1–2. Doz sitopeni ve toksisiteye göre azaltılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl ≥ 30).
eGFR 15–29Çalışılmamış; önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; önerilmez.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTümör lizis sendromu ve AKI (özellikle KLL'de); hidrasyon, ürik asit ve potasyum izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sitopeni, enfeksiyon ve ciltte ağır reaksiyon riski yüksektir; doz azaltımı ve G-CSF desteği gerekebilir. Zoster ve CMV reaktivasyonu için profilaksi düşünülür. Kemik iliği ve karaciğer izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (embriyotoksik); kadın ve erkekte etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeTedavi sırasında emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Beastinbendamustin hidroklorür25 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 100 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Bemustubendamustin hidroklorür100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Bendamusbendamustin hidroklorür25 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 100 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Bendustinebendamustin hidroklorür25 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 100 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DX10

Benralizumab

Anti-IL-5Rα monoklonal antikor

Eozinofil yüzeyindeki IL-5 reseptörü α zincirine bağlanıp eozinofili yok eden afukozile antikor; eozinofilik ağır astımda kullanılır. Anafilaksi ve helmint enfeksiyonu için dikkat.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Eozinofil ve bazofil › Hücre yüzeyi (zar) › IL-5 reseptörü α zinciri (IL-5Rα)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırdokuya göç ederhasar yaparIL-5 sitokinieozinofil olgunlaşmasını ve yaşamınıuzatırKan · doku sıvısıIL-5Rα reseptörüeozinofil zarında IL-5'i tutan reseptörEozinofil zarı · IL-5RαEozinofilkemik iliğinden çıkar, dokuya geçerKan → hava yoluDoku inflamasyonuhava yolunda hasar, mukus vehiperreaktiviteBronş duvarıBenralizumab:IL-5Rα'yabağlanıpeozinofili yokeder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: IL-5Rα taşıyan eozinofil ve bazofil NK hücreleriyle yok edilir →doku inflamasyonu ve alevlenme azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda serbest dolaşır; kemik iliği, kan ve dokudaki eozinofil ve bazofillerin dış yüzeyine ulaşır. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?IL-5Rα'ya bağlanır; Fc kısmı afukozile olduğundan NK hücrelerinin FcγRIII'üne güçlü tutunur ve antikor bağımlı hücresel sitotoksisite (ADCC) başlatır.
Ne olur?Eozinofil ve bazofiller hızla yok olur (kanda neredeyse sıfırlanır) → doku eozinofilisi azalır → alevlenme ve oral steroid ihtiyacı düşer.

Klinik

EndikasyonEozinofilik fenotipli ağır astımda ek idame tedavi.
Yan etkilerBaş ağrısı, farenjit, ateş, enjeksiyon yeri reaksiyonu; aşırı duyarlılık reaksiyonları (anafilaksi, ürtiker); eozinofil sayısında belirgin düşüş.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; oral steroid kademeli azaltılır.
DikkatBaşlamadan önce helmint enfeksiyonu tedavi edilir. Akut atakta ve akut bronkospazmda kullanılmaz.

Erişkin dozu

Deri altı 30 mg: ilk 3 doz 4 haftada bir, sonra her 8 haftada 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Oral steroid azaltılması yararlıdır. Anafilaksi, helmint enfeksiyonu ve enfeksiyon belirtileri izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı 2. ve 3. trimesterde geçer; fetal eozinofil azalabilir. Veri sınırlı; yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirilerek karar verilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fasenrabenralizumab30 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 30 mg/ml kullanıma hazır enjeksiyon kalemi içinde enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CE08

Benzatin penisilin G

Uzun etkili penisilin (depo beta-laktam)

Kas içine yapılan, haftalarca düşük düzeyde kalan depo penisilin G; streptokok enfeksiyonu, romatizmal ateş profilaksisi ve sifilizde kullanılır. Yalnız derin IM verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Hücre zarının dış yüzü · PBP › Transpeptidaz (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PBP'ye sunulurçapraz bağlamayaparhücrebütünlüğünükorurPeptidoglikan öncüllerihücre duvarının yapı taşlarıBakteri hücre duvarıPBP (transpeptidaz)zincirleri birbirine bağlayan enzimBakteri zarı · PBPÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıçoğalma ve enfeksiyonun sürmesiBakteri hücresiBenzatinpenisilin G:PBP'ye bağlanır,duvar bağlarınıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağ yapılamaz → duvar çöker → bakteri ölür. Depo etkisiylehaftalarca sürer.Depo: kasta yavaş çözünür; kan düzeyi düşüktür ama uzun süre kalır. Damar içine verilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. Kas içine verilen depodan yavaş çözünerek kana geçer; kanla dokuya gelir, enzime hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Penisilin bağlayan proteinlere (PBP) bağlanıp peptidoglikan zincirlerini çapraz bağlayan enzimi kapatır.
Ne olur?Duvar çapraz bağlanamaz → bakteri patlar (bakterisidal). Az çözünen tuz kastan haftalarca salınır → düşük ama uzun süreli etkin düzey sağlar.

Klinik

EndikasyonA grubu streptokok farenjitinin eradikasyonu (poststreptokoksik GN dahil), romatizmal ateşin sekonder profilaksisi, erken ve geç sifiliz.
Yan etkilerEnjeksiyon yerinde belirgin ağrı ve sertlik; döküntü, serum hastalığı, anafilaksi; sifilizde Jarisch-Herxheimer reaksiyonu; damar ya da sinir yakınına verilirse nekroz, felç (Nicolau sendromu).
KontrendikasyonPenisilin anafilaksisi öyküsü; intravenöz uygulama kesinlikle yasaktır.
EtkileşimlerProbenesid düzeyi artırır; penisilinler metotreksat atılımını azaltıp toksisiteyi artırır; bakteriyostatik antibiyotiklerle (tetrasiklin) etki azalabilir; varfarin etkisi değişebilir.
DikkatYalnız derin IM (gluteal) uygulanır; damar içine verilirse kardiyorespiratuvar arrest ve ölüm bildirilmiştir. Penisilin alerjisi sorgulanır, adrenalin hazır bulundurulur. Poststreptokoksik GN'de yalnız süren enfeksiyonu eradike eder, GN seyrini değiştirmez. Gebelikte güvenlidir, sifilizin gebelikteki tek etkili tedavisidir; emzirmede uyumludur.

Erişkin dozu

Streptokok eradikasyonu: 1,2 milyon ünite IM tek doz (27 kg altı çocukta 600.000 ünite). Romatizmal ateş profilaksisi: 1,2 milyon ünite IM 3–4 haftada bir. Erken sifiliz: 2,4 milyon ünite IM tek doz; geç ya da süresi bilinmeyen sifiliz: 2,4 milyon ünite haftada bir × 3.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Tek ya da aralıklı IM dozlarda ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; tekrarlayan dozlarda birikime bağlı nörotoksisite (nöbet) açısından dikkat.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama için veri yok, nörotoksisite açısından dikkat.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez, nörotoksisite izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (çalışılmamış).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren akut interstisyel nefrit.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yalnız derin kas içi verilir (damar içi uygulama kardiyorespiratuvar arrest ve doku nekrozu yapar). Penisilin alerjisi sorgulanır; kas kitlesi az yaşlıda enjeksiyon ağrılıdır; antikoagülan alanda hematom riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte sifiliz için tercih edilen, fetüsü de tedavi eden ilaçtır; streptokok ve romatizmal ateş profilaksisinde her trimesterde kullanılabilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmeyle uyumludur; bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Benzapen Labenzathine benzylpenicillin1,200,000 iu enjeksiyonluk toz; 2,400,000 iu enjeksiyonluk toz
Deposilinbenzathine benzylpenicillin

Kombinasyon ürünleri (1): Deposilin

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Benzodiazepinler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · GABA-A pozitif allosterik modülatörü, sedatif-anksiyolitik

Anksiyete, uykusuzluk, nöbet ve kas spazmında kullanılır. Üremik hastada duyarlılık ve aktif metabolit birikimi artar; yaşlı ve diyaliz hastasında sedasyon, düşme ve deliryum riski yüksektir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Beyin · inhibitör (GABA) sinapslar › Postsinaptik nöron zarı › GABA-A reseptörü (benzodiazepin yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+kanalı açarnöronu baskılarGABA salımıinhibitör nöron sinapsa GABA bırakırPresinaptik sinir ucuGABA-A reseptörüzardaki ligand kapılı Cl⁻ kanalıPostsinaptik zar · GABA-ACl⁻ girişinöron içi negatifleşir(hiperpolarizasyon)Nöron içiUyarılabilirlik azalırnöron ateşlemesi güçleşir, merkezibaskılanma olurBeyin · inhibitör devreBenzodiazepin:GABA-A'yıgüçlendirir, Cl⁻girişi artar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA'nın etkisi güçlenir, Cl⁻ girişi artar → nöron baskılanır;sedasyon, anksiyete ve nöbet azalır.Etki GABA varlığına bağlıdır; tek başına kanalı açmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyin ve omurilikte GABA salgılayan inhibitör sinapslarda, postsinaptik nöron zarında. Yağda çözünen ilaç kan-beyin bariyerini kolay geçer.
Neye etki eder?GABA-A klorür kanalı reseptöründe α ve γ alt birimleri arasındaki benzodiazepin yerine bağlanır; GABA'nın bağlanmasını kolaylaştırır.
Ne olur?Cl⁻ kanalı daha sık açılır → nöron hiperpolarize olur → sedasyon, anksiyete ve nöbet azalır, kas gevşer; solunum baskılanması ve düşme riski artar.

Klinik

EndikasyonAnksiyete bozukluğu, kısa süreli uykusuzluk, status epileptikus ve nöbet, alkol yoksunluğu, işlem sedasyonu ve premedikasyon, kas spazmı.
Yan etkilerSedasyon, uyku hali, düşme, ataksi, anterograd amnezi, paradoksal ajitasyon, solunum depresyonu, bağımlılık, tolerans; ani kesmede yoksunluk (nöbet).
KontrendikasyonAğır solunum yetersizliği, ağır uyku apnesi, miyasteni gravis, ağır karaciğer yetersizliği, dar açılı glokom, bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOpioid, alkol ve gabapentinoidle solunum depresyonu; CYP3A4 inhibitörleri (azol antifungaller, makrolidler) alprazolam ve midazolam düzeyini artırır; simetidin ve omeprazol diazepam klirensini azaltır.
DikkatYaşlıda ve diyaliz hastasında düşme, kırık ve deliryum riski nedeniyle mümkünse kaçının. Opioidle birlikte kullanım uyarısı vardır. Uzun süreli kullanımdan sonra kademeli kesin. Gebelikte ve emzirmede yalnız gerekirse.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Lorazepam 0,5–2 mg günde 2–3 kez (status epileptikusta 4 mg IV); diazepam 2–10 mg günde 2–4 kez; midazolam sedasyonda 1–2,5 mg IV titre edilerek; alprazolam 0,25–0,5 mg günde 3 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
eGFR 30–59Düşük doz; lorazepam ve oksazepam tercih; diazepam ve midazolamda birikim.
eGFR 15–29Düşük doz, uzun aralık; aktif metabolitler birikir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çok düşük doz; sedasyon ve ensefalopati izlenir.
HemodiyalizAyarsız; düşük dozla; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyarsız; düşük dozla.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; üremide serbest ilaç artar, sedasyon ve solunum depresyonu.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla; lorazepam, oksazepam, temazepam tercih.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; ensefalopati riski; lorazepam tercih.
Child-Pugh CKaçınılır; ensefalopatiyi tetikler; zorunluysa lorazepam çok düşük dozla.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır: bilişsel bozulma, deliryum, düşme, kırık ve kaza riski artar; uzun yarı ömürlüler (diazepam) birikir. Zorunluysa lorazepam gibi kısa etkili en düşük dozla, ≤ 4 hafta; uzun süreli kullanılanda yavaş azaltarak kesilir.

  • TIME-to-STOP B14 Benzodiazepin 4 haftadan uzun sürdürülmez; bağımlılık ve bilişsel bozulma.
  • TIME-to-STOP B15 Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13 Yüksek düşme riskinde benzodiazepin kullanılmaz.

AGS Beers 2023 yaşlıda tüm benzodiazepinlerden kaçınılmalı; deliryum, demans, düşme öyküsünde kesin kaçınılır; opioidle birlikte kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; 1. trimesterde yarık dudak/damak riski tartışmalıdır, doğuma yakın yenidoğanda hipotoni ve yoksunluk (floppy infant). Gerekirse en düşük dozla.
EmzirmeSüte geçer; kısa süreli ve düşük dozda lorazepam uygun; diazepam birikir, önerilmez. Bebek sedasyonu izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Diazepam, Lorazepam, Midazolam, Alprazolam, Klonazepam, Oksazepam

↑ DizinATC N07CA01

Betahistin

Histamin H3 antagonisti / H1 zayıf agonisti (vestibüler ilaç)

Histamin H3 otoreseptörünü kapatıp histamin salımını artıran vestibüler ilaç; Ménière hastalığında vertigo ve tinnitusta kullanılır. Yararının kanıtı sınırlıdır; yaşlıda sürekli ve uzun süreli kullanımdan kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi ve iç kulak › Beyin sapı · vestibüler çekirdek › Histaminerjik sinir ucu · presinaptik zar › Histamin H3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salımı frenlervestibüler yoluuyarırdengeyi düzeltirHistaminerjik uçbeyin sapında ve iç kulakta histaminsalarHistaminerjik uçH3 otoreseptörüpresinaptik uçta, histamin salımını geribildirimle frenlerPresinaptik uç · H3Histamin salımıartarsa vestibüler çekirdekler uyarılırVestibüler çekirdek sinapsıVestibüler dengevertigo, tinnitus ve bulantı gerilemesiiçin telafi artarVestibüler devreBetahistin: H3otoreseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H3 freni kalkar, histamin salımı artar → vestibüler telafi ve içkulak kan akımı düzelir; vertigo gerileyebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin sapındaki vestibüler çekirdekler ve histaminerjik uçlar (iç kulakta da). Oral ilaç hızla emilir, kan-beyin bariyerini geçer; hızla 2-piridilasetik asite yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik H3 otoreseptörünü kapatır (antagonist); zayıf H1 agonisti olarak da etki eder. Kesin vestibüler mekanizması tam bilinmiyor.
Ne olur?H3 freni kalkar → histamin salımı artar, vestibüler çekirdek uyarısı ve iç kulak kan akımı düzenlenir; vertigo ve tinnitus gerileyebilir.

Klinik

EndikasyonMénière sendromu (vertigo, tinnitus, işitme kaybı); vestibüler vertigo.
Yan etkilerBulantı, dispepsi, baş ağrısı, kızarıklık, kaşıntı ve döküntü; mide ülseri ve astımda alevlenme (nadir).
KontrendikasyonFeokromositoma; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntihistaminikler (H1) etkiyi azaltabilir; MAO inhibitörleri (selegilin dahil) betahistin düzeyini artırır.
DikkatPeptik ülser ve astımlı hastada dikkat. Yarar görülmezse birkaç ay sonra kesilir.

Erişkin dozu

Oral 8–16 mg günde 3 kez (24–48 mg/gün), yemekle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatli izlem.
eGFR 15–29Veri yetersiz; dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar önerilmez; veri yetersiz.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; ancak vertigoda sürekli ve uzun süreli kullanımdan kaçınılır, yarar yoksa kesilir. Peptik ülser ve astım varlığında dikkat.

  • TIME-to-STOP B18 Vertigoda sürekli ve uzun süreli kullanım yarar sağlamaz; süre sınırlanır, yanıt yoksa kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; kullanım önerilmez.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Betarisbetahistin dihidroklorür8 mg/ml oral damla; 24 mg tablet
Betasercbetahistine8 mg tablet; 16 mg tablet; 24 mg 100 tablet; 24 mg tablet
Tinsercbetahistin dihidroklorür8 mg tablet; 16 mg tablet
Tinserc Bidbetahistin dihidroklorür24 mg tablet
Vasosercbetahistine8 mg tablet
Vasoserc Bidbetahistin dihidroklorür24 mg tablet
Vasoserc Fortbetahistin dihidroklorür16 mg tablet
Vertinbetahistine8 mg 30 adet; 16 mg 30 adet
Vestibobetahistine8 mg tablet; 16 mg tablet; 24 mg tablet

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H02AB01

Betametazon

Uzun etkili glukokortikoid (sistemik)

Mineralokortikoid etkisi olmayan, uzun etkili (36–54 saat) güçlü glukokortikoid; antenatal akciğer olgunlaşması, romatolojik ve alerjik hastalıklarda IM ve eklem içi kullanılır. 0,6 mg ≈ 5 mg prednizolon.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve metabolizma › Hemen tüm dokuların hücreleri › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sitoplazmadabağlanır+çekirdeğe geçergenleri açıpkapatırKortizol (endojen)hücre zarından geçen steroid hormonHücre dışı · kanGlukokortikoid reseptörüsitoplazmada HSP90 ile inaktif haldebeklerHücre içi · sitoplazmaReseptör çekirdeğe geçerDNA'daki GRE bölgesine bağlanırÇekirdekGen anlatımı değişiriltihap genleri azalır, annexin-1 artarÇekirdek · DNABetametazon:glukokortikoidreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör çekirdeğe geçer; iltihap genleri susar, anti-inflamatuvargenler açılır → iltihap ve bağışıklık yanıtı azalır.Plasentada inaktive edilmez: antenatal akciğer olgunlaşmasında bu özellik kullanılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Yağda çözünen steroid, hücre zarından difüzyonla geçer ve hücre içinde, sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?HSP90 kompleksindeki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; reseptör kompleksten ayrılarak çekirdeğe geçer ve DNA'daki GRE'lere bağlanır.
Ne olur?Anti-inflamatuvar genler açılır (annexin-1, IκB), NF-κB ve AP-1 baskılanır → IL-1, IL-6, TNF ve COX-2 azalır; T hücre ve eozinofil sayısı düşer → iltihap ve alerji geriler.

Klinik

EndikasyonRomatolojik ve alerjik hastalık alevlenmeleri; eklem içi ve periartiküler enjeksiyon; antenatal akciğer olgunlaşması; dermatolojik ve hematolojik immün hastalıklar (ürün formuna göre).
Yan etkilerHiperglisemi, hipertansiyon, osteoporoz, avasküler nekroz, miyopati, Cushing görünümü, adrenal baskılanma, enfeksiyon riski, peptik ülser (NSAİİ ile), katarakt ve glokom, deliryum ve duygudurum değişikliği, deride incelme (lokal enjeksiyon).
KontrendikasyonSistemik mantar enfeksiyonu, etkin maddeye aşırı duyarlılık; yüksek dozda canlı aşı; intratekal ve epidural kullanım. Depo formda intravenöz ve ITP'de IM kullanılmaz.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, itrakonazol, klaritromisin) maruziyeti artırır; rifampisin ve karbamazepin azaltır; NSAİİ ile GİS kanama; diüretik ve amfoterisin ile hipokalemi; antidiyabetik ihtiyacı artar; varfarin INR değişir.
DikkatUzun süreli kullanımdan sonra ani kesilmede adrenal yetmezlik. Üç aydan uzun kullanımda kemik koruması ve Ca/D. Eklem içi enjeksiyon tekrarları kıkırdak ve deri atrofisi yapar. Stres dozu: cerrahi ve akut hastalıkta.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Sistemik: 0,5–8 mg/gün (0,6 mg ≈ 5 mg prednizolon), hastalık ve yanıta göre en düşük dozla. Eklem içi/IM depo (betametazon dipropiyonat ve fosfat): 0,25–2 mL, tekrarı haftalar sonra. Antenatal akciğer olgunlaşması: 12 mg IM, 24 saat arayla 2 doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hiperglisemi ve hipertansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sıvı-tuz retansiyonu ve hipertansiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır ya da çok az.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; hiperglisemi, hipertansiyon, hipokalemi ve nadiren sıvı tutulumu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; en düşük doz.
Child-Pugh BDüşük doz, dikkatle; ödem ve glisemi izlenir.
Child-Pugh CDüşük doz, yakın izlem; ensefalopati, kanama ve enfeksiyon riski.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiperglisemi, hipertansiyon, deliryum, osteoporoz ve enfeksiyon riski yüksektir; en düşük etkili doz ve en kısa süre. Uzun süreli kullanımda kemik koruması (Ca/D, gerekirse bifosfonat), NSAİİ ile birlikte PPI ve kan şekeri izlenir.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid kullanılmaz; eklem içi tek enjeksiyon alternatiftir.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak Romatoid artritte sistemik steroid monoterapisi 3 aydan uzun sürdürülmez; DMARD eklenir.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli sistemik steroid alan yaşlıda kemik koruması için bifosfonat başlanır.

AGS Beers 2023 deliryumda kaçınılır; NSAİİ ile birlikte kullanımdan kaçınılır (GİS kanama).

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer; antenatal akciğer olgunlaşması için endikedir. 1. trimesterde yüksek doz yarık damak riskini küçük ölçüde artırabilir; uzun süreli yüksek dozda fetal büyüme geriliği.
EmzirmeSüte az geçer; düşük dozda emzirme sürdürülür, yüksek dozda dozdan 4 saat sonra emzirmek önerilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bekorten Tabletbetametazon
Dipromedbetamethasone5 mg + 2 mg/ml enjeksiyonluk süspansiyon
Serodermbetametazon (17-valerat şeklinde)% 0,1 krem

Kombinasyon ürünleri (5): Cales, Celestone Chronodose, Dipribosel, Diprospan, Diprover

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Beta blokerler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · β-adrenerjik reseptör blokeri

β-reseptörleri kapatır: hipertansiyon, kalp yetmezliği, aritmi ve koroner hastalıkta kullanılır. Tuzak: suda çözünen atenolol böbrekle atılır ve birikir; ani kesme tehlikelidir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar › Kalp, damar ve jukstaglomerüler hücre zarı › β-adrenerjik reseptörler (β1, β2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGs proteiniadenilil siklazıaçarkalbi ve reniniuyarırSempatik uyarısinir ucundan noradrenalin, adrenalbezden adrenalin salgılanırSempatik sinir ucu · kanβ-reseptörü (hücre zarı)β1: kalp ve jukstaglomerüler hücre; β2:bronş ve damarKalp / jukstaglomerüler zarGs → cAMP artışıhücre içi haberci; Ca²⁺ girişi ve reninsalgısı artarHücre içi · sitoplazmaKalp ve renin yanıtıhız, kasılma gücü ve renin salgısıartar; tansiyon yükselirKalp ve böbrekBeta blokerler:β-reseptörü zaryüzeyindekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Katekolaminler reseptöre bağlanamaz → kalp hızı, kasılma gücü verenin salgısı azalır; tansiyon düşer, aritmi ve iskemi hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kalp kası, SA/AV düğüm ve böbrekte jukstaglomerüler hücrelerin dış zarı (β2: damar ve bronş düz kası). İlaç kandan gelir, reseptöre hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?Noradrenalin ve adrenalinin bağlandığı β-reseptörleri yarışmalı kapatır. β1'e seçici üyeler yalnız kalbi, seçici olmayanlar β2'yi de etkiler.
Ne olur?cAMP yanıtı azalır → kalp hızı, kasılma gücü ve renin salgısı düşer → tansiyon ve miyokard O₂ gereksinimi azalır. β2 blokajı: bronkospazm.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, koroner arter hastalığı, miyokard enfarktüsü sonrası, kronik kalp yetmezliği (bisoprolol, metoprolol süksinat, karvedilol), atriyal fibrilasyonda hız kontrolü, ventrikül aritmileri.
Yan etkilerBradikardi, AV blok, hipotansiyon, yorgunluk, soğuk ekstremite, bronkospazm (seçici olmayanlarda belirgin), hipoglisemi belirtilerinin maskelenmesi, ereksiyon bozukluğu, ani kesmede rebound taşikardi ve iskemi; HD'de intradiyaliz hipotansiyonu.
Kontrendikasyonİkinci-üçüncü derece AV blok, hasta sinüs sendromu, ağır bradikardi, dekompanse akut kalp yetmezliği, kardiyojenik şok; astım ve ağır KOAH (seçici olmayanlarda); tedavi edilmemiş feokromositoma.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazemle birlikte ağır bradikardi ve AV blok; klonidin kesilirse rebound hipertansiyon artar; insülin ve sülfonilürelerle hipoglisemi belirtileri maskelenir; NSAİİ antihipertansif etkiyi azaltır.
DikkatAni kesilmez (rebound taşikardi, anjina, enfarktüs): doz birkaç günde azaltılarak bırakılır. Diyabetli hastada hipoglisemi belirtilerini (çarpıntı, titreme) maskeler; terleme kalır. Böbrekle atılan atenololde HD hastasında birikim ve ağır bradikardi riski vardır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Bisoprolol 2,5–10 mg/gün; metoprolol süksinat 50–200 mg/gün (tartarat iki dozda); karvedilol 3,125–25 mg günde iki kez (kalp yetmezliğinde yavaş titrasyon); atenolol 25–100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Lipofilikler ayarsız; atenolol eGFR 35'in altında en çok 50 mg/gün.
eGFR 15–29Atenolol en çok 50 mg/gün; bisoprolol eGFR < 20'de en çok 10 mg/gün; lipofilikler ayarsız.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Atenolol 25 mg/gün; bisoprolol en çok 10 mg/gün; metoprolol, propranolol, karvedilol ayarsız; KB ve nabız izlenir.
HemodiyalizAtenolol ve metoprolol uzaklaşır: seanstan sonra verilir; propranolol ve karvedilol uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAtenolol en çok 25 mg/gün; metoprolol, propranolol, karvedilol ayarsız.
Diyalizle uzaklaşmaHD: atenolol evet, metoprolol kısmen, propranolol ve karvedilol hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; debiyi ve renal perfüzyonu düşürebilir, atenololde birikim.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ALipofilikler (metoprolol, propranolol, karvedilol, labetalol) düşük dozla başlanır.
Child-Pugh BLipofilik üyelerde biyoyararlanım artar; düşük dozla başla, nabız ve KB izle.
Child-Pugh CKarvedilol kontrendike; diğerleri çok düşük doz; ağır asit ve hipotansiyonda kesilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (metoprolol süksinat 25 mg, bisoprolol 1,25 mg), yavaş artır. Bradikardi, kalp bloğu, ortostatik hipotansiyon, düşme, yorgunluk, hipoglisemiyi maskeleme; atenolol böbrekten atılır ve birikir; nabız ve KB izlenir.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, tip 2 ya da tam kalp bloğunda başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel HT'de ilk basamak değil.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil ya da diltiazemle birlikte kalp bloğu riski.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskeler.
  • TIME-to-STOP A20sınıf üyesi olarak Nonselektif üyeler (propranolol, nadolol) astım öyküsünde kullanılmaz.
  • TIME-to-START A6sınıf üyesi olarak Sistolik KY ya da iskemik kalp hastalığında beta bloker başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikLabetalol ve metoprolol tercih edilir; atenolol kaçınılır (düşük doğum ağırlığı); fetal bradikardi ve hipoglisemi izlenir.
EmzirmeLabetalol, metoprolol, propranolol uygun; atenolol ve nadolol bebekte birikir, kaçınılır.

Sınıftaki ilaçlar

Bisoprolol · Metoprolol · Propranolol · Esmolol · Karvedilol · Atenolol · Labetalol

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Nebivolol, Sotalol, Nadolol

↑ DizinATC L01FG01

Bevasizumab

Anti-VEGF-A monoklonal antikor

VEGF-A'yı bağlayan monoklonal antikor; tümörde yeni damar oluşumunu keser. Hipertansiyon, proteinüri, TMA ve podosit hasarı yapabilir (sınıf etkisi).

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve doku sıvısı › Dolaşımdaki ve hücre dışı VEGF-A › Hücre dışı (serbest) › VEGF-A ligandı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırsinyali iletirVEGF-Atümör ve podosit hücrelerinden salınanbüyüme faktörüHücre dışı · dolaşımVEGFR-2 (endotel)endotel hücresinde sinyal iletirEndotel hücre zarı · VEGFR-2Endotel yaşamı · anjiyogenezNO yapımı, damar tonusunu ve glomerülerbariyeri korur; tümörde yeni damar yaparEndotel hücresi içiBevasizumab:VEGF-A'yı kandayakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: VEGF-A reseptöre ulaşamaz → tümör damarlanması durur; glomerülendotel ve podositinde TMA, proteinüri ve hipertansiyon çıkabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücre dışında; damarda ve doku sıvısında. Damardan verilen büyük antikor hücre içine girmez, kanda serbest dolaşır.
Neye etki eder?Serbest VEGF-A'ya bağlanır ve onu VEGFR-1/2'ye ulaşamaz hale getirir (ligand yakalama).
Ne olur?Endotel VEGFR sinyali kesilir → tümör anjiyogenezi durur. Glomerülde endotel ve podosit hasarı: hipertansiyon, proteinüri, TMA.

Klinik

EndikasyonMetastatik kolorektal, akciğer, over, serviks, böbrek ve glioblastom; ayrıca göz içi enjeksiyonu (yaş tipi maküla dejenerasyonu).
Yan etkilerHipertansiyon, proteinüri, TMA, kanama, arteriyel tromboemboli, gastrointestinal perforasyon, yara iyileşmesinde gecikme, PRES.
KontrendikasyonCiddi kanama, yakın zamanda hemoptizi, kontrolsüz hipertansiyon, planlı büyük cerrahi (iyileşme gecikir).
EtkileşimlerAntikoagülanlarla kanama riski; sunitinible mikroanjiyopatik hemolitik anemi; irinotekan ve 5-FU ile toksisite artabilir.
DikkatProteinüri genellikle doza bağlı ve geri dönüşlüdür; kesildikten sonra düzelir. Hipertansiyon ve proteinüri ACE inhibitörü-ARB ile tedavi edilebilir.

Erişkin dozu

İndikasyona göre 5–15 mg/kg IV, 2–3 haftada bir (kolorektalde 5 mg/kg 2 haftada bir ya da 7,5 mg/kg 3 haftada bir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; KB ve proteinüri izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; KB ve proteinüri izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (monoklonal antikor; HD ve PD: hayır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (doza bağlı), HT, TMA; > 2 g/gün, TMA ya da kontrolsüz HT'de kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÖzel çalışma yok; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda arteriyel tromboembolik olay (inme, MI), hipertansiyon, proteinüri, kanama ve yara iyileşmesi sorunu riski daha yüksektir; her kür öncesi KB ve idrar proteini bakılır. Ayar gerekmez; toksisitede kesilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKullanılmaz (embriyofetal toksisite). Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 6 ay etkili kontrasepsiyon önerilir.
EmzirmeSüte geçebilir; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 6 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Altuzanbevacizumab100 mg/4 ml konsantre infüzyon cozeltisi; 400 mg/16 ml konsantre infüzyon cozeltisi
Bevaxbevacizumab100 mg/4 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 400 mg/16 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Mvasibevacizumab100 mg/4 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 400 mg/16 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Zirabevbevacizumab100 mg/4 ml infüzyonluk çözelti; 400 mg/16 ml infüzyonluk çözelti

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Bictegravir

HIV integraz inhibitörü (INSTI)

HIV integrazın strand transfer basamağını kapatan antiretroviral; sabit doz kombinasyon tabletinde bulunur. Kreatinin sekresyonunu bloke ettiği için gerçek GFR düşmeden kreatinin hafif yükselir.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs (HIV) › Enfekte CD4 T hücresi › Çekirdek · proviral DNA entegrasyonu › HIV integraz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdeğetaşınırintegraz ekleryeni virüsüretirViral RNA'dan DNA kopyasıters transkriptaz yaparHücre içi · sitoplazmaÖn-entegrasyon kompleksiproviral DNA çekirdeğe taşınırÇekirdek zarıKonak DNA'sına entegrasyonintegraz enzimi ile eklenirÇekirdek · konak DNAProvirüsviral gen yazılımı ve yeni virüs üretimiÇekirdek · konak DNABictegravir:integrazıkapatır,entegrasyonuönler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Provirüs oluşamaz → virüs çoğalmaz; kreatininde hafif, GFR'yiyansıtmayan yükselme görülebilir.OCT2/MATE1 inhibisyonu: kreatinin tübüler sekresyonu azalır, GFR değişmeden kreatinin hafifyükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Enfekte hücrenin çekirdeğinde, viral DNA'nın konak DNA'ya eklendiği yerde. Ağızdan alınır, hücreye girer ve çekirdekteki ön-entegrasyon kompleksine ulaşır.
Neye etki eder?İntegrazın aktif bölgesindeki Mg²⁺ iyonlarını bağlar ve strand transfer basamağını kapatır (INSTI).
Ne olur?Viral DNA konak DNA'sına eklenemez → provirüs oluşmaz, virüs çoğalmaz. Proksimal tübülde OCT2 ve MATE1 inhibisyonu: kreatinin sekresyonu azalır, GFR değişmeden kreatinin yükselir.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonu (emtrisitabin ve tenofovir alafenamid ile sabit doz kombinasyon olarak).
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, bulantı, yorgunluk, uykusuzluk, kreatinin artışı (GFR değişmez), transaminaz yüksekliği, kilo alımı; nadiren hepatit B alevlenmesi (tenofovir bileşeni nedeniyle HBV'li hastada kesilirse).
KontrendikasyonDofetilid ve rifampisin ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerPolivalan katyonlar (Al, Mg, Ca, demir içeren antasit, fosfat bağlayıcı, takviye) emilimi azaltır: bictegravir bunlardan en az 2 saat önce ya da yemekle birlikte alınır; metformin düzeyi artar; rifampisin, karbamazepin, sarı kantaron kontrendike ya da önerilmez.
DikkatKreatinin yükselmesi gerçek GFR kaybı değildir; sistatin C ile doğrulanabilir. Diyaliz hastasında fosfat bağlayıcı ve kalsiyum ile etkileşim için zamanlama önemlidir. Hepatit B ile birlikte enfeksiyonda ilaç aniden kesilmez. Gebelikte kullanılabilir (veri artmaktadır); emzirmede HIV bulaşı nedeniyle önerilmez.

Erişkin dozu

Sabit doz kombinasyon (bictegravir 50 mg + emtrisitabin 200 mg + tenofovir alafenamid 25 mg) günde bir tablet, yemekle ya da aç.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR ≥ 30'da ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR 15–29'da kombinasyon tablet önerilmez; alternatif rejim seçilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı eGFR < 15'te kombinasyon tablet önerilmez.
HemodiyalizKronik HD'de seçilmiş hastada kullanılabilir; HD günü seanstan sonra alınır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; periton diyalizinde kullanım çalışması sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (emtrisitabin uzaklaşır, bictegravir uzaklaşmaz); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin hafif artar (sekresyon engeli), gerçek GFR değişmez; TAF tübüler toksisitesi TDF'den azdır; sistatin C ile doğrula.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; sabit doz tablet günde bir. Kreatinin hafif yükselir (tübüler sekresyon, gerçek GFR değişmez). Antasit, Ca, Mg ve demirle emilim etkileşir; çoklu ilaçta etkileşim taraması yap.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; güncel veri artıyor ve kılavuzlarda gebelik için önerilen seçenekler arasındadır. HBV varsa ani kesilmez.
EmzirmeHIV bulaşı nedeniyle emzirme önerilmez; süte geçiş hayvanda gösterilmiştir.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Biktarvy

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Bifosfonatlar ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · osteoklast inhibitörü, kemik yıkımı azaltıcı

Osteoklastları baskılayarak kemik yıkımını azaltır; osteoporoz, malign hiperkalsemi ve kemik metastazında kullanılır. Böbrekle atılır; zoledronat ve pamidronat nefrotoksiktir, ileri KBH'de dikkat gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi › Osteoklast (kemik yıkım hücresi) › Hidroksiapatit · FPP sentaz (azotlular)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre içinealınıryolu çalıştırıryıkımı sürdürürKemik yüzeyihidroksiapatit; osteoklast burada kemiğiçözerKemik matriksiOsteoklastkemik yıkan hücre; asit ve proteazlarezorpsiyon yaparOsteoklast içiMevalonat yolu · FPP sentazküçük GTPazları prenile ederek hücreişlevini sürdürürOsteoklast · mevalonat yoluKemik yıkımıkalsiyum ve fosfat kana geçerKemik yüzeyi · rezorpsiyonBifosfonat:kemikteosteoklastıbaskılar, FPPsentazı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Osteoklast işlevi bozulur, apoptoza gider → kemik yıkımı azalır;kemik kaybı yavaşlar, hiperkalsemi düşer.Etidronat azot içermez; ATP analoğu olarak birikir, sürekli yüksek dozda mineralizasyonu dabozabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kemik yüzeyinde. Kanda dolaşan ilaç hidroksiapatite kuvvetle tutunur, kemik yıkan osteoklasta endositozla girer; kemikte yıllarca kalır.
Neye etki eder?Azot içerenler (zoledronat, pamidronat) osteoklast içinde farnesil pirofosfat sentazı kapatır; azot içermeyen etidronat toksik ATP analoğu olarak hücreyi öldürür.
Ne olur?Osteoklast işlevi bozulur ve apoptoza gider → kemik yıkımı azalır, hiperkalsemi düşer. Hipokalsemi, çene osteonekrozu, ender atipik femur kırığı görülür.

Klinik

EndikasyonOsteoporoz (alendronat, risedronat, zoledronat), malign hiperkalsemi, kemik metastazı ve miyelomda iskelet olayı önleme (zoledronat, pamidronat), Paget hastalığı, heterotopik ossifikasyon (etidronat).
Yan etkilerIV: akut faz reaksiyonu (ateş, kemik-kas ağrısı), hipokalsemi, hipofosfatemi, böbrek toksisitesi (zoledronat: tübüler hasar; pamidronat: çöken FSGS); oral: özofajit, dispepsi; çene osteonekrozu, atipik femur kırığı.
KontrendikasyonDüzeltilmemiş hipokalsemi, gebelik, ağır böbrek yetersizliği (zoledronat osteoporoz dozunda CrCl <35; alendronat CrCl <35), özofagus darlığı ya da akalazya (oral üyeler).
EtkileşimlerAminoglikozit, NSAİİ ve diğer nefrotoksiklerle böbrek hasarı toplanır; kalsiyum, antasit ve demir oral emilimi bozar (aç karnına, 30 dakika önce alın); denosumab ve kalsimimetikle hipokalsemi artar.
DikkatZoledronat ve pamidronat nefrotoksiktir: her dozdan önce kreatinin bakın, infüzyonu yavaş yapın (zoledronat ≥15 dk, pamidronat ≥2 saat), hidrasyon sağlayın. Vermeden önce Ca²⁺ ve D vitamini eksikliğini düzeltin. KBH-MBH'de adinamik kemik riski vardır: yalnız biyokimya ve DXA ile değerlendirilen seçilmiş hastada kullanın.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Zoledronik asit osteoporozda 5 mg IV yılda bir, malign hiperkalsemide 4 mg IV tek doz, kemik metastazında 4 mg IV her 3–4 haftada; pamidronat 60–90 mg IV (en az 2 saatte); etidronat Paget hastalığında 5–10 mg/gün oral (kg başına, en çok 6 ay).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Zoledronat osteoporoz dozunda CrCl 35–60'ta dikkatle; onkolojide doz azaltılır.
eGFR 15–29Zoledronat kontrendike (CrCl < 35); pamidronat önerilmez ya da yavaş infüzyonla azaltılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz; adinamik kemik riski.
HemodiyalizGenelde kaçınılır; gerekirse (hiperkalsemi) düşük dozla, seans sonrası.
Periton diyaliziGenelde kaçınılır; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiZoledronat: ATN, hızlı infüzyonla; pamidronat: çöken glomerülopati (FSGS); kreatinin her dozdan önce bakılır.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ağız ve özofagus varisinde oral formdan kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Oral bifosfonatta dik oturma ve bol su gerekir; yaşlıda özofajit ve üst GİS riski nedeniyle dik duramayan hastada kullanılmaz. Ca ve D vitamini yeterliliği tedaviden önce sağlanır. Çene osteonekrozu ve atipik femur kırığı nadirdir; zoledronatta eGFR bakılır.

  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif ya da anabolik tedavi başlanır.
  • TIME-to-START E3 Uzun süreli yüksek doz steroid alana bifosfonat başlanır.
  • TIME-to-STOP E15 Üst GİS hastalığı öyküsünde ya da dik duramayan hastada oral bifosfonat verilmez.
  • TIME-to-STOP E16 eGFR < 30'da bifosfonat kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E17sınıf üyesi olarak Serum Ca bakılmadan ve Ca/D sağlanmadan zoledronat verilmez.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteomalazi dışlanmadan osteoporoz tedavisi başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; kemikte birikir, fetal kemik ve kalsiyum etkisi. Gebelik planlanıyorsa kesilir (uzun yarı ömür).
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor ya da veri yetersiz; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Zoledronik asit · Pamidronat · Etidronat

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Alendronat, Risedronat, İbandronat, Klodronat

↑ DizinATC L02BB03

Bikalutamid

Steroid yapıda olmayan antiandrojen (androjen reseptörü antagonisti)

Androjen reseptörünü rekabetçi kapatan oral antiandrojen; ileri prostat kanserinde GnRH analoğuyla birlikte verilir. Jinekomasti, göğüs hassasiyeti ve karaciğer hasarı akılda tutulur.

Etki mekanizması

Etki yeriProstat dokusu / tümör › Prostat kanseri hücresi › Hücre içi (sitoplazma, çekirdek) › Androjen reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğe geçergenleri açar,çoğaltırTestosteron / DHTtestis ve adrenalden gelen androjen,prostat hücresine girerKan · androjenAndrojen reseptörü (AR)hücre içinde, androjene bağlananreseptörProstat hücresi içi · ARAR · çekirdekbağlanan AR çekirdeğe geçer, androjenyanıt genlerini açarÇekirdek · AR hedef genleriProstat tümörü çoğalmasıAR hedef genleri hücre bölünmesinisürdürürProstat tümörü dokusuBikalutamid:AR'ye bağlanır,androjeni dışlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AR androjenle uyarılamaz, çekirdeğe geçip genleri açamaz → prostattümörü çoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Ağızdan alınır, emilir ve dolaşıma geçer. Prostat hücresine girer; hedef hücre içindeki androjen reseptörüdür.
Neye etki eder?Androjen reseptörüne testosteron ve dihidrotestosteronla rekabet ederek bağlanır (antagonist); reseptörü etkinleştirmez.
Ne olur?Reseptör çekirdeğe geçip androjen yanıt genlerini açamaz → androjene bağımlı prostat tümörü hücresi çoğalamaz, tümör küçülür; testosteron düzeyi düşmez (GnRH analoğu eklenir).

Klinik

Endikasyonİleri prostat kanserinde (GnRH analoğu ya da orşiyektomi ile birlikte); lokal ileri hastalıkta yüksek doz tek ilaç olarak kullanılabilir. GnRH analoğunun başlangıç parlaması (flare) etkisini önlemek için ilk haftalarda verilir.
Yan etkilerJinekomasti, göğüs ağrısı, sıcak basması, libido ve ereksiyon azalması, yorgunluk, kabızlık ya da ishal, karaciğer enzim yüksekliği (nadiren ağır hepatit), kansızlık; nadir interstisyel akciğer hastalığı.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, kadın ve çocuk, terfenadin, astemizol, sisaprid ile birlikte kullanım, ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerVarfarini protein bağından uzaklaştırır, INR yükselir; CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırabilir; siklosporin ve kalsiyum kanal blokerlerinde düzey artışı olabilir; LHRH analoğuyla QT uzaması riski.
DikkatKaraciğer enzimleri ilk 4 ay aylık, sonra periyodik izlenir; ALT > 2 kat artış ya da sarılıkta kesilir.

Erişkin dozu

50 mg günde 1 kez, GnRH analoğuyla birlikte; lokal ileri hastalıkta tek ilaç olarak 150 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; dikkatle izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerilmemiştir.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır, büyük olasılıkla; yüksek protein bağlanması (%96) nedeniyle diyalizle belirgin uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi yok; nadir interstisyel akciğer hastalığı ve hepatotoksisite izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; enzimler izlenir.
Child-Pugh BBirikir; dikkatle, sık enzim izlemiyle.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Jinekomasti, sıcak basması, kemik kaybı (GnRH analoğuyla), yorgunluk ve düşme izlenir; karaciğer enzimleri periyodik kontrol edilir; varfarinde INR izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; yalnız erkek hastalarda endikedir. Gebe kadında kullanımı kontrendikedir (erkek fetüste feminizasyon).
EmzirmeKadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bicalexinbikalutamid50 mg film tablet; 150 mg film tablet
Caluxbikalutamid50 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Casodexbikalutamid50 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Casomidbikalutamid50 mg film kapli tablet
Procalutbikalutamid50 mg film tablet; 150 mg film tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX29

Bilastin

2. kuşak H1 antihistaminik

Sedasyon yapmayan, karaciğerde yıkılmayan 2. kuşak H1 blokeri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Aç karnına alınır (yemekle ve meyve suyuyla emilimi azalır); P-gp inhibitörleri düzeyi artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıBilastin: H1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon yoktur.P-glikoprotein substratıdır; bu yüzden beyne girmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptöre ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonAlerjik rinokonjonktivit ve kronik ürtiker semptomlarının tedavisi.
Yan etkilerBaş ağrısı, uyku hali, baş dönmesi, yorgunluk; nadiren QTc uzaması (klinik anlamlı değil), iştah artışı.
KontrendikasyonBilastin ya da yardımcı maddelerine aşırı duyarlılık; orta-ağır böbrek yetmezliğinde P-gp inhibitörüyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerKetokonazol, eritromisin, diltiazem ve siklosporin gibi P-gp inhibitörleri düzeyi artırır; yemek ve greyfurt, portakal ve elma suyu emilimi azaltır.
DikkatYemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra alınır; meyve suyuyla alınmaz.

Erişkin dozu

Erişkin: 20 mg günde 1 kez, aç karnına.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; P-gp inhibitörüyle birlikte kullanma.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; P-gp inhibitörüyle birlikte kullanma.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; P-gp inhibitörüyle birlikte kullanma.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; klinik deneyim sınırlı.
Child-Pugh CKlinik deneyim yok; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; 20 mg/gün aç karnına yeterlidir. Orta-ağır böbrek yetmezliğinde P-gp inhibitörüyle (diltiazem, makrolid, azol, siklosporin) birlikte verme; sedasyon ve düşme riski düşüktür.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır, loratadin ya da setirizin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır ya da loratadin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bilasbilbilastin2,5 mg/ml oral çözelti
Bilaxtenbilastin10 mg ağızda dağılan tablet; 20 mg tablet
Lasirinbilastin20 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC21

Bimekizumab

IL-17A ve IL-17F inhibitörü (insan monoklonal IgG1 antikoru)

IL-17A, IL-17F ve IL-17AF'yi birlikte bağlayıp etkisiz kılan monoklonal antikor; psöriasis, PsA, aksiyel SpA ve hidradenitis suppurativada kullanılır. Oral kandidiyaz sık; bağırsak hastalığını kötüleştirebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Doku sıvısı (deri, eklem) › Hücre dışı (çözünür sitokin) › IL-17A ve IL-17F

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarırinflamasyonusürdürürIL-17A ve IL-17FTh17 hücrelerinden salınan sitokinlerDoku sıvısı · IL-17A/FIL-17 reseptörü (IL-17RA/RC)keratinosit ve sinoviyal hücre yüzeyindeKeratinosit zarı · IL-17RKeratinosit ve sinoviyal hücreIL-6, IL-8 ve kemokin yaparKeratinosit içiPlak ve sinovitnötrofil göçü, epidermal kalınlaşma veeklem inflamasyonuDeri ve eklem dokusuBimekizumab:IL-17A veIL-17F'yibağlayıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-17A ve IL-17F birlikte etkisizleşir, reseptörünü uyaramaz → plak,eklem ve cilt inflamasyonu gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Deri altına verilir, dolaşıma geçer; doku sıvısında Th17 hücrelerinden salınan IL-17A ve IL-17F ile karşılaşır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?IL-17A, IL-17F ve IL-17A/F heterodimerine aynı anda bağlanır ve IL-17 reseptörüne (IL-17RA/RC) bağlanmalarını engeller.
Ne olur?Keratinosit ve sinoviyal hücrelerde IL-17 sinyali durur → IL-6, IL-8 ve nötrofil kemokinleri azalır; plak ve eklem inflamasyonu gerilir; kandidiyaz artar.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır plak psöriasis, psöriatik artrit, ankilozan spondilit ve aksiyel spondiloartrit, orta-ağır hidradenitis suppurativa.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, oral ve mukokutanöz kandidiyaz, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, tinea, karaciğer enzim artışı, nötropeni, inflamatuvar bağırsak hastalığı alevlenmesi, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, aktif ve ciddi enfeksiyon (TB dahil).
EtkileşimlerCanlı aşı verilmez; belirgin ilaç etkileşimi yok.
DikkatBaşlamadan önce TB taraması; inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsü olanda dikkat. Karaciğer enzimleri izlenir.

Erişkin dozu

Psöriasis: 320 mg (2 × 160 mg) SC 0., 4., 8., 12., 16. haftada, sonra sekiz haftada bir (≥ 120 kg: dört haftada bir). PsA ve aksiyel SpA: 160 mg SC dört haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yok; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; enzimler izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamıştır, enzim izlemiyle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; enzim izlemiyle dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Oral kandidiyaz ve enfeksiyon izlenir; inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsünde dikkat; karaciğer enzimleri izlenir. Başlamadan önce TB taraması ve aşılar gözden geçirilir.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda enfeksiyon izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz. Doğurganlık çağında etkin korunma.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; bebeğe oral emilimi düşük beklenir; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bimzelxbimekizumab160 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04AA02

Biperiden

Antikolinerjik (muskarinik reseptör antagonisti), antiparkinson

Striatumda muskarinik reseptörleri kapatıp kolinerjik baskınlığı azaltan antikolinerjik; parkinsonizmde ve antipsikotiğe bağlı EPS'de kullanılır. Yaşlıda deliryum, bellek bozukluğu, retansiyon ve kabızlık yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ganglion · striatum › Postsinaptik striatal nöron zarı › Muskarinik (M1) asetilkolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırnöronu uyarırmotor belirtiyaparKolinerjik internöronstriatumda asetilkolin salarStriatal kolinerjik sinapsMuskarinik reseptörstriatal nöron zarında, G proteininebağlıStriatal nöron · M1Striatal nöron uyarısıdopamin eksikliğinde asetilkolin etkisibaskın kalırStriatal nöron içiTremor ve rijiditebazal ganglion çıkışı bozulurBazal ganglion devresiBiperiden:muskarinikreseptörükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asetilkolin etkisi azalır, dopamin-asetilkolin dengesi düzelir →tremor ve rijidite gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde striatum. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Striatal nöron zarındaki muskarinik reseptörü kapatır (antagonist); asetilkolin bağlanamaz.
Ne olur?Dopamin eksikliğinde baskın kalan kolinerjik uyarı azalır → tremor ve rijidite gerilir. Periferde ağız kuruluğu, kabızlık, retansiyon, bulanık görme.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı ve parkinsonizm; antipsikotik ve diğer ilaçlara bağlı ekstrapiramidal belirtiler.
Yan etkilerAğız kuruluğu, bulanık görme, kabızlık, idrar retansiyonu, taşikardi, baş dönmesi, konfüzyon, bellek bozukluğu, halüsinasyon, deliryum, öfori ve kötüye kullanım, ısı üşütmesi.
KontrendikasyonDar açılı glokom, mekanik gastrointestinal darlık, megakolon, tedavisiz idrar retansiyonu; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjikler (TCA, antipsikotik, 1. kuşak antihistaminik) etkiyi ve yan etkiyi artırır; levodopa ile diskinezi; alkol ve sedatiflerle sedasyon; kinidin.
DikkatYaşlı ve demanslı hastada kaçınılır; kesilirken doz kademeli azaltılır (ani kesmede kötüleşme).

Erişkin dozu

Oral 1–2 mg günde 2–3 kez (Parkinson'da 3–12 mg/gün, en çok 16 mg); IM/IV 2,5–5 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 30–59Düşük dozla başlanır; retansiyon ve konfüzyon izlenir.
eGFR 15–29Düşük doz; yan etkiler (retansiyon, konfüzyon) yakından izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; mümkünse kullanılmaz.
HemodiyalizVeri yetersiz; düşük doz ve yakın izlem.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; idrar retansiyonu obstrüktif nefropatiyi kötüleştirebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; izlenir.
Child-Pugh BDüşük doz, yavaş artış; konfüzyon izlenir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda mümkünse kullanılmaz: deliryum, bellek bozukluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme ve düşme. Gerekirse en düşük dozla (1 mg) başlanır. Parkinson tedavisinde ilk seçenek değildir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ve demansta yüksek antikolinerjik yük bilişi daha da bozar.
  • TIME-to-STOP B8sınıf üyesi olarak Parkinson tedavisinde antikolinerjik tercih edilmez; bilişsel ve otonom yan etkisi fazla.
  • TIME-to-STOP B9sınıf üyesi olarak Nöroleptik EPS'si için önce nöroleptik dozu ya da seçimi gözden geçirilir.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Kronik kabızlıkta kabızlık yapan antikolinerjikten kaçınılır.

AGS Beers 2023 antikolinerjik antiparkinson ilaçlar (benztropin, triheksifenidil) kaçınılmalı; biperiden de yüksek antikolinerjiktir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeSüt yapımını azaltabilir, bebekte antikolinerjik etki olabilir; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Akinetonbiperiden hcl · biperiden2 mg tablet; 5 mg/ml IM/IV enjeksiyon icin çözelti iceren ampul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A06AB02 · A06AG02

Bisakodil

Uyarıcı (stimülan) laksatif

Kolon bakterileri tarafından aktif forma çevrilen, bağırsak sinirlerini uyaran ve su emilimini azaltan laksatif; kabızlık ve kolonoskopi hazırlığında kullanılır. Tuzak: uzun süreli kullanımda hipokalemi ve alışma.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon mukozası › Kolon epitel hücresi ve enterik nöron › Enterik nöron uyarısı, Na⁺/su emilimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)suyu emerhareketibaşlatır+Dışkı ve su emilimikolon epiteli Na⁺ ve suyu emer, dışkıkatılaşırKolon lümeni · dışkıKolon mukozasıepitel ve enterik sinir ağıKolon epiteli · enterik nöronPeristaltizmkolon duvarı kasılır, dışkı ilerlerKolon duvarı · düz kasBisakodil: kolonsinirleriniuyarır, suemiliminiazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peristaltizm artar, dışkı suyu azalmaz → yumuşak dışkı ve rahatboşaltım.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kalın bağırsakta. Ön ilaç ince bağırsaktan az emilir, kolonda bakteri ve mukoza esterazları tarafından aktif metabolit BHPM'ye dönüştürülür.
Neye etki eder?Kolon mukozasındaki enterik nöronları uyarır ve epitelde Na⁺ ve su emilimini azaltır (enzim ya da reseptör hedefi tam tanımlı değildir).
Ne olur?Peristaltizm artar, lümende su kalır → dışkı yumuşar ve 6–12 saatte atılır.

Klinik

EndikasyonAkut ve kronik kabızlık; kolonoskopi ve cerrahi öncesi bağırsak temizliği; opioid kabızlığında eklenir.
Yan etkilerKarın krampı, ishal, bulantı; uzun süreli kullanımda hipokalemi, dehidratasyon, protein kaybettiren enteropati; supozituvarda rektal tahriş.
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı ya da ileus, akut karın (apandisit), ağır dehidratasyon, aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiüretikler ve kortikosteroidler hipokalemiyi artırır (digoksin toksisitesi); antasit ve süt enterik kaplamayı bozar (kramp); kalp glikozidleriyle hipokalemi dikkat.
DikkatKısa süreli ve aralıklı kullanılır. Kronik kabızlıkta önce lif, sıvı ve ozmotik laksatif (PEG) düşünülür.

Erişkin dozu

Oral 5–10 mg gece (etki 6–12 saatte); supozituvar 10 mg sabah (15–60 dakikada). Kolonoskopi hazırlığı: protokole göre 10–20 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; elektrolit izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; kısa süreli, elektrolit izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (sistemik emilimi az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; kötüye kullanımda ishal, hipokalemi ve prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; elektrolit izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; hepatik ensefalopatide laktüloz tercih edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kısa süreli kullanılır. Uzun süreli kullanımda hipokalemi ve dehidratasyon nedeniyle ön böbrek (prerenal) AKI riski; diüretik kullananlarda dikkat.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid kullanımında laksatif eşlik etmelidir; bisakodil bu amaçla uygun seçeneklerdendir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKısa süreli kullanılabilir; sistemik emilimi az (diğer seçenekler yetersizse).
EmzirmeSüte geçmez ya da çok az geçer; emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bisakolbisacodyl5 mg 30 draje
Bisa-laxbisakodil5 mg enterik kapli tablet
Laksotek Drajebisakodil
Laksotek Pediatrik Suppozituarbisakodil
Laksotek Suppozituarbisakodil
Supolaksbisakodil5 mg supozituvar

Kombinasyon ürünleri (2): Beksasol, Bekunis

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C07AB07

Bisoprolol

Seçici β1-adrenerjik reseptör blokeri

Kalpteki β1-reseptörlerini seçici kapatan, günde tek doz beta bloker; hipertansiyon, anjina, atriyal fibrilasyonda hız kontrolü ve sistolik kalp yetmezliğinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Sinüs/AV düğüm ve ventrikül miyositi › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › β1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içisinyali başlatırkalsiyum girişiartar, reninsalınırSempatik uyarısinir uçlarından noradrenalin salınırSempatik sinir ucuKalp β1-reseptörümiyosit, sinüs ve AV düğüm hücresinde,jukstaglomerüler hücredeMiyosit zarı · β1 reseptörücAMP artışıreseptör Gs proteini ve adenilat siklazyoluyla hücre içi haberci yaparMiyosit içi · Gs-cAMPNabız ↑ · kasılma ↑ · renin ↑kalp daha hızlı ve güçlü çalışır, RAASuyarılırMiyosit ve JG hücre içiBisoprolol:β1-reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin bağlanamaz → nabız, kasılma gücü ve renin azalır → kanbasıncı ve miyokard oksijen tüketimi düşer.Yarı ömrü 10–12 saattir; yarısı karaciğerde metabolize olur, yarısı değişmeden böbrekleatılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalpte sinüs ve AV düğümde, ventrikül miyositinin zarında; böbrekte jukstaglomerüler hücrede. Kandan dağılır, reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Zardaki β1-reseptörüne noradrenalinle yarışarak geri dönüşümlü bağlanır; reseptörü uyarmadan kapatır. Yüksek dozda β2'ye de bağlanır (seçicilik kaybolur).
Ne olur?Gs–cAMP zinciri susar → nabız, kasılma gücü, AV iletim ve renin azalır → kan basıncı ve miyokard O₂ tüketimi düşer; kalp yetmezliğinde mortalite azalır.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kronik stabil anjina, sistolik kalp yetmezliği (EF azalmış), atriyal fibrilasyonda hız kontrolü.
Yan etkilerBradikardi, hipotansiyon, yorgunluk, soğuk el-ayak, baş dönmesi, uykusuzluk ve kabus, bronkospazm (yüksek dozda), erektil disfonksiyon, hipoglisemi belirtilerinin maskelenmesi.
KontrendikasyonAkut dekompanse kalp yetmezliği, kardiyojenik şok, 2-3. derece AV blok, hasta sinüs sendromu, semptomatik bradikardi, ağır hipotansiyon, ağır astım, tedavi edilmemiş feokromositoma.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazem (AV blok, asistoli); klonidin (kesilince rebound hipertansiyon: önce beta bloker kesilir); digoksin ve amiodaron (bradikardi); insülin ve sülfonilüreler (hipoglisemi maskelenir); NSAİİ etkiyi azaltır.
DikkatAni kesilmez (rebound taşikardi, anjina, infarktüs); 1-2 haftada azaltılarak bırakılır. Gebelikte fetal büyüme geriliği ve yenidoğanda bradikardi-hipoglisemi riski vardır, yalnız gerekirse kullanılır.

Erişkin dozu

Hipertansiyon ve anjinada 2,5-10 mg/gün tek doz. Kalp yetmezliğinde 1,25 mg ile başlanır, 1-4 haftada bir artırılarak hedef 10 mg/gün'e çıkılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29En çok 10 mg/gün; düşük dozla başla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 10 mg/gün; düşük dozla başla.
HemodiyalizEn çok 10 mg/gün; seans ek dozu gerekmez, hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziEn çok 10 mg/gün; ek doz gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dengeli atılım avantaj.
Child-Pugh CEn çok 10 mg/gün.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 1,25–2,5 mg ile başla, yavaş artır. Bradikardi, kalp bloğu, ortostatik hipotansiyon ve yorgunluk; astım ve ağır KOAH'ta dikkat. Kalp yetersizliğinde iki haftada bir artır.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece kalp bloğunda başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel HT'de ilk basamak olarak seçilmez.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskeler.
  • TIME-to-START A6sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliği ya da iskemik kalp hastalığında beta bloker başlanır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlı; gerekirse yarar-risk ile (labetalol ve metoprolol önce gelir), fetal büyüme ve bradikardi izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede dikkatle, bebek nabzı izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Concorbisoprolol5 mg 30 lak tablet; 10 mg 30 lak tablet
Kardoritmbisoprolol fumarat2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Kenoden Kapsülbisoprolol fumarat
Rizoprolbisoprolol fumarat · bisoprolol fumarate1,25 mg film kapli tablet; 2,5 mg film tablet; 5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Cosimprel, Kardoritm Plus, Lodoz

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AE06

Bivalirudin

Doğrudan trombin inhibitörü (20 aminoasitli sentetik peptid)

Trombinin hem aktif bölgesine hem eksosit 1'ine bağlanan kısa etkili IV ilaç; PCI'da heparine alternatif, HIT'te güvenli seçenektir. Tuzak: böbrek yetmezliğinde birikir; AB'de CrCl < 30'da kontrendike.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombin (FIIa) › Plazma proteini (serbest ve fibrine bağlı) › Trombin aktif bölgesi ve eksosit 1

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)protrombindenoluşurfibrinojenifibrine çevirirProtrombin → trombinXa ve Va ile oluşan pıhtılaşma enzimiKan · plazmaTrombin (FIIa)fibrinojeni keser, trombositi uyarırKan · serbest ve pıhtıya bağlıFibrin pıhtısıstent ve damar içinde trombüs oluştururDamar içi · trombüsBivalirudin:trombini ikibölgesindenbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Trombin kapanır → fibrin yapımı ve trombosit aktivasyonu azalır;etki 1–2 saatte geçer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Peptid hücreye girmez; kandaki serbest ve pıhtıya bağlı trombine ulaşır.
Neye etki eder?Trombinin aktif bölgesine ve eksosit 1'ine bağlanır; bağlanma geri dönüşümlüdür; trombin ilacı yavaş yavaş keser.
Ne olur?Trombin fibrinojeni kesemez ve trombositi (PAR-1) uyaramaz → fibrin yapımı ve trombosit aktivasyonu azalır; yarı ömür 25 dakikadır.

Klinik

EndikasyonPCI sırasında antikoagülasyon (heparine alternatif); heparin kaynaklı trombositopenili (HIT) hastada PCI.
Yan etkilerKanama (yaygın), trombositopeni, hipotansiyon, bradikardi, akut stent trombozu (PCI sonrası ilk saatlerde), aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonAktif büyük kanama, kontrolsüz ağır HT, subakut bakteriyel endokardit, AB'de ağır böbrek yetmezliği (GFR < 30) ve diyaliz.
EtkileşimlerHeparin, oral antikoagülan, antiagregan ve trombolitikle kanama artar; glikoprotein IIb/IIIa inhibitörüyle birlikte kanama riski yükselir.
DikkatACT 5 dakikada kontrol edilir; PCI sonrası infüzyon gerekirse 4 saate kadar sürdürülebilir. Hematom ve giriş yeri kanaması izlenir. Böbrek işlevine göre infüzyon.

Erişkin dozu

PCI: 0,75 mg/kg IV bolus, ardından 1,75 mg/kg/saat infüzyon (PCI süresince, gerekirse 4 saate kadar).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59AB: infüzyon 1,4 mg/kg/saat; ABD: ayar gerekmez.
eGFR 15–29AB'de kontrendike (GFR < 30); ABD'de infüzyon 1 mg/kg/saate indirilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)AB'de kontrendike; ABD'de infüzyon 1 mg/kg/saat.
HemodiyalizAB'de kontrendike; ABD'de infüzyon 0,25 mg/kg/saat.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (yaklaşık %25 uzaklaşır). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikip kanamayı artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama ve böbrek yetmezliği daha sık; CrCl'ye göre infüzyon seçilir. Giriş yeri kanaması için radiyal yol tercih edilir. Yaşa göre bolus değişmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yalnız yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; akut kullanım sırasında emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Obivadinbivalirudin250 mg IV enjeksıyon/infüzyon için liyofilize toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BX05

Bizmut subsitrat

Bizmut tuzu (mukoza koruyucu, H. pylori'ye etkili)

Bizmut tuzu; ülser tabanını örter ve H. pylori'ye doğrudan etki eder. Tuzak: dışkıyı ve dili siyaha boyar; böbrek yetmezliğinde birikir, uzun süreli kullanımda ensefalopati.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › H. pylori ve mukoza yüzeyi › Bakteri hücre duvarı ve enzimleri › Üreaz ve adezyon proteinleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzim ve adezintaşırmukozayayerleşirBakteri hücre duvarıH. pylori'yi dış etkenlerden korurH. pylori hücre duvarıÜreaz ve adezinlerüreaz amonyak yapar; adezinler mukozayayapıştırırH. pylori · üreazMukoza kolonizasyonubakteri yerleşir, gastrit ve ülsergelişirMide mukozası · mukusBizmut: H.pylori duvarınıve enzimlerinibozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hücre duvarı, üreaz ve adezinler bozulur → H. pylori yerleşemez veölür; ülser tabanı korunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre dışı / doku arası
Nerede?Midede, mukus tabakasında ve ülser tabanında (lümen tarafında). Ağızdan alınır; bizmutun çok azı emilir, çoğu mide mukozasında etki eder.
Neye etki eder?H. pylori hücre duvarını bozar, üreaz ve diğer enzimlerini (fumaraz, katalaz) ve mukozaya yapışmasını engeller; ülser tabanında koruyucu tabaka oluşturur.
Ne olur?Bakteri üreme ve yapışma yeteneğini kaybeder, antibiyotikler daha etkili olur → H. pylori eradikasyonu ve ülser iyileşmesi.

Klinik

EndikasyonH. pylori eradikasyonunda bizmutlu dörtlü rejim (PPI + bizmut + tetrasiklin + metronidazol); mide ve duodenum ülseri.
Yan etkilerDışkı ve dilde siyah renklenme, bulantı, kusma, ishal ya da kabızlık; uzun süreli ya da yüksek dozda bizmut birikimi (ensefalopati, nöropati, kemik ve böbrek hasarı).
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği; etkin maddeye aşırı duyarlılık; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerAntasit ve süt emilimi azaltabilir (30 dakika ara); tetrasiklin ve florokinolon emilimi azalır.
DikkatBizmutlu rejim 10–14 gün; ülser tedavisinde 8 haftayı aşmaz, sonrasında en az 8 hafta bizmut içeren ilaç verilmez. Siyah dışkı kanama ile karıştırılabilir.

Erişkin dozu

Bizmut subsitrat 120 mg günde 4 kez (yemekten 30 dakika önce ve yatarken) ya da 240 mg günde 2 kez; H. pylori rejiminde 10–14 gün (PPI + tetrasiklin 500 mg ve metronidazol ile).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Kısa kürle ve dikkatle.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (bizmut birikimi).
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBirikme: bizmut ensefalopatisi, nöropati; yüksek dozda doğrudan tübül hasarı bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar verisi yok.
Child-Pugh BDikkatle; kısa kür.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; böbrek işlevi azalmışta bizmut birikir (ensefalopati). Dışkının siyahlaşması kanama sanılabilir; tetrasiklin ve metronidazol ile etkileşimler gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte kullanılmaz (yeterli veri yok).
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz (yeterli veri yok).

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
De-nolbismuth subcitrate300 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01DC01

Bleomisin

Glikopeptit antitümör antibiyotik (DNA kırıcı)

Demir ve oksijen varlığında DNA zincirini kıran sitotoksik antibiyotik; germ hücreli tümörler, Hodgkin lenfoma ve plevral efüzyon tedavisinde kullanılır; dozla artan pulmoner fibrozis yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre çoğalması › Tümör hücresi › Çekirdek · DNA › DNA çift sarmalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimeraz veligaz çalışırbölünmeyitamamlarÇift sarmal DNAbütünlüğü bozulmamış zincirÇekirdek · DNAOnarım ve kopyalamapolimeraz ve ligaz çalışırÇekirdekHücre bölünmesiiki yavru hücre oluşurBölünen hücreBleomisin: Fe²⁺ile radikalüretip DNA'yıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA zincirleri kırılır → hücre bölünemez ve ölür; akciğer ve deridetoksisite, böbrek yetmezliğinde doz ayarı gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücrenin çekirdeğinde. Damardan ya da kas içine verilir; hücreye girer ve DNA'ya bağlanır. Böbrekle atılır.
Neye etki eder?DNA'ya bağlanır, Fe²⁺-O₂ kompleksi oluşturup serbest radikal üretir; tek ve çift zincir kırıkları açar.
Ne olur?DNA bütünlüğü bozulur, hücre G2 fazında durur ve ölür. Akciğer ve deride bleomisin hidrolaz az olduğu için pulmoner fibroz ve deri toksisitesi yapar; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

Klinik

EndikasyonTestis (germ hücreli) tümörleri, Hodgkin lenfoma (ABVD, BEP rejimleri), skuamöz hücreli kanserler, malign plevral efüzyonda plörodez.
Yan etkilerPulmoner toksisite (pnömonit ve fibrozis; doz bağımlı), ateş ve titreme, deri hiperpigmentasyonu, Raynaud, mukozit, anafilaktoid reaksiyon; kemik iliği baskısı az.
KontrendikasyonBleomisine aşırı duyarlılık, ağır akciğer hastalığı; kümülatif dozda dikkat.
EtkileşimlerSisplatin (bleomisin klerensini azaltıp toksisiteyi artırır), yüksek oksijen konsantrasyonu (akciğer toksisitesi; anestezide FiO2 düşük tutulur), diğer akciğer toksik ilaçlar, G-CSF.
DikkatBöbrek yetmezliği pulmoner toksisite riskini artırır; kümülatif doz, solunum fonksiyon testleri ve DLCO izlenir. Akciğer hasarında kesilir. Yüksek oksijen verilmesi gereken işlemlerde anestezi ekibi bilgilendirilir. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Rejime göre: Hodgkin (ABVD) 10 U/m² IV 1. ve 15. gün; germ hücreli tümör (BEP) 30 U haftalık. Ömür boyu kümülatif doz genellikle 400 ünite (U) üstüne çıkmamalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60eGFR ≥ 60'ta tam doz; yaklaşık yarısı böbrekle atılır, klirens izlenir.
eGFR 30–59Doz azaltılır: eGFR 40–50'de yaklaşık %70, 30–40'ta yaklaşık %60 (kaynaklara göre değişir).
eGFR 15–29eGFR 20–30'da yaklaşık %55; 15–20'de yaklaşık %40–45; akciğer toksisitesi riski yüksek.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yaklaşık %40–45'e azaltılır ya da kaçınılır; rejim onkolojiyle birlikte seçilir.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılacaksa azaltılmış dozla, onkoloji-nefroloji ortak karar.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır/bilinmiyor: HD ile anlamlı uzaklaşma gösterilmemiş; veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKendisi belirgin nefrotoksik değil; BEP'te AKI sisplatine bağlıdır, bleomisin klirensi düşer ve akciğer riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda akciğer toksisitesi riski artar (≥ 70 yaş, böbrek yetmezliği, kümülatif doz, radyoterapi, yüksek FiO2). Doz eGFR'ye göre azaltılır; solunum bulguları ve DLCO izlenir, kümülatif doz 400 U'u geçmemeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (teratojenik risk). Zorunluysa 2.–3. trimesterde onkoloji kararıyla; kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi boyunca ve sonrasında bir süre emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Blemisinbleomisin sülfat15 mg liyofilize toz iceren flakon; 30 mg liyofilize toz içeren flakon
Bleocinbleomycin15 mg liyofilize ampul
Bleolembleomycin15 iu liyofilize toz
Bleomitubleomisin sülfat15 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FX07

Blinatumomab

CD19×CD3 iki özgüllü T hücre yönlendirici antikor (BiTE)

Lösemik B blastı ile T hücreyi birleştiren antikor; CD19 pozitif B-ALL'de (MRD pozitif ya da relaps/refrakter) sürekli infüzyonla verilir. Tuzak: sitokin salınım sendromu ve nörotoksisite.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği ve kan › CD19+ B-ALL blastı ve sitotoksik T hücre › Hücre zarı (immünolojik sinaps) › CD19 ve CD3

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)T hücreylebağlanır+granülleriboşaltırapoptozasürüklerCD19+ lösemik blastkemik iliğinde; zarında CD19 taşırKemik iliği · blastSitotoksik T hücrezarında CD3 içeren TCR kompleksi taşırT hücre zarı · CD3Perforin ve granzimT hücre granüllerinden salınansitotoksik maddelerT hücre granülüBlast ölümüapoptoz ve blast sayısında düşüşKemik iliğiBlinatumomab:CD19'u CD3'ebağlayıp Thücreyiyönlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Blast ve T hücre sinapsta birleşir → T hücre perforin ve granzimleblastı öldürür; CRS ve nörotoksisite görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kanda ve kemik iliğinde. Sürekli damar içi verilen küçük antikor, blastın ve T hücrenin zarındaki hedeflere dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Bir kolu blastın CD19'una, diğer kolu T hücrenin CD3'üne bağlanır; iki hücreyi aynı sinapsa getirir.
Ne olur?T hücre MHC'den bağımsız aktifleşir → perforin, granzim ve sitokin salınır, blast apoptoza gider; aşırı T hücre aktivasyonu CRS ve nörotoksisite yapar.

Klinik

EndikasyonCD19 pozitif B hücreli akut lenfoblastik lösemi: kalıcı MRD pozitifliği, relaps/refrakter hastalık, konsolidasyon.
Yan etkilerSitokin salınım sendromu, nörolojik toksisite (ensefalopati, tremor, nöbet, afazi), enfeksiyon, nötropeni, ALT yüksekliği, tümör lizis sendromu, pankreatit, infüzyon reaksiyonu.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerFormal etkileşme çalışması yok; sitokin artışı CYP substratlarının (varfarin, siklosporin) düzeyini geçici değiştirebilir; canlı aşılar başlamadan en az 2 hafta önce uygulanır, tedavi sırasında verilmez.
DikkatHastanede başlanır; deksametazon premedikasyonu. Sürekli IV infüzyon (pompa kesintisi önemli). Nörolojik değerlendirme ve CRS izlemi. Yüksek tümör yükünde önce sitoredüksiyon.

Erişkin dozu

Sürekli IV infüzyon: MRD pozitifliği 28 µg/gün (28 gün); relapsta 1. kür 1–7. gün 9 µg/gün, sonra 28 µg/gün; kürler arası 14 gün ara.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Çalışılmamış; dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (küçük antikor; veri yok). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; CRS ve tümör lizis sendromu ile AKI görülebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nörolojik toksisite (konfüzyon, ensefalopati) ve enfeksiyon riski daha yüksektir; nörolojik muayene ve CRS izlemi sıkı yapılır, hastane ortamında başlanır. Yaşa göre doz ayarı yoktur.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; plasentayı geçebilir ve yenidoğanda B hücre azalması yapabilir; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 48 saat kontrasepsiyon.
EmzirmeTedavi sırasında ve son dozdan sonra 48 saat emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Blincytoblinatumomab38,5 mcg infüzyonluk çözelti için konsantre toz ve çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01XG01

Bortezomib

Proteazom inhibitörü

26S proteazomu bloke ederek klonal plazma hücrelerini öldüren ilaç; multipl miyelom, AL amiloidoz, MGRS ve antikor aracılı rejeksiyon ile desensitizasyonda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · bağışıklık sistemi › Plazma hücresi · sitoplazma › 26S proteazom kompleksi › 20S çekirdek β5 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)parçalanmaküzere sunulurparçalarhücreyi ayaktatutarHasarlı ve düzenleyici proteinubikuitinle işaretlenirPlazma hücresi içi26S proteazomişaretli proteinleri parçalarProteazom · sitoplazmaPeptid ve amino asit geri dönüşühücre dengesi, IκB yıkılınca NF-κBaçılırPlazma hücresi içiPlazma hücresi sağkalımıçok antikor yapan hücre protein yükünütaşırEndoplazmik retikulum · ERBortezomib:proteazomukapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Proteinler yıkılamaz → ER stresi ve apoptoz, NF-κB baskılanır;klonal plazma hücresi ölür, serbest hafif zincir düşer ve böbrek yanıtıhematolojik yanıtı izler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Plazma hücresinin sitoplazmasında. Damardan ya da deri altından verilen küçük molekül kanla dolaşır ve hücre zarından geçer; proteazom hücre içindedir.
Neye etki eder?26S proteazomun 20S çekirdeğindeki β5 (kimotripsin benzeri) alt birim; geri dönüşlü bloke edilir. Proteazom ubikuitinle işaretli proteinleri parçalar.
Ne olur?Hatalı proteinler birikir → ER stresi ve apoptoz; IκB yıkılamaz, NF-κB baskılanır → klonal plazma hücresi ölür, serbest hafif zincir düşer, böbrek yanıtı gelir.

Klinik

EndikasyonMultipl miyelom, mantle hücreli lenfoma, AL amiloidoz, MGRS klonuna yönelik tedavi, antikor aracılı rejeksiyon (ruhsat dışı).
Yan etkilerPeriferik nöropati (IV'de daha sık, subkütanda az), trombositopeni, nötropeni, ishal-kabızlık, ortostatik hipotansiyon, herpes zoster reaktivasyonu, kalp yetersizliği.
KontrendikasyonBortezomib, borona ya da mannitole aşırı duyarlılık; akut diffüz infiltratif akciğer ve perikard hastalığı.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) etkiyi azaltır; güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol) toksisiteyi artırabilir; oral antidiyabetiklerle hipoglisemi-hiperglisemi.
DikkatHerpes zoster profilaksisi (asiklovir ya da valasiklovir) verilir. Nöropati gelişirse doz azaltılır, ara verilir ya da subkütan yola geçilir. Nefrolojide tedavi hematolog ile birlikte planlanır.

Erişkin dozu

Miyelom: 1,3 mg/m² subkütan ya da IV; 1, 4, 8, 11. günlerde, 3 haftalık siklus. AL amiloidoz ve MGRS: 1,3 mg/m² genellikle haftada bir (1, 8, 15, 22. günler) deksametazon ve siklofosfamidle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; hemodiyalizle uzaklaşmaz, seans sonrası verilmesi önerilir.
Periton diyaliziDoz ayarı gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; AKİ'de güvenle kullanılır (miyelom kast nefropatisi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh Bİlk siklusta 0,7 mg/m² ile başla (bilirubin > 1,5 × ÜSN); tolere edilirse artır.
Child-Pugh Cİlk siklusta 0,7 mg/m² ile başla; tolere edilirse artır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda periferik nöropati (SC ve haftalık şemada daha az), nötropeni, trombositopeni, ortostatik hipotansiyon, ishal ve zona reaktivasyonu; antiviral profilaksi (asiklovir) ver. Kırılgan yaşlıda doz azalt ya da haftalık şema kullan.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır (embriyo-fetal toksisite); doğurgan kadında etkili korunma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Biemibbortezomib3,5 mg IV/SC enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Boractibbortezomib3,5 mg IV/SC enjeksiyonluk çözelti için toz
Borcadebortezomib3,5 mg IV enjeksiyonluk cozelti icin liyofilize toz iceren flakon
Bortirelbortezomib1 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz; 3,5 mg IV/SC enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Velcadebortezomib3,5 mg IV/SC enjeksiyonluk çözelti için toz

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02KX01

Bosentan

Endotelin reseptör antagonisti (ETA/ETB, dual)

ETA ve ETB reseptörlerini kapatan oral endotelin antagonisti; pulmoner arter hipertansiyonunda kullanılır. Teratojenik, hepatotoksik; siklosporin ve glibenklamidle birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer dolaşımı › Pulmoner arter · damar düz kası › Düz kas hücre zarı › ETA ve ETB endotelin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırCa²⁺'u yükseltirdamarı daraltırEndotelin-1endotelden salınır; PAH'ta aşırı yapılırPulmoner arter endoteliETA ve ETB reseptörüdamar düz kası zarında, G proteininebağlıDüz kas zarı · ETA/ETBHücre içi Ca²⁺ artışıdüz kas kasılır ve hücre çoğalırDamar düz kası içiVazokonstriksiyon · yapılanmapulmoner direnç ve sağ ventrikül yüküartarPulmoner arteriyolBosentan: ETA veETBreseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ETA ve ETB reseptörleri kapanır, endotelin-1 uyarısı kesilir →vazokonstriksiyon azalır, pulmoner direnç düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter düz kası ve endotel. Oral ilaç kana geçer, kanla taşınır; hücre zarındaki endotelin reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Düz kas (ve endotel) zarındaki ETA ve ETB reseptörlerine bağlanıp endotelin-1'in bağlanmasını engeller (yarışmalı antagonist).
Ne olur?Endotelin-1 uyarısı kesilir → vazokonstriksiyon ve düz kas çoğalması azalır, pulmoner direnç düşer. Yan etki: ödem, anemi, hepatotoksisite, teratojenite.

Klinik

EndikasyonPulmoner arter hipertansiyonu (WHO fonksiyonel sınıf II–III); sistemik sklerozda yeni dijital ülserlerin önlenmesi.
Yan etkilerKaraciğer enzim yüksekliği (doza bağlı), anemi, periferik ödem ve sıvı tutulumu, baş ağrısı, burun tıkanıklığı, kızarıklık, hipotansiyon, spermatogenezde azalma; teratojenik.
KontrendikasyonGebelik; orta-ağır karaciğer yetmezliği ya da ALT/AST > 3 × normal; siklosporin A ve glibenklamid ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerSiklosporin düzeyi düşürüp bosentan düzeyini çok artırır (kontrendike); glibenklamidle hepatotoksisite; ketokonazol, ritonavir düzeyi artırır; rifampisin düşürür; hormonal kontraseptif ve simvastatin etkisini azaltır.
DikkatAylık karaciğer enzimi ve gebelik testi, düzenli hemoglobin izlenir; hormonal kontraseptif tek başına yetersizdir.

Erişkin dozu

62,5 mg günde 2 kez 4 hafta, sonra 125 mg günde 2 kez; 40 kg altında 62,5 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sıvı tutulumu ve anemi izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; protein bağlanması > %98.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSıvı tutulumu ve ödem yapar; hemoglobin düşer (KBH anemisini kötüleştirebilir).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; aylık karaciğer enzimi.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Ayar gerekmez; ilaç etkileşimleri (CYP3A4, siklosporin, glibenklamid) ve karaciğer enzimleri sık gözden geçirilir. Ödem, anemi ve hipotansiyon izlenir; çok ilaç kullanımında etkileşim riski yüksektir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: teratojeniktir. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır (hormonal yöntem tek başına yetersiz).
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Diamondbosentan monohidrat32 mg dağılabilir tablet; 62,5 mg film tablet; 125 mg film tablet
Prindanbosentan62,5 mg film kapli tablet; 125 mg film kapli tablet
Tracleerbosentan62,5 mg film kapli tablet; 62,5 mg film tablet; 125 mg film kapli tablet; 125 mg film tablet
Tractanbosentan monohidrat32 mg dağılabilir tablet; 62,5 mg film kapli tablet; 125 mg film kapli tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EA04

Bosutinib

BCR-ABL ve SRC ailesi tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)

Ph+ KML'de BCR-ABL ve SRC inhibitörü; yemekle alınır. Tuzaklar: erken ve sık ishal, karaciğer enzim artışı, eGFR'de düşüş; PPI emilimi azaltır, CYP3A etkileşimleri ağırdır.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · kan › Philadelphia pozitif lösemik hücre › Sitoplazma › BCR-ABL ve SRC ailesi kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlamacebini açarsubstratlarıfosforillerçoğalma sinyaliverirBCR-ABL füzyon proteiniPhiladelphia kromozomundan yapılır;sürekli açık tirozin kinazLösemik hücre · sitoplazmaATP bağlama cebikinazın katalitik bölgesine ATP girer vefosfat verirBCR-ABL · katalitik cepSubstrat fosforilasyonuSTAT5, RAS-MAPK ve PI3K-AKT yollarıaçılırSitoplazma · sinyal yollarıLösemik hücre çoğalmasıapoptoz engellenir, granülositik serihücreleri birikirKemik iliği ve kanBosutinib:BCR-ABL ve SRCkinaz cebinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kinaz cebi kapanır → substratlar fosforillenmez; çoğalma durur.T315I ve V299L'de etkisizdir.Bağırsak epitelindeki kinaz blokajı erken ishala yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Philadelphia kromozomlu lösemik hücrenin sitoplazmasında. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanla taşınır ve hücre zarını geçerek kinaza ulaşır.
Neye etki eder?BCR-ABL ve SRC ailesi kinazlarının ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı inaktif tutar; KIT ve PDGFR üzerinde etkisi azdır.
Ne olur?Substrat fosforilasyonu durur → STAT5, RAS-MAPK, PI3K-AKT sinyali kesilir → lösemik hücre apoptoza gider; T315I ve V299L mutantlarında etkisizdir.

Klinik

EndikasyonYeni tanılı Ph+ KML kronik faz; önceki tedaviye dirençli ya da intoleran Ph+ KML (kronik, akselere ve blast faz).
Yan etkilerİshal (çok sık, ilk haftalarda), bulantı, kusma, karaciğer enzim artışı, döküntü, trombositopeni-nötropeni-anemi, plevral efüzyon, sıvı retansiyonu, lipaz artışı, böbrek işlevinde (eGFR) düşme.
KontrendikasyonBosutiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü ve orta CYP3A inhibitörleri ile indükleyicilerinden kaçınılır. PPI emilimi azaltır (kaçınılır); H2 bloker ve antasit en az 2 saat arayla verilir. P-gp substratlarının (dabigatran, digoksin) düzeyi artabilir.
DikkatYemekle alınır. Karaciğer enzimleri ilk 3 ay ayda bir, sonra klinik izlenir; ishal için erken loperamid ve hidrasyon önerilir. Böbrek işlevi başlangıçta ve tedavi boyunca izlenir.

Erişkin dozu

Yeni tanılı KML kronik faz: 400 mg/gün yemekle. Dirençli ya da intoleran KML: 500 mg/gün. Yanıt yetersizse 600 mg'a çıkılabilir; toksisitede doz azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; böbrek işlevi izlenir.
eGFR 30–59Doz azaltılır (ör. 300 mg/gün, ürün bilgisine bakılır); eGFR izlenir.
eGFR 15–29Doz daha da azaltılır (ör. 200 mg/gün, ürün bilgisine bakılır); yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılmaz ya da çok düşük dozla yakın izlemde.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %94 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiUzun süreli kullanımda eGFR'de düşme bildirilmiştir; ishal ve dehidratasyona bağlı prerenal AKİ riski vardır.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADoz azaltılır (ör. 200 mg/gün); karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır (ör. 200 mg/gün); sık izlem.
Child-Pugh CDoz azaltılır ya da ürün bilgisine göre kullanılmaz; çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İshal ve dehidratasyon yaşlıda prerenal AKİ'ye yol açabilir: erken tedavi, hidrasyon, böbrek işlevi izlemi. PPI kullanımı emilimi bozar; yeniden değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bosulifbosutinib monohidrat100 mg film kapli tablet; 400 mg film kaplı tablet; 500 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FX05

Brentuksimab vedotin

Anti-CD30 antikor–ilaç konjugatı (MMAE yüklü)

CD30 pozitif lenfoma hücresine antikorla MMAE toksini taşıyan konjugat; Hodgkin lenfoma, sALCL ve kutanöz T hücreli lenfomada kullanılır. Tuzak: periferik nöropati, nötropeni, PML; bleomisinle kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriLenf düğümü ve kan › CD30 pozitif lenfoma hücresi › Hücre zarı → sitoplazma › CD30 ve tübülin (MMAE)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)içinde tübülintaşırpolimerleşirmitozu tamamlarCD30+ lenfoma hücresiReed-Sternberg ve ALCL hücresi; zarındaCD30 taşırLenfoma hücresi · CD30Tübülin dimerlerisitoplazmada polimerleşip iğ ipliği olurHücre içi · sitoplazmaMitoz iğ ipliğikromozomları iki yavru hücreye ayırırMitoz iğ ipliğiHücre çoğalmasılenfoma klonu büyürLenf düğümüBrentuksimab:CD30'a girer,MMAE iğ ipliğinibozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Konjugat hücre içine girer, MMAE mikrotübülü bozar → mitoz durur,hücre apoptoza gider.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda dolaşır; lenfoma hücresinin yüzeyindeki CD30'a bağlanır, hücre içine alınır ve lizozomda toksin serbestleşir. Toksin sitoplazmada etki eder.
Neye etki eder?Antikor kısmı CD30'a bağlanır; lizozomda proteaz bağlayıcıyı keser, MMAE serbest kalır ve tübülin polimerizasyonunu bozar.
Ne olur?Mikrotübül ağı çöker → hücre G2/M evresinde durur, apoptoz başlar; toksin çevre hücrelere de sızabilir (komşu hücre etkisi) → lenfoma küçülür, nöropati yan etkidir.

Klinik

EndikasyonKlasik Hodgkin lenfoma, sistemik anaplastik büyük hücreli lenfoma, CD30 pozitif kutanöz T hücreli lenfoma.
Yan etkilerPeriferik nöropati, nötropeni, enfeksiyon, PML (nadir), pankreatit, Stevens-Johnson/TEN, tümör lizis sendromu, hepatotoksisite, infüzyon reaksiyonu, pulmoner toksisite.
KontrendikasyonBleomisinle birlikte kullanım (pulmoner toksisite); aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol) MMAE düzeyini ve nötropeniyi artırır; indükleyiciler düzeyi düşürür; bleomisinle akciğer toksisitesi; nörotoksik ilaçlarla nöropati artar.
DikkatHer kürde nöropati muayenesi ve kan sayımı; yeni nörolojik belirtide (PML) ara verilir. Nötropeni için G-CSF düşünülür. Karaciğer ve böbrek işlevi başlangıçta değerlendirilir.

Erişkin dozu

1,8 mg/kg IV, 3 haftada bir (en çok 180 mg); AVD ile birlikte 1,2 mg/kg 2 haftada bir (en çok 120 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29MMAE maruziyeti artar; kaçınılır ya da 1,2 mg/kg (en çok 120 mg) ile başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Aynı; deneyim çok sınırlı, yakın izlem.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok (ADC; protein bağlı). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tümör lizis sendromu ile AKI olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A1,2 mg/kg (en çok 120 mg) ile başla; yakın izle.
Child-Pugh BKaçınılır.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nötropeni, nöropati (düşme) ve enfeksiyon daha sık; G-CSF desteği ve nöropati muayenesi önemlidir. Başlangıç dozu yaşla değişmez; böbrek ve karaciğer işlevine göre ayarlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 6 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeTedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adcetrisbrentuksimab vedotin50 mg IV infüzyonluk çözelti konsantresi için toz içeren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01ED04

Brigatinib

ALK, ROS1 ve EGFR tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)

ALK pozitif NSCLC'de ALK ve ROS1 inhibitörü; 7 gün 90 mg ile başlanır. Tuzaklar: erken ILD/pnömonit, hipertansiyon, bradikardi, görme bozukluğu, CPK ve lipaz artışı, hiperglisemi.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · ALK pozitif tümör › Tümör hücresi sitoplazması › ALK füzyon tirozin kinazı › ALK ve ROS1 tirozin kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerALK füzyon geni (EML4-ALK)kromozom inversiyonuyla oluşur; ALKkinazı ligandsız dimerleşirTümör hücresi · sitoplazmaALK kinaz alanıATP bağlayıp kendini ve substratlarıfosforillerALK kinaz alanı · sitoplazmaSTAT3, RAS-MAPK, PI3K-AKThücre içi çoğalma ve sağkalım sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasıALK pozitif akciğer adenokarsinomu büyürAkciğer tümör dokusuBrigatinib: ALKve ROS1 kinazınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ALK/ROS1 kinazı kapanır → STAT3, RAS-MAPK ve PI3K-AKT sinyalikesilir; tümör ve beyin metastazı küçülür.Erken dönemde ILD/pnömonit gelişebilir; ilk haftalarda dispne ve öksürük yakından izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?ALK pozitif akciğer kanseri hücresinin sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek ALK füzyon kinazına ulaşır.
Neye etki eder?ALK ve ROS1 füzyon kinazlarının ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı kapatır; birçok ALK direnç mutasyonuna (G1202R'de kısmen) etkilidir. Beyne geçer.
Ne olur?ALK kinaz fosforilasyonu durur → STAT3, RAS-MAPK ve PI3K-AKT kesilir → tümör hücresi çoğalması durur, apoptoz başlar; beyin metastazında da yanıt alınır.

Klinik

EndikasyonALK pozitif ileri NSCLC (ilk basamak ve krizotinib sonrası).
Yan etkilerBulantı, ishal, öksürük, baş ağrısı, yorgunluk, hipertansiyon, bradikardi, miyalji ve CPK artışı, lipaz-amilaz artışı, hiperglisemi, görme bozukluğu, döküntü, anemi; erken başlayan ILD/pnömonit.
KontrendikasyonBrigatiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri düzeyi artırır (doz yarıya iner), güçlü indükleyiciler düşürür (doz artırılır); greyfurt kaçınılır. Hormonal kontraseptif etkisi azalabilir; bradikardi yapan ilaçlarla dikkat.
Dikkatİlk 7 günde ILD (yeni dispne, öksürük) yakın izlenir; kan basıncı ve nabız ilk 2 haftada her hafta, sonra ayda bir. CPK, lipaz-amilaz, glukoz ve görme izlenir. Yemekle ya da aç alınabilir.

Erişkin dozu

İlk 7 gün 90 mg/gün, tolere edilirse sonrasında 180 mg/gün (ara verilirse 90 mg ile yeniden başlanır). Güçlü CYP3A inhibitörüyle doz yaklaşık %50 azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (eGFR 30–89).
eGFR 15–29Dozun yaklaşık yarısı: 90 → 60 mg, 180 → 90 mg/gün (eGFR 15–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa düşük dozla (60–90 mg) ve çok yakın izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %66 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; hipertansiyon ve hiperglisemi böbrek işleviyle izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CDoz azaltılır: 90 → 60 mg, 180 → 120 mg/gün.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Erken ILD, hipertansiyon, bradikardi ve hiperglisemi yaşlıda daha önemli: ilk 2 haftada KB ve nabız sık izlenir. Güçlü CYP3A inhibitörleri ve greyfurt kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Hormonal kontraseptif etkisi azalabilir; son dozdan sonra kadında 4 ay, erkekte 3 ay bariyerli kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alunbrigbrigatinib30 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet; 90 mg ve 180 mg film kapli tablet tedaviye başlangıç paketi; 180 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AB15

Brivudin

Antiviral (timidin analoğu)

Herpes zoster için günde tek doz verilen timidin analoğu. Fluoropirimidinlerle (5-FU, kapesitabin) birlikte ölümcül toksisiteye yol açar; son 4 hafta içinde bu ilaçlardan alınmış olmamalıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriVarisella zoster virüsü ile enfekte hücre › Hücre içi sitoplazma ve çekirdek › Viral DNA sentezi › Viral DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)trifosfataçevrilirDNA'ya katılırvirüs çoğalırViral timidin kinazenfekte hücrede ilacı fosforillerEnfekte hücre · sitoplazmaBrivudin trifosfatDNA yapı taşı timidin trifosfata benzerEnfekte hücre · sitoplazmaViral DNA polimerazviral DNA'yı kopyalarÇekirdek · viral DNAViral DNA çoğalmasıyeni virüs partikülü için gerekliÇekirdek · viral DNABrivudin: viralDNA polimerazıengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA polimeraz engellenir → zona virüsü çoğalamaz.Metaboliti BVU insanda DPD enzimini geri dönüşsüz kapatır: 5-FU ve türevleriyle ölümcültoksisite.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Virüsle enfekte hücrenin içinde. Oral emilir, karaciğerde ilk geçişte bromovinil urasile (BVU) dönüşen kısmı da vardır; enfekte hücrede viral timidin kinaz ile etkinleşir.
Neye etki eder?Viral timidin kinaz brivudini fosforiller; trifosfat formu viral DNA polimerazı engeller ve viral DNA'ya katılır.
Ne olur?Viral DNA yapımı durur → zona virüsü çoğalamaz. Metaboliti BVU insan DPD enzimini kapatır → 5-FU ile ölümcül etkileşim.

Klinik

EndikasyonBağışıklığı normal erişkinde akut herpes zoster (zona).
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, karaciğer enzim yüksekliği, anemi, granülositopeni; fluoropirimidinle birlikte ağır, ölümcül kemik iliği ve mukoza toksisitesi.
KontrendikasyonKemoterapi alan ya da bağışıklığı baskılanmış hasta; 5-florourasil, kapesitabin, tegafur, flusitozin ve diğer 5-FU türevleriyle (topikal dahil) birlikte; hamilelik ve emzirme; çocuk.
EtkileşimlerBrivudinin metaboliti DPD enzimini kalıcı olarak kapatır; 5-FU yıkılamaz ve ölümcül toksisiteye yol açar. İlacı bıraktıktan sonra en az 4 hafta ara verilir.
DikkatKemoterapi planı olan kişide ve kullanım öncesi ilaç listesinde fluoropirimidin sorgulanmalıdır. Hata yapılmışsa 5-FU hemen kesilir ve hasta yakın izlenir.

Erişkin dozu

Oral 125 mg günde 1 kez, 7 gün; zona döküntüsü başladıktan sonra 72 saat içinde başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBeklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda günde tek doz kolaylık sağlar; yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Asıl risk ilaç etkileşimidir: son 4 haftada fluoropirimidin alınmamalıdır. Karaciğer enzimleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; yeterli veri yok ve ürün bilgisinde gebelikte kontrendikedir.
EmzirmeKullanılmaz; ürün bilgisinde emzirmede kontrendikedir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Zostexbrivudin125 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05CB02

Bromheksin

Mukolitik (sekretolitik)

Balgamı sulandıran ve mukosiliyer temizliği artıran oral mukolitik; kıvamlı balgamlı solunum yolu hastalıklarında kullanılır. Nadiren ağır cilt reaksiyonu (SJS/TEN) bildirilmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu mukusu ve salgı hücreleri › Hücre dışı (mukus tabakası) ve salgı hücresi › Mukus mukopolisakkarid lifleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kıvamlanırsiliya taşıratılamazsabirikirMukus salgısıbronş bezleri ve goblet hücreleri mukusyaparGoblet hücresi · bezKıvamlı mukusasit mukopolisakkarid lifleriyapışkanlığı artırırHava yolu mukus tabakasıSiliya temizliğimukus siliyalarla yukarı taşınırSiliyalı epitel yüzeyiBalgam birikimikıvamlı mukus atılamaz, öksürük vetıkanmaBronş lümeniBromheksin:mukus lifleriniparçalayıpsulandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mukus lifleri ve seröz salgı artışı sayesinde balgam incelir →siliyalarla atılması kolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Bronş mukozasının salgı hücrelerinde ve hava yolu mukus tabakasında. Oral alınır, kanla akciğere ulaşır; salgıya geçer.
Neye etki eder?Mukusun asit mukopolisakkarid liflerini parçalayan lizozom enzimlerini artırır; seröz salgıyı artırır ve silia hareketini hızlandırır (kesin mekanizma tam bilinmiyor).
Ne olur?Balgam sulanır, yapışkanlık azalır → silia ile atılım kolaylaşır, öksürükle çıkması rahatlar.

Klinik

EndikasyonAkut ve kronik bronşit ve diğer solunum hastalıklarında kıvamlı balgam birikimi (sekretolitik tedavi).
Yan etkilerBulantı, karın ağrısı, ishal, baş ağrısı; aşırı duyarlılık, döküntü, anjiyoödem; nadiren Stevens-Johnson sendromu ve toksik epidermal nekroliz.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; aktif peptik ülserde dikkat; ağır karaciğer ve böbrek yetmezliğinde dikkat.
EtkileşimlerAntibiyotik (amoksisilin, eritromisin, doksisiklin) akciğer dokusu düzeylerini artırabilir; öksürük kesicilerle birlikte balgam birikebilir.
DikkatCilt ve mukoza lezyonunda hemen kesilir. Mide mukozasını etkileyebilir; peptik ülserde dikkat. Gece öksürük kesicisiyle birlikte balgam birikebilir.

Erişkin dozu

Erişkin: 8–16 mg günde 3 kez oral (şurup ya da tablet); bol sıvı alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kısa süreli kullan.
eGFR 15–29Dozu azalt ya da aralığı uzat; metabolit birikimi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dozu belirgin azalt; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %95 bağlı). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDozu azalt ya da aralığı uzat.
Child-Pugh CDüşük doz, uzun aralık; kısa süreli kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 8 mg günde 3 kez ile başla. Mide yakınması ve cilt reaksiyonu izlenir. Yutma bozukluğu ve öksürüğü zayıf hastada aspirasyon riski; öksürük kesiciyle birlikte verme.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvan çalışmalarında teratojenite yok; insan verisi sınırlı. 1. trimesterde kullanılmaz, sonrasında yarar varsa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bromekbromhexine5 ml 4 mg surup; 8 mg 50 tablet
Bromeksinbromhexine80 mg 100 ml surup
Bromeksin Surupbromhexine200 ml
Bromenbromheksin hidroklorür8 mg tablet
Bromen Şurupbromheksin hidroklorür100 ml
Viscol Şurupbromheksin hidroklorür
Viscol Tabletbromheksin hidroklorür

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03BA02 · A07EA06

Budesonid

Glukokortikoid (yüksek ilk geçiş etkili)

Yüksek ilk geçiş metabolizması sayesinde sistemik etkisi sınırlı kalan glukokortikoid; inhale (astım), oral (Crohn) ve hedefli salımlı (Nefecon, IgA nefropatisi) biçimleri vardır. Nefecon Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › İleum · Peyer plakları (mukozal B hücresi) › Hücre içi (sitoplazma → çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)B hücreleriniharekete geçirirgd-IgA1 yaparglomerüldebirikir ve hasaryaparMukozal uyarıbağırsak mikrobiyotası ileumdaki Peyerplaklarını uyarırİleum · Peyer plağıMukozal B hücreleri (BAFF/APRIL)aktifleşir, IgA yapan plazma hücresinedönüşürMukozal B hücresi içigd-IgA1galaktoz eksik IgA1 dolaşıma geçer; IgGotoantikorlarla kompleks yaparKan · dolaşan kompleksMezangiyal birikim ve hasarmezangiyal çoğalma, iltihap, proteinüriGlomerül · mezangiyumBudesonid:ileumda B hücreyanıtınıbaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mukozal B hücre aktivasyonu ve gd-IgA1 yapımı azalır → mezangiyalbirikim ve proteinüri düşer. Karaciğer ilk geçişi sistemik yan etkiyi sınırlar.Şema IgA nefropatisindeki (Nefecon) kullanımı gösterir; ileumdaki kesin yol tam bilinmiyor.Aynı etken madde inhale (astım) ve oral (Crohn) kullanılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Bağırsak mukozasında. Nefecon ileuma ulaşınca salınır, Peyer plaklarındaki lenfoid dokuya geçer; karaciğer ilk geçişinde büyük kısmı yıkılır.
Neye etki eder?Hücre içindeki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; kompleks çekirdeğe geçip NF-κB ve AP-1'i baskılar, iltihap genlerini kapatır.
Ne olur?Mukozal B hücre uyarısı ve gd-IgA1 yapımı azalır → dolaşan immün kompleks ve mezangiyal birikim azalır → IgA nefropatisinde proteinüri düşer. Sistemik etki sınırlıdır.

Klinik

EndikasyonAstım ve KOAH (inhale), hafif-orta Crohn hastalığı ve mikroskobik kolit (oral); primer IgA nefropatisinde proteinüriyi azaltma (Nefecon; yurt dışında ruhsatlı, Türkiye'de ruhsatsız).
Yan etkilerInhale: ses kısıklığı, ağız kandidiyazı. Oral ve Nefecon: sistemik steroid etkileri (Cushing görünümü, hipertansiyon, ödem, hiperglisemi, ruh hali değişimi, akne), enfeksiyon; adrenal baskılanma; göz (katarakt, glokom).
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir, klaritromisin, eritromisin, greyfurt suyu) sistemik budesonid düzeyini birkaç kat artırır ve Cushing yapabilir; CYP3A4 indükleyicileri etkiyi azaltır.
DikkatNefecon NefIgArd çalışmasında eGFR ≥ 35 ve UPCR ≥ 0,8 g/g olan hastalarda çalışılmıştır. Aşı ve enfeksiyon taraması, kan şekeri ve kan basıncı izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle (klaritromisin gibi) birlikte verilmez. Gebelikte inhale biçim kullanılabilir; sistemik biçimler yarar-risk değerlendirilir.

Erişkin dozu

Inhale: 200–800 mcg/gün iki dozda; nebül 0,5–1 mg günde 1–2 kez. Entocort: Crohn'da 9 mg sabah, 8 haftaya kadar. Nefecon (IgAN): 16 mg sabah, aç karnına, 9 ay; ürün bilgisine göre son 2 haftada 8 mg'a düşülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Nefecon (IgAN) eGFR ≥ 35'te çalışıldı.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Nefecon için eGFR < 35'te veri sınırlı.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Nefecon için veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; Nefecon için veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; yüksek dozda sistemik steroid etkileri (sıvı tutulumu, hipertansiyon, glisemi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh Bİlk geçiş azalır, Cushing riski artar: kaçınılır ya da dikkatle ve izlemle.
Child-Pugh Cİlk geçiş azalır, Cushing riski artar: kaçınılır ya da dikkatle ve izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda inhale kullanımda ağız çalkalanır; oral kandidiyaz, ses kısıklığı, pnömoni (KOAH), katarakt, deri incelmesi, yüksek dozda kemik kaybı. Oral formlarda sistemik etki sınırlı, ancak klaritromisin, ketokonazol gibi CYP3A4 inhibitörleriyle artar.

  • TIME-to-START D2sınıf üyesi olarak FEV1 < %50 ve steroid gerektiren tekrarlayan alevlenmede inhale steroid başlanır.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak Orta-ağır KOAH idamesinde sistemik steroid yerine inhale steroid tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAstımda inhale steroidler içinde en çok veri budesonidedir; gebelikte kullanılabilir, astım kontrol altında tutulur.
EmzirmeSüte çok az geçer; inhale kullanım emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · 30 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Budarolbudesonid200 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül; 400 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül
Budecort Steri-nebbudesonid0,25 mg/ml nebulizasyon icin inhalasyon suspansiyonu iceren tek dozluk 20 ampul; 0,5 mg/ml nebulizasyon icin inhalasyon suspansiyonu iceren tek dozluk 20 ampul
Budefixbudesonid200 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul; 400 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul
Budenofalkbudesonid3 mg enterik kapli mikropellet içeren kapsül
Budenosinbudesonid0,25 mg/1 ml nebülizasyon süspansiyonu; 0,5 mg/1 ml nebülizasyon süspansiyonu
Budenosin Discairbudesonid200 mcg inhalasyon icin toz; 400 mcg inhalasyon tozu
Buderatbudesonid400 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül
Budolerbudesonid50 mcg basınçlı inhalasyon; 100 mcg inhalasyon tozu; 200 mcg basınçlı inhalasyon; 200 mcg inhaler kapsül (budecton 200 mcg inhaler kapsül); 400 mcg inhaler kapsül (budecton 400 mcg inhaler kapsül)
Cortairbudezonid0,25 mg/ml nebülizasyon için tek dozluk inhalasyon süspansiyonu içeren flakon; 0,5 mg/ ml nebülizasyon için tek dozluk inhalasyon süspansiyonu içeren flakon
Cortiment Mmxbudesonid9 mg uzatılmış salimli tablet
Entocortbudesonid0,02 mg/ml rektal süspansiyon hazirlamak için dağılabilir tablet
Inflacortbudesonid200 mcg inhaler kapsul; 400 mcg inhaler kapsul
İnflacortbudesonid0,25 mg/ ml nebülizasyon süspansiyonu; 0,5 mg/ ml nebülizasyon süspansiyonu
Maxairbudesonid0,25 mg/ml nebülizasyon süspansiyonu; 0,5 mg/ml nebülizasyon süspansiyonu; 200 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul; 400 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul
Pulbienbudesonid0,25 mg/ml nebülizasyon süspansiyonu; 0,50 mg/ml nebülizasyon süspansiyonu
Pulmicortbudesonid0,25 mg/ml nebulizer suspansiyon; 0,50 mg/ml nebulizer suspansiyon; 100 mcg turbuhaler; 200 mcg turbuhaler; 400 mcg/doz turbuhaler

Kombinasyon ürünleri (30): Airbir 3, Airbir 6, Asfogran, Bretfor, Breztri Aerosphere, Combihale 12, Extrair, Fenoster, Fenoster-combi, Fixcort 4.5, Fixcort 9, Foradil Combi, Foradil Combi Fix, Forbuday 4,5+, Forbuday 9+, Forbusol 12+, Formega 12+, Forpack, Nexcort 12+, Respiday Discair, Respiday Discair 4,5, Rolastym, Rolastym Combi, Suplair, Symbicort Forte Turbuhaler, Symbicort Pediatrik Turbuhaler, Symbicort Turbuhaler, Tiobud 9, Ventofor Combi Fix, Ventofor-combi

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 30 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Bukillamin

Tiyol grubu içeren hastalık modifiye edici antiromatizmal (DMARD)

Penisilamin benzeri sülfidril bileşiği; Japonya ve Güney Kore'de romatoid artrit için kullanılan DMARD. Membranöz nefropati yapabilir; kesilince aylar içinde remisyon beklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve eklem › T hücre, makrofaj ve sinovyum › Hücre içi ve hücre dışı › Serbest radikaller (kesin hedef bilinmiyor)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılardoku hasarıyaparAktive T hücre ve makrofajromatoid sinovyumda çoğalırEklem · sinovyumProinflamatuvar sitokinlerIL-1, TNF-α ve serbest radikallerSinovyal sıvı · doku arasıSinovyum iltihabıağrı, şişlik, eklem yıkımıEklem kıkırdağı ve kemikBukillamin:tiyol ile Thücre veradikalibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Radikaller ve sitokinler azalır → sinovyal iltihap yavaşlar;membranöz nefropati ve proteinüri riski vardır.Hapten etkisiyle subepitelyal immün kompleks: membranöz nefropati, proteinüri.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arası
Nerede?Eklem sinovyumunda ve dolaşımdaki bağışıklık hücrelerinde. Ağızdan alınır, kanla taşınır ve hücre dışında ve içinde etki gösterir.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor; tiyol grupları serbest radikalleri tutar, T hücre aktivasyonu ile IL-1 ve TNF-α yapımını azalttığı düşünülür.
Ne olur?Sinovyal iltihap ve eklem yıkımı yavaşlar. Hapten benzeri etkiyle subepitelyal immün kompleks birikir → membranöz nefropati ve proteinüri.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit (Japonya, Güney Kore); D-penisilamin ve altın gibi ağır metal ve tiyol DMARD sınıfı.
Yan etkilerProteinüri ve membranöz nefropati, nefrotik sendrom, döküntü ve ağız ülserleri, tat bozukluğu, kemik iliği baskısı (lökopeni, trombositopeni), hepatotoksisite, bulantı.
KontrendikasyonKemik iliği baskısı, ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliği, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAltın tuzları, D-penisilamin ve diğer miyelosüpresif ilaçlarla birlikte kullanılmaz; NSAİİ ile nefrotoksisite.
DikkatBaşlangıçta ve her 2–4 haftada idrar proteini, tam kan sayımı ve karaciğer testi izlenir. Proteinüri ya da nefrotik sendromda ilaç kesilir. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz.

Erişkin dozu

Japonya ve Güney Kore'de romatoid artritte genellikle 100–300 mg/gün (1–3 doza bölünmüş); doz ve süre ülke ürün bilgisine göre değişir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar önerisi yok; idrar proteini ve kreatinin düzenli izlenir.
eGFR 30–59Çalışılmamış; proteinüri riski nedeniyle kullanılmaz.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; çalışılmamış.
Periton diyaliziKullanılmaz; çalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri, nefrotik sendrom ve membranöz nefropati yapabilir (tiyol DMARD etkisi); idrar proteini izlenir, çıkarsa kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; kaçınılır ya da çok dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda düşük dozla başla (100 mg/gün), yavaş artır. Proteinüri, kemik iliği baskılanması, deri ve ağız lezyonları için idrar tetkiki ve kan sayımı izlenir. Böbrek yetmezliğinde kullanılmaz.

  • TIME-to-START E6uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Aktif romatoid artritte DMARD gereksinimi karşılayan seçeneklerden biridir; ülkelere göre ruhsat durumu farklıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüvenlik verisi yetersiz; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Bumetanid

Kıvrım diüretiği (NKCC2 inhibitörü)

Furosemidin yaklaşık 40 katı güçlü kıvrım diüretiği; biyoyararlanımı yüksektir (~%80), 1 mg bumetanid yaklaşık 40 mg furosemide eşdeğerdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Henle kulpu kalın çıkan kolu › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NKCC2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NKCC2taşıyıcısıylaalınırNa⁺-K⁺-ATPaz ileinterstisyumaverilirosmotik gradyankurarLümendeki Na⁺, K⁺, 2Cl⁻süzülen tuz kalın çıkan kola ulaşırKalın çıkan kol · apikal zarHücre içi tuzkalın çıkan kol epitel hücresinin içiKalın çıkan kol hücre içiMedüller interstisyum tuzusu geçirmeyen bu bölgede tuz sudan ayrıemilir, medulla hipertonik olurMedüller interstisyumKonsantre idrartoplayıcı kanalda ADH ile suyun geriemilmesine olanak verirToplayıcı kanal lümeniBumetanid:NKCC2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tuz hücreye alınamaz, medüller gradyan bozulur → bol sodyumlu idrar,volüm azalır.Yarı ömrü kısa (yaklaşık 1–1,5 saat); 1 mg yaklaşık 40 mg furosemide eşdeğerdir. Eşik-tavanyanıtı vardır; ağır KBH'de eşik doz yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıTübül lümeni
Nerede?Böbrekte, Henle kulpunun kalın çıkan kolunda. Kandan proksimal tübülde lümene salgılanır, taşıyıcıya idrar tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-K⁺-2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2); Cl⁻ bağlanma yerini tutarak taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Na⁺, K⁺ ve 2Cl⁻ geri emilemez, medüller hipertonisite ve idrar konsantre etme yeteneği azalır → bol sodyumlu idrar → volüm ve ödem azalır.

Klinik

EndikasyonKalp yetmezliği, nefrotik sendrom, siroz ve KBH'ye bağlı ödem; furosemide yanıtsız ya da emilim sorunu olan hastada (barsak ödemi) seçenek.
Yan etkilerHipokalemi, hipomagnezemi, hiponatremi, metabolik alkaloz, hipovolemi ve prerenal AKI, hiperürisemi, kas krampları (yüksek dozda miyalji), ototoksisite (furosemide göre daha az).
KontrendikasyonAnüri, hepatik koma, ağır elektrolit bozukluğu, ağır hipovolemi, sülfonamid aşırı duyarlılığı.
EtkileşimlerAminoglikozidlerle ototoksisite ve nefrotoksisite; NSAİİ ve probenesid diüretik yanıtını azaltır; litiyum düzeyi artar; digoksin toksisitesi (hipokalemi); indometazin etkisini azaltır.
DikkatGebelikte ödem tedavisi için önerilmez. Furosemide göre daha az ototoksik olması nedeniyle yüksek doz gerekli olan KBH hastalarında tercih edilebilir; ancak Türkiye'de ürün bulunmadığından erişim sınırlıdır.

Erişkin dozu

Oral 0,5-2 mg günde 1-2 kez; en çok 10 mg/gün. IV 0,5-1 mg, gerekirse tekrarlanır. Eşdeğerlik: 1 mg bumetanid ≈ 40 mg furosemid ≈ 20 mg torasemid.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; eşik doz yükselebilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; eşik doz yükselir, tavan doz en çok 10 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yüksek eşik doz gerekir, anürik hastada etkisiz.
HemodiyalizRezidüel idrar varsa kullanılır; HD günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziRezidüel idrar varsa kullanılır; ayar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; aşırı diürezde prerenal AKI ve hipokalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; düşük dozla başla, elektrolit izle.
Child-Pugh BDüşük dozla başla; elektrolit ve ensefalopati yakın izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz (hepatik komayı tetikler).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda hipovolemi, ortostatik hipotansiyon, hiponatremi, hipokalemi, düşme ve idrar sıkışması riski; 0,5 mg ile başla (1 mg ≈ 40 mg furosemid). Tartı ve elektrolitleri izle; ayak bileği şişliğinde organ yetmezliği yoksa kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A6sınıf üyesi olarak Organ yetmezliği bulgusu olmayan ayak bileği ödeminde kıvrım diüretiği başlama; bacak yükseltme ve kompresyon dene.

AGS Beers 2023 diüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli. Lityumla birlikte lityum düzeyi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte ödem ya da hipertansiyon için rutin kullanılmaz (plazma hacmi azalır); gerekirse en düşük dozda, insan verisi yetersizdir.
EmzirmeVeri yetersiz; süt yapımını baskılayabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N07BC01

Buprenorfin

Kısmi μ-opioid agonist (κ antagonist)

μ-reseptöre yüksek afinitesiyle bağlanan kısmi agonist; tavan etkisi vardır. Karaciğerden atıldığı için böbrek yetersizliğinde ve diyalizde görece güvenli opioiddir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiBuprenorfin:μ-reseptörekısmi agonistbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı iletisi azalır → ağrı algısı düşer; kısmi agonistolduğu için tavan etkisi ve solunum depresyonu sınırlıdır; böbrek yetersizliğindebirikme olmaz.Yavaş ayrılır (uzun etki), naloksonla geri çevrilmesi güçtür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır.
Neye etki eder?μ-reseptöre çok güçlü bağlanır, yavaş ayrılır; içsel etkinliği tam agonistten düşüktür (kısmi agonist). κ-reseptörde antagonisttir.
Ne olur?Presinaptik Ca²⁺ girişi azalır, ağrı iletisi zayıflar. Kısmi agonist olduğundan solunum depresyonunda tavan etkisi vardır; atılım ağırlıkla safra-dışkıyladır.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli kronik ağrı (transdermal bant), opioid bağımlılığı tedavisi (sublingual).
Yan etkilerBulantı, kabızlık, baş dönmesi, sedasyon; bantta uygulama yerinde kızarıklık; QT uzaması (yüksek doz); solunum depresyonu (benzodiazepin ve alkolle belirgin).
KontrendikasyonAğır solunum depresyonu, paralitik ileus, ağır karaciğer yetmezliği (tam doz), MAO inhibitörü kullanımı.
EtkileşimlerBenzodiazepin ve alkol: ağır sedasyon, solunum depresyonu; CYP3A4 inhibitörleri (azol, makrolid, ritonavir) düzeyi artırır, indükleyiciler azaltır; tam agonist opioid kullanırken yoksunluk atağı tetikleyebilir.
DikkatTam agonist opioid kullanan hastada ani geçişte yoksunluk atağı yapabilir. Isıya (ateş, sıcak yastık, sauna) bağlı bant emilimi artar. Gebelikte opioid bağımlılığı tedavisinde kullanılır (neonatal yoksunluk riski); emzirmede çok az geçer.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Transdermal bant (7 günlük): 5–10 µg/saat ile başlanır, en az 72 saat sonra artırılır; en çok 20 µg/saat. Sublingual (bağımlılık): 0,2–0,4 mg 6–8 saatte bir (ağrıda). Opioid-naif hastada en düşük dozla başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; karaciğerle atılır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması önemsiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır, izlenir (klirens düşer).
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda görece güvenli opioid; transdermal bantta 5 mcg/saatle başlanır, doz en erken 3 günde artırılır. Sedasyon, düşme, kabızlık, bulantı; yüksek dozda QT uzaması; ısı kaynağı (ateş, sıcak yastık) emilimi artırır.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden başlanmaz; birlikte bağırsak düzenlemesi planlanır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif varken kaçınılır.
  • TIME-to-START E9sınıf üyesi olarak Orta-ağır ağrıda diğer seçenekler yetersizse güçlü opioid düşünülür.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikOpioid kullanım bozukluğunda gebelikte standart seçenek; ağrıda yalnız gerekirse; yenidoğanda yoksunluk (NOWS) olabilir.
EmzirmeSüte düşük miktarda geçer; bebek izlenerek uygun.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Temgesicbuprenorfin0,3 mg ampul
Temgesic Dilalti Tabletibuprenorfin

Kombinasyon ürünleri (1): Suboxone

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AX12

Bupropion

Noradrenalin-dopamin geri alım inhibitörü (NDRI)

Dopamin ve noradrenalin geri alımını kapatan antidepresan; sigara bırakmada da kullanılır. Doza bağlı nöbet riski vardır, tansiyonu yükseltebilir, CYP2D6'yı güçlü inhibe eder; kilo ve cinsel işlev etkisi az.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Dopaminerjik ve noradrenerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › DAT ve NET taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörleriuyarırgeri alımlasonlanırDopamin ve noradrenalin salımısinir ucundan sinaps aralığına çıkarSinaps aralığıPostsinaptik reseptörlerdopamin ve noradrenalin sinyali(motivasyon, dikkat)Postsinaptik zarDAT ve NET geri alımıaminler presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · DAT/NETBupropion: DATve NET'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dopamin ve noradrenalin geri alımı kapanır, sinapsta düzeyleri artar→ antidepresan etki, sigara isteği azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde dopaminerjik ve noradrenerjik sinapslar (mezolimbik, prefrontal korteks). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP2B6 ile aktif metabolite yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki dopamin (DAT) ve noradrenalin (NET) taşıyıcılarını kapatır; nikotin reseptörlerini de zayıf bloke eder.
Ne olur?Sinapsta dopamin ve noradrenalin artar → antidepresan etki, enerji ve motivasyon düzelir; nikotin yoksunluğu ve isteği azalır. Nöbet eşiği düşer.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, mevsimsel duygudurum bozukluğu, sigara bırakma, bipolar depresyonda dikkatle (ruhsatsız).
Yan etkilerUykusuzluk, baş ağrısı, ağız kuruluğu, ajitasyon, bulantı, tremor, hipertansiyon, doza bağlı nöbet, taşikardi, deri döküntüsü, serum hastalığına benzer reaksiyon, intihar düşüncesi (gençler), psikoz ve ajitasyon.
KontrendikasyonNöbet öyküsü ve nöbet eşiğini düşüren durumlar (kafa travması, tümör), bulimia ya da anoreksiya nervoza, ani alkol ya da benzodiazepin kesilmesi, MAO inhibitörleri (14 gün ara), diğer bupropion içeren ilaçlar.
EtkileşimlerCYP2D6 inhibisyonu: metoprolol, TCA, risperidon, tamoksifen (aktivasyon azalır) etkilenir; CYP2B6 inhibitörleri (klopidogrel, tiklopidin) düzeyi artırır; nöbet eşiğini düşüren ilaçlarla (tramadol, antipsikotik, kinolon) nöbet; levodopa ile yan etki artar.
DikkatNöbet riski nedeniyle doz sınırı (XL 450 mg) aşılmaz; KB izlenir. Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde metabolitler birikir.

Erişkin dozu

Antidepresan XL: 150 mg sabah başlanır, 4 günden sonra gerekirse 300 mg (en çok 450 mg). SR: 150 mg günde 2 kez. Sigara bırakma: 150 mg/gün 3 gün, sonra 150 mg günde 2 kez, 7–12 hafta. Orta-ağır karaciğer yetmezliğinde gün aşırı 150 mg.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60GFR 60–89: doz ya da sıklık azaltılması düşünülür; ≥ 90 standart.
eGFR 30–59Doz ya da sıklık azaltılır (örn. 150 mg/gün); metabolit birikimi izlenir.
eGFR 15–29Düşük doz: 150 mg/gün ya da gün aşırı; yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz: gün aşırı 150 mg; yakın izlem.
HemodiyalizVeri sınırlı; diyalizle uzaklaşması az; gün aşırı 150 mg.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır, çok az (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek KB; metabolit birikimiyle nöbet ve nörotoksisite riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif: doz ya da sıklık azaltılması düşünülür.
Child-Pugh BGün aşırı 150 mg (en çok).
Child-Pugh CGün aşırı 150 mg (en çok); yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 150 mg sabah (XL). Nöbet riski (doz sınırı ve nöbet öyküsü), tansiyon yükselmesi, uykusuzluk, ajitasyon ve böbrek işlevine göre doz azaltma izlenir; kilo ve cinsel işlev etkisi azdır.

  • TIME-to-STOP B22 Epilepsi hastasında bupropion nöbet eşiğini düşürdüğü için kullanılmaz.

AGS Beers 2023 nöbet ya da epilepsi öyküsünde kaçınılmalı (nöbet eşiğini düşürür).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır, yarar risk dengesiyle kullanılır (sigara bırakmada alternatifler önceliklidir).
EmzirmeSüte geçer; bebekte nöbet bildirimleri vardır; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Buprapanbupropion hidroklorür150 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet; 450 mg uzatılmış salimli tablet
Veldepyonbupropion hidroklorür150 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet; 450 mg uzatılmış salimli tablet
Zybanbupropion150 mg uzatılmış salimli tablet
Qsmokbupropiyon hidroklorür150 mg uzatılmış salimli tablet
Wellbutrin Xlbupropion150 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Burosumab

Anti-FGF23 monoklonal antikor

FGF23'ü bağlayıp etkisiz kılan insan IgG1 antikoru; X'e bağlı hipofosfatemi (XLH) ve tümörün yol açtığı osteomalazide fosfat kaybını ve raşitizmi düzeltir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan, kemik, böbrek › Dolaşımdaki FGF23 → proksimal tübül › Kanda serbest (hücre dışı) › FGF23 hormonu (anti-FGF23 antikor)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Klotho'yabağlanıp etkiederfosfatkaybettirirFGF23 (osteosit)kemikten salgılanan, böbreğe fosfatkaybettiren hormonKan · FGF23Proksimal tübül (NaPi-IIa/IIc)fosfat geri emilimini yapan taşıyıcılar;1α-hidroksilaz da buradaProksimal tübül · apikal NaPiFosfat kaybı · düşük kalsitriolhipofosfatemi, raşitizm ve osteomalaziKan ve kemik · fosfat, DBurosumab:FGF23'e bağlanıpbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: FGF23 etkisiz kalır → NaPi-IIa/IIc artar, fosfat geri emilir,kalsitriol yükselir → serum fosfatı ve kemik mineralizasyonu düzelir.X'e bağlı hipofosfatemi ve tümör kaynaklı osteomalazide kullanılır. Hiperfosfatemi gelişirsedoz azaltılır; KBH'de dikkatli kullanılmalı (nefrokalsinoz riski).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kandaki serbest FGF23'e, hücre dışında bağlanır. Deri altından kana geçen antikor kanda dolaşır; etkisi proksimal tübülde fosfat taşıyıcıları üzerinden görülür.
Neye etki eder?İnsan monoklonal IgG1 antikoru, FGF23 hormonuna (kemikte osteositlerden salgılanan) bağlanıp onu bağlar ve FGF23-Klotho reseptör kompleksini uyarmasını engeller.
Ne olur?Proksimal tübülde NaPi-IIa/IIc yeniden artar → fosfat geri emilimi artar, 1α-hidroksilaz baskısı kalkar, kalsitriol yükselir → hipofosfatemi, raşitizm/osteomalazi düzelir.

Klinik

EndikasyonX'e bağlı hipofosfatemi (XLH; PHEX mutasyonu), tümör kaynaklı osteomalazi (rezeke edilemeyen tümör) ve FGF23 aracılı diğer hipofosfatemiler.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, baş ağrısı, ekstremite ağrısı, diş apsesi, hiperfosfatemi, ikincil hiperparatiroidi, nefrokalsinoz riski, nadiren aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonSerum fosfatı normalin üstündeyken, oral fosfat ya da aktif D vitamini birlikte kullanılırken (başlamadan 1 hafta önce kesilir); ağır böbrek yetmezliği ya da son dönem böbrek hastalığı.
EtkileşimlerOral fosfat ve aktif D vitamini analogları (kalsitriol, alfakalsidol) hiperfosfatemi ve nefrokalsinoz riskini artırır; kalsimimetikler hipokalsemiyi artırabilir.
DikkatTedavi sırasında serum fosfatı, kalsiyum, PTH ve ALP izlenir; fosfat normalin üstüne çıkarsa doz azaltılır ya da ara verilir. Yıllık böbrek ultrasonografisi ile nefrokalsinoz taranır.

Erişkin dozu

Çocuk: 0,8 mg/kg SC iki haftada bir (başlangıç; en çok 90 mg). Erişkin: 1 mg/kg SC dört haftada bir (en çok 90 mg). Serum fosfatına göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; fosfat, kalsiyum ve PTH izlenir.
eGFR 30–59Hafif-orta yetmezlikte ayar gerekmez; fosfat, kalsiyum, PTH ve görüntüleme izlenir.
eGFR 15–29Kontrendikedir (eGFR < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir.
HemodiyalizKullanılmaz (kontrendike).
Periton diyaliziKullanılmaz (kontrendike).
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (kullanılmaz); monoklonal antikor olduğundan uzaklaşması beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperfosfatemi ve nefrokalsinoz riski; böbrek görüntülemesi ve PTH izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda özel doz ayarı yoktur (esas olarak XLH ve tümör kaynaklı osteomalazi). Serum fosfat, kalsiyum, PTH ve böbrek görüntülemesi izlenir; hiperfosfatemi ve nefrokalsinoz riski vardır. Oral fosfat ve aktif D vitamini birlikte kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanımdan kaçınılır, yarar riski aşıyorsa uzman kararıyla verilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Emzirmede yarar-risk dikkatle değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N05BE01

Buspiron

Serotonin 5-HT1A kısmi agonisti (anksiyolitik)

Sedasyonsuz etki gösteren, bağımlılık yapmayan anksiyolitik. Feokromositoma tanısında plazma ve idrar metanefrin ölçümlerini yanıltabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Rafe çekirdekleri ve hipokampus › Nöron zarı › 5-HT1A reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanır+ateşlemeyiayarlarkaygıyı düzenlerSerotonin (5-HT)beyinde ruh hali ve kaygıyı düzenleyenhaberciSinaps · serotonin5-HT1A reseptörürafe çekirdeği ve hipokampus nöronzarındaNöron zarı · 5-HT1ASerotonerjik sinir ateşlemesisalım ve yeniden alım dengesiSerotonerjik sinir ucuKaygı yanıtıkorku ve gerginlik belirtileriAmigdala · hipokampus nöronuBuspiron:5-HT1A'yı kısmenuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: 5-HT1A uyarılır → serotonin ateşlemesi ayarlanır, kaygı belirtilerihaftalar içinde azalır; sedasyon ve bağımlılık gelişmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde, serotonin yapan rafe nöronlarının gövdesinde (presinaptik otoreseptör) ve hipokampus nöronlarının zarında (postsinaptik). Ağızdan alınır, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Zardaki 5-HT1A reseptörüne bağlanıp kısmen uyarır (kısmi agonist); D2 dopamin reseptörüne de zayıf bağlanır.
Ne olur?Presinaptik otoreseptör uyarılınca serotonin ateşlemesi ve salımı azalır; postsinaptik uyarı kaygıyı yatıştırır. Etki 2–4 haftada gelir; sedasyon ve bağımlılık yapmaz.

Klinik

EndikasyonYaygın anksiyete bozukluğu; antidepresana ek olarak.
Yan etkilerBaş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, sinirlilik, uykusuzluk, ağız kuruluğu; nadiren serotonin sendromu.
KontrendikasyonMAO inhibitörleriyle birlikte kullanım (ya da son 14 gün).
EtkileşimlerMAO inhibitörleri (hipertansif kriz), SSRI ve diğer serotonerjik ilaçlar (serotonin sendromu); CYP3A4 inhibitörleri (itrakonazol, klaritromisin, greyfurt) düzeyi artırır; rifampisin düşürür.
DikkatFeokromositoma tanısında plazma ve idrar metanefrin testlerini bozabilen ilaçlardandır: test öncesi kesilmesi gerekebilir.

Erişkin dozu

5 mg günde 2–3 kez başlanır; 15–30 mg/gün (bölünmüş), en çok 60 mg/gün. Etki 2–4 haftada belirir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle.
eGFR 15–29Düşük dozla ve dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz ya da çok düşük dozla; veri sınırlı.
HemodiyalizDiyalizle belirgin uzaklaşmaz; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük dozla ve dikkatle.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 5 mg günde 1–2 kez ile başlanır, yavaş artırılır. Baş dönmesi, sedasyon, bulantı ve düşme izlenir; benzodiazepinden daha az sedatiftir ama etkisi 2–4 haftada başlar. CYP3A4 inhibitörleri (klaritromisin, greyfurt) düzeyini artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar-zarar değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Buspirbuspiron hcl5 mg tablet; 10 mg tablet
Busponbuspiron hcl5 mg kapsul; 5 mg kapsül
Nopironbuspiron5 mg tablet; 10 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01AB01

Busulfan

Alkilleyici ajan (alkil sülfonat)

DNA'yı çapraz bağlayan alkilleyici sitotoksik ilaç; hematopoietik kök hücre naklinde koşullandırma rejiminde kullanılır; hepatik veno-okluziv hastalık (VOD/SOS) ve nöbet yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre çoğalması › Kemik iliği kök ve öncül hücreleri › Çekirdek · DNA › DNA'nın guanin bazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirlerayrılıpkopyalanırbölünmeyi sağlarÇift sarmal DNAiki zincir baz çiftleriyle bağlıÇekirdek · DNADNA kopyalanmasızincirler ayrılıp kopyalanırReplikasyon çatalıKök ve öncül hücre bölünmesikemik iliği hücreleri çoğalırKemik iliği · öncül hücreBusulfan: DNAzincirleriniçapraz bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA çapraz bağlanır, kopyalanamaz → kök ve öncül hücre ölür, kemikiliği baskılanır; VOD ve akciğer toksisitesi görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Çekirdek
Nerede?Bölünen kemik iliği kök ve öncül hücrelerinin çekirdeğinde. Ağızdan ya da damardan alınır, hücreye girer; karaciğerde glutatyonla konjuge edilip atılır.
Neye etki eder?Bifonksiyonel alkilleyici olarak DNA'da guanin bazlarını çapraz bağlar; replikasyon ve transkripsiyon durur.
Ne olur?Kök ve öncül hücre bölünemez, ölür → kemik iliği baskılanır (nakil öncesi koşullandırmada istenen etki). Karaciğer VOD'u, pulmoner fibroz ve hemorajik sistit yapabilir.

Klinik

EndikasyonAllojenik ve otolog hematopoietik kök hücre naklinde koşullandırma (siklofosfamid, fludarabin ya da melfalanla); kronik miyeloid lösemi (eskiden oral).
Yan etkilerDerin kemik iliği baskısı, mukozit, hepatik VOD/SOS, nöbet (profilaksi gerekir), hiperpigmentasyon, pulmoner fibrozis, infertilite, ikincil malignite, bulantı.
KontrendikasyonBusulfana aşırı duyarlılık, gebelik, kemik iliği baskısının istenmediği durumlar.
EtkileşimlerParasetamol (glutatyonu azaltır; öncesinde ve sonrasında 72 saat kaçınılır), itrakonazol ve metronidazol (düzeyi artırır), fenitoin (düzeyi düşürür), diğer hepatotoksik ilaçlar.
DikkatNöbet profilaksisi (levetirasetam tercih edilir) uygulanır; VOD için hepatomegali, sarılık, kilo artışı ve bilirubin izlenir. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz; kalıcı infertilite olasılığı konusunda bilgilendirme yapılır.

Erişkin dozu

IV: 0,8 mg/kg 6 saatte bir ×16 doz (4 gün) ya da 3,2 mg/kg günde bir ×4 gün; ideal vücut ağırlığına göre, AUC hedefli ayar önerilir. Oral olarak (KML) 2–4 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; AUC hedefli doz ayarı uygulanır.
eGFR 30–59Genellikle ayar gerekmez; AUC hedefli izlem.
eGFR 15–29Veri sınırlı; genellikle ayar gerekmez, nakil ekibi AUC ile karar verir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; rejim nakil ekibince bireyselleştirilir.
HemodiyalizÇalışılmamış; kondisyonlama nefroloji ve nakil ekibiyle planlanır.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD/PD ile uzaklaşma bilinmiyor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi az; VOD ve eşlik eden ilaçlar (CNİ, antibiyotik) AKI yapabilir; hemorajik sistit nadirdir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; bilirubin, transaminaz izlenir, AUC hedefli doz.
Child-Pugh BDikkatle; VOD riski artar, AUC hedefli doz ayarı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; VOD riski belirgin, kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nakil öncesi kondisyonlamada yoğunluğu azaltılmış rejimler seçilir; ideal ağırlığa göre dozla, AUC ayarı yap. Nöbet profilaksisi gerekir; VOD, mukozit ve kemik iliği aplazisi yakından izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: teratojenik ve gonadotoksik; zorunluysa onkoloji kararıyla, etkin kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmeden kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Busilvexbusulfan6 mg/ml IV infüzyon için konsantre çözelti
Buslerabusulfan60 mg/10 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Busultubusulfan6 mg/ml IV infüzyon için konsantre çözelti
Mylofanbusulfan60 mg/ 10 ml IV infüzyon için konsantre çözeltiiçeren flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05DB13

Butamirat

Santral etkili antitüsif (non-opioid)

Beyin sapındaki öksürük merkezini baskılayan, opioid olmayan kuru öksürük ilacı; solunumu baskılamaz, bağımlılık yapmaz. Balgamlı öksürükte kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve solunum › Beyin sapı · medulla › Santral sinir hücresi (nöron) › Öksürük merkezi (kesin hedef bilinmiyor)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyali iletirmerkeze ulaşırkasları kastırırHava yolu irritasyonuhava yolu reseptörleri uyarılırHava yolu · öksürük reseptörüVagal afferent sinyaluyarı beyin sapına taşınırVagus siniriÖksürük merkezimedullada refleksi başlatırBeyin sapı · medullaÖksürük refleksidiyafram ve solunum kasları kasılırSolunum kaslarıButamirat:öksürükmerkezini beyinsapında baskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Öksürük merkezi baskılanır → kuru öksürük azalır; opioid reseptörüyoluyla değildir, bağımlılık beklenmez.Kesin moleküler hedefi bilinmiyor; etkisi merkezi olarak tanımlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyin sapında, medullada öksürük refleksini yöneten merkezde. Oral alınır, kana geçer ve kan-beyin bariyerini aşar.
Neye etki eder?Öksürük merkezindeki nöronları baskılar; kesin moleküler hedefi bilinmiyor. Opioid reseptörüne bağlanmaz; hafif bronkodilatör etkisi vardır.
Ne olur?Öksürük refleksi zayıflar → kuru, irritatif öksürük azalır; solunum baskılanması ve bağımlılık beklenmez.

Klinik

EndikasyonKuru, irritatif öksürüğün semptomatik tedavisi (enfeksiyon, ameliyat ve bronkoskopi öncesi ve sonrası).
Yan etkilerBulantı, ishal, baş dönmesi, uyku hali, döküntü; nadiren ürtiker, anjiyoödem.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; balgamlı öksürük.
EtkileşimlerMukolitik ve balgam söktürücülerle birlikte balgam birikebilir; sedatiflerle uyku hali artabilir.
DikkatBalgamlı öksürükte ve öksürük refleksi zayıf hastada kullanılmaz. Öksürük 1 haftadan uzun sürerse neden araştırılır.

Erişkin dozu

Erişkin: şurup 15 mg her 6 saatte ya da 50 mg uzun salımlı tablet günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kısa süreli kullan.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kısa süreli ve düşük dozla kullan.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle kullan.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle, düşük dozla kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; en düşük dozla kısa süre kullan. Uyku hali, baş dönmesi ve düşme izlenir. Balgamlı öksürükte ve yutma bozukluğunda aspirasyon riskiyle kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; 1. trimesterde kullanılmaz, sonrasında yarar varsa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (24 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Busicodbutamirat sitrat15 mg/5 ml şurup
Busicod Fortbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml şurup
Butamcodbutamirat sitrat7,5 mg / 5 ml surup 100 ml; 7,5 mg / 5 ml surup 200 ml
Butamcod Fortbutamirat sitrat15 mg/5 ml surup 100 ml
Butamcod Fort Plusbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml şurup
Butirolbutamirat sitrat7,5 mg/5 ml şurup
Butirol Fortbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml surup
Codactivbutamirate7,5 mg/5 ml surup
Codactiv Fortbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml şurup
Codactiv Mbutamirat sitrat15 mg/5 ml şurup
Cutmiratbutamirat sitrat7,5 mg/5 ml surup
Kreval Fortebutamirat sitrat15 mg/5 ml surup 100 ml; 15 mg/5 ml surup 200 ml
Kreval Maxbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml şurup
Kreval Srbutamirat sitrat50 mg film kapli tablet
Kreval7.butamirat sitrat5 mg/5 ml şurup
Notussbutamirat sitrat7,5 mg/5 ml surup; 15 mg/5 ml şurup; 50 mg sr tablet
Notuss Fortbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml surup
Pulmistatbutamirat sitrat7,5 mg/5 ml şurup
Pulmistat Fortbutamirat sitrat22,5 mg/5 ml şurup
Sinecodbutamirat sitrat1,5 mg /ml surup; 50 mg depo tablet
Sinecod Surupbutamirat sitrat
Tamiralbutamirate7,5 mg / 5 ml surup 100 ml
Tusamolbutamirate7,5 mg/5 ml surup
Tuscodbutamirat sitrat7,5 mg/5 ml şurup

Kombinasyon ürünleri (1): Katacold

24 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A12CB01

Çinko sülfat

Çinko takviyesi (eser element)

Çinko eksikliğini gideren oral çinko tuzu; yüksek dozda enterositte bakır emilimini azaltır. Tuzağı: uzun süreli yüksek dozda bakır eksikliği (anemi, nötropeni, miyeloneuropati).

Etki mekanizması

Etki yeriBeslenme ve eser element › Duodenum ve jejunum enterositi › Hücre içi (çinko bağımlı enzimler) › ZIP4 taşıyıcısı ve metallotionein

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreye alınırkana geçerenzime kofaktörolur+Bağırsak lümenibesinle gelen çinko iyonu (Zn²⁺)emilmeyi beklerDuodenum · jejunum lümeniEnterosit zarıZIP4 taşıyıcısı çinkoyu hücre içine alırEnterosit · apikal zarAlbümine bağlı çinkoportal ven ve dolaşımda taşınırKan · albüminÇinko bağımlı enzimlerDNA yapımı, yara onarımı, bağışıklıkhücreleriHücre içi · enzimlerÇinko sülfat:çinko yerinekoyar ve bakıremilimini kısar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Eksik çinko tamamlanır, enzimler çalışır; yüksek dozdametallotionein bakırı enterositte tutar (Wilson'da amaçlanan etki).Yüksek dozda metallotionein bakırı bağlar; kronik kullanımda bakır eksikliği gelişebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)
Nerede?İnce bağırsakta (duodenum, jejunum) enterositin lümen yüzünden emilir; kanda albümine bağlı taşınır ve hücrelere girer.
Neye etki eder?Hücre içinde 300'den fazla enzimin (DNA ve RNA polimeraz, süperoksit dismutaz, karbonik anhidraz) çinko kofaktörünü sağlar; enterositte metallotionein sentezini artırır.
Ne olur?Eksiklik düzelir → bağışıklık, yara iyileşmesi, tat ve büyüme düzelir. Yüksek dozda metallotionein bakırı enterositte tutar → bakır emilimi azalır.

Klinik

EndikasyonÇinko eksikliği (malabsorpsiyon, kronik ishal, diyaliz, siroz, parenteral beslenme); Wilson hastalığında bakır emilimini azaltmak için (çinko asetat daha yaygın); bazı yara iyileşmesi ve tat bozukluğu durumları.
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, metalik tat, mide irritasyonu; yüksek doz ve uzun sürede bakır eksikliği (anemi, nötropeni, miyeloneuropati), HDL düşüklüğü.
KontrendikasyonÇinkoya aşırı duyarlılık; aktif peptik ülserde dikkatle; bakır eksikliği izlenmeden uzun süreli yüksek doz kullanılmaz.
EtkileşimlerKinolonlar ve tetrasiklinlerin emilimini azaltır (2–4 saat ara); penisilamin, demir ve bakır emilimini ve etkisini azaltır; tiyazid diüretikler çinko atılımını artırır.
DikkatElemental çinko günde 40 mg'ı aştığında (tolere edilebilir üst sınır) bakır izlenir. Yemekle alınca mide intoleransı azalır, emilim bir miktar düşer.

Erişkin dozu

Eksiklikte elemental çinko 25–50 mg/gün (çinko sülfat yaklaşık 110–220 mg), bölünmüş dozda. Wilson hastalığında elemental 150 mg/gün üç dozda (çinko asetat). Yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; eksiklikte 25–50 mg/gün elemental.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; serum düzeyi izlenir.
eGFR 15–29Doz serum düzeyine göre; uzun süreli yüksek dozdan kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz serum düzeyine göre; birikim riskine dikkat.
HemodiyalizEksiklik sık; seans kaybı için doz serum düzeyine göre.
Periton diyaliziEksiklik sık; doz serum düzeyine göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: kısmen (diyalizatla küçük kayıp).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; çinko eksikliği sık.
Child-Pugh BAyar gerekmez; serum çinko ve bakır izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; serum düzeyi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda eksiklik malnütrisyon ve çoklu ilaç nedeniyle sık olabilir; elemental 25–50 mg/gün çoğunlukla yeterlidir. Bulantı ve mide irritasyonu için yemekle alınır. Uzun süreli kullanımda bakır ve kan sayımı izlenir; kinolon ve tetrasiklinle 2–4 saat ara bırakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGünlük önerilen miktarlarda (yaklaşık 11–12 mg) güvenlidir; eksiklikte tedavi edilir. Elemental 40 mg/gün üzerindeki dozlardan kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; günlük önerilen ve eksiklik tedavisi dozlarında uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (29 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Berazincçinko sülfat heptahidrat15 mg/5 ml şurup; 25 mg/5 ml şurup; 30 mg/5 ml fort şurup
Berazinc 2kapsulzinc sulfate
Chinkocinko sulfat heptahidrat15 mg/5 ml surup
Chinko Fortzinc sulfate heptahydrate30 mg/5 ml şurup
Çinkovitçinko sülfat heptahidrat15 mg / 5 ml şurup
Çinkovit Fortçinko sülfat heptahidrat30 mg/5 ml şurup
Grizincçinko sülfat heptahidrat15 mg/5 ml şurup; 50 mg kapsül
Medizinc Surupzinc sulfate100 ml
Orizincçinko sülfat heptahidrat15 mg/5 ml şurup
Sülfazink Fortçinko sülfat heptahidrat30 mg/5 ml şurup
Zıncdurçinko sülfat heptahidrat25 mg/5 ml şurup
Zincdayçinko sülfat monohidrat25 mg efervesan tablet; 50 mg efervesan tablet
Zincfortçinko sülfat25 mg /5 ml surup 100 ml
Zinclominzinc sulfate15 mg/5 ml 100 ml surup
Zinclomin Fortçinko sülfat heptahidrat30 mg/5 ml şurup
Zincoçinko sülfat heptahidrat · zinc sulfate25 mg/5 ml şurup; 30 mg fort surup; 30 mg tablet; 50 mg sert kapsül
Zincoplexzinc sulfate15 mg/5 ml surup 100 ml
Zincoplex Fortçinkosülfat heptahidrat30 mg/5 ml şurup
Zincotimeçinko sülfat monohidrat50 mg sert kapsül
Zincover Pediatrik Surupzinc sulfate100 ml
Zinco Surupzinc sulfate
Zinco-kzinc sulfate15 mg/5 ml 28 kasik surup; 15 mg/5 ml kasik surup
Zinc Nutrimedzinc sulfate
Zinc-begçinko sülfat heptahidrat15 mg/5 ml pediyatrik şurup
Zinobestçinko sülfat heptahidrat15 mg/5 ml şurup
Zinobest Fortçinko sülfat heptahidrat30 mg/5 ml şurup
Zinxxçinko sülfat heptahidrat · çinko sülfat monohidrat15 mg/5 ml şurup; 30 mg film tablet; 50 mg kapsül
Zinxx Fortçinkosülfat heptahidrat30 mg/5 ml şurup
Zynallçinko sülfat monohidrat30 mg / 5 ml şurup

Kombinasyon ürünleri (5): Irozinc Kapsül, Magozinde, Peditrace Neonatal İnfüzyonluk Çözelti Hazirlamak İçin Konsantre, Zinomag, İrofol Şurup

29 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AE07

Dabigatran

Doğrudan trombin inhibitörü (DOAK)

Trombine doğrudan bağlanıp fibrin yapımını durduran oral antikoagülan (ön ilaç: dabigatran eteksilat); büyük kısmı böbrekle atılır, idarusizumabla geri çevrilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Hücre dışı enzim (serin proteaz) › Trombin (faktör IIa)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)faktör Xadönüştürürtrombin keserfibrinpolimerleşir veçapraz bağlanırProtrombin (faktör II)karaciğerin yaptığı öncül proteinKan · plazmaTrombin (faktör IIa)pıhtılaşma kaskadının anahtar enzimiKan · serbest ve pıhtıdakiFibrinojençözünür plazma proteiniKan · plazmaFibrin pıhtısıtrombositleri ağ gibi yakalarDamar içi · trombüsDabigatran:trombinedoğrudanbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Trombin işlevsiz kalır → fibrinojen fibrine dönemez, trombosit vefaktör V-VIII-XI-XIII aktivasyonu azalır; etkisi 1-3 saatte doruğa çıkar.P-gp substratıdır; yaklaşık %80'i değişmeden böbrekle atılır, diyalizle kısmen uzaklaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada; hücreye girmez. Oral ön ilaç (dabigatran eteksilat) bağırsak ve kanda esterazlarla dabigatrana dönüşür.
Neye etki eder?Trombinin aktif bölgesine doğrudan ve geri dönüşümlü bağlanır; serbest ve fibrine bağlı trombini kapatır (antitrombin gerekmez).
Ne olur?Fibrinojen fibrine dönemez; trombinin trombosit ve faktör V, VIII, XI, XIII aktivasyonu azalır → pıhtılaşma yavaşlar. Etki idarusizumabla geri çevrilir.

Klinik

EndikasyonValvüler olmayan atriyal fibrilasyonda inme önlenmesi, derin ven trombozu ve pulmoner emboli tedavisi ve ikincil korunma.
Yan etkilerKanama (özellikle gastrointestinal), dispepsi (kapsüldeki tartarik asit), bulantı, karın ağrısı.
KontrendikasyonAktif ya da klinik olarak önemli kanama, CrCl < 30 mL/dk, mekanik kalp kapağı, koagülopatili karaciğer hastalığı, güçlü P-gp inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, siklosporin, dronedaron).
EtkileşimlerP-gp inhibitörleri düzeyi artırır (siklosporin, itrakonazol, ketokonazol, dronedaron kontrendike; verapamil, amiodaron, kinidin, klaritromisin, tikagrelor dikkatle); P-gp indükleyicileri (rifampisin, sarı kantaron, karbamazepin) etkiyi azaltır; NSAİİ ve antiagregan kanama riskini artırır.
DikkatMekanik kalp kapağında kontrendikedir (kanama ve tromboz artışı). Kapsül açılmaz, orijinal ambalajında saklanır. Antifosfolipid sendromunda (özellikle üçlü pozitif) DOAK önerilmez. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz. Ağır kanamada idarusizumab verilir.

Erişkin dozu

Atriyal fibrilasyon: 150 mg günde iki kez; ≥ 80 yaş ya da verapamil kullananda 110 mg günde iki kez. Venöz tromboembolizm: 5-10 gün parenteral antikoagülandan sonra 150 mg günde iki kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Tam doz; ≥ 80 yaş ya da verapamil varsa 110 mg günde 2 kez.
eGFR 30–59AF'de 150 ya da kanama riski yüksekse 110 mg günde 2 kez; düzenli izlem.
eGFR 15–29CrCl < 30'da kontrendike (AB KÜB).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike (AB KÜB).
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (2–3 saatte ~%60); PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; AKI'de birikir ve kanama riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; kaçınılır.
Child-Pugh CKontrendike (koagülopatili karaciğer hastalığında da).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

≥ 80 yaşta ya da verapamil kullananda 110 mg günde 2 kez. Böbrek atılımı yüksek (~%80): kreatinin en az yılda bir, ≥ 75 yaşta 6 ayda bir. GİS kanama ve dispepsi sık; kanamada idarucizumab geri döndürür.

  • TIME-to-STOP A28 eGFR < 30'da kullanılmaz (böbrekten atılım).
  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A25sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk DVT'de 6 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A26#sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk PE'de 12 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-START A4sınıf üyesi olarak NVAF'de CHA₂DS₂-VASc'a göre oral antikoagülan başlanır.

AGS Beers 2023 ≥ 75 yaşta dikkatle (kanama riski); CrCl < 30'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kullanılmaz, düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.
EmzirmeVeri yetersiz; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pradaxadabigatran etexilate75 mg sert kapsul; 110 mg sert kapsul; 150 mg sert kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EC02

Dabrafenib

BRAF V600 kinaz inhibitörü

BRAF V600E/K mutasyonlu melanom ve NSCLC'de trametinible kombine verilen BRAF inhibitörü; aç alınır. Tuzaklar: ateş (pyrexia) ve buna bağlı AKİ, kutanöz SKH, hiperglisemi, uveit.

Etki mekanizması

Etki yeriMelanom · BRAF V600 mutasyonlu tümör › Tümör hücresi sitoplazması › MAPK yolu › BRAF V600E/K kinazı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)RAF'ı açarMEK'ifosforillerERK'ifosforillerçoğalmagenlerini açarRAS aktivasyonubüyüme faktörü reseptörü RAS'ı açarHücre zarı · RASBRAF kinazRAF ailesi serin-treonin kinazı;V600E'de sürekli açıkSitoplazma · BRAF V600EMEK1/2BRAF'ın fosforilediği kinazSitoplazma · MEK1/2ERKfosforillenince çekirdeğe geçer, çoğalmagenlerini açarSitoplazma → çekirdek · ERKTümör çoğalmasıMAPK yolu sürekli açıktır, hücredurmadan bölünürMelanom dokusuDabrafenib:mutant BRAF V600kinazını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mutant BRAF kapanır → MEK ve ERK fosforillenmez, çoğalma genlerikapanır; tümör küçülür.Yabanıl tip BRAF'lı hücrede paradoksal MAPK aktivasyonu olur (kutanöz SKH); MEK inhibitörüeklenince azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Melanom ve diğer BRAF V600 mutasyonlu tümör hücresinin sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek hücre içi kinaza ulaşır.
Neye etki eder?Mutant BRAF V600E/K kinazının ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı kapatır (ATP-rekabetçi).
Ne olur?BRAF → MEK → ERK fosforilasyonu durur → siklin D1 azalır, G1 durması ve apoptoz → tümör küçülür; trametinibin eklenmesi dirençi geciktirir ve cilt toksisitesini azaltır.

Klinik

EndikasyonBRAF V600 mutasyonlu inoperabl ya da metastatik melanom (adjuvan dahil), BRAF V600E mutasyonlu NSCLC, anaplastik tiroid kanseri ve diğer BRAF V600E pozitif solid tümörler (trametinible).
Yan etkilerAteş (kombinasyonda çok sık), hiperkeratoz, papillom, kutanöz skuamöz hücreli karsinom (monoterapide), baş ağrısı, artralji, döküntü, yorgunluk, hiperglisemi, uveit; trametinibe eklenince LVEF düşüşü, kanama, hemolitik anemi (G6PD).
KontrendikasyonDabrafenibe aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4/2C8 substratıdır: güçlü inhibitörler (ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır, indükleyiciler (rifampisin, fenitoin) düşürür. Kendisi CYP3A4 ve 2C9 indükleyicisidir: hormonal kontraseptif, varfarin ve deksametazon etkisi azalır; PPI ve H2 bloker emilimi azaltabilir.
DikkatAteş ≥ 38 °C'de ilaç kesilip hidrasyon ve böbrek işlevi kontrolü yapılır. Cilt (SKH), göz (uveit), kan şekeri ve kalp işlevi (kombinasyonda) izlenir. Yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra alınır.

Erişkin dozu

150 mg günde 2 kez (12 saat arayla), aç karnına; genellikle trametinib 2 mg/gün ile birlikte. Toksisitede doz 100, 75 ya da 50 mg'a düşürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ateş ve dehidratasyonda böbrek işlevi kontrol edilir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAteşe bağlı dehidratasyon ve AKİ; nadiren tübülointerstisyel nefrit ve nefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle kullanılır, enzimler izlenir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Ateş ve dehidratasyon yaşlıda AKİ'ye ve düşmeye yol açabilir: ateşte ilaç kesilip hidrasyon yapılır. Cilt, göz ve kan şekeri izlenir; ilaç etkileşimleri (CYP3A4, varfarin) gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Hormonal kontraseptif etkisi azalır: tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 2 hafta bariyer yöntemi kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tafinlardabrafenib mesilat · dabrafenib mesilat50 mg kapsul; 50 mg kapsül; 75 mg kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Dalteparin

Düşük molekül ağırlıklı heparin

Antitrombin aracılığıyla faktör Xa ve IIa'yı baskılayan düşük molekül ağırlıklı heparin; hemodiyalizde devre antikoagülasyonunda bolus ve infüzyon seçenekleri vardır. Türkiye'de ruhsatlı ürünü yoktur (TİTCK, Ekim 2026).

Etki mekanizması

Etki yeriKan (pıhtılaşma sistemi) › Plazma pıhtılaşma faktörleri › Hücre dışı (kanda serbest enzimler) › Faktör Xa (antitrombin aracılığıyla)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktive olurprotrombinitrombine çevirirfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xortak yolun başlangıcı; kanda inaktiföncüKan · plazmaFaktör Xaprotrombini trombine çevirirKan · plazmaTrombin (IIa)fibrinojeni keserKan · plazmaFibrin pıhtısıdiyaliz devresinde ve damarda trombozDevre ve damar içiDalteparin +antitrombin: Xave IIa'yıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Faktör Xa ve trombin baskılanır → fibrin yapımı azalır ve devredepıhtılaşma önlenir; böbrek yetersizliğinde birikme riski nedeniyle doz ve anti-Xaizlemi gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Deri altına ya da devreye damar içine verilir; kanda dolaşır, hedefi plazmadaki pıhtılaşma faktörleridir (hücreye girmez). Böbrekle atılır.
Neye etki eder?Antitrombine bağlanıp onu aktive eder; kompleks faktör Xa'yı baskılar, trombini (IIa) kısmen kapatır (anti-Xa/anti-IIa oranı yaklaşık 2,7).
Ne olur?Xa ve IIa baskılanır → fibrin yapımı azalır, devrede pıhtılaşma önlenir. Ağır böbrek yetersizliğinde birikebilir; anti-Xa izlemi gerekir.

Klinik

EndikasyonVenöz tromboembolizm profilaksisi ve tedavisi, kanser ilişkili tromboz, hemodiyalizde devre antikoagülasyonu (ruhsatlı ülkelerde).
Yan etkilerKanama, trombositopeni ve HIT, hiperkalemi, transaminaz artışı, uzun kullanımda osteoporoz, enjeksiyon yeri hematomu.
KontrendikasyonAktif kanama, HIT öyküsü, dalteparine ya da heparine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntiagregan, antikoagülan ve NSAİİ'lerle kanama artar; ACE inhibitörü, ARB ve potasyum tutucu diüretiklerle hiperkalemi riski artar.
DikkatBöbrek yetersizliğinde birikebilir; protamin ile ancak kısmen nötralize edilir. Nöroaksiyel anestezide epidural hematom riski için aralık gerekir. Gebelikte plasentayı geçmez, kullanılabilir.

Erişkin dozu

Hemodiyaliz (kanama riski yok): IV bolus 5000 IU ya da 30–40 IU/kg bolus + 10–15 IU/kg/saat infüzyon; kanama riski olanda 5–10 IU/kg bolus + 4–5 IU/kg/saat infüzyon (ürün bilgisine göre). Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (eGFR ≥ 30).
eGFR 15–29Tedavi dozunda anti-Xa izlemiyle ve düşük dozla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla ve anti-Xa izlemiyle.
HemodiyalizSeans için bolus + infüzyon protokolü; belirgin uzaklaşmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; gerekirse anti-Xa izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimde kanama; heparinler aldosteronu baskılayıp hiperkalemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; ayar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; kanama izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; eGFR < 30'da düşük doz ve anti-Xa izlemi. Düşük kilolu ve böbrek işlevi azalmış yaşlıda kanama riski; Hb, trombosit (HİT) ve K izlenir; nöroaksiyel girişimde zamanlamaya dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçmez; gebelikte tromboprofilaksi ve tedavide kullanılabilen LMWH'lerdendir.
EmzirmeOral emilmediği için genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC G03XA01

Danazol

Sentetik androjen (etisteron türevi; gonadotropin baskılayıcı)

Androjen reseptörü üzerinden etki eden sentetik steroid; ITP, aplastik anemi, telomer hastalıkları ve herediter anjiyoödemde kullanılır. Tuzak: karaciğer toksisitesi, tromboz ve virilizasyon.

Etki mekanizması

Etki yeriHormon sistemi › Androjen hedef hücresi (kemik iliği dahil) › Sitoplazma ve çekirdek › Androjen reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+çekirdeğe geçipgeni açarhücre yapımınıdesteklerAndrojen sinyaliandrojenler hücre zarını geçipsitoplazmaya girerHedef doku · kemik iliğiAndrojen reseptörüsitoplazmada ligand bağlayıncaaktifleşen reseptörHedef hücre · sitoplazmaÇekirdekte gen okunmasıreseptör hedef genleri açar; TERT(telomeraz) dahilÇekirdekKan hücresi yanıtıtelomer korunur; eritrosit ve trombositüretimi artabilirKemik iliği · kanDanazol:androjenreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Androjen reseptörü uyarılır → TERT ve diğer genler açılır; kanhücresi yapımı artabilir.ITP'deki trombosit artışının nedeni kesin bilinmiyor; makrofaj Fc reseptörlerinin azalmasıöne sürülmüştür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekKan / plazma
Nerede?Yağda çözünen steroid olarak kandan hücre zarını geçip sitoplazmaya girer; kemik iliği ve diğer androjen hedef dokularında etki eder.
Neye etki eder?Androjen reseptörüne bağlanır (progesteron ve glukokortikoid reseptörüne de zayıf bağlanır); kesin hematolojik mekanizma bilinmiyor.
Ne olur?Reseptör çekirdeğe geçip genleri açar → telomeraz (TERT) ifadesi artar, kan hücresi yapımı desteklenir; ITP'de trombosit artışı kesin açıklanamamıştır.

Klinik

EndikasyonDirençli ITP, aplastik anemi ve telomer hastalıklarında yardımcı tedavi; herediter anjiyoödem profilaksisi; endometriyoz.
Yan etkilerVirilizasyon (ses kalınlaşması, hirsutizm, akne), kilo artışı, ödem, amenore, karaciğer enzim yüksekliği, kolestaz, peliosis hepatis ve karaciğer adenomu, tromboz, HDL düşüşü, kas krampları, hipertansiyon.
KontrendikasyonGebelik, emzirme, ağır karaciğer, böbrek ya da kalp yetmezliği, porfiri, androjene bağlı tümör, tromboembolik hastalık, açıklanamayan genital kanama.
EtkileşimlerVarfarinin etkisi artar (INR); siklosporin, takrolimus ve karbamazepin düzeyleri yükselir; statinlerle (özellikle simvastatin) miyopati ve rabdomiyoliz riski; insülin ve oral antidiyabetik gereksinimi değişebilir.
DikkatKaraciğer enzimleri ve lipitler düzenli izlenir; karaciğer görüntülemesi önerilir. Tromboz riskli hastada dikkat. Aylar süren kullanımda yanıt değerlendirilir, en düşük etkili doza inilir.

Erişkin dozu

ITP ve aplastik anemi: 200 mg günde 2–4 kez (400–800 mg/gün), yanıttan sonra en düşük etkili doza inilir. Herediter anjiyoödem: 200 mg günde 2–3 kez, sonra azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Dikkatle ve düşük dozla; sıvı retansiyonu ve kan basıncını izle.
eGFR 15–29Kontrendike (ağır yetmezlik).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: beklenmez (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSıvı retansiyonu, hipertansiyon; nadiren böbrek işlevinde kötüleşme.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer enzimlerini sık izle.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa düşük doz ve sık izlem.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kullanımı sınırlıdır: tromboz, karaciğer toksisitesi, sıvı retansiyonu ve hipertansiyon riski artar. Düşük dozla başla (örn. 200 mg/gün), karaciğer testleri ve lipitleri 3 ayda bir izle.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir: kadın fetüste virilizasyon yapar. Tedavi sırasında etkili ve hormonal olmayan kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeKontrendikedir; androjenik etki bebeği etkiler ve süt azalabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Danasindanazol50 mg kapsul; 100 mg kapsul; 200 mg kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BK01

Dapagliflozin

SGLT2 inhibitörü

Proksimal tübülde SGLT2'yi inhibe eden ilaç; tip 2 diyabet, KBH ve kalp yetmezliğinde böbrek ve kalbi korur. AKI'nin akut fazında geçici kesilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Proksimal tübül (S1 segmenti) › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › SGLT2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)proksimal tübüleakargeri emer;distale az tuzgiderafferentigenişletirGlomerül filtratıglukoz ve sodyum tübüle süzülürTübül lümeni · süzüntüProksimal tübül: SGLT2glukoz ve Na⁺ birlikte geri emilirProksimal tübül · apikal zarMakula densaya az Na⁺ ulaşırtübüloglomerüler geri bildirim gevşerMakula densa · tübül lümeniHiperfiltrasyonafferent arteriyol genişler, glomerüliçi basınç artar (diyabet, KBH)Glomerül · afferent arteriyolDapagliflozin:SGLT2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glukozüri ve natriürez olur; makula densa daha çok Na⁺ algılar →afferent daralır, glomerül içi basınç düşer. eGFR başta 3–5 mL/dk düşer, uzunvadede KBH ilerlemesi yavaşlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Böbrekte proksimal tübülün erken (S1) segmentinde. Tübül lümenine ulaşır ve taşıyıcıya idrar tarafından bağlanır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Apikal zardaki SGLT2'yi inhibe eder. SGLT2, süzülen glukozun büyük bölümünü Na⁺ ile birlikte hücreye geri alan ortak taşıyıcıdır.
Ne olur?Glukoz ve Na⁺ idrarda kalır; distale çok Na⁺ gelir → afferent arteriyol daralır, glomerül içi basınç düşer. eGFR başta 3–5 mL/dk düşer, KBH ilerlemesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet; KBH (diyabetli ya da diyabetsiz, albüminürili ya da albüminürisiz); düşük ve korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetmezliği. Polikistik böbrek hastalığında ve böbrek hastalığı için yakın dönemde immünsüpresif tedavi alan hastada KBH tedavisi için önerilmez (çalışılmadı).
Yan etkilerGenital mantar enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu, volüm kaybı ve hipotansiyon, başlangıçta geri dönüşlü eGFR düşüşü, öglisemik diyabetik ketoasidoz (cerrahi, açlık, akut hastalık), Fournier gangreni (nadir).
KontrendikasyonDapagliflozine aşırı duyarlılık. Tip 1 diyabette ve diyaliz hastasında önerilmez.
EtkileşimlerDiüretiklerle volüm kaybı artar; insülin ve sülfonilüreyle hipoglisemi (doz azaltılması gerekebilir); lityum düzeyi düşebilir.
DikkatAkut hastalık, kusma-ishal, AKI ve planlı büyük cerrahiden en az 3 gün önce geçici kesilir (hasta gün kuralı; ketoasidoz ve volüm kaybı). Başlangıçtaki eGFR düşüşü beklenen hemodinamik etkidir. Polikistik böbrek hastalığında ve böbrek hastalığı için yakın dönemde immünsüpresif tedavi alan hastada KBH tedavisi için önerilmez (çalışılmadı). Gebelik ve emzirmede kullanılmaz.

Erişkin dozu

10 mg/gün oral, tek doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 6010 mg/gün; ayar gerekmez.
eGFR 30–5910 mg/gün; glukoz düşürücü etki azalır, kalp-böbrek koruması sürer.
eGFR 15–29eGFR 25–29: başlanabilir, 10 mg. eGFR < 25: ürün bilgisine göre yeni başlanmaz (KDIGO sınıf önerisi ≥ 20); başlanmışsa sürdürülür.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yeni başlanmaz; başlanmış olan diyaliz başlayana dek sürdürülebilir.
HemodiyalizÇalışılmamış; önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBaşlangıçta eGFR'de beklenen kısa süreli düşüş (hemodinamik, kabul edilir); hacim kaybında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh C5 mg ile başlanır; iyi tolere edilirse 10 mg.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 10 mg ile başlanır; hacim kaybı, ortostatik hipotansiyon, genital mantar enfeksiyonu ve ketoasidozu izle. Diüretik kullananda diüretiği azaltmayı düşün. Hastalık günü kuralı: akut hastalıkta ve ameliyat öncesi ara ver.

  • TIME-to-STOP G8sınıf üyesi olarak eGFR < 45 eşiği glisemik kullanım içindir; kalp ve böbrek endikasyonunda daha düşük eGFR'de sürdürülür.

AGS Beers 2023 yaşlıda dikkatle; genitoüriner enfeksiyon, hacim kaybı ve ketoasidoz riski.

Gebelik ve emzirme

Gebelik2.–3. trimesterde önerilmez (hayvan verilerinde fetal böbrek gelişimi etkilenir); gebelik planlayan ya da gebelerde kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Caliradapagliflozin5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Daniptadapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Dapadapdapagliflozin10 mg film kaplı tablet
Dapgeondapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Dapitusdapagliflozin10 mg film kapli tablet
Dapligdapagliflozin5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Daprenzadapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Glazonedapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Glyxardapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet (28 adet9
Jaglifdapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Trenicatdapagliflozin5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet

Kombinasyon ürünleri (7): Anerva Xr, Calira-met, Calira-met Xr, Dapadapmet Xr, Dapavel Plus, Dapgeon Plus Xr, Glazonemet Xr

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Daprodustat

HIF prolil hidroksilaz inhibitörü (oral anemi ilacı)

HIF prolil hidroksilazı kapatıp endojen EPO yapımını ve demir kullanımını artıran oral ilaç; diyaliz hastasında anemi tedavisinde ESA'ya alternatiftir. Türkiye'de ruhsatlı ürün yoktur.

Etki mekanizması

Etki yeriKan yapımı (eritropoez) › EPO üreten böbrek ve karaciğer hücresi › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Prolil hidroksilaz (PHD) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PHD'ye sunulurVHL ile yıkımagönderiliryıkılmazsagenleri açarHIF-αhipoksi sinyalinin transkripsiyonfaktörü; sürekli yapılırHIF-α · hücre içiProlil hidroksilaz (PHD)oksijen varken HIF-α'yı hidroksilleyipişaretlerPHD enzimi · hücre içiHIF-α yıkımıVHL ile proteazomda parçalanırVHL ve proteazomEPO · demir genleriyıkılmayan HIF çekirdekte bu genleriaçar; hepsidin ↓Çekirdek · EPO geniDaprodustat: PHDenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HIF-α yıkılmaz, çekirdekte birikir → EPO ve demir kullanım genleriaçılır, hepsidin azalır; endojen EPO ve demir erişilebilirliği artar, Hb yükselir.Venöz tromboz ve kardiyovasküler olay riski bildirilmiştir; hepsidin düşmesi demirkullanımını artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır; kandan EPO üreten böbrek (peritübüler interstisyum) ve karaciğer hücrelerinin içine girer. Hedef hücre içindedir.
Neye etki eder?PHD enziminin aktif bölgesine bağlanır (2-oksoglutarat ile yarışır); enzim HIF-α'yı hidroksilleyemez, HIF-α yıkılmadan birikir.
Ne olur?HIF-α çekirdekte HIF-β ile EPO ve demir genlerini açar, hepsidin düşer → endojen EPO ve demir kullanımı artar, Hb yükselir.

Klinik

EndikasyonDiyalize bağımlı hastada KBH anemisi (ABD, Japonya vb. ülkelerde, ≥ 4 aydır diyalizde olanlar).
Yan etkilerHipertansiyon, tromboz (damar erişimi, DVT), MACE riski, hipertansif kriz, nöbet, bulantı, retina neovaskülarizasyonu ve karaciğer enzim artışı (sınıf etkisi), malignite riski için uyarı.
KontrendikasyonKontrolsüz hipertansiyon. Gemfibrozil ile birlikte kullanımdan kaçınılır (güçlü CYP2C8 inhibisyonu, daprodustat düzeyi çok yükselir).
EtkileşimlerGemfibrozil (güçlü CYP2C8 inhibitörü; kaçınılır); trimetoprim ve klopidogrel (CYP2C8 inhibitörleri) düzeyi artırır; kalsiyum, demir ve fosfat bağlayıcılar emilimi azaltır (en az 1 saat arayla); statinlerle düzey etkileşimi bildirilmiştir.
DikkatTromboz, MI, inme ve ölüm riski nedeniyle en düşük etkili dozda ve Hb 11 g/dL'yi aşmayacak biçimde kullanılır. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Başlangıç dozu önceki ESA dozuna ve Hb'ye göre bireysel (ABD'de 1–8 mg tablet seçenekleri; günde bir kez); Hb her 4 haftada izlenir, doz kademeli ayarlanır. Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; diyaliz dışı KBH'de onaylı değildir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; diyaliz dışı KBH'de onaylı değildir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; diyaliz dışı KBH'de onaylı değildir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı KBH'de onaylı değildir; doz ayarı gerekmez.
HemodiyalizOral; doz Hb yanıtına göre titre edilir, diyaliz gününden bağımsızdır.
Periton diyaliziDiyalize bağımlı hastada onaylı; Hb yanıtına göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tromboz ve hipertansiyon riski vardır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu azaltılır; Hb izlenir.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir. Tromboz, inme ve MI riski: tromboembolik öyküsü olanda dikkatle; Hb ve tansiyon izlenir; hedef Hb aşılmaz; demir eksikliği önce giderilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

Gebelikİnsan verisi yok; hayvanda fetal zarar: kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Dapson

Sülfon grubu antibakteriyel ve antiprotozoal (folat sentezi inhibitörü)

Folat sentezini kesen sülfon; Pneumocystis profilaksisinde TMP-SMX alternatifi, lepra ve dermatitis herpetiformiste kullanılır. G6PD eksikliğinde hemoliz yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri / Pneumocystis › Folat sentez yolu › Mikroorganizma sitoplazması › Dihidropteroat sentaz (DHPS)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dihidropteroatsentazdönüştürürdihidrofolatredüktazindirgernükleotidyapımına katılırPABAmikroorganizmanın folat öncüsüMikroorganizma içiDihidrofolatdihidropteroat sentazla yapılırMikroorganizma içiTetrahidrofolatDHFR ile indirgenir; aktif folatMikroorganizma içiPürin ve timidin senteziDNA yapımı, hücre çoğalmasıMikroorganizma içiDapson: PABA ileyarışır, DHPS'itıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Folat yapımı durur → pürin ve DNA sentezi aksar → Pneumocystis veMycobacterium leprae çoğalamaz.Karaciğerde N-hidroksile metabolit oluşur; eritrositte methemoglobin ve G6PD eksikliğindehemoliz yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri ve Pneumocystis'in sitoplazmasında. Ağızdan emilir, kanda dolaşır, mikroorganizmaya girer. İnsan hücresi folatı dışarıdan alır, bu yolu taşımaz.
Neye etki eder?PABA ile yarışarak DHPS enzimine bağlanır (rekabetçi inhibisyon); dihidropteroat yapılamaz.
Ne olur?Dihidrofolat ve tetrahidrofolat azalır → pürin, timidin ve DNA sentezi durur; Pneumocystis ve M. leprae çoğalamaz. Ayrıca nötrofil miyeloperoksidazını baskılar.

Klinik

EndikasyonPneumocystis jirovecii profilaksisi (TMP-SMX alerjisi ya da sitopenisinde), lepra, dermatitis herpetiformis, bazı vaskülit ve bülloz hastalıkları.
Yan etkilerDoza bağlı hemoliz ve methemoglobinemi, bulantı, baş ağrısı, periferik nöropati; agranülositoz; aşırı duyarlılık (DRESS, dapson sendromu); hepatit.
KontrendikasyonAğır G6PD eksikliği (hemoliz), dapsona ve sülfonamidlere aşırı duyarlılık, ağır anemi.
EtkileşimlerRifampisin dapson düzeyini düşürür; trimetoprim dapson düzeyini artırır; primakin ve diğer oksidanlarla hemoliz-methemoglobinemi artar.
DikkatBaşlamadan önce G6PD aktivitesi bakılır. HLA-B*13:01 taşıyıcılarında (özellikle Doğu Asya kökenli) dapson aşırı duyarlılık sendromu riski yüksektir. İlk haftalarda kan sayımı, methemoglobin ve karaciğer testleri izlenir. Gebelikte kullanılabilir.

Erişkin dozu

Pneumocystis profilaksisi: 100 mg/gün (ya da 50 mg günde iki kez). Lepra: 100 mg/gün, rifampisin-klofazimin ile birlikte. Başlamadan G6PD aktivitesi bakılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar önerilmez; veri sınırlı, hemoliz izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; hemoliz ve methemoglobin yakın izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksisite nadir; hemolizle ilişkili AKI olabilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh CDoz azaltılır; veri sınırlı, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hemoliz, methemoglobinemi ve anemi riski yüksektir; başlamadan G6PD aktivitesi bakılır. Kan sayımı ve methemoglobin izlenir; nöropati ve agranülositoz nadirdir. Düşük doz tercih edilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte yarar-risk değerlendirilir; lepra ve profilakside sürdürülebilir, G6PD ve hemoliz izlenir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte hemoliz riski var, G6PD eksikliğinde kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01XX09

Daptomisin

Siklik lipopeptid antibiyotik

Gram-pozitif bakteri zarında kalsiyum bağımlı delikler açan bakterisidal lipopeptid; MRSA bakteriyemisi ve endokarditinde kullanılır. Akciğerde (sürfaktan) etkisizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Sitoplazma zarı › Zarın dış yüzü (Ca²⁺ varlığında) › Fosfatidilgliserol

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)iyon gradyanınıkorursentezi beslerBakteri sitoplazma zarıfosfatidilgliserol içeren, bütün hâldeiyon dengesini korurBakteri sitoplazma zarıZar potansiyeliK⁺ gradyanı bakterinin enerji ve sentezgücünü sağlarBakteri zarı · K⁺ gradyanıDNA-RNA-protein sentezibakteri çoğalırBakteri içiDaptomisin: Ca²⁺ile zara girer,delik açar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Zar depolarize olur, K⁺ kaçar → DNA, RNA ve protein sentezi durur,bakteri hızla ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin sitoplazma zarında. Damardan verilir, kanda dolaşır; Ca²⁺ ile hücre zarının dış yüzüne yapışır. İnsan hücresi yerine bakteri zarını tercih eder.
Neye etki eder?Ca²⁺ varlığında zardaki fosfatidilgliserole bağlanır, zara girip oligomer yapar; K⁺ sızdıran geçirgenlik oluşturur.
Ne olur?Zar depolarize olur, K⁺ kaçar → DNA, RNA ve protein sentezi durur, bakteri hızla ölür (bakterisidal). Böbrekten atılır, KBH'de doz aralığı uzar.

Klinik

EndikasyonMRSA ve diğer Gram-pozitif bakteriyemi, sağ kalp endokarditi, komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonu; vankomisine alternatif.
Yan etkilerCK artışı, miyopati ve rabdomiyoliz, eozinofilik pnömoni, periferik nöropati, bulantı, ishal, döküntü, aşırı duyarlılık; yüksek dozda CK artışı sıklaşır.
KontrendikasyonDaptomisine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerStatinler ve fibratlarla miyopati riski artar (statin geçici kesilir); varfarin INR'si ve bazı laboratuvar testlerinde (PT/INR yalancı yüksek) sapma olabilir.
DikkatHaftalık CK izlenir; kas ağrısı ve CK > 5 kat artışında ilaç kesilir. Pnömonide sürfaktanla inaktive olduğu için kullanılmaz. Enfektif endokarditle ilişkili GN'de MRSA için vankomisine alternatiftir.

Erişkin dozu

Bakteriyemi ve endokardit: 6 mg/kg IV günde bir (bazı merkezlerde 8-10 mg/kg); komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonu: 4 mg/kg günde bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl ≥ 30: ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl < 30: aynı doz 48 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Aynı doz 48 saatte bir.
HemodiyalizAynı doz 48 saatte bir; HD günü seanstan sonra ver.
Periton diyaliziAynı doz 48 saatte bir (CAPD).
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (yaklaşık %15); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; CK yükselmesi ve rabdomiyoliz (yüksek dozda, statinle), haftalık CK.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; CrCl < 30'da aralık uzatılır. Miyopati ve rabdomiyoliz için CK haftalık izlenir; statin geçici kesilmesi düşünülür. Eozinofilik pnömoni nadirdir (öksürük, ateş, dispne).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri sınırlı; yaşamı tehdit eden enfeksiyonda yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte çok az geçer; oral emilimi düşüktür, genellikle uygun görülür.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ciosadaptomisin350 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 500 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Dapacindaptomisin350 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 500 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Daptocindaptomisin350 mg IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon; 500 mg IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Daptomaxdaptomisin350 mg enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon; 500 mg enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Daptopoldaptomisin350 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz; 500 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Dupcindaptomisin350 mg enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 500 mg enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Xaptodaptomisin350 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 500 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FC01

Daratumumab

Anti-CD38 monoklonal antikoru

Plazma hücrelerinde yüksek bulunan CD38'e bağlanıp klonu yok eden antikor; miyelom, AL amiloidoz ve klonal böbrek hastalıklarında kullanılır. İndirekt Coombs'u yalancı pozitifleştirir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi · kemik iliği › Plazma hücresi (miyelom, MGRS) › Hücre zarı (hücre yüzeyi) › CD38 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılarböbrekte çökerya da tıkarPlazma hücresi klonukemik iliğinde, yüzeyinde CD38 taşır(miyelom, MGRS, AL amiloidoz)Plazma hücresi zarı · CD38Monoklonal Ig ve hafif zincirklon sürekli salgılarKan · plazmaBöbrek hasarıkast nefropatisi, amiloid birikimi,MIDD, immün kompleksBöbrek · glomerül ve tübülDaratumumab:CD38'e bağlanır,klonu yok eder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Klon küçülür, monoklonal protein ve hafif zincir düşer → hematolojikyanıt; böbrek dokusuna yeni yüklenme durur ve böbrek yanıtı gelir.Lupus nefriti ve antikor aracılı rejeksiyonda uzun ömürlü plazma hücrelerini hedeflemek içinaraştırılmaktadır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik iliğinde ve dokuda klonal plazma hücresinin yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücreye girmez; zardaki CD38'e dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Plazma hücresi yüzeyindeki CD38. Bağlanınca CDC, ADCC, fagositoz ve doğrudan apoptoz başlar. Eritrosit CD38'i nedeniyle kan grubu testlerini etkiler.
Ne olur?Klon yıkılır → monoklonal Ig ve hafif zincir düşer → kast nefropatisi, amiloid ve MIDD yüklenmesi durur → hematolojik ve böbrek yanıtı gelir.

Klinik

EndikasyonMultipl miyelom, AL amiloidoz (ANDROMEDA); klonal plazma hücre hastalığına bağlı böbrek hastalığı. Lupus nefriti ve alloimmün durumlarda kullanımı deneysel ya da endikasyon dışıdır.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu (ilk dozda sık), nötropeni, trombositopeni, anemi, enfeksiyon (özellikle zoster, pnömoni), hipogamaglobulinemi, yorgunluk, bulantı.
KontrendikasyonDaratumumaba ya da hiyalüronidaza (subkütan biçim) ciddi aşırı duyarlılık.
Etkileşimlerİndirekt Coombs (antiglobülin) testinde yalancı pozitiflik (son dozdan sonra ~6 ay sürebilir); transfüzyon öncesi kan bankası bilgilendirilir. Bortezomib-deksametazon ve siklofosfamidle birlikte kullanılır.
DikkatTedaviden önce kan grubu ve antikor taraması yapılır; kan bankası ilaçtan haberdar edilir. Zoster profilaksisi (asiklovir/valasiklovir) verilir; HBV serolojisi bakılır. Gebelikte önerilmez (fetal hematolojik etki olasılığı).

Erişkin dozu

SC 1800 mg (hiyalüronidaz içeren sabit doz) ya da IV 16 mg/kg: haftada bir × 8, 2 haftada bir × 8, sonra 4 haftada bir (rejim endikasyona göre). İnfüzyon öncesi deksametazon, antihistaminik, parasetamol.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; infüzyon HD zamanından bağımsız.
Periton diyaliziAyar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük protein).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; miyelomda böbrek yanıtı beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı.
Child-Pugh CVeri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 75 yaş üzerinde de kullanılır. İnfüzyon reaksiyonu, nötropeni, enfeksiyon ve zoster izlenir (antiviral profilaksi). Kan grubu çapraz karşılaştırmasında indirekt Coombs yalancı pozitif olur.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (fetal hasar olasılığı); tedavi sırasında ve sonrasında etkili doğum kontrolü gerekir.
EmzirmeTedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Darzalexdaratumumab100 mg/5 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 400 mg/20 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 1800 mg SC enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03XA02

Darbepoetin

Eritropoez uyarıcı ajan (ESA, uzun etkili)

Eritropoietin reseptörünü uyaran, yarı ömrü uzatılmış hiperglikozile ESA; KBH anemisinde haftada ya da iki haftada bir kullanılır, hemoglobin hedefi aşılırsa kardiyovasküler risk artar.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Eritroid öncül hücre › Hücre zarı · sitoplazma › Eritropoietin reseptörü (EPOR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılarreseptörebağlanır+olgunlaşmayısağlarBöbrek peritübüler hücresihipoksiyle HIF üzerinden EPO yaparBöbrek · peritübüler hücreEritropoietinkemik iliğine ulaşan hormonKan · plazmaEPO reseptörü (eritroid öncül)JAK2-STAT5 sinyali iletirEritroid öncül · EPO reseptörüEritrosit üretimihemoglobin ve oksijen taşıma kapasitesiKemik iliğiDarbepoetin: EPOgibi reseptörüuzun süre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: EPO reseptörü uyarılır → eritrosit üretimi artar, hemoglobinyükselir; hipertansiyon ve tromboz riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik iliğindeki eritroid öncül hücrelerin zar yüzeyinde. Deri altına ya da damardan verilir, kanda serbest dolaşarak iliğe ulaşır.
Neye etki eder?Fazladan sialik asit zinciri taşıyan EPO analoğu EPO reseptörüne bağlanıp onu uyarır; JAK2-STAT5 yolunu açar. Yarı ömrü epoetinin yaklaşık üç katıdır.
Ne olur?Eritroid öncüllerde apoptoz azalır, çoğalma ve olgunlaşma artar → hemoglobin yükselir; böbrek hastalığı anemisinde EPO eksikliğini giderir. Kan basıncı ve tromboz riski artabilir.

Klinik

EndikasyonKronik böbrek hastalığı anemisi (diyaliz ve diyaliz dışı); kemoterapi ilişkili anemi.
Yan etkilerHipertansiyon, tromboz (damar erişimi dahil), inme, miyokard enfarktüsü (hedef Hb aşımında), baş ağrısı, ateş, safra ve kemik ağrısı; nadir saf kırmızı hücre aplazisi (PRCA); tümör ilerlemesi riski.
KontrendikasyonKontrolsüz hipertansiyon, ESA'ya bağlı saf kırmızı hücre aplazisi (PRCA) öyküsü, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yoktur; demir eksikliği ve inflamasyon (CRP) yanıtı azaltır; ACE inhibitörleri yanıtı azaltabilir.
DikkatDemir eksikliği düzeltilmeden başlanmaz (ferritin ve TSAT); Hb hedefi genellikle 10–11,5 g/dL, > 13 g/dL'den kaçınılır. İnme, kanser ve aktif tromboz öyküsünde en düşük etkili doz kullanılır. Gebelikte kullanılabilir (veri sınırlı); emzirmede güvenli kabul edilir.

Erişkin dozu

KBH'de başlangıç genellikle 0,45 µg/kg SC ya da IV haftada bir ya da 0,75 µg/kg iki haftada bir; Hb yanıtına göre (örn. %25 doz artırımı ya da azaltımı) 4 haftada bir ayarlanır. Hb > 11,5 g/dL ise ara verilir ya da doz azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Hb < 10 g/dL ve demir yeterliyse KBH anemisinde ESA düşünülür.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; demir durumu düzeltilip Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir, Hb > 11,5 g/dL hedeflenmez.
HemodiyalizSeans sırasında IV ya da SC; haftada bir ya da 2 haftada bir, Hb'ye göre titre edilir.
Periton diyaliziSC verilir; 2–4 haftada bir, Hb yanıtına göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük glikoprotein).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipertansiyonu kötüleştirebilir, saf eritroid aplazi (anti-eritropoetin antikoru) nadirdir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar önerilmez, Hb yanıtına göre titre edilir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerilmez, Hb yanıtına göre titre edilir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerilmez, Hb yanıtına göre titre edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez; hedef Hb 10–11,5 g/dL, bilerek 11,5 üzerine çıkılmaz. İnme, HT ve tromboz riski artar; önce demiri düzelt, hızlı Hb artışından kaçın, tansiyonu izle.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır, tansiyon ve Hb yakından izlenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aranespdarbepoetin alfa10 mcg kullanima hazir dolu enjektor icinde enjeksiyonluk cozelti; 20 mcg kullanima hazir dolu enjektor icinde enjeksiyonluk cozelti; 30 mcg kullanima hazir dolu enjektor icinde enjeksiyonluk cozelti; 40 mcg kullanima hazir dolu enjektor icinde enjeksiyonluk cozelti; 50 mcg kullanima hazir dolu enjektor icinde enjeksiyonluk cozelti; 60 mcg kullanima hazir dolu enjektor icinde enjeksiyonluk cozelti …

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BD10

Darifenasin

Antimuskarinik (mesane, M3 seçici antagonist)

M3 reseptörüne seçici antimuskarinik; aşırı aktif mesanede kullanılır. M1 seçiciliği düşük olduğu için bilişsel yan etkisi diğerlerinden az, kabızlık ise belirgindir. Güçlü CYP3A4/2D6 inhibitörleriyle doz sınırlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Mesane detrüsör düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)M3'ü uyarırkasılmayıbaşlatırsıkışma yaparParasempatik uyarısakral sinirden detrüsör kasınaasetilkolin salınırParasempatik sinir ucuMuskarinik M3 reseptörüdetrüsör düz kas hücresinin zarındaDetrüsör hücre zarı · M3Detrüsör kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, mesane duvarıkasılırDetrüsör hücre içiSıkışma ve sık idraraşırı aktif mesanede istemsiz kasılmalarMesane lümeni · idrarDarifenasin: M3reseptörünüseçici kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, kapasite artar → sıkışma veinkontinans azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Alt üriner sistemde, mesane detrüsör düz kası. Oral ilaç emilir, karaciğerde CYP3A4 ve CYP2D6 ile yıkılır; kan-beyin bariyerini az geçer.
Neye etki eder?Detrüsör hücre zarındaki muskarinik M3 reseptörünü seçici olarak kapatır (kompetitif antagonist).
Ne olur?Asetilkolin M3 uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, kapasite artar → sıkışma ve sık idrar azalır; M3 blokajı ağız kuruluğu ve kabızlık yapar.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane (sıkışma, sık idrar, sıkışma tipi inkontinans).
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık (belirgin), dispepsi, bulanık görme, baş ağrısı, idrar retansiyonu, QT uzaması (yüksek dozda), konfüzyon (nadir).
KontrendikasyonAntimuskarinik: dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır mide-bağırsak obstrüksiyonu, ileus, toksik megakolon, miyastenia gravis.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin, ritonavir) düzeyi artırır: en çok 7,5 mg; CYP2D6 substratlarının (TCA, flekainid, tioridazin) düzeyini artırır; diğer antikolinerjikler yükü artırır.
DikkatKabızlık belirgin olabilir; rezidüel idrar ölçülür.

Erişkin dozu

Uzun salımlı 7,5 mg/gün; 2 hafta sonra gerekirse 15 mg/gün. Orta karaciğer yetmezliği ya da güçlü CYP3A4 inhibitörü: en çok 7,5 mg/gün. Ağır karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Dikkatle; düşük doz, veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 7,5 mg/gün.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

7,5 mg ile başla. Kabızlık belirgin, bilişe etkisi nispeten az; rezidüel idrar, bilişsel durum ve kabızlık izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitörüyle en çok 7,5 mg; kolinesteraz inhibitörü kullananda dikkat.

  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve rezidüel idrar > 150 mL varsa verilmez; retansiyonu ağırlaştırır.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta rezidüel idrar ölçülmeden başlanmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antikolinerjik yük bilişi bozar; kullanılmaz.

AGS Beers 2023 güçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer (hayvan verisi); emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Emselexdarifenacin7,5 mg 28 uzatilmis salim tablet; 15 mg 28 uzatilmis salim tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BB06

Darolutamid

İkinci kuşak androjen reseptörü inhibitörü

Androjen reseptörünü kapatan oral antiandrojen; metastatik olmayan kastrasyona dirençli ve metastatik duyarlı prostat kanserinde ADT ile verilir. Beyne az geçer; nöbet ve düşme riski diğerlerinden düşüktür.

Etki mekanizması

Etki yeriProstat dokusu / tümör › Prostat kanseri hücresi › Hücre içi (sitoplazma, çekirdek) › Androjen reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğe geçergenleri açar,çoğaltırTestosteron / DHTandrojen, prostat hücresine girer vereseptöre bağlanırKan · androjenAndrojen reseptörü (AR)hücre içi reseptör, androjenle uyarılırProstat hücresi içi · ARAR · çekirdekAR çekirdeğe geçer ve DNA'ya bağlanırÇekirdek · DNA bağlanmasıTümör çoğalmasıAR hedef genleri hücre bölünmesinisürdürürProstat tümörü dokusuDarolutamid:AR'yi bağlanmave çekirdekgeçişindekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AR androjenle uyarılamaz ve çekirdeğe geçemez → hedef genlerokunmaz, tümör çoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Ağızdan alınır, emilir; prostat tümör hücresine girer. Kan-beyin bariyerini az geçer.
Neye etki eder?Androjen reseptörüne bağlanır; reseptörün çekirdeğe geçişini ve DNA bağlanmasını engeller (antagonist). Mutant reseptörlere de etkilidir.
Ne olur?AR hedef genleri açılamaz → tümör çoğalması durur, PSA düşer; metastaz ve ölüm riski azalır.

Klinik

EndikasyonMetastatik olmayan kastrasyona dirençli prostat kanseri; metastatik hormona duyarlı prostat kanserinde ADT ve dosetaksel ile birlikte.
Yan etkilerYorgunluk, ekstremite ağrısı, döküntü, iskemik kalp hastalığı, kalp yetersizliği, kırık, kas-iskelet ağrısı, kanda bilirubin ve AST artışı, nötropeni.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 ve P-gp indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin) düzeyi düşürür; BCRP substratları (rosuvastatin) düzeyi artar; OATP1B1/1B3 substratlarında artış.
DikkatBöbrek ya da orta karaciğer yetmezliğinde azaltılmış doz kullanılır. Güçlü enzim indükleyicilerinden kaçınılır.

Erişkin dozu

600 mg günde 2 kez, yemekle; ağır böbrek yetmezliği (eGFR 15–29) ya da orta karaciğer yetmezliğinde 300 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta yetmezlik).
eGFR 15–29eGFR 15–29: 300 mg günde 2 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamıştır; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; çalışılmamıştır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek protein bağlanması (%92) nedeniyle az beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B300 mg günde 2 kez.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kullanılmaması tercih edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yorgunluk, düşme, kırık ve kalp olayları izlenir; beyne az geçtiği için bilişsel ve nöbet yan etkisi daha az. Böbrek ve karaciğer işlevine göre doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; kadında endike değildir. Erkek hasta gebe partneriyle etkili korunma kullanır.
EmzirmeKadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nubeqadarolutamit300 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AE10

Darunavir

Antiretroviral (HIV proteaz inhibitörü)

Ritonavir ya da kobisistatla güçlendirilerek verilen HIV proteaz inhibitörü; yüksek direnç bariyeri vardır. Çok sayıda CYP3A etkileşimi ve sülfonamid yapısı nedeniyle döküntü/alerji dikkat ister.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Yeni oluşan virüs partikülü (olgunlaşma) › Viral poliprotein kesimi › HIV-1 proteaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)proteaz keserpartikülolgunlaşırvirion çıkarGag-Pol poliproteinihücrede yapılan uzun viral proteinzinciriEnfekte hücre · sitoplazmaHIV-1 proteazpoliproteini işlevsel proteinlere keserVirüs partikülü · enzimOlgun viral proteinlerkapsid ve enzimlerVirüs partikülüOlgun virionyeni hücreleri enfekte edebilirKana salınan virionDarunavir: HIVproteazı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein kesilemez → olgunlaşmamış, enfektif olmayan virionçıkar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre dışı / doku arası
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinde, tomurcuklanan virüs partikülünün içinde. Oral emilir; ritonavir CYP3A'yı kapatarak düzeyini yükseltir. Hücre zarından geçip viral proteaza ulaşır.
Neye etki eder?HIV-1 proteazın aktif bölgesine yüksek afiniteyle bağlanır; proteazın kendi dimerleşmesini de engeller.
Ne olur?Gag-Pol poliproteini kesilemez → olgun, enfekte edici virion oluşmaz → olgunlaşmamış, enfektif olmayan partiküller çıkar.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda (naif ve tedavi deneyimli) kombinasyon antiretroviral tedavinin parçası; ritonavir ya da kobisistatla birlikte.
Yan etkilerİshal, bulantı, baş ağrısı, döküntü (sülfonamid yapısı), hepatotoksisite, hiperlipidemi, hiperglisemi, yağ dağılım bozukluğu, nadiren pankreatit; kobisistatla serum kreatinini yalancı artış.
KontrendikasyonDarunavire aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetersizliği; güçlü CYP3A bağımlı ilaçlarla (simvastatin, lovastatin, midazolam oral, kolşisin [böbrek-karaciğer yetersizliğinde], ergot, sarı kantaron, rifampisin) birlikte.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A baskılanması: takrolimus, siklosporin, statinler, apiksaban/rivaroksaban, kolşisin, ticagrelor, sildenafil düzeyleri artar; rifampisin düzeyi düşürür (birlikte kullanılmaz).
DikkatSülfonamid alerjisinde dikkat. Kolşisin ve statin dozları ayarlanır ya da yasaklanır; yeni ilaç eklenirken etkileşim sorgulanır. Yemekle alınır.

Erişkin dozu

Naif: darunavir 800 mg + ritonavir 100 mg (ya da kobisistat 150 mg) günde 1 kez yemekle. Direnç mutasyonu olanlarda 600 mg + ritonavir 100 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %95).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDarunavir nefrotoksik değil; kobisistat kreatinin sekresyonunu engelleyip kreatinini yalancı yükseltir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda çoğul ilaç kullanımı nedeniyle CYP3A etkileşimleri başlıca sorundur (statin, antikoagülan, kolşisin, kalsiyum kanal blokeri). Lipid, glukoz ve karaciğer testlerini izle.

Gebelik ve emzirme

GebelikRitonavirle güçlendirilmiş darunavir (600/100 mg 12 saatte) gebelikte kullanılabilir; kobisistatla birlikte gebelikte düzey düşer, önerilmez.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Prezistadarunavir400 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EA02

Dasatinib

BCR-ABL ve SRC ailesi tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)

Ph+ KML ve Ph+ ALL'de BCR-ABL ve SRC kinaz inhibitörü. Tuzaklar: plevral efüzyon, pulmoner arteriyel hipertansiyon, kanama; PPI, H2 bloker ve antasitler emilimi azaltır; proteinüri bildirilmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · kan › Philadelphia pozitif lösemik hücre › Sitoplazma › BCR-ABL ve SRC ailesi kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlamacebini açarsubstratlarıfosforillerçoğalma sinyaliverirBCR-ABL füzyon proteiniPhiladelphia kromozomundan yapılır;sürekli açık tirozin kinazLösemik hücre · sitoplazmaATP bağlama cebikinazın katalitik bölgesine ATP girer vefosfat verirBCR-ABL · katalitik cepSubstrat fosforilasyonuSTAT5, RAS-MAPK ve PI3K-AKT yollarıaçılırSitoplazma · sinyal yollarıLösemik hücre çoğalmasıapoptoz engellenir, granülositik serihücreleri birikirKemik iliği ve kanDasatinib:BCR-ABL ve SRCkinaz cebinebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kinaz cebi kapanır → substratlar fosforillenmez; çoğalma durur.T315I mutasyonunda etkisizdir.SRC ve PDGFRβ blokajı plevral efüzyon ve kanama eğilimini açıklayabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Philadelphia kromozomlu lösemik hücrenin sitoplazmasında. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanla taşınır ve hücre zarını geçerek kinaza ulaşır.
Neye etki eder?BCR-ABL kinazının hem aktif hem inaktif konformasyonuna ATP cebinden bağlanır; SRC ailesi kinazları ve KIT, PDGFR'yi de kapatır.
Ne olur?Substrat fosforilasyonu durur → STAT5, RAS-MAPK, PI3K-AKT sinyali kesilir → lösemik hücre apoptoza gider; imatinibe dirençli birçok mutant (T315I hariç) etkilenir.

Klinik

EndikasyonYeni tanılı Ph+ KML kronik faz; imatinib dahil önceki tedaviye dirençli ya da intoleran KML (kronik, akselere, blast faz); Ph+ ALL.
Yan etkilerPlevral efüzyon, trombositopeni-nötropeni-anemi, kanama, ishal, baş ağrısı, döküntü, yorgunluk, ödem, QT uzaması, pulmoner arteriyel hipertansiyon; nadiren proteinüri ve nefrotik sendrom.
KontrendikasyonDasatinibe aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır (doz azaltılır), indükleyiciler düşürür. PPI ve H2 blokerlerle emilim azalır (kaçınılır), antasit en az 2 saat arayla verilir. QT uzatan ilaçlarla dikkat; antikoagülan ve antiagreganlarla kanama artar.
DikkatPlevral efüzyon için dispne ve öksürük sorgulanır; kan sayımı, QTc, kan basıncı ve idrarda protein izlenir. Tablet bütün yutulur; yemekle ya da aç alınabilir.

Erişkin dozu

Kronik faz KML: 100 mg/gün tek doz (sabah ya da akşam). Akselere ya da blast faz KML ve Ph+ ALL: 140 mg/gün. Toksisitede doz 80 ya da 50 mg'a düşürülebilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; izlem sıklaştırılır.
eGFR 15–29Veri yetersiz; ayar önerisi yok, dikkatle ve sık izlemle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %96 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir proteinüri, nefrotik sendrom ve trombotik mikroanjiyopati bildirilmiştir; idrar proteini izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; veri sınırlı, yarar-risk değerlendirmesiyle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Plevral efüzyon, kanama ve sitopeni yaşlıda daha riskli; dispne ve öksürük sorgulanır, kan sayımı izlenir. PPI ve H2 bloker kullanımı emilimi bozar; ilaç listesi gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite (fetal ölüm, iskelet ve visseral anomali) hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (sıçanda geçer); tedavi sırasında ve son dozdan sonra bir süre emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dafanibdasatinib20 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 70 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 140 mg film kapli tablet
Dasafixdasatinib20 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 70 mg film kaplı tablet; 80 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet; 140 mg film kaplı tablet
Dasavecdasatinib20 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 70 mg film kaplı tablet
Dasikamdasatinib monohidrat20 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 70 mg film kapli tablet; 80 mg film kaplı tablet; 100 mg film kapli tablet
Mylorgedasatinib monohidrat20 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 70 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet
Spryceldasatinib monohidrat20 mg 60 film kapli tablet; 50 mg 60 film kapli tablet; 70 mg 60 film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Sprytinibdasatinib20 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AC03

Deferasiroks

Oral demir şelatörü (tridentat; 2:1 kompleks)

Günde tek doz oral şelatör; transfüzyona bağlı ve transfüzyondan bağımsız talasemide demir yüklenmesini azaltır. Tuzak: böbrek, karaciğer toksisitesi ve GİS kanama (kutulu uyarı); eGFR < 40'ta kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve doku › Serbest ve hücre içi demir havuzu › Plazma ve sitoplazma › Fe³⁺ iyonu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)radikal üretirdokuyu hasarlarSerbest demir (Fe³⁺)transferrine bağlanmamış, hücre veorgana girebilen demirPlazma · serbest demirFenton tepkimesiserbest demir reaktif oksijen türleriüretirHücre içi · oksidatif stresOrgan hasarıkaraciğer, kalp ve endokrin organlardabirikim ve fibrozisKaraciğer · kalp · endokrin dokuDeferasiroks:Fe³⁺'ü 2:1bağlar, dışkıylaatar✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Fe³⁺ bağlanıp safra ve dışkıyla atılır → organ demir yükü azalır;böbrek ve karaciğer izlenmelidir.Tübüler toksisite: Fanconi benzeri sendrom, kreatinin artışı; GİS mukoza hasarı.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda ve hücre içinde. Oral ilaç bağırsaktan emilir, albümine bağlanır; hücre zarını geçip karaciğer ve kalp hücrelerinde demire ulaşır.
Neye etki eder?Fe³⁺'ü iki ilaç molekülü bir demir iyonu olacak şekilde (2:1) bağlar; demiri kompleksler.
Ne olur?Demir-deferasiroks kompleksi esas olarak safra ve dışkıyla atılır → demir yükü azalır; ilacın böbrek ve karaciğerde toksik etkisi vardır.

Klinik

EndikasyonTransfüzyona bağlı kronik demir yüklenmesi (talasemi, orak hücre hastalığı, MDS); transfüzyondan bağımsız talasemi sendromlarında demir yüklenmesi.
Yan etkilerKreatinin artışı, Fanconi benzeri proksimal tübülopati, akut böbrek hasarı, karaciğer yetmezliği, GİS kanama ve ülser, sitopeniler, ishal, bulantı, döküntü, işitme ve göz bozuklukları.
KontrendikasyoneGFR < 40, kötü genel durum, yüksek riskli MDS ve ileri maligniteler, trombosit < 50 bin/µL, aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerNSAİİ, kortikosteroid, oral bisfosfonat ve antikoagülanla GİS kanama; nefrotoksiklerle böbrek hasarı; alüminyumlu antasitlerden kaçınılır; simvastatin ve repaglinid etkisi değişir; kolestiramin emilimi düşürür.
DikkatSerum kreatinin ve eGFR başlangıçta iki kez, ilk ay haftalık, sonra aylık; ALT ve bilirubin aylık; ferritin izlenir. Dozu kilodan ve ferritinden titre.

Erişkin dozu

Film kaplı tablet: 14 mg/kg/gün tek doz (7–28 mg/kg); dağılabilir tabletin dozu 1,4 katıdır (20 mg/kg). Ferritine göre titre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinini izle.
eGFR 30–59eGFR 40–59: başlangıç dozu %50 azalt; 30–39: kontrendike.
eGFR 15–29Kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin artışı, proksimal tübülopati, AKI (kutulu uyarı); dozla ilişkili ve çoğu geri dönüşlü.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini yakın izle.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu %50 azaltılır; yakın izlem.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek, karaciğer, GİS kanama ve sitopeni yan etkileri daha sık; düşük dozla başla (örn. 7–14 mg/kg/gün), kreatinin ve karaciğer testlerini sık izle; eGFR < 40'ta kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yarar riske baskınsa kullanılır. Hormonal kontraseptif etkisi azalabilir; ek koruma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (22 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Celactdeferasiroks125 mg dağılabilir tablet; 250 mg dağılabilir tablet; 500 mg dağılabilir tablet
Defeceodeferasiroks500 mg dağılabilir tablet
Defejactdeferasiroks125 mg dağılabilir tablet; 250 mg dağılabilir tablet; 500 mg dağılabilir tablet
Defirinaldeferasiroks500 mg dağılabilir tablet
Defronideferasiroks125 mg suda dağılabilen tablet; 250 mg suda dağılabilen tablet; 500 mg suda dağılabilen tablet
Deniraxdeferasiroks125 mg dağılabilir tablet; 250 mg dağılabilir tablet; 500 mg dağılabilir tablet
Enferoxdeferasiroks125 mg suda dağılabılen tablet; 250 mg suda dağılabılen tablet; 500 mg suda dağılabılen tablet
Enferox Easydeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Exjadedeferasiroks125 mg suda dağılabilen tablet; 250 mg suda dağılabilen tablet; 500 mg suda dağılabilen tablet
Febinddeferasiroks125 mg suda dagilabilen tablet; 250 mg suda dağılabılen tablet; 500 mg suda dağılabılen tablet
Febind-fdeferasiroks90 mg film kaplı tablet; 180 mg film kaplı tablet; 360 mg film kaplı tablet
Fenobisdeferasiroks500 mg dağılabilir tablet
Feroutdeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Ferout Sdeferasiroks125 mg suda dağılabilen tablet; 250 mg suda dağılabilen tablet; 500 mg suda dağılabilen tablet
Fesordeferasiroks90 mg film kaplı tablet; 125 mg dağılabılır tablet; 180 mg film kaplı tablet; 250 mg dağılabılır tablet; 360 mg film kaplı tablet; 500 mg dağılabılır tablet
Fuartedeferasiroks125 mg suda dağılabilen tablet; 250 mg suda dağılabilen tablet; 500 mg suda dağılabilen tablet
Fuarte Neodeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Jadiroxdeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Oxfetdeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Vexperdadeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Zenodeferasiroks90 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet; 360 mg film kapli tablet
Zeno Sdeferasiroks125 mg dağılabilir tablet; 250 mg dağılabilir tablet; 500 mg dağılabilir tablet

22 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AC02

Deferipron

Oral demir şelatörü (bidentat; 3:1 kompleks)

Hücre zarını kolayca geçen oral şelatör; talasemi majörde diğer şelatörlerin yetersiz kaldığı durumda, özellikle kalp demirinde etkilidir. Tuzak: agranülositoz ve nötropeni (haftalık kan sayımı).

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve doku › Hücre içi labil demir havuzu › Sitoplazma ve plazma › Fe³⁺ iyonu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)radikal üretirdokuyu hasarlarSerbest demir (Fe³⁺)transferrine bağlanmamış, hücre veorgana girebilen demirHücre içi · labil demirFenton tepkimesiserbest demir reaktif oksijen türleriüretirHücre içi · oksidatif stresOrgan hasarıkaraciğer, kalp ve endokrin organlardabirikim ve fibrozisKaraciğer · kalp · endokrin dokuDeferipron:Fe³⁺'ü hücreiçinde bağlar(3:1)✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Fe³⁺ üç molekülle bağlanıp idrarla atılır → labil demir ve oksidatifhasar azalır; kalp demiri düşer.İlacın demir kompleksi ve metaboliti idrarı kırmızı-kahverengi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hem hücre dışında hem hücre içinde. Oral ilaç bağırsaktan emilir, hücre zarını geçip kalp ve karaciğer hücrelerinin içindeki demire ulaşır.
Neye etki eder?Fe³⁺'ü üç ilaç molekülü bir demir iyonu olacak şekilde (3:1) bağlar; demiri kompleksler.
Ne olur?Demir-deferipron kompleksi (esas olarak idrarla) atılır → hücre içi labil demir ve organ birikimi azalır; kalp T2* düzelir.

Klinik

EndikasyonTalasemi majörde transfüzyona bağlı demir yüklenmesi (deferoksamin yetersiz ya da uygun olmadığında; kalp demiri yüksekse).
Yan etkilerAgranülositoz ve nötropeni (kutulu uyarı), bulantı, kusma, karın ağrısı, artralji, transaminaz yüksekliği, idrarın kırmızı-kahverengi renk alması, iştah artışı, çinko eksikliği.
KontrendikasyonAgranülositoz ya da tekrarlayan nötropeni öyküsü, nötrofil < 1.500/µL, gebelik, emzirme, aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerNötropeni yapan ilaçlar ve UGT1A6 inhibitörleri (diklofenak, probenesid) kaçınılır; çinko, demir ve alüminyumlu antasit ya da C vitamini ile en az 4 saat ara.
DikkatHaftalık mutlak nötrofil sayısı (ilk yıl; sonra kurala göre). Ateşte ya da enfeksiyon bulgusunda hemen kan sayımı. ALT ve ferritin izlenir.

Erişkin dozu

75 mg/kg/gün, 3 doza bölünmüş oral (en çok 100 mg/kg/gün).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri yetersiz; dikkatle ve kan sayımıyla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kaçınılması düşünülür.
HemodiyalizVeri yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok. PD: veri yok. (Glukuronid metaboliti böbrekle atılır.)
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; idrar rengi değişir, bu zararsızdır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BVeri yetersiz; dikkatle, sık izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; nötropeni ve enfeksiyon riski yaşlıda daha önemli; haftalık kan sayımı uygulanır. Ateş ya da boğaz ağrısı olursa hemen kan sayımı yapılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir: hayvanda teratojenik; tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeKontrendikedir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ferriproxdeferiprone100 mg/ml surup; 500 mg film kapli tablet
Ferriprox Mrdeferipron1000 mg değiştirilmiş salımlı tablet
Hierodeferipron500 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AC01

Deferoksamin

Parenteral demir şelatörü (heksadentat)

Fe³⁺'ü 1:1 bağlayıp idrarla ve safrayla atan parenteral şelatör; transfüzyona bağlı demir yüklenmesi ve akut demir zehirlenmesinde kullanılır. Tuzak: işitme-görme toksisitesi ve Yersinia/mukormikoz riski.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve doku › Serbest ve labil demir havuzu › Hücre dışı sıvı ve sitoplazma › Fe³⁺ iyonu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)radikal üretirdokuyu hasarlarSerbest demir (Fe³⁺)transferrine bağlanmamış, hücre veorgana girebilen demirKan · serbest ve depo demiriFenton tepkimesiserbest demir reaktif oksijen türleriüretirHücre içi · oksidatif stresOrgan hasarıkaraciğer, kalp ve endokrin organlardabirikim ve fibrozisKaraciğer · kalp · endokrin dokuDeferoksamin:Fe³⁺'ü bağlayıpidrara atar✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Serbest demir bağlanıp kompleks olarak atılır → radikal üretimi veorgan hasarı azalır.Ferrioksamin kompleksi idrara kırmızı-turuncu renk verir. Yersinia ve mukorda demirsiderofor olarak kullanılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda ve hücre dışı sıvıda (az miktarda hücre içinde). Parenteral verilen ilaç hücre zarından yavaş geçer; demiri transferrinden de ferritinden de almaz.
Neye etki eder?Serbest Fe³⁺'e ve hemosiderin-ferritin demirine altı koordinasyon noktasıyla bağlanıp feroksaminle kompleks yapar (şelatör).
Ne olur?Demir-feroksamin kompleksi idrar ve safra ile atılır → serbest demir ve organ birikimi azalır; kalp ve karaciğer hasarı yavaşlar.

Klinik

EndikasyonTransfüzyona bağlı kronik demir yüklenmesi, akut demir zehirlenmesi; diyalizde aluminyum yüklenmesinde (uzman kararıyla).
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, işitme kaybı ve tinnitus, görme bozukluğu (retinopati), Yersinia ve mukormikoz enfeksiyonu, hipotansiyon (hızlı IV), ARDS (yüksek doz), büyüme geriliği, böbrek yetmezliği; idrar kırmızı-turuncu renk alır.
KontrendikasyonAğır böbrek hastalığı ya da anüri (ürün bilgisi), aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerYüksek doz C vitamini kalp işlevini bozabilir; proklorperazinle bilinç kaybı; galyum-67 sintigrafisi bozulur; enfeksiyon ve mukormikoz riskinde kullanılmaz.
Dikkatİşitme ve göz muayenesi yılda en az bir kez; ferritin ve böbrek işlevi izlenir. Ateşte (Yersinia) hemen kesilir. IV hız 15 mg/kg/saati aşmaz.

Erişkin dozu

Kronik yüklenme: 20–60 mg/kg/gün subkutan, 8–12 saatlik infüzyon, haftada 5–7 gün. Akut zehirlenme: IV 15 mg/kg/saat (24 saatte en çok 80 mg/kg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Dikkatle, düşük doz; kreatinin izle.
eGFR 15–29Ürün bilgisinde kontrendike (ağır yetmezlik); zorunluysa uzman kararı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike; yalnız diyalizde aluminyum yüklenmesinde uzman kararıyla.
HemodiyalizAluminyum için seans sonu 5 mg/kg haftada 1; ferrioksamin kompleksi diyalizle uzaklaşır.
Periton diyaliziVeri sınırlı; uzman kararıyla.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (ferrioksamin kompleksi). PD: kısmen (veri sınırlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek dozda tübüler hasar ve AKI bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar tarif edilmemiştir; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BAyar tarif edilmemiştir; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda işitme-görme toksisitesi, hipotansiyon ve enfeksiyon riski izlenir; böbrek işlevine göre dikkat. Yaşa göre doz ayarı yoktur; düşük hızla ve yakın izlemle verilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; yaşamı tehdit eden demir zehirlenmesinde gerekirse kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; uzun süreli kullanımda önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Desferaldeferoksamin metansülfonat500 mg IM/IV/SC enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Defibrotid

Endotel koruyucu / profibrinolitik polidezoksiribonükleotid

Endotel hücresini koruyup fibrinolizi artıran ilaç; kök hücre nakli sonrası hepatik veno-okluziv hastalık (VOD/SOS) tedavisinde kullanılır; kanama riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar endoteli › Karaciğer sinüzoid endoteli › Endotel hücresi yüzeyi ve plazma › Kesin hedef bilinmiyor (PAI-1, t-PA yolu)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)prokoagülanduruma geçirirmikrotrombüsoluştururportalhipertansiyonyaparEndotel hücre hasarıkoşullandırma ilacı sinüzoid endotelinizedelerSinüzoid endotel hücresiPıhtılaşma-fibrinoliz bozulmasıPAI-1 artar, t-PA azalır, trombosittoplanırKan · plazmaSinüzoidal mikrotrombüshepatik venöz akım tıkanırSinüzoid içiHepatik VOD (SOS)hepatomegali, sarılık, sıvı tutulumu veAKIKaraciğer dokusuDefibrotid:endoteli korur,PAI-1'i azaltır,t-PA'yı artırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Endotel korunur, fibrinoliz artar → mikrotrombüs ve VOD düzelir;kanama riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Karaciğer sinüzoid endotelinde ve kanda. Damardan verilir; endotel hücresi yüzeyine ve plazma fibrinoliz sistemine etki eder.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor; endotelde PAI-1'i azaltıp t-PA aktivitesini artırdığı, trombosit ve lökosit yapışmasını engellediği gösterilmiştir.
Ne olur?Endotel korunur, fibrinoliz artar → sinüzoidal mikrotrombüs ve hepatik VOD (SOS) düzelir. Sistemik antikoagülan değildir; kanama riski vardır.

Klinik

EndikasyonHematopoietik kök hücre nakli sonrası hepatik veno-okluziv hastalık (sinüzoidal obstrüksiyon sendromu), özellikle böbrek ya da akciğer tutulumu olan ağır formda.
Yan etkilerKanama (gastrointestinal, pulmoner, intrakraniyal), hipotansiyon, ishal, bulantı, epistaksis, enfeksiyon.
KontrendikasyonEş zamanlı sistemik antikoagülan ya da fibrinolitik kullanımı, defibrotide aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntikoagülanlar ve trombolitikler (kanama riski); trombosit baskılayıcılar ve NSAİİ ile dikkat.
DikkatKanama riski: ilaç başlanmadan önce antikoagülan ve trombolitik kesilir; trombosit ve koagülasyon izlenir. Aktif kanamada durdurulur. Hepatorenal fizyoloji nedeniyle AKI görülür; diyaliz gereksinimi olan hastada kullanılmıştır. Gebelik ve emzirmede veri yoktur, yarar-risk değerlendirmesi gerekir.

Erişkin dozu

6,25 mg/kg IV 6 saatte bir (2 saatlik infüzyon), en az 21 gün; VOD düzelene dek sürdürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı, klinik izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; diyaliz hastasında kullanılmıştır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması için veri yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; VOD ilişkili AKI ayrı yönetilir (sıvı dengesi, gerekirse RRT). Kanama riski vardır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVOD endikasyonudur; ayrı doz ayarı tanımlanmamış.
Child-Pugh BAyrı doz ayarı tanımlanmamış; kanama izlenir.
Child-Pugh CAyrı doz ayarı tanımlanmamış; kanama izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayrı doz ayarı yok; 6,25 mg/kg 6 saatte bir. Kanama riski nedeniyle antikoagülan ve fibrinolitikle birlikte verilmez; hipotansiyon ve kanama izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez; insan verisi yetersiz, yalnız klinik durum gerektiriyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi boyunca emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC H02AB13

Deflazakort

Sentetik glukokortikoid (oksazolin türevi, prodrug)

Glukokortikoid reseptörünü uyaran oral steroid; 6 mg yaklaşık 5 mg prednizolona eşdeğerdir. Romatolojik, nefrolojik ve alerjik hastalıkta kullanılır. Hiperglisemi, kemik kaybı ve adrenal baskılanma riski sürer.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve inflamatuvar doku › İnflamatuvar hücreler (makrofaj, T hücresi) › Sitoplazma ve çekirdek › Glukokortikoid reseptörü (GR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğe geçer,NF-κB'yibastırırsitokingenlerinikapatırGlukokortikoidkana ve hücreye geçen steroid;sitoplazmada reseptöre bağlanırKan · steroidGlukokortikoid reseptörü (GR)sitoplazmada bulunan, steroidebağlanınca çekirdeğe geçen reseptörHücre içi · GRNF-κB ve AP-1 baskılanırinflamasyon genlerini açantranskripsiyon faktörleriÇekirdek · gen düzenlemeSitokin ve PG yapımıIL-1, IL-6, TNF ve COX-2 genleri okunur;inflamasyon sürerEklem ve doku · inflamasyonDeflazakort:GR'yi uyarır,inflamasyongenlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GR çekirdeğe geçip NF-κB'yi bastırır → sitokin ve PG yapımı azalır,inflamasyon ve immün yanıt gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Ağızdan alınır, bağırsaktan emilir; plazma esterazlarıyla aktif 21-desasetil metabolite dönüşür. Hücre zarından geçer, hedefi hücre içi reseptördür.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne (GR) bağlanır; kompleks çekirdeğe geçer, NF-κB ve AP-1'i baskılar, antiinflamatuvar genleri açar.
Ne olur?IL-1, IL-6, TNF ve COX-2 yapımı azalır, lenfosit ve lökosit göçü düşer → inflamasyon ve immün yanıt baskılanır; uzun kullanımda kemik ve metabolik yan etkiler.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, SLE, vaskülit, nefrotik sendrom, astım ve KOAH alevlenmesi, ülseratif kolit, alerjik hastalıklar gibi steroid yanıtlı inflamatuvar ve otoimmün durumlar.
Yan etkilerHiperglisemi, kan basıncı artışı, sıvı tutulumu, kilo alımı, osteoporoz, enfeksiyon eğilimi, adrenal baskılanma, katarakt, ruhsal belirtiler, mide şikayeti, kas güçsüzlüğü, cilt incelmesi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, tedavi edilmemiş sistemik enfeksiyon; canlı aşılar immünsüpresif dozda uygulanmaz.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin, karbamazepin) etkiyi azaltır; CYP3A4 inhibitörleri etkiyi artırır; NSAİİ ile GİS kanama; antidiyabetik etkiyi azaltır; K düşüren ilaçlarla hipokalemi.
DikkatHaftalardan uzun süren tedavide aniden kesilmez (adrenal yetmezlik); kademeli azaltılır. Uzun süreli tedavide kemik koruması, kan şekeri ve kan basıncı izlenir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Hastalığa göre başlangıç 6–90 mg/gün (romatoid artrit 12–15 mg; ağır hastalıkta 60–90 mg), idame 3–18 mg/gün; en düşük etkili doz ve mümkünse sabah tek doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı tutulumu ve KB izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; K, glukoz ve ödem izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; ödem, KB ve glukoz izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; glukoz yükü nedeniyle şeker izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır, büyük olasılıkla; yüksek proteine bağlanır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sıvı tutulumu, hipertansiyon, hiperglisemi ve hipokalemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yan etki ve yanıt izlenir.
Child-Pugh CDikkatle, en düşük dozda; sıvı tutulumu ve enfeksiyon izlenir.

Yaşlıda kullanım

En düşük etkili dozla, mümkünse kısa süre. Hiperglisemi, hipertansiyon, sıvı tutulumu, deliryum, osteoporoz, kırık, enfeksiyon ve mide kanaması riski. Kemik koruması (Ca, D vitamini, bifosfonat), şeker ve KB izlenir; kademeli kesilir.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid verilmez.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak Romatoid artritte steroid tek başına 3 aydan uzun kullanılmaz; DMARD eklenir.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli steroid kullananda kemik koruması (bifosfonat, Ca, D) başlanır.

AGS Beers 2023 deliryum öyküsünde sistemik kortikosteroidlerden kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte GİS kanama riski.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikZorunluysa en düşük dozla kullanılır; 1. trimesterde yarık riski için veri sınırlı; geç dönemde yenidoğanda adrenal baskılanma olabilir.
EmzirmeSüte geçişi iyi bilinmiyor; mümkünse prednizolon tercih edilir, uzun süreli yüksek dozda bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Flantadindeflazakort6 mg tablet; 30 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H02AB02

Deksametazon

Glukokortikoid (uzun etkili, mineralokortikoid etkisiz)

Prednizolondan yaklaşık 6–7 kat güçlü, uzun etkili ve sıvı tutmayan glukokortikoid; miyelom ve AL amiloidoz protokollerinde, beyin ödeminde, antiemezi ve ağır COVID-19'da kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre içi (hemen her doku) › Lenfosit, makrofaj, epitel, plazma hücresi › Sitoplazma → çekirdek › Glukokortikoid reseptörü (GR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)transkripsiyonfaktörleriniaktive edergenleri açariltihabı yürütürİltihap sinyalienfeksiyon ya da doku hasarında sitokinve mikrop ürünleri reseptörlere bağlanırHücre zarı · sitokin reseptörüNF-κB · AP-1iltihap genlerini açan transkripsiyonfaktörleriÇekirdek · NF-κB ve AP-1Sitokin ve adezyon yapımıiltihap hücrelerini çağıran ve çoğaltanürünlerÇekirdek · gen okunmasıİltihap ve lenfosit çoğalmasışişlik, ağrı, otoimmün hasarDoku · iltihapDeksametazon +GR: NF-κB'yibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İltihap genleri açılamaz → sitokin ve adezyon molekülü yapımı düşer;iltihap ve ödem azalır, lenfoid hücreler azalır.Plazma hücrelerinde ve lenfoid tümörlerde doğrudan sitotoksiktir. 0,75 mg deksametazonyaklaşık 5 mg prednizolona eşdeğerdir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hedef hücrenin sitoplazmasında, sonra çekirdekte. Yağda çözünen steroid kandan hücre zarını geçip içeri girer; reseptöre hücre içinde ulaşır.
Neye etki eder?Sitoplazmik GR'ye bağlanır, kompleks çekirdeğe geçer; NF-κB ve AP-1'i baskılar, anti-inflamatuvar genleri açar. Mineralokortikoid etkisi yok denecek kadar azdır.
Ne olur?Sitokin, adezyon molekülü ve COX-2 yapımı düşer → iltihap ve ödem azalır. Lenfosit ve plazma hücrelerinde apoptoz ↑; hiperglisemi, kemik ve kas yıkımı artar.

Klinik

EndikasyonMultipl miyelom ve AL amiloidozda kombinasyon protokolleri, beyin ödemi, kemoterapiye bağlı bulantı, ağır COVID-19, alerjik ve otoimmün alevlenmeler, fetal akciğer olgunlaşması.
Yan etkilerHiperglisemi, hipertansiyon, psikiyatrik etkiler (uykusuzluk, ajitasyon), miyopati, enfeksiyon (PJP, herpes zoster, tüberküloz), peptik ülser, osteoporoz ve avasküler nekroz, adrenal baskılanma, Cushing görünümü.
KontrendikasyonKontrolsüz sistemik enfeksiyon (göreli); ilaca aşırı duyarlılık; yüksek dozda canlı aşı.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin, karbamazepin) etkisini azaltır; azoller ve makrolidler düzeyini artırır; NSAİİ ile GİS kanama; diüretiklerle hipokalemi; deksametazon CYP3A4'ü indükleyerek bazı ilaçların (takrolimus, DOAK, bazı antikanser ilaçları) düzeyini düşürebilir.
DikkatHaftada bir yüksek doz protokollerinde hiperglisemi ve sıvı retansiyonu izlenir; kardiyak amiloidozda dekompanzasyon riski vardır. Üç haftadan uzun kullanımda azaltarak kesilir. Proflaksi: PJP ve herpes, gastrik koruma, kalsiyum-D vitamini; HBV serolojisi. Plasentayı geçer; gebelikte yalnızca fetal akciğer olgunlaşması gibi endikasyonlarda kullanılır; emzirmede kısa süreli doz uygundur.

Erişkin dozu

Endikasyona göre 0,5–9 mg/gün (oral ya da IV). Miyelom ve AL amiloidoz protokollerinde 20–40 mg haftada bir; kardiyak tutulumda daha düşük doz tercih edilir. Beyin ödemi: 10 mg IV yükleme, sonra 4 mg 6 saatte bir. COVID-19: 6 mg/gün, 10 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hiperglisemi, hipertansiyon ve sıvı tutulumu yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn düşük etkili dozla; glisemi ve enfeksiyon izlenir.
Child-Pugh CEn düşük etkili dozla; metabolizma yavaşlar, glisemi ve enfeksiyon izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

En düşük etkili dozu en kısa süre ver. Deliryum, ajitasyon, hiperglisemi, hipertansiyon, ödem, miyopati, osteoporoz, enfeksiyon ve GİS kanama riski. Miyelomda ≥ 75 yaş ya da kırılganlıkta 20 mg haftada bir; PPI ve glisemi izlemi.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak RA'da 3 aydan uzun steroid monoterapisi sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak Orta-ağır KOAH idamesinde inhale steroid yerine sistemik steroid verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak NSAİİ, antitrombotik ya da dispepsi varken PPI'sız verilmez.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli yüksek doz steroidde kemik koruması (bifosfonat) başlanır.

AGS Beers 2023 deliryumda kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama).

Gebelik ve emzirme

GebelikFetal akciğer olgunlaşması gibi endikasyonlar dışında kaçınılır (plasentada inaktive olmaz).
EmzirmeKısa süreli doz uygun; uzun süreli yüksek dozda bebek büyümesi izlenir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dekortdeksametazon0,5 mg tablet; 0,75 mg tablet; 4 mg tablet; 8 mg tablet; 8 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Deksametdeksametazon0,25 mg/5 ml surup; 8 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Deksametazon-pfdeksametazon sodyum fosfat8 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Deksinjectdeksametazon sodyum fosfat8 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Dexojectdeksametazon fosfat8 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Infladoxdeksametazon sodyum8 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Kordexadeksametazon0,5 mg tablet; 0,75 mg tablet; 4 mg tablet; 8 mg tablet
Onadrondekzametazon · deksametazon0,75 mg tablet; 8 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Turktipsan Deksametazon Fosfatdeksametazon sodyum fosfat8 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AE14

Deksibuprofen

NSAİİ (ibuprofenin aktif S(+) enantiyomeri)

İbuprofenin aktif enantiyomeri olan propiyonik asit NSAİİ; ibuprofenin yaklaşık yarı dozunda eşdeğer etki sağlar. Osteoartrit, dismenore ve akut ağrıda kullanılır; GİS, böbrek ve kalp-damar riski ibuprofenle benzer.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuDeksibuprofen:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'ye bağlanıp araşidonik asidin enzim kanalına girişini engeller (geri dönüşlü). Aktif S(+) enantiyomerdir; R(-) ibuprofen dönüşümü gerekmez.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit semptomları, primer dismenore, akut hafif-orta ağrı (kas-iskelet, diş).
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır; en düşük doz, kısa süre. Böbrek işlevi, KB ve Hb izlenir.

Erişkin dozu

Günde 600–900 mg, 2–3 doza bölünerek (ör. 300 mg günde 2–3 kez), yemekle; en çok 1200 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa en düşük doz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük dozla (300 mg günde 1–2 kez), en kısa sürede. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve deliryum riski. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte çok az geçer (ibuprofen gibi); kısa süreli kullanım uygun olabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ibudexdeksibuprofen400 mg film tablet
Ibudex 400 Film Tabletdexibuprofen
Tradildeksibuprofen200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Tradil Fortdeksibuprofen400 mg film tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AE17

Deksketoprofen

Steroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ; COX inhibitörü)

İbuprofenin S(+) enantiyomeri olan güçlü NSAİİ; böbrek koliğinde ve akut ağrıda oral ya da IV/IM kullanılır. Böbrek yetmezliğinde kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre içi · prostaglandin yapımı › Doku hücresi (iltihap, böbrek, mide) › Endoplazmik retikulum zarı › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX enzimidönüştürürizomeraz vesentazlardönüştürürbelirtileribaşlatırAraşidonik asithücre zarı fosfolipidinden fosfolipazlaserbestleşirHücre içi · zar fosfolipidiProstaglandin H2COX enzimi ile oluşan ara ürünEndoplazmik retikulum · COXProstaglandinlerağrıyı, iltihabı ve ateşi başlatır;afferent arteriyolü genişletirDoku arasıAğrı · iltihap · ateşklinik sonuçİltihaplı dokuDeksketoprofen:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandin yapımı düşer → ağrı, iltihap ve ateş azalır; afferentgenişleme kaybı nedeniyle böbrek perfüzyonu bozulabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?İltihaplı doku, böbrek ve mide mukozası hücrelerinin içinde. Ağızdan alınır, kanda albümine bağlı taşınır ve hücre zarını geçerek endoplazmik retikuluma ulaşır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2 enzimlerinin kanalına girip araşidonik asidin işlenmesini engeller (geri dönüşümlü, yarışmalı inhibisyon).
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş ve iltihap düşer. Böbrekte afferent arteriyol genişlemesi azalır → AKI; mide mukozasında koruma azalır → ülser.

Klinik

EndikasyonAkut ağrı (böbrek koliği, dismenore, kas-iskelet ağrısı, diş ağrısı), ameliyat sonrası ağrı.
Yan etkilerDispepsi, mide ağrısı, GİS kanama ve ülser, bulantı, baş dönmesi; böbrekte afferent vazokonstriksiyonla AKI, hiperkalemi, sıvı tutulumu; aşırı duyarlılık ve astım alevlenmesi.
KontrendikasyonOrta-ağır böbrek yetmezliği (eGFR < 60), ağır karaciğer yetmezliği, ağır kalp yetmezliği, aktif GİS kanaması, NSAİİ'ye astım ya da alerji, gebeliğin son üç ayı.
EtkileşimlerAntikoagülanlar ve antiplatelet ilaçlar (kanama), ACE inhibitörü-ARB-diüretik (AKI, "üçlü darbe"), litiyum, metotreksat ve kalsinörin inhibitörleri toksisiteyi artırır; kortikosteroidlerle GİS kanaması.
DikkatBöbrek koliği tedavisinde yararlı olmakla birlikte KBH ve ACE inhibitörü-diüretik kullanan hastada AKI riski taşır. Gebeliğin üçüncü trimesterinde kullanılmaz; emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

Oral 12,5 mg 4–6 saatte ya da 25 mg 8 saatte (en çok 75 mg/gün); IV/IM 50 mg 8–12 saatte (en çok 150 mg/gün, parenteral en çok 2 gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60eGFR 60–89: en çok 50 mg/gün; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Kontrendike (orta-ağır yetersizlik).
eGFR 15–29Kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike.
Periton diyaliziKontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; kontrendike olduğu için uygulanmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI, hiperkalemi, tübülointerstisyel nefrit, sıvı tutulumu; ACEİ-diüretikle risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BEn çok 50 mg/gün (Child-Pugh 5–9).
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda NSAİİ'ler zorunlu olmadıkça kaçınılır; kullanılırsa en düşük dozla (12,5 mg) ve en kısa sürede, PPI ile. Kanama, AKI, hiperkalemi, ödem ve tansiyon yükselmesi izlenir; ACEİ/ARB ve diüretikle birlikte AKI riski artar.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kaçınılır.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, KY, geçirilmiş MI/inmede kaçınılır.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 NSAİİ'den uzun süreli kaçınılmalı; CrCl < 30'da kaçınılmalı; kullanılacaksa gastroprotektif ilaç eklenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1.–2. trimesterde zorunluysa kısa süre; 20. haftadan sonra oligohidramnios riski, 3. trimesterde kontrendike (duktus arteriyozus kapanması).
EmzirmeSüte geçişi veri yetersiz; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (34 ticari ad · 21 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ardexadeksketoprofen trometamol25 mg çentıklı film; 25 mg çentıklı film tablet
Arexdeksketoprofen trometamol25 mg film tablet; 50 mg film tablet; 50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Arfendeksketoprofen trometamol50 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Arvelesdexketoprofen · deksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Arveprodeksketoprofen trometamol25 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet
Aseket-sdeksketoprofen trometamol50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Axeptadeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet
Berodexdeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet
Darkindeksketoprofen trometamol25 mg ağızda dağılan tablet
Dexdaydeksketoprofen trometamol50 mg efervesan tablet
Dexenjedeksketoprofen trometamol50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Dexfulldeksketoprofen trometamol12,5 mg sase; 25 mg granül içeren saşe
Dexfull Srdeksketoprofen trometamol75 mg film tablet
Dexirendeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyon ve infuzyon icin cozelti iceren ampul
Dexmoldexketoprofen12,5 mg efervesan tablet; 25 mg efervesan tablet
Dexofendexketoprofen · deksketoprofen trometamol25 mg film tablet; 50 mg film kaplı tablet
Dexprodexketoprofen25 mg film tablet
Dextromedeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Dex-fortedeksketoprofen trometamol50 mg film kapli tablet
Elektradeksketoprofen trometamol · dexketoprofen25 mg film tablet; 50 mg/2 ml enj, cozelti iceren 6 ampul
Elektra Fortdeksketoprofen trometamol50 mg film tablet
Grotdeksketoprofen trometamol50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
İnfüzyon/enjeksiyon İçin Liyofilize Toz İçeren Flakondeksketoprofen trometamol
Ketaveldeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Leodexdeksketoprofen · deksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 25 mg oral cozelti icin granul iceren sase; 50 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Metademdeksketoprofen trometamol50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Rasteldeksketoprofen trometamol25 mg centikli film tablet; 50 mg efervesan tablet; 50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Redagondexketoprofen25 mg çentikli film tablet
Revafen50 Mgdeksketoprofen trometamol2 ml IM/IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren ampul
Sepremildeksketoprofen trometamol50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Tiyokas Monodeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Varlesdeksketoprofen trometamol12,5 mg film kapli tablet; 25 mg film kapli tablet
Veloresdeksketoprofen trometamol25 mg film kapli tablet
Zirvendexketoprofen25 mg film kapli tablet; 50 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

Kombinasyon ürünleri (21): Aseket, Aseket-tiyo, Deksit, Deksolex, Detroits, Dexaphen, Dexcoril, Dexnac 25, Dexnac 50, Dexpadu, Dexpass, Dexpass 50, Dexplus, Dexplus 25, Indexpa Sr 75, Leodex Plus, Longdex Xr, Rastel Plus, Tio-deksolex, Tio-dexiren, Tiyokas

34 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 21 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AK06

Delamanid

Nitroimidazo-oksazol antitüberküloz

Mikolik asit sentezini bozan, ilaca dirençli tüberküloz rejimlerinde kullanılan ön ilaç. QT uzatır; albümin düşükse (< 2,8 g/dL) risk artar ve ilaç kullanılmaz ya da çok yakın izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriMycobacterium tuberculosis › Hücre duvarı yapımı › Mikolik asit sentezi › Metoksi- ve ketomikolat yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincir uzarduvara eklenirhücreyi korurYağ asidi öncüllerimikobakteri sitoplazmasında yapılırMikobakteri sitoplazmasıMikolik asit sentezimetoksi- ve ketomikolik asit kollarıdahilMikobakteri · enzim yoluMikolik asitmikobakteri duvarının mumsu yağ asidiMikobakteri hücre duvarıMikobakteri hücre duvarıdayanıklı, asit-alkole dirençli duvarMikobakteri hücre duvarıDelamanid:mikolik asityapımını bozar(ön ilaç)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikolik asit yapılamaz, duvar bozulur → mikobakteri ölür.Etkin hale gelmesi için mikobakteri içindeki deazaflavin bağımlı nitroredüktaz gerekir; buenzimdeki mutasyon direnç yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakteri hücresinin içinde. Oral emilir (yemekle artar), akciğer dahil dokulara geçer; mikobakteri içinde deazaflavin bağımlı enzimle aktif hale gelen bir ön ilaçtır.
Neye etki eder?Aktif metaboliti mikobakteri hücre duvarındaki metoksi- ve ketomikolik asit yapımını engeller (yol ayrıntıları tam bilinmiyor).
Ne olur?Mikolik asit yapılamaz → mikobakteri duvarı bozulur → bakteri ölür; reaktif azot ürünleri de etkiyi artırır.

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli akciğer tüberkülozunda, etkili bir rejim başka ilaçlarla kurulamadığında, uygun kombinasyonun parçası olarak.
Yan etkilerBulantı, kusma, baş dönmesi, uykusuzluk, QT uzaması, hipokalemi, baş ağrısı, çarpıntı.
KontrendikasyonDelamanide ya da bileşenlerine aşırı duyarlılık; serum albümini < 2,8 g/dL; CYP3A4 güçlü indükleyicisi kullanımı; uzun QT riski olan ilaçlarla birlikte (kontrol olmadan).
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (florokinolon, bedakilin, klofazimin, makrolid) aritmi riski; güçlü CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür.
DikkatBaşlamadan ve tedavi boyunca EKG, K, Ca, Mg ve albümin izlenir. QTc > 500 ms'de kesilir. Yemekle birlikte alınır (emilim artar).

Erişkin dozu doğrulanıyor

Oral 100 mg 12 saatte (yemekle), 24 hafta; sonrasında rejim klinik yanıta göre sürer.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; yarar-risk değerlendirmesiyle, EKG izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yok; önerilmez ya da çok yakın izlemle.
HemodiyalizVeri yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (protein bağlanması çok yüksek).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BÖnerilmez.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda QT uzaması riski yüksektir; EKG, elektrolit ve albümin yakın izlenir. Malnütrisyonda albümin düşük olabilir, bu durumda kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi yetersiz; hayvanda zarar görüldü. Alternatif yoksa yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçer (hayvan çalışması); emzirme döneminde kullanılmaz, kullanılırsa emzirme sonlandırılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Deltybadelamanid50 mg flim tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Demeklosiklin

Tetrasiklin grubu antibiyotik (ADH antagonisti etkili)

Tetrasiklin grubu antibiyotik; ADH'nin toplayıcı kanaldaki etkisini bozduğu için kronik SIADH hiponatreminde kullanılır ve nefrojenik diyabetes insipidus yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal › Esas hücre (kan tarafı ve apikal zar) › ADH–cAMP–akuaporin-2 yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)V2 reseptörünüuyarırsu kanallarınıaçarsuyu geri emerVazopressin (ADH)susuzlukta hipofizden salınır, V2reseptörüne bağlanırKan · ADHcAMP artışıtoplayıcı kanal ana hücresinde adenililsiklaz uyarılırToplayıcı kanal · esas hücreAkuaporin-2 zara taşınırsu kanalları apikal zara yerleşirEsas hücre · apikal zarSu geri emilimiidrar konsantre olur, serum sodyumuyükselirToplayıcı kanal lümeniDemeklosiklin:ADH'nin cAMPyanıtını bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP yanıtı azalır → akuaporin-2 zara gelmez → su geri emilmez,idrar seyrelir; SIADH'de serum sodyumu yükselir.Etkisi doza bağlıdır ve birkaç gün sonra başlar; bırakılınca geri döner. Nefrotoksikolabilir (KBH'de dikkat).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Tübül lümeni
Nerede?Toplayıcı kanal esas hücresinin içinde. Ağızdan emilir, kandan bazolateral taraftan hücreye girer. Tetrasiklin olarak bakteri ribozomuna da bağlanır.
Neye etki eder?Vazopressinin cAMP yanıtını azaltır, etkisi cAMP sonrası basamağa da uzanır (kesin mekanizma tam bilinmiyor); akuaporin-2 yerleşimi bozulur.
Ne olur?Akuaporin-2 apikal zara gelmez → su geri emilimi düşer, idrar seyrelir. SIADH'de serum sodyumu yükselir; fazlası nefrojenik diyabetes insipidus yapar.

Klinik

EndikasyonKronik SIADH ve vazopressin etkisini azaltmak gereken hiponatremi (ilaç dışı endikasyon); antibiyotik olarak akne ve enfeksiyonlar.
Yan etkilerNefrojenik diyabetes insipidus (poliüri, hipernatremi), fotosensitivite, bulantı, ishal; böbrek yetersizliğinde azotemi artışı ve AKI riski (nefrotoksik); diş ve kemik birikimi.
KontrendikasyonTetrasiklinlere aşırı duyarlılık, gebelik ve 8 yaş altı çocuk, sirozlu hastada (nefrotoksisite ve hiponatremi bağlamında) ve KBH'de dikkat.
EtkileşimlerAntasit, demir, kalsiyum ve magnezyum emilimini azaltır; varfarinin etkisini artırabilir; lityumla nefrojenik diyabetes insipidus artar; diüretiklerle ve nefrotoksik ilaçlarla AKI riski.
DikkatHiponatremide ilacı başlayan hastada diürez ve kreatinin izlenir; poliüri ve hipernatremi gelişirse kesilir. Güneş koruması gerekir.

Erişkin dozu

Hiponatremide (ilaç dışı) genellikle 600–1200 mg/gün, iki-dört doza bölünmüş; doz serum sodyumuna ve kreatinine göre ayarlanır. Antibiyotik olarak 150 mg günde dört kez ya da 300 mg günde iki kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin ve sodyum izlenir.
eGFR 30–59Kaçınılır; zorunluysa çok yakın izlem.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAzotemiyi artırır; ADH antagonizmasına bağlı nefrojenik DI benzeri etki, doza bağlı AKI (özellikle sirozda).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; kreatinin izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi bozuk olduğundan nefrotoksisite riski yüksektir; kullanılacaksa kreatinin ve sodyum haftalık izlenir. Fotosensitivite ve özofajit olur (tam bardak su, dik pozisyon). Hiponatremide yalnız seçilmiş olgularda.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendike (diş ve kemik gelişimi).
EmzirmeSüte geçer; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC grubu B03AC (TİTCK; tam 7 karakterli kod yok)

Demir dekstran

Parenteral demir (IV/IM demir dekstran kompleksi)

Demir (III) hidroksit–dekstran kompleksi; yüksek hacimli tek doz demir yüklemesine izin verir. Dekstrana bağlı anafilaksi riski nedeniyle test dozu ve gözlem gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan yapımı ve demir metabolizması › Retiküloendotelyal makrofaj › Hücre içi (lizozom) › Ferritin ve transferrin demiri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ferroportinleplazmaya salınır+reseptörlehücreye girerhem yapımınaverilirDemir deposumakrofaj ve karaciğerde ferritinMakrofaj içi · ferritinTransferrinplazmada demiri taşır; doygunluğu TSATKan · plazmaEritroid öncültransferrin reseptörüyle demiri alırEritroid öncül · TfR1Hemoglobinhem sentezi; eritrosit üretimiEritroid öncül · mitokondriDemir dekstran:demiri damardandepoya verir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Depo ve transferrin doygunluğu yükselir → eritroid öncüller demirbulur, Hb artar; tek seferde büyük miktarda demir verilebilir, ancak dekstranabağlı anafilaksi riski vardır.Dekstran antikorları anafilaksiye yol açabilir: test dozu ve 30 dakika gözlem gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi organel
Nerede?Damardan ya da kas içinden verilir; kompleks kanda dolaşır, karaciğer, dalak ve kemik iliği makrofajlarınca hücre içine alınır.
Neye etki eder?Makrofaj içinde dekstran kılıfı parçalanır, demir (III) açığa çıkar; ferritine yüklenir ya da ferroportinle plazmaya verilip transferrine bağlanır.
Ne olur?Depo ve transferrin doygunluğu artar → eritroid öncüller demir bulur, hemoglobin yapılır → anemi düzelir. Dekstrana bağlı anafilaksi riski vardır.

Klinik

EndikasyonOral demirin yetersiz kaldığı ya da kullanılamadığı demir eksikliği anemisi (diyaliz dahil).
Yan etkilerAnafilaksi ve anafilaktoid reaksiyon (dekstrana bağlı), hipotansiyon, bulantı, baş ağrısı, kas-eklem ağrısı, damar dışı sızmada kahverengi leke; IM formda enjeksiyon yerinde ağrı ve leke.
KontrendikasyonDekstrana ya da demire aşırı duyarlılık, demir yüklenmesi, demir eksikliği dışı anemi, ağır karaciğer yetmezliği, aktif enfeksiyon.
EtkileşimlerOral demirle birlikte verilmez; ACE inhibitörleriyle aşırı duyarlılık reaksiyonu şiddetlenebilir (nadir).
DikkatAnafilaksi yönetimi (adrenalin, resüsitasyon olanağı) hazır bulundurulur; test dozu ve gözlem zorunludur. IM formlar hemodiyaliz hastasında tercih edilmez. Gebelikte ilk trimesterde kaçınılır.

Erişkin dozu

Önce test dozu (yaklaşık 25 mg yavaş IV, gözlem), sonra seans başına 100–200 mg yavaş IV ya da toplam doz infüzyonu (en çok 20 mg/kg; ürün bilgisine göre). Doz ferritin ve TSAT'a göre; ürün bilgisi esas alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; KBH ve diyaliz asıl hedef gruptur.
HemodiyalizHD seansı sırasında ya da sonunda; ayar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; IV ya da IM uygulanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; anafilaksi ve hipotansiyon ikincil böbrek hasarı yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif yetersizlikte dikkatle; ayar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; ferritin ve TSAT izlenir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Anafilaksi riski diğer IV demirlerden yüksektir: test dozu, resüsitasyon olanağı ve uygulama sonrası gözlem gerekir; allerji öyküsü sorgulanır; ferritin ve TSAT izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAnafilaksi riski nedeniyle gebelikte kaçınılır; yalnız başka seçenek yoksa ve izlem altında.
EmzirmeSüte az geçer; bebekte etki beklenmez, dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Imferon 2 Cc Ampuldemir dekstran
Imferon 5 Cc Ampuldemir dekstran

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Demir glukonat

Parenteral demir (sodyum ferrik glukonat kompleksi)

Hemodiyaliz hastasında seans sırasında verilen sodyum ferrik glukonat kompleksi (IV demir); ESA tedavisini destekler. Türkiye'de IV ürünü ruhsatlı değildir; uluslararası kılavuzlarda geçer.

Etki mekanizması

Etki yeriKan yapımı ve demir metabolizması › Retiküloendotelyal makrofaj › Hücre içi (lizozom) › Ferritin ve transferrin demiri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ferroportinleplazmaya salınır+reseptörlehücreye girerhem yapımınaverilirDemir deposumakrofaj ve karaciğerde ferritinMakrofaj içi · ferritinTransferrinplazmada demiri taşır; doygunluğu TSATKan · plazmaEritroid öncültransferrin reseptörüyle demiri alırEritroid öncül · TfR1Hemoglobinhem sentezi; eritrosit üretimiEritroid öncül · mitokondriDemir glukonat:demiri damardandepoya verir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Depo ve transferrin doygunluğu yükselir → eritroid öncüller demirbulur, Hb artar; diyaliz seanslarında küçük dozlarla verilir.Kompleks daha kararsız olduğundan hızlı verilişte serbest demire bağlı hipotansiyon, bulantıve kas ağrısı olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi organel
Nerede?Damardan verilir; sodyum ferrik glukonat kompleksi kanda dolaşır, makrofajlarca hücre içine alınır. Kompleks sükroza göre daha gevşektir.
Neye etki eder?Makrofaj içinde kompleksten demir (III) ayrılır; ferritine yüklenir ya da ferroportinle plazmaya verilip transferrine bağlanır.
Ne olur?Depo ve transferrin doygunluğu artar → eritroid öncüller demir bulur, hemoglobin yapılır. Gevşek kompleksten serbest demir sızabilir.

Klinik

EndikasyonHemodiyaliz hastasında ESA ile birlikte demir eksikliği anemisi (yurt dışında).
Yan etkilerHipotansiyon, bulantı, kusma, kas krampı, sıcak basması, ağrı, anafilaktoid reaksiyon (nadir), demir yüklenmesi.
KontrendikasyonDemir yüklenmesi, demir eksikliği dışı anemi, demir glukonata aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOral demirle birlikte verilmez; ACE inhibitörleriyle hipotansiyon ve aşırı duyarlılık artabilir.
DikkatTürkiye'de IV ürünü bulunmadığından reçete ve ödeme yolu yoktur; bu ajanı bilmek uluslararası literatürü anlamak içindir. Gebelikte ilk trimesterde kaçınılır.

Erişkin dozu

Yurt dışı uygulamasında seansta 125 mg (10 dakikada IV ya da 100 mL SF içinde 1 saatte), art arda en çok 8 seans; sonra ferritin ve TSAT'a göre idame. Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hemodiyaliz asıl hedef gruptur.
HemodiyalizSeans sırasında verilir; ayar gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hızlı infüzyonda hipotansiyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; demir yüklenmesi riski nedeniyle dikkatle.
Child-Pugh BÇalışılmamış; demir yüklenmesi riski nedeniyle dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; demir yüklenmesi riski nedeniyle dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipotansiyon, bulantı, kas ağrısı ve aşırı duyarlılık görülebilir; enfeksiyonda verilmez; ferritin ve TSAT izlenir, demir yükünden kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; 1. trimesterde kaçınılır, sonrasında yalnız gerekliyse.
EmzirmeVeri sınırlı; dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (3): Fenysol-z, Ferrozinc - G Surup, Zinciron

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC grubu B03AC (TİTCK; tam 7 karakterli kod yok)

Demir sükroz

Parenteral demir (IV demir sükroz kompleksi)

Damardan verilen demir (III) hidroksit sükroz kompleksi; hemodiyaliz hastasında ESA yanıtı için demir deposunu doldurur. Oral demirin emilmediği KBH'de, hepsidin yüksekliğini atlar.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve kemik iliği › Makrofaj (retiküloendotelyal sistem) › Hücre içi (lizozom, sitoplazma) › Ferritin – transferrin demir yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ferroportinlesalıp bağlar+reseptörle girerhem yapımınaverirDemir deposuferritin (makrofaj ve karaciğer)Makrofaj · ferritin deposuTransferrinplazmada demiri taşır; doygunluğu TSATKan · transferrinEritroid öncültransferrin reseptörüyle demiri alırÖncül hücre zarı · TfR1Hemoglobinhem sentezi; eritrosit üretimiEritroid öncül · hem senteziDemir sükroz:demiri damardandepoya verir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Depo ve transferrin doygunluğu yükselir → eritroid öncüller demirbulur, Hb artar ve ESA gereksinimi azalır; oral demirin KBH'de emilmediği durumatlanır.KBH'de hepsidin yüksektir, ferroportin kapanır; bağırsak emilimi ve depodan salım düşer. IVdemir bağırsak engelini aşar; depodan salım hepsidin nedeniyle hâlâ kısıtlı olabilir(işlevsel demir eksikliği).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar içinde kompleks olarak; sonra karaciğer, dalak ve kemik iliği makrofajlarının içinde. Damardan verildiği için bağırsak emilimi gerekmez.
Neye etki eder?Demir (III) hidroksit–sükroz kompleksi makrofajda parçalanır; demir ferritine girer, ferroportinle salınıp transferrine bağlanır. Reseptör ya da enzim kapatmaz.
Ne olur?Depo ve transferrin doygunluğu (TSAT) yükselir → eritroid öncüller demir bulur, Hb artar, ESA gereksinimi azalır. Bağırsak engeli atlanır; salım hepsidinle kısıtlı kalabilir.

Klinik

EndikasyonOral demirin yetersiz kaldığı ya da emilmediği demir eksikliği anemisi: özellikle hemodiyaliz ve diyaliz dışı KBH.
Yan etkilerHipotansiyon (hızlı verilişte), tat değişikliği, bulantı, baş ağrısı, kas krampı, aşırı duyarlılık (nadir), hipofosfatemi (nadir), demir yüklenmesi ve enfeksiyon riski (aktif enfeksiyonda).
KontrendikasyonDemir yüklenmesi ya da demir kullanım bozukluğu, demir eksikliği dışı anemi, aktif ağır enfeksiyon, demir preparatlarına ağır aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOral demirle birlikte verilince oral demirin emilimi azalır (ayrı verilir); belirgin farmakokinetik etkileşimi yoktur.
DikkatFerritin > 800 µg/L ve TSAT > %40'ta (ESA kullanımında) tedavi ara verilir; aktif bakteriyemi ve ağır enfeksiyonda kaçınılır. Hipotansiyon ve nadir anafilaktoid reaksiyon açısından tedavi sonrası izlem. Gebelikte ilk trimesterde kaçınılır; sonraki dönemlerde ve emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

Hemodiyaliz: seans sırasında 100 mg (yavaş IV; seans başına 1 ampul) birkaç seans (toplam 1000 mg'a kadar). İdame: aylık 100–400 mg ya da her 1–2 haftada 50–100 mg, ferritin ve TSAT'a göre. Tek doz en çok 200 mg (bolus) ya da 500 mg (infüzyon).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ferritin ve TSAT'a göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; KBH ve diyaliz asıl hedef gruptur.
HemodiyalizSeans sırasında ya da sonunda IV; ayar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; IV uygulanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hızlı infüzyonda hipotansiyon görülür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; ayar gerekmez, ferritin ve TSAT izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; ayar gerekmez, ferritin ve TSAT izlenir.
Child-Pugh CDikkatle; hepatik demir birikimi (hemokromatoz, hemosideroz) varsa kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Aktif enfeksiyonda verilmez; hipotansiyon ve aşırı duyarlılık nedeniyle uygulama sırasında ve sonrasında gözlem; ferritin ve TSAT ile izlenir, demir yükünden kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde belirgin demir eksikliğinde, oral demir yetersizse kullanılabilir.
EmzirmeSüte çok az geçer; uygun.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Demrosedemir (iii hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Erythavaferrik hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk/ infüzyonluk çözelti
Ferintdemir sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV ampul
Fernulaferrik hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk konsantre çözelti
Ferrovendemir sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Fersinol-sferrik hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk/ infüzyonluk çözelti
Karferonferrik hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk konsantre çözelti
Sukroferdemir iii hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV inf, kon, coz, iceren 5 ampul
Venirodemir iii hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyon ve infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Venoferferrik hidroksit sükroz kompleksi100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03AA01 · B03AA07

Demir (II) sülfat (oral demir)

Oral demir preparatı (iki değerlikli demir)

Demir eksikliği anemisinde ilk basamak oral demir; duodenumda emilir. Bulantı, kabızlık ve siyah dışkı sık, PPI ve kalsiyum emilimi bozar, yüksek hepsidin düzeyinde (KBH, enflamasyon) etkisizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak, kemik iliği › Duodenum enterositi · eritroblast › Enterosit apikal zarı › DMT1 taşıyıcısı ve ferroportin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DMT1 ile alınır+ferroportinleverilirhemoglobinyapılırBağırsak lümeninde Fe²⁺çözünür demir; C vitamini ile iyi emilirDuodenum lümeniEnterosit (DMT1)Fe²⁺ apikal zardan hücreye girerEnterosit · apikal zarFerroportin ve transferrindemir kana verilir, transferrinebağlanırKan · transferrinKemik iliği eritroblastıdemir hemoglobine katılırEritroblast içi · kemik iliğiDemir sülfat:eksik demiribağırsaktanyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Emilen demir transferrinle kemik iliğine taşınır → hemoglobinsentezi artar; Hb yükselir, depolar dolar.Hepsidin yüksekse ferroportin kapanır, demir enterositte hapsolur ve atılır: etkisizlik.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Duodenum ve proksimal jejunumda enterositin lümene bakan (apikal) zarında. Oral alınan Fe²⁺ bağırsak lümeninde kalır, oradan hücreye alınır.
Neye etki eder?Fe²⁺, DMT1 taşıyıcısıyla enterosite girer; ferroportinle bazolateral zardan kana verilir, transferrine bağlanıp kemik iliğine taşınır. Hepsidin ferroportini kapatarak emilimi azaltır.
Ne olur?Plazma demiri ve transferrin saturasyonu artar → eritroblast hemoglobin yapar → Hb 2–4 haftada yükselir, depolar (ferritin) 3–6 ayda dolar.

Klinik

EndikasyonDemir eksikliği ve demir eksikliği anemisinin tedavisi ve profilaksisi (gebelik, kronik kan kaybı, emilim bozukluğu).
Yan etkilerBulantı, mide yanması, karın ağrısı, kabızlık, ishal, siyah dışkı; ilaç ağızda kalırsa diş lekesi ve özofagus hasarı; aşırı dozda ağır zehirlenme (özellikle çocuklarda).
KontrendikasyonHemokromatoz, hemosideroz, demir kullanım bozukluğu (talasemi, sideroblastik anemi), sık kan transfüzyonu, aktif peptik ülser, özofagus darlığı ve divertikül.
EtkileşimlerPPI, H2 bloker ve antasitler emilimi azaltır; levotiroksin, kinolon, tetrasiklin, bifosfonat, mikofenolat ve levodopa ile birlikte alınmaz (2–4 saat arayla); C vitamini emilimi artırır, çay ve kalsiyum azaltır.
DikkatHepsidin yüksekse (enflamasyon, KBH, kronik hastalık anemisi) emilim zayıftır. Gün aşırı doz emilimi artırır ve yan etkiyi azaltır. Kemik iliğine yanıt (retikülosit, Hb) 2–4 haftada izlenir.

Erişkin dozu

Erişkin: 80–100 mg elementer demir günde 1 kez ya da gün aşırı (daha iyi emilim); tedaviye Hb normalleştikten sonra depoları yenilemek için 3 ay devam edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; 1–3 ay oral deneme, yetersizse IV demir.
eGFR 15–29Oral deneme etkisiz kalabilir; ferritin/TSAT'a göre IV demir tercih edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral yanıt zayıf; IV demir tercih edilir.
HemodiyalizOral demir genellikle yetersiz; IV demir (seans sırasında) tercih edilir.
Periton diyaliziOral deneme yapılabilir; yetersizse IV demir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine bağlı). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; aşırı dozda ağır zehirlenme.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; ferritin ve TSAT izle.
Child-Pugh BAyar gerekmez; demir yükü riskini izle.
Child-Pugh CDikkatle; demir yüklenmesi ve intolerans riski, izle.

Yaşlıda kullanım

Gün aşırı 60–100 mg elementer demir ile başla; kabızlık, mide yakınması ve koyu dışkı sık. Önce kanama kaynağı (GİS malignite) araştırılır. PPI ve antasit emilimi bozar; levotiroksinle 4 saat ara bırak.

  • TIME-to-STOP C7 Oral demir kronik kabızlık yapar; alternatif varsa (gün aşırı, IV demir) kabızlıkta tercih edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikDemir eksikliği gebelikte tedavi edilir ve yaygın profilakside kullanılır (günlük 30–60 mg elementer demir); yarar riskten fazladır.
EmzirmeSüte az geçer; önerilen dozlarda emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ferro Sanol Duodenaldemir (ii) glisinsülfat kompleksi100 mg kapsul
Genferoldemir (ıı) glisin sülfat kompleksi100 mg gastrorezistan sert kapsül
Tardyferondemir ii sülfat80 mg uzatılmış salimli kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Gynoferon Depo Draje, Gynotardyferon, Oroferon Depo Draje

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BX04

Denosumab

Anti-RANKL monoklonal antikor (antirezorptif)

RANKL'ye bağlanarak osteoklast oluşumunu durduran kemik yıkımı inhibitörü; böbrekle atılmaz ama KBH'de ağır hipokalsemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Osteoklast öncülü ve osteoklast › Hücre dışında serbest RANKL › RANKL

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırolgunlaşmasinyalikemiği yıkarOsteoblast → RANKLkemik yapan hücrenin salgıladığı sinyalOsteoblast · RANKLRANKosteoklast öncülündeki reseptörOsteoklast öncülü · RANKOlgun osteoklastkemik yıkan hücreKemik yüzeyi · osteoklastKemik yıkımıkalsiyum kana geçerKemik matriksiDenosumab:RANKL'yi yakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Osteoklast oluşmaz → kemik yıkımı azalır, kemik yoğunluğu artar;kemikten kalsiyum çıkışı da azalır (hipokalsemi).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Deri altından verilir; kemik dokusunun hücre dışı sıvısına geçer. Hücre içine girmez, osteoblastın salgıladığı RANKL'yi dışarıdan yakalar.
Neye etki eder?RANKL'ye bağlanan insan monoklonal antikorudur; RANKL, osteoklast öncülündeki RANK reseptörüne ulaşamaz.
Ne olur?Osteoklast oluşmaz, ömrü kısalır → kemik yıkımı azalır, yoğunluk artar. Böbrek yetmezliğinde de kullanılır; ağır hipokalsemi riski vardır.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal ve erkek osteoporozu, glukokortikoid osteoporozu, kemik metastazlarında iskelet olaylarının önlenmesi, dev hücreli kemik tümörü.
Yan etkilerHipokalsemi, çene osteonekrozu, atipik femur kırığı, deri enfeksiyonu; kesilince hızlı kemik kaybı ve çoklu vertebra kırığı.
KontrendikasyonDüzeltilmemiş hipokalsemi. ABD etiketi: ayrıca gebelik.
EtkileşimlerÖnemli farmakokinetik etkileşim yok; kalsimimetiklerle hipokalsemi artabilir.
DikkateGFR < 30 ve diyaliz hastalarında ağır, uzun süren hipokalsemi riski: başlamadan kalsiyum ve D vitamini düzeltilir, ilk haftalarda kalsiyum izlenir. Tedavi atlanmaz; kesilecekse bifosfonata geçilir.

Erişkin dozu

Osteoporoz: 60 mg SC altı ayda bir. Kemik metastazı: 120 mg SC dört haftada bir. Böbrek işlevine göre doz ayarı gerekmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kalsiyum ve D vitamini yeterliliği kontrol edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır hipokalsemi riski: kalsiyum-D ve ilk haftalarda kalsiyum izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; ağır hipokalsemi riski: KBH-MBD değerlendirmesi ve sık kalsiyum izlemi.
HemodiyalizAyar gerekmez; ağır hipokalsemi riski, kalsiyum-D ve ilk haftalarda sık kalsiyum izlemi.
Periton diyaliziAyar gerekmez; hipokalsemi riski, kalsiyum izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; ileri KBH ve diyalizde şiddetli hipokalsemi riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Başlamadan kalsiyum ve D vitamini eksikliği düzeltilir. Dozlar zamanında yapılmalı; kesilirse rebound vertebral kırık riski nedeniyle antirezorptif ile geçilir. Çene osteonekrozu ve atipik femur kırığı nadir.

  • TIME-to-STOP E17 Serum kalsiyum bakılmadan ve yeterli kalsiyum/D sağlanmadan denosumab yapılmaz.
  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif tedavi başlanır.
  • TIME-to-START E4 En az iki doz denosumab sonrası uzun etkili antirezorptife geçilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike (fetal toksisite ve iskelet gelişimi); gebelik planlanıyorsa en az 5 ay önce kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dnoclastdenosumab120 mg/1,7 ml SC enjeksiyonluk çözelti
Proliadenosumab60 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Resynivdenosumab60 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Xgevadenosumab120 mg SC enjeksiyonluk çözelti

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX27

Desloratadin

2. kuşak H1 antihistaminik (loratadinin aktif metaboliti)

Loratadinin aktif metaboliti; günde tek doz, sedasyonsuz H1 blokeri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Ağır böbrek ve karaciğer yetmezliğinde doz aralığı uzatılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıDesloratadin: H1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon çok hafiftir.Loratadinin karaciğerde oluşan aktif metaboliti olduğu için kendi başına etkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptöre ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel ve sürekli alerjik rinit, kronik idiyopatik ürtiker.
Yan etkilerYorgunluk, ağız kuruluğu, baş ağrısı; nadiren çarpıntı, aşırı duyarlılık, karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonDesloratadin, loratadin ya da yardımcı maddelerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerEritromisin, ketokonazol ve simetidin düzeyi az artırır; klinik QT etkisi yoktur; alkolle sedasyon artmaz.
DikkatAğır böbrek yetmezliğinde dikkat; gıdadan bağımsız alınır.

Erişkin dozu

Erişkin: 5 mg günde 1 kez. Ağır böbrek yetmezliğinde dikkatle, 5 mg gün aşırı düşünülebilir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle kullan.
eGFR 15–295 mg gün aşırı düşün (ürün bilgisi: ağır yetmezlikte dikkat).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)5 mg gün aşırı; veri sınırlı.
Hemodiyaliz5 mg gün aşırı; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle kullan; 5 mg gün aşırı düşünülebilir.
Child-Pugh C5 mg gün aşırı; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda iyi tolere edilir; 5 mg/gün yeterlidir. Ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde gün aşırı ver; uyku hali ve düşmeyi izle; gereksiz uzun kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; loratadin (ana bileşiği) verisi güvence verir; zorunluysa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer; üretici emzirmede kullanımı önermez; loratadin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (21 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aeriusdesloratadin0,5 mg/ml şurup; 5 mg film kapli tablet
Aloresdesloratadine2,5 mg/5 ml surup
Alrinastdesloratadin2,5 mg/5 ml şurup; 5 mg film kapli tablet
Aria-desdesloratadine · desloratadin2,5 mg/5 ml surup; 5 mg film kapli tablet
Axivoldesloratadin2,5 mg/5 ml surup; 5 mg film tablet
Delodaydesloratadin0,5 mg/mg surup; 5 mg film tablet
Desadynedesloratadin0,5 mg/ml şurup; 5 mg film tablet
Desarelibdesloratadin5 mg film tablet
Desiusdesloratadine2,5 mg/5 ml 150 ml surup
Deslairdesloratadin5 mg film kapli tablet
Deslodindesloratadin2,5 mg/5 ml surup; 5 mg film kapli tablet
Desloran Şurupdesloratadin
Desnormdesloratadin2,5 mg efervesan tablet; 5 mg efervesan tablet
Desrinaldesloratadine2,5 mg/5 ml 150 ml surup; 5 mg film kapli tablet
Des-fixdesloratadine2,5 mg efervesan tablet; 5 mg efervesan tablet
Dicomexdesloratadine2,5 mg/5 ml 150 ml surup
Doranitdesloratadine2,5 mg/5 ml surup
Doxafindesloratadin hcl · desloratadin2,5 mg/5 ml surup; 5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablett
Eslotindesloratadin2,5 mg/5 ml şurup; 5 mg film tablet
Lordesdesloratadine2,5 mg/5 ml surup 150 ml; 5 mg film tablet
Tenedesdesloratadin0,5 mg/ml şurup

Kombinasyon ürünleri (10): Aircomb, Aircomb 5, Axivol Plus, Deloday Plus, Delofed Mr 2.5, Dezamos, Lorclast, Mondes 5, Pinares 5, Zespira Plus

21 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H01BA02

Desmopressin

Sentetik vazopressin analoğu (V2 agonisti)

V2 reseptörünü seçici uyaran sentetik ADH; santral diabetes insipidus, noktüri-enürezis, hemofili A-von Willebrand hastalığı ve üremik kanamada kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve damar endoteli › Toplayıcı kanal hücresi; endotel › Bazolateral zar (kan tarafı) › V2 vazopressin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+cAMP yoluylauyarırkanaldan sugeçirirAVP (ADH)hipotalamusta yapılır, hipofizdensalınırKan · hipofizden AVPV2 reseptörütoplayıcı kanal hücresinde AVP'yitanıyan reseptörBazolateral zar · V2Akuaporin-2 zara yerleşirsu kanalları lümen zarında açılırApikal zar · akuaporin-2Su geri emilimiidrar yoğunlaşır, hacmi azalırToplayıcı kanal · idrarDesmopressin: V2reseptörünü AVPgibi uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: AVP eksik ya da dirençliyse bile reseptör uyarılır → su geri emilir,idrar azalır ve yoğunlaşır. Endotelde vWF ve faktör VIII salgılatır; üremikkanamada bu yüzden etkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Tübül lümeni
Nerede?Toplayıcı kanal principal hücresinin kana bakan (bazolateral) zarında ve damar endotelinde. Kandaki peptit reseptöre kan tarafından bağlanır.
Neye etki eder?V2 reseptörünü AVP gibi uyarır (Gs–cAMP); V1 (damar kasılması) etkisi çok azdır. Endotelde V2 uyarısı vWF ve faktör VIII salınımını sağlar.
Ne olur?Akuaporin-2 apikal zara yerleşir → su geri emilir, idrar azalır ve yoğunlaşır; vWF ve faktör VIII ↑ → üremik kanamada trombosit adezyonu düzelir. Aşırı etkide hiponatremi.

Klinik

EndikasyonSantral diabetes insipidus (nefrojenik formda etkisizdir), nokturnal enürezis, noktüri, hemofili A ve von Willebrand hastalığı, üremik trombosit disfonksiyonuna bağlı kanama, hiponatremide aşırı düzeltmenin geri alınması.
Yan etkilerHiponatremi (sıvı tutulumu), baş ağrısı, bulantı, yüz kızarması, hipotansiyon (hızlı IV), tekrarlayan dozda etki azalması (takifilaksi), nöbet.
KontrendikasyonHiponatremi ya da hiponatremi öyküsü; orta-ağır böbrek yetmezliği (CrCl < 50 mL/dk): ABD ürün bilgisinde oral tablet (santral DI ve enürezis), nazal ve noktüri ürünlerinde kontrendike. Kalp yetersizliği ve diüretik gerektiren durumlar, psikojenik polidipsi, uygunsuz ADH sendromu.
EtkileşimlerTiyazid, SSRI, trisiklik antidepresan, karbamazepin ve NSAİİ hiponatremi riskini artırır; loperamid emilimi artırabilir; glukokortikoidler etkiyi etkileyebilir.
DikkatTedavi sırasında sıvı alımı kısıtlanır, sodyum izlenir; özellikle yaşlıda ağır hiponatremi görülebilir. Post-obstrüktif diürezde rutin değildir: hızlı ve öngörülemeyen sodyum düşüşü riski vardır. Gebelikte diabetes insipidusta güvenli kabul edilir; doz gereksinimi artabilir.

Erişkin dozu

Formülasyona göre: santral DI’de oral liyofilizat 60–120 µg günde 2–3 kez ya da IV-SC 1–4 µg/gün. Üremik kanama (hastanede): 0,3 µg/kg IV, 20–30 dakikada, tek doz; 12–24 saatte tekrarlanabilir. Hiponatremide aşırı düzeltmeyi geri alma: 1–2 µg IV, 6–8 saatte bir (protokole göre).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Na⁺ izlenir.
eGFR 30–59CrCl < 50: oral ve nazal preparat (DI, noktüri) kontrendike. Üremik kanamada IV tek doz protokolle; Na⁺ izlenir.
eGFR 15–29Oral ve nazal preparat kontrendike. Üremik kanamada IV tek doz (0,3 µg/kg) protokolle; Na⁺ izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral ve nazal preparat kontrendike. Üremik kanamada IV tek doz (0,3 µg/kg) protokolle; Na⁺ izlenir.
HemodiyalizKanamada seanstan önce tek doz; diyalizle uzaklaşma çalışılmamıştır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSu tutulumu ve hiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; sıvı tutulumu ve hiponatremi izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle, Na⁺ izlenir.

Yaşlıda kullanım

Düşük doz ve kısa süreyle; ciddi hiponatremi riski yüksek. Na⁺ başlangıçtan sonra 3. günde ve düzenli bakılır; akşam sıvı kısıtlanır. Kalp yetersizliği ve eGFR < 50'de noktüri için kullanılmaz.

AGS Beers 2023 noktüri ve gece poliürisinde kaçınılmalı (hiponatremi riski).

Gebelik ve emzirme

GebelikDiabetes insipidusta güvenli kabul edilir; vazopressinaz artışı nedeniyle doz gerekebilir, Na⁺ ve tansiyon izlenir.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmeyle uyumlu.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Desmovitaldesmopresin asetat hidrat%0,1 mg/ml burun spreyi
Minirindesmopressin0,1 mg / ml nazal spyrey; 0,1 mg tablet; 0,2 mg tablet; 4 mcg/ml 10 ampul
Minirin Meltdesmopressin · desmopressin asetat60 mcg oral liyofilizat; 120 mcg oral liyofilizat; 240 mcg oral liyofilizat
Noctissindesmopressin asetat0,1 mg/ml nasal sprey
Octostimdesmopressin asetat30 mcg/2 ml IV/SC enjeksiyon için çözelti içeren ampul
Octostim Iv/sc Enjeksiyonluk Çözeltidesmopressin
Pridesmodesmopressin asetat60 mcg dilaltı tablet; 120 mcg dilaltı tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AX21

Diaserein

Yavaş etkili osteoartrit ilacı (SYSADOA; IL-1β inhibitörü antrakinon)

Aktif metaboliti reinin IL-1β sinyalini azaltan, osteoartritte semptom düzeltici yavaş etkili ilaç; etkisi 2–4 haftada başlar. Sık ishal ve idrarın sarı-turuncu rengi; karaciğer hasarı nedeniyle Avrupa'da kısıtlanmıştır.

Etki mekanizması

Etki yeriEklem › Kıkırdak ve sinoviyal hücre › Hücre dışı sitokin yolu (IL-1β) › IL-1β sinyali (IL-1 reseptörü)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırMMP ve sitokinyaptırırkıkırdağı yıkarIL-1βsinoviyal hücre ve kondrositten salınaninflamatuvar sitokinEklem sıvısı · IL-1βIL-1 reseptörükondrosit ve sinoviyal hücre yüzeyindeKondrosit zarı · IL-1RKondrosit ve sinoviyal hücreMMP, IL-6 ve PG yapımı artarKondrosit içiKıkırdak yıkımı ve sinovitmatriks erir, eklem ağrır ve sertleşirEklem kıkırdağı · matriksDiaserein(rein): IL-1βsinyaliniazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-1β etkisi azalır → MMP ve sitokin yapımı düşer, kıkırdak yıkımıve sinovit yavaşlar.Kesin hedefi tam bilinmiyor; IL-1β yapımı ve sinyali azalır, COX etkisi önemsiz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Ağızdan alınır; barsakta ve karaciğerde aktif metaboliti rein'e dönüşür. Rein dolaşıma ve eklem sıvısına geçer; kondrosit ve sinoviyal hücre yüzeyinde etkili.
Neye etki eder?Rein, IL-1β yapımını ve IL-1 reseptörü sinyalini baskılar; kıkırdak yıkımını sağlayan MMP'leri ve inflamatuvar sitokinleri azaltır. COX'u belirgin kapatmaz.
Ne olur?IL-1β kaynaklı kıkırdak yıkımı ve sinovit azalır → osteoartritte ağrı ve sertlik zamanla düzelir (2–4 hafta); prostaglandin baskısı yoktur, ishal sık.

Klinik

EndikasyonDiz ve kalça osteoartritinde semptomatik tedavi (yavaş etkili; analjezik ve NSAİİ gereksinimini azaltabilir).
Yan etkilerİshal (sık, ilk haftalarda), karın ağrısı, bulantı, idrarda sarı-turuncu renk değişikliği, deri döküntüsü, karaciğer enzim artışı ve hepatit, kaşıntı.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve antrakinonlara aşırı duyarlılık, karaciğer hastalığı ya da öyküsü, bağırsak tıkanıklığı ve kronik kabızlık-ishal bozuklukları, antrakinon müshil kullanımı, gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerAlüminyum ve magnezyum içeren antasitler emilimi azaltır (2 saat ara); müshiller ve diüretikle ishal ve hipokalemi artar; digoksinle hipokalemi toksisiteyi artırır.
Dikkatİshal olursa kesilir; hipovolemi ve elektrolit bozukluğu gelişebilir. Karaciğer hastalığında kullanılmaz. Etki 2–4 haftada başlar; 3 ayda yanıt yoksa kesilir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

50 mg akşam yemekle, 2–4 hafta; sonra 50 mg günde 2 kez (yemekle). Yaşlıda 50 mg/gün ile sınırlanır; en çok 100 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ishal ve dehidratasyon izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: 50 mg/gün (yarı doz); ishalde kesilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çalışılmamıştır, kaçınılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek protein bağlanması (%99) nedeniyle belirgin uzaklaşma beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ishal ve dehidratasyon prerenal AKI yapabilir, hipokalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKullanılmaz; karaciğer hastalığında kontrendike.
Child-Pugh BKullanılmaz (kontrendike).
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ishal, dehidratasyon, hipokalemi ve karaciğer hasarı riski artar; Avrupa'da ≥ 65 yaşta kullanımı sınırlandırılmıştır, kaçınılması tercih edilir. Kullanılacaksa 50 mg/gün ile başlanır; ishalde kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; yeterli veri yok, antrakinon türevi.
EmzirmeKullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Artrodardiacerein50 mg 60 kapsul; 50 mg kapsul
Osteoserdiaserein50 mg kapsul; 50 mg kapsül
Rexenadiaserein50 mg kapsul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05BA01

Diazepam

Benzodiazepin (uzun etkili)

GABA-A reseptörünü güçlendiren uzun etkili benzodiazepin; anksiyete, kas spazmı, nöbet ve alkol yoksunluğunda kullanılır. Aktif metaboliti günlerce kalır; yaşlıda sedasyon, düşme ve deliryum belirgin.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve limbik nöronlar › Nöron zarı › GABA-A reseptörü (BZD bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırklorür kanalınıaçar+nöronu sustururGABA salımıinhibitör nörotransmitter sinir ucundansinaps aralığına çıkarSinaps aralığıGABA-A reseptörünöron zarında Cl⁻ kanalı olan ligandkapılı reseptörNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal baskılanmasedasyon, anksiyetede azalma, nöbeteşiğinde artışKortikal ve limbik nöronlarDiazepam:GABA-A'nın Cl⁻kanalınıgüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA etkisi güçlenir → nöronal baskılanma: anksiyete ve kas spazmıazalır, nöbet durur, sedasyon olur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde kortikal, limbik ve beyin sapı nöronlarının zarı. İlaç yağda çözünür, kan-beyin bariyerini hızla geçer ve nöron zarındaki GABA-A reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründeki benzodiazepin bağlanma yerine bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Cl⁻ kanalı daha sık açılır → nöron hiperpolarize olur → anksiyete, kas tonusu ve nöbet eşiği azalır, sedasyon gelişir.

Klinik

EndikasyonAnksiyete bozukluğu (kısa süreli), alkol yoksunluğu, status epileptikus ve akut tekrarlayan nöbet, kas spazmı, premedikasyon.
Yan etkilerSedasyon, uyku hali, ataksi, düşme, anterograd amnezi, deliryum (yaşlıda), solunum depresyonu (opioid ve alkolle), bağımlılık ve ani kesilince yoksunluk (nöbet), paradoksal ajitasyon, hipotansiyon.
KontrendikasyonMiyastenia gravis, ağır solunum yetersizliği, uyku apnesi sendromu, ağır karaciğer yetmezliği, dar açılı glokom, benzodiazepinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOpioid, alkol ve diğer santral baskılayıcılarla solunum depresyonu; simetidin, omeprazol, fluvoksamin, azoller düzeyi artırır; rifampisin düzeyi düşürür.
DikkatAktif metaboliti desmetildiazepamın yarı ömrü yaşlıda ve karaciğer yetmezliğinde çok uzar (100 saati aşabilir); birikim ve gecikmiş sedasyon olur.

Erişkin dozu

Anksiyete: 2–10 mg günde 2–4 kez, kısa süreli. Alkol yoksunluğu: 10 mg günde 3–4 kez, ilk günlerde, sonra azaltılır. Status epileptikus: 5–10 mg IV yavaş, gerekirse 10–15 dk sonra tekrar. Yaşlı: 2 mg günde 1–2 kez ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 15–29Düşük doz (örn. 2 mg) ve titrasyon; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; ensefalopati ve sedasyon izlenir, aktif metabolit birikebilir.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz (protein bağlanması ~%98); düşük doz.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; düşük doz ve yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite yok; üremik hastada sedasyon ve ensefalopati artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; düşük doz, yavaş artış.
Child-Pugh BDoz azaltılır; yarı ömür uzar, ensefalopatiyi tetikleyebilir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopatiyi tetikler).

Yaşlıda kullanım

Mümkünse kullanılmaz; gerekirse 2 mg ile başla, en kısa süre (< 4 hafta). Uzun yarı ömrü nedeniyle düşme, kırık, deliryum ve bilişsel bozulma riski yüksek; opioidle solunum depresyonu. Gerekirse kısa etkili ajan tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B14 4 haftadan uzun kullanılmaz; bağımlılık, bilişsel bozulma, düşme ve kırık riski artar.
  • TIME-to-STOP B15 Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde solunum baskılanması riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13 Yüksek düşme riskinde sedasyon ve denge bozukluğuyla düşme ve kırığı artırır.

AGS Beers 2023 benzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; geç gebelikte ve doğuma yakın kullanımda yenidoğanda hipotoni, solunum sıkıntısı ve yoksunluk görülebilir.
EmzirmeSüte geçer, uzun yarı ömürlü metabolit bebekte birikir; tekrarlayan kullanımda önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Diaksidiazepam5 mg/2,5 ml rektal çözelti; 10 mg/2,5 ml rektal çözelti
Diapamdiazepam2 mg draje; 5 mg draje; 10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Diazemdiazepam2 mg kapsül; 5 mg kapsül; 10 mg kapsül; 10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Diazepam Desitindiazepam5 mg 5 rektal tup
Diazepam Desitin Recdiazepam10 mg 5 rektal tup
Diazepam Feblysdiazepam5 mg/2,5 ml rektal çözelti; 10 mg/2,5 ml rektal çözelti
Diazepam-koçakdiazepam10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Lizandiazepam2 mg kapsul; 5 mg kapsul
Nerviumdiazepam5 mg tablet
Zepium Kapsüldiazepam

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Dietilkarbamazin

Antifilarial (mikrofilerisidal) ajan

Kandaki filarya larvalarını (mikrofiler) konak bağışıklığına yakalatarak temizleyen antifilarial; lenfatik filaryaz ve loiazda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriParazit (filarya) › Kandaki mikrofiler › Larva yüzeyi ve konak bağışıklığı › Araşidonik asit yolu (kesin değil)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)larvayı tanıyıpyakalar+larva yükü sürerKandaki mikrofileryüzey kaplaması larvayı bağışıklıktansaklarKan · mikrofiler yüzeyiKonak bağışıklık hücreleritrombosit ve granülositler larvayınormalde yakalayamazKan · bağışıklık hücreleriLarva yükükanda yüksek kalır, vektör enfekte olurKan · larva yüküDietilkarbamazin:larvayıbağışıklığa açar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Larva yüzeyi değişir → bağışıklık hücreleri larvayı yakalar → kandamikrofiler yükü hızla düşer.Larva ölümü ateş, baş ağrısı ve geçici hematüri-proteinüri yapabilir (Mazzotti benzerireaksiyon).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Kanda ve lenf dolaşımında, mikrofilerin yüzeyinde. Ağızdan emilir, plazmada dolaşır. Kesin mekanizma bilinmiyor; konak bağışıklığını da gerektirir.
Neye etki eder?Larvanın yüzeyini ve araşidonik asit yolunu (COX, nitrik oksit) değiştirir; larva konak trombosit ve granülositlerine açık hale gelir.
Ne olur?Bağışıklık hücreleri larvayı yakalar, karaciğer ve dalak temizler → kanda mikrofiler yükü hızla düşer. Erişkin parazite etkisi sınırlıdır.

Klinik

EndikasyonLenfatik filaryaz (Wuchereria, Brugia), loiaz (Loa loa) ve tropikal pulmoner eozinofili.
Yan etkilerAteş, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrısı, bulantı; larva ölümüne bağlı lenfadenit, geçici hematüri ve proteinüri; Loa loa'da ağır reaksiyonlar.
KontrendikasyonOnkoserkiyaz (ağır göz ve deri reaksiyonu); Loa loa ile birlikte çok yüksek mikrofiler yükü (ensefalopati riski); gebelik.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bilgisi sınırlıdır; böbrek işlevini bozan ilaçlarla birlikte dikkatli kullanılır.
DikkatLarva yükü yüksek hastada ağır reaksiyon (ensefalopati, böbrek tutulumu) görülebilir. Filaryaz endemik bölgeden gelen hastada tedavi öncesi Loa loa ve onkoserkiyaz dışlanır.

Erişkin dozu

Lenfatik filaryaz: 6 mg/kg/gün 12 gün (bireysel tedavi) ya da toplu tedavide 6 mg/kg tek doz. Loiaz: 8–10 mg/kg/gün, 21 gün (düşük başlangıç dozu ve yük izlemiyle). Reaksiyonu azaltmak için düşük dozla başlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Atılım yavaşlar; doz azaltımı düşünülür, hematüri ve proteinüri izlenir (veri sınırlı).
eGFR 15–29Birikir; doz azaltılır (somut ayar verisi yok).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kaçınılır.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHematüri ve proteinüri bildirilmiştir; izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla, yavaş artır; mikrofilerlerin ölümüne bağlı ateş, baş ağrısı ve hipotansiyon olabilir. Böbrek işlevi azsa birikir; hematüri ve proteinüri izlenir. Loa loa ve onkoserkiyaz dışlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte tedavi doğum sonrasına ertelenir.
EmzirmeVeri yetersiz; tedavi genellikle ertelenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Difelikefalin

Periferik kappa-opioid reseptör agonisti

Beyne geçmeyen, periferik κ-opioid reseptörlerini uyaran peptit; hemodiyaliz hastalarında üremik kaşıntının tedavisinde seans sonunda IV verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve cilt › Periferik sinir ucu ve bağışıklık hücresi › Hücre zarı (dış yüz) › Kappa-opioid reseptörü (KOR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinir ucunuuyarırsinyal gönderirhissedilirKaşıntıyı başlatan uyaranüremik toksinler, inflamasyon, kuru ciltCilt · epidermisCilt sinir uçlarıμ-opioid yolu kaşıntı yapar, κ-opioidyolu frenler; üremide denge bozulurSinir ucu · KOR ve MOROmurilik → beyinkaşıntı sinyali iletilirOmurilik arka boynuzKaşıntı hissiüremik pruritusBeyin · algıDifelikefalin:periferikκ-opioidreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Frenleyici κ-yolu güçlenir → sinir ucundan çıkan kaşıntı sinyali veiltihap azalır; hemodiyaliz hastasında kaşıntı şiddeti düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Ciltteki periferik sinir uçlarında ve bağışıklık hücrelerinde, zar yüzeyinde. Diyaliz sonunda damardan verilir; kan-beyin bariyerini büyük ölçüde geçmez.
Neye etki eder?Zardaki κ-opioid reseptörünü uyarır (agonist); μ-opioid yolunun kaşıntı uyarısını dengeler.
Ne olur?Frenleyici κ-yolu güçlenir → sinirden çıkan kaşıntı sinyali ve iltihap azalır → üremik kaşıntı hafifler; merkezi yan etki (sedasyon) azdır.

Klinik

EndikasyonHemodiyaliz hastalarında orta-şiddetli kronik böbrek hastalığı ilişkili kaşıntı (KBH-aP).
Yan etkilerBaş dönmesi, sersemlik, bulantı, ishal, uyku hali, parestezi, düşme; nadiren hiponatremi ve baş ağrısı.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerÖnemli etkileşim bildirilmemiştir; sedatif ilaçlarla (opioid, gabapentinoid, benzodiyazepin) sersemlik artabilir.
DikkatYalnız hemodiyalizde kullanılır; periton diyalizi hastalarında çalışılmamıştır. Gebelik ve emzirmede veri yoktur, yarar-zarar değerlendirilir.

Erişkin dozu

0,5 mcg/kg kuru ağırlık, hemodiyaliz seansının sonunda, venöz hatta 1–2 dakikada IV bolus; haftada 3 kez. Seans bittikten sonra verilmişse 4 saat içinde, seanslar arası verilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kullanılmaz (yalnız HD).
eGFR 30–59Kullanılmaz (yalnız HD).
eGFR 15–29Diyaliz almayan KBH'de çalışılmamıştır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz almayan KBH'de çalışılmamıştır.
Hemodiyaliz0,5 mcg/kg kuru ağırlık, seans sonunda IV, haftada 3 kez.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (seans sonunda verilir); PD: çalışılmamıştır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır.

Yaşlıda kullanım

Yalnız HD hastasında kullanılır; yaşa bağlı ayar gerekmez. Baş dönmesi, somnolans, konfüzyon ve düşme görülebilir; yaşlı HD hastasında düşme riski izlenir. Seans sonunda verilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri yok; yalnız yarar-zarar değerlendirmesiyle.
EmzirmeVeri yok; yarar-zarar değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC R06AA02

Difenhidramin

Birinci kuşak H1 antihistaminik

Histamin H1 reseptörünü tutan, sedatif ve antikolinerjik etkili antihistaminik; infüzyon reaksiyonlarının önlenmesinde premedikasyon ajanıdır. Yaşlıda deliryum ve idrar retansiyonu yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık ve sinir sistemi › Damar endoteli, düz kas, sinir hücresi › Hücre yüzeyi (zar) › Histamin H1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)histaminsalgılarreseptörü uyarırbelirti yaparMast hücresi ve bazofilalerjik uyarıda degranüle olurDoku · mast hücresiHistaminsalgılanırHücre dışı sıvı · doku arasıH1 reseptörü uyarısıdamar geçirgenliği artar, kaşıntı,bronkospazmHedef hücre zarı · H1Alerjik belirtilerürtiker, anjiyoödem, infüzyon reaksiyonuCilt ve solunum yoluDifenhidramin:H1 reseptörünütutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Histamin reseptöre bağlanamaz → ürtiker, kaşıntı ve hafif infüzyonreaksiyonu belirtileri azalır; anafilakside ilk seçenek adrenalindir.Üremik kaşıntı büyük ölçüde histaminden bağımsızdır; yararı sedasyona bağlı olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Ağızdan ya da damardan verilir; kandan doku sıvısına geçer ve kan-beyin bariyerini kolayca aşar. Reseptör hücre zarının dış yüzünde yer alır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne histaminle yarışarak bağlanır ve reseptörü etkisiz tutar (ters agonist).
Ne olur?Histamin etki edemez → damar geçirgenliği artışı, kaşıntı, bronkospazm azalır. Beyne geçtiği için sedasyon ve antikolinerjik etki yapar.

Klinik

EndikasyonAlerjik reaksiyonlar, infüzyon ve transfüzyon öncesi premedikasyon, kaşıntı, hareket hastalığı; kısa süreli uyku yardımcısı (yaşlıda önerilmez).
Yan etkilerSedasyon, baş dönmesi, ağız kuruluğu, bulanık görme, idrar retansiyonu, kabızlık, yaşlıda deliryum ve düşme.
KontrendikasyonAkut astım atağı, dar açılı glokom, prostat hipertrofisi ve idrar retansiyonu (göreceli), MAO inhibitörü kullanımı, prematüre ve yenidoğan.
EtkileşimlerAlkol, benzodiazepin ve opioidlerle sedasyon artar; diğer antikolinerjiklerle etki toplanır; CYP2D6 substratlarını (metoprolol vb.) inhibe edebilir.
DikkatYaşlıda (Beers ölçütleri) kaçınılması önerilir; premedikasyonda tek doz kısa süreli kabul edilir. Kullandıktan sonra araç kullanmama uyarısı. Gebelikte kısa süreli kullanılabilir; emzirmede bebekte sedasyon ve süt azalması olabilir, kaçınılır.

Erişkin dozu

Erişkin: 25–50 mg IV, IM ya da oral; infüzyondan 30–60 dakika önce premedikasyonda tek doz. Günlük en çok 300 mg (oral 400 mg'a kadar bildirilir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 30–596–9 saatte bir; düşük dozla başlanır.
eGFR 15–296–9 saatte bir; düşük dozla başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 10: 12–18 saatte bir; sedasyon izlenir.
Hemodiyaliz12–18 saatte bir; seans sonrası ek doz gerekmez; sedasyon izlenir.
Periton diyalizi12–18 saatte bir; sedasyon ve antikolinerjik etki izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu (obstrüktif üropati) yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BAzaltılmış doz ve uzun aralık; sedasyon izlenir.
Child-Pugh CAzaltılmış doz, uzun aralık; ensefalopatiyi maskeleyebilir, tercihen kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır: yüksek antikolinerjik yük (deliryum, düşme, idrar retansiyonu, kabızlık, ağız kuruluğu, sedasyon). Hipnotik olarak kullanılmaz; gerekirse tek düşük doz (12,5–25 mg); 2. kuşak antihistaminik (loratadin, feksofenadin) tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik ilaç verilmez.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik: düşme, kabızlık, retansiyon, glokom, demans, deliryum riski.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Antikolinerjik etki kabızlığı artırır; kronik kabızlıkta alternatif seçilir.

AGS Beers 2023 birinci kuşak antihistaminik, kaçınılır (antikolinerjik: deliryum, demans, retansiyon, kabızlık); acil alerjik reaksiyonda kullanılabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik kanıt yok, yaygın kullanılır; doğuma yakın yenidoğanda sedasyon/uyarılma, ihtiyaçta kısa süre.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve süt azalması olabilir; tekrarlı dozdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Allenikdifenhidramin hcl20 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Allerjindiphenhydramine10 mg/4 ml 100 ml surup
Benisondiphenhydramine · difenhidramin hcl20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 25 mg sert jelatin kapsul
Fenotraldifenhidramin hidroklorür5 ml 12,5 mg surup
Fenotral Kremdifenhidramin hidroklorür
Hydryllindifenhidramin14 mg/5 ml compound surup
Pectal Pediyatrik Şurupdifenhidramin hcl

Kombinasyon ürünleri (7): Bebeko Şurup, Defeks Surup, Gayaben, Ovadril Losyon Calamine, Pectal Ekspektoran Şurup, Pedilin Şurup, Tuseptil Şurup

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01AA05

Digoksin

Kardiyak glikozid (Na⁺-K⁺-ATPaz inhibitörü)

Miyokard Na⁺-K⁺-ATPazını kapatıp kasılma gücünü artıran, AV iletimi yavaşlatan kardiyak glikozid; dar terapötik aralıklıdır ve böbrek yetmezliğinde kolayca birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp (ayrıca düz kas ve böbrek) › Atriyum ve ventrikül miyositi › Hücre zarı (sarkolemma) › Na⁺-K⁺-ATPaz (α alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)düşük Na⁺gradyanı sağlarCa²⁺ dışarıatılır, depodolmazdepodan salınanCa²⁺ kasarNa⁺-K⁺-ATPaz (miyosit zarı)Na⁺'yı dışarı, K⁺'yı içeri pompalarMiyosit zarı · pompaHücre içi Na⁺ düşük kalırNa⁺/Ca²⁺ değiştirici Ca²⁺'u hücre dışınaatabilirMiyosit içi · düşük Na⁺Sarkoplazmik retikulumda Ca²⁺kasılma için depolanan kalsiyum miktarısınırlı kalırSarkoplazmik retikulumKasılma gücüsistolde salınan Ca²⁺ miyofilamanlarıkısaltırMiyofilament · kasılmaDigoksin:Na⁺-K⁺-ATPazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pompa durunca hücre içi Na⁺ artar → Ca²⁺ dışarı atılamaz, depo dolar→ kasılma güçlenir; vagal tonus ↑ → AV iletim yavaşlar. K⁺ ile digoksin aynıbağlanma yeri için yarışır: hipokalemide etki ve toksisite artar.Dağılım hacmi geniştir; yaklaşık %70'i değişmeden böbrekle atılır, diyalizle çok azuzaklaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Kalp miyositinin hücre zarında. İlaç kandan hücre dışına yayılır, pompanın dışa bakan yüzüne bağlanır; hücre içine girmesi gerekmez.
Neye etki eder?Na⁺-K⁺-ATPazın α alt biriminin dış yüzündeki K⁺ bağlama bölgesine tutunur; pompa Na⁺ atamaz, K⁺ alamaz. Hiperkalemi bağlanmasını azaltır.
Ne olur?Hücre içi Na⁺ ↑ → Na⁺/Ca²⁺ değiştirici Ca²⁺ atamaz → depoda Ca²⁺ ↑ → kasılma güçlenir; vagal tonus ↑ → AV iletim yavaşlar. Hipokalemide toksisite artar.

Klinik

EndikasyonAtriyal fibrilasyonda ventrikül hızı kontrolü (özellikle kalp yetmezliği ile birlikteyse), semptomatik sistolik kalp yetmezliğinde (diğer tedavilere ek).
Yan etkilerBulantı, kusma, iştahsızlık, bulanık ya da sarı-yeşil görme, konfüzyon; bradikardi, AV blok, ventriküler ektopi, çift yönlü ventriküler taşikardi; akut toksisitede hiperkalemi.
KontrendikasyonVentriküler fibrilasyon, 2-3. derece AV blok (pacemaker yoksa), WPW sendromunda atriyal fibrilasyon, hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopati, hipokalemi ve hiperkalsemi.
EtkileşimlerAmiodaron, verapamil, klaritromisin, eritromisin, kinidin, propafenon, spironolakton düzeyi artırır (amiodaronla doz yaklaşık yarıya indirilir); kıvrım ve tiyazid diüretikleri hipokalemi-hipomagnezemiyle toksisiteyi kolaylaştırır; kolestiramin ve antasitler emilimi azaltır.
DikkatDar terapötik aralık: eGFR düşüklüğü, hipokalemi, hipomagnezemi, hiperkalsemi, hipotiroidi ve yaşlılık toksisiteyi kolaylaştırır. Sirozlu hastada kas kütlesi azlığı eGFR'yi olduğundan yüksek gösterir. Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir (fetal taşiaritmi tedavisinde de kullanılır).

Erişkin dozu

İdame 0,0625-0,25 mg/gün tek doz (çoğu erişkinde 0,125 mg); hedef serum düzeyi kalp yetmezliğinde 0,5-0,9 ng/mL (kan, son dozdan en az 6-8 saat sonra alınır). Hızlı dijitalizasyon gerekirse bölünmüş dozlarla, uzmanlıkla yapılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Yaşlıda 0,125 mg/gün ile başlanır; düzeyle izlenir.
eGFR 30–59İdame yaklaşık yarıya: 0,0625–0,125 mg/gün.
eGFR 15–290,0625 mg/gün ya da gün aşırı 0,125 mg; yükleme verilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)0,0625 mg/gün ya da gün aşırı 0,125 mg; düzeye göre.
Hemodiyaliz0,0625 mg/gün ya da gün aşırı, düzeye göre; seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziHD'deki gibi, düzeye göre; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (az); PD: hayır (geniş dağılım hacmi; zehirlenmede diyaliz yararsız).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek işlevi düşükken birikir ve toksisite yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; doz böbrek işlevine göredir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; doz böbrek işlevine göredir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sirozda eGFR güvenilmez, serum düzeyiyle izlenir.

Yaşlıda kullanım

0,0625–0,125 mg/gün ile başla, 0,125 mg/gün'ü aşma. Toksisite (bulantı, görme bozukluğu, deliryum, aritmi) yaşlıda erken ve sinsi; hipokalemi ve hipomagnezemi riski artırır. Hedef düzey 0,5–0,9 ng/mL; amiodaron, verapamil, makrolid dozu etkiler.

  • TIME-to-STOP A1 AF'de ilk basamak hız kontrolü değil; beta bloker/KKB yetersizse eklenir.
  • TIME-to-STOP A2 Günlük 0,125 mg üzerindeki doz toksisite riskini artırır.
  • TIME-to-STOP A3 Korunmuş EF'li kalp yetersizliğinde endikasyon yoktur.
  • TIME-to-STOP A5 Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blok ya da tam blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A30 İlaç yönetemeyen, yardımcısı olmayan bilişsel bozukluklu hastada dar terapötik indeks sorun olur.

AGS Beers 2023 AF/KY'de ilk basamak olarak kaçınılmalı; kullanılırsa günde 0,125 mg'ı aşmamalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir (fetal taşiaritmi tedavisinde de); plasentayı geçer, düzey izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Digoxine Nativelledigoksin0,25 mg tablet
Digoxine-assosdigoxin0,5 mg/ml oral damla
Digoxin-assosdigoxin0,250 mg tablet; 0,5 mg /2 ml IV enjeksiyon içeren ampul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AB05

Diklofenak

Steroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ; COX-1/COX-2 inhibitörü)

Güçlü analjezik-antiinflamatuvar NSAİİ; afferent arteriyolü daraltan prostaglandinleri baskılayarak AKI, hiperkalemi ve sıvı retansiyonu yapar, KBH'de kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm vücut (ağrı, iltihap, böbrek) › Prostaglandin yapım yolu › Hücre içi: endoplazmik retikulum / çekirdek zarı › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX-1/COX-2dönüştürürizomerazlarladönüşürreseptörleriniuyarırAraşidonik asithücre zarı fosfolipidinden fosfolipaz A₂ile serbestleşirHücre içi · ER, çekirdek zarıProstaglandin H₂COX-1 ve COX-2 ile yapılan ara ürünHücre içi · COX enzimiPGE₂ ve PGI₂damar genişleten, mideyi koruyan,iltihabı uyaran prostaglandinlerDoku ve böbrek · hücre dışıAğrı, ateş, GFR korunumuiltihap ve ağrı sürer; afferentarteriyol açıklığı GFR'yi korurİltihaplı doku · böbrekDiklofenak:COX-1/COX-2'yikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandinler azalır → ağrı ve iltihap söner; ancak afferentarteriyol genişleyemez, intraglomerüler basınç ve GFR düşer (hipovolemi, KBH, ACEinhibitörü/ARB, diüretikle belirgin). Mide mukozası korunamaz, tuz-su tutulur.'Üçlü darbe' (ACE inhibitörü/ARB + diüretik + NSAİİ) AKI riskini çok artırır. Uzunkullanımda analjezik nefropatisi, akut interstisyel nefrit ve minimal değişiklik hastalığıgörülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?İltihaplı doku, mide mukozası ve böbrek (afferent arteriyol, medulla). Ağızdan emilir, kanda albümine bağlı dolaşır, hücre zarını geçip hücre içindeki enzime ulaşır.
Neye etki eder?Hücre içinde (ER ve çekirdek zarı) bulunan siklooksijenaz COX-1 ve COX-2 enzimlerinin aktif bölgesine bağlanır, araşidonik asidin işlenmesini kapatır; COX-2'ye göreli seçicidir.
Ne olur?Prostaglandin H₂ ve PGE₂/PGI₂ azalır → ağrı, ateş, iltihap azalır; afferent arteriyol genişleyemez → GFR düşer, tuz-su tutulur, mide mukozası korunamaz.

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, akut gut atağı, renal ve safra koliği, dismenore, ağrı ve ateş.
Yan etkilerGastrit ve peptik ülser, GİS kanaması, hipertansiyon ve ödem, hemodinamik AKI, hiperkalemi (hiporeninemik hipoaldosteronizm), akut interstisyel nefrit, kalp yetmezliği, MI ve inme riski artışı, transaminaz yükselmesi.
KontrendikasyonAktif peptik ülser ya da GİS kanaması, ağır kalp yetmezliği, ileri KBH (eGFR < 30), aktif koroner arter hastalığı ve inme öyküsü, ağır karaciğer yetmezliği, gebeliğin 3. trimesteri, analjezik astımı.
EtkileşimlerACE inhibitörü/ARB ve diüretik (AKI, 'üçlü darbe'); litiyum, metotreksat, digoksin düzeyleri artar; siklosporin ve takrolimus nefrotoksisitesi artar; antikoagülan ve antiagregan ile kanama; kortikosteroidle GİS kanaması.
DikkatEzilme, dehidratasyon ve sıcak ortamda çalışma gibi hipovolemik durumlarda ve eGFR < 60 hastalarda NSAİİ'den kaçınılır; nakil hastasında kalsinörin inhibitörü ile birlikte AKI yapar. Gebelikte 20. haftadan sonra fetal ductus arteriosus daralması ve oligohidramnios nedeniyle kullanılmaz.

Erişkin dozu

Erişkinde 50 mg günde 2-3 kez (en çok 150 mg/gün); depo ve IM formları vardır. En düşük etkili dozda en kısa sürede kullanılır; yemekle alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozda ve en kısa sürede.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır; zorunluysa kısa süreli, en düşük dozda, kreatinin ve hidrasyon izlemiyle.
eGFR 15–29Kontrendikedir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir.
HemodiyalizKontrendikedir (rezidüel böbrek işlevi bozulur).
Periton diyaliziKontrendikedir (rezidüel işlevi bozar).
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI (afferent vazokonstriksiyon), akut interstisyel nefrit, minimal değişiklik hastalığı, papiller nekroz, hiperkalemi, sıvı tutulumu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle, düşük dozla; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CKontrendikedir (asit-varis kanaması, hepatorenal sendrom).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır; kullanılacaksa en düşük dozda (50 mg), en kısa sürede ve PPI ile. GİS kanama, AKI, hipertansiyon kötüleşmesi, KY ve KV olay riski artar. Diüretik + RAS blokeri ile birlikte 'üçlü tuzak' (AKI).

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun NSAİİ verme; önce parasetamol ve topikal seçenekler.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ verme; AKI ve KBH ilerlemesi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, KY, geçirilmiş MI ya da inmede NSAİİ verme.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak NSAİİ ile OAK birlikte kullanma; GİS kanama riski artar.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, antitrombotik ya da steroid varken NSAİİ'yi PPI'sız verme.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı; KY, CrCl < 30 ve antikoagülanla birlikte kaçınılmalı; kullanılırsa PPI eklenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. ve 2. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek disfonksiyonu ve oligohidramnios, 30. haftadan sonra duktus arteriyozus erken kapanması: kontrendike.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli ve düşük dozda uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (38 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Artenakdiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Benseridiklofenak potasyum50 mg film kapli tablet
Cataflamdiklofenak potasyum50 mg kapli tablet
Clodifendiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 100 mg uzatılmış salimli tablet
Clofastdiklofenak potasyum50 mg oral çözelti hazirlamak için toz
Diclofixdiklofenak sodyum25 mg efervesan tablet; 50 mg efervesan tablet
Dicloflamdiklofenak potasyum50 mg kapli tablet
Diclogesicdiklofenak potasyum50 mg kapli tablet
Diclomecdiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Diclomec Ecdiklofenak50 mg tablet
Diclomec Srdiklofenak sodyum75 mg tablet; 100 mg tablet
Dicloponacdiklofenak potasyum50 mg kapli tablet
Difenakdiklofenak sodyum100 mg enterik kapli tablet
Difenjectdiclofenac · diclofenac sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Diklesdiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM ampul
Diklojikdiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 10 adet; 75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 4 adet
Diklopaindiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Diklorondiklofenak sodyum25 mg enterik kapli tablet; 50 mg enterik kapli tablet; 50 mg suppozituar; 75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Dikloron Retarddiclofenak sodyum100 mg film kapli tablet
Dikloron Srdiklofenak sodyum75 mg kapli film tablet
Dolorexdiklofenak potasyum50 mg kapli tablet
Feoptidindiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Feverediklofenak potasyum25 mg oral çözelti
Kalidrendiclofenac potasyum50 mg film kapli tablet
Katalasdiklofenak potasyum50 mg film kapli tablet
Merix Srdiklofenak100 mg mikropellet kapsül
Miyadrendiklofenak sodyum · diclofenac sodyum50 mg enterik draje; 75 mg/3 ml IM ampul
Miyadren Retarddiklofenak sodyum100 mg film tablet; 100 mg mikropellet kapsul
Rapidusdiclofenac50 mg film kapli tablet
Rodinacdiclofenac75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Romatim Enterik Tabletdiklofenak sodyum
Türktıpsan Diklofenak Sodyumdiklofenak sodyum75 mg/3 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Volfenaksdiklofenak25 mg enterik kapli tablet; 50 mg enterik kapli tablet; 75 mg 3 ml 4 ampul
Volfenaks Retarddiklofenak100 mg enterik tablet
Voltaflamdiklofenak sodyum100 mg enterik film tablet
Voltarendiclofenak sodyum25 mg enterik kapli tablet; 50 mg enterik kapli tablet; 100 mg uzatılmış salimli tablet
Voltaren Srdiclofenak sodyum75 mg film tablet
Voltaren Suppozituardiclofenak sodyum100 mg

Kombinasyon ürünleri (3): Codefen 50, Muscoflex Duo, Voltonik

38 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08DB01

Diltiazem

Non-dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (benzotiazepin)

L-tipi kalsiyum kanalını kapatan, AV düğüm iletimini ve damar tonusunu azaltan kalsiyum kanal blokeri; hipertansiyon, anjina ve AF hız kontrolünde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar › AV/sinüs düğümü, miyokard, damar düz kası › Hücre zarı (voltaj kapılı kanal) › L-tipi Ca²⁺ kanalı (Cav1.2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarkalsiyum girerkasar ve iletimihızlandırırZar depolarizasyonuAV düğüm, sinüs düğümü ve damar düz kasıuyarılırHücre zarı · depolarizasyonL-tipi Ca²⁺ kanalıkalsiyum hücre içine girerHücre zarı · L-tipi kanalHücre içi Ca²⁺ artışıkalpte kasılma-iletim, damarda kasılmaHücre içi · Ca²⁺ artışıHız ve direnç artariletim hızlanır, damar direnci yükselirKalp ve damar düz kasıDiltiazem:L-tipi Ca²⁺kanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsiyum girişi azalır → AV iletim ve kalp hızı düşer, koroner veperiferik damar gevşer; kan basıncı azalır, proteinüri hafifler.CYP3A4 ve P-gp'yi inhibe eder (siklosporin, takrolimus düzeyleri artabilir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalpte sinüs ve AV düğüm hücresinin, miyokardın ve koroner-periferik damar düz kasının zarında. İlaç kandan kanala ulaşır.
Neye etki eder?L-tipi kanala (benzotiazepin bağlanma bölgesi) bağlanıp Ca²⁺ girişini keser. Verapamilden daha az negatif inotropiktir.
Ne olur?Hücre içi Ca²⁺ düşer → AV iletim ve kalp hızı yavaşlar, koroner ve periferik damar gevşer → kan basıncı azalır, proteinüri hafifler.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kronik stabil anjina, vazospastik anjina, AF-flutter ve SVT'de hız kontrolü, proteinürik KBH'de ek ilaç.
Yan etkilerBradikardi, AV blok, hipotansiyon, ayak bileği ödemi, baş ağrısı, kabızlık (verapamilden az), baş dönmesi, döküntü, karaciğer enzimi yüksekliği.
KontrendikasyonHasta sinüs sendromu ve 2.–3. derece AV blok (pacemakersız), ağır bradikardi, düşük EF'li kalp yetmezliği, akut MI ve pulmoner konjesyon, WPW ile AF.
EtkileşimlerBeta bloker ve digoksinle bradikardi-AV blok; takrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeyi artar; kolşisin, simvastatin ve atorvastatin toksisitesi; rifampisin düzeyi düşürür.
DikkatNakil hastasında CYP3A4 etkileşimi nedeniyle immünsüpresif dozu ve düzeyi izlenir; bazı merkezler bunu kasıtlı olarak takrolimus doz tasarrufu için kullanır. Gebelikte teratojenik olabilir, birinci trimesterde yalnız zorunluysa.

Erişkin dozu

Oral 30–60 mg günde 3–4 kez; uzatılmış salımlı 90–120 mg günde 2 kez ya da 180–360 mg günde 1 kez. IV: 0,25 mg/kg (yaklaşık 20 mg) 2 dakikada, sonra gerekirse 5–15 mg/saat infüzyon.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipotansiyon ve nabız izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans hipotansiyonunda seans öncesi doz atlanabilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; takrolimus/siklosporin düzeyini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; nabız ve EKG izlenir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; nabız ve EKG izlenir.
Child-Pugh CDikkatle, düşük dozla; nabız ve EKG izlenir.

Yaşlıda kullanım

ER 120 mg/gün ile başla. Bradikardi, AV blok, ödem ve kabızlık olabilir; CYP3A4 inhibitörüdür (statin, takrolimus, siklosporin, DOAK düzeyini artırır). Beta blokerle birlikte verilmez; EF düşükse kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A4 Düşük EF'li kalp yetersizliğinde negatif inotrop etki; kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A5 Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blok ya da tam blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A13 Beta blokerle birlikte kalp bloğu riski; birlikte verilmez.

AGS Beers 2023 düşük EF'li kalp yetersizliğinde kaçınılmalı (negatif inotrop).

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda teratojenik; 1. trimesterde yalnız zorunluysa, sonrasında dikkatle.
EmzirmeSüte geçer; doz düşük, genellikle kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Altizem Srdiltiazem hcl120 mg kapsül
Altizem-srdiltiazem60 mg kapsul; 120 mg kapsul
Dilkor Srdiltiazem hcl60 mg mikropellet kapsül; 90 mg mikropellet kapsül; 120 mg mikropellet kapsül; 180 mg mikropellet kapsül
Diltizemdiltiazem hidroklorür30 mg tablet; 60 mg tablet; 90 mg uzatılmış salimli tablet; 120 mg uzatılmış salimli tablet; 240 mg uzatılmış salimli tablet
Diltizem-ldiltiazem hidroklorür25 mg liyofilize enjeksiyonluk toz
Kartiazemdiltiazem hcl60 mg tablet
Pectazemdiltiazem hidroklorur60 mg kontrollü salim tablet
Progordiltiazem hcl · diltiazem hidroklorür120 mg kontrollu salimli mikropellet kapsul; 180 mg kontrollu salimli mikropellet kapsul; 240 mg kontrollu salimli mikropellet kapsul; 300 mg kontrollu salimli mikropellet kapsül
Tiacarddiltiazem hidroklorür25 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC07

Dipiridamol

Antitrombosit ajan (fosfodiesteraz ve adenozin geri alım inhibitörü)

Adenozin geri alımını ve fosfodiesterazı bloke ederek trombosit agregasyonunu azaltan ilaç; kalp kapağı, inme profilaksisi ve farmakolojik stres testinde kullanılır, proteinüriyi azaltabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve damar › Trombosit · eritrosit · endotel › Hücre dışı adenozin, trombosit içi cAMP › ENT1 taşıyıcısı ve fosfodiesteraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)A2A reseptörünebağlanır+cAMP yapımınıartırır+agregasyonubaskılarHücre dışı adenozinhasarlı doku ve eritrositten salınır,ENT1 ile geri alınıp yıkılırPlazma · hücre dışı sıvıTrombosit A2A reseptörüadenozin bağlanınca cAMP yapımı artarTrombosit zarı · A2AcAMP (trombosit içi)fosfodiesteraz yıkar; yüksekseagregasyon baskılanırTrombosit içi · cAMPTrombosit agregasyonupıhtı oluşumu ve damar tıkanmasıDamar içi · pıhtıDipiridamol:adenozin gerialımını vePDE'yi blokeeder+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Adenozin düzeyi ve trombosit cAMP artar → agregasyon ve damartıkanması azalır; vazodilatasyon yapar.Çift etki: ENT1 bloğu adenozini artırır (1. ok), fosfodiesteraz bloğu cAMP yıkımını önler(2. ok).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda: trombosit, eritrosit ve damar endotelinde. Ağızdan alınır; adenozin geri alım taşıyıcısı hücre zarında, fosfodiesteraz trombosit içindedir.
Neye etki eder?ENT1 taşıyıcısını (adenozin geri alımı) ve fosfodiesterazı (cAMP yıkımı) bloke eder; her ikisine de bağlanarak etkisizleştirir.
Ne olur?Hücre dışı adenozin ve trombosit cAMP artar → agregasyon ve pıhtı oluşumu azalır, damar genişler. Proteinüriyi azaltma mekanizması kesin bilinmiyor.

Klinik

EndikasyonMekanik kalp kapağı sonrası trombembolinin önlenmesi (varfarine ek), iskemik inme-GİA'da ikincil korunma (aspirinle), farmakolojik stres görüntüleme; nefrolojide proteinüri ve greft açıklığı denemeleri.
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, ishal, kızarma, hipotansiyon, koroner hastalıkta anjina alevlenmesi (steal), kanama eğilimi.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; ağır koroner arter hastalığında IV doz dikkatli.
EtkileşimlerAdenozin etkisini artırır (adenozin dozu azaltılır); teofilin-kafein dipiridamolün etkisini azaltır (stres testinden önce bırakılır); antikoagülanlar ve aspirinle kanama.
DikkatDersteki dipiridamol bulguları: proteinüriyi azaltır ancak randomize çalışmalarda greft açıklığı sonuçları çelişkilidir (varfarinle birlikte kullanım önerilmez). Başlangıç döneminde baş ağrısı sık görülür.

Erişkin dozu

Oral: 75–100 mg günde 3–4 kez ya da uzatılmış salımlı 200 mg + aspirin 25 mg günde iki kez. Stres testi: 0,56 mg/kg IV, 4 dakikada.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; diyalizle uzaklaşması önemsizdir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (önemsiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle kullanılır.
Child-Pugh BDikkatle kullanılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda baş ağrısı, ishal, baş dönmesi ve hipotansiyon sık; antiagregan olarak uzatılmış salımlı + aspirin formu tercih edilir. Koroner hastalıkta angina tetikleyebilir. Kafein ve aminofilin stres testi etkisini bozar. Kanama riskini artırabilir.

  • TIME-to-STOP A33 Kısa etkili dipiridamol antiagregan olarak kullanılmaz; uzatılmış salımlı aspirin kombinasyonu seçilir.
  • TIME-to-STOP A22# Anlamlı kanama riski varken antiagregan (dipiridamol dahil) kullanılmaz; yarar-risk tartılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlıdır; yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer; genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Drisentindipiridamol75 mg film kapli tablet
Trombolizdipiridamol25 mg draje; 75 mg draje
Vazodildipyridamole75 mg 50 draje

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Direkt oral antikoagülanlar (DOAK) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · direkt oral antikoagülan (Xa ya da trombin inhibitörü)

Faktör Xa ya da trombini doğrudan kapatan oral antikoagülanlar: AF'de inme ve VTE'de korunma. Tuzak: böbrekle atılım üyeye göre değişir (dabigatran %80); ileri KBH ve diyalizde veri sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · ortak yol › Faktör Xa ya da trombin (FIIa)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktifleşirprotrombinitrombine çevirirfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xkaraciğerden yapılır; intrinsik veekstrinsik yolun ortak noktasıKan · plazmaFaktör Xaaktifleşmiş enzim; protrombinazkompleksinde çalışırKan · protrombinaz kompleksiTrombin (faktör IIa)protrombinden yapılır; fibrinojenikeser, trombositi uyarırKan · pıhtıya bağlıFibrin pıhtısıfibrinojen fibrine dönüşür, faktör XIIIile çapraz bağlanırDamar içi · pıhtıDOAK: faktör Xaya da trombinidoğrudan kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Faktör Xa ya da trombin çalışmaz → trombin ve fibrin oluşumu azalır;pıhtı büyümesi önlenir, kanama riski artar.Apiksaban ve rivaroksaban Xa basamağını (ok 1), dabigatran trombin basamağını (ok 2) keser.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar içinde, plazmada. İlaç bağırsaktan emilir, kanda dolaşır; hem serbest hem pıhtıya bağlı enzime doğrudan bağlanır. Hücre içinde etki yoktur.
Neye etki eder?Faktör Xa'yı (apiksaban, rivaroksaban) ya da trombini (dabigatran) doğrudan ve geri dönüşümlü kapatır; antitrombin aracılığı gerekmez.
Ne olur?Trombin oluşumu ya da etkisi azalır → fibrin ve trombosit aktivasyonu azalır; inme ve venöz tromboembolizm önlenir. Kanama riski artar.

Klinik

EndikasyonNonvalvüler atriyal fibrilasyonda inme önleme; derin ven trombozu ve pulmoner embolinin tedavisi ve tekrarının önlenmesi; kalça-diz protezi sonrası VTE profilaksisi.
Yan etkilerKanama (özellikle gastrointestinal; majör kanama), dispepsi (dabigatran), anemi, bulantı, deri döküntüsü, transaminaz yüksekliği; nöroaksiyel girişimde spinal/epidural hematom.
KontrendikasyonAktif majör kanama, kanama riski yüksek lezyon, koagülopatili karaciğer hastalığı, mekanik kalp kapağı, orta-ağır mitral darlıklı AF, antifosfolipid sendromu (özellikle üçlü pozitif), gebelik ve emzirme; güçlü çift CYP3A4/P-gp inhibitörleri; dabigatranda CrCl < 30.
EtkileşimlerGüçlü P-gp ve CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir, siklosporin): düzey artar; güçlü indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron): düzey düşer, birlikte verilmez; antiagregan, NSAİİ, SSRI: kanama; dabigatranda amiodaron ve verapamil düzeyi artırır.
DikkatBöbrek fonksiyonu başlangıçta ve en az yılda bir, eGFR < 60'ta daha sık kontrol edilir. Doz azaltma ölçütleri yaş, kilo ve kreatinine bağlıdır. Antidot: dabigatran için idarusizumab; faktör Xa inhibitörleri için andeksanet alfa ya da protrombin kompleks konsantresi. Planlı girişim öncesi kesme süresi eGFR'ye göre değişir (dabigatranda daha uzun).

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. AF: apiksaban 5 mg günde iki kez (yaş ≥ 80, kilo ≤ 60 kg, kreatinin ≥ 1,5 mg/dL ölçütlerinden ikisi varsa 2,5 mg); rivaroksaban 20 mg/gün yemekle (CrCl 15–50'de 15 mg); dabigatran 150 mg günde iki kez (yaş ≥ 80 ya da yüksek kanama riskinde 110 mg).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; dabigatran ≥ 80 yaşta 110 mg.
eGFR 30–59Rivaroksaban CrCl 15–50'de 15 mg; apiksaban kriterlere göre; dabigatran CrCl 30–50'de dikkatle.
eGFR 15–29Dabigatran kullanılmaz; rivaroksaban 15 mg ve apiksaban dikkatle; edoksaban 30 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dabigatran kullanılmaz; CrCl < 15'te veri sınırlı: apiksaban dikkatle (ortak karar).
HemodiyalizApiksaban en çok veri olan seçenektir (ortak karar); dabigatran önerilmez; rivaroksaban veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri sınırlı; apiksaban dikkatle düşünülebilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: dabigatran evet; apiksaban, rivaroksaban belirgin değil. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAntikoagülanla ilişkili nefropati (AKN) bildirilmiştir; aşırı antikoagülasyonda glomerüler kanama.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BApiksaban ve dabigatran çok dikkatle; rivaroksaban kullanılmaz.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda kanama riski artar; kreatinin klirensi (Cockcroft-Gault), kilo ve yaşa göre doz seçilir; böbrek işlevi yılda en az bir, kırılganda 3–6 ayda bir izlenir. Apiksaban kanamada görece avantajlıdır. Düşme tek başına bırakma nedeni değildir.

  • TIME-to-STOP A28sınıf üyesi olarak Dabigatran CrCl < 30 mL/dk'da kullanılmaz (böbrekle atılım yaklaşık %80).
  • TIME-to-START A4sınıf üyesi olarak Nonvalvüler AF'de CHA₂DS₂-VASc'a göre oral antikoagülan başlanır.
  • TIME-to-STOP A24sınıf üyesi olarak Antikoagülan alana ek endikasyon yokken aspirin ya da klopidogrel eklenmez.
  • TIME-to-STOP A25sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk DVT'de antikoagülan 6 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A26#sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk PE'de 12 aydan uzun sürdürmek gözden geçirilir.
  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antikoagülan yarar-zarar yeniden değerlendirilir.
  • TIME-to-STOP A30sınıf üyesi olarak İlaç yönetimi güç ve yardımcısı olmayan hastada uyum sorunu ciddi risktir.

AGS Beers 2023 yaşlıda VTE ve AF'de varfarine göre DOAK tercih edilir; rivaroksaban uzun süreli AF'de kaçınılmalı (apiksaban tercih); dabigatran dikkatle.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; plasentayı geçer, yeterli güvenlik verisi yok. Gebelikte düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçiş olasılığı var; emzirmede önerilmez (heparin ve varfarin tercih edilir).

Sınıftaki ilaçlar

Dabigatran · Apiksaban · Rivaroksaban

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Edoksaban

↑ DizinATC C01CA07

Dobutamin

β1 agonisti (pozitif inotrop; IV)

β1 reseptörünü uyaran kısa etkili inotrop; düşük debili kalp yetmezliği ve kardiyojenik şokta kasılmayı artırır. Tuzak: taşikardi, aritmi ve hipotansiyon; tolerans gelişir (48 saat sonrası).

Etki mekanizması

Etki yeriKalp › Kalp kası hücresi (kardiyomiyosit) › Hücre zarı (β1 reseptörü) › β1 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+cAMP'yi artırırkasılmayıartırırKatekolamin sinyaliadrenalin ve noradrenalin βreseptörlerini uyarırSempatik sinir ucu · kanβ1 reseptörükalp hücresi zarında, Gs proteininebağlıKardiyomiyosit · β1 reseptörücAMP–PKA yoluhücre içinde Ca²⁺ kanallarınıfosforillerKardiyomiyosit içiHız ve kasılma artışıkalp debisi yükselirKalp · sinüs düğümü ve miyokardDobutamin: kalpβ1 reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β1 uyarılır → kasılma gücü ve debi artar; taşikardi ve aritmigörülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kardiyomiyositin zarında. IV verilen ilaç dolaşımla kalbe ulaşır (yarı ömür yaklaşık 2 dakika).
Neye etki eder?β1 reseptörünü seçici uyarır (agonist); hafif β2 ve α1 etkisi vardır; Gs proteini adenilat siklazı açar, cAMP artar.
Ne olur?Ca²⁺ girişi ve kasılma gücü artar → kalp debisi yükselir; periferik direnç genellikle değişmez ya da hafif düşer; taşikardi ve aritmi yan etkidir.

Klinik

EndikasyonAkut dekompanse kalp yetmezliğinde düşük debi ve hipoperfüzyon; kardiyojenik şok (vazopresörle birlikte); dobutamin stres ekokardiyografisi.
Yan etkilerTaşikardi, ventriküler ve supraventriküler aritmi, hipertansiyon ya da hipotansiyon, anjina, baş ağrısı, hipokalemi, bulantı; uzun infüzyonda tolerans.
Kontrendikasyonİdiyopatik hipertrofik subaortik stenoz, aşırı duyarlılık (sülfit içerebilir).
EtkileşimlerBeta blokerler (özellikle kardiyoselektif olmayan) etkisini azaltır; MAO inhibitörleri ve trisiklik antidepresanlarla hipertansiyon; halojenli anestezikle aritmi.
DikkatSürekli EKG ve kan basıncı izlemi. Hipovolemi ve hipokalemi önce düzeltilir. Atriyal fibrilasyonda ventrikül yanıtı artabilir. Hasta β blokerdeyse yanıt azalır.

Erişkin dozu

IV infüzyon: 2,5 µg/kg/dk ile başla, 2–20 µg/kg/dk aralığında hemodinamik yanıta göre titre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; titre.
HemodiyalizAyar gerekmez; titre.
Periton diyaliziAyar gerekmez; titre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (kısa yarı ömür). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; debi artışı böbrek perfüzyonunu iyileştirebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; titre.
Child-Pugh CAyar gerekmez; titre.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda aritmi ve iskemi riski daha yüksek: en düşük dozla başla (2,5 µg/kg/dk), EKG ve kan basıncını sürekli izle. Kısa süreli kullanım; uzamış infüzyonda tolerans gelişir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; acil kısa kullanımda emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dobcarddobutamin hidroklorür250 mg / 20 ml IV infuzyon icin konsantre cozleti iceren ampul
Dobumexildobutamin hidroklorür250 mg/20 ml IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Dobutabagdobutamine1000 mcg/ml IV infuzyonluk çözelti 250 ml pvc torba; 1000 mcg/ml steril IV infuzyonluk çözelti 500 ml pvc torba; 2000 mcg/ml IV infuzyonluk çözelti 250 ml pvc torba; 4000 mcg/ml IV infuzyonluk çözelti 250 ml pvc torba
Dobutaseldobutamin hidroklorür250 mg/20 ml IV konsantre infüzyon çözeltısı içeren flakon
Dobuthaverdobutamin hidroklorür250 mg/20 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Dobutropdobutamine250 mg /20 ml IV infüzyonluk çözelti haz,için,konsantre 1 ampul; 250 mg /20 ml IV infüzyonluk çözelti haz,için,konsantre 5 ampul
Mekarddobutamine hcl250 mg/20 ml IV konsantre infüzyonluk çözelti
Multiflex Premiks Dobuthaverdobutamin hcl/dekstroz monohidrat1000 mcg/ml steril IV infüzyon çözeltısı; 2000 mcg/ml steril IV infüzyon çözeltısı; 4000 mcg/ml steril IV infüzyon çözeltısı
Sterile Dobutamin Con.dobutamine250 mg/20 ml

Kombinasyon ürünleri (1): Multiflex Premiks Dobuthaver

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02CA04

Doksazosin

Selektif α1-adrenerjik reseptör blokeri

Damar düz kasındaki ve prostat-mesane boynundaki α1 reseptörlerini kapatan alfa bloker; hipertansiyonda ek basamak, BPH'de idrar akımını artırır, feokromositomada α blokajda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar ve alt üriner sistem › Arteriyol düz kası; prostat, mesane boynu › Hücre zarı (postsinaptik) › α1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkalsiyumla kasardirenci artırırNoradrenalin salınımısempatik sinir uçlarından salınırSempatik sinir ucuα1 reseptörüdamar, prostat ve mesane boynu düzkasındaDüz kas zarı · α1Düz kas kasılmasıGq → kalsiyum artışıDüz kas içi · Gq-kalsiyumDamar ve üretra direnci artarkan basıncı yükselir, idrar akımı azalırDamar ve üretra düz kasıDoksazosin: α1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin düz kası uyaramaz → damar gevşer, kan basıncı düşer;prostat-mesane boynu gevşer, idrar akımı artar. Ortostatik hipotansiyon yanetkidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Arteriyol düz kasının, prostat ve mesane boynunun hücre zarında (sinaps sonrası). İlaç kandan reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Postsinaptik α1 reseptörüne noradrenalinle yarışarak bağlanır; seçici ve uzun etkilidir. Reseptörü uyarmadan kapatır.
Ne olur?Gq–Ca²⁺ zinciri susar → damar düz kası gevşer, periferik direnç ve kan basıncı düşer; prostat-mesane boynu gevşer, idrar akımı artar. Ortostatik hipotansiyon yapabilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon (ek basamak, dirençli hipertansiyon, aldosteronizm testi için ara tedavi), BPH'ye bağlı alt üriner sistem yakınmaları, feokromositoma (alternatif α bloker).
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon (ilk doz), baş dönmesi, baş ağrısı, yorgunluk, ödem, çarpıntı, intraoperatif floppy iris sendromu (katarakt cerrahisi), priapizm (nadir).
KontrendikasyonDoksazosine ya da kinazolinlere aşırı duyarlılık, ortostatik hipotansiyon öyküsü (görece), miksiyon senkopu.
EtkileşimlerPDE5 inhibitörleri ve diğer antihipertansiflerle hipotansiyon; CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırabilir; beta bloker ve diüretik etkisi toplanır.
Dikkatİlk doz ve her doz artışından sonra yatarken alınır; yaşlıda düşme riski. ALLHAT'ta tek başına kullanımda kalp yetmezliği artışı görülmüştür, bu yüzden ilk seçenek değildir. Katarakt cerrahisi planlanıyorsa göz hekimine bildirilir. Gebelikte veri sınırlıdır.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 1 mg ile başlanır, 2–4 mg/gün (en çok 16 mg/gün). BPH: 1 mg, sonra 2, 4 ve 8 mg'a titre. Cardura XL: 4 mg, gerekirse 8 mg günde 1 kez. Feokromositoma: 1–2 mg ile başlanıp 4–8 mg günde 2 kez'e kadar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; intradiyalitik hipotansiyonda sabah dozu atlanır ya da akşama alınır.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle, düşük dozla başlanır.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla başlanır.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır, önerilmez.

Yaşlıda kullanım

1 mg ile başla (gece), 1–2 haftada artır. İlk doz ve doz artışında ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme riski yüksek. Hipertansiyonda ilk basamak değildir; BPH'de yararı sürüyorsa en düşük dozla sürdürülür.

  • TIME-to-STOP A9sınıf üyesi olarak Diğer sınıflar tolere edilemiyor ya da etkisizse; ortostatik hipotansiyon ve düşme riski.
  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonu olanda kullanılmaz (ciddi supin HT hariç).
  • TIME-to-STOP F5 Üroselektif olmayan alfa-1 bloker; ortostatik hipotansiyonda kullanılmaz.
  • TIME-to-START G1#sınıf üyesi olarak Orta-ağır LUTS'ta alfa-1 bloker düşünülür; yaşlıda üroselektif seçenek tercih edilir.

AGS Beers 2023 antihipertansif olarak kaçınılmalı (ortostatik hipotansiyon riski).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; hipertansiyonda alternatif (labetalol, nifedipin) tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer, veri sınırlı; tercih edilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Carduradoxazosin2 mg tablet; 4 mg tablet
Cardura Xldoxazosin4 mg kontrollu salim tablet; 8 mg kontrollu salim tablet
Doksuradoxazosin mesylate2 mg tablet; 4 mg tablet
Kardozindoksazosin mesilat2 mg tablet; 4 mg tablet
Tenduradoksazosin2 mg tablet; 4 mg tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Doksersalsiferol

Aktif D vitamini öncüsü (D2 analoğu, paratiroid baskılayıcı)

Karaciğerde aktifleşen, böbrek 1α-hidroksilasyonu gerektirmeyen D2 analoğu; diyaliz hastasında sekonder hiperparatiroidide PTH'yi baskılar. Hiperkalsemi ve hiperfosfatemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik-mineral metabolizması › Paratiroid bezi › Paratiroid hücre çekirdeği › Vitamin D reseptörü (VDR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karaciğerde25-hidroksilasyonböbrekte1α-hidroksilasyon(KBH'de ↓)+VDR'ye bağlanırD vitamini öncüsüderi ve besin kaynaklı ön hormonKan · D vitamini bağlayıcı protein25-hidroksi Dkaraciğerde 25-hidroksilasyonla; depobiçimiKaraciğer hücresi · ERKalsitriol (1,25-(OH)₂D)aktif hormon; böbrek 1α-hidroksilazıyapar, KBH'de azalırProksimal tübül · mitokondriVDR → PTH geni baskılanırparatiroid hücresinde; barsakta Ca ve Pemilimi artarParatiroid hücresi · VDRDoksersalsiferol:1α-OH hazır,böbrekbasamağını atlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Böbrekteki 1α-hidroksilaz eksikliği atlanır → aktif D₂ oluşur,paratiroidde PTH baskılanır; barsak Ca ve P emilimi artar, bu da hiperkalsemi vehiperfosfatemi yapabilir.Böbrek basamağı KBH'de bozuktur; ilaç bu basamağı atlar ama karaciğerde 25-hidroksilasyonagerek duyar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelÇekirdek
Nerede?Ağızdan ya da damardan verilir. Önce karaciğer hücresinde 25-hidroksile olur; aktif hormon paratiroid hücresine girip çekirdekteki VDR'ye ulaşır.
Neye etki eder?İlaç 1α-hidroksilidir: böbrek 1α-hidroksilaz basamağına gerek kalmaz. Aktif 1,25-(OH)₂D₂ VDR'ye bağlanır, PTH geninin yazılımını baskılar.
Ne olur?PTH yapımı ve paratiroid büyümesi azalır; barsakta Ca ve P emilimi artar → hiperkalsemi ve hiperfosfatemi riski.

Klinik

EndikasyonDiyaliz hastasında sekonder hiperparatiroidi (PTH yüksekliği).
Yan etkilerHiperkalsemi, hiperfosfatemi, Ca×P çarpımı artışı (damar ve yumuşak doku kalsifikasyonu), adinamik kemik hastalığı, bulantı, baş ağrısı, kaşıntı.
KontrendikasyonHiperkalsemi, D vitamini toksisitesi, kontrolsüz hiperfosfatemi.
EtkileşimlerKalsiyum içeren fosfat bağlayıcı ve tiyazid diüretikleri hiperkalsemi riskini artırır; digitalis alanlarda hiperkalsemi aritmi yapar; magnezyum ya da alüminyum içeren antiasitlerle birlikte dikkat; kolestiramin emilimi azaltır.
DikkatCa, P ve PTH düzenli izlenir; serum fosfat kontrol altına alınmadan başlanmaz. Gebelikte yalnız zorunluysa.

Erişkin dozu

Yurt dışı bilgisi: IV 4 mcg seans sonunda haftada 3 kez ya da oral 10 mcg diyaliz günlerinde haftada 3 kez; PTH, Ca ve P'ye göre 1–2 mcg (IV) / 2,5 mcg (oral) basamaklarla ayarlanır. Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Ca, P ve PTH'ye göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Ca, P ve PTH'ye göre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Ca, P ve PTH'ye göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ca, P ve PTH'ye göre; hiperfosfatemi ya da hiperkalsemide ara verilir.
HemodiyalizDiyaliz günü seanstan sonra; Ca, P ve PTH'ye göre ayarlanır.
Periton diyaliziOral; Ca, P ve PTH'ye göre ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalsemi nefrokalsinoz ve AKI yapabilir; Ca×P yükselirse damar kalsifikasyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; Ca izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; Ca ve PTH izlenir.
Child-Pugh CEtki beklenenden düşük olabilir; çalışılmamış, Ca ve PTH izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hiperkalsemi (kabızlık, deliryum, bulantı) ve hiperfosfatemi sık; Ca, P ve PTH düzenli izlenir; kalsiyum takviyesi ve tiyazidle birlikte hiperkalsemi riski artar.

  • TIME-to-STOP E14sınıf üyesi olarak Hiperfosfatemi ya da hiperkalsemi varken aktif D vitamini kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda yüksek dozda teratojenik; insan verisi yetersiz. Yalnız yarar riski aşıyorsa, Ca izlenerek.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; bebekte hiperkalsemi riski nedeniyle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01AA02

Doksisiklin

Tetrasiklin antibiyotik

Bakteri ribozomunun 30S alt birimine bağlanan geniş etkili tetrasiklin; atipik etkenler, leptospiroz, bruselloz ve riketsiyozda kullanılır. Dışkıyla atıldığı için böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · ribozom › 30S alt birim · A bölgesi › Aminoasil-tRNA bağlanma yeri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)A bölgesineotururzincire eklenirproteinleriyaparAminoasil-tRNAamino asidi ribozoma getirirBakteri sitoplazması30S: A bölgesitRNA'nın oturup kodonla eşleştiği yerBakteri ribozomu · 30SBüyüyen peptid zinciriamino asitler eklenirBakteri ribozomuBakteri çoğalmasıprotein yapabilen bakteri bölünürBakteri hücresiDoksisiklin:30S'ye bağlanır,tRNA'yı engeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: tRNA A bölgesine oturamaz → zincir uzamaz → protein yapılamaz,bakteri çoğalmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazmada). Bağırsaktan emilir; hücre zarından geçerek ribozoma ulaşır. Safra ve bağırsakla atıldığı için KBH'de doz ayarı gerekmez.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 30S alt birimine bağlanır; aminoasil-tRNA'nın A bölgesine oturmasını engeller.
Ne olur?Yeni amino asit eklenemez → protein yapımı durur → bakteri çoğalamaz (bakteriyostatik). Ca²⁺, Fe, Mg²⁺ ve Al ile şelat yaparak emilimi azalır.

Klinik

EndikasyonLeptospiroz, bruselloz (rifampisinle), riketsiyoz, klamidya ve atipik pnömoni, Lyme hastalığı, akne, sıtma profilaksisi.
Yan etkilerBulantı, kusma, özofajit ve yemek borusu ülseri, fotosensitivite, C. difficile ishali, intrakranial hipertansiyon (psödotümör serebri), karaciğer enzim artışı, diş ve kemikte lekelenme (çocuk, gebelik).
KontrendikasyonTetrasiklin aşırı duyarlılığı; gebelik (özellikle 2. ve 3. trimester) ve 8 yaş altı çocuk (riketsiyoz gibi hayatı tehdit eden durumlar dışında); emzirmede dikkatle.
EtkileşimlerKalsiyumlu fosfat bağlayıcı, demir, magnezyum, alüminyum ve çinko emilimi azaltır (2–3 saat ara); varfarin etkisi artar; retinoidlerle psödotümör serebri; penisilinle antagonizma; antikonvülzanlar (karbamazepin, fenitoin) doksisiklin yarı ömrünü kısaltır.
DikkatKBH hastası sıklıkla kalsiyum, demir ya da magnezyum içeren ilaç kullandığı için doksisiklin bunlardan en az 2–3 saat arayla alınır. Gebelik ve emzirmede kaçınılır; fotosensitivite için güneşten korunma.

Erişkin dozu

100 mg günde iki kez (ilk gün 200 mg); leptospirozda 7 gün, bruselloz 6 hafta (rifampisinle birlikte). Bol suyla ayakta alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (dışkıyla atılır).
HemodiyalizAyar gerekmez; zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değildir; diğer tetrasiklinlerin aksine azotemiyi artırmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CDikkatle; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez; böbrekte güvenli tetrasiklindir. Özofajit (dik ve bol suyla alınır), fotosensitivite, GİS yan etki görülebilir. Demir, kalsiyum, magnezyum ve antasitle 2–3 saat ara verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (2.–3. trimesterde fetal diş ve kemik etkisi); 1. trimesterde yalnız alternatif yoksa.
EmzirmeKısa kür (≤ 21 gün) kabul edilebilir; uzun kullanımdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Etidoksdoksisiklin100 mg kapsül
Rosergoldoksisiklin monohidrat100 mg dağılabilir tablet
Tetradoxdoxycycline100 mg kapsul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DA11

Doksofilin

Ksantin türevi bronkodilatör

Teofilin benzeri ksantin; fosfodiesterazı baskılar, adenozin reseptörüne teofilinden az bağlanır. Astım ve KOAH'ta ek tedavidir; yaşlıda taşikardi ve nöbet riski.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Bronş düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › Fosfodiesteraz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP'den cAMPyaparfosfodiesterazyıkargevşeme sonaererAdenilil siklaz uyarısıβ₂ reseptörü Gs yoluyla enzimi açarDüz kas · hücre zarıcAMPdüz kası gevşetirDüz kas hücresi içi5'-AMPcAMP'nin etkisiz yıkım ürünüDüz kas hücresi içiSinyal sönerbronş tonusu normale dönerBronş düz kasıDoksofilin:fosfodiesterazıkapatır, cAMP'yikorur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP yıkılmaz, birikir → bronş düz kası gevşer, hava yolu açılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bronş düz kası hücresinin içinde. Oral alınır, bağırsaktan emilir, kanla dolaşır; hücre zarından geçerek sitoplazmadaki enzime ulaşır.
Neye etki eder?cAMP'yi yıkan fosfodiesterazı baskılar; adenozin A1/A2 reseptörüne teofilinden daha az bağlanır (adenozin yan etkileri daha az).
Ne olur?cAMP birikir → bronş düz kası gevşer, bronkospazm açılır; teofiline göre kalp ve MSS yan etkileri daha seyrektir, ama tamamen yok değildir.

Klinik

EndikasyonAstım ve KOAH'ta bronkospazm ve nefes darlığının semptomatik tedavisi.
Yan etkilerBulantı, mide yanması, baş ağrısı, uykusuzluk, çarpıntı, taşikardi, tremor; yüksek düzeyde aritmi ve nöbet.
KontrendikasyonKsantin türevlerine aşırı duyarlılık, akut miyokard enfarktüsü, emzirme; tedavi edilmemiş ağır aritmi ve hipotansiyonda dikkat.
EtkileşimlerEritromisin, siprofloksasin ve simetidin düzeyi artırır; sigara ve rifampisin düşürür; diğer ksantinlerle birlikte verilmez; β2 agonistle taşikardi artar.
DikkatDiğer ksantinlerle (teofilin, kafein) birlikte verilmez. Kalp hastalığı, peptik ülser, hipertiroidi ve nöbet öyküsünde dikkat.

Erişkin dozu

Erişkin: 400 mg günde 2–3 kez oral; tek doz 800 mg'ı aşmaz. Ağır atakta ampul formu doktor kararıyla verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Dozu azalt (yaklaşık %25–50), yan etkileri izle.
eGFR 15–29Dozu belirgin azalt; toksisite ve taşikardi izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz ya da çok düşük dozla; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılacaksa düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (veri sınırlı). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim toksisitesi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz azalt; nabız izle.
Child-Pugh BDoz belirgin azalt; toksisite izle.
Child-Pugh CKaçınılır; zorunluysa çok düşük doz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük doz (günde 2 kez 200–400 mg) ile başla. Taşikardi, aritmi, bulantı, uykusuzluk ve nöbet eşiğinde düşme izlenir; ilaç etkileşimlerine dikkat. Böbrek ve karaciğer işlevine göre ayarla.

  • TIME-to-STOP D2uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Kriter teofilin içindir: ksantin türevleri KOAH/astım idamesinde ilk seçenek olmaz; inhale tedavi öncelikli.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kullanılmaz. Gebelikte astımda inhale tedavi tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte irritabilite ve taşikardi olabilir. Emzirmede kontrendikedir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Doxofiz Srdoksofilin800 mg tablet
Doxomaxdoksofilin200 mg efervesan tablet; 400 mg efervesan tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Mucofix 1200, Mucofix 600, Mucofix 900

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01DB01

Doksorubisin

Antrasiklin (topoizomeraz II inhibitörü)

DNA'ya girip topoizomeraz II'yi kilitleyen antrasiklin; lenfoma, meme kanseri ve sarkomlarda kullanılır. Kümülatif doza bağlı kardiyomiyopati yapar; kırmızı idrar normaldir.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre çoğalması › Tümör hücresi › Çekirdek · DNA › Topoizomeraz II–DNA kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)topoizomeraz IIkeserenzim kırığıkapatırkopyalamayıtamamlarSüper sarımlı DNAreplikasyonda gerilirÇekirdek · DNAGeçici çift zincir kırığıtopoizomeraz II ile açılırTopoizomeraz II–DNA kompleksiKırığın yeniden bağlanmasıDNA bütünlüğü sağlanırÇekirdek · DNAHücre çoğalmasıDNA kopyası tamamlanırBölünen hücreDoksorubisin:topoizomerazII-DNAkompleksinikilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kırık bağlanamaz → çift zincir kırıkları birikir, hücre ölür;radikaller kalpte kardiyotoksisite yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücrenin çekirdeğinde. Damardan verilir, hücreye girer ve çekirdekteki DNA'ya yerleşir.
Neye etki eder?DNA bazları arasına girer (interkalasyon) ve topoizomeraz II-DNA kesik kompleksini sabitler; enzim kırığı kapatamaz. Demir aracılı serbest radikal de üretir.
Ne olur?Çift zincir kırıkları kalır → hücre apoptoza gider. Radikaller kalpte kardiyomiyopati, böbrekte podosit hasarı ve proteinüri (deney modelinde) yapar.

Klinik

EndikasyonHodgkin ve non-Hodgkin lenfoma, meme kanseri, yumuşak doku ve kemik sarkomu, multipl miyelom (lipozomal), akut lösemi, Wilms tümörü.
Yan etkilerKemik iliği baskısı, kümülatif doza bağlı kardiyomiyopati ve kalp yetmezliği, bulantı, mukozit, alopesi, ekstravazasyonda doku nekrozu, kırmızı idrar (ilacın rengi), ikincil lösemi.
KontrendikasyonAğır kalp yetmezliği, yakın zamanlı miyokard enfarktüsü, ağır aritmi, kemik iliği baskısı, daha önceki antrasiklin kümülatif doz sınırı; ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerTrastuzumab (kardiyotoksisite artar), siklofosfamid ve diğer kardiyotoksik ilaçlar, CYP3A4/P-gp inhibitörleri (düzey artar), paklitaksel (düzey artar).
DikkatBaşlamadan ve kümülatif dozla ekokardiyografi (EF) izlenir. Ekstravazasyon riski nedeniyle santral ven tercih edilir. Gebelikte teratojen; emzirmede kullanılmaz. Hastaya idrarın kırmızıya dönebileceği söylenir.

Erişkin dozu

Tek ajan 60–75 mg/m² IV 3 haftada bir; kombinasyonlarda 40–60 mg/m² 3–4 haftada bir. Ömür boyu kümülatif doz 450–550 mg/m²'yi aşmamalıdır (kalp riski olan hastada ≤ 400 mg/m²).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Genellikle ayar gerekmez; sıvı yükü ve kardiyak izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Genellikle ayar gerekmez; veri sınırlı, onkolojiyle karar verilir.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans zamanlaması için veri yok, onkoloji-nefroloji ortak karar.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; geniş doku dağılımı ve protein bağlanması nedeniyle uzaklaşma önemsiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi sınırlı; kalp yetersizliği ve tümör lizis sendromu ile AKI görülebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ABilirubin < 1,2 mg/dL ise ayar yok; 1,2–3 mg/dL ise doz %50.
Child-Pugh BBilirubin 1,2–3 mg/dL: doz %50; 3,1–5 mg/dL: doz %25.
Child-Pugh CKontrendike ya da kaçınılır (bilirubin > 5 mg/dL, Child-Pugh C).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kardiyotoksisite, miyelosupresyon ve mukozit daha sık; kümülatif doz sınırı (450–550 mg/m²) aşılmaz. Başlamadan ve izlemde EF ölç; kalp riski yüksekse liposomal form ya da dekzrazoksan düşün.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: 1. trimesterde teratojenik ve düşük riski. Zorunluysa 2.–3. trimesterde onkoloji kararıyla; fetal kalp izlenir.
EmzirmeSüte geçer; tedavi boyunca ve sonrasında bir süre emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adrimisindoksorubisin hcl10 mg lıyofilize enjeksiyonluk toz iceren flakon; 50 mg lıyofilize enjeksiyonluk toz iceren flakon
Caelyxdoksorubisin hcl2 mg/ml IV infuzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Doksomeddoksorubisin hidroklorür20 mg/10 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre; 50 mg/25 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Doxorubicin Koçakdoksorubisin hidroklorür10 mg i,v,/intravesikal infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 50 mg i,v,/intravesikal infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Doxo-tevadoxorubicin10 mg IV enjektabl liyofilize toz iceren flakon; 50 mg enjektabl liyofilize toz iceren flakon
Doxtudoksorubisin hidroklorür10 mg/5 ml IV/intravesikal konsantre infüzyon çözeltısı içeren flakon; 50 mg/25 ml IV/intravesikal konsantre infüzyon çözeltısı içeren flakon

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AJ03

Dolutegravir

HIV integraz zincir transfer inhibitörü (INSTI)

Viral DNA'nın konak genomuna eklenmesini engelleyen integraz inhibitörü; tübüler kreatinin sekresyonunu bloke edip kreatinini yalancı yükseltir, GFR gerçekte düşmez.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs bulaşmış hücre (CD4 T) › Çekirdek: viral DNA entegrasyonu › Viral integraz enzimi (aktif bölge Mg²⁺) › Preintegrasyon kompleksi (viral DNA + integraz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdeğe girerkromozoma zincirtransferiyapılırViral DNArevers transkriptazla viral RNA'danyapılırSitoplazma · viral DNAPreintegrasyon kompleksiviral DNA ve integraz birlikte çekirdeğegirerÇekirdek · integraz kompleksiProvirüsviral DNA konak kromozomuna yerleşir,virüs genleri okunurKonak kromozomu · provirüsDolutegravir:integrazınMg²⁺'unu bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Zincir transferi yapılamaz → viral DNA konak genomuna girmez →provirüs oluşmaz, virüs çoğalamaz.OCT2/MATE1 inhibisyonu proksimal tübülde kreatinin salgısını azaltır: serum kreatininyükselir ama gerçek GFR değişmez (sistatin C ile kontrol). Çok değerli katyonlar (Ca, Mg,Fe, Al) emilimini bozar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Hücre çekirdeğinde. Ağızdan emilir, hücre zarını geçip çekirdekte viral DNA'ya bağlı integraz enzimine ulaşır.
Neye etki eder?İntegrazın aktif bölgesindeki iki Mg²⁺ iyonunu kelatlar (bağlayıcı); zincir transfer basamağını kapatır. Böbrekte OCT2 ve MATE1'i de inhibe eder.
Ne olur?Viral DNA konak kromozomuna yerleşemez → provirüs oluşmaz → virüs genleri okunmaz, çoğalma durur. Kreatinin salgısı azalır: kreatinin 0,1–0,15 mg/dL artar, GFR değişmez.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonu (kombinasyon; ilk seçenek rejimlerden biri), HIV profilaksisinde bazı rejimler.
Yan etkilerBaş ağrısı, uykusuzluk, bulantı, kilo alımı, yorgunluk, nadir aşırı duyarlılık ve hepatit; serum kreatinin artışı (psödo-AKI).
KontrendikasyonDofetilid ile birlikte kullanım; dolutegravire aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerPolivalan katyonlar (Ca²⁺, Fe²⁺, Mg²⁺, Al³⁺: fosfat bağlayıcı, antasid, demir) emilimi azaltır: dolutegravir bu ürünlerden 2 saat önce ya da 6 saat sonra alınır; metformin düzeyi artar (en çok 1000 mg/gün); rifampisin, karbamazepin ve fenitoin düzeyi düşürür.
DikkatKreatinin artışı gerçek böbrek hasarı değildir; eGFR hesabında kreatinin yerine sistatin C ya da ölçülü GFR kullanılabilir. Sevelamer ve kalsiyum bazlı bağlayıcıyla zamanlama kuralı diyaliz hastasında önemlidir. Nöral tüp defekti riski (başlangıç çalışmalarında) sonradan düşük bulunmuş ve gebelikte yaygın kullanılır hale gelmiştir.

Erişkin dozu

50 mg günde bir; rifampisinle birlikte 50 mg günde iki kez; integraz inhibitörü dirençliyse 50 mg günde iki kez. Sabit kombinasyonlarda (abakavir/lamivudin ya da lamivudin ile) tablet içinde bulunur.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; katyonlu fosfat bağlayıcıdan 2 saat önce ya da 6 saat sonra alınır.
HemodiyalizAyar gerekmez; 50 mg günde bir kullanılabilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; OCT2/MATE1 blokajıyla kreatinin artar (eGFR gerçekte değişmez).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri yok; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Serum kreatinini 0,1–0,15 mg/dL artırır (OCT2 blokajı, gerçek eGFR düşmez); kilo artışı, uykusuzluk, nadiren hepatotoksisite. Ca, Fe, Mg, Al ile zamanlama; metformin dozu sınırlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüncel kılavuzlarda gebelikte tercih edilen rejimdir; erken verideki nöral tüp defekti sinyali sonraki çalışmalarda anlamlı bulunmadı. Folik asit önerilir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme kararı yerel öneriye göre ortak alınır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dolusevdolutegravir sodyum50 mg film kaplı tablet
Tivicaydolutegravir · dolutegravir sodyum5 mg dağılabilir tablet; 10 mg film kapli tablet; 25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Dovipsa, Juluca, Triumeq

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A03FA03

Domperidon

Periferik dopamin D2 antagonisti (prokinetik, antiemetik)

Kan-beyin bariyerini az geçen D2 antagonisti; mide boşalmasını hızlandırır ve bulantıyı azaltır. Tuzak: QT uzaması ve ventriküler aritmi; > 60 yaş ve > 30 mg/gün riski artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide ve CTZ › Enterik nöron ve area postrema zarı › D2 dopamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırACh salgısınıbaskılarboşalmayıyavaşlatırDopaminenterik nöronlardan salgılanırEnterik nöron · sinapsD2 reseptörükolinerjik nöron ve area postremazarındaNöron zarı · D2Asetilkolin salgısıdopamin tarafından baskılanırKolinerjik sinir ucuMide boşalmasıantrum kasılması ve pilor gevşemesiMide düz kası · antrumDomperidon: D2reseptörünüperiferdekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dopamin baskısı kalkar → ACh artar, mide boşalması hızlanır, bulantıazalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Üst GİS duvarındaki enterik nöronlarda ve beyin sapındaki area postremada (kan-beyin bariyeri dışı). Domperidon bariyeri çok az geçer, bu yüzden santral yan etki azdır.
Neye etki eder?D2 reseptörünü kapatır; dopaminin asetilkolin salgısını baskılayıcı etkisi ortadan kalkar. Area postremada bulantı merkezini de baskılar.
Ne olur?Asetilkolin salgısı artar → antrum kasılması ve mide boşalması hızlanır, bulantı azalır; hiperprolaktinemi ve QT uzaması olabilir.

Klinik

EndikasyonBulantı, kusma, gastroparezi ve fonksiyonel dispepsi; Parkinson hastalığında bulantı (santral D2 bloke etmediği için metoklopramide tercih edilir).
Yan etkilerAğız kuruluğu, baş ağrısı, ishal; hiperprolaktinemi (galaktore, jinekomasti, adet düzensizliği); QT uzaması, ventriküler aritmi ve ani kardiyak ölüm.
KontrendikasyonQT uzaması ya da ileti bozukluğu, elektrolit bozukluğu, kalp yetersizliği, orta-ağır karaciğer yetmezliği, güçlü CYP3A4 inhibitörleri, prolaktinoma, GİS kanama ya da tıkanıklık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, eritromisin, HIV proteaz inhibitörleri) ve QT uzatan ilaçlar kontrendikedir; antikolinerjikler etkisini azaltır; diüretikle hipokalemi riski.
DikkatYüksek doz ve ≥ 60 yaşta ani kardiyak ölüm riski artar; en düşük dozla ve en kısa süre (çoğu endikasyonda 1 haftayı aşmayacak şekilde) kullanılır. Başlamadan önce ECG ve potasyum düşünülür.

Erişkin dozu

10 mg günde 3 kez, yemekten 15–30 dakika önce; gün 30 mg'ı aşmaz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kısa süreli kullanımda.
eGFR 15–29Doz sıklığı günde 1–2 kez olur.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Günde 1–2 kez; en düşük dozla, ECG ve elektrolit izlemi.
HemodiyalizVeri yetersiz; en düşük dozla günde 1–2 kez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; en düşük dozla günde 1–2 kez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; elektrolit bozukluğunda (K, Mg) QT riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

≥ 60 yaşta QT ve aritmi riski artar; en düşük dozla ve kısa süre kullanılır, ECG ve elektrolit (K, Mg) izlenir. QT uzatan ilaç (makrolid, florokinolon) ve CYP3A4 inhibitörleriyle birlikte verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gerekirse en düşük dozla ve kısa süreli.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli kullanımda risk düşük, en düşük dozla.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Advadopandomperidon maleat10 mg tablet
Doprokindomperidon1 mg/ml oral süspansiyon; 10 mg tablet
Duedom 30dekslansoprazolve domperidon maleat10 mg kapsül
Duedom 60dekslansoprazolve domperidon maleat10 mg kapsül
Motisdomperidon maleat · domperidon1 mg/ml oral süspansiyon; 10 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Lacombi 15, Lacombi 30, Rabelis Plus 20

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06DA02

Donepezil

Asetilkolinesteraz inhibitörü (geri dönüşlü)

Asetilkolinesterazı geri dönüşlü kapatıp beyinde asetilkolin etkisini artıran ilaç; Alzheimer hastalığında semptomatik tedavidir. Bradikardi, senkop, kilo kaybı ve QT uzaması yapabilir; gece alınırsa kâbus görülebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ön beyin kolinerjik sinapsı › Sinaps aralığı ve postsinaptik zar › Asetilkolinesteraz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aralığa salınırenzimlekarşılaşırasetilkoliniyıkarKolinerjik sinir ucubazal ön beyin nöronları korteks vehipokampusa asetilkolin salarKolinerjik sinir ucuSinaps aralığındaki asetilkolinpostsinaptik reseptörlere bağlanır,bellek ve dikkati desteklerSinaps aralığıAsetilkolinesterazsinaps aralığında asetilkolini hızlayıkan enzimSinaps aralığı · enzimİletimin sonlanmasıasetilkolin kolin ve asetata ayrılır,sinyal kısa sürerSinaps aralığıDonepezil:asetilkolinesterazıgeri dönüşlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Enzim kapanır, asetilkolin yıkılmaz → kolinerjik iletim artar;bilişsel belirtilerde hafif düzelme.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde bazal ön beyin kolinerjik sinapsları. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP2D6 ve CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?Sinaps aralığındaki asetilkolinesteraza geri dönüşlü bağlanıp onu kapatır; asetilkolin yıkılmaz, sinaps aralığında kalma süresi uzar.
Ne olur?Asetilkolin yıkılmaz, kolinerjik iletim artar → bellek ve dikkat belirtileri hafif düzelir, ilerleme yavaşlayabilir. Periferik etki: bradikardi, bulantı, ishal.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ve ağır Alzheimer hastalığı (semptomatik tedavi).
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, iştah azalması ve kilo kaybı, kas krampı, uykusuzluk ya da kâbus, bradikardi, senkop, kalp bloğu, QT uzaması, mide ülseri ve kanama, idrar retansiyonu, nadiren nöbet.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da piperidin türevlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntikolinerjikler etkiyi bozar; beta bloker, digoksin, amiodaronla bradikardi; QT uzatan ilaçlarla torsades riski; NSAİİ ile GİS kanama; CYP2D6/3A4 inhibitörleri (paroksetin, ketokonazol) düzeyi artırır; süksinilkolinle uzamış blok.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında nabız, EKG, kilo ve GİS belirtileri izlenir; senkop ve bradikardide kesilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 5 mg/gün (akşam); 4–6 hafta sonra 10 mg/gün. Ağır Alzheimer'da 23 mg/gün (yan etki artar; yaşlıda seyrek tercih edilir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle titre edilir; ayar gerekmez.
Child-Pugh BYavaş titrasyon; yan etkiler izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Başlangıç 5 mg, gerekirse 10 mg. Bradikardi, senkop, düşme, kilo kaybı ve idrar inkontinansı izlenir. Antikolinerjiklerle birlikte verilmez (etkileşir). Yanıt yoksa ya da ileri evrede kesme gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP B16sınıf üyesi olarak Kalıcı bradikardi, 2.–3. derece blok, açıklanamayan senkop ve uzun QTc'de kullanılmaz.
  • TIME-to-START B3#sınıf üyesi olarak Erken-orta Alzheimer'da bilişsel belirtiler için kolinesteraz inhibitörü başlanabilir (Delphi uzlaşısı yok).

AGS Beers 2023 senkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon); kilo kaybı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez; insan verisi yetersiz.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (22 ticari ad · 16 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alzameddonepezil hidroklorür5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Alzancerdonepezil hidroklorür5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Alzancer Easytabdonepezil hidroklorür5 mg 28 agizda dagilan tablet; 10 mg 28 agizda dagilan tablet
Alzepildonepezil hidroklorür5 mg film kapli tablet
Alzildonepezil hidroklorür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Andemdonepezil hcl5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Ariceptdonepezil hcl5 mg film tablet; 10 mg film kapli tablet
Aricept Evessdonepezil hcl10 mg agizda dagilan tablet
Arypezdonepezil hidroklorür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Dementdonepezil hidroklorür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Deziradonepezil hcl5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Doenzadonepezil hcl5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Doenza Odtdonepezil hidroklorür5 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg ağızda dağılan tablet
Doncepdonepezil hidroklorür5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Donefixdonepezil5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Dozyldonepezil hidroklorür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Dozyl Easydonepezil hidroklorür5 mg agizda dagilan tablet; 10 mg agizda dagilan tablet
Memkardonepezil hcl5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Neuremdonepezil hidroklorür5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Remelefdonepezil hidroklorür5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Rewinddonepezil hidroklorür5 mg efervesan tablet; 10 mg efervesan tablet
Zhedondonepezil hcl5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli

Kombinasyon ürünleri (16): Dement Combi, Dement Combi 10, Dezira Combi, Doenza Combi, Domingo 10/10, Domingo 10/20, Domingo 5/10, Domingo 5/20, Domingo 5/5, Doneptin, Duopezil, Ebicomb, Ginkorem 10, Ginkorem 5, Phocuss, Rememba

22 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 16 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01CA04

Dopamin

Endojen katekolamin; doza bağlı D1, β1 ve α1 agonisti

Dozuna göre dopamin, β1 ve α1 reseptörlerini uyaran inotrop-vazopresör; bradikardik ya da düşük debili hipotansiyonda kullanılır. Tuzağı: 'renal doz' AKI'yi önlemez; aritmi riski noradrenalinden yüksektir.

Etki mekanizması

Etki yeriOtonom sinir sistemi ve kalp-damar › Kalp, böbrek-mezenter damarı ve periferik damar › Hedef hücre zarı › D1, β1 ve α1 reseptörleri (doza göre)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+cAMP üretirdebiyi ve tonusudeğiştirirKatekolamin sinyalisempatik uçtan ve adrenal bezdensalgılanan aracılarSinaps · sempatik uçβ1 / D1 reseptörükalp ve damar hücresinin zarındaKalp ve damar hücresi zarıGs → adenilil siklaz → cAMPhücre içi sinyal yoluHücre içiKalp kasılması ve damar tonusukalp debisi ve kan basıncı belirlenirKalp · damar · dolaşımDopamin: β1, D1ve α1reseptörlerinidoza göre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Debi artar, yüksek dozda basınç yükselir; aritmi ve iskemi riskidoza bağlı artar.Dopaminerjik etki (D1) böbrek kan akımını artırır ama hasta sonlanımını iyileştirmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde kanda serbest dolaşır; kalp, damar ve böbrek damarlarındaki hücre zarı reseptörlerine ulaşır. Hücreye girmez; IV verilir.
Neye etki eder?Düşük dozda D1 (mezenter ve renal damar genişler), orta dozda β1 (kalp kasılması ve hızı), yüksek dozda α1 (damar daralması) reseptörünü uyarır; sinir ucundan noradrenalin salgılatır.
Ne olur?β1: Gs → cAMP artar → kasılma ve debi artar; yüksek dozda α1 ile damar daralır → basınç yükselir. Taşiaritmi riski doza bağlı artar.

Klinik

EndikasyonSemptomatik bradikardi ve hipotansiyon (atropine yanıtsız); düşük debili şok; septik şokta noradrenalin sonrası seçili hastada.
Yan etkilerTaşikardi, atriyal ve ventriküler aritmi, bulantı, kusma, baş ağrısı, anjina, hipertansiyon, periferik iskemi, ekstravazasyonda doku nekrozu.
KontrendikasyonFeokromositoma, kontrolsüz taşiaritmi ya da ventriküler fibrilasyon; MAO inhibitörü kullananda başlangıç dozu yaklaşık onda birine düşürülür.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri ve trisiklikler etkiyi çok artırır; beta blokerler etkiyi azaltır; antipsikotikler ve metoklopramid (D2 blokajı) renal-mezenterik etkiyi azaltır; halotan aritmiyi artırır; IV fenitoin ile hipotansiyon.
DikkatSantral venöz yoldan; ekstravazasyonda fentolamin. 'Düşük doz dopamin' ile AKI önlemek ya da tedavi etmek önerilmez (KDIGO).

Erişkin dozu

2–20 µg/kg/dk IV infüzyon; 2–5 µg/kg/dk dopaminerjik, 5–10 β1, 10 üzeri α1 etki belirginleşir; hedef hemodinamik yanıta göre titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; AKI önleme amacıyla kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans hipotansiyonunda titre edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (hızla metabolize edilir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDüşük doz AKI'yi önlemez; yüksek dozda renal vazokonstriksiyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
Child-Pugh CAyar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda taşiaritmi ve miyokard iskemisi riski yüksektir; en düşük etkili dozla titre edilir. Şokta noradrenalin çoğunlukla tercih edilir. Ekstravazasyon, periferik iskemi ve idrar çıkışı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYaşamı tehdit eden durumda kullanılabilir; uteroplasental perfüzyonu azaltabilir. En düşük dozla ve kısa süreli.
EmzirmeVeri yetersiz; kısa süreli yoğun bakım kullanımında süte geçişi bilinmiyor, oral emilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dobetaldopamin hidroklorür200 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Dopadrendopamin hcl200 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Dopaseldopamin hcl200 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Multiflex Dopaseldopamin hidroklorür800 mcg/ml IV infüzyon için çözelti
Predopamdopamine50 mg/5 ml IV inf, haz, icin kon,coz,iceren 30 ampul x 5 ml; 50 mg/5 ml inf, haz, icin kon,coz,iceren ampul
Sebodopdopamin hidroklorür200 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Steril Dopamin Antigendopamine200 mg 10 ampul

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AG06

Doravirin

Antiretroviral (non-nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)

Günde tek doz alınan yeni kuşak NNRTİ; yemekten bağımsızdır, MSS ve lipid yan etkileri azdır. Enzim indükleyicilerle (rifampisin) birlikte kullanılamaz.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA'dan DNA yapım basamağı › Ters transkriptaz (alosterik cep)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA kopyalarçekirdeğe girergenoma katılırViral RNAhücreye giren HIV RNA'sı sitoplazmadaVirüs RNA'sı · sitoplazmaTers transkriptazviral RNA'dan DNA kopyası yaparVirüs enzimi · sitoplazmaViral DNAkonak genomuna eklenmeye hazır kopyaVirüs DNA'sı · sitoplazmaProvirüs ve yeni virüsDNA konak genomuna katılır, virüsyapılırÇekirdek · konak genomuDoravirin: terstranskriptazınşeklini bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ters transkriptaz çalışamaz → viral DNA yapılmaz, virüs çoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin sitoplazmasında. Oral emilir, hücreye girer ve ters transkriptaza doğrudan bağlanır (fosforillenmesi gerekmez).
Neye etki eder?Ters transkriptazın katalitik bölgesinin yanındaki NNRTİ cebine bağlanır; enzimin şeklini bozar. Birinci kuşak NNRTİ'lere dirençli bazı virüslere de etkilidir.
Ne olur?Enzim DNA zincirini uzatamaz → viral DNA yapılmaz → virüs çoğalamaz.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda naif ve virolojik baskılanmış hastada kombinasyon tedavisinin parçası.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, yorgunluk, baş dönmesi, ishal, anormal rüya; genellikle iyi tolere edilir.
KontrendikasyonDoravirine aşırı duyarlılık; güçlü CYP3A indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron, mitotan, enzalutamid) ile birlikte.
EtkileşimlerCYP3A indükleyicileri düzeyi düşürür (rifabutinle günde 2 kez 100 mg); güçlü CYP3A inhibitörleri düzeyi artırır (doz ayarı çoğunlukla gerekmez); belirgin başka etkileşim yok.
DikkatRifampisin gerektiğinde başka antiretroviral seçilir. Tenofovir ve lamivudinle sabit doz kombinasyonu vardır.

Erişkin dozu

Oral 100 mg günde 1 kez, yemekle ya da aç karnına. Rifabutinle 100 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl ≥ 30).
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle, tek ajan olarak ayar önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; dikkatle.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %76; veri sınırlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. MSS ve lipid etkileri azdır, yaşlıda iyi tolere edilir. Rifampisin gibi indükleyicilerle birlikte kullanılmaz; çoğul ilaç listesi gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanım kılavuzlarda sınırlı veriyle sürdürülür ya da alternatif seçilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pifeltrodoravirin100 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Delstrigo

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05CB13

Dornaz alfa

İnhale rekombinant DNaz (mukolitik enzim)

Balgamdaki hücre dışı DNA'yı parçalayan inhale rekombinant insan DNaz I enzimi; kistik fibrozda akciğer işlevini korur. Diğer solunum hastalıklarında yararı gösterilmemiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu lümeni (balgam) › Hücre dışı; mukus ve purulan sekresyon › Hücre dışı DNA

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA salarkıvamı artırırtıkarNötrofil ölümüenfekte balgamda çok sayıda nötrofilyıkılırHava yolu lümeniHücre dışı DNAuzun zincirler balgamı kıvamlı veyapışkan yaparBalgam · hücre dışı DNAKıvamlı balgamsiliyalarla atılamaz, tıkanma veenfeksiyonBronş lümeniHava yolu tıkanmasıenfeksiyon ve iltihap döngüsü sürerBronş duvarıDornaz alfa:balgamdakiDNA'yı keser✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: DNA zincirleri kesilir → balgam sulanır, atılımı kolaylaşır; kistikfibrozda alevlenmeler azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hava yolu lümeninde, balgamın içinde. Nebülizörle solunur; hücreye girmez, hücre dışındaki DNA'ya ulaşır.
Neye etki eder?Ölü nötrofillerden salınan uzun hücre dışı DNA zincirlerini fosfodiester bağlarından keser (DNaz I enzimi).
Ne olur?Balgamın viskozitesi ve yapışkanlığı azalır → silia ve öksürükle atılım kolaylaşır; akciğer işlevi korunur, alevlenme azalır.

Klinik

EndikasyonKistik fibrozda akciğer işlevinin korunması (FVC %40 ve üzerinde olanlarda ruhsatlı).
Yan etkilerSes kısıklığı, farenjit, öksürük, göğüs ağrısı, ateş; nadiren döküntü ve konjonktivit; solunum yolunda geçici kötüleşme.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere (CHO ürünleri) aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; diğer solunum tedavileriyle (β2 agonist, steroid) kullanılabilir.
DikkatYalnız jet nebülizörle inhale edilir; çözelti başka ilaçla aynı hazneye karıştırılmaz. Ampuller buzdolabında saklanır, ışıktan korunur.

Erişkin dozu

Kistik fibroz: 2,5 mg (1 ampul) günde 1 kez nebülizörle; bazı hastalarda günde 2 kez denenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (inhale, sistemik düzey ihmal edilebilir). PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda nadir kullanılır; nebülizör kullanımı ve ses kısıklığı izlenir. Kistik fibrozlu yetişkinde uzmana yönlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik maruziyet ihmal edilebilir; yeterli insan verisi yok. Kistik fibrozda gerekli görülürse yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSistemik düzey çok düşük; süte anlamlı geçiş beklenmez. Kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pulmozymedornase alfa2,5 mg/2,5 ml inhalasyon çözeltisi

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

DPP-4 inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · DPP-4 inhibitörü (gliptin)

İnkretin yıkımını durduran oral antidiyabetikler: hipoglisemi riski düşük, kilo nötr. Tuzak: linagliptin dışındakiler böbrek yetersizliğinde doz azaltılır; pankreatit nadirdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak, pankreas ve kan › İnkretin hormonlar (GLP-1, GIP) › Endotel zarı ve kanda DPP-4 enzimi › DPP-4 (dipeptidil peptidaz-4)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılanıp kanageçerenzimlekarşılaşırkesilir veinaktifleşirBesin alımıince bağırsak L ve K hücreleri GLP-1 veGIP salgılarİnce bağırsak · L ve K hücresiAktif GLP-1 ve GIPβ hücresinde insülini uyarır, αhücresinde glukagonu baskılarKan · plazmaDPP-4 enzimikanda ve endotel zarında; inkretinleridakikalar içinde keserEndotel zarı · DPP-4İnaktif parçalarinsülin salgısını uyaramaz, böbrekleatılırKan · plazmaDPP-4inhibitörleri:DPP-4'ü kanda vezarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İnkretinler yıkılmaz → aktif GLP-1 ve GIP artar; glukoza bağımlıinsülin artar, glukagon azalır, HbA1c hafif düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve endotel hücrelerinin zar yüzeyinde (bağırsak, böbrek, karaciğer damar yatağı). Oral alınan ilaç emilir, dolaşımda enzimin aktif bölgesine bağlanır.
Neye etki eder?DPP-4 enzimini (zarda ve kanda serbest bulunan proteaz) geri dönüşümlü kapatır; inkretin hormonların (GLP-1, GIP) yıkımı yavaşlar.
Ne olur?Aktif GLP-1 ve GIP artar → yemekle glukoza bağımlı insülin artar, glukagon azalır. Kilo nötr, hipoglisemi azdır; etki GLP-1 agonistlerinden zayıftır.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet (tek başına ya da metformin, sülfonilüre, insülinle kombinasyon); böbrek yetersizliği olan diyabetlide linagliptin ayarsız kullanılır.
Yan etkilerGenellikle iyi tolere edilir: baş ağrısı, nazofarenjit, üst solunum yolu enfeksiyonu; akut pankreatit (nadir), şiddetli eklem ağrısı, büllöz pemfigoid, kalp yetmezliği nedeniyle yatışta artış (saksagliptin, alogliptin).
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık, tip 1 diyabet ve diyabetik ketoasidoz; pankreatit öyküsünde kaçınılır.
EtkileşimlerACE inhibitörüyle anjiyoödem riski artabilir; insülin ve sülfonilüreyle hipoglisemi (sülfonilüre dozu azaltılır); güçlü CYP3A4 inhibitörleri saksagliptin düzeyini artırır; GLP-1 agonistiyle birlikte kullanılmaz (ek yarar yok).
DikkatŞiddetli ve sürekli karın ağrısında pankreatit düşünülüp ilaç kesilir. Kalp yetmezliği riski olanlarda saksagliptin ve alogliptin kaçınılır. GLP-1 reseptör agonistiyle birlikte verilmez.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir (serimizde kayıtlı üye yoktur). Sitagliptin 100 mg/gün; vildagliptin 50 mg günde iki kez; saksagliptin 5 mg/gün; linagliptin 5 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Sitagliptin 50 mg; vildagliptin 50 mg/gün; saksagliptin eGFR ≤ 45'te 2,5 mg; alogliptin 12,5 mg; linagliptin ayarsız.
eGFR 15–29Sitagliptin 25 mg; saksagliptin 2,5 mg; alogliptin 6,25 mg; vildagliptin 50 mg/gün; linagliptin ayarsız (5 mg).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Sitagliptin 25 mg; saksagliptin 2,5 mg; linagliptin 5 mg ayarsız; alogliptin 6,25 mg.
HemodiyalizSitagliptin 25 mg, saksagliptin 2,5 mg; linagliptin 5 mg ayarsız. Seanstan bağımsız verilir.
Periton diyaliziLinagliptin ayarsız; sitagliptin 25 mg. Diğerlerinde veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (az). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite yok; nadiren AİN bildirilmiştir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ASitagliptin, saksagliptin, linagliptin, alogliptin ayarsız; vildagliptin önerilmez.
Child-Pugh BSitagliptin, saksagliptin, linagliptin ayarsız; vildagliptin önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; linagliptin dikkatle kullanılabilir, vildagliptin önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipoglisemi riski düşüktür (tek başına); kırılgan yaşlıda tercih edilir. Böbrek işlevine göre doz ayarlanır (linagliptin ayarsız). Saksagliptin kalp yetmezliğinde kaçınılır; pankreatit ve bullöz pemfigoid akılda tutulur.

  • TIME-to-STOP G6sınıf üyesi olarak Saksagliptin kalp yetmezliğinde kullanılmaz; hastaneye yatış riski artar.

AGS Beers 2023 saksagliptin ve alogliptin kalp yetmezliğinde dikkatle kullanılır; sınıfta pankreatit ve bullöz pemfigoid bildirilmiştir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor ya da hayvanda gösterilmiş; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Sitagliptin, Vildagliptin, Saksagliptin, Linagliptin, Alogliptin

↑ DizinATC A10BJ05

Dulaglutid

GLP-1 reseptör agonisti (haftalık)

Haftada bir deri altına uygulanan GLP-1 reseptör agonisti; glukoza bağlı insülini artırır, kilo ve kardiyovasküler olayı azaltır. Diyabetik böbrek hastalığında eGFR düşükken de ayar gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem (pankreas) › Pankreas beta hücresi; beyin; mide › Hücre zarı (dış yüz) › GLP-1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)L hücresisalgılarreseptörebağlanır+sinyal verirBesin alımıglukoz ve yağ ince bağırsaktaki Lhücrelerini uyarırİnce bağırsak · L hücresiGLP-1 salgılanırbağırsak hormonu (inkretin); DPP-4enzimiyle dakikalar içinde yıkılırKan · GLP-1GLP-1 reseptörübeta hücresi, beyin tokluk merkezi, mideBeta hücresi · GLP-1 reseptörüİnsülin ↑, glukagon ↓, tokluk ↑kan şekeri düşer, mide boşalmasıyavaşlar, iştah azalırKan ve beyin · metabolik etkiDulaglutid:GLP-1reseptörünü uzunsüre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör sürekli uyarılır → yemekle ve glukoza bağlı insülin artar,glukagon azalır, kilo verilir. Hipoglisemi riski düşük, kardiyovasküler ve böbrekolaylarında yarar gösterilmiştir.Doğal GLP-1 dakikalar içinde yıkılır; yıkıma dayanıklı analog reseptörü haftalarca uyarır.Bulantı-kusma dehidratasyonla AKI yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas beta hücresinin zarında; ayrıca beyin tokluk merkezi ve mide. Haftada bir deri altına verilir, kanda dolaşır (yarı ömür yaklaşık 5 gün).
Neye etki eder?Zardaki GLP-1 reseptörünü uyarır (agonist). Fc'ye kenetlenmiş analog DPP-4 ile yıkılmaz, reseptörü haftalarca uyarır.
Ne olur?Glukoza bağlı insülin artar, glukagon azalır, mide boşalması yavaşlar, iştah düşer → kan şekeri ve kilo azalır; GİS yan etkisi, hipoglisemi riski düşük.

Klinik

EndikasyonYetişkin tip 2 diyabet (tek başına ya da kombinasyon); kilo ve aterosklerotik kardiyovasküler olay azaltımı (REWIND); diyabetik böbrek hastalığında glisemi ve kardiyorenal yarar.
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, iştahsızlık; sıvı kaybına bağlı prerenal AKI; kolelitiyazis, pankreatit; kalp hızında hafif artış; enjeksiyon yeri reaksiyonu; hipoglisemi (insülin ya da sülfonilüreyle).
KontrendikasyonMedüller tiroid kanseri öyküsü ya da MEN2; bilinen aşırı duyarlılık. Pankreatit öyküsünde dikkat.
Etkileşimlerİnsülin ve sülfonilüre dozu azaltılır (hipoglisemi); mide boşalmasını yavaşlattığı için ağızdan ilaçların emilimi gecikebilir; ACE inhibitörü, diüretik ve SGLT2 inhibitörüyle GİS kayıplarında hipovolemi riski.
DikkatŞiddetli kusma ya da ishalde hipovolemi ve AKI riski nedeniyle RAS blokeri, diüretik ve SGLT2 inhibitörüne ara verilir. Gebelik planlanıyorsa en az 1 ay önce kesilir; emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

0,75 mg deri altı haftada bir; yanıt yetersizse en az 4 hafta sonra 1,5 mg. Türkiye'de ürünler 0,75 mg ve 1,5 mg kalemlerdir (bazı ülkelerde 3 mg ve 4,5 mg). Yemeklerden bağımsız, haftanın aynı günü.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kusma/ishalde sıvı ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama gerekmez; deneyim sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; kusma/ishale bağlı hipovolemik AKI bildirilmiş.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez. Bulantı, ishal, iştah ve kilo kaybı (kırılgan yaşlıda sarkopeni), dehidratasyon ve AKI, safra taşı, pankreatit görülebilir. Sülfonilüre ya da insülinle birlikteyse hipoglisemiyi azaltmak için doz düşürülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte önerilmez, insülin tercih edilir; gebelik planlanıyorsa önceden bırakılır.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Trulicitydulaglutide0,75 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 1,5 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AX21

Duloksetin

SNRI (serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü)

Serotonin ve noradrenalin geri alımını kapatan SNRI; depresyon, yaygın anksiyete, diyabetik nöropatik ağrı, fibromiyalji, kronik kas-iskelet ağrısı. CrCl < 30'da ve kronik karaciğer hastalığında kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik ve noradrenerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT ve NET taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörleriuyarırgeri alımlasonlanırSerotonin ve noradrenalin salımısinir ucundan sinaps aralığına çıkarSinaps aralığıPostsinaptik reseptörlerduygudurum ve ağrı kontrol sinyaliPostsinaptik zarSERT ve NET geri alımıaminler presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERT/NETDuloksetin: SERTve NET'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Serotonin ve noradrenalin geri alımı kapanır, sinapsta düzeyleriartar → depresyon, anksiyete ve nöropatik ağrı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde ve omurilikte serotonerjik ve noradrenerjik sinapslar (inen ağrı inhibitör yolları dahil). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ve 2D6 ile yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin (SERT) ve noradrenalin (NET) taşıyıcılarını kapatır; belirgin muskarinik, histamin ya da α1 etkisi yoktur.
Ne olur?Sinapsta serotonin ve noradrenalin artar → antidepresan ve anksiyolitik etki; omurilikte inen ağrı inhibisyonu güçlenir → nöropatik ağrı azalır.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu, diyabetik periferik nöropatik ağrı, fibromiyalji, kronik kas-iskelet ağrısı (osteoartrit, bel ağrısı), stres inkontinansı (bazı ülkelerde).
Yan etkilerBulantı, ağız kuruluğu, kabızlık, baş dönmesi, uykusuzluk ya da sedasyon, terleme, kan basıncı yükselmesi, idrar retansiyonu, hiponatremi/SIADH, karaciğer enzim yüksekliği, kanama eğilimi, kesme sendromu, serotonin sendromu, düşme.
KontrendikasyonKontrolsüz dar açılı glokom, MAO inhibitörleri (14 gün ara), CrCl < 30, karaciğer yetmezliği ya da siroz, fluvoksamin ve siprofloksasinle (güçlü CYP1A2 inhibitörleri) birlikte kullanım.
EtkileşimlerFluvoksamin, siprofloksasin düzeyi çok artırır (CYP1A2); paroksetin, fluoksetin, kinidin (CYP2D6) düzeyi artırır; MAOİ, linezolid, triptan, tramadolle serotonin sendromu; NSAİİ, antikoagülanla kanama.
DikkatHipertansiyonlu hastada KB izlenir; yaşlıda Na izlenir. Alkol fazla kullanılıyorsa karaciğer hasarı riski.

Erişkin dozu

Depresyon: 60 mg/gün tek doz (30 mg ile başlanabilir). Nöropatik ağrı: 60 mg/gün. Yaşlı: 30 mg ile başlanır. En çok 120 mg/gün. CrCl < 30'da kullanılmaz. Kesme yavaş yapılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda 30 mg ile başlanır.
eGFR 15–29CrCl < 30: kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; veri yetersiz.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (yüksek protein bağlanması nedeniyle az beklenir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi; idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKullanılmaz (karaciğer yetmezliği).
Child-Pugh CKullanılmaz (karaciğer yetmezliği).

Yaşlıda kullanım

30 mg ile başla, 60 mg/gün; CrCl < 30'da kullanılmaz. Hiponatremi (Na izle), düşme, kan basıncı yükselmesi, idrar retansiyonu ve kanama izlenir; kesme yavaş yapılır.

  • TIME-to-STOP B5 eGFR < 30'da düzey artar; kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B4#sınıf üyesi olarak Kontrolsüz hipertansiyonda SNRI kan basıncını yükseltir; Delphi uzlaşısı yok.

AGS Beers 2023 düşme/kırık öyküsünde kaçınılır; SIADH ve hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar risk dengesiyle kullanılır. Geç gebelikte yenidoğanda adaptasyon sendromu ve postpartum kanama riski artabilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede önerilmez (ürün bilgisi), alternatif tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cymbaltaduloksetin hcl30 mg gastro-rezistan sert kapsül
Doletinduloksetin hidroklorür pelletleri20 mg gastro-rezistan sert kapsül; 40 mg gastro-rezistan sert kapsül
Dosetiaduloksetin hcl30 mg kapsül; 60 mg kapsül
Dulatecduloksetin hidroklorür30 mg gastro-rezistan sert kapsül; 60 mg gastro-rezistan sert kapsül
Dulaxatduloksetin hcl60 mg kapsül
Dulesterduloksetin hcl30 mg kapsul; 60 mg kapsul
Duloxatduloksetin hcl30 mg kapsül
Duloxxduloksetin hidroklorür30 mg gastro-rezistan sert kapsul; 60 mg gastro-rezistan sert kapsul
Duxaltaduloksetin hidroklorür pelletleri30 mg gastro-rezistan sert kapsül; 60 mg gastro-rezistan sert kapsül
Duxetduloksetin hidroklorür30 mg gastro-rezistan sert kapsül; 60 mg gastro rezistan sert kapsül
Dyloxiaduloksetin hidroklorür30 mg gastro-rezistan sert kapsül; 60 mg gastro-rezistan sert kapsül
Komoxduloksetin hcl20 mg gastro-rezistan sert kapsül; 40 mg gastro-rezistan sert kapsül
Loduxduloksetin hcl30 mg gastro-rezistan sert kapsül; 60 mg gastro-rezistan sert kapsül
Nexetinduloksetin hidroklorür20 mg kapsul; 40 mg kapsul

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FF03

Durvalumab

Anti-PD-L1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)

Tümördeki PD-L1'i bloke eden kontrol noktası inhibitörü; akciğer, safra yolu ve karaciğer kanserinde kullanılır. Tuzaklar: pnömonit (kemoradyoterapi sonrası), kolit, hepatit, endokrinopati, nefrit.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Tümör mikroçevresi · tümör hücresi ve T hücresi › Tümör hücresi zarı › PD-L1 ligandı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PD-L1 ilekarşılaşırT hücreyibaskılartümör kaçarT hücresi tümörü tanırTCR, tümör antijenini MHC üzerindetanıyıp T hücresini aktive ederT hücre zarı · TCRPD-1/PD-L1 temasıtümördeki PD-L1, T hücresindeki PD-1'ebağlanır; SHP-2'yi çağırırTümör hücre zarı · PD-L1T hücresi baskılanırTCR/CD28 sinyali söner, sitokin veöldürme işlevi düşerT hücresi içi · SHP-2Tümör kaçışıT hücresi tümör hücresini öldüremezTümör mikroçevresiDurvalumab:tümördekiPD-L1'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PD-L1 kapanır → T hücresindeki PD-1'e bağlanamaz; T hücresibaskılanmaz ve tümörü öldürür.Fren kalktığı için sağlıklı dokulara karşı bağışıklık yanıtı da artar (kolit, pnömonit,nefrit gibi yan etkiler).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre dışında: kanda serbest dolaşır (IV antikor hücre içine girmez), tümör mikroçevresine geçer ve T hücresi ya da tümör hücresi yüzeyindeki PD-1/PD-L1 hedefine bağlanır.
Neye etki eder?Tümör ve bağışıklık hücrelerinin zarındaki PD-L1'e bağlanır; PD-L1'in T hücresindeki PD-1'e ve CD80'e bağlanmasını engeller (ligandı kapatır).
Ne olur?PD-1 sinyali durur → T hücresi baskılanmaz, tümör antijenine yanıt sürer → T hücresi tümörü öldürür; aşırı bağışıklık normal organlarda ilişkili yan etkiler yapar.

Klinik

EndikasyonKemoradyoterapi sonrası evre III inoperabl NSCLC; sınırlı ve yaygın evre küçük hücreli akciğer kanseri; biliyer yol kanseri ve hepatoselüler karsinom; metastatik NSCLC ve endometriyum kanseri (kombinasyonla).
Yan etkilerÖksürük, yorgunluk, döküntü, ishal, artralji, tiroid işlev bozukluğu; bağışıklık ilişkili: pnömonit, kolit, hepatit, nefrit, hipofizit, adrenal yetmezlik, tip 1 DM, miyokardit; infüzyon reaksiyonu.
KontrendikasyonDurvalumaba ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin farmakokinetik etkileşim yok. Sistemik kortikosteroid ve immünosüpresifler etkiyi azaltabilir (başlamadan önce kaçınılır; irAE tedavisi hariç). PPI ICI nefriti riskini artırabilir.
DikkatBaşlamadan önce ve her kürde TSH, karaciğer enzimleri, kreatinin, glukoz izlenir; kemoradyoterapi sonrası dispne ve öksürükte pnömonit düşünülür. irAE'de ilaç ara verilir, ≥ evre 2'de kortikosteroid.

Erişkin dozu

IV: 10 mg/kg 2 haftada bir ya da 1500 mg 4 haftada bir (> 30 kg; kombinasyonda 1500 mg 3–4 haftada bir). Evre III NSCLC'de en çok 12 ay. 30 kg altında kiloya göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok, dikkatle kullanılabilir.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBağışıklık ilişkili akut tübülointerstisyel nefrit (ICI nefriti) olabilir; PPI ve NSAİİ riski artırır; kreatinin ve idrar tetkiki izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri yetersiz; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda irAE sıklığı genel olarak benzer; öksürük-dispne (pnömonit), ishal, yorgunluk ve kreatinin artışı sorgulanır. PPI ve NSAİİ gereksizse kesilir (ICI nefriti). Kırılgan hastada yarar-risk bireyselleştirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikFetal zarar ve düşük riski (hayvanda); gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 3 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeIgG süte geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 3 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Imfinzidurvalumab120 mg/2,4 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 500 mg/10 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04CB02

Dutasterid

5-alfa redüktaz inhibitörü (tip 1 ve 2)

Testosteronun dihidrotestosterona dönüşümünü engelleyen ilaç; BPH'de prostat hacmini küçültür ve idrar retansiyonu riskini azaltır. PSA düzeyini yaklaşık yarıya düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme sistemi › Prostat bezi (epitel ve stroma) › Prostat hücresinin içi (sitoplazma) › 5-alfa redüktaz tip 1 ve tip 2

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)5-alfa redüktazdönüştürürreseptörü aktiveederhücre çoğalmasıyaparTestosterontestisten salınır, prostata ulaşırKan · testosteronDihidrotestosteron (DHT)prostatta 5-alfa redüktaz ile oluşurProstat hücresi · sitoplazmaAndrojen reseptörü etkisiprostat hücresinde gen yazılımınıartırırProstat hücresi · çekirdekProstat büyümesi (BPH)hacim artar, üretra daralırProstat dokusuDutasterid:5-alfa redüktazıkapatır, DHToluşmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DHT yapımı durur → prostat küçülür ve idrar akımı iyileşir; PSAyaklaşık yarıya düşer, bu nedenle prostat kanseri taramasında yorum değişir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Prostat hücresinin içinde. Ağızdan alınır, kanda dolaşır; yağda çözünen ilaç hücre zarından geçerek enzime ulaşır.
Neye etki eder?5-alfa redüktaz tip 1 ve tip 2 enzimlerine bağlanıp kapatır; testosteronun dihidrotestosterona (DHT) dönüşümü durur.
Ne olur?Serum DHT %90'dan fazla düşer → androjen reseptörü uyarısı azalır, prostat küçülür (3–6 ay) → idrar akımı artar; PSA yaklaşık yarıya iner.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır semptomlu benign prostat hiperplazisi (tamsulosinle kombinasyonda daha etkili); akut idrar retansiyonu ve cerrahi gereksinimi riskinin azaltılması.
Yan etkilerLibido azalması, erektil işlev bozukluğu, ejakülasyon bozukluğu, jinekomasti ve meme hassasiyeti, nadiren depresyon; yüksek dereceli prostat kanseri tanısında gecikme.
KontrendikasyonKadınlar, çocuklar ve ergenler; ağır karaciğer yetmezliği; ilaca ya da diğer 5-alfa redüktaz inhibitörlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, ketokonazol, diltiazem, verapamil) düzeyi artırabilir; alfa blokerlerle birlikte hipotansiyon izlenir.
DikkatTedavi altında PSA 6. ayda yaklaşık yarıya düşer: yorumlarken ikiyle çarpılır. Kapsüle gebe kadının ya da doğurganlık çağındaki kadının dokunması erkek fetüsün anormal gelişimine yol açabilir. Tedavi süresince ve sonrasında 6 ay kan bağışı yapılmaz.

Erişkin dozu

0,5 mg günde bir kez (yumuşak kapsül); tamsulosin 0,4 mg ile sabit doz kombinasyonu da vardır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Çalışılmamış; ayar gerekmesi beklenmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; ayar gerekmesi beklenmez.
HemodiyalizÇalışılmamış; ayar gerekmesi beklenmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (yüksek protein bağlanması); veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle kullanılır; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BDikkatle kullanılır; çalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kontrendike kabul edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz sabit 0,5 mg/gün; etki 3–6 ayda gelir. PSA yaklaşık yarıya iner (6. aydan sonra PSA'yı 2 ile çarp). Tamsulosinle kombinasyonda ortostatik hipotansiyon artar; libido, ejakülasyon ve depresyon yan etkileri sorulur.

  • TIME-to-START G2#sınıf üyesi olarak Büyük prostatta alfa-1 bloker ile 5-alfa redüktaz inhibitörü kombinasyonu uygundur (uzlaşı sağlanamamış kriter).

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: erkek fetüsün dış genital gelişimini bozar; gebe ya da gebe kalabilecek kadın kapsüle dokunmamalı. Gebe partnerle kondom kullanılır.
EmzirmeKadınlarda endikasyonu yok; kullanılmaz. Kullanan erkek 6 ay kan bağışı yapmaz.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adutaxdutasterid0,5 mg yumuşak kapsül
Avodartdutasteride0,5 mg yumusak kapsul
Beprosdutasterid0,5 mg yumuşak kapsül
Dutaprosdutasterid0,5 mg yumusak kapsul
Restaddutasterid0,5 mg yumuşak kapsül
Urovelisdutasterid0,5 mg yumuşak kapsül

Kombinasyon ürünleri (1): Tuodapro Duo

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX22

Ebastin

2. kuşak H1 antihistaminik (piperidin)

Karaciğerde aktif metaboliti karebastine dönüşen, günde tek doz 2. kuşak H1 blokeri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. CYP3A4 inhibitörleriyle QT etkileşimi olasılığı tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıEbastin:karebastine olupH1'i zardakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon azdır.Ön ilaçtır: etkinin aracısı karaciğerdeki aktif metabolit karebastindir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?Karaciğerde karebastine dönüşür; karebastine H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist).
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel ve sürekli alerjik rinit, kronik idiyopatik ürtiker.
Yan etkilerAğız kuruluğu, baş ağrısı, uyku hali; nadiren karın ağrısı, aşırı duyarlılık, karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonAğır karaciğer yetmezliği, ilaca aşırı duyarlılık; uzun QT öyküsü ya da hipokalemi varlığında kaçınılır.
EtkileşimlerKetokonazol, itrakonazol ve eritromisin düzeyi artırıp QTc'yi uzatabilir; rifampisin düzeyi düşürür; alkolle uyku hali artar.
DikkatQT uzatan ilaçlarla, uzun QT'de ve hipokalemide kaçınılır; ağır karaciğer yetmezliğinde doz sınırlıdır.

Erişkin dozu

Erişkin: 10 mg günde 1 kez; gerekirse 20 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29En çok 10 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 10 mg/gün; veri sınırlı.
HemodiyalizEn çok 10 mg/gün; veri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı sınırlı dozlu yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn çok 10 mg/gün; dikkatle kullan.
Child-Pugh BEn çok 10 mg/gün.
Child-Pugh CÖnerilmez (klinik veri yok).

Yaşlıda kullanım

10 mg/gün ile başla; sedasyon ve düşmeyi izle. QT uzatan ilaçlarla (makrolid, azol antifungal) birlikte kullanma; uzun QT ve hipokalemide kaçın. Ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde en çok 10 mg.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır, loratadin ya da setirizin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ebafitebastin10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Kestineebastin10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AF03

Edoksaban

Doğrudan faktör Xa inhibitörü (DOAK)

Oral faktör Xa inhibitörü; nonvalvüler AF'de inme önleme ve VTE tedavisinde kullanılır. Tuzak: CrCl > 95'te AF'de etkinlik azalır; CrCl 15–50, ≤ 60 kg ya da P-gp inhibitörüyle doz yarıya iner.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Plazma enzimi (serbest ve pıhtıya bağlı) › Faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)protrombinikeserfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xaprotrombinaz kompleksinin enzimi;protrombini keserKan · serbest ve kompleksteki XaTrombin (FIIa)fibrinojeni fibrine çevirir, trombositiuyarırKan · trombinFibrin pıhtısıatriyum ve derin venlerde trombüsoluştururDamar ve atriyum · trombüsEdoksaban:faktör Xa'yıdoğrudan kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Faktör Xa kapanır → trombin yapılamaz; pıhtı oluşumu azalır, AF'deinme ve VTE riski düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Oral ilaç bağırsaktan emilir; kandaki serbest ve protrombinaz kompleksine bağlı faktör Xa'ya ulaşır.
Neye etki eder?Faktör Xa'nın aktif bölgesine doğrudan ve geri dönüşümlü bağlanır; antitrombin gerektirmez.
Ne olur?Protrombin trombine çevrilemez → trombin yapımı azalır → fibrin yapımı ve trombosit aktivasyonu azalır; AF'de ve VTE'de pıhtı oluşumu engellenir.

Klinik

EndikasyonNonvalvüler atriyal fibrilasyonda inme ve sistemik emboli önleme; DVT ve PE tedavisi (parenteral antikoagülan sonrası) ve nüks önleme.
Yan etkilerKanama (GİS, ürogenital, burun, cerrahi), anemi, döküntü, karaciğer enzim yüksekliği; nadiren anafilaksi.
KontrendikasyonAktif klinik anlamlı kanama, kanama riskli lezyon, ağır kontrolsüz HT, mekanik kapak, orta-ağır mitral stenoz, orta-ağır karaciğer yetmezliği ve koagülopati, gebelik. Nonvalvüler AF’de CrCl > 95 mL/dk (yalnız ABD ürün bilgisi).
EtkileşimlerP-gp inhibitörleri (siklosporin, dronedaron, eritromisin, ketokonazol) edoksaban düzeyini artırır: doz 30 mg'a; rifampisin, karbamazepin, fenitoin düşürür (kaçınılır); NSAİİ, antiagregan ve diğer antikoagülanla kanama.
DikkatCrCl Cockcroft-Gault ile başlangıçta ve yılda en az bir kez hesaplanır. Nonvalvüler AF’de CrCl > 95 mL/dk ise ABD ürün bilgisine göre kullanılmaz (kutulu uyarı: iskemik inme riski artar, başka antikoagülan seçilir). AB/Türkiye KÜB’ünde bu bir kontrendikasyon değildir; yüksek CrCl’de yarar-risk dikkatle değerlendirilir. Uyarı VTE endikasyonuna genellenmez. Cerrahide 24 saat önce kesilir.

Erişkin dozu

60 mg günde 1 kez; CrCl 15–50 mL/dk, ≤ 60 kg ya da belirli P-gp inhibitörleriyle 30 mg günde 1 kez. Nonvalvüler AF’de CrCl > 95 mL/dk ise ABD’de kullanılmaz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 6060 mg günde 1 kez. NVAF’de CrCl > 95: ABD ürün bilgisine göre kullanılmaz; AB KÜB’ünde dikkatle.
eGFR 30–59CrCl 30–50: 30 mg günde 1 kez; 51–59: 60 mg.
eGFR 15–29CrCl 15–29: 30 mg günde 1 kez; yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 15 ve diyalizde önerilmez; kullanılmaz.
HemodiyalizÖnerilmez; deneyim sınırlı.
Periton diyaliziÖnerilmez; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (diyalizle yaklaşık %7 uzaklaşır; önemsiz). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim kanamayı artırır, antikoagülan ilişkili nefropati nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; kaçınılması önerilir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz yaşa göre değil CrCl, kilo (≤ 60 kg) ve P-gp inhibitörüne göre ayarlanır; kanama ve düşme riski, böbrek işlevi yılda en az bir kez (kırılganlıkta 6 ayda) izlenir. Düzensiz kullanım ve bilişsel bozulma uyumu etkiler.

  • TIME-to-START A4sınıf üyesi olarak Nonvalvüler AF'de CHA₂DS₂-VASc'a göre oral antikoagülan başlanması gereken yaşlıda DOAK seçeneklerinden biridir.
  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antitrombotik kullanımında kanama artar.
  • TIME-to-STOP A24sınıf üyesi olarak Antikoagülan alan hastaya ek endikasyon olmadan aspirin ya da klopidogrel eklemek kanamayı artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir (AB); hayvanda üreme toksisitesi ve kanama riski; etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeKontrendikedir; süte geçer.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Edoxtraedoksaban tosilat monohidrat15 mg film kaplı tablet; 30 mg film kaplı tablet; 60 mg film kaplı tablet
Lixianaedoksaban tosilat15 mg film kapli tablet; 30 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AG03

Efavirenz

Antiretroviral (non-nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)

Günde tek doz verilen NNRTİ; MSS yan etkileri (rüya, baş dönmesi, depresyon) ve çok sayıda CYP etkileşimi vardır. Bugün daha çok dolutegravir gibi seçenekler tercih edilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA'dan DNA yapım basamağı › Ters transkriptaz (alosterik cep)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA kopyalarçekirdeğe girergenoma katılırViral RNAhücreye giren HIV RNA'sı sitoplazmadaVirüs RNA'sı · sitoplazmaTers transkriptazviral RNA'dan DNA kopyası yaparVirüs enzimi · sitoplazmaViral DNAkonak genomuna eklenmeye hazır kopyaVirüs DNA'sı · sitoplazmaProvirüs ve yeni virüsDNA konak genomuna katılır, virüsyapılırÇekirdek · konak genomuEfavirenz: terstranskriptazınşeklini bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ters transkriptaz çalışamaz → viral DNA yapılmaz, virüs çoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin sitoplazmasında. Oral emilir, yağda çözünür, BOS'a da geçer; hücreye girer ve ters transkriptaza doğrudan bağlanır (fosforillenmesi gerekmez).
Neye etki eder?Ters transkriptazın katalitik bölgesinin yanındaki hidrofobik cebe (NNRTİ cebi) bağlanır; enzimin şeklini bozar.
Ne olur?Enzim DNA zincirini uzatamaz → viral DNA yapılmaz → virüs çoğalamaz. HIV-2'ye etkisizdir.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda kombinasyon antiretroviral tedavinin parçası (naif ve deneyimli).
Yan etkilerBaş dönmesi, uykusuzluk, canlı rüyalar, konfüzyon, depresyon, psikoz, döküntü, transaminaz ve lipid yükselmesi, QT uzaması, jinekomasti.
KontrendikasyonEfavirenze aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetersizliği; vorikonazol (standart dozda), elbasvir/grazoprevir, sarı kantaron ile birlikte.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicisi: bedakilin, vorikonazol, statinler, hormonal kontraseptifler, metadon, takrolimus ve siklosporin düzeyleri düşer; QT uzatan ilaçlarla dikkat; rifampisinle 800 mg düşünülür.
DikkatGece, aç karnına alınması MSS yan etkilerini azaltır. Depresyon, psikoz ya da intihar öyküsünde kaçınılır. Kontraseptif etkinliği azalabilir.

Erişkin dozu

Oral 600 mg günde 1 kez, gece yatarken ve aç karnına (genellikle tenofovir + emtrisitabin ya da lamivudinle).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması > %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; düzey ve karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BÖnerilmez; gerekirse düzey izlemiyle.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda baş dönmesi, konfüzyon ve depresyon düşme riskini artırır; gece, aç karnına verilir. CYP indüklemesi nedeniyle çoğul ilaç kullanımında (statin, antikoagülan, antiepileptik) etkileşimler sorgulanır. Karaciğer testleri izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGüncel kılavuzlar 1. trimester dahil tüm trimesterlerde kullanımına izin verir (nöral tüp kusuru artışı gösterilmedi); alternatifler genellikle tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Stocrinefavirenz600 mg film tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03CA02 · C01CA26

Efedrin

Sempatomimetik amin (doğrudan ve dolaylı etkili alfa/beta agonist)

Noradrenalin salımını artırıp reseptörleri doğrudan uyaran sempatomimetik; anestezide hipotansiyon tedavisinde kullanılır. Efedra (ma huang), dekonjestanlar ve guaifenesin kombinasyonlarında bulunur.

Etki mekanizması

Etki yeriSempatik sinir sistemi › Sempatik sinir ucu ve hedef organlar › Sinir ucu vezikülü ve hedef hücre zarı › Noradrenalin deposu; alfa/beta reseptörler

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salınır+bağlanır+daraltır vehızlandırırNoradrenalin depolarısempatik sinir ucundaki veziküllerSinir ucu · vezikülNoradrenalin salımısinapsa boşalırSinaps aralığıAlfa-1 · beta-1 uyarısıdamar ve kalp reseptörlerindeDamar ve kalp hücre zarıKan basıncı · nabız ↑damar daralır, kalp hızlanırDolaşımEfedrin: depodansalımı artırır,reseptörü uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Noradrenalin salımı ve doğrudan reseptör uyarısı artar → kan basıncıve nabız yükselir, bronşlar genişler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Sempatik sinir ucunda (depodan salım) ve damar-kalp-bronş hücrelerinin zarında. Ağızdan ya da damardan alınır, sinir ucuna taşıyıcıyla girer.
Neye etki eder?Veziküllerden noradrenalin salımını artırır (dolaylı) ve alfa-1, beta-1, beta-2 reseptörlerini doğrudan uyarır (karışık etki).
Ne olur?Damar daralır, kalp hızı ve debisi artar → kan basıncı yükselir; bronşlar genişler. Tekrarlayan dozlarda depo azalır, etki zayıflar (taşifilaksi).

Klinik

EndikasyonAnestezi sırasında hipotansiyon, nazal dekonjesyon (kombinasyonlarda), bronkospazm; bazı kombinasyonlarda öksürük ve soğuk algınlığı.
Yan etkilerTaşikardi, hipertansiyon, çarpıntı, aritmi, tremor, anksiyete, uykusuzluk, idrar retansiyonu; yüksek doz ve kötüye kullanımda hipertansif kriz, inme ve böbrek taşı.
KontrendikasyonŞiddetli hipertansiyon, koroner hastalık, aritmi, feokromositoma, MAO inhibitörü kullanımı, dar açılı glokom.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri (hipertansif kriz), diğer sempatomimetikler, trisiklik antidepresanlar, linezolid; beta blokerler etkiyi azaltır.
DikkatEfedrin ve guaifenesin kombinasyonlarının kötüye kullanımı ve efedra takviyeleri böbrek taşı yapabilir (derste taş nedenleri arasında). Efedra ve psödoefedrin içeren ürünler hipertansiyon, kardiyovasküler olay ve feokromositoma benzeri tablo yapabilir.

Erişkin dozu

Hipotansiyonda 5–10 mg IV bolus, gerekirse 3–5 dakikada tekrar (en çok yaklaşık 50 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; basınç izlenir.
eGFR 15–29Düşük doz, uzun aralık; basınç izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz, uzun aralık; basınç izlenir.
HemodiyalizVeri sınırlı; basınç izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfedra ve efedrin kötüye kullanımı böbrek taşı yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük doz (5 mg) ve kan basıncı izlemiyle verilir. Taşikardi, aritmi, hipertansiyon, anksiyete, uykusuzluk ve idrar retansiyonu (BPH) riski. Koroner hastalıkta kaçınılır; taşifilaksi gelişir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSezaryen anestezisinde hipotansiyon için kullanılır; fetal asidoz bildirilmiştir; diğer endikasyonlarda kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte huzursuzluk olabilir; tek doz uygun, tekrarlayan kullanımda kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 11 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Efedrin Arsan Tabletefedrin hcl
Efedrin Hidroklorur Oselefedrin hidroklorür0,05 g/ 1 ml ı,m,/ı,v,/s,c,enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (11): Arkodin Sirop, Astma Sanol Aerosol, Astma Sanol Şurup, Broksin, Defeks Surup, Eupnase Surup, Fenokodin Öksürük Şurubu, Ludicodine Surup, Opsis Surup, Tusipan Şurup, Ökodin Şurup

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 11 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BG06

Eksemestan

Steroid yapıda aromataz inaktivatörü (irreversibl)

Aromatazı kalıcı (suisid) kapatan steroid yapılı oral ilaç; postmenopozal HR pozitif meme kanserinde, genellikle tamoksifen sonrası kullanılır. Kemik kaybı, eklem ağrısı ve ilaç etkileşimi (CYP3A4 indükleyicileri) önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriÖstrojen sentezi (periferik yağ, meme, tümör) › Aromataz ifade eden hücreler › Endoplazmik retikulum › Aromataz (CYP19A1) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aromataza gireröstrojenedönüşürtümörü uyarırAndrostenedion · testosteronadrenalden gelen androjenler, östrojeninöncüsüdürKan · androjenAromataz (CYP19A1)androjenleri östrojene çeviren enzimHücre içi · ER zarıÖstron · östradiolpostmenopozalde ana östrojen kaynağıKan · östrojenÖstrojen reseptörlü tümörER pozitif hücre östrojenle çoğalırMeme tümörü dokusuEksemestan:aromatazı kalıcıolarak kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aromataz kalıcı kapanır, östrojen yapılamaz → ER pozitif tümörünöstrojen uyarısı kesilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Postmenopozalde östrojen yağ, kas ve tümör dokusunda üretilir. Ağızdan alınan ilaç dolaşımdan hücreye girer; enzim hücre içi ER zarındadır.
Neye etki eder?Androstenedion benzeri steroid yapı: aromatazın aktif bölgesine bağlanıp kalıcı (irreversibl) bağ kurarak enzimi yok eder (suisid inhibisyon).
Ne olur?Enzim yeniden sentezlenene kadar östrojen üretimi durur, düzey %85–95 azalır → ER pozitif tümör uyarısı kesilir; kemik kaybı ve artralji gelişebilir.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal kadında HR pozitif erken meme kanserinde 2–3 yıl tamoksifen sonrası adjuvan tedavi; antiöstrojen sonrası ilerleyen ileri meme kanseri.
Yan etkilerSıcak basması, eklem ve kas ağrısı, kemik yoğunluğu azalması ve kırık, yorgunluk, uykusuzluk, terleme, bulantı, baş ağrısı, kanda karaciğer enzimlerinde artış.
KontrendikasyonGebelik, emzirme, premenopozal kadın, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) düzeyi düşürür, doz 50 mg'a çıkarılabilir; östrojen içeren ilaçlar etkiyi azaltır.
DikkatBaşlangıçta ve periyodik kemik yoğunluğu ölçülür; kalsiyum ve D vitamini eksikliği giderilir. Yemekten sonra alınır (emilim artar).

Erişkin dozu

25 mg günde 1 kez, yemekten sonra; güçlü CYP3A4 indükleyicisi varsa 50 mg.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar önerilmez; düzey artar, izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerilmez; veri sınırlı, dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek protein bağlanması (%90) nedeniyle az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüzey 2–3 kat artar; ayar önerilmez, izlemle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle ve izlemle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Doz ayarı gerekmez. Kemik kaybı, kırık, eklem ağrısı, uykusuzluk ve yorgunluk sık; başlangıçta DEXA, kalsiyum ve D vitamini yeterliliği, düşme riski değerlendirilir. Yemekten sonra alınır.

  • TIME-to-START E1#uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Aromataz inhibitörü kemik kaybı yapar; kalsiyum ve D vitamini yetersizse takviye edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: hayvanda embriyo-fetal toksisite; postmenopozal olmayan kadında kullanılmaz.
EmzirmeKontrendike; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aromasineksemestan25 mg draje
Exetuexemestane25 mg film kapli tablet
Femmexeksemestan25 mg film kapli tablet (30 film kapli tablet)

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BJ01

Eksenatid

GLP-1 reseptör agonisti

GLP-1 reseptörünü uyaran deri altı ilaç; tip 2 diyabette glukoza bağlı insülini artırıp glukagonu azaltır. Bulantı sık; pankreatit ve safra taşı uyarıdır; ağır böbrek yetmezliğinde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas ve beyin › β hücresi ve hipotalamus › Hücre zarı › GLP-1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+cAMP üretirinsülini vedoygunluğuartırırBesin alımıbağırsak hücreleri GLP-1 (ve GIP)salgılarİnce bağırsak mukozasıGLP-1 reseptörüβ hücresi ve beyin zarında Gs bağlıreseptörβ hücresi · reseptör zarıcAMP artışıβ hücresinde insülin salgısı, beyindedoygunluk sinyali tetiklenirβ hücresi ve nöron içiGlisemi ve iştahinsülin artar, glukagon azalır, mideboşalması ve iştah yavaşlarKan · glukozEksenatid: GLP-1reseptörünüzarda uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılınca cAMP artar → glukoza bağlı insülin yükselir,glukagon ve iştah düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Deri altından kana geçer; β hücresi ve beyin gibi dokuların hücre zarına ulaşır. İlaç hücreye girmez, zardaki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GLP-1 reseptörüne bağlanıp onu uyarır (agonist); reseptöre bağlı Gs proteini cAMP üretimini artırır.
Ne olur?Glukoza bağlı insülin artar, glukagon azalır, mide boşalması ve iştah yavaşlar → yemek sonrası glukoz ve kilo düşer; hipoglisemi riski düşüktür.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette metformin, sülfonilüre ya da bazal insülinle birlikte glisemik kontrol (kısa etkili ya da haftalık form).
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, iştah azalması, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu (haftalıkta nodül); nadiren akut pankreatit, safra taşı, akut böbrek hasarı.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık, ağır böbrek yetmezliği (kreatinin klirensi < 30), ağır gastroparezi; haftalık formda medüller tiroid kanseri ve MEN2 öyküsü.
EtkileşimlerMide boşalmasını geciktirir: oral ilaç emilimi (antibiyotik, kontraseptif) değişir, varfarinde INR izlenir; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi artar.
DikkatPankreatit şüphesinde kesilir ve yeniden başlanmaz; bulantı-kusmada dehidratasyon ve AKI riskine karşı sıvı alımı. Yaşlıda ve zayıfta kilo kaybı izlenir.

Erişkin dozu

Kısa etkili: 5 mcg günde 2 kez (kahvaltı ve akşam yemeği öncesi), 1 ay sonra 10 mcg. Uzun salımlı: 2 mg haftada 1 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Dikkatle; kısa etkilide 5 mcg ile başla, yavaş artır; GI kaynaklı dehidratasyonu izle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (kreatinin klirensi < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBulantı, kusma ve dehidratasyonla akut böbrek hasarı ve böbrek yetmezliği kötüleşmesi bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle kullan.
Child-Pugh CDeneyim sınırlı; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Bulantı, iştah ve kilo kaybı yaşlıda sarkopeni, dehidratasyon ve AKI riskini artırır: yavaş titre et, oral alımı izle. eGFR < 30'da kullanma. Sülfonilüre ve insülinle birlikte dozlarını azalt (hipoglisemi).

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Byettaeksenatid5 µg/20 µl SC kullanima hazir dolu enjeksiyon kalemi icinde cozelti; 10 µg/40 µl SC kullanima hazir dolu enjeksiyon kalemi icinde cozelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA25 · L04AJ01

Ekulizumab

Anti-C5 monoklonal antikor (kompleman inhibitörü)

C5'in yıkımını engelleyerek zar saldırı kompleksinin oluşumunu durduran kompleman inhibitörü; aHÜS ve PNH'nin tedavisi.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi · kompleman › Kan (plazma) › Hücre dışı, kanda serbest › C5 proteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)C5 konvertazoluşurC5 konvertazC5'i bölerbirleşirKompleman aktivasyonuklasik, lektin ya da alternatif yol; C3konvertaz oluşurKan · plazmaC5kompleman zincirinin kesişme noktasıKan · plazmaC5a + C5bC5a iltihap çağırır, C5b zarı delenkompleksi başlatırKan · plazmaC5b-9 (MAK)hücre zarında delik → hemoliz, endotelhasarı (TMA)Hücre zarı · MAK deliğiEkulizumab: C5'ebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MAK oluşmaz → hemoliz ve trombotik mikroanjiyopati durur.C3 ve opsonizasyon çalışmaya devam eder; Neisseria'yı öldürmek için MAK gerektiğindenmeningokok riski artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilen antikor hücreye girmez; kanda serbest dolaşan C5'e bağlanır.
Neye etki eder?Serbest C5'e bağlanıp C5 konvertazın C5'i C5a ve C5b'ye bölmesini engeller. C3 ve opsonizasyon çalışmaya devam eder.
Ne olur?C5a ve C5b-9 (MAK) oluşmaz → hemoliz ve endotel hasarı (TMA) durur. MAK Neisseria'yı da öldürür → meningokok aşısı ve profilaksi gerekir.

Klinik

EndikasyonAtipik hemolitik üremik sendrom, paroksismal noktürnal hemoglobinüri, jeneralize miyastenia gravis, nöromiyelitis optika spektrum hastalığı.
Yan etkilerMeningokok ve diğer kapsüllü bakteri enfeksiyonları, baş ağrısı, infüzyon reaksiyonu, nazofarenjit.
KontrendikasyonMeningokok enfeksiyonu; aşısız ve antibiyotik profilaksisi almayan hasta.
EtkileşimlerPlazmaferez ve IVIG ilacı uzaklaştırır; ek doz gerekir.
DikkatMeningokok aşıları (ACWY ve B) en az 2 hafta önce yapılır; acil başlanırsa aşı korumasına kadar antibiyotik verilir. Hasta uyarı kartı taşır; ateşte hemen başvurur. Kesilmesi TMA ya da hemoliz nüksü yapabilir.

Erişkin dozu

aHÜS: 900 mg IV haftada bir × 4, 5. hafta 1200 mg, sonra 1200 mg iki haftada bir. PNH: 600 mg haftada bir × 4, 5. hafta 900 mg, sonra 900 mg iki haftada bir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok. Plazma değişiminde evet: seans sonrası ek doz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Meningokok enfeksiyonu riski nedeniyle tedaviden önce aşı ve gerekirse antibiyotik profilaksisi şart. Ateş ve baş ağrısında acil değerlendirme.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli endikasyonda (aHÜS, PNH) sürdürülür; plasentadan sınırlı geçer, dozlar gebelikte artırılması gerekebilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirme genellikle uygun kabul edilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bekemveculizumab300 mg/30 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Elizariaeculizumab300 mg/30 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Solirisekulizumab300 mg/30 ml konsantre infüzyon çözeltisi

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Elbasvir

NS5A inhibitörü (HCV; grazoprevirle sabit doz kombinasyon)

HCV NS5A proteinini bloke eden antiviral; grazoprevirle sabit dozlu kombinasyon (elbasvir/grazoprevir) halinde evre 4–5 KBH ve diyaliz hastalarında genotip 1 ve 4 hepatit C tedavisinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · sitoplazma › Viral replikasyon kompleksi (ER zarı) › HCV NS5A proteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NS3/4A proteazkeserNS5A kompleksikurarNS5B polimerazRNA'yı çoğaltırHCV RNA ve poliproteinkonak ribozomunda tek poliproteinyapılırHCV RNA · hepatosit içiOlgun viral proteinlerNS3/4A proteaz ile kesilirViral proteinler · sitoplazmaReplikasyon kompleksiNS5A ile kurulurER zarı · replikasyon kompleksiYeni viral RNA ve virionNS5B polimeraz kopyalarYeni HCV RNA · virionElbasvir:NS5A'yı kapatır,komplekskurulmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Replikasyon kompleksi kurulamaz, virion montajı bozulur → viral RNAyapımı ve virion salımı durur; viremi kaybolur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre içi organel
Nerede?Hepatositin içinde, ER zarındaki viral replikasyon kompleksinde. Ağızdan alınır, kanla karaciğere gelir ve hücre içinde hedefe bağlanır.
Neye etki eder?HCV NS5A proteini (enzim değil, replikasyon ve montaj düzenleyicisi): ilaç bağlanıp işlevini bozar. Grazoprevirle birlikte verilir; o NS3/4A proteazı tutar.
Ne olur?Replikasyon kompleksi kurulamaz, virion montajı bozulur → viral RNA yapımı durur, viremi kaybolur.

Klinik

EndikasyonGenotip 1 ve 4 kronik hepatit C; evre 4–5 KBH ve diyaliz hastalarında (C-SURFER).
Yan etkilerYorgunluk, baş ağrısı, bulantı; tedavi sırasında geç ALT yükselmesi; HBV reaktivasyonu.
KontrendikasyonOrta-ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh B-C); OATP1B1/3 inhibitörleri (siklosporin, atazanavir, darunavir), güçlü CYP3A indükleyicileri (rifampisin, sarı kantaron, karbamazepin, fenitoin), efavirenz.
EtkileşimlerTakrolimus düzeyi artar (izlenir); siklosporin ile birlikte kullanılmaz; atorvastatin ≤ 20 mg, rosuvastatin ≤ 10 mg; güçlü CYP3A indükleyicileri düzeyi düşürür.
DikkatGenotip 1a'da başlamadan NS5A direnç testi istenir. Başlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır. Nakil hastasında takrolimus düzeyi izlenir. Gebelikte veri sınırlıdır.

Erişkin dozu

Elbasvir 50 mg + grazoprevir 100 mg sabit doz, günde bir tablet, 12 hafta; genotip 1a'da NS5A direnç varyantı varsa 16 hafta ribavirinle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; evre 4–5 KBH'de güvenle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; evre 5 KBH'de güvenle kullanılır.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; seans günü ayar yok, diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD'dekine benzer, ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKontrendikedir.
Child-Pugh CKontrendikedir.

Yaşlıda kullanım

Elbasvir/grazoprevir sabit dozdur. Yaşlıda güçlü CYP3A ve OATP1B etkileşimleri (rifampisin, sarı kantaron, efavirenz birlikte kullanılmaz); ALT yükselmesi için 8. haftada karaciğer testi bak. HBV taraması yap. Child-Pugh B–C'de kontrendikedir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte önerilmez, tedavi doğum sonrasına ertelenir. Ribavirinle birlikte kontrendikedir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N02CC06

Eletriptan

Triptan (5-HT1B/1D agonisti)

Akut migren atağını kesen lipofilik 5-HT1B/1D agonisti. Tuzağı: güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir) kontrendike; günde en çok 80 mg.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve kafa damarları › Trigeminovasküler sistem › Hücre zarı (damar düz kası ve presinaptik uç) › 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CGRP salgılariltihapmediyatörü sızarağrı sinyaliiletirTrigeminal sinir ucumeninks damarında CGRP ve P maddesisalgılarTrigeminal uç · presinaptikMeninks damarıCGRP ile genişler, çevre dokuya sızıntıolurMeninks damarı · duraNörojenik inflamasyonağrı reseptörleri duyarlanırDura · çevre dokuTrigeminal ağrı iletimibeyin sapı çekirdeğine ağrı sinyaliTrigeminal çekirdekEletriptan:5-HT1B/1Dreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Damar daralır, CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenikinflamasyon ve ağrı iletimi gerilir; atak kesilir.Koroner damarlarda da 5-HT1B vardır: koroner vazospazm ve göğüs sıkışması yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Meninks damarlarında (5-HT1B, düz kas) ve trigeminal sinir ucunda (5-HT1D, presinaptik zar). Lipofiliktir; kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?5-HT1B ve 5-HT1D reseptörlerinin agonistidir: damar düz kasında 5-HT1B'yi, trigeminal uçta 5-HT1D'yi uyarır.
Ne olur?Genişlemiş kafa damarları daralır; CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenik inflamasyon ve ağrı iletimi gerilir → migren atağı kesilir.

Klinik

EndikasyonAurası olan ya da olmayan akut migren atağı.
Yan etkilerSersemlik, uyku hali, bitkinlik, bulantı, ağız kuruluğu, boyun-göğüs sıkışma hissi, parestezi, geçici kan basıncı artışı; nadiren koroner vazospazm.
Kontrendikasyonİskemik kalp hastalığı, koroner vazospazm, kontrolsüz hipertansiyon, inme ya da geçici iskemik atak, periferik damar hastalığı, hemiplejik ve bazilar migren; 24 saat içinde ergot ya da başka triptan; MAO inhibitörü (son 2 hafta); ağır karaciğer yetmezliği. Son 72 saatte güçlü CYP3A4 inhibitörü (ketokonazol, itrakonazol, eritromisin, klaritromisin, ritonavir, nelfinavir).
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri maruziyeti çok artırır (kontrendike); orta inhibitörler (verapamil, diltiazem, flukonazol) ile dikkat. Ergot, diğer triptan ve MAO inhibitörü ile kullanılmaz.
DikkatBaşlamadan önce kardiyovasküler risk değerlendirilir; ayda en çok 9 gün kullanılır. Kontrolsüz hipertansiyonda kullanılmaz.

Erişkin dozu

Oral 20–40 mg atak başında; 2 saat sonra tekrar edilebilir; günde en çok 80 mg.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı izlenir.
eGFR 15–29Ağır bozuklukta bazı ruhsatlarda kontrendike; kaçınılır, kullanılacaksa 20 mg ve kan basıncı izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır (veri sınırlı; kan basıncı artışı).
HemodiyalizVeri yetersiz; kaçınılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; geçici kan basıncı artışı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

65 yaş üzerinde veri sınırlıdır; koroner ve serebrovasküler hastalık sık olduğundan kardiyovasküler değerlendirme olmadan başlanmaz. En düşük doz (20 mg) tercih edilir. Diltiazem, verapamil ve azol-makrolid etkileşimleri gözden geçirilir; kan basıncı izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte veri sınırlıdır; ilk seçenek parasetamoldür. Yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte az geçer; ürün bilgisi dozdan sonra 24 saat süt atılmasını önerir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Migeleeletriptan hidrobromür20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Relpaxeletriptan40 mg film tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AX10

Eliglustat

Glukozilseramid sentaz inhibitörü (substrat azaltma)

Glukozilseramid sentazı kapatan oral ilaç; Gaucher tip 1 yetişkinde ERT alternatifidir. CYP2D6 genotipine göre dozlanır; CYP2D6 ve CYP3A inhibitörleri ve QT uzatan antiaritmikler tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriLizozomal depo hastalığı yolu › Golgi · makrofaj › Golgi zarı › Glukozilseramid sentaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimle birleşirglukozilseramidyaparlizozomataşınır, birikirSeramid ve UDP-glukozGolgi'de glukozilseramid yapımının hammaddesiGolgi · seramidGlukozilseramid sentazglikosfingolipid sentezinin ilk enzimiGolgi · enzimGlukozilseramidgangliozitlerin ve glikosfingolipidlerinöncülüGolgi → lizozomLizozomda birikimGaucher'de GBA eksikliğiyle makrofajdatoplanırLizozom · makrofajEliglustat:glukozilseramidsentazı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sentaz kapanınca glukozilseramid daha az yapılır → lizozomda birikenyük azalır; dalak büyüklüğü ve trombosit düzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organel
Nerede?Golgi cihazında, glukozilseramid sentezinin yapıldığı membranda. İlaç ağızdan alınıp emilir, hücre içine girer; karaciğerde CYP2D6 ile yıkılır.
Neye etki eder?Glukozilseramid sentaz enzimini kapatır (substrat azaltma).
Ne olur?Glukozilseramid yapımı azalır → lizozomda biriken yük düşer; dalak, karaciğer büyüklüğü ve hematolojik bulgular düzelir.

Klinik

EndikasyonGaucher hastalığı tip 1'li yetişkinlerde (CYP2D6 hızlı, orta ya da yavaş metabolizörlerde) uzun süreli tedavi.
Yan etkilerYorgunluk, baş ağrısı, bulantı, ishal, karın ağrısı, eklem ağrısı; EKG'de PR, QRS ve QTc uzaması (yüksek düzeylerde).
KontrendikasyonHızlı ya da orta metabolizörde CYP2D6 inhibitörü ile CYP3A inhibitörünün birlikte kullanımı; yavaş metabolizörde güçlü CYP3A inhibitörü.
EtkileşimlerParoksetin, fluoksetin, kinidin (CYP2D6) ve ketokonazol, klaritromisin (CYP3A) düzeyi artırır; sınıf IA ve III antiaritmiklerden kaçınılır (QT); greyfurt kaçınılır.
DikkatBaşlamadan önce CYP2D6 genotipi belirlenir; kalp hastalığı, uzun QT ve bradiaritmide kaçınılır. Kapsül bütün yutulur.

Erişkin dozu

CYP2D6 hızlı ya da orta metabolizörde 84 mg günde 2 kez; yavaş metabolizörde 84 mg günde 1 kez; ultra hızlıda önerilmez.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR 30–59Veri sınırlı; dikkatle ve izlemle kullan.
eGFR 15–29Veri sınırlı; uzman gözetiminde dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; uzman gözetiminde.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle kullan; CYP2D6 durumuna göre uzman ayarlar.
Child-Pugh BÖnerilmez.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kalp hastalığı, uzun QT ve çoklu ilaç (CYP2D6/3A inhibitörleri, antiaritmik) sık; başlamadan EKG ve CYP2D6 genotipine bak. Deneyim sınırlıdır; uzman merkezde izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cerdelgaeliglustat tartarat84 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BX05

Eltrombopag

Oral trombopoetin reseptör agonisti (küçük molekül)

TPO reseptörünü (c-Mpl) transmembran bölgeden uyaran oral ilaç; ITP, aplastik anemi ve hepatit C trombositopenisinde kullanılır. Karaciğer hasarı yapar; kalsiyum, demir ve antasitlerle emilimi bozulur.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve kemik iliği › Megakaryosit öncüleri › Hücre yüzeyi (zar, transmembran bölge) › TPO reseptörü (c-Mpl)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+sinyali açartrombosit yaparEndojen TPOkaraciğerin yaptığı büyüme faktörüKan · kemik iliğic-Mpl reseptörümegakaryosit zarında; JAK2'ye bağlıMegakaryosit zarı · c-MplJAK2–STAT5 sinyaliçoğalma ve olgunlaşma genlerini açarMegakaryosit içiTrombosit üretimimegakaryosit parçalanır, trombosit kanageçerKemik iliği → kanEltrombopag:c-Mpl'i zariçinden uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: c-Mpl uyarılır → megakaryosit çoğalıp olgunlaşır; trombosit sayısıyükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik iliğinde megakaryosit öncülerinin zarında. Oral alınır, kanla kemik iliğine gelir; reseptörün zar içindeki bölgesine bağlanır.
Neye etki eder?c-Mpl'nin transmembran bölgesine, endojen TPO'dan farklı bir yerden bağlanıp reseptörü uyarır (agonist); JAK2–STAT5 yolunu açar. Aplastik anemide hematopoetik kök hücreyi de uyarır.
Ne olur?Megakaryosit çoğalması ve olgunlaşması artar → 1–2 haftada trombosit sayısı yükselir; aplastik anemide üç seri kan hücresi artabilir. Kesilince değer geri düşer.

Klinik

EndikasyonKronik ITP (dirençli), ağır aplastik anemi (ilk basamak ya da yanıtsızlıkta), interferon tedavisi öncesi hepatit C'ye bağlı trombositopeni.
Yan etkilerKaraciğer enzim yüksekliği ve hepatotoksisite, baş ağrısı, bulantı, ishal, katarakt, tromboz (portal ven dahil), kemik iliği retikülin artışı; kesince rebound trombositopeni.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; kronik karaciğer hastalığında trombosit hedefi aşırı yükseltmek tromboz riski nedeniyle önerilmez.
EtkileşimlerKalsiyum, demir, magnezyum, alüminyum ve çinko içeren ürünlerle şelasyon: ilaçtan 2 saat önce ya da 4 saat sonra alınır; rosuvastatin düzeyi artar (OATP1B1/BCRP); lopinavir/ritonavir düzeyi düşürebilir.
DikkatAç karnına alınır. Başlangıçta ve sonra karaciğer enzimleri düzenli izlenir; ALT ≥ 3×ÜSN'de ilaç kesilir. Trombosit hedefi ≥ 50 × 10⁹/L; normale getirmek amaçlanmaz.

Erişkin dozu

ITP: 50 mg günde 1 kez (Doğu Asya kökenli ve orta-ağır karaciğer yetmezliğinde 25 mg), en çok 75 mg. Aplastik anemi: 50 mg günde 1, en çok 150 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; dikkatle ve yakın izlemle kullan.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; yakın izlemle kullan.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar gerekmez, dikkatle izle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine >%99 bağlı). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kreatinin ve proteinüri artışı, nadiren glomerülonefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ABaşlangıç 25 mg; karaciğer enzimleri sık izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç 25 mg; yalnız yarar riski aşıyorsa, yakın izlem.
Child-Pugh CBaşlangıç 25 mg; tromboz ve dekompanzasyon riski yüksek, yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Doz ayarı yaşa göre gerekmez; 25–50 mg ile başla. Yaşlıda tromboz, katarakt ve karaciğer enzim yüksekliği izlenir. Çok ilaç alıyorsa kalsiyum, demir ve antasitlerle zamanlama (2 saat önce, 4 saat sonra).

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvanlarda embriyofetal toksisite. Gebelikte önerilmez; etkili korunma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi hayvanlarda gösterildi; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Etrangeltrombopag olamin25 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet
Geltroeltrombopag olamin12,5 mg film kaplı tablet; 25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 75 mg film kaplı tablet
Revoladeeltrombopag olamin12,5 mg film tablet; 25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet
Revopageltrombopag seskietanolamin12,5 mg film kapli tablet; 25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 75 mg film kaplı tablet
Rompageltrombopag olamin25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 75 mg film kaplı tablet
Trotrageltrombopag olamin12,5 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 75 mg film kaplı tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BX06

Emisizumab

Bispesifik monoklonal antikor (faktör VIIIa taklitçisi)

Faktör IXa ve faktör X'u birbirine bağlayan bispesifik antikor; faktör VIII'in yerini tutar, haftalık-aylık deri altı profilaksi sağlar. aPCC ile birlikte ağır TMA ve tromboz yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · aktif trombosit yüzeyi › Hücre dışı; faktör IXa–X köprüsü › Faktör IXa ve faktör X

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)X'u yaklaştırırtrombin yapar+pıhtı oluştururFaktör IXaaktif trombosit yüzeyinde bulunurTrombosit yüzeyi · fosfolipidFaktör VIIIa (eksik)IXa ile X'u bir araya getirirKan · plazmaFaktör X aktivasyonuXa protrombini trombine çevirirKanama yeri · plazmaFibrin pıhtısıkanama dururKanama yeri · damarEmisizumab: IXaile X'ukenetleyipVIIIa'yı takliteder+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: IXa ve X yan yana gelir → VIII olmadan tenaz işlevi görülür; trombinüretilir, kanama atakları azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada ve aktif trombosit yüzeyinde. Deri altından verilir, kana geçer; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Bir koluyla faktör IXa'ya, diğeriyle faktör X'a bağlanıp ikisini yan yana getirir; VIIIa'nın tenaz işlevini taklit eder. VIII ile yapı benzerliği yoktur, inhibitörden etkilenmez.
Ne olur?X aktifleşir → trombin üretimi artar → fibrin pıhtısı oluşur → hemofili A'da kanama sayısı azalır; VIII antikoru (inhibitör) etkiyi bozmaz.

Klinik

EndikasyonFaktör VIII inhibitörlü ya da inhibitörsüz hemofili A'da kanama epizodu profilaksisi.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, baş ağrısı, artralji, ateş, ishal; aPCC ile trombotik mikroanjiyopati ve tromboz; aPTT temelli testlerde girişim.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimleraPCC ile birlikte 24 saatte 100 U/kg üzerinde TMA ve tromboz bildirilmiştir: kaçınılır; rFVIIa ile dikkat; aPTT ve aPTT-bazlı faktör VIII testleri yanıltıcıdır.
DikkatKanama atağında inhibitörlü hastada aPCC yerine mümkünse rFVIIa ya da düşük doz faktör VIII. Laboratuvara ilaç alındığı bildirilir; kromojenik (sığır) test kullanılır.

Erişkin dozu

Deri altı: ilk 4 hafta 3 mg/kg haftada 1 kez, sonra 1,5 mg/kg haftada 1, ya da 3 mg/kg 2 haftada 1, ya da 6 mg/kg 4 haftada 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiaPCC ile birlikte trombotik mikroanjiyopati (AKI) bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda tromboz ve TMA riski (özellikle aPCC ile), kalp-damar hastalığı birlikte izlenir. aPTT ve faktör VIII ölçümleri yanıltıcıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçer (IgG4); veri sınırlı. Hemofili A taşıyıcısı gebede yarar riski aşıyorsa kullanılabilir (uzman kararı).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; IgG olarak az geçmesi beklenir. Yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Hemlibraemicizumab30 mg/ 1 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti; 60 mg/ 0,4 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti; 105 mg/ 0,7 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti; 150 mg/ 1 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BK03

Empagliflozin

SGLT2 inhibitörü

Proksimal tübülde glikoz ve sodyum geri emilimini azaltan SGLT2 inhibitörü; tip 2 diyabette, kalp yetmezliğinde ve KBH'de (diyabetli veya diyabetsiz) kardiyorenal koruma sağlar.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Proksimal tübül (S1-S2 segmenti) › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › SGLT2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)proksimal tübüleulaşırgeri emermacula densa'yaaz Na⁺ giderGlomerül filtratıglikoz ve sodyum tübüle süzülürProksimal tübül lümeniSGLT2 (proksimal tübül)glikozu sodyumla birlikte hücreye alırApikal zar · SGLT2Glikoz ve Na⁺ kana dönersüzülen glikozun yaklaşık %90'ı gerialınırPeritübüler kanHiperfiltrasyondistal Na⁺ azalır, afferent gevşer,glomerül içi basınç artarGlomerül kılcallarıEmpagliflozin:SGLT2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glikoz ve Na⁺ idrarla kaybolur → kan şekeri ve volüm azalır; distalNa⁺ artışıyla afferent daralır, glomerül içi basınç düşer (ilk haftalarda bekleneneGFR düşüşü) ve böbrek korunur.Genital mantar enfeksiyonu, hacim kaybı ve euglisemik ketoasidoz riski; eGFR düştükçe glukozdüşürücü etki azalır, böbrek ve kalp koruması sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Böbrekte proksimal tübülün ilk segmentlerinde. Oral ilaç kandan tübül lümenine geçer ve hedefine idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Apikal zardaki SGLT2'ye (Na⁺-glikoz ortak taşıyıcısı) bağlanıp kapatır; hücre içine girmez. Süzülen glikozun yaklaşık %90'ını bu taşıyıcı geri alır.
Ne olur?Glikoz ve Na⁺ idrarda kalır → glikozüri, natriürez. Distal Na⁺ ↑ → tübüloglomerüler geri bildirimle afferent daralır, glomerül içi basınç düşer → KBH ve kalp yetmezliğinde koruma.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet, kalp yetmezliği (EF’den bağımsız), kronik böbrek hastalığı (diyabetli ve diyabetsiz; EMPA-KIDNEY). Polikistik böbrek hastalığında ve böbrek hastalığı için yakın dönemde immünsüpresif tedavi alan hastada KBH tedavisi için önerilmez (çalışılmadı).
Yan etkilerGenital mantar enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu, volüm açığı ve hipotansiyon, öglisemik diyabetik ketoasidoz, Fournier gangreni (nadir), başlangıçta eGFR'de geçici düşüş (yüzde 30'a kadar kabul edilir).
KontrendikasyonEmpagliflozine ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık (AB KÜB ve ABD etiketinde tek kontrendikasyon). Gebelikte (ikinci-üçüncü trimester) ve emzirmede kullanılması önerilmez; tip 1 diyabette kullanılmaz, ketoasidoz öyküsünde kaçınılır (uyarı).
EtkileşimlerDiüretik, insülin ve sülfonilüre ile hipovolemi-hipoglisemi (doz azaltılır); lityum düzeyi düşebilir; ACEi/ARB ile birlikte eGFR izlenir.
DikkatCerrahiden 3 gün önce kesilir (ketoasidoz). Hastalık, kusma, dehidratasyon günlerinde ara verilir. Polikistik böbrek hastalığında ve böbrek hastalığı için yakın dönemde immünsüpresif tedavi alan hastada KBH tedavisi için önerilmez (çalışılmadı). Gebelikte kullanılmaz, emzirmede önerilmez. Genital hijyen eğitimi verilir. KBH endikasyonunda geri ödeme koşulları güncel SUT’a göre kontrol edilir.

Erişkin dozu

10 mg günde 1 kez (KBH ve kalp yetmezliğinde sabit doz); diyabette gerekirse 25 mg. Aç ya da tok alınabilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 6010 mg/gün.
eGFR 30–5910 mg/gün.
eGFR 15–29KBH/KY için eGFR ≥ 20'de başlanır, 10 mg/gün; glisemik etkisi zayıf.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 20'de başlanmaz; başlanmışsa diyalize dek sürdürülebilir.
HemodiyalizBaşlanmaz (veri yok).
Periton diyaliziBaşlanmaz (veri yok).
Diyalizle uzaklaşmaHD: önemsiz; PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiİlk haftalarda hemodinamik eGFR düşüşü beklenir; hacim kaybında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; maruziyet artar, deneyim sınırlı.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

10 mg/gün; yaşa bağlı ayar gerekmez. Hacim kaybı, ortostatik hipotansiyon ve düşme (diüretikle birlikte), genitoüriner enfeksiyon, euglisemik ketoasidoz. Hastalık, kusma ve ameliyat öncesi ara verilir; diüretik dozu gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP G8sınıf üyesi olarak Glisemik kullanım için eGFR < 45 eşiği eskidir; güncel KBH/kalp yetersizliği endikasyonunda eGFR ≥ 20'de sürdürülür.

AGS Beers 2023 dikkatle kullan (ürogenital enfeksiyon, euglisemik ketoasidoz, hacim kaybı).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek gelişimi nedeniyle kullanılmaz.
EmzirmeÖnerilmez.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · 8 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Emjardiempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Emladipempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Empacrosempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Empafelempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Empalfoempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Empanceempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kapli tablet
Empatorempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Epicloempagliflozin25 mg film kaplı tablet
Gliflomedempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Glyzardaempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Jardianceempagliflozin10 mg film kapli tablet; 25 mg film kapli tablet
Jardiflozempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Jardolixempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet
Ubıkaempagliflozin10 mg film kaplı tablet; 25 mg film kaplı tablet

Kombinasyon ürünleri (8): Emjardi-met, Emladipmet, Empacros Met, Empafel Met, Empance Met, Empavera Met, Epiclo-met, Synjardy

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 8 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA02

Enalapril

ACE inhibitörü

Anjiyotensin dönüştürücü enzimi kapatan ön ilaç; karaciğerde aktif biçimi enalaprilata dönüşür. Hipertansiyon, proteinürik KBH ve kalp yetmezliğinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan dolaşımı ve böbrek › Endotel hücresi (akciğer, böbrek) › Hücrenin kana bakan yüzeyi › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin parçalarACE dönüştürürAT1 reseptörünüuyarırAnjiyotensinojenkaraciğerin yaptığı plazma proteiniKan · plazmaAnjiyotensin Irenin parçalar; kendi etkisi yokKan · plazmaAnjiyotensin IIgüçlü vazokonstriktör; efferentarteriyolü daraltır, aldosteronsalgılatırEndotel yüzeyi · ACE'de yapılırAT1 etkisidamar daralması, tuz-su tutulumu,intraglomerüler basınç ↑Düz kas · AT1 reseptörüEnalaprilat: ACEenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II azalır → efferent arteriyol ve sistemik damarlargevşer, aldosteron düşer → kan basıncı, intraglomerüler basınç ve proteinüriazalır; ilk haftalarda kreatinin hafif artabilir. Bradikinin birikir → öksürük veanjiyoödem.Enalaprilat böbrekle atılır ve diyalizle uzaklaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar endotelinin kana bakan yüzeyinde (özellikle akciğer ve böbrek). Ön ilaç karaciğerde enalaprilata dönüşür; kandaki enalaprilat enzime hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Enalaprilat, zara bağlı ACE'nin çinko içeren aktif bölgesine bağlanıp enzimi kapatır; ACE kininaz II olduğundan bradikinin yıkımı da durur.
Ne olur?AT I → AT II dönüşümü azalır, bradikinin birikir → efferent arteriyol ve damar gevşer, aldosteron düşer → kan basıncı, glomerül içi basınç ve proteinüri azalır; öksürük riski.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, proteinürik KBH (diyabetik ve diyabetik olmayan), sistolik kalp yetmezliği, asemptomatik sol ventrikül disfonksiyonu.
Yan etkilerKuru öksürük, hipotansiyon (ilk doz), hiperkalemi, kreatinin artışı (> % 30 ise doz azaltılır), anjiyoödem, nadiren nötropeni ve döküntü.
KontrendikasyonACE inhibitörü anjiyoödemi öyküsü; gebeliğin 2. ve 3. trimesteri; iki yanlı renal arter darlığı ya da tek böbrekte darlık (dikkatle); sakubitril/valsartanla birlikte (36 saat ara bırakılır).
EtkileşimlerK⁺ tutucu diüretikler, K⁺ takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus, heparin (hiperkalemi); NSAİİ + diüretikle birlikte "üçlü vurgun" (AKI); lityum düzeyi artar; sakubitril/valsartan (anjiyoödem).
DikkatGebelikte 2. ve 3. trimesterde fetotoksiktir (oligohidramniyos, fetal böbrek yetmezliği); kadınlarda kontrasepsiyon. Emzirmede kabul edilebilen ACE inhibitörlerindendir. Poliakrilonitril (AN69) membranlı HD'de anaflaktoid reaksiyon yapabilir. Hastalık günlerinde (kusma, ishal, ateş) geçici kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 5 mg/gün ile başlanır, 10-40 mg/gün (tek ya da iki doz). Kalp yetmezliği: 2,5 mg günde iki kez ile başlanır, hedef 10-20 mg günde iki kez. Başlangıçtan 1-2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölçülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–595 mg ile başlanır, tansiyona göre titre edilir.
eGFR 15–292,5 mg/gün; K⁺ ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,5 mg/gün; tansiyona göre titre edilir, K⁺ yakın izlenir.
Hemodiyaliz2,5 mg/gün; diyaliz günü seanstan sonra verilir.
Periton diyalizi2,5 mg/gün ile başlanır, titre edilir; PD için veri sınırlıdır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (enalaprilat); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik GFR düşüşü (kreatinin %30'a dek artış kabul), hiperkalemi; iki yanlı renal arter darlığında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÖn ilaç: dönüşüm azalabilir, yanıt öngörülemez; düşük dozla başlanır.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; yanıta göre titre edilir.
Child-Pugh CDüşük dozla ve izlemle; asitli sirozda HRS/AKI tetikleyebilir, kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

2,5 mg ile başla, 1–2 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve AKI (dehidratasyon, diüretik, NSAİİ ile) riski vardır; öksürük sık. Başlangıçtan ve her doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölç.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak EF ≤ %40 sistolik kalp yetmezliğinde ya da STEMI sonrası ACE inhibitörü verilir.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Proteinürili ya da albüminürili diyabette ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 KBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.
EmzirmeSüte az geçer, tercih edilen ACE inhibitörlerindendir; yenidoğan ve preterm bebekte kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 8 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Enapressenalapril maleat10 mg tablet; 20 mg tablet
Enaprilenalapril maleat5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet
Ketansifenalapril hcl5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet
Konverilenalapril maleat · enalapril5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (8): Enapril Plus Tablet, Eneas 10, Enit, Konveril Plus, Tansiprex, Zalepril, Zanipress, Zanitek

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 8 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Enfuvirtid

HIV füzyon inhibitörü (gp41 hedefli)

HIV'in hücre zarıyla kaynaşmasını gp41 üzerinden engelleyen, deri altına enjekte edilen antiretroviral; enjeksiyon yerinde lokal amiloid birikimine yol açabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV / CD4 hücresi › Virüs zarı – konak zarı arası › Hücre dışı (kan) › gp41 HR1 bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yapısı değişirkatlanır,zarları çekerkaynaşma sağlargp120 bağlanmasıvirüs CD4 ve koreseptörüne (CCR5/CXCR4)tutunurCD4 hücre zarı · gp120gp41 açılırfüzyon peptidi konak zarına saplanırVirüs zarı · gp41HR1–HR2 katlanmasıaltı sarmallı demet zarları yaklaştırırVirüs zarı · gp41Zar kaynaşmasıviral genom hücreye girerVirüs ve hücre zarıEnfuvirtid: gp41HR1'e bağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Altı sarmallı demet kurulamaz → zarlar kaynaşmaz → virüs hücreyegiremez ve çoğalamaz.Enjeksiyon yerinde nodül ve reaksiyonlar sık görülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Mikroorganizma içi
Nerede?Hücre dışında, virüs zarının yüzeyinde. Deri altı enjeksiyonla alınır, kanda dolaşır; hücre içine girmez, virüsün zarındaki gp41'e dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?36 aminoasitli peptit, gp41'in HR1 bölgesine bağlanır; HR1–HR2 altı sarmallı demetinin oluşmasını engeller.
Ne olur?Virüs zarı ile hücre zarı yaklaşamaz, kaynaşmaz → virüs CD4 hücresine giremez ve çoğalamaz.

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli HIV-1 enfeksiyonunda diğer antiretrovirallerle birlikte kurtarma tedavisi.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu (ağrı, nodül, eritem; çok sık), lokal amiloid birikimi, aşırı duyarlılık, pnömoni riski, eozinofili, periferik nöropati.
KontrendikasyonEnfuvirtide aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP ile belirgin etkileşimi yoktur; peptid olduğu için sitokrom ya da taşıyıcı üzerinden etkileşim beklenmez.
DikkatEnjeksiyon yerinde sertleşme ya da kitle saptanırsa lokalize amiloidoz akla gelmelidir; bu tür amiloidoz sistemik değildir ve böbreği tutmaz. Yer değiştirerek enjeksiyon yapılır.

Erişkin dozu

90 mg deri altına günde iki kez (karın, uyluk ya da kol; yer değiştirilerek).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl ≥ 35).
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerisi yok.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD ile belirgin uzaklaşmaz (veri sınırlı).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBelirgin nefrotoksisite bildirilmemiştir; veri sınırlı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerilmez.
Child-Pugh BAyar önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; veri sınırlı. Deri altı enjeksiyon yeri reaksiyonları ve bakteriyel pnömoni riski sıktır; enjeksiyon yerleri değiştirilir. Aşırı duyarlılıkta kesilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte veri sınırlı; HIV tedavisinde gerekirse yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeHIV varsa emzirme genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AB05

Enoksaparin

Düşük molekül ağırlıklı heparin

Antitrombin aracılığıyla ağırlıkla faktör Xa'yı inhibe eden düşük molekül ağırlıklı heparin; böbrekle atılır, AKI ve eGFR < 30'da birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Hücre dışı, kanda serbest › Antitrombin ve faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)faktör X'iaktive ederprotrombinitrombine çevirirfibrin oluştururPıhtılaşma uyarısıdamar hasarında doku faktörü pıhtılaşmazincirini başlatırKan · damar hasarıFaktör Xaprotrombinaz kompleksinin enzimiKan · plazmaTrombin (IIa)fibrinojeni fibrine çevirir,trombositleri uyarırKan · plazmaFibrin pıhtısıtromboz ve emboliKan · pıhtıEnoksaparin +antitrombin:Xa'yı inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Trombin yapımı azalır → yeni pıhtı oluşmaz, var olan pıhtınınbüyümesi durur. Etki aPTT ile değil anti-Xa düzeyiyle izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Deri altından verilir; damarda plazmada çalışır. Hücreye girmez, kandaki antitrombine bağlanır. Ağırlıkla böbrekle atılır, KBH'de birikir.
Neye etki eder?Pentasakkarit dizisiyle antitrombine bağlanıp onun faktör Xa'yı inhibe etme hızını belirgin artırır. Zincir kısa olduğu için trombine (IIa) etkisi zayıftır.
Ne olur?Trombin yapımı azalır → yeni pıhtı oluşmaz, var olan pıhtı büyümez. Etki anti-Xa düzeyiyle izlenir; eGFR < 30'da doz azaltılır.

Klinik

EndikasyonDerin ven trombozu ve pulmoner emboli önlenmesi ve tedavisi, akut koroner sendrom, bazı ülkelerde hemodiyaliz devresinin antikoagülasyonu.
Yan etkilerKanama, enjeksiyon yerinde hematom, heparine bağlı trombositopeni (fraksiyone olmayan heparinden seyrek), hiperkalemi (aldosteron baskısı), uzun kullanımda osteoporoz, transaminaz artışı.
KontrendikasyonAktif majör kanama, heparine bağlı trombositopeni öyküsü, heparin ya da enoksaparine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntiagregan, oral antikoagülan, NSAİİ ve SSRI ile kanama riski artar; ACEi/ARB ve potasyum tutucularla hiperkalemi.
DikkatBöbrekle atılır, AKI'de birikir: kreatinin hızla değişirken doz her gün gözden geçirilir. Nöraksiyel anestezi ve kateter çekilmesinde zamanlama kurallarına uyulur. Gebelikte güvenle kullanılır (plasentayı geçmez).

Erişkin dozu

Profilaksi: 40 mg/gün SC. Tedavi: 1 mg/kg SC 12 saatte bir (ya da 1,5 mg/kg/gün). Obezite, gebelik ve böbrek yetersizliğinde anti-Xa ile izlenebilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlı ve düşük kiloda kanama izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: profilaksi 20–30 mg/gün, tedavi 1 mg/kg günde bir; anti-Xa izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 30 dozları; birikim riski yüksek, fraksiyone olmayan heparin tercih edilebilir.
HemodiyalizFraksiyone olmayan heparin tercih edilir; enoksaparin birikir.
Periton diyaliziFraksiyone olmayan heparin tercih edilir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; böbrek yetersizliğinde birikir, kanama ve hiperkalemi riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; koagülopati varsa kanama riski, anti-Xa izlenebilir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kanama riski yüksek, dikkatle ya da kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kreatinin klirensine göre dozla; düşük kilo ve böbrek yetersizliğinde birikir. Kanama, trombositopeni (HIT) ve hiperkalemi izlenir. Anti-Xa izlemi düşük kilo, obezite ve ağır böbrek yetersizliğinde yapılır.

AGS Beers 2023 CrCl < 30'da doz ayarlanmazsa kanama riski; doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte tercih edilen antikoagülandır (plasentadan geçmez); kilo ve anti-Xa'ya göre dozlanır, doğumdan önce kesilir.
EmzirmeSüte geçmez ya da çok az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (17 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Axeparinenoksaparin sodyum0,2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör (enoxaparin); 0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Clexaneenoksaparin sodyum0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Clexane 10000 Anti-xaenoksaparin sodyum1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Clexane 120 Anti-xaenoksaparin sodyum0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Clexane 2000 Anti-xaenoksaparin sodyum0,2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Clexane 6000 Anti-xaenoksaparin sodyum0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Clexane 8000 Anti-xaenoksaparin sodyum0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Crusiaenoksaparin sodyum40 mg/0,4 ml SC/IV enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Enox 10000 Anti-xa Iuenoksaparin sodyum1,0 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Enox 2000 Anti-xa Iuenoxaparin0,2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Enox 4000 Anti-xa Iuenoxaparin0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Enox 6000 Anti-xa Iuenoxaparin0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Enox 8000 Anti-xa Iuenoxaparin0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Oksaparenoksaparin sodyum0,2 ml kull,hazir enjektor; 0,4 ml kull,hazir enjektor; 0,6 ml kull,hazir enjektor; 0,8 ml kull,hazir enjektor
Oksapar 10000 Anti-xaenoksaparin sodyum1 ml kullanima hazir enjektor
Oksapar 12000 Anti-xaenoksaparin sodyum0,8 ml kullanima hazir enjektor
Venapertaenoksaparin sodyum0,2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

17 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AF10

Entekavir

Nükleozid analoğu antiviral (HBV polimeraz inhibitörü)

HBV DNA polimerazını bloke eden güçlü ve direnci düşük antiviral; kronik hepatit B ve immünsüpresyon öncesi reaktivasyon profilaksisinde kullanılır, böbrek işlevine göre dozlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · HBV kapsidi içi › Virüs replikasyon bölgesi (sitoplazma) › HBV DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerazasunulurDNA zinciriniuzatıryeni virionsalarHBV pregenomik RNAhepatositte kovalent kapalı DNA'danyazılırHepatosit çekirdeği → sitoplazmaHBV polimerazRNA'dan DNA'ya ters transkripsiyon yaparHBV polimeraz · kapsid içiYeni HBV DNAvirion kapsidine paketlenirYeni HBV DNA · kapsidViremi ve hepatitkaraciğer hasarı, immün kompleksle GNKan · karaciğer dokusuEntekavir: HBVpolimerazın DNAsentezinidurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HBV DNA sentezi durur → viral yük düşer, hepatit ve HBV ilişkiliglomerülonefrit (membranöz nefropati, MPGN) kontrol altına alınır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekMikroorganizma içiKan / plazma
Nerede?Hepatositin içinde, virüs kapsidinde. Ağızdan alınan nükleozid hücreye girer ve fosforillenerek aktifleşir; viral polimerazı hücre içinde bloke eder.
Neye etki eder?HBV DNA polimeraz: aktif trifosfat doğal guanozin trifosfatla yarışır; hazırlama (priming), ters transkripsiyon ve DNA sentezi basamaklarını durdurur.
Ne olur?HBV DNA sentezi durur → viral yük düşer, hepatit ve HBV ilişkili GN (membranöz nefropati, MPGN) kontrol altına girer. Böbrek yetmezliğinde doz aralığı uzar.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit B; HBsAg ya da anti-HBc pozitif hastada immünsüpresyon (rituksimab, steroid, kemoterapi) öncesi profilaksi; HBV ilişkili glomerülonefrit.
Yan etkilerBaş ağrısı, yorgunluk, bulantı, ALT yükselmesi; nadir laktik asidoz ve ağır hepatomegali (steatoz); kesilince hepatit alevlenmesi.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerÖnemli ilaç etkileşimi az; nefrotoksik ilaçlar böbrek atılımını etkileyebilir.
DikkatTedavi bitmeden kesilirse hepatit alevlenmesi olur; immünsüpresyon bittikten 6–12 ay sonrasına kadar sürdürülür. HIV koenfeksiyonunda tek başına verilmez (HIV direnci). HBV DNA ve ALT düzenli izlenir.

Erişkin dozu

Nükleozid-naif erişkinde 0,5 mg günde bir, aç karnına (yemekten 2 saat sonra, 2 saat önce); lamivudine dirençli ya da dekompanse sirozda 1 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez (0,5 mg günde bir, aç karnına).
eGFR 30–59CrCl 30–49: 0,25 mg/gün ya da 0,5 mg 48 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 10–29: 0,15 mg/gün ya da 0,5 mg 72 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: 0,05 mg/gün ya da 0,5 mg haftada bir.
Hemodiyaliz0,05 mg/gün ya da 0,5 mg haftada bir; seans günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziCAPD: 0,05 mg/gün ya da 0,5 mg haftada bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: önemsiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde birikir (doz ayarı), laktik asidoz riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; laktik asidoz ve alevlenme izlenir.
Child-Pugh CDekompanse sirozda 1 mg/gün; laktik asidoz ve karaciğer işlevi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine göre doz ayarı şarttır (CrCl < 50). Aç karnına (yemekten 2 saat önce ya da sonra) alınır. Laktik asidoz nadir; ilaç kesilince hepatit alevlenmesi (özellikle sirozda) olabilir. HBV DNA, ALT ve böbrek işlevi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte tenofovir tercih edilir. Gebelik saptanırsa ani kesme alevlenme yapabilir, hekimle karar verilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aviravirentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Baracludeentecavir0,5 mg film tablet; 1 mg film tablet
Baravirentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Entefilentekavir0,5 mg film tablet; 1 mg film tablet
Eperiaentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Fortevirentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Hednavirentecavir0,5 mg film tablet; 1 mg film tablet
Hepagardentekavir0,05 mg/ml oral çözelti; 0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Hepatovir-bentekavir monohidrat0,05 mg/ml oral çözelti; 0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Ovametentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Viratitentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Virenteentekavir monohidrat0,5 mg film tablet; 1 mg film tablet
Zenticavirentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Quantavirentekavir monohidrat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BB04

Enzalutamid

İkinci kuşak androjen reseptörü sinyal inhibitörü

Androjen reseptörünün bağlanma, çekirdeğe geçiş ve DNA bağlanma basamaklarını kapatan oral ajan; ileri prostat kanserinde kullanılır. Güçlü CYP3A4 indükleyicisidir; nöbet eşiğini düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriProstat dokusu / tümör › Prostat kanseri hücresi › Hücre içi (sitoplazma, çekirdek) › Androjen reseptörü sinyal yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğe geçerDNA'ya bağlanıpgenleri açarTestosteron / DHTandrojen, prostat hücresine girer vereseptöre bağlanırKan · androjenAndrojen reseptörü (AR)hücre içi reseptör, androjenle uyarılırProstat hücresi içi · ARAR · çekirdekAR çekirdeğe geçer ve DNA'ya bağlanırÇekirdek · DNA bağlanmasıAR hedef genleriPSA ve hücre çoğalmasını sağlayan genlerokunurÇekirdek · hedef genlerEnzalutamid:AR'yi bağlanma,geçiş ve DNAbasamağındakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AR sinyali üç basamakta kesilir → AR hedef genleri okunmaz, tümörçoğalması durur, PSA düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır, emilir; prostat tümör hücresinin içine girer. Etki hücre içi androjen reseptörü sinyal zincirinde olur.
Neye etki eder?Androjen reseptörüne yüksek afiniteyle bağlanır (antagonist), reseptörün çekirdeğe geçişini ve DNA'ya bağlanmasını da engeller.
Ne olur?AR hedef genleri açılamaz → tümör hücre çoğalması durur, hücre ölümü artar; PSA düşer ve metastatik hastalıkta sağkalım uzar.

Klinik

EndikasyonMetastatik kastrasyona dirençli ve duyarlı prostat kanseri, yüksek riskli metastatik olmayan kastrasyona dirençli prostat kanseri (ADT ile birlikte); biyokimyasal nükste yüksek riskli hastada.
Yan etkilerYorgunluk, hipertansiyon, sıcak basması, baş ağrısı, düşme ve kırık, bilişsel yavaşlama, ishal, kas-iskelet ağrısı; nöbet (nadir), posterior reversibl ensefalopati sendromu, iskemik kalp hastalığı.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, gebelik ve doğurganlık çağındaki kadın.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicisi: varfarin, DOAK, siklosporin, takrolimus, statin, oral kontraseptif düzeyleri düşer. Güçlü CYP2C8 inhibitörleri (gemfibrozil) düzeyi artırır, doz azaltılır. Nöbet eşiğini düşüren ilaçlarla dikkat.
DikkatNöbet öyküsü ya da nöbet eşiğini düşüren ilaç varlığında dikkat; kan basıncı ve düşme riski izlenir. Eşzamanlı ilaçlar enzim indüksiyonu açısından gözden geçirilir.

Erişkin dozu

160 mg (4 × 40 mg) günde 1 kez, yemekle ya da aç, ADT ile birlikte. Güçlü CYP2C8 inhibitörü gerekiyorsa 80 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır yetmezlikte dikkatle ve izlemle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır, büyük olasılıkla; yüksek protein bağlanması (%97–98) nedeniyle belirgin uzaklaşma beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi yok; hipertansiyon ve PRES (nadir) izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; izlemle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle, yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Doz ayarı gerekmez. Yorgunluk, düşme, kırık, hipertansiyon ve bilişsel yavaşlama sık; düşme öyküsünde dikkat. CYP3A4 indüksiyonu nedeniyle eşzamanlı ilaçlar (antikoagülan, statin) gözden geçirilmelidir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebe kadında endike değildir, fetal zarar riski vardır. Hasta erkeğin gebe partneri varsa etkili korunma gerekir.
EmzirmeKadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Enzadreenzalutamid40 mg yumuşak kapsül
Pronzamidenzalutamid40 mg yumuşak kapsül
Xtandienzalutamid40 mg yumuşak kapsül

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01CA24

Epinefrin (adrenalin)

Endojen katekolamin; α ve β adrenerjik agonist

Anafilakside ilk basamak ilaç: α1, β1 ve β2 reseptörlerini uyarır (damar daralması, kalp hızı, bronkodilatasyon, mast hücresi mediyatörlerinde azalma). Tuzağı: anafilakside gecikme.

Etki mekanizması

Etki yeriOtonom sinir sistemi (adrenerjik) › Kalp, damar, bronş düz kası ve mast hücresi › Hedef hücre zarı › α1, β1 ve β2 adrenerjik reseptörler

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+ikincil haberciüretirdokuda yanıtoluştururAdrenal medulla ve sempatik uçstres ve hipotansiyonda epinefrinsalgılarAdrenal bez · sempatik uçAdrenerjik reseptör (α1, β1, β2)hedef hücre zarındaHedef hücre zarı · α/βG proteini ve ikincil haberciβ: cAMP ↑; α1: Ca²⁺ ↑Hedef hücre içiOrgan yanıtıdamar daralır, kalp hızlanır, bronşaçılırKalp · damar · bronşEpinefrin: α1,β1 ve β2reseptörleriniuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Damar daralır, kalp debisi artar, bronş açılır ve mast hücremediyatörü azalır → anafilaksi ve arrestte yaşam kurtarıcı.β2 uyarısı hipokalemi ve laktik asidoz (tip B) yapabilir; β bloker kullananda yanıt zayıfolabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda serbest dolaşır; kalp, damar, bronş ve mast hücresi zarlarındaki adrenerjik reseptörlere ulaşır. IM emilimi uyluktaki kasta hızlıdır.
Neye etki eder?α1 (damar daralması), β1 (kalp hızı ve kasılma ↑), β2 (bronş ve damar düz kas gevşemesi; mast hücre degranülasyonu ↓) reseptörlerini uyarır.
Ne olur?Kan basıncı ve kalp debisi yükselir, bronşlar açılır, mukoza ödemi ve mediyatör salımı azalır → anafilaksi tablosu geriler.

Klinik

EndikasyonAnafilaksi; kardiyak arrest; septik şokta ikinci vazopresör; ağır astım atağı ve kroupta (nebül); lokal anestezikle vazokonstriktör.
Yan etkilerAnksiyete, tremor, baş ağrısı, taşikardi, hipertansiyon, aritmi, miyokardiyal iskemi, hipokalemi, laktik asidoz; ekstravazasyonda doku nekrozu; parmak ve burun ucunda iskemi.
KontrendikasyonAnafilakside mutlak kontrendikasyon yoktur. Diğer endikasyonlarda: dar açılı glokom (dikkat), kontrolsüz taşiaritmi, halotanlı anestezi; parmak, penis ve burun ucuna lokal enjeksiyon.
EtkileşimlerNonselektif beta blokerler etkiyi azaltır, hipertansiyon ve refleks bradikardi yapabilir (dirençli anafilakside glukagon); MAO inhibitörleri, trisiklikler, digoksin ve halotan aritmiyi artırır; antihistaminikler (1. kuşak) etkiyi uzatır.
DikkatAnafilakside IM uyluk yan (vastus lateralis) yolu tercih edilir; IV bolus yalnız arrest ve monitörlü yoğun bakımda. Seyreltme hatası (1:1000 ve 1:10 000) sık yapılan ölümcül hatadır.

Erişkin dozu

Anafilaksi: 0,3–0,5 mg (1 mg/mL çözelti) IM, uyluk dış yan, 5–15 dakikada bir tekrar. Kardiyak arrest: 1 mg IV ya da IO, 3–5 dakikada bir. Şok: 0,05–0,5 µg/kg/dk IV infüzyon.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; acil kullanımda doz yanıta göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; acil kullanımda doz yanıta göre.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (hızla metabolize edilir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek dozda renal vazokonstriksiyon; AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda anafilakside gecikmeden verilir; koroner hastalık, hipertansiyon ve aritmi tedaviyi geciktirmemelidir (dozu azaltmak yerine monitör). Beta bloker kullananda yanıt zayıf olabilir. Tremor, taşikardi ve iskemi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAnafilakside ve arrestte gebe kadında da ilk seçenektir; anne hayatı önceliklidir. Yüksek doz vazopresör uteroplasental perfüzyonu azaltabilir.
EmzirmeSüte geçişi çok azdır ve oral olarak emilmez; acil kullanımda emzirme sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 18 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adrenalinadrenalin0,25 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Adrenalin Altobioadrenalin tartarat0,25 mg/ 1 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/ 1 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/ 1 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti
Adrenalin Base Galenepinefrin (adrenalin baz)0,25 mg/ml enjeksiyonluk çözelti
Adrenalin Biofarmaepinefrin0,25 mg/ml; 0,5 mg/ml ampul; 1 mg/1 ml; 1 mg/1 ml 100 ampul
Adrenalin Codex Galenepinefrin (adrenalin baz)0,5 mg/ml enjeksiyonluk çözelti
Adrenalin Galenepinefrin1 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Adrenalin Oseladrenalin0,25 mg/1 ml i,m,/i,v,/s,c, enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/1 ml i,m,/i,v,/s,c, enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/ml i,m,/i,v,/s,c, enjeksiyonluk çözelti
Deva Adrenalinepinefrin1 mg/ml ı,m,/ı,v,/s,c,/intraoküler enjeksiyonluk çözelti
Dyspne-inhal Solusyonadrenalin
Penepinepinefrin0,3 mg/0,3 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren oto enjektör
Penepin Jr.epinefrin0,15 mg/0,3 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren oto-enjektör

Kombinasyon ürünleri (18): Anesfar, Dentacaine, Dentacaine Fort, Espestesin Enjeksiyonluk Çözeltı Içeren Tek Kullanimlik Dental Kartuş, Espestesin Forte Enjeksiyonluk Çözeltı Içeren Tek Kullanimlik Dental Kartuş, Iekain, Jetosel, Lidofast, Locanest-a, Maxicaine, Maxicaine Fort, Onkain, Turktipsan Lidokain Hidroklorür-adrenalin, Ultracain D-s Fort, Ultracain D-s Forte, Ultracain Ds, Ultraver D-s, Ultraver D-s Forte

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 18 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03DA04

Eplerenon

Seçici mineralokortikoid reseptör antagonisti (K⁺ tutucu)

Mineralokortikoid reseptörü seçici bloke eden, spironolaktona göre jinekomasti ve adet bozukluğu yapmayan K⁺ tutucu ilaç; kalp yetmezliği ve miyokard infarktüsü sonrasında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek (ayrıca kalp ve damar) › Kortikal toplayıcı kanal › Principal hücrenin sitoplazması › Mineralokortikoid reseptörü (MR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreye giripbağlanırkompleksçekirdeğe geçerkanal ve pompasayısı artarAldosteronböbreküstü bezinin salgıladığımineralokortikoid hormonKan · böbreküstü bezindenMineralokortikoid reseptörü (MR)toplayıcı kanal principal hücresi, kalpve damardaPrincipal hücre · sitoplazmaENaC ve Na⁺-K⁺-ATPaz yapımıaldosteron-MR kompleksi çekirdekte bugenleri açarPrincipal hücre · çekirdekNa⁺ ve su tutulur · K⁺ atılırlümenden Na⁺ geri emilir, K⁺ idrarasalınırApikal zar · ENaCEplerenon:aldosteronyerine MR'yebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aldosteron etkisiz kalır → Na⁺ ve su atılımı artar, kalpte-damardafibrozis azalır; hiperkalemi riski vardır. Spironolaktondan farklı olarakjinekomasti çok daha seyrektir.Kısa yarı ömürlüdür (4–6 saat), CYP3A4 ile metabolize olur; güçlü CYP3A4 inhibitörleriylebirlikte verilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kortikal toplayıcı kanalın principal hücresinde; ayrıca kalp ve damar hücrelerinde. İlaç kandan hücre zarını geçip sitoplazmadaki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki MR'ye aldosteronla yarışarak bağlanır; MR çekirdeğe geçip gen açamaz. Androjen ve progesteron reseptörlerine ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?ENaC ve Na⁺-K⁺-ATPaz yapımı azalır → Na⁺ atılımı artar, kalp ve damarda fibrozis azalır; K⁺ atılımı da azaldığı için hiperkalemi riski; hormonal yan etki çok azdır.

Klinik

EndikasyonMiyokard infarktüsü sonrası sol ventrikül disfonksiyonu ve kalp yetmezliği (EF azalmış), hipertansiyon; spironolaktonun jinekomasti yaptığı hastada alternatif.
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin artışı, hipotansiyon, baş dönmesi, hipertrigliseridemi; jinekomasti ve adet bozukluğu nadir.
KontrendikasyonK⁺ > 5,0 mmol/L; hipertansiyon endikasyonunda eGFR < 50 ve diyabet+mikroalbuminüri; kalp yetmezliğinde eGFR < 30; güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir); K⁺ tutucu diüretik ya da K⁺ takviyesi.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri kontrendike; orta ve zayıf inhibitörlerle (eritromisin, verapamil, diltiazem, flukonazol) doz 25 mg/gün'ü geçmez; CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür; ACE inhibitörü/ARB, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus (hiperkalemi); lityum.
DikkatK⁺ ve kreatinin başlangıçta, 1. hafta ve 1. ayda, sonra düzenli ölçülür. Hastalık günlerinde geçici kesilir. Gebelikte ve emzirmede veri yoktur, kaçınılır.

Erişkin dozu

Kalp yetmezliği ve MI sonrası: 25 mg/gün ile başlanır, 4 hafta içinde 50 mg/gün'e çıkılır. Hipertansiyon: 50 mg/gün, en çok 100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K⁺ izlenir.
eGFR 30–59Hipertansiyonda eGFR < 50'de kontrendike; kalp yetmezliğinde 25 mg gün aşırı ile başlanır, K⁺'ye göre titre edilir.
eGFR 15–29Kontrendikedir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir.
HemodiyalizÇalışılmamıştır, kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır, kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi ve hemodinamik GFR düşüşü.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır, kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

25 mg/gün ile başla; 4 haftada 50 mg'a çık. Hiperkalemi ve AKI riski yaşlıda ve eGFR düşükken artar. K⁺ ve kreatinin başlangıçta, 1. haftada, 1. ayda ve sonra düzenli ölç; güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır, gerekirse spironolakton ya da başka seçenek değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor, veri yetersiz; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Epledayeplerenon25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet
Inspraeplerenon25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC09

Epoprostenol

Prostasiklin (PGI₂) analoğu (IV)

Sürekli IV infüzyonla verilen prostasiklin; ağır pulmoner arteriyel hipertansiyonda (WHO sınıf III–IV) damarı genişletir ve trombosit agregasyonunu azaltır. Tuzak: ani kesilirse hayatı tehdit eden geri tepme.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer damarı › Pulmoner arter düz kası ve trombosit › Hücre zarı (IP reseptörü) › IP prostasiklin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+adenilat siklazıaçarkası gevşetirProstasiklin (PGI₂)endotelden salınan damar genişletici;PAH'da azalmıştırPulmoner damar endoteliIP reseptörüdamar düz kası ve trombosit zarında, Gsproteinine bağlıDüz kas ve trombosit · IPcAMP artışıhücre içinde kalsiyumu düşürür, kasıgevşetirDüz kas hücresi içiDamar genişlemesipulmoner damar direnci ve trombositagregasyonu azalırPulmoner arter duvarıEpoprostenol: IPreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: IP reseptörü uyarılır → cAMP artar, pulmoner damar genişler;trombosit agregasyonu azalır.Yarı ömrü çok kısadır; infüzyon kesilince etki dakikalar içinde biter (geri tepme PAH).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter düz kas hücresinin ve trombositin zarında. Damar içinden verilen ilaç dolaşımda (yarı ömür 3–5 dakika) reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Prostasiklin IP reseptörünü uyarır; Gs proteini adenilat siklazı açar, hücre içi cAMP artar.
Ne olur?Düz kas gevşer, pulmoner damar direnci azalır; trombosit agregasyonu ve düz kas proliferasyonu azalır → pulmoner basınç düşer, kalp debisi artar.

Klinik

EndikasyonPulmoner arteriyel hipertansiyon (WHO fonksiyonel sınıf III–IV), özellikle yüksek riskli hastalarda; seçili durumlarda sistemik skleroza bağlı PAH.
Yan etkilerBaş ağrısı, çene ağrısı, yüz ve boyunda kızarma, ishal, bulantı, hipotansiyon, trombositopeni, kateter ilişkili enfeksiyon ve sepsis, yüksek debili kalp yetmezliği.
KontrendikasyonSol ventrikül yetmezliğine bağlı ağır kalp yetmezliği, akut pulmoner ödem (titrasyonda), aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntihipertansifler ve diüretiklerle hipotansiyon; antiagregan/antikoagülanla kanama; digoksin düzeyi yükselebilir; kıvrım diüretikleri etkiyi artırabilir.
DikkatSantral venöz kateter ve taşınabilir pompa; kesintisiz infüzyon (pompa arızasında yedek). Ani kesilme geri tepme PAH yapar. Pulmoner venookluziv hastalıkta pulmoner ödem olabilir.

Erişkin dozu

Sürekli IV infüzyon: 2 ng/kg/dk ile başla, 1–2 ng/kg/dk adımlarla artır; çoğu hastada 20–40 ng/kg/dk.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; infüzyon kesintisiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; infüzyon seans sırasında kesilmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (hızla plazmada yıkılır). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon ve kateter enfeksiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle titre; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; yaşlıda hipotansiyon ve düşme riski artar. Kateter enfeksiyonu ve pompa güvenliği öğretilmelidir. Eşlik eden sol kalp hastalığı varlığında pulmoner ödem riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; PAH'ta gebelik yüksek risklidir, yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesi.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme ya da tedavi kararı yarar-riske göre verilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Estenolepoprostenol sodyum0,5 mg infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1,5 mg infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Solsitarepoprostenol sodyum1,5 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Veletriepoprostenol0,5 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1,5 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BD08

Eptakog alfa (rekombinant FVIIa)

Rekombinant aktive faktör VII (by-pass ajanı)

Faktör VIII ya da IX inhibitörlü hemofilide ve Glanzmann trombastenisinde kullanılan aktive faktör VII; faktör VIII/IX'u atlayarak trombin üretir. Arteriyel ve venöz tromboz riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Kanama yeri · doku faktörü ve trombosit yüzeyi › Hücre dışı ve trombosit zarı › Faktör VIIa (doku faktörü ve faktör X)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)VIIa ilebirleşir+trombinpatlamasıpıhtı yaparDoku faktörühasarlı damarda açığa çıkan başlatıcımolekülHasarlı damar · doku faktörüFaktör X aktivasyonuVIIa–TF kompleksi X'u Xa'ya çevirirTrombosit yüzeyi · fosfolipidTrombin üretimiaktif trombosit yüzeyinde artarKanama yeri · plazmaFibrin pıhtısıkanama dururKanama yeri · damarEptakog alfa:tenazı atlayıpdoğrudan X'uaktifleştirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Yüksek doz VIIa trombosit yüzeyinde X'u doğrudan aktifleştirir →VIII/IX gerekmeden trombin üretilir; kanama durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilir; hasarlı damarda açığa çıkan doku faktörüne ve aktif trombosit yüzeyine gelir.
Neye etki eder?Doku faktörüyle kompleks yapıp faktör X ve IX'u aktifleştirir; yüksek dozda aktif trombosit yüzeyinde doğrudan faktör X'u aktifleştirir (VIII/IX'dan bağımsız).
Ne olur?Hasar yerinde trombin üretimi artar → fibrin ve trombosit tıkacı oluşur → inhibitörlü hemofilide kanama durur; sistemik tromboz riski taşır.

Klinik

Endikasyonİnhibitörlü hemofilide ve edinsel hemofilide kanama, cerrahi; faktör VII eksikliği ve Glanzmann trombastenisinde kanama tedavisi.
Yan etkilerTromboembolik olay (arteriyel ve venöz), ateş, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, hipertansiyon, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonFare, hamster ya da sığır proteinine aşırı duyarlılık; tromboz riski yüksek hastada dikkat.
EtkileşimleraPCC (aPCC) ve emisizumabla birlikte tromboz ve TMA riski artar; antifibrinolitiklerle dikkat; faktör XIII ve fibrinojen konsantreleriyle birlikte planlı verilir.
DikkatHemostazı klinik izlenir, INR ve aPTT yol göstermez. Aterosklerozu olan, ezilme yaralanması, septisemi ya da DIC'li hastada tromboz riski yüksektir.

Erişkin dozu

İnhibitörlü hemofili: 90 mcg/kg her 2–3 saatte hemostaz sağlanana kadar (ya da 270 mcg/kg tek doz). FVII eksikliği: 15–30 mcg/kg her 4–6 saatte. Glanzmann: 80–120 mcg/kg her 2–3 saatte.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; tromboz izle.
Child-Pugh CDikkatle, düşük dozla; DIC ve tromboz riski yüksek.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda arteriyel tromboz (MI, inme) riski belirgin artar; en düşük etkili doz ve süre. Edinsel hemofilide ilk basamak seçeneklerden biridir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yarar riski aşıyorsa (inhibitörlü hemofili, edinsel hemofili) kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aryoseveneptakog alfa (aktifleştirilmiş) (rekombinant koagülasyon faktörü vııa)1,2 mg 60 (kiu) IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Novoseven Rteptacog alfa aktifleştirilmiş1 mg (50 kiu) enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü; 2 mg (100 kiu) enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü; 5 mg (250 kiu) enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC16

Eptifibatid

GP IIb/IIIa antagonisti (siklik heptapeptid)

Trombosit GP IIb/IIIa reseptörünü geri dönüşümlü kapatan IV ilaç; akut koroner sendrom ve PCI'da trombosit agregasyonunu durdurur. Tuzak: kanama ve trombositopeni; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombosit › Hücre zarı (integrin reseptörü) › GP IIb/IIIa (αIIbβ3)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü açarfibrinojenibağlaragregat kurarTrombosit aktivasyonukollajen, ADP ve trombin trombositiuyarırTrombosit zarıGP IIb/IIIa reseptörütrombosit zarında integrin; aktifleşincefibrinojeni bağlarTrombosit zarı · GP IIb/IIIaFibrinojen köprüsüiki trombositi birbirine bağlayan plazmaproteiniKan · plazmaTrombosit kümesikoroner damarda trombüs oluşurDamar içi · trombüsEptifibatid: GPIIb/IIIa'yı geridönüşümlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GP IIb/IIIa kapanır → fibrinojen köprüsü kurulmaz, trombosit kümesioluşmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, trombositin yüzeyinde. Damar içinden verilen peptid hücreye girmez; zardaki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GP IIb/IIIa reseptöründeki fibrinojen bağlanma bölgesini (RGD benzeri KGD dizisiyle) geri dönüşümlü kapatır.
Ne olur?Fibrinojen iki trombositi birbirine bağlayamaz → agregasyon durur; bağlanma geri dönüşümlüdür, infüzyon bitince 4–8 saatte etki geçer.

Klinik

EndikasyonYüksek riskli NSTE-ACS ve PCI (bolus ve infüzyon); PCI sırasında trombotik komplikasyonların önlenmesi.
Yan etkilerKanama (en sık), trombositopeni, hipotansiyon, anafilaksi (nadir).
KontrendikasyonAktif kanama, son 30 günde kanama, intrakraniyal hastalık, son 30 günde ya da hemorajik inme, ağır kontrolsüz HT, son 6 haftada büyük cerrahi, trombosit < 100 bin/µL, diyaliz bağımlılığı, başka GP IIb/IIIa kullanımı.
EtkileşimlerHeparin, aspirin, klopidogrel, trombolitik ve oral antikoagülanla kanama artar; NSAİİ ve diğer antiagreganlar dikkatle.
DikkatBaşlangıçta ve infüzyonda trombosit, Hb/Hct, aPTT/ACT ve kanama izlenir. Femoral girişim yerinde basınç. Trombosit < 100 bin olursa kesilir.

Erişkin dozu

Bolus 180 µg/kg IV, ardından 2 µg/kg/dk infüzyon (en çok 72 saat); PCI'da ilk bolustan 10 dakika sonra ikinci bolus. CrCl < 50'de infüzyon 1 µg/kg/dk.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl < 50: infüzyon 1 µg/kg/dk.
eGFR 15–29İnfüzyon 1 µg/kg/dk; diyaliz bağımlı değilse; yakın kanama izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz bağımlıysa kontrendike.
HemodiyalizKontrendike.
Periton diyaliziKontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (yaklaşık %50 uzaklaşır; veri sınırlı). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim kanama riskini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; kanama izlemi.
Child-Pugh CKaçınılır (koagülopati).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama riski belirgin artar; böbrek işlevine göre (Cockcroft-Gault) infüzyon dozu ayarlanır. Düşük kilolu ve kadın yaşlıda ek dikkat; kanama ve trombosit izlemi yakın yapılır.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Kanama riskinde antiagregan ve antikoagülanla birlikte yaşlıda kanama artar; yarar-risk tartılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yalnız yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; akut kullanım sırasında emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Epticardeptifibatid20 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon; 75 mg/100 ml IV infüzyon çözeltisi içeren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05CB15

Erdostein

Mukolitik ve antioksidan

Balgam kıvamını azaltan ve serbest radikal temizleyen tiyol türevi oral mukolitik; KOAH ve bronşitte alevlenme riskini azaltır. Aktif ilaç metaboliti tiyol grubudur.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu mukusu ve epitel › Hücre dışı (mukus) ve epitel hücresi › Mukus disülfid bağları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlarlakenetlenirkıvamlı mukusyapartıkanma yaparMukus glikoproteinlerigoblet hücrelerinin yaptığı uzun proteinzincirleriGoblet hücresiDisülfid bağlarızincirleri birbirine bağlar, mukusukıvamlı yaparHava yolu mukus tabakasıKıvamlı balgamsiliyalarla atılamazBronş lümeniHava yolu tıkanmasıöksürük, enfeksiyon ve alevlenmeBronş duvarıErdostein:disülfidbağlarını tiyolgrubuyla koparır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Disülfid bağları kırılır → balgam incelir, siliyalarla atılmasıkolaylaşır; antioksidan etki alevlenmeyi azaltır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hava yolu mukus tabakasında ve epitelde. Oral alınır, karaciğerde serbest tiyol grubu taşıyan aktif metabolite (Met I) dönüşür, kanla akciğere gelir.
Neye etki eder?Mukus glikoproteinlerini bir arada tutan disülfid bağlarını serbest tiyol grubuyla kırar; serbest radikalleri tutar (antioksidan); bakterilerin epitele yapışmasını azaltır.
Ne olur?Balgam sulanır, yapışkanlığı azalır → siliyalarla atılım kolaylaşır; oksidatif hasar ve alevlenme sıklığı azalır.

Klinik

EndikasyonAkut ve kronik bronşit ve KOAH'ta balgam atımı güçlüğü; KOAH alevlenmelerinin azaltılması.
Yan etkilerMide yanması, bulantı, karın ağrısı, ishal, tat alma değişikliği, baş ağrısı; döküntü, kaşıntı, ürtiker; nadiren anjiyoödem.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği (kreatinin klirensi < 25 mL/dk); fenilketonüri (bazı formlarda); sistationin sentetaz eksikliği.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yoktur; öksürük kesicilerle birlikte balgam birikebilir.
DikkatAktif peptik ülserde dikkat. Öksürük kesiciyle birlikte verilmez. Tiyol grubu nedeniyle ilaç reaksiyonu izlenir.

Erişkin dozu

Erişkin: 300 mg günde 2 kez oral (kapsül ya da şurup), en çok 10 gün; KOAH alevlenmesinin önlenmesinde uzun süreli kullanım denenmiştir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle ve kısa süreli kullan.
eGFR 15–29Kreatinin klirensi < 25'te kullanılmaz; üstünde düşük doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir.
HemodiyalizKullanılmaz (kontrendike).
Periton diyaliziKullanılmaz (kontrendike).
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; ağır yetmezlikte birikim nedeniyle kontrendike.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle kullan.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla kullan.
Child-Pugh CKontrendikedir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 300 mg günde 2 kez. Mide yakınması ve alerjik döküntü izlenir. Böbrek yetmezliğinde (kreatinin klirensi < 25) kullanılmaz; öksürük kesiciyle birlikte verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte (özellikle 1. trimester) kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Berdoliterdostein175 mg/5 ml oral süspansiyon hazırlamak için toz; 300 mg sert kapsül
Erdobilerdostein175 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 300 mg sert kapsül
Erdomuxerdostein300 mg sert kapsül
Erdostinerdostein225 mg saşe; 300 mg kapsul
Erdostin Süspansiyon İçin Kuru Tozerdostein
Erdoventerdostein175 mg/5 ml oral süspansiyon hazırlamak için toz
Evostenerdostein175 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 300 mg sert kapsül

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Ergokalsiferol

D vitamini (D2; ön hormon)

Bitkisel-mantar kaynaklı D2 vitamini; karaciğerde 25(OH)D2'ye, böbrekte aktif forma çevrilir. KBH'de eksikliği genel popülasyondaki gibi düzeltmek için kullanılır; aktif D tedavisinin yerini tutmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm vücut (karaciğer → böbrek → bağırsak) › Karaciğer, böbrek (proksimal tübül), bağırsak › Hücre içi: VDR (çekirdek) › 25(OH)D2 → 1,25(OH)₂D2 → VDR

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karaciğerdehidroksillenir+böbrekteaktifleşir+VDR'yi uyarır+Ergokalsiferol (D2)diyet ve takviye kaynağı; insanda derideyapılmazBağırsak lümeni · emilim25(OH)D2karaciğerde CYP2R1 ile; depo göstergesiHepatosit · ER · CYP2R1Aktif 1,25(OH)₂Dböbrekte 1α-hidroksilaz (CYP27B1) ile;KBH'de azalırProksimal tübül · mitokondriBağırsak Ca ve fosfat emilimi ↑VDR ile; PTH baskılanırEnterosit · çekirdek · VDRErgokalsiferol:D vitaminideposunudoldurur+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: 25(OH)D2 ve sonra aktif D yapılır, VDR uyarılır → bağırsak Ca/fosfatemilimi artar, PTH azalır. KBH'de aktif forma dönüşüm sınırlıdır.KBH'de 1α-hidroksilaz azaldığı için aktif D (kalsitriol, parikalsitol) gerekebilir;ergokalsiferol yalnızca 25(OH)D depolarını doldurur. Aşırı dozda hiperkalsemi.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre içi organelÇekirdek
Nerede?Ağızdan emilen ön hormon önce hepatositte, sonra proksimal tübül hücresinin mitokondrisinde aktifleşir; aktif madde bağırsak ve paratiroid hücrelerinin çekirdeğindeki VDR'ye bağlanır.
Neye etki eder?Karaciğerde CYP2R1 ile 25(OH)D2'ye (depo biçimi), böbrekte CYP27B1 (1α-hidroksilaz) ile aktif 1,25(OH)₂D2'ye dönüşür; aktif biçim VDR'ye bağlanır.
Ne olur?Bağırsakta Ca²⁺ ve fosfat emilimi artar, PTH baskılanır → kemik mineralizasyonu düzelir. KBH'de 1α-hidroksilaz azaldığı için aktif forma dönüşüm yetersiz kalır.

Klinik

EndikasyonD vitamini eksikliği (25-OH D düşük), raşitizm-osteomalazi önleme ve tedavisi; KBH'de 25(OH)D eksikliğinin düzeltilmesi.
Yan etkilerHiperkalsemi ve hiperfosfatemi (aşırı doz), hiperkalsiüri, nefrokalsinoz ve böbrek taşı, bulantı, poliüri, damar kalsifikasyonu.
KontrendikasyonHiperkalsemi, D vitamini toksisitesi, hiperfosfatemi (kontrolsüz), malabsorpsiyon dışında 25(OH)D yüksekliği.
EtkileşimlerTiyazid diüretikler hiperkalsemiyi artırır; kalsiyum bazlı bağlayıcı ve aktif D ile birlikte hiperkalsemi; orlistat, kolestiramin, antiepileptikler (fenitoin, fenobarbital) emilimi/etkiyi değiştirir; dijital toksisitesi hiperkalsemide artar.
DikkatKolekalsiferol (D3) ve ergokalsiferol (D2) eşdeğer kabul edilir; Türkiye'de D3 ürünleri çok daha yaygındır. Aşırı dozda hiperkalsemi ve hiperkalsiüri; 25(OH)D düzeyi ve kalsiyum izlenir.

Erişkin dozu

Eksiklikte genellikle 50.000 IU haftada 1 kez 8 hafta (ya da 1000–2000 IU/gün), sonra idame 800–2000 IU/gün; 25(OH)D hedefine göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; 25(OH)D hedefine göre.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez; 25(OH)D, Ca, fosfat ve PTH izlenir.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; 25(OH)D, Ca, fosfat ve PTH izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; eksiklik düzeltilir, Ca ve fosfat izlenir.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; Ca, fosfat ve PTH izlenir; hiperkalsemide ara verilir.
Periton diyaliziDoz ayarı gerekmez; Ca, fosfat ve PTH izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (önemsiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAşırı dozda hiperkalsemi, nefrokalsinoz ve AKİ; kalsiyum ve fosfat izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yetersiz yanıtta 25(OH)D izlenir.
Child-Pugh C25-hidroksilasyon azalabilir; yetersiz yanıtta kalsifediol ya da aktif D gerekebilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda eksiklik sıktır; düşme ve kırık için Ca ve D yeterliliği sağlanır. Günlük ya da haftalık düzenli dozu yeğle; tek seferde çok yüksek aralıklı dozdan (300.000 IU) kaçın. 25(OH)D ve kalsiyum izlenir; hiperkalsemide ara ver.

  • TIME-to-STOP E13sınıf üyesi olarak Aralıklı çok yüksek doz (300.000 IU) D vitamini idamede verilmez; düşme riski artabilir.
  • TIME-to-STOP E14sınıf üyesi olarak Hiperkalsemi ya da hiperfosfatemide D vitamini ara verilir ya da azaltılır.
  • TIME-to-START E1#sınıf üyesi olarak Yetersiz alımı olan yaşlıda D vitamini ve kalsiyum desteği başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEksiklik düzeltmek için kullanılabilir; hiperkalsemi riski nedeniyle yüksek dozdan kaçınılır, 25(OH)D izlenir.
EmzirmeUyumludur; annenin eksikliği düzeltilir, çok yüksek doz bebekte hiperkalsemi yapabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Calciworld Kids

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01FA01

Eritromisin

Makrolid antibiyotik (güçlü CYP3A4 ve P-gp inhibitörü)

Bakteri protein sentezini kesen makrolid; güçlü CYP3A4/P-gp inhibisyonu nedeniyle takrolimus, siklosporin, kolşisin ve statinlerle ağır etkileşir. Penisilin alerjisinde alternatiftir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Ribozom › 50S alt birim · peptid çıkış tüneli › Bakteri 23S rRNA

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)amino asitekleyerek uzatırtamamlanıp işlevkazanırBakteri ribozomu (50S ve 30S)mRNA'yı okur, amino asitleri sıralarBakteri ribozomuPeptid zinciri uzamasızincir 50S alt birimindeki çıkıştünelinden ilerlerRibozom · 50S çıkış tüneliBakteri proteinleriçoğalma ve virülans için gerekliBakteri sitoplazmasıEritromisin: 50Salt biriminebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çıkış tüneli tıkanır, peptid zinciri uzayamaz → bakteri proteinleriyapılamaz, çoğalma durur (bakteriyostatik).Güçlü CYP3A4 ve P-gp inhibisyonu birlikte verilen ilaçların düzeyini artırır (klinikte enönemli sorun).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin sitoplazmasında, ribozomda. Ağızdan emilir, bakteri zarından geçip içeri girer; insan ribozomu (80S) hedef değildir.
Neye etki eder?50S alt birimde peptid çıkış tünelinin girişine bağlanır ve tüneli tıkar. Ayrıca güçlü CYP3A4 ve P-gp inhibitörüdür; motilin reseptörünü de uyarır.
Ne olur?Peptid zinciri uzayamaz → bakteri proteinleri yapılamaz, çoğalma durur (bakteriyostatik). CYP3A4 inhibisyonu birlikte verilen ilaç düzeylerini artırır.

Klinik

EndikasyonPenisilin alerjisinde streptokok enfeksiyonu, atipik pnömoni, difteri taşıyıcılığı, boğmaca ve klamidya; mide boşalma hızlandırıcı olarak (düşük doz).
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, ishal; QT uzaması ve torsades de pointes; kolestatik hepatit (estolat); ototoksisite (yüksek doz, böbrek yetersizliğinde); aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonQT uzatan ilaçlarla (sisaprid, pimozid) ve CYP3A4 ile metabolize edilen ergot türevleriyle birlikte; eritromisine aşırı duyarlılık; estolat için karaciğer hastalığı.
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeyini yükseltir (nefrotoksisite); kolşisin (ölümcül toksisite); simvastatin ve lovastatin (rabdomiyoliz); varfarin (INR); digoksin; kalsiyum kanal blokerleri; QT uzatıcılar.
DikkatNakil hastasında kalsinörin inhibitörü kullanılıyorsa eritromisin başlanmaz; zorunluysa doz azaltılır ve düzey yakın izlenir. Klaritromisin ve azitromisin etkileşim ve yan etki profilleri farklıdır (azitromisin CYP3A4'ü belirgin inhibe etmez).

Erişkin dozu

Oral 250-500 mg günde 4 kez (ya da 500-1000 mg 12 saatte bir etilsüksinat); IV 15-20 mg/kg/gün, 4 doza bölünerek. Mide boşalma amacıyla 3 mg/kg IV.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yüksek dozda ototoksisite izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)GFR < 10: dozun %50–75'i; en çok 2 g/gün.
HemodiyalizGFR < 10 dozu; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziGFR < 10 dozu.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren interstisyel nefrit; takrolimus, siklosporin ve statin düzeyini artırır (AKI, rabdomiyoliz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; estolat dışı tuz tercih edilir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük doz; estolat kullanılmaz.
Child-Pugh CKaçınılır; zorunluysa düşük doz, karaciğer testi izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda QT uzaması ve torsades riski, güçlü CYP3A4/P-gp inhibisyonuyla statin, kolşisin, takrolimus, varfarin ve DOAK etkileşimleri başlıca sorundur. Yüksek dozda geçici işitme kaybı. Bulantı ve ishal sık.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir (estolat hariç, hepatotoksisite); 1. trimesterde yarar-risk.
EmzirmeSüte geçer; yenidoğanda pilor stenozu riski bildirilmiştir, ilk haftalarda başka ilaç tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Erıtromüsk Ampuleritromisin
Erimicineritromisin250 mg 16 tablet
Erinaeritromisin base250 mg kapsül
Eritroeritromisin500 mg film tablet
Eritronaleritromisin estolat100 mg tablet; 125 mg supozituar
Eritronal Forte Oral Süspansiyoneritromisin estolat
Eritronal Oral Süspansiyoneritromisin estolat
Eritronal Süspansiyoneritromisin estolat
Eritronal Tableteritromisin estolat
Eritrosiferitromisin250 mg 16 kapsul

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03XA01

Eritropoetin (epoetin)

Eritropoezi uyaran ajan (ESA)

Böbrekte yapılan ve kemik iliğinde eritrosit yapımını uyaran hormon; rekombinant biçimi KBH anemisinin tedavisinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve kemik iliği › Eritroid öncül hücre › Hücre yüzeyi (zar) › EPO reseptörü (JAK2–STAT5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanır+sinyali iletirgenleri açarEndojen EPOböbrekte yapılan hormon; KBH'de eksiktirKan · plazmaEPO reseptörükemik iliğindeki eritroid öncül hücreninzarındaÖncül hücre zarı · EPO-RJAK2 → STAT5hücre içi sinyal yoluÖncül hücre içiEritrosit yapımı ↑öncüller ölmez, çoğalır ve olgunlaşırKemik iliğiEpoetin: EPOreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Retikülosit ve hemoglobin haftalar içinde artar; yeterli demir yoksayanıt olmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Deri altı ya da damar yoluyla kana verilir; kemik iliğinde eritroid öncül hücrelerin dış yüzeyindeki EPO reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?EPO reseptörünü uyarır (agonist); reseptöre bağlı JAK2 çalışır, STAT5 fosforillenip çekirdeğe geçer.
Ne olur?Öncül hücre ölmez, çoğalır ve olgunlaşır → hemoglobin haftalar içinde artar. Demir eksikse yanıt olmaz; hedef aşılırsa tromboz ve hipertansiyon.

Klinik

EndikasyonKBH anemisi (diyaliz öncesi ve diyaliz), kemoterapiye bağlı anemi (seçilmiş).
Yan etkilerHipertansiyon, damar erişimi trombozu, inme (yüksek Hb hedefinde), nöbet, anti-EPO antikoruna bağlı saf eritroid aplazi (nadir).
KontrendikasyonKontrolsüz hipertansiyon, anti-EPO antikorlu saf eritroid aplazi öyküsü.
EtkileşimlerEtkileşim azdır; demir eksikliği ve inflamasyon yanıtı azaltır.
DikkatBaşlamadan demir eksikliği giderilir (ferritin, TSAT). Yanıtsızlıkta demir eksikliği, inflamasyon, kan kaybı, hiperparatiroidi, yetersiz diyaliz ve B12-folat eksikliği aranır. Aktif kanserde dikkat.

Erişkin dozu

KBH: başlangıç 20–50 IU/kg haftada üç kez (ya da eşdeğeri haftalık); Hb artış hızına göre ayarlanır. Hb genellikle 11,5 g/dL'yi aşmayacak biçimde tutulur.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60KBH anemisi için çoğunlukla gerekmez; Hb ve demir eksikliğine göre.
eGFR 30–59Hb < 10 g/dL ve demir yeterliyse başla; Hb artışına göre doz ayarla.
eGFR 15–29Hb < 10 g/dL ve demir yeterliyse başla; başlangıç 50–100 IU/kg/hafta.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Hb hedefine göre; başlangıç 50–100 IU/kg/hafta, haftada 3 kez ya da eşdeğeri.
HemodiyalizIV ya da deri altı; seans sonunda verilir. Hb hedefi 10–11,5 g/dL.
Periton diyaliziDeri altı; Hb artışına göre doz ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; Hb izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; Hb izlenir (veri sınırlı).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda dozu Hb artış hızına göre ayarla; Hb hedefi çoğunlukla 10–11,5 g/dL, 13'ün üstüne çıkarma. Hipertansiyon, tromboz ve inme riski artar. Demir eksikliğini önce düzelt.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse gebelikte kullanılabilir (KBH anemisi); plasentadan geçmez, hipertansiyon izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Binocritepoetin alfa2000 iu/1 ml SC/IV enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 3000 iu/0,3 ml SC/IV enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 4000 iu/0,4 ml SC/IV enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 5000 iu/0,5 ml SC/IV enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 10000 iu/1 ml SC/IV enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Dropoetinepoetin alfa2000 iu/0,2 ml SC/IV enjeksiyon icin cozelti iceren kullanima hazir siringa; 3000 iu/0,3 ml SC/IV enjeksiyon icin cozelti iceren kullanima hazir siringa; 4000 iu/0,4 ml SC/IV enjeksiyon icin cozelti iceren kullanima hazir siringa
Epobelepoetin zeta10,000 iu/1 ml IV/SC steril enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 1000 iu/0,3 ml IV/SC steril enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 2000 iu/0,6 ml IV/SC steril enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 3000 iu/0,9 ml IV/SC steril enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 4000 iu/0,4 ml IV/SC steril enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 5000 iu/0,5 ml IV/SC steril enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör …
Epopluseritropoietin alfa2000 iu/ml SC/IV enjeksiyon icin cozelti iceren flakon; 4000 iu/ml SC/IV enjeksiyon icin cozelti iceren flakon
Eporonerythropoietin2000 iu/0,5 ml kullanima hazir 10 enjektor; 2000 iu/0,5 ml kullanima hazir 5 enjektor; 2000 iu/0,5 ml kullanima hazir 6 enjektor; 4000 iu/0,4 ml kullanima hazir 10 enjektor; 4000 iu/0,4 ml kullanima hazir 5 enjektor; 4000 iu/0,4 ml kullanima hazir 6 enjektor …
Epo-tepoetin alfa (rekombinant insan eritropoietini)2000 iu/0,5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 3000 iu/0,3 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 4000 iu/0,4 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Neorecormonerythropoietin10000 iu/0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir siringa

Kombinasyon ürünleri (2): Mircera, Mircera Roche

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Eritropoezi uyaran ajanlar (ESA) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · eritropoetin reseptör agonisti, anemi tedavisi

KBH anemisinde eritropoetin eksikliğini tamamlar. Demir eksikliği düzeltilmeden verilmez; Hb 11,5 g/dL üstüne çıkarılmamalıdır (inme, tromboz, hipertansiyon riski); saf eritroid aplazi nadirdir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Eritroid öncül hücre (CFU-E) › Hücre zarı › Eritropoetin reseptörü (EPO-R)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+sinyal başlatıralyuvar üretirBöbrek EPO'superitübüler fibroblastlar hipoksiyeyanıt olarak yaparKan · plazmaEPO reseptörüeritroid öncülün yüzeyindeki reseptörEritroid öncül · zarJAK2-STAT5 sinyalihücre sağ kalımı ve çoğalmasını açarEritroid öncül içiEritrosit üretimiolgun alyuvar sayısı ve Hb artarKemik iliğiESA: EPOreseptörünüuyarır, alyuvarüretimi artar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Eksik EPO'nun yerini alır, reseptör uyarılır → alyuvar üretimiartar, Hb yükselir.KBH'de böbrek EPO'su azalır; ESA bu eksikliği dışarıdan tamamlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik iliğinde eritroid öncül hücrelerin yüzeyinde. Damar içi ya da deri altı verilen protein ilaç kanla iliğe gelir ve hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Zardaki EPO reseptörüne bağlanıp uyarır (JAK2-STAT5 yolu); afinite ve yarı ömür üyeye göre değişir (epoetin kısa, darbepoetin ve CERA uzun etkili).
Ne olur?Eritroid öncüllerin sağ kalımı, çoğalması ve olgunlaşması artar → Hb yükselir, transfüzyon gereksinimi azalır. Hipertansiyon ve tromboz riski artar.

Klinik

EndikasyonKBH anemisi (diyalizde ve diyaliz dışında), kemoterapiye bağlı anemi (seçilmiş hastada), cerrahi öncesi kan toplama azaltma (epoetin).
Yan etkilerHipertansiyon, tromboz (damar erişimi, derin ven), Hb yüksekken inme ve kardiyovasküler olay riski, baş ağrısı, grip benzeri belirti, enjeksiyon yeri ağrısı, saf eritroid aplazi (nadir, anti-EPO antikoru), aktif malignitede tümör ilerlemesi riski.
KontrendikasyonKontrolsüz hipertansiyon, saf eritroid aplazi öyküsü (antikor), küratif tedavi hedeflenen aktif malignite, bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDemir eksikliği, enflamasyon, hiperparatiroidi, B12-folat eksikliği ve yetersiz diyaliz yanıtı azaltır (ESA direnci); ACE inhibitörü ve ARB bazen direnç yapar.
DikkatÖnce demir (ferritin, TSAT) ve diğer anemi nedenlerini düzeltin. Hb 10 g/dL altında bireysel olarak başlanır. Hb artış hızı ayda 2 g/dL'yi aşmamalı; hipertansiyon izlenir. İnme öyküsü ve malignitede dikkat. Beklenen yanıt yoksa direnç ve anti-EPO antikorunu araştırın.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Epoetin alfa ya da beta 50–100 IU/kg haftada 3 kez IV ya da SC ile başlanır; darbepoetin 0,45 µg/kg haftada 1 kez; CERA 0,6 µg/kg 2 haftada bir (SC ya da IV). Hepsi Hb yanıtına göre titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre.
eGFR 30–59Hb < 10 g/dL ve demir yeterliyse düşük dozla başlanır; Hb yanıtına göre.
eGFR 15–29SC tercih edilir; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)SC tercih edilir; Hb yanıtına göre titre edilir.
HemodiyalizIV (seans sırasında) ya da SC; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziSC tercih edilir; ayar Hb'ye göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipertansiyon ve saf eritroid aplazi (nadir).

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; Hb yanıtına göre.
Child-Pugh BAyar gerekmez; Hb yanıtına göre.
Child-Pugh CAyar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.

Yaşlıda kullanım

Doz Hb yanıtına göre titre edilir; hedef Hb 10–11,5 g/dL civarındadır, 13 g/dL üstüne çıkılmaz. Hipertansiyon, tromboz, inme ve kanser ilerlemesi riski; demir eksikliği önce düzeltilir. Yaşlıda hızlı Hb artışından kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; epoetin plasentayı geçmez, KBH'li gebede Hb hedefiyle titre edilir. CERA için veri sınırlı.
EmzirmeBüyük protein olduğundan süte geçiş ihmal edilebilir; epoetin emzirmede kullanılabilir.

Sınıftaki ilaçlar

Eritropoetin (epoetin) · Darbepoetin · Metoksi polietilen glikol-epoetin beta (CERA)

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

↑ DizinATC L01EB02

Erlotinib

EGFR tirozin kinaz inhibitörü (1. kuşak, geri dönüşlü)

EGFR mutasyonlu NSCLC ve gemsitabinle pankreas kanserinde kullanılan EGFR TKİ'si; aç alınır. Tuzaklar: döküntü, ishal ve dehidratasyona bağlı AKİ, ILD, sigara klerensi artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · epitel kaynaklı tümör › Tümör hücresinin zarı ve sitoplazması › EGFR hücre içi kinaz alanı › ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkinaz alanınıaçarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerEGF benzeri ligandEGF ya da TGF-α hücre dışından EGFR'yebağlanırHücre dışı · EGFR ligandıEGFR dimerizasyonureseptör zarda çift oluşturur, kinazalanı açılırTümör hücre zarı · EGFREGFR kinaz alanıATP bağlanır, reseptör kuyruğufosforillenirEGFR kinaz alanı · sitoplazmaRAS-MAPK ve PI3K-AKThücre içi çoğalma ve yaşam sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasımutant EGFR ligandsız da sürekli sinyalverirAkciğer tümör dokusuErlotinib: EGFRkinaz ATP cebinigeri dönüşlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP cebi kapanır → reseptör fosforillenmez, çoğalma sinyali kesilir;mutant tümör hücresi küçülür.Döküntü şiddeti etkiyle ilişkilidir. T790M'de etki kaybolur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Akciğer kanseri hücresinin zarındaki EGFR'nin hücre içi kinaz alanında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek sitoplazmadaki ATP cebine ulaşır.
Neye etki eder?EGFR kinaz alanının ATP bağlama cebine geri dönüşlü bağlanır; ekzon 19 delesyonu ve L858R mutantına yüksek afinite gösterir.
Ne olur?EGFR otofosforilasyonu durur → RAS-MAPK ve PI3K-AKT kesilir → mutant tümör hücrelerinde çoğalma durur; normal deri ve bağırsak EGFR'sinin kapanması döküntü ve ishal yapar.

Klinik

EndikasyonEGFR aktive edici mutasyonlu NSCLC (ilk basamak ve idame); önceki kemoterapi sonrası NSCLC; gemsitabinle birlikte metastatik pankreas kanseri.
Yan etkilerDöküntü (doz yanıtı ile ilişkili), ishal, anoreksi, yorgunluk, stomatit, kuru cilt, paronişi; nadiren ILD, karaciğer yetmezliği, GİS perforasyonu, kornea ülseri, ishale bağlı AKİ, mikroanjiyopatik hemolitik anemi.
KontrendikasyonErlotiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır, indükleyiciler düşürür; sigara CYP1A2 yoluyla klerensi artırır. PPI'den kaçınılır, H2 bloker 10 saat arayla, antasit 4 saat önce/2 saat sonra. Varfarinde INR artar; NSAİİ ile GİS kanama riski.
DikkatYemekten en az 1 saat önce ya da 2 saat sonra alınır. Karaciğer enzimleri ve bilirubin düzenli izlenir; şiddetli ishalde hidrasyon ve böbrek işlevi kontrol edilir. Sigara bırakılması önerilir.

Erişkin dozu

NSCLC: 150 mg/gün. Pankreas kanseri: gemsitabinle birlikte 100 mg/gün. Sigara içenlerde klerens artar; toksisite yoksa kademeli artış düşünülür. Aç karnına alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır yetmezlikte veri sınırlı, dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %93 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiİshalle dehidratasyon, prerenal AKİ ve nadiren karaciğer-böbrek yetmezliği bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BDikkatle kullanılır; bilirubin yükselirse doz azaltılır ya da kesilir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kullanılacaksa çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda ishal ve dehidratasyon prerenal AKİ ve düşmeye yol açabilir; döküntü ve kornea yakınmaları sorgulanır. PPI ve H2 blokerler emilimi bozar; gereksizse kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 2 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Binitolerlotinib hidroklorür25 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet; 150 mg film kaplı tablet
Ertinoberlotinib hidroklorür25 mg film tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Ertivecerlotinib hidroklorür100 mg film kaplı tablet; 150 mg film kaplı tablet
Etiniberlotinib hidroklorür150 mg film tablet
Lungerloerlotinib hidroklorür100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Sevastraerlotinib hidroklorür100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Tarcetinerlotinib hidroklorür150 mg film kapli tablet
Tarcevaerlotinib25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Tarsiniberlotinib hcl25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Tartadaerlotinib hidroklorür25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DH03

Ertapenem

Karbapenem (beta-laktam antibiyotik)

Günde tek dozla verilen geniş spektrumlu karbapenem; ESBL üreten Enterobacterales'e etkilidir. Pseudomonas ve Acinetobacter'i kapsamaz, Enterococcus'a etkisizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) › Hücre zarı dışı yüzey › Penisilin bağlayan proteinler (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zar dışınataşınırçapraz bağ kurarhücreyi korurPeptidoglikan öncüleribakteri sitoplazmasında yapılan hücreduvarı yapı taşlarıBakteri sitoplazmasıPBP (transpeptidaz)zincirler arasında çapraz bağ kuranenzim, zarın dış yüzündeBakteri hücre zarı · PBPÇapraz bağlı peptidoglikanduvara dayanıklılık veren ağBakteri hücre duvarıSağlam bakteri duvarıiç ozmotik basınca dayanır, hücrebölünebilirBakteri hücre duvarıErtapenem:PBP'leri kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağ kurulamaz, duvar bütünlüğü bozulur → bakteri ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. IV verilir, kanda ve dokularda dolaşır; Gram negatif bakterinin porin kanallarından geçip zar yüzeyindeki PBP'lere ulaşır.
Neye etki eder?Hücre zarı dışındaki penisilin bağlayan proteinlere (özellikle PBP-2 ve PBP-3) kalıcı olarak bağlanır; transpeptidaz etkinliğini kapatır.
Ne olur?Peptidoglikan zincirleri çapraz bağlanamaz → duvar zayıflar → bakteri lizisi (bakterisidal). ESBL beta-laktamazlarına dayanıklıdır.

Klinik

EndikasyonKomplike intraabdominal ve pelvik enfeksiyonlar, toplum kökenli pnömoni, komplike idrar yolu enfeksiyonu (piyelonefrit), diyabetik ayak enfeksiyonu (yumuşak doku), ESBL üreten Gram negatif enfeksiyonlar; cerrahi profilaksi (kolorektal).
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı, infüzyon yeri reaksiyonu, transaminaz yükselmesi; nöbet (özellikle böbrek yetersizliği ve MSS hastalığında), konfüzyon, C. difficile kolit, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonKarbapenemlere ya da diğer beta-laktamlara ağır aşırı duyarlılık; IM lidokainli çözücü için amid tipi lokal anesteziklere duyarlılık.
EtkileşimlerValproik asit düzeyini hızla ve belirgin düşürür (nöbet kontrolü bozulur; birlikte kullanılmaz); probenesid atılımı azaltır, yarı ömrü uzatır.
DikkatOral valproat kullanan epilepsi hastasında karbapenem seçilmez. Metallo-beta-laktamaz ve Pseudomonas için etkisizdir.

Erişkin dozu

1 g IV (30 dakikada infüzyon) ya da IM, günde 1 kez. Süre enfeksiyona göre 3–14 gün. CrCl ≤ 30 mL/dk: 500 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 601 g/gün; ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl > 30: 1 g/gün; ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl ≤ 30: 500 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)500 mg/gün.
Hemodiyaliz500 mg/gün; seans öncesi 6 saat içinde verildiyse seans sonrası ek 150 mg.
Periton diyalizi500 mg/gün (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (yaklaşık %30); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikirse nöbet ve ensefalopati riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek dışı atılım yok denecek kadar azdır, yine de izlenir.

Yaşlıda kullanım

Doz böbrek işlevine göre ayarlanır (CrCl ≤ 30: 500 mg). Yaşlıda konfüzyon, nöbet ve deliryum riski, C. difficile kolit görülebilir. Valproat kullananda düzey düşer: birlikte verilmez. Kas gücü azalmış yaşlıda eGFR'yi aşırı yüksek hesaplama.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvan çalışmalarında doğrudan zarar görülmedi. Alternatif yoksa ve yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; bebekte ishal ve kandida izlenir. Kısa süreli kullanımda genellikle uygun görülür.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ekipertaertapenem1 g IM/IV enjeksiyon için liyofilize toz
Invanzertapenem sodyum1 g IM/IV enejeksiyon için liyofilize toz içeren flakon

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C07AB09

Esmolol

Ultra kısa etkili selektif β1 bloker

Eritrosit esterazlarıyla dakikalar içinde yıkılan, infüzyonla verilen β1 bloker; akut aort diseksiyonu, supraventriküler taşikardi ve perioperatif taşikardi-hipertansiyonda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp › Sinüs düğümü ve miyokard hücresi › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › β1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içiniuyarırkalbihızlandırır vegüçlendirirSempatik uyarınoradrenalin ve adrenalin salınırSempatik sinir ucuβ1 reseptörü (kalp)sinüs düğümü ve miyokarddaKalp hücresi · β1 reseptörücAMP ve kalsiyum artışıkalp hücresinde Gs proteini ileMiyosit içi · Gs-cAMPKalp hızı ve kasılma gücü artaraort duvarında makaslama kuvvetiyükselirMiyosit · hız ve güçEsmolol: β1reseptörünü kısasüre kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalp hızı ve kasılma gücü düşer → aort duvarına binen makaslamakuvveti ve miyokard oksijen gereksinimi azalır. Etki kısa sürdüğü için infüzyonlatitre edilir.Yıkımı böbrek ve karaciğerden bağımsızdır (eritrosit esterazı).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalpte sinüs düğümü ve miyokard hücresinin zarında. Damar içi infüzyonla verilir; kandan reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Zardaki β1-reseptörüne katekolaminlerle yarışarak bağlanır; reseptörü uyarmadan kapatır. Eritrosit esterazlarıyla hızla yıkılır (yarı ömür yaklaşık 9 dk).
Ne olur?Gs–cAMP zinciri susar → kalp hızı, kasılma gücü ve AV iletim düşer → aort duvarındaki makaslama kuvveti ve miyokard O₂ gereksinimi azalır. İnfüzyon durunca etki 10–20 dk'da söner.

Klinik

EndikasyonAkut aort diseksiyonunda ilk basamak (vazodilatörden önce), supraventriküler taşikardi ve AF'de hız kontrolü, perioperatif taşikardi ve hipertansiyon, entübasyona yanıt.
Yan etkilerHipotansiyon, bradikardi, bronkospazm, bulantı, infüzyon yerinde ağrı ve ekstravazasyonda doku nekrozu.
KontrendikasyonAğır sinüs bradikardisi, ileri AV blok, dekompanse kalp yetmezliği, kardiyojenik şok, tedavi edilmemiş feokromositoma, ağır astım-KOAH.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazemle (IV) ağır bradikardi ve AV blok; digoksin düzeyi artar; morfin esmolol düzeyini artırır; anestezikle hipotansiyon.
DikkatKokain ilişkili hipertansiyonda ve feokromositomada tek başına β bloker verilmez (alfa blokaj olmadan çelişkili hipertansiyon). Aort diseksiyonunda vazodilatör beta blokerden sonra eklenir. Periferik damardan yüksek konsantrasyonda ekstravazasyon riski. Gebelikte fetal bradikardi bildirilmiştir; yalnız zorunluysa.

Erişkin dozu

Yükleme 500 µg/kg (1 dakika), ardından 50 µg/kg/dk infüzyon; yanıt yetersizse yükleme tekrarlanıp infüzyon 50 µg/kg/dk basamaklarla artırılır (çoğunlukla en çok 200–300 µg/kg/dk). Aort diseksiyonunda hedef kalp hızı < 60/dk ve sistolik < 120 mmHg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (esterazla yıkılır).
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAsit metaboliti ESRD'de birikir, klinik önemi sınırlı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (eritrosit esterazıyla yıkılır).

Yaşlıda kullanım

Yükleme ve infüzyon hızı hipotansiyona göre düşürülür. Hipotansiyon ve bradikardi sık; yalnız monitörlü ortamda verilir. Yarı ömrü yaklaşık 9 dakikadır, kesilince etki hızla geçer.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blok ya da tam blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil ya da diltiazemle birlikte kalp bloğu riski; birlikte verilmez.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikFetal bradikardi bildirilmiştir; yalnız zorunluysa ve fetal izlemle.
EmzirmeVeri yetersiz; yarı ömrü çok kısa, kısa süreli kullanımda risk düşük sayılır.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Breviblocesmolol hidroklorür10 mg/ml IV enjeksiyonluk çözelti
Brevibloc Premiksesmolol hidroklorür10 mg/ml infüzyonluk çözelti
Esmoblocesmolol hidroklorür10 mg/ml IV infüzyon için çözelti; 20 mg/ml IV infüzyon için çözelti
Esmorateesmolol hidroklorür2500 mg/250 ml infüzyonluk çözelti
Kardoes Premixesmolol hidroklorür2500 mg/250 ml infüzyonluk çözelti (blocard)
Multiflex Ermoloc Premiksesmolol hidroklorür10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Turktipsan Esmololesmolol hidroklorür10 mg/ml infüzyonluk çözelti

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BC05

Esomeprazol

Proton pompası inhibitörü (PPI)

Omeprazolün S-izomeri; proton pompasını geri dönüşsüz kapatan güçlü PPI, IV formu mevcuttur. Tuzak: uzun süreli kullanımda hipomagnezemi, B12 eksikliği, kırık, C. difficile ve interstisyel nefrit.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › Parietal hücre › Apikal (kanaliküler) zar › H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pompayıçalıştırırasit salgılarmukozayıaşındırırUyaranlargastrin, histamin ve asetilkolinparietal hücreyi uyarırParietal hücre · bazolateral zarH⁺/K⁺-ATPazapikal zarda K⁺ karşılığı H⁺ pompalarParietal hücre · apikal zarMide asidilümene H⁺ ve Cl⁻ geçer; pH 1–2Mide lümeniMukoza hasarıasit ve pepsin özofagus-mide mukozasınıaşındırırÖzofagus/mide mukozasıEsomeprazol:proton pompasınıgeri dönüşsüzkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pompa kapanır, H⁺ lümene geçemez → asit belirgin azalır, mukozaiyileşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Midede, parietal hücrenin lümene bakan kanaliküler zarında. Zayıf baz olan ön ilaç kandan gelir, asidik kanaliküle birikir ve asitle etkin sülfenamide dönüşür.
Neye etki eder?Proton pompasının (H⁺/K⁺-ATPaz) sistein kalıntılarına kovalent bağlanır ve pompayı geri dönüşsüz kapatır; yalnızca aktif pompayı tutar.
Ne olur?H⁺ lümene verilemez → asit salgısı belirgin azalır (IV formda hızla); ülser iyileşir, reflü hafifler, kanayan ülserde pıhtı korunur.

Klinik

EndikasyonReflü hastalığı, erozif özofajit, peptik ülser, H. pylori eradikasyonu, NSAİİ ülser profilaksisi, Zollinger-Ellison; IV: endoskopi sonrası ülser kanamasında yeniden kanamayı azaltmak.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, bulantı, karın ağrısı; uzun süreli kullanımda hipomagnezemi, B12 ve demir eksikliği, kırık riski, C. difficile ishali, akut interstisyel nefrit, kronik böbrek hastalığı ile ilişki.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da benzimidazollere aşırı duyarlılık; nelfinavir ve rilpivirin ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerKlopidogrelin aktivasyonunu azaltabilir (CYP2C19; omeprazol ve esomeprazolden kaçınılması önerilir); atazanavir, rilpivirin ve ketokonazol emilimi azalır; metotreksat, takrolimus ve digoksin düzeyi artabilir; mikofenolat mofetil etkisi azalabilir.
DikkatKanamalı ülserde IV dozdan sonra oral PPI'ya geçilir. Endikasyonsuz uzun süreli kullanım sürdürülmez; en düşük etkili dozla gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Reflü ve erozif özofajit: 20–40 mg/gün, 4–8 hafta; H. pylori: 20 mg günde 2 kez 10–14 gün. IV: 20–40 mg/gün; ülser kanamasında endoskopik tedavi sonrası 80 mg bolus ve 8 mg/saat 72 saat.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (yüksek proteine bağlanma).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit (haftalar-aylar sonra), kronik kullanımda KBH ile ilişki; hipomagnezemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CEn çok 20 mg/gün.

Yaşlıda kullanım

Endikasyonsuz uzun süreli kullanım yaygındır; gerekçe ve süre yeniden değerlendirilir. Düşme ve kırık riski, hipomagnezemi, B12 eksikliği, C. difficile ve interstisyel nefrit akılda tutulur.

  • TIME-to-STOP C4sınıf üyesi olarak Komplike olmayan ülser ya da erozif özofajitte tam doz PPI 8–12 haftadan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C5sınıf üyesi olarak Yalnızca 'çok ilaç kullanıyor' gerekçesiyle PPI başlanmaz ya da sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, steroid ya da ek antitrombotik varlığında aspirin/NSAİİ PPI'sız verilmez; bu durumlarda koruyucu PPI gerekir.

AGS Beers 2023 8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılır (yüksek riskli hastalar, erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon ya da kanıtlı idame gereği hariç); C. difficile, kırık riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; omeprazolle birlikte geniş verilerde malformasyon artışı gösterilmemiştir.
EmzirmeSüte az geçer; endikasyon varsa kullanılabilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Enproesomeprazol sodyum40 mg IV infüzyonluk/enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Esemeprolesomeprazol sodyum40 mg IV infüzyon/enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon
Esmaraesomeprazol sodyum20 mg enterik kapli pellet tablet; 40 mg enterik kapli pellet tablet
Esoblokesomeprazol sodyum40 mg IV infüzyon/enjeksıyonluk çözelti için toz içeren flakon
Esomesomeprazol magnezyum dihidrat · esomeprazol sodyum20 mg enterik kapli mikropellet kapsül; 40 mg IV infüzyonluk/enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 40 mg enterik kapli mikropellet kapsül
Esomen-lesomeprazol sodyum20 mg IV infüzyonluk/enjeksiyonluk için liyofilize toz içeren flakon; 40 mg IV infuzyonluk/enjeksiyonluk icin liyofilize toz içeren flakon
Esopralesomeprazol20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet; 40 mg kapsül
Esoproesomeprazol magnezyum dihidrat20 mg kapsül; 40 mg kapsül
Espovilesomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon ve infüzyon için liyofilize toz
Essiumesomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Eswazolesomeprazol sodyu40 mg IV enjeksiyonluk / infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Geniumesomeprazol sodyum40 mg IV infüzyon/enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Jectosemesomeprazol sodyum40 mg IV infüzyon/enjeksıyon için liyofilize toz
Masecrisesomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Nexfulesomeprazol sodyum40 mg IV infüzyon / enjeksiyonluk çözelti için toz
Nexiumesomeprazol20 mg enterik kapli pellet tablet; 40 mg enterik kapli pellet tablet
Nexstepesomeprazol magnezyum dihidrat20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet
Refastilesomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon ve infüzyon için toz içeren flakon
Refloselesomeprazol sodyum40 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz
Sitarolesomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz

Kombinasyon ürünleri (2): Esovip 20, Vono

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AB10

Essitalopram

SSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)

Sitalopramın S-enantiyomeri olan SSRI; depresyon, yaygın anksiyete, panik, sosyal anksiyete, OKB. Doza bağlı QT uzaması: > 65 yaşta en çok 10 mg/gün; yaşlıda hiponatremi ve düşme riski.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT (serotonin taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarırgeri alımlasonlanırSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT reseptörüserotonin burada sinyal verir(duygudurum, anksiyete)Postsinaptik zar · 5-HTSERT geri alımıserotonin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERTEssitalopram:SERT'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: SERT kapanır, sinapsta serotonin artar, postsinaptik sinyal güçlenir→ depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (rafe çekirdekleri, korteks, limbik sistem). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; hedefi presinaptik sinir ucunun zarındaki taşıyıcıdır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin taşıyıcısını (SERT) kapatır; serotonin geri alınamaz. Kronik kullanımda otoreseptörler duyarsızlaşır.
Ne olur?Sinaps aralığında serotonin artar → postsinaptik 5-HT sinyali güçlenir (2–4 haftada) → depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, sosyal anksiyete bozukluğu, OKB.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, uykusuzluk ya da sedasyon, cinsel işlev bozukluğu, terleme, hiponatremi/SIADH, doza bağlı QT uzaması, kanama eğilimi, serotonin sendromu, düşme ve kırık riski.
KontrendikasyonKonjenital uzun QT, QT uzatan ilaçlarla birlikte kullanım, MAO inhibitörleri (14 gün ara), pimozid, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar torsades riskini artırır; omeprazol, simetidin düzeyi artırır; MAOİ, linezolid, metilen mavisi, triptan, tramadolle serotonin sendromu; antitrombotiklerle kanama; diüretiklerle hiponatremi.
DikkatYaşlıda en çok 10 mg/gün; QTc, K ve Mg izlenir; hipokalemi, bradikardide kullanılmaz.

Erişkin dozu

Depresyon: 10 mg/gün, gerekirse 20 mg'a çıkılır. Yaşlı (> 65 yaş) ve karaciğer yetmezliği: en çok 10 mg/gün. Panik bozukluk: 5 mg ile başlanır, 1 hafta sonra 10 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda en çok 10 mg/gün.
eGFR 15–29Dikkatle; düşük doz, QTc izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; düşük doz ve EKG izlemi.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi/SIADH.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yaşlıda en çok 10 mg.
Child-Pugh B5 mg ile başlanır, en çok 10 mg/gün.
Child-Pugh C5 mg ile başlanır, en çok 10 mg/gün; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

5 mg ile başla; > 65 yaşta en çok 10 mg/gün (QTc). Hiponatremi (ilk haftalarda Na izle), düşme ve kanama izlenir; QT uzatan ilaç, hipokalemi ve bradikardide kullanılmaz. Yaşlıda uygun SSRI seçeneklerinden biridir.

  • TIME-to-STOP B24 Günlük 10 mg'ı aşmaz (QTc uzaması).
  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Na < 130 mmol/L iken ya da yakın zamanda hiponatremi geçirmişse kullanılmaz; yaşlıda SIADH sık, Na izlenir.

AGS Beers 2023 düşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekliyse kullanılır, tercih sertralindir; 1. trimesterde küçük malformasyon riski, 3. trimesterde yenidoğanda adaptasyon sendromu ve PPHN olabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve beslenme güçlüğü olabilir; dikkatle, bebek izlenerek kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anzylessitalopram oksalat5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 15 mg film tablet; 20 mg film tablet
Celianteessitalopram · essitalopram oksalat10 mg film tablet; 10 mg/ml oral damla; 20 mg film tablet
Cipralexescitalopram5 mg film tablet; 10 mg film kapli tablet; 10 mg kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Citolesessitalopram · essitalopram oksalat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 10 mg/ml oral damla; 15 mg film kaplı tablet; 20 mg film kapli tablet
Egisitessitalopram oksalat5 mg/5 ml oral çözelti
Eslongessitalopram oksalat10 mg efervesan tablet; 15 mg efervesan tablet; 20 mg efervesan tablet
Esmaxessitalopram oksalat5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kaplı tablet; 20 mg film kapli tablet
Esplusessitalopram oksalat10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Esramessitalopram oksalat5 mg/5 ml oral çözelti; 10 mg tablet; 20 mg tablet
Estaloraessitalopram okzalat5 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg ağızda dağılan tablet; 15 mg ağızda dağılan tablet; 20 mg ağızda dağılan tablet
Estilomescitalopram10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Estoramessitalopram oksalat20 mg film tablet
Exeramescitalopram10 mg 56 film tablet; 10 mg film tablet; 20 mg 56 film tablet; 20 mg film tablet
Losiramescitalopram10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Louresescitalopram5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 10 mg/ml 15 ml oral damla; 20 mg film tablet
Medolapramessitalopram oksalat10 mg film kapli tablet; 10 mg/ml oral damla; 20 mg film kapli tablet
Secitaessitalopram5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 10 mg/ml oral damla; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Sevpramessitalopram oksalat5 mg 56 film tablet; 5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 10 mg/ml 15 ml oral damla; 20 mg film tablet
Tiopramescitalopram10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Zendoressitalopram okzalat10 mg film tablet; 10 mg/ml oral damla; 20 mg film tablet

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G03CA03

Estradiol

Östrojen

Menopozdaki vazomotor belirtiler, vajinal atrofi ve hipoöstrojenizm için kullanılan doğal östrojen. Rahmi olan kadında progestinsiz verilmez; oral yol VTE riskini artırır, transdermal yol daha güvenlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme sistemi ve kemik › Vajina, kemik, hipotalamus, endometrium › Hedef hücre çekirdeği › Östrojen reseptörü α/β

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreye giripbağlanır+geni açardoku yanıtıoluştururDolaşımdaki östrojenmenopozda over yeterince yapmaz; bueksiklik belirtilere yol açarKan · östrojenÖstrojen reseptörü α/βhedef hücrede (vajina, kemik,hipotalamus, endometrium) çekirdekreseptörüHedef hücre · çekirdekGen okunmasıöstrojen yanıt elemanları genleri açılırÇekirdek · EREDoku yanıtıvazomotor denge, vajina mukozası,osteoklast baskısı, endometriumçoğalmasıVajina · kemik · hipotalamusEstradiol:östrojenreseptörünüçekirdekteuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır → sıcak basması ve vajinal atrofi azalır, kemikkaybı yavaşlar; endometrium çoğalır, bu yüzden rahmi olanda progestin eklenir.Oral yol karaciğerde pıhtılaşma faktörlerini ve TBG'yi artırır; transdermal yolda bu etkiazdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Vajina, kemik, hipotalamus ve endometrium hücrelerinin içinde. Yağda çözünen hormon kandan hücre zarını geçip çekirdekteki reseptöre ulaşır; transdermal yol karaciğer ilk geçişini atlar.
Neye etki eder?Östrojen reseptörü α ve β'ya bağlanıp uyarır (agonist); reseptör çekirdekte östrojen yanıt elemanlarına bağlanıp gen okunmasını değiştirir.
Ne olur?Vazomotor merkez dengelenir, vajina mukozası kalınlaşır, osteoklast baskılanıp kemik kaybı yavaşlar → sıcak basması, atrofi ve kemik kaybı azalır; endometrium çoğalır.

Klinik

EndikasyonMenopozal vazomotor belirtiler, ürogenital atrofi, hipogonadizmde östrojen replasmanı; vajinal atrofide düşük doz vajinal form.
Yan etkilerMeme hassasiyeti, bulantı, baş ağrısı, düzensiz kanama, ödem; VTE, inme, safra taşı, hipertrigliseridemi (oral); endometrium hiperplazisi (progestinsiz); uzun süreli kombine kullanımda meme kanseri riski.
KontrendikasyonAçıklanamayan genital kanama, östrojene bağlı malignite, aktif ya da geçirilmiş VTE, aktif arteriyel tromboembolik hastalık, aktif karaciğer hastalığı, gebelik.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (karbamazepin, rifampisin, sarı kantaron) etkiyi azaltır; oral östrojen TBG'yi artırır, levotiroksin dozu artabilir; varfarin etkisi değişir.
DikkatRahmi olan kadında progestin eklenir; en düşük etkili dozla, en kısa süre kullanılır; yıllık gözden geçirme. Sistemik tedavide transdermal yol VTE açısından tercih edilir.

Erişkin dozu

Oral 0,5–2 mg/gün; transdermal yama 25–50 mcg/gün (haftada 1–2 kez yenilenir); jel 0,5–1,5 mg/gün; vajinal atrofide 10 mcg vajinal tablet (2 hafta günlük, sonra haftada 2).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı tutulumu ve kan basıncını izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; transdermal yol tercih edilir, ödem izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; transdermal yol ve düşük doz, sıvı tutulumunu izle.
HemodiyalizAyar gerekmez; transdermal yol tercih, sıvı ve kan basıncı izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; transdermal yol tercih edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı tutulumu ve kan basıncı artışı yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; transdermal yol tercih, karaciğer testini izle.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa transdermal düşük doz.
Child-Pugh CKullanılmaz (aktif karaciğer hastalığı kontrendike).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda sistemik östrojen yeni başlanmaz; VTE, inme ve meme riski artar. Atrofik vajinitte düşük doz vajinal form uygundur. Kullanılıyorsa en düşük doz ve transdermal yol; rahmi olanda progestin ekle, yıllık gözden geçir.

  • TIME-to-STOP G10sınıf üyesi olarak Meme kanseri ya da VTE öyküsünde sistemik östrojen verilmez.
  • TIME-to-STOP G11sınıf üyesi olarak Rahmi olan kadında östrojen progestinsiz verilmez (endometrium hiperplazisi).
  • TIME-to-START G3sınıf üyesi olarak Semptomatik atrofik vajinitte topikal vajinal östrojen başlanır.

AGS Beers 2023 sistemik (oral, transdermal) östrojen kaçınılır; düşük doz vajinal östrojen disparoni ve tekrarlayan İYE için kabul edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte endikasyonu yoktur, gebelik oluşursa kesilir.
EmzirmeSüte geçer ve süt miktarını azaltabilir; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Akrofollineestradiol propionate5 mg/ml IM ampul
Climara Forteestradiol7,8 mg/25 cm2 transdermal flaster
Estrofemöstradiol hemihidrat2 mg film kapli tablet
Femijelestradiol1,5 mg/2,5gr jel 80 gr
Vagifemöstradiol hemihidrat10 mcg film kapli vajinal tablet

Kombinasyon ürünleri (5): Activelle, Angeliq, Femoston, Kliogest Film Kapli Tablet, Trisequens Film Kapli Tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AK02

Etambutol

Antitüberküloz ilaç (arabinosil transferaz inhibitörü)

Mikobakteri hücre duvarı arabinogalaktan yapımını bozan bakteriyostatik antitüberküloz ilaç; böbrekle atılır, böbrek yetmezliğinde birikir ve optik nörit yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMikobakteri (M. tuberculosis) › Hücre duvarı sentezi › Bakteri hücre zarı ve duvarı › Arabinosil transferaz (EmbA/B/C)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)arabinosiltransferaz eklermikolik asitbağlanırbütünlüğü sağlarArabinoz öncüsü (DPA)dekaprenil-fosforil-arabinozBakteri zarı · öncülArabinogalaktanhücre duvarının polisakkarit iskeletiBakteri hücre duvarıMikolik asit kompleksibakteriyi koruyan mumsu tabakaBakteri dış duvar katmanıBakteri sağkalımıçoğalma ve dayanıklılıkBakteri hücresiEtambutol:arabinosiltransferazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Arabinogalaktan yapılamaz → hücre duvarı kurulamaz, bakteriçoğalamaz (bakteriyostatik); diğer ilaçlara direnç gelişmesi geciktirilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakterinin hücre duvarı yapım bölgesinde (hücre zarı ve duvar). Ağızdan alınır, kandan basile ulaşır; hedef bakteri yapısıdır, insan hücresinde yoktur.
Neye etki eder?Arabinosil transferaz enzimlerini (EmbA, EmbB, EmbC) inhibe eder; arabinoz öncüsü arabinogalaktana eklenemez.
Ne olur?Arabinogalaktan yapılamaz → mikolik asit bağlanamaz, duvar kurulamaz, basil çoğalamaz (bakteriyostatik). Diğer ilaçlara direnç gelişmesini geciktirir.

Klinik

EndikasyonAktif akciğer ve akciğer dışı tüberküloz (HRZE rejiminin 4. ilacı, ilk 2 ay); atipik mikobakteri enfeksiyonlarında (MAC).
Yan etkilerRetrobulber optik nörit (görme bulanıklığı, kırmızı-yeşil renk körlüğü, doza ve böbrek yetmezliğine bağlı), periferik nöropati, hiperürisemi ve gut, döküntü, bulantı.
KontrendikasyonOptik nörit, kooperasyon kurulamayan hastada görme değerlendirilemiyorsa; ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlüminyum içeren antasitler emilimi azaltır (iki saat arayla); pirazinamid ile hiperürisemi; nörotoksik ilaçlarla optik ve periferik nöropati.
DikkatBöbrek yetmezliğinde birikir; başlangıçta ve ayda bir görme keskinliği ve renk görme testi yapılır, görme bozukluğunda hemen kesilir. Gebelikte kullanılabilir (güvenli kabul edilir); emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

15–25 mg/kg/gün tek doz (genellikle yoğun fazda 15 mg/kg; ağırlık bantlarına göre); haftada üç gün rejimde 25–30 mg/kg. Süre genellikle ilk 2 aydır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 15–25 mg/kg/gün.
eGFR 30–59Doz aralığı 24–36 saate uzatılır (kaynaklara göre değişir); görme izlemi.
eGFR 15–2915–25 mg/kg haftada 3 kez (24–48 saat arayla).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)15–25 mg/kg haftada 3 kez; görme izlemi sıkı.
Hemodiyaliz15–25 mg/kg haftada 3 kez, HD günü seanstan sonra.
Periton diyaliziHaftada 3 kez dozla benzer; veri sınırlı, görme izlemi sıkı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yoluyla atıldığından birikip optik nörit yapar. Hiperürisemi (pirazinamidle) olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; birlikte verilen INH, RIF, PZA hepatotoksik, izlem şart.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azaldığından doz aralığı uzatılır; doz kg'a göre. Optik nörit (görme keskinliği, renk ayrımı) başlangıçta ve aylık izlenir; 2 aydan uzun kullanımda ve böbrek yetmezliğinde risk artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenite gösterilmemiş; gebelikte tüberküloz rejiminde kullanılabilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirme uyumlu kabul edilir, bebekte yan etki izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Miambutolethambutol500 mg tablet
Tambutoletambutol hidroklorür500 mg tablet
Tüberol+ınh Tabletetambutol

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AB01

Etanersept

TNF-α inhibitörü (çözünür reseptör füzyon proteini)

Çözünür TNF-α'yı reseptöre ulaşmadan yakalayan füzyon proteini; romatoid artrit, spondiloartrit, psöriyazis ve JIA'da kullanılır. Nadiren MDH ve glomerülonefrit bildirilmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Hücre dışı sıvı · iltihap bölgesi › Kanda ve dokuda serbest sitokin › TNF-α ve lenfotoksin-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılarreseptörebağlanırhücre içi sinyalbaşlatırAktive makrofaj ve T hücreTNF-α salgılarMakrofaj · T hücreÇözünür TNF-αgüçlü iltihap sitokiniHücre dışı sıvı · kanHedef hücre TNF reseptörüTNFR1 ve TNFR2, hücre yüzeyindeHedef hücre zarı · TNFRİltihabi yanıtNF-κB, sitokin, adezyon molekülü, dokuhasarıHedef hücre içi · NF-κBEtanersept:TNF-α'yıreseptöreulaşmadanyakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TNF-α hedef hücre reseptörüne bağlanamaz → NF-κB yolu ve iltihabisitokin zinciri durur; eklem ve deri inflamasyonu azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve iltihaplı dokunun hücre dışı sıvısında. Deri altına verilen füzyon proteini hücreye girmez; serbest dolaşan sitokinle orada buluşur.
Neye etki eder?Çözünür TNF-α ve lenfotoksin-α. İlaç TNFR2'nin hücre dışı kısmını taşıyan tuzak reseptördür; sitokini bağlayıp hücre reseptörlerinden uzak tutar.
Ne olur?TNF-α, TNFR1 ve TNFR2'ye ulaşamaz → NF-κB ve sitokin zinciri durur → eklem ve deri iltihabı azalır. Tüberküloz gibi enfeksiyon riski artar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, anklozan spondilit, psöriyatik artrit, plak psöriyazis, jüvenil idiyopatik artrit.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, enfeksiyon (tüberküloz reaktivasyonu dahil), sitopeni, otoantikor ve lupus benzeri sendrom, demiyelinizan hastalık; nadiren MDH-proteinüri ve vaskülit.
KontrendikasyonSepsis ya da aktif ciddi enfeksiyon; ağır kalp yetersizliği (dikkat).
EtkileşimlerAnakinra ve abataseptle birlikte verilmez; sülfasalazin ile nötropeni; canlı aşılar kontrendikedir.
DikkatBaşlamadan önce tüberküloz ve hepatit B taraması yapılır. Dersteki MDH bağlantısı: TNF-α bloke edilirken bile MDH gelişebilir; yeni proteinüri çıkarsa ilaçtan şüphelenilip idrar bakılır.

Erişkin dozu

Erişkin: 50 mg haftada bir ya da 25 mg haftada iki kez, subkütan.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; veri sınırlı, yakın izlem.
HemodiyalizHemodiyalizle uzaklaşmaz; veri sınırlı, yakın izlem.
Periton diyaliziVeri sınırlı; yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD'de uzaklaşmaz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; ağır alkolik hepatitte kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ciddi enfeksiyon riski daha yüksektir. Başlamadan önce tüberküloz ve HBV taraması, aşı güncellemesi yap. NYHA III–IV kalp yetersizliğinde ve demiyelinizan hastalıkta kaçın. Canlı aşı verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYarar riski aşıyorsa kullanılabilir; plasenta geçişi düşüktür. Geç gebelikte maruz kalan bebekte canlı aşılar ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi çok düşüktür; emzirme genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Enbreletanersept · etanercept25 mg enjeksiyonluk solusyon icin toz flakon; 25 mg/0,5 ml SC enjeksiyonluk cozelti için kullanima hazir enjektör
Enbrel Myclic Penetanercept50 mg enj, coz,icin kullanima hazir kalem
Enerceptanetanersept25 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti için kullanima hazir enjektör; 50 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti için kullanima hazir enjektör
Erelzietanersept25 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 50 mg / 1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 50 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H05BX04

Etelkalsetid

Kalsimimetik (intravenöz)

Paratiroid kalsiyum algılayıcı reseptörünü (CaSR) uyaran, hemodiyaliz seansı sonunda IV verilen kalsimimetik; sekonder hiperparatiroidide PTH'yi düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriParatiroid bezi › Paratiroid esas hücresi › Hücre zarı: kalsiyum algılayıcı reseptör (CaSR) › CaSR (hücre dışı bölge, allosterik bağlanma)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarır+PTH'yi baskılarSerum Ca²⁺paratiroid hücresi bunu CaSR ile algılarKan · hücre dışı Ca²⁺CaSR (paratiroid hücresi)Ca²⁺ yüksekse PTH salgısını baskılarParatiroid hücresi · CaSRPTH salgısıKBH'de fosfat↑, kalsitriol↓ ve Ca²⁺↓ ileartar (sekonder HPT)Kan · PTHEtelkalsetid:CaSR'ıallosterikuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: CaSR kalsiyuma daha duyarlı olur → PTH salgısı baskılanır → PTH veserum kalsiyumu düşer. Kalsiyum izlenmeli.Hemodiyaliz sonunda damar içine uygulanan peptiddir; hipokalsemi (QT uzaması) en önemli yanetkidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Boyundaki paratiroid hücresinin dış yüzünde. Hemodiyalizde diyaliz sonu damardan verilir; kanda dolaşır, hücrenin dışına ulaşıp zardaki reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?CaSR'ın hücre dışı bölgesine allosterik bağlanır (kısmen disülfid bağıyla); reseptörü hücre dışı kalsiyuma daha duyarlı yapar, kalsiyum yokken de zayıf uyarır.
Ne olur?Algılanan kalsiyum "yüksek" gibi görülür → PTH salgısı ve hücre çoğalması azalır → PTH, kalsiyum ve FGF23 düşer (sekonder HPT). Hipokalsemi ve QT uzaması riski.

Klinik

EndikasyonHemodiyaliz hastasında sekonder hiperparatiroidi (PTH yüksek); sinakalsete oral yolla tolere edilemeyen ya da kullanamayan hastada.
Yan etkilerHipokalsemi (belirgin ve semptomatik olabilir), bulantı-kusma, QT uzaması, baş ağrısı, kas spazmı, hipotansiyon, adinamik kemik, nadiren kalp yetmezliği kötüleşmesi.
KontrendikasyonBaşlangıç düzeltilmiş kalsiyum < alt sınır (genellikle < 8,3 mg/dL) iken başlanmaz; etelkalsetide aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer kalsimimetiklerle (sinakalset) birlikte verilmez; QT uzatan ilaçlar ve hipokalsemi yapan ilaçlar (denosumab, bifosfonat, kalsitonin) riski artırır.
DikkatKalsiyum başlangıçta 1 hafta sonra, sonra aylık izlenir; hipokalsemide doz azaltılır ya da ara verilir. Kalsiyum-D vitamini birlikte kullanım planlanır.

Erişkin dozu

HD seansı sonunda diyalizerin venöz hattından ya da seans bitiminde IV bolus; başlangıç 5 mg (2,5–5 mg), haftada 3 kez; 4 haftada bir 2,5–5 mg artırılabilir, en çok 15 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kullanılmaz (yalnız diyalizdeki hastada kullanılır).
eGFR 30–59Diyaliz dışı KBH'de çalışılmamış; kullanılmaz.
eGFR 15–29Diyaliz dışı KBH'de çalışılmamış; kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı KBH'de çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizBaşlangıç 5 mg (2,5–5 mg), seans sonunda IV, haftada 3 kez; Ca, PTH ve fosfata göre titre edilir.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (seans sonunda verilir); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipokalsemi ve QT uzaması izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yalnız HD seansı sonunda verilir. Yaşlıda hipokalsemi (QT uzaması, nöbet, hipotansiyon), bulantı ve kusma izlenir; kalsiyum başlangıçta ve doz değişikliğinden sonra sık, PTH ve fosfat düzenli bakılır. QT uzatan ilaçlarda dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanımdan kaçınılır, yarar riski aşıyorsa maternal kalsiyum yakından izlenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede kullanım önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Parsabivetelkalsetid hidroklorür2,5 mg/0,5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 5 mg/1 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 10 mg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BA01

Etidronat

Birinci kuşak bifosfonat (azot içermeyen)

Azot içermeyen ilk kuşak bifosfonat; Paget hastalığı ve heterotopik ossifikasyonda kullanılır. Yüksek dozda kemik mineralizasyonunu da bozar (osteomalazi).

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi: hidroksiapatit, osteoklast › Osteoklast içi (sitoplazma) › ATP analoğuna dönüşen bifosfonat

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)osteoklastyapışırkemiği yıkarHidroksiapatitkemik mineral yüzeyi; bifosfonat burayatutunurKemik yüzeyi · hidroksiapatitOsteoklastkemik yüzeyine yapışıp kemiği yıkanhücreOsteoklast içi · ATP analoğuKemik rezorpsiyonukalsiyum ve fosfat kana geçerKemik matriksi · rezorpsiyonEtidronat:osteoklastı ATPanaloğuylaöldürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Osteoklast apoptoza gider → kemik yıkımı azalır. Yüksek dozdamineralizasyon bozulur (osteomalazi).Böbrekle atılır; ağır KBH'de dikkatli kullanılmalıdır (osteomalazi ve birikim riski).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kemik hidroksiapatit yüzeyine yapışır ve osteoklast kemiği yıkarken hücre içine alınır. Ağızdan çok az emilir, emilen kısım kemikte tutulur ya da böbrekle atılır.
Neye etki eder?Azot içermeyen bifosfonattır; osteoklast içinde ATP analoğuna çevrilir, bu toksik metabolit ATP yapısına katılarak hücreyi apoptoza götürür. Yüksek dozda hidroksiapatit kristallerini bağlar.
Ne olur?Osteoklast ölür → kemik yıkımı azalır. Yüksek/sürekli dozda mineralizasyon da bozulur → osteomalazi riski. Heterotopik kemikleşmede kullanılır.

Klinik

EndikasyonPaget hastalığı, total kalça protezi ve omurilik yaralanması sonrası heterotopik ossifikasyon; osteoporozda döngüsel kullanım (bugün az tercih edilir).
Yan etkilerBulantı, ishal, karın ağrısı, kemik ağrısı (Paget'te geçici artış), hiperfosfatemi, osteomalazi (kesintisiz yüksek dozda), özofajit.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği, osteomalazi, gebelik, özofagus darlığı, hipokalsemi.
EtkileşimlerKalsiyum, demir, magnezyum ve alüminyum içeren ürünler emilimi azaltır (2 saat arayla); NSAİİ GİS yan etkisini artırır.
DikkatKesintisiz sürekli kullanımda osteomalazi gelişebilir; döngüsel kullanım (kür-ara) uygulanır. Fosfat yükü nedeniyle KBH'de özellikle dikkatli olunur.

Erişkin dozu

Paget: 5–10 mg/kg/gün tek doz, en çok 6 ay (yeniden kür öncesi en az 3 ay ara). Heterotopik ossifikasyon: 20 mg/kg/gün 2 hafta, sonra 10 mg/kg/gün 10 hafta (protokole göre).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; kalsiyum ve fosfat izlenir.
eGFR 30–59Doz azaltılır; kalsiyum ve fosfat izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30'da kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz (diyalizle uzaklaşır).
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperfosfatemi yapabilir (fosfat tutulumu); kalsiyum ve fosfat izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (karaciğerden metabolize olmaz).
Child-Pugh BAyar gerekmez (karaciğerden metabolize olmaz).
Child-Pugh CAyar gerekmez (karaciğerden metabolize olmaz).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azsa doz azaltılır, CrCl < 30'da kullanılmaz. Aç karnına, bol su ile, dik duruşta alınır (özofajit). Sürekli kullanımda mineralizasyon bozulup osteomalazi olabilir; Paget'te en çok 6 ay, kürler arası 3 ay. Ca ve fosfat izlenir.

  • TIME-to-STOP E15sınıf üyesi olarak Üst GİS hastalığı ya da dik duramayan hastada oral bifosfonat verilmez.
  • TIME-to-STOP E16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da bifosfonat kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteomalazi dışlanmadan başlanmaz; etidronat uzun sürede mineralizasyonu bozabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; bifosfonatlar plasentayı geçer, yeterli insan verisi yoktur.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Didronatetidronic acid400 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AD03

Etionamid

İkinci basamak antitüberküloz (tiyoamid)

Protionamide benzeyen, mikolik asit sentezini bozan ikinci basamak antitüberküloz ilaç. Çoklu ilaca dirençli tüberkülozda kullanılır; bulantı, hipotiroidi ve hepatotoksisite sık sorundur.

Etki mekanizması

Etki yeriMycobacterium tuberculosis › Hücre içi sitoplazma › Mikolik asit sentez yolu › InhA (enoil-ACP redüktaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincir uzarduvara eklenirhücreyi korurYağ asidi öncüllerimikobakteri sitoplazmasında yapılırMikobakteri sitoplazmasıInhA enzimiyağ asidi zincirini uzatırMikobakteri · FAS-II enzimiMikolik asitmikobakteri duvarının kendine özgü,mumsu yağ asidiMikobakteri hücre duvarıMikobakteri hücre duvarıdayanıklı, asit-alkole dirençli duvarMikobakteri hücre duvarıEtionamid:InhA'yı kapatır(ön ilaç)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikolik asit yapılamaz, duvar bozulur → mikobakteri çoğalamaz.Etkin metabolit mikobakteri içinde EthA ile oluşur; EthA mutasyonu direnç yapar(izoniyazidle de çapraz direnç olabilir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakteri hücresinin içinde. Oral emilir, dokulara geçer; mikobakteri içinde EthA enzimi ile aktif hale gelen bir ön ilaçtır (insan hücresinde aktive olmaz).
Neye etki eder?EthA ile aktive olan metaboliti NAD ile birleşir ve InhA enzimini (mikolik asit zincir uzatması) kapatır.
Ne olur?Mikolik asit yapılamaz → mikobakteri hücre duvarı zayıflar → çoğalma durur.

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde diğer ilaçlarla birlikte; lepra tedavisinde alternatif ajan.
Yan etkilerBulantı, kusma, iştahsızlık, metalik tat, tükürük artışı, hepatit, hipotiroidi, periferik nöropati, hipoglisemi, depresyon, nadiren göz toksisitesi.
KontrendikasyonEtionamide ya da protionamide aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetersizliği.
EtkileşimlerSikloserin ve izoniyazidle MSS toksisitesi artar; PAS ile hipotiroidi artar; alkolle psikotik belirtiler olabilir.
DikkatBulantıyı azaltmak için gece ve yemekle, düşük dozla başlanarak artırılır. Piridoksin eklenir; TSH ve karaciğer testleri izlenir. Diyabette glisemi dalgalanır.

Erişkin dozu

Oral 15–20 mg/kg/gün (en çok 1 g/gün), genellikle 250 mg ile başlanıp 500–750 mg/gün'e çıkılır (gece tek doz ya da 2 doz).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; dikkatle ve izlemle.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ver.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz (büyük kısmı karaciğerde yıkılır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkat; karaciğer testlerini 2–4 haftada bir izle.
Child-Pugh BKaçın ya da düşük dozla; sık karaciğer testi.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda bulantı, iştahsızlık ve hepatotoksisite sık görülür; düşük dozla başla, yemekle ver. Hipotiroidi ve glisemi dalgalanmaları (diyabet) izlenir. Piridoksin ekle; nöropati ve depresyon için dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda teratojenik bulgu var; gebelikte kaçınılır, MDR-TB'de alternatif yoksa yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tercihen kaçınılır, kullanılacaksa bebekte bulantı ve sarılık izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Etyomidethionamide · etionamid250 mg şeker kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AB08

Etodolak

NSAİİ (piranokarboksilik asit türevi; COX-2 tercihli)

COX-2 tercihli, COX'u geri dönüşlü kapatan NSAİİ; osteoartrit, RA ve akut ağrıda kullanılır. GİS yan etkisi klasik NSAİİ'lerden biraz az olabilir; böbrek, kalp-damar ve kanama riski sürer.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuEtodolak:COX-2'yi(tercihli)kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-2'ye COX-1'e göre daha çok bağlanır (COX-2 tercihli); yüksek dozda COX-1 de kapanır.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit ve romatoid artritte semptom kontrolü, akut ağrıda (kas-iskelet, dismenore, diş).
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır. Böbrek ve karaciğer işlevi, KB ve Hb düzenli izlenir; yaşlıda en düşük doz.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Akut ağrı: 200–400 mg 6–8 saatte bir; osteoartrit ve RA: 300 mg günde 2 kez ya da 400 mg günde 2 kez; günlük en çok 1000 mg (uzun salımlı 400–1000 mg günde 1 kez).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre; KB ve renal işlev izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI, asit).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük dozla (300 mg günde 1–2 kez), en kısa sürede. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve deliryum riski. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kısa süreli kullanımda risk düşük, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (24 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Barca Sretodolak600 mg uzatılmış salimli film tablet
Cirrinaletodolak200 mg film tablet
Dolaritetodolak300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Dolelacetodolak300 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 600 mg film kaplı tablet
Dolelac Fortetodolak400 mg film kaplı tablet
Edolaretodolak200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet
Edolar Fortetodolak400 mg film kapli tablet
Esodaxetodolac · etodolak400 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Etodinetodolac200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Etodin Fortetodolac400 mg film tablet
Etoletodolac · etodolak200 mg film tablet; 300 mg film tablet; 800 mg dual salımlı film kaplı tablet
Etol Fortetodolac400 mg film tablet
Etol Sretodolac600 mg uzatilmis salimli tablet
Etopainetodolak300 mg film kapli tablet
Etotacetodolak400 mg film kapli tablet
Etotac Sretodolak600 mg film kapli tablet
Lodineetodolac300 mg film kapli tablet
Maxdol Sretodolac600 mg film tablet
Tadolak Fortetodolak400 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Tadolak Sretodolak600 mg uzatılmış salimli film kapli tablet
Tilacetodolac · etodolak400 mg 14 film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Tilac Sretodolac600 mg 10 uzatilmis salimli tablet; 600 mg 14 uzatilmis salimli tablet
Toledaketodolak300 mg film kaplı tablet; 500 mg film kaplı tablet; 600 mg film kapli tablet
Toledak Fortetodolak400 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (4): Etofam, Etolax, Etoplus, Etotio

24 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AE05

Etrasimod

Sfingozin 1-fosfat (S1P) reseptör modülatörü

Lenfositlerin lenf düğümünden çıkışını durduran oral S1P1,4,5 modülatörü; orta-ağır ülseratif kolitte günde 2 mg. Başlamadan EKG ve göz muayenesi gerekir; bradikardi ve AV blok riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Lenfosit (lenf düğümünden çıkış) › Lenfosit hücre zarı › S1P1 (ve S1P4, S1P5) reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)S1P'yi algılargradyanı izlerdüğümden çıkarbağırsağa göçederLenf düğümündeki lenfositantijenle uyarılmış T ve B hücreleridüğümde beklerLenf düğümüS1P1 reseptörülenfosit zarında; S1P'yi algılarLenfosit zarı · S1P1S1P gradyanıkanda ve lenfte yüksek, düğümde düşüktürKan · lenfLenfositin düğümden çıkışıhücre kana ve dokulara geçerKan · dolaşımBağırsak mukozasıgöçen lenfosit iltihabı sürdürürBağırsak mukozasıEtrasimod:S1P1'i işlevselolarak kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: S1P1 yüzeyden silinir, lenfosit düğümde kalır → bağırsakta lenfositazalır; kanda lenfosit sayısı düşer (etkinin ve enfeksiyon riskinin ortak nedeni).S1P5 etkisi ve kalp hücresi S1P1 uyarısı geçici bradikardiye yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Oral emilir, kanda dolaşır; lenfositin zar yüzeyindeki S1P reseptörüne ulaşır. Etki lenf düğümü çıkışında gerçekleşir.
Neye etki eder?Lenfosit zarındaki S1P1 reseptörünü başlangıçta uyarır, sonra reseptörü hücre içine çektirip yüzeyden siler (işlevsel antagonizma).
Ne olur?Lenfosit kandaki S1P gradyanını algılayamaz → lenf düğümünden çıkamaz → bağırsak mukozasına göç eden lenfosit azalır → iltihap geriler.

Klinik

EndikasyonKonvansiyonel ya da biyolojik tedaviye yetersiz yanıtlı orta-ağır aktif ülseratif kolit.
Yan etkilerLenfopeni, baş ağrısı, baş dönmesi, ilk dozlarda bradikardi ve AV blok, karaciğer enzimlerinde artış, hipertansiyon, makula ödemi, enfeksiyonlar (zoster, kriptokok), artralji, PRES (nadir).
KontrendikasyonSon 6 ayda MI, kararsız angina, inme, geçici iskemik atak, dekompanse kalp yetersizliği ya da NYHA III–IV; pacemaker yoksa Mobitz II, 3. derece AV blok ya da hasta sinüs sendromu; tedavisiz ağır uyku apnesi; aktif ağır enfeksiyon; gebelik.
EtkileşimlerBeta bloker, kalsiyum kanal blokeri (verapamil, diltiazem), digoksin ve QT uzatan ilaçlarla bradikardi riski artar. Flukonazol (CYP2C9 ve 2C19 inhibisyonu) ve güçlü CYP2C8/2C9/3A4 indükleyiciler (rifampisin) kaçınılır. Canlı aşılar verilmez.
DikkatBaşlamadan önce EKG, tam kan sayımı, karaciğer testleri, göz dibi (diyabet ya da üveit varsa) ve varisella bağışıklığı. Kesildikten sonra lenfosit sayısının normale dönmesi haftalar sürer; bu dönemde enfeksiyon riski sürer.

Erişkin dozu

2 mg ağızdan günde bir kez, yemekle ya da aç karnına; titrasyon gerekmez. Doz atlanırsa ilk dozdaki izlem yeniden gözden geçirilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; yüksek proteine bağlı, diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: beklenmez (yüksek protein bağı); veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; maruziyet artabilir, karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz aynıdır (2 mg), ancak bradikardi, AV blok ve QT/ileti ilaçları (beta bloker, diltiazem, digoksin) daha sık sorun olur; başlamadan EKG zorunludur. Düşme ve baş dönmesi, makula ödemi (diyabet) ve zoster izlenir; canlı aşı yapılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda fetal zarar gösterilmiştir; gebelikte kullanılmaz. Doğurganlıkta etkin kontrasepsiyon gerekir ve kesildikten sonra en az 1 hafta sürdürülür.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez, riskten kaçınmak için kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Velsipityetrasimod l-arjinin2 mg film kaplı tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EG02 · L04AA18

Everolimus

mTOR inhibitörü (proliferasyon sinyal inhibitörü)

FKBP12 ile birleşip mTORC1'i kapatan immünsüpresif ve antiproliferatif; nakilde, tüberoz sklerozda ve bazı kanserlerde kullanılır. Proteinüri, yara iyileşmesinde gecikme ve hiperlipidemi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre büyümesi ve çoğalması › T lenfosit, tümör ve düz kas hücresi › Hücre içi (sitoplazma) › FKBP12–mTORC1

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal iletirmTORC1'i aktiveederbüyümeyi veçoğalmayı sürerBüyüme faktörü / IL-2 uyarısıhücre yüzeyi reseptörü uyarılırHücre yüzeyi · reseptörPI3K–AKT yoluhücre içi sinyal iletir ve mTORC1'i açarSitoplazma · PI3K–AKTmTORC1hücrenin büyüme ve çoğalma anahtarıSitoplazma · mTORC1Protein sentezi ve G1→S geçişihücre büyümesi ve T hücre çoğalmasıRibozom ve hücre döngüsüEverolimus–FKBP12:mTORC1'i inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: mTORC1 çalışmaz → protein sentezi ve hücre döngüsü durur: T hücreçoğalması (rejeksiyon), tümör ve anjiyomiyolipom büyümesi yavaşlar.CYP3A4 substratı ve P-gp substratıdır; kalsinörin inhibitörüyle ve azol-makrolid grubuylaetkileşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?T lenfosit, tümör ve düz kas hücrelerinin içinde (sitoplazma, lizozom yüzeyi). Ağızdan emilir, hücre zarından geçerek içeri girer.
Neye etki eder?Sitoplazmik FKBP12'ye bağlanır; kompleks mTORC1'i inhibe eder, S6K1 ve 4E-BP1 fosforillenemez.
Ne olur?Protein sentezi ve G1'den S evresine geçiş durur → T hücre çoğalması (rejeksiyon), tümör ve anjiyomiyolipom büyümesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonBöbrek ve kalp nakli (kalsinörin inhibitörü ile birlikte, düşük dozda); metastatik böbrek hücreli karsinom ve pankreatik nöroendokrin tümör (Afinitor); tüberoz skleroz ilişkili SEGA ve anjiyomiyolipom (Votubia).
Yan etkilerAft ve stomatit, proteinüri, hiperlipidemi, yara iyileşmesinde gecikme ve lenfosel, periferik ödem, anemi ve lökopeni, pnömonit, enfeksiyon, hiperglisemi, erkekte infertilite, kalsinörin inhibitörü ile TMA.
KontrendikasyonEverolimus ya da sirolimusa aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4/P-gp inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) düzeyi artırır; rifampisin, karbamazepin, fenitoin düşürür; tam doz siklosporinle nefrotoksisite artar; ACE inhibitörüyle anjiyoödem riski artar.
DikkatADPKD'de mTOR inhibitörleri böbrek işlevini korumadığı için kullanılmaz (KDIGO, 1C). Türkiye'de Votubia ruhsatlı olsa da tüberoz skleroz anjiyomiyolipomu Türkçe KÜB endikasyonunda yoktur; SUT everolimusu yalnız metastatik böbrek hücreli karsinom ve pankreatik nöroendokrin tümörde karşılar. Gebelik planlanıyorsa kesilir; etkili kontrasepsiyon gerekir.

Erişkin dozu

Nakil (Certican): 0,75 mg günde 2 kez, çukur düzey 3–8 ng/mL; böbrek nakli sonrası ilk günlerde değil, yara iyileşmesine bakılarak başlanır. Afinitor: 10 mg/gün. Votubia: SEGA için 4,5 mg/m²/gün (düzey 5–15 ng/mL), anjiyomiyolipom için 10 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Farmakokinetik ayar gerekmez; çukur düzeye göre ayarlanır.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kalsinörin inhibitörüyle birlikte nefrotoksisite izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; çukur düzeye göre, proteinüri izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı, çukur düzeye göre.
HemodiyalizVeri sınırlı; çukur düzeye göre ayarlanır.
Periton diyaliziVeri sınırlı; çukur düzeye göre ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri sınırlı (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri; kalsinörin inhibitörü nefrotoksisitesini artırır; nadir TMA/HÜS.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADoz yaklaşık üçte bir azaltılır; çukur düzey izlenir.
Child-Pugh BDoz yaklaşık yarıya indirilir; çukur düzey izlenir.
Child-Pugh CYalnız yarar riski aşıyorsa, çok düşük dozla; çukur düzey yakından izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda enfeksiyon, pnömonit, ağız ülseri, hiperlipidemi, proteinüri ve yara iyileşme sorunu riski artar; çukur düzey ve kreatinin yakından izlenir. CYP3A4/P-gp etkileşimleri (makrolid, azol, diltiazem) düzeyi artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; hayvanda fetal zarar. Tedavi sırasında ve sonrasındaki 8 hafta boyunca etkili kontrasepsiyon.
EmzirmeVeri yok; tedavi sırasında ve son dozdan 2 hafta sonrasına dek emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Afinitoreverolimus5 mg tablet; 10 mg tablet
Certicaneverolimus0,25 mg suda çözünür tablet; 0,25 mg tablet; 0,75 mg tablet
Evaxmuseverolimus5 mg tablet; 7,5 mg tablet; 10 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AX13

Evolokumab

PCSK9 monoklonal antikoru (LDL düşürücü)

Kanda serbest PCSK9'u bağlayan monoklonal antikor; LDL reseptörü yıkımı azalır, LDL %50–60 düşer. Cilt altı enjeksiyon; maksimum statine rağmen LDL yüksekse ya da statin tolere edilemiyorsa kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · karaciğer › Hepatosit yüzeyi ve kan › Kanda serbest protein › PCSK9

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)LDL reseptörünebağlanırlizozoma taşırLDL temizliğiniazaltırPCSK9hepatositin LDL reseptörüne bağlanan,kanda dolaşan proteinKan · plazmaLDL reseptörühepatosit yüzeyinde LDL'yi kandan alanreseptörHepatosit yüzeyi · LDLRReseptör yıkımıPCSK9 bağlı reseptör lizozomda yıkılır,yüzeye dönmezHepatosit · lizozomPlazma LDL-Kreseptör azalınca kanda yükselirKan · plazmaEvolokumab:kandaki PCSK9'ubağlar veetkisiz kılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PCSK9 bağlanıp etkisizleşir → LDL reseptörü yüzeye döner; daha çokLDL çekilir, LDL düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi organel
Nerede?Kanda (hücre dışı). Cilt altından emilir, plazmada serbest PCSK9'a bağlanır; hepatositin yüzeyindeki LDL reseptörünü korur. Hücreye girmez.
Neye etki eder?Kandaki serbest PCSK9'a bağlanır (insan IgG2 monoklonal antikoru); PCSK9'un LDL reseptörüne bağlanmasını engeller.
Ne olur?LDL reseptörü lizozomda yıkılmaz, yüzeye geri döner → daha çok LDL kandan çekilir → LDL-K %50–60 düşer.

Klinik

EndikasyonHeterozigot ve homozigot ailesel hiperkolesterolemi; maksimum tolere edilebilir statine rağmen LDL hedefine ulaşamayan aterosklerotik kardiyovasküler hastalık; statin intoleransı.
Yan etkilerNazofarenjit, üst solunum yolu enfeksiyonu, enjeksiyon yeri reaksiyonu, grip benzeri belirtiler, sırt ağrısı, artralji, aşırı duyarlılık (döküntü, ürtiker).
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAnlamlı etkileşimi yoktur; statinle birlikte LDL düşüşü artar.
DikkatCilt altına uygulanır; buzdolabında saklanır, kullanımdan önce oda ısısına getirilir. Gebelik ve emzirmede kullanımı için yeterli veri yoktur.

Erişkin dozu

140 mg cilt altı 2 haftada bir ya da 420 mg ayda bir. Homozigot ailesel hiperkolesterolemide 420 mg ayda bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır yetmezlikte veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; dikkatle.
HemodiyalizÇalışılmamış; dikkatle.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (monoklonal antikor, büyük molekül).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez; 65 yaş üstünde güvenlik ve etkinlik benzerdir. Enjeksiyon yeri reaksiyonu ve aşırı duyarlılık izlenir; LDL hedefine göre statinle sürdürülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli veri yok; IgG plasentayı 2.–3. trimesterde geçer; kaçınılır, yalnız gerekliyse.
EmzirmeIgG süte geçebilir, bebekte sindirilir; yarar-risk değerlendirmesiyle.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Repathaevolocumab140 mg/ml SC enjeksiyonluk cozelti iceren kullanima hazir enjektor; 140 mg/ml SC enjeksiyonluk cozelti iceren kullanima hazir kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AX09

Ezetimib

Kolesterol emilim inhibitörü (NPC1L1)

İnce bağırsakta kolesterol emilimini kesen lipid düşürücü; statine eklenince LDL'yi ek %15–25 düşürür. KBH'de simvastatin ile birlikte (SHARP) önerilen kombinasyondur.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › İnce bağırsak enterositi › Hücre zarı (fırça kenarı, lümene bakan) › NPC1L1 kolesterol taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)taşıyıcıyaulaşırhücreye alınırve paketlenirkaraciğerdeposunudoldururLümendeki kolesteroldiyet ve safra kolesterolü miselleriçinde taşınırİnce bağırsak lümeniNPC1L1 taşıyıcısıenterosit fırça kenarında kolesterolühücreye alan proteinEnterosit · fırça kenarıŞilomikron → karaciğerbağırsaktan karaciğere kolesterol taşırLenf ve kan · şilomikronKaraciğer ve kan LDL'sidepo doluysa LDL reseptörü azalır, LDLyüksek kalırKaraciğer · kan LDL'siEzetimib:NPC1L1'ebağlanır,emilimi keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Emilen kolesterol azalır → karaciğer deposu boşalır, LDL reseptörüartar → LDL yaklaşık %15–20 düşer. Statinin hücre içi yapımı kesmesiyle birleşinceetki toplanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?İnce bağırsakta, enterositin lümene bakan fırça kenarı zarında. Ağızdan alınır; glukuronidlenip safrayla yeniden lümene ulaşır.
Neye etki eder?Zardaki NPC1L1 taşıyıcısına bağlanır; kolesterolü hücreye alan protein kapanır.
Ne olur?Diyet ve safra kolesterolü emilemez → karaciğer deposu boşalır, LDL reseptörü artar → LDL yaklaşık %15–20 düşer; statinle etki toplanır.

Klinik

EndikasyonStatinle yetersiz LDL düşüşü, statin intoleransı, ailesel hiperkolesterolemi, sitosterolemi; KBH'de simvastatin ya da diğer statinle kombinasyon.
Yan etkilerGenellikle iyi tolere edilir: karın ağrısı, ishal, yorgunluk; baş ağrısı; miyalji; statinle birlikte transaminaz artışı.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; statinle birlikte kullanımda statinin kontrendikasyonları (aktif karaciğer hastalığı, gebelik, emzirme).
EtkileşimlerSiklosporin ezetimib ve siklosporin düzeyini artırır (düzey izlenir); kolestiramin ezetimib emilimini azaltır (ezetimib kolestiramininden en az 2 saat önce ya da 4 saat sonra); fibratlar (safra taşı riski; gemfibrozil önerilmez); varfarin INR'si.
DikkatStatinle birlikte verildiğinde karaciğer testleri başlangıçta ve gerekirse izlenir. Gebelikte statinle kombinasyon kullanılmaz; ezetimib tek başına da yarar-risk bireysel değerlendirilir. Kalsinörin inhibitörü kullanan nakil hastasında düzey izlenir.

Erişkin dozu

10 mg günde bir (günün her saati, yemekten bağımsız). KBH'de simvastatin 20 mg ile birlikte 10 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizÇalışılmamış; diyalizde yeni başlanması önerilmez, kullanmakta olan sürdürülür.
Periton diyaliziÇalışılmamış; diyalizde yeni başlanması önerilmez, kullanmakta olan sürdürülür.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÖnerilmez (maruziyet artar).
Child-Pugh CÖnerilmez (maruziyet artar).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez; statine ek olarak ya da statin intoleransında kullanılır. Miyalji nadir; siklosporin düzeyini artırır. Safra asidi bağlayıcılarla 2 saat ara verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte önerilmez.
EmzirmeHayvanda süte geçer; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 6 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Colebynezetimib10 mg tablet
Ezelipinezetimib10 mg tablet
Ezetecezetimib10 mg tablet
Ezetrolezetimib10 mg tablet
Kolezezetimibe10 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (6): Ezeros, Ezesim 10, Ezetec Plus, Rosalin, Rosimib, Tratez

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 6 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BD04

Faktör IX (nonakog gamma)

Rekombinant koagülasyon faktörü IX

Hemofili B'de eksik faktör IX'un yerini alan rekombinant protein; kanama tedavisi ve profilaksisinde kullanılır. İnhibitör ve nefrotik sendrom, anafilaksi bildirilmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · iç yol › Hücre dışı; tenaz kompleksi › Faktör IX (serin proteaz öncülü)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tenazı kurar+X'uaktifleştirirpıhtı yaparFaktör XIaIX'u IXa'ya çevirirKan · plazmaFaktör IXa + VIIIatrombosit yüzeyinde tenaz kurarTrombosit yüzeyi · fosfolipidFaktör X aktivasyonuXa protrombini trombine çevirirKanama yeri · plazmaFibrin pıhtısıkanama dururKanama yeri · damarFaktör IX: eksikfaktörü damardanyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Faktör IX yerine konur → tenaz kompleksi işler, X ve trombinaktifleşir; kanama durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilir; plazmada dolaşır ve kanama yerinde aktif trombosit yüzeyine gelir.
Neye etki eder?Eksik faktör IX'un yerini alır; faktör XIa (ya da VIIa-doku faktörü) ile faktör IXa'ya dönüşür, VIIIa ile tenaz kompleksi kurup faktör X'u aktifleştirir.
Ne olur?X, protrombin ve trombin yeniden oluşur → fibrin pıhtısı yapılır → hemofili B'de kanama durur.

Klinik

EndikasyonHemofili B'de (konjenital faktör IX eksikliği) kanama tedavisi, cerrahi profilaksisi ve rutin profilaksi.
Yan etkilerBaş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, aşırı duyarlılık, anafilaksi, inhibitör gelişimi; inhibitörlü hastada nefrotik sendrom (immün tolerans indüksiyonunda).
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddeye aşırı duyarlılık; hamster proteinine bilinen alerji.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yoktur; antifibrinolitiklerle dikkat.
DikkatYanıtsızlık ve alerjik reaksiyonda inhibitör aranır (alerjik tablo inhibitör habercisi olabilir). Anafilaksi tanınıp tedavi edilebilecek ortamda başlanır.

Erişkin dozu

Yaklaşık 1 IU/kg, faktör IX düzeyini %0,8–1 artırır; IU = kilo × istenen artış (%) × 1,1 (hastaya özel). Profilaksi: 40–60 IU/kg haftada 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiİnhibitörlü hastada immün tolerans sırasında nefrotik sendrom (immün kompleks) bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; yanıt izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlı hemofilide eklem hasarı ve kalp-damar hastalığı birlikte yönetilir; yüksek dozda tromboz riski. Hematoloji kararıyla uygulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikHemofili B taşıyıcısı gebelikte ve doğumda kanama için gerekirse kullanılır; insan verisi sınırlı, yarar riskten fazladır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; doğal protein olarak emzirmeyle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aımafıxfactor ix · faktör ıx500 iu/10 ml IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1000 iu/10 ml IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Rixubisnonakog gamma (rekombinant koagülasyon faktörü ıx)250 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 500 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 1000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 2000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 3000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü

Kombinasyon ürünleri (1): Cofact

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BD02

Faktör VIII (oktokog alfa)

Rekombinant koagülasyon faktörü VIII

Hemofili A'da eksik faktör VIII'in yerini alan rekombinant protein; kanama tedavisi ve profilaksisinde kullanılır. İnhibitör (alloantikor) gelişimi en önemli sorundur.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · aktif trombosit yüzeyi › Hücre dışı; tenaz kompleksi › Faktör VIII (kofaktör)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)X'uaktifleştirir+trombin yaparpıhtı oluştururFaktör IXa + VIIIaaktif trombosit yüzeyinde tenazkompleksi kurarTrombosit yüzeyi · fosfolipidFaktör X aktivasyonutenaz faktör X'u Xa'ya çevirirKan · plazmaTrombin üretimiXa protrombini trombine çevirirKanama yeri · plazmaFibrin pıhtısıkanama dururKanama yeri · damarFaktör VIII:eksik kofaktörüdamardan yerinekoyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Tenaz kompleksi kurulur → X ve trombin aktifleşir; fibrin pıhtısıoluşur, kanama kontrol edilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilir; von Willebrand faktörüne bağlı dolaşır ve kanama yerinde aktif trombosit yüzeyine gelir.
Neye etki eder?Eksik faktör VIII'in yerini alır; trombinle aktifleşip faktör IXa ile fosfolipid yüzeyinde tenaz kompleksi kurar ve faktör X'u aktifleştirir (kofaktör).
Ne olur?Faktör Xa ve trombin üretimi normale döner → fibrin pıhtısı oluşur → hemofili A'da kanama durur ve eklem hasarı önlenir.

Klinik

EndikasyonHemofili A'da (konjenital faktör VIII eksikliği) kanama tedavisi, cerrahi profilaksisi ve rutin profilaksi.
Yan etkilerİnhibitör gelişimi (özellikle ilk 50 uygulama günü), aşırı duyarlılık, baş ağrısı, ateş, enjeksiyon yeri reaksiyonu; nadiren anafilaksi.
KontrendikasyonEtkin maddeye, fare ya da hamster proteinine aşırı duyarlılık (üretim hücresine göre).
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; emisizumabla birlikte kullanımda faktör VIII profilaksisi genellikle bırakılır.
DikkatDüzey hesabı kilo ve hedefe göre yapılır; yanıtsızlıkta inhibitör aranır (Bethesda). Von Willebrand faktörü içermez.

Erişkin dozu

IU = kilo × istenen artış (%) × 0,5 (1 IU/kg, düzeyi yaklaşık %2 artırır). Profilaksi: 20–40 IU/kg haftada 3 kez ya da gün aşırı; ürüne göre değişir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; yanıt izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlı hemofilide eklem ve kalp-damar hastalığı birlikte yönetilir; tromboz riski kanama tedavisinde artabilir. Edinsel hemofilide inhibitör nedeniyle yanıt zayıftır.

Gebelik ve emzirme

GebelikHemofili taşıyıcısı gebelikte kanama için gerekirse kullanılır; yararı riskten fazladır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; doğal protein olarak emzirmeyle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Advateoktakog alfa (rekombinant insan koagülasyon faktör viii)250 iu/5 ml IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon; 500 iu/5 ml IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon; 1000 iu/5 ml IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon; 1500 iu/5 ml IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon; 2000 iu/5 ml IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon; 3000 iu/5 ml IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BA03

Famotidin

H2 reseptör blokeri

Mide parietal hücresinde H2 reseptörünü kapatarak asit salgısını azaltan ilaç; gece asit baskılaması için uygundur. Tuzak: böbrek yetmezliğinde birikir; yaşlıda konfüzyon ve deliryum.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › Parietal hücre › Bazolateral zar › Histamin H2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP artırırpompayı aktiveederasit salgılarHistaminECL hücresi salgılar; parietal hücreyiuyarırMide mukozası · histaminH2 reseptörüparietal hücre bazolateral zarında; Gsproteine bağlıParietal hücre · bazolateral zarcAMP ve PKAhücre içi sinyal; proton pompasınıaktive ederParietal hücre içiH⁺/K⁺-ATPazapikal zarda K⁺ karşılığı H⁺ pompalarParietal hücre · apikal zarMide asidilümene H⁺ ve Cl⁻ geçer; pH 1–2Mide lümeniFamotidin: H2reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Histamin uyarısı iletilemez → proton pompası az çalışır, asitsalgısı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Bağırsak lümeni
Nerede?Midede, asit salgılayan parietal hücrenin kana bakan (bazolateral) zarında. İlaç kandan gelir, hücre içine girmeden reseptörü dışarıdan tutar.
Neye etki eder?H2 reseptörünü yarışmalı olarak kapatır (antagonist); histaminin Gs proteini aracılığıyla cAMP artırmasını engeller.
Ne olur?cAMP–PKA zinciri ve proton pompası uyarısı azalır → gece ve bazal asit salgısı düşer, ülser iyileşir, reflü hafifler.

Klinik

EndikasyonDuodenum ve mide ülseri, gastroözofageal reflü hastalığı, hipersekretuvar durumlar (Zollinger-Ellison); NSAİİ ile ilişkili ülser profilaksisinde destek.
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, kabızlık ya da ishal; böbrek yetmezliğinde konfüzyon, deliryum, halüsinasyon, nöbet; nadir QT uzaması, pansitopeni, interstisyel nefrit.
KontrendikasyonFamotidin ya da diğer H2 blokerlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntasitler emilimi azaltır; ketokonazol, itrakonazol, atazanavir ve diğer asit gerektiren ilaçların emilimi azalır; dasatinib ve bazı TKI'larda emilim azalır; QT uzatan ilaçlarla dikkat.
DikkatBöbrek yetmezliğinde doz azaltılmazsa MSS yan etkileri gelişir. Tolerans (taşifilaksi) gelişir: kronik reflü için PPI daha etkilidir.

Erişkin dozu

Oral: ülserde 40 mg gece ya da 20 mg günde 2 kez; reflüde 20 mg günde 2 kez (6–12 hafta); idame 20 mg gece. IV: 20 mg her 12 saatte.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Doz yarıya iner: 20 mg/gün (ya da 40 mg gün aşırı).
eGFR 15–2910 mg/gün ya da 20 mg gün aşırı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)10 mg/gün ya da 20 mg gün aşırı; MSS yan etkileri izlenir.
HemodiyalizSeans sonrası ver; en düşük dozla (ör. 10 mg/gün).
Periton diyaliziEn düşük dozla; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; birikmeye bağlı konfüzyon, deliryum ve nöbet.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; böbrek işlevine göre.
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek işlevine göre.

Yaşlıda kullanım

Başlangıçta ve böbrek işlevi azalmış yaşlıda doz düşürülür (ör. 20 mg gece). Konfüzyon, deliryum ve kabızlık izlenir; deliryum ya da demansta H2 blokerden kaçınılır.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta H2 blokerleri yüksek antikolinerjik gruptadır; kaçınılır, gerekirse en düşük doz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; reflü ve ülserde H2 blokerler tercih edilen seçeneklerdendir.
EmzirmeSüte geçer; kısa süreli kullanımda genellikle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · 6 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Asitidinfamotidin20 mg tablet; 40 mg tablet
Duovelfamotidin20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Fabosfamotidin20 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Fagastrilfamotidin
Famofamotidin20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Famodinfamotidin20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Famoserfamotidin20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Famotepfamotidin40 mg tablet
Famotsanfamotidin20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Gasterolfamotidin40 mg film kapli tablet
Gastifamfamotidin20 mg film tablet; 40 mg tablet
Gastoverfamotidin40 mg tablet
Gastrofamfamotidin40 mg film kapli tablet
Gastrosidinfamotidin40 mg film tablet
Nevofamfamotidin20 mg tablet; 40 mg tablet
Nevofam-lfamotidin20 mg IM/IV liyofilize enjeksiyonluk toz içeren ampul
Notidinfamotidin20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Proksifamfamotidin20 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Ulfamfamotidin20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Ulsetidinfamotidin40 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (6): Acidpass, Etofam, Etoplus, Famodin Plus, Famtrec, Trigast

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 6 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AB09

Famsiklovir

Antiviral (nükleozid analoğu; penciklovir ön ilacı)

Penciklovirin oral ön ilacı; herpes zoster ve herpes simpleks tedavisinde asikloviri andırır, günde 3 kez ya da kısa kürle alınır. Böbrek işlevine göre doz azaltılmazsa konfüzyon yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHerpes virüsü ile enfekte hücre › Hücre içi sitoplazma ve çekirdek › Viral DNA sentezi › Viral DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)trifosfataçevrilirDNA'ya katılırvirüs çoğalırViral timidin kinazenfekte hücrede ilacı fosforillerEnfekte hücre · sitoplazmaPenciklovir trifosfatDNA yapı taşı guanozin trifosfata benzerEnfekte hücre · sitoplazmaViral DNA polimerazviral DNA'yı kopyalarÇekirdek · viral DNAViral DNA çoğalmasıyeni virüs partikülü için gerekliÇekirdek · viral DNAFamsiklovir:viral DNApolimerazıengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Penciklovir trifosfat viral DNA polimerazı engeller → virüsçoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Virüsle enfekte hücrenin içinde. Oral alınınca bağırsakta ve karaciğerde penciklovire dönüşür, hücrelere girer; yalnız enfekte hücrede viral timidin kinaz ile etkinleşir.
Neye etki eder?Viral timidin kinaz penciklovir monofosfatı yapar; konak enzimleri trifosfata çevirir. Penciklovir trifosfat viral DNA polimerazı yarışmalı engeller.
Ne olur?Viral DNA çoğalması durur → yeni virüs yapılmaz; sağlam hücrede etkinleşmediği için seçici etki. Penciklovir trifosfatın hücre içi yarı ömrü uzundur.

Klinik

EndikasyonHerpes zoster (zona), genital herpes (ilk atak, tekrarlayan atak, baskılayıcı tedavi), herpes labialis.
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, ishal, baş dönmesi, yorgunluk; yaşlıda ve böbrek yetersizliğinde konfüzyon, halüsinasyon; nadiren nötropeni, trombositopeni, döküntü.
KontrendikasyonFamsiklovir ya da penciklovire aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerProbenesid penciklovir düzeyini artırır; belirgin başka etkileşim yok. Nefrotoksik ilaçlarla böbrek izlenir.
DikkatZonada belirtiler başladıktan sonra 72 saat içinde başlanır. Böbrek işlevine göre doz azaltılır; azaltılmazsa nörotoksisite olur.

Erişkin dozu

Zona: 500 mg 8 saatte 7 gün. Genital herpes ilk atak 250 mg 8 saatte 5 gün; tekrarlayan atak 1 g 12 saatte 1 gün. Labialis 1500 mg tek doz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60500 mg 8 saatte (zona); ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 40–59: 500 mg 12 saatte; 20–39: 500 mg/gün.
eGFR 15–29CrCl 20–39: 500 mg/gün; < 20: 250 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)250 mg/gün.
Hemodiyaliz250 mg, her seans sonrası.
Periton diyalizi250 mg/gün (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (penciklovir); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikirse nörotoksik.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez (kompanse).
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda konfüzyon, halüsinasyon ve baş dönmesi birikme sonucu olur; eGFR'ye göre doz azaltılır. Zonada erken başlamak postherpetik nevralji riskini azaltır. Hidrasyon sağlanır.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; hayvanda teratojenik bulgu yok. Asiklovir ya da valasiklovir daha çok veriye sahiptir; yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmePenciklovir süte geçer (hayvanda); tercihen kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Virmolfamciclovir125 mg film kapli tablet; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AX27

Favipiravir

Antiviral (RNA bağımlı RNA polimeraz inhibitörü)

Birçok RNA virüsünün polimerazını engelleyen oral ön ilaç; COVID-19 ve influenzada kullanılmıştır. Teratojeniktir ve hiperürisemi yapar; ürün bilgisi ve kanıt düzeyi ülkeye göre değişir.

Etki mekanizması

Etki yeriRNA virüsü ile enfekte hücre › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA sentezi › RNA bağımlı RNA polimeraz (RdRp)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)RNA kopyalargenom oluşurvirüs çıkarViral RNAenfekte hücrenin sitoplazmasındakopyalanırVirüs RNA'sı · sitoplazmaRdRp (RNA polimeraz)viral RNA'dan yeni RNA zinciri yaparVirüs enzimi · sitoplazmaYeni viral RNAyeni virüs genomlarıVirüs RNA'sı · sitoplazmaYeni virüs partikülleridiğer hücrelere yayılırVirüs partikülüFavipiravir:RdRp'yiengeller, RNA'yımutasyonauğratır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: RNA zinciri hatalı kopyalanır ya da sonlanır → işlevsiz virüsgenomu, virüs çoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Virüsle enfekte hücrenin içinde. Oral emilir, hücreye girer; ön ilaçtır ve konak enzimleriyle (HGPRT) ribozil trifosfat (favipiravir-RTP) biçimine fosforillenir.
Neye etki eder?Favipiravir-RTP guanin ve adenine benzer; viral RdRp onu RNA zincirine ekler (zincir sonlandırma ve ölümcül mutagenez).
Ne olur?Viral RNA kopyalanması bozulur, çok sayıda mutasyon birikir → virüs genomu işlevini yitirir → yeni virüs yapılmaz.

Klinik

EndikasyonSalgın influenza ve COVID-19'da ruhsatlı ya da protokole bağlı kullanım (ülkeye göre değişir; kanıt düzeyi sınırlıdır).
Yan etkilerHiperürisemi, ishal, bulantı, transaminaz yükselmesi, nötropeni, döküntü; teratojenik ve embriyotoksik.
KontrendikasyonGebelik ve gebelik olasılığı; ağır karaciğer yetersizliği; ağır böbrek yetersizliği; favipiravire aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerPirazinamid ve ürik asit yükselten ilaçlarla hiperürisemi artar; teofilin ve repaglinid düzeyini artırır; parasetamol düzeyini yükseltebilir.
DikkatGebelik testi ve etkili kontrasepsiyon gerekir; erkek hasta da tedavi sırasında ve sonrasında korunur. Ürik asit ve karaciğer enzimleri izlenir.

Erişkin dozu

Oral, COVID-19 protokollerinde 1. gün 1600 mg günde 2 kez, sonra 600 mg günde 2 kez, 5–7 gün; influenzada benzer rejim (1. gün 1600 mg günde 2 kez, sonra 600 mg günde 2 kez, 5 gün).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ürik asit izle.
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle ya da kaçın.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (veri yok).
HemodiyalizVeri yok; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperürisemi ürat nefropatisine yol açabilir; doğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; düşük doz ve izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz (maruziyet artar).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda hiperürisemi (gut atağı), ishal ve transaminaz yükselmesi izlenir. Böbrek ve karaciğer yetersizliğinde kullanılmaz. Pirazinamid ile birlikte ürik asit artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik ve embriyotoksik; gebelikte ve gebelik olasılığında kontrendikedir, tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçer; tedavi sırasında ve sonrasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Convolynfavipiravir200 mg film kapli tablet
Favicovirfavipiravir200 mg film kapli tablet
Favimolfavipiravir200 mg film kapli tablet
Kovipirfavipiravir200 mg film kapli tablet
Loqularfavipiravir200 mg film kapli tablet
Policovirfavipiravir200 mg film kapli tablet
Raviranfavipiravir200 mg film kapli tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M04AA03

Febuksostat

Pürin olmayan seçici ksantin oksidaz inhibitörü

Ksantin oksidazı seçici inhibe eden ürat düşürücü; allopurinolü tolere edemeyen gut hastalarında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma › Karaciğer ve bağırsak hücreleri › Hücre içi sitoplazma › Ksantin oksidaz (substrat kanalı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ksantin oksidazdönüştürürksantin oksidazdönüştürürHipoksantinpürin yıkımının ara ürünüHücre içi · sitoplazmaKsantinbir sonraki ara ürünHücre içi · sitoplazmaÜrik asitson ürün; fazlası kristalleşirKan · plazmaFebuksostat:enzimin kanalınıtıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ürik asit yapımı azalır; pürin yapısında olmadığı için diğerenzimleri etkilemez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Pürin yıkımının yapıldığı karaciğer ve bağırsak hücrelerinin sitoplazmasında. Ağızdan emilir; allopurinolün aksine ağırlıkla karaciğerde yıkılır.
Neye etki eder?Ksantin oksidazın substrat kanalına oturup enzimin hem yükseltgenmiş hem indirgenmiş biçimini kapatır. Pürin yapısında değildir, diğer pürin-pirimidin enzimlerini etkilemez.
Ne olur?Hipoksantin ve ksantin ürik aside dönüşemez → ürik asit güçlü düşer. Kalp-damar hastalığı olanlarda dikkatle kullanılır (ölüm riski uyarısı).

Klinik

EndikasyonAllopurinole yanıtsız ya da onu tolere edemeyen hastalarda kronik gut.
Yan etkilerKaraciğer enzim artışı, başlangıçta gut atağı, ishal, bulantı, döküntü.
KontrendikasyonAB KÜB: yalnız febuksostata ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık (azatiyoprin ve merkaptopürinle birlikte kullanım önerilmez). ABD etiketi: azatiyoprin ya da merkaptopürin kullanan hastada kontrendike.
EtkileşimlerAzatiyoprin-merkaptopürin (ağır miyelotoksisite), teofilin düzeyi artabilir.
DikkatABD etiketinde kardiyovasküler ölüm için kutulu uyarı vardır: yalnız allopurinole yanıtsız ya da dayanıksız hastada kullanılır. Bir büyük çalışmada (CARES) kardiyovasküler ölüm allopurinole göre fazla bulundu, sonraki FAST çalışması bunu doğrulamadı; yerleşik kardiyovasküler hastalıkta temkinli kullanılır.

Erişkin dozu

80 mg/gün (bazı ülkelerde 40 mg ile başlanır); hedefe ulaşılamazsa 120 mg/gün. Hafif-orta KBH'de doz ayarı gerekmez.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta yetersizlik).
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle, 40 mg/gün ile başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, 40 mg/gün ile başlanır.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz, kullanılırsa düşük dozla.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (en çok 80 mg/gün).
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle, karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 40 mg ile başlayıp ürik asite göre artırmak makul. Kalp-damar hastalığı öyküsünde dikkat (kardiyovasküler ölüm uyarısı). Atak profilaksisini ilk aylarda sürdür.

  • TIME-to-START E8sınıf üyesi olarak Allopurinol kullanılamayan tekrarlayan gutta alternatif ksantin oksidaz inhibitörüdür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kaçınılır, gerekirse alternatif ürat düşürücü seçilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adenuricfebuksostat80 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet
Febugutfebuksostat80 mg film kapli tablet
Gustatfebuksostat80 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX26

Feksofenadin

2. kuşak H1 antihistaminik (terfenadin metaboliti)

Sedasyon yapmaz denecek kadar az olan, karaciğerde yıkılmayan 2. kuşak H1 blokeri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Meyve suyu ve alüminyumlu antasit emilimini azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıFeksofenadin: H1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon ve QT etkisi yoktur.P-glikoprotein substratıdır; kan-beyin bariyerine girmez, bu yüzden uyku yapmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptöre ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel alerjik rinit (120 mg) ve kronik idiyopatik ürtiker (180 mg).
Yan etkilerBaş ağrısı, uyku hali, baş dönmesi, bulantı; nadiren çarpıntı ve aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonFeksofenadin ya da yardımcı maddelerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlüminyum ve magnezyumlu antasitler, meyve suyu (greyfurt, portakal, elma) emilimi azaltır; eritromisin ve ketokonazol düzeyi artırır, QT etkisi olmaz.
DikkatSu ile ve meyve suyu olmadan alınır; antasitle arası 2 saat bırakılır.

Erişkin dozu

Erişkin: alerjik rinitte 120 mg günde 1 kez; ürtikerde 180 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda 60 mg ile başlamak makul.
eGFR 30–5960 mg/gün ile başla.
eGFR 15–2960 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)60 mg/gün; veri sınırlı.
Hemodiyaliz60 mg/gün; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı 60 mg/gün yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (etkin biçimde uzaklaşmaz). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; düşük dozla ve dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sedasyonu en az antihistaminiklerdendir; 60 mg/gün ile başla, böbrek işlevi normalse 120 mg'a çık. Meyve suyu ve antasitle birlikte alma; gereksiz uzun kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; loratadin ve setirizin tercih edilir, zorunluysa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte etki beklenmez ancak veri sınırlı; loratadin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alertecfexofenadin120 mg film tablet; 180 mg film tablet
Allegrafeksofenadin hidroklorür120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet
Fatoyyafeksofenadin hidroklorür120 mg film kaplı tablet
Feksinefeksofenadin hcl120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet
Fexadynefeksofenadin hcl120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet
Fexofenfeksofenadin hcl60 mg film tablet; 120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet
Fexofen Pediatrikfeksofenadin hcl30 mg/5 ml surup; 30 mg/5 ml şurup
Fexonadfeksofenadin hidroklorür120 mg film kaplı tablet; 180 mg film kaplı tablet
Mayfexfeksofenadin hcl120 mg film tablet; 180 mg film tablet
Vivafeksfexofenadin120 mg film tablet; 180 mg film tablet

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08CA02

Felodipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (arteriyoler seçici)

Damar düz kasında L tipi Ca²⁺ kanalını kapatan, arteriyol seçici dihidropiridin; hipertansiyonda kullanılır. Periferik ödem, flushing ve CYP3A4 etkileşimleri (greyfurt, azoller, makrolidler) başlıca tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Arteriyol düz kası › Hücre zarı › L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarCa²⁺ girişisağlarkasılmayıbaşlatırZar depolarizasyonudüz kas hücresinde voltaj değişir, Ca²⁺kanalları açılırArteriyol düz kası · zarL tipi Ca²⁺ kanalıaçılınca hücreye Ca²⁺ girerArteriyol düz kası · L tipi kanalHücre içi Ca²⁺kalmodulin ve miyozin hafif zincirkinazı çalıştırırArteriyol düz kası içiArteriyol kasılmasıperiferik direnç ve tansiyon artarArteriyol · direnç damarıFelodipin: Ltipi Ca²⁺kanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi kesilir → arteriyol gevşer, direnç ve tansiyon düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Arteriyol düz kası hücresinin zarında (kalpteki etki klinik dozda azdır). Oral emilir, kandan damar duvarına ulaşır.
Neye etki eder?L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalını (α1 alt birimi) kapatır; kanal açıldığında Ca²⁺ girişini engeller.
Ne olur?Düz kas içi Ca²⁺ düşer → arteriyol gevşer → periferik direnç ve tansiyon düşer; refleks taşikardi ve ödem (prekapiller dilatasyon) görülebilir.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyon; stabil anjina pektoris (ek tedavi).
Yan etkilerPeriferik (ayak bileği) ödem, baş ağrısı, flushing, çarpıntı, baş dönmesi, yorgunluk, dişeti hiperplazisi, nadiren döküntü.
KontrendikasyonGebelik, kardiyojenik şok, kararsız anjina, akut MI (ilk haftada), klinik anlamlı aort darlığı, dekompanse kalp yetersizliği, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (greyfurt, itrakonazol, ketokonazol, klaritromisin, HIV proteaz inhibitörleri) düzeyi artırır; indükleyiciler (karbamazepin, fenitoin, rifampisin, sarı kantaron) düşürür; takrolimus düzeyi artabilir.
DikkatÖdem diüretikle değil, ACEi/ARB eklenerek ya da doz azaltılarak yönetilir. Greyfurt suyundan kaçınılır. Uzun salımlı tablet bölünmez ya da çiğnenmez.

Erişkin dozu

Uzun salımlı 5 mg günde 1 kez sabah; 2,5 mg ile başlanabilir (yaşlı, karaciğer yetmezliği); 10 mg/gün'e artırılabilir (en çok).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ödem izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ödem ve tansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; dikkatle.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sırasında hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (protein bağlanması > %99).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A2,5 mg ile başlanır; düzey artar.
Child-Pugh B2,5 mg ile başlanır; tansiyon yakın izlenir.
Child-Pugh C2,5 mg ile dikkatle; kaçınılması düşünülebilir.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 2,5 mg. Periferik ödem, ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi ve düşme izlenir. Greyfurt ve CYP3A4 etkileşimlerinde düzey artar. Böbrek işlevine göre ayar gerekmez; karaciğer yetmezliğinde düşük doz.

  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 mmHg'da antihipertansif başlanır; dihidropiridin KKB seçeneklerdendir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKaçınılır; hayvanlarda fetal anomali bildirilmiş, insan verisi yetersiz. Alternatif ilaç (nifedipin, labetalol) tercih edilir.
EmzirmeSüte az geçer; mümkünse başka ilaç tercih edilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Plendilfelodipin2,5 mg uzun etkili film tablet; 5 mg uzun etkili film tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Felzartamab

Anti-CD38 monoklonal antikor (araştırma aşamasında)

Plazma hücreleri ve NK hücrelerindeki CD38'e bağlanarak uzun ömürlü plazma hücrelerini yok eden antikor; membranöz nefropati, IgA nefropatisi ve antikor aracılı rejeksiyonda incelenmektedir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Plazmablast ve plazma hücresi › Hücre zarı (hücre yüzeyi) › CD38 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)farklılaşırolgunlaşırantikor salarB hücresiantijenle uyarılırB hücre · lenfoid dokuPlazmablastCD38 taşımaya başlarPlazmablast zarı · CD38Uzun ömürlü plazma hücresiCD38+ antikor fabrikası, CD20 taşımazPlazma hücresi zarı · CD38Otoantikor (anti-PLA2R, gd-IgA1)hasara yol açarKan · plazmaFelzartamab:CD38'e bağlanır,plazma hücresiniyok eder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: CD38+ plazma hücreleri tükenir → otoantikor düzeyi düşer, proteinüriazalır; klinik veri henüz sınırlı ve tutarlı değildir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Kemik iliği ve lenfoid dokudaki plazma hücrelerinin yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücreye girmez; zardaki CD38'e dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Plazma hücresi yüzeyindeki CD38. Bağlanınca ADCC, fagositoz ve kompleman aracılı yıkım başlar; CD20 taşımayan plazma hücreleri de hedeflenir.
Ne olur?CD38+ plazma hücreleri tükenir → otoantikor (anti-PLA2R, gd-IgA1) düşer → proteinüri azalır. Klinik veri henüz sınırlıdır.

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyon yok; membranöz nefropati, IgA nefropatisi ve antikor aracılı rejeksiyon çalışmaları.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu, enfeksiyon, hipogamaglobulinemi, sitopeni; çoğu olay derece 1-2.
KontrendikasyonOnaylı kullanım olmadığından tanımlı kontrendikasyon yok; aktif ciddi enfeksiyon çalışma dışı bırakma ölçütüdür.
EtkileşimlerCanlı aşılar kaçınılır; CD38 hedefli antikorlar kan grubu uyum testlerini (indirekt Coombs) bozar.
DikkatYalnız klinik çalışma kapsamında kullanılır. Randomize olmayan iki çalışmada çelişkili sonuç vardır; veri henüz kesin değildir. CD38 antikorları transfüzyon öncesi çapraz karşılaştırmayı etkiler.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda 16 mg/kg IV (membranöz nefropatide dokuz infüzyon, M-PLACE).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Çalışma protokolüne göre; onaylı doz yok.
eGFR 30–59Çalışma protokolüne göre; veri yetersiz.
eGFR 15–29Veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Araştırma aşamasında; yaşlıya özgü veri yok. Anti-CD38 sınıfında infüzyon reaksiyonu, enfeksiyon ve sitopeni beklenir; kan grubu ve indirekt Coombs testini bozabilir (transfüzyon öncesi bildirilir). Yalnız çalışma protokolünde.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz (araştırma aşamasında).
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fenazopiridin

Üriner analjezik (azo boyası)

İdrar yolu mukozasında yanma ve sıkışma yakınmasını azaltan kısa süreli analjezik; idrarı turuncu-kırmızı boyar ve idrar çubuğu testlerini bozar.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Mesane ve üretra mukozası (ürotel) › Mukozadaki duyu sinir uçları (idrar tarafı) › Kesin hedef bilinmiyor

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinir uçlarınıuyarırağrı olarakalgılanırİdrarda irritanenfeksiyon, iltihap ya da sonda mesaneve üretra mukozasını uyarırMesane · üretra lümeniMukoza ağrı liflerimesane ve üretrada duyu sinir uçlarıMukoza altı · duyu sinir ucuYanma · sıkışma hissidizüri, sık idrara çıkma isteğiMerkezi sinir · algıFenazopiridin:mukozada ağrıyıyüzeyden azaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mukoza ağrı lifleri uyarılmaz → dizüri ve sıkışma azalır.Enfeksiyonun kendisi tedavi edilmez.Böbrekle atılır; eGFR düşükse birikir (hemoliz, methemoglobinemi, AKI). G6PD eksikliğindehemoliz riski. En fazla 2 gün.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniSinaps / sinir ucu
Nerede?İdrarla atılır; mesane ve üretra mukozasının idrar (lümen) tarafında, yüzeyde topikal etki yapar. Kana geçen kısım idrarda derişir.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor; mukozadaki ağrı liflerinin duyarlılığını azalttığı (topikal analjezik) düşünülür. Enfeksiyonu tedavi etmez. Azo boyasıdır.
Ne olur?İdrar yanması, sıkışma ve sık idrara çıkma isteği 1–2 günde hafifler → semptom giderilir. İdrar turuncu-kırmızı renklenir.

Klinik

EndikasyonSistit, üretrit ve idrar yolu girişimlerine bağlı dizürinin kısa süreli (en çok 2 gün) belirti tedavisi.
Yan etkilerTuruncu-kırmızı idrar ve lens-çamaşır lekesi, baş ağrısı, mide bulantısı; nadiren G6PD eksikliğinde hemolitik anemi, methemoglobinemi, AKİ, sarılık.
KontrendikasyonBöbrek yetmezliği (eGFR < 50), G6PD eksikliği, ağır karaciğer hastalığı, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerNefrotoksik ilaçlar ve kontrast madde AKİ riskini artırır; oksidatif stres yapan ilaçlar (dapson, nitrofurantoin) G6PD eksikliğinde hemolizi artırır. İdrar bazlı testleri (glukoz, keton, bilirubin, protein, nitrit) bozabilir.
DikkatKırmızı idrar ayırıcı tanısında akılda tutulur: çubuk testte hem (−) ve mikroskopide eritrosit yoksa ilaç boyası düşünülür. İdrar çubuğu ve sonda renk değerlendirmesi yanıltıcı olabilir. Gebelikte kullanımı önerilmez (veri sınırlı).

Erişkin dozu

200 mg günde 3 kez, yemekle; en çok 2 gün (antibiyotikle birlikteyse).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kullanılabilir; en çok 2 gün, antibiyotikle birlikte.
eGFR 30–59Kullanılmaz (eGFR < 50'de kontrendike).
eGFR 15–29Kullanılmaz (birikim, methemoglobinemi, hemoliz, AKİ).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (diyalizde kullanılmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBirikim, methemoglobinemi, hemoliz ve AKİ riski; böbrek yetmezliğinde toksisite artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif yetmezlikte kısa süreyle dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BKaçınılır; veri sınırlı.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer hastalığında kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi sıklıkla düşüktür; ilaç ve metabolitleri birikip methemoglobinemi, hemoliz ve AKİ yapabilir. eGFR < 50'de kullanılmaz; en çok 2 gün. İdrar turuncu-kırmızı renk alır; G6PD eksikliğinde hemoliz riski vardır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte genellikle kaçınılır, yarar-risk değerlendirmesiyle kısa (≤ 2 gün) kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçiş bilgisi yetersiz; emzirmede kaçınılması uygundur (bebekte hemoliz ve methemoglobinemi olasılığı).

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fenilefrin

Seçici alfa-1 adrenerjik agonist (vazopressör)

Alfa-1 reseptörünü seçici uyararak damar daralması ve kan basıncı artışı yapan ilaç; anestezide hipotansiyon, şok, nazal dekonjestan ve göz damlası olarak kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar sistemi › Damar düz kası › Düz kas hücresi zarı › Alfa-1 adrenerjik reseptör (Gq)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gq-IP3 yolunuaçarkasılmayıbaşlatırNoradrenalin / adrenalinsempatik sinirden ve adrenal bezdensalınırSinaps · kanAlfa-1 reseptörüdamar düz kasında, Gq proteinine bağlıDamar düz kası · alfa-1Hücre içi Ca²⁺ artışıIP3 depolardan kalsiyum salarSarkoplazmik retikulumDamar düz kası kasılmasıperiferik direnç ve basınç artarDamar düz kası hücresiFenilefrin:alfa-1reseptörünüdoğrudan uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Alfa-1 uyarılır → damar kasılır, direnç ve kan basıncı artar; böbrekdamarı da daralır, uzun kullanımda renal perfüzyon düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kası hücrelerinin dış yüzünde. Damardan verilir, kanda serbest dolaşır ve zar reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Gq proteinine bağlı alfa-1 reseptörünü doğrudan uyarır; PLC-IP3 yolu ile hücre içi Ca²⁺ artar. Beta etkisi yok denecek kadar azdır.
Ne olur?Düz kas kasılır → periferik direnç ve kan basıncı artar; refleks bradikardi olabilir. Böbrek, mezenter ve deri damarları da daralır → renal perfüzyon düşebilir.

Klinik

EndikasyonAnestezi sırasında hipotansiyon, vazodilatör şokta basınç desteği (septik şokta alternatif), nazal konjesyon, göz muayenesinde pupil genişletme.
Yan etkilerRefleks bradikardi, hipertansiyon, baş ağrısı, sistemik damar daralmasına bağlı organ perfüzyonu azalması (böbrek, mezenter), ekstravazasyonda doku nekrozu; oral dekonjestan olarak biyoyararlanımı düşüktür.
KontrendikasyonAğır hipertansiyon, ventriküler taşikardi, MAO inhibitörü kullanımı (oral ve nazal preparatlarda), dar açılı glokom (göz damlasında).
EtkileşimlerMAO inhibitörleri, trisiklik antidepresanlar, linezolid (hipertansif yanıt artar); alfa ve beta blokerler etkiyi değiştirir; volatil anestezikler ile aritmi.
DikkatSantral venöz yoldan verilmesi tercih edilir (ekstravazasyon). Septik şokta noradrenalin ilk seçenektir. Renal vazokonstriksiyon yapabileceği için AKI riskli hastada kullanılırken idrar çıkışı izlenir. Gebelikte anestezi sırasında kullanımı yaygındır.

Erişkin dozu

IV bolus 50–100 µg, gerekirse tekrarlanır; sürekli infüzyon 0,5–1,4 µg/kg/dk civarında, hedef basınca göre titre edilir. Nazal ya da oftalmik kullanımda ürün bilgisindeki dozlar uygulanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; idrar çıkışı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; idrar çıkışı izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz; titre edilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiRenal vazokonstriksiyon, AKI riski; idrar çıkışı izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; titre edilir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla (50 µg) ve sürekli basınç izlemiyle titre edilir. Refleks bradikardi, hipertansiyon, periferik ve splanknik iskemi riski; renal vazokonstriksiyon nedeniyle idrar çıkışı izlenir. Santral venöz yol tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSezaryen spinal hipotansiyonunda kullanılır; kısa süreli kullanımda belirgin risk bildirilmemiştir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kısa IV kullanımda yarar-zarar değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (21 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (21): Corsal, Forza, Forza Tablet, Gerakon, Gerakon Fort, Gribexfen Hot D Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Oledro, Oledro Hot D Tek Dozluk Efervesan Granül İçeren Poşet, Oledro Hot Tek Dozluk Efervesan Granül İçeren Poşet, Oledro Tablet, Pafeflu, Rhinopront Uzun Etkili Kapsul, Rhinotussal Uzun Etkili Kapsul, Theraflu Forte, Tricold Film Tablet, Tylolfen Hot D Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Tylolfen Hot Pediyatrik, Tylolfen Hot Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Tylolhot Night Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Tylotus Day, Wintus Draje

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 21 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AB05

Feniramin

İlk kuşak H₁ antihistaminik

Histaminin H₁ reseptörüne bağlanmasını engelleyen ilk kuşak antihistaminik; infüzyon reaksiyonlarında premedikasyon, ürtiker ve alerjide kullanılır. Sedasyon ve antikolinerjik etki yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi · damar · sinir › Damar endoteli, düz kas, duyu siniri ucu › Hücre zarı › Histamin H₁ reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)histaminsalgılatırreseptörebağlanırbelirtileriyaparAlerjen ya da hücre hasarımast hücresi uyarılırDokuda mast hücresi çevresiHistamin salınırmast hücresi degranülasyonuyla doku vekana geçerDoku sıvısı · kanH₁ reseptörüdamar endoteli, düz kas ve duyu siniriucundaEndotel / düz kas · H₁Ürtiker · kaşıntı · ödemdamar geçirgenliği artar, bronkospazm,vazodilatasyonDeri ve dokuFeniramin: H₁reseptörünüyüzeyden blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Histamin H₁'e bağlanamaz → ödem, kaşıntı ve düz kas kasılmasıgeriler. Sedasyon ve ağız kuruluğu yan etkidir.Karaciğerde yıkılır; antikolinerjik etkisi yaşlıda ve prostat büyümesinde idrar retansiyonuyapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar endotelinde, düz kasta, duyu siniri ucunda ve beyinde. Bağırsaktan emilir, kanla gelir; kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Hücre yüzeyindeki H₁ reseptörüne histaminle yarışarak ya da ters agonist olarak bağlanır; reseptör uyarılamaz.
Ne olur?Histamin etkisiz kalır → damar geçirgenliği, kaşıntı ve düz kas kasılması durur → ürtiker ve kaşıntı geriler. Beyinde sedasyon ve antikolinerjik etki yapar.

Klinik

EndikasyonAlerjik reaksiyon, ürtiker ve kaşıntı, kan ürünü ve ilaç infüzyonu (ör. antitimosit globulin, rituksimab) öncesi premedikasyon; ek tedavi olarak anafilakside.
Yan etkilerSedasyon, uyuşukluk, baş dönmesi; ağız kuruluğu, bulanık görme, kabızlık, idrar retansiyonu; yaşlıda konfüzyon ve deliryum; taşikardi; nadiren paradoksal uyarılma.
KontrendikasyonDar açılı glokom, prostat hiperplazisine bağlı idrar retansiyonu, MAO inhibitörü kullanımı, yenidoğan ve prematüre; akut astım atağında önerilmez.
EtkileşimlerAlkol, benzodiyazepin, opioid ve diğer sedatiflerle sedasyon artar; MAO inhibitörleri ve antikolinerjik ilaçlarla antikolinerjik etki artar.
DikkatYaşlıda ve KBH'de konfüzyon ve düşme riski nedeniyle dikkat (Beers listesinde kaçınılacak ilaç). Araç ve makine kullanımı etkilenir. Gebelikte ve emzirmede mümkünse kaçınılır.

Erişkin dozu

Ağızdan 25 mg günde 1–3 kez. Premedikasyon: infüzyondan 30–60 dakika önce 45,5 mg IV yavaş ya da kas içi. Yaşlıda ve yetersizlikte düşük dozla başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük doz ve dikkatle.
eGFR 15–29Düşük doz, uzun aralık; sedasyon ve konfüzyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz, uzun aralık; sedasyon ve konfüzyon izlenir.
HemodiyalizDüşük doz; zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz; sedasyon ensefalopatiyi gizleyebilir.
Child-Pugh CKaçınılır; ensefalopatiyi tetikleyebilir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 1. kuşak H1 blokeri: güçlü antikolinerjik ve sedatif etki; deliryum, düşme, idrar retansiyonu, kabızlık, glokom. Kaçınılır; gerekirse 2. kuşak (loratadin, doz azaltılmış setirizin) seçilir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik ilaçlar kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak 1. kuşak antihistaminik; düşme, kabızlık, retansiyon, deliryum riski.

AGS Beers 2023 birinci kuşak antihistaminikler (güçlü antikolinerjik) kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİlk seçenek değildir; 2. kuşak antihistaminik (loratadin) tercih edilir. Son haftalarda yenidoğanda sedasyon ya da uyarılma.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon, süt azalması olabilir; 2. kuşak tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fenamedpheniramine45,5 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Feniramin-pffeniramin maleat45,5 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (3): Antibeksin Surup, Pafeflu, Peditus Hot C

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AB02

Fenitoin

Antiepileptik (sodyum kanal blokeri)

Sodyum kanallarını inaktif durumda tutan antiepileptik; dar terapötik aralıklı ve doza orantısız kinetikli.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Nöron › Hücre zarı (voltaj kapılı kanal) › Na⁺ kanalı (inaktif durum)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uyarı gelinceaçılırkendiliğindenkapanırtoparlanmaNa⁺ kanalı: dinlenimaçılmaya hazırNöron zarı · Na⁺ kanalıAçıkdepolarizasyonda Na⁺ girer, aksiyonpotansiyeliNöron zarı · Na⁺ kanalıİnaktifkapanmış, kısa süre açılamazNöron zarı · Na⁺ kanalıYeniden ateşlemeye hazırdinlenime döner; hızlı tekrarlayanateşleme nöbet yaparNöron zarı · Na⁺ kanalıFenitoin:inaktif hâliuzatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Normal tek tük ateşleme sürer ama nöbetteki hızlı, tekrarlayanateşleme engellenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin nöronlarının zarında. Kandan beyne geçer; karaciğerde CYP2C9/2C19 ile yıkılır, doygunluk kinetiği vardır, albümine yüksek oranda bağlıdır.
Neye etki eder?Voltaj bağımlı Na⁺ kanalının inaktif durumuna bağlanır ve dinlenime dönüşünü yavaşlatır (kullanıma bağımlı blokaj).
Ne olur?Tek tük ateşleme sürer, nöbetteki hızlı tekrarlayıcı ateşleme yayılamaz → nöbet kontrolü. Üremi ve hipoalbüminemide serbest fraksiyon artar, toksisite kolaylaşır.

Klinik

EndikasyonFokal ve jeneralize tonik-klonik nöbetler, status epileptikus (ikinci basamak).
Yan etkilerNistagmus, ataksi, diş eti hipertrofisi, hirsutizm, kaba yüz, megaloblastik anemi, osteomalazi, SJS/TEN, DRESS; IV'de hipotansiyon, aritmi, mor eldiven sendromu.
KontrendikasyonSinüs bradikardisi, SA ve ikinci-üçüncü derece AV blok (IV kullanım).
EtkileşimlerGüçlü enzim indükleyicisi: takrolimus, siklosporin, steroid, varfarin, oral kontraseptif düzeyini düşürür.
DikkatHipoalbüminemi ve üremide serbest fenitoin oranı artar: total düzey normal görünürken toksisite olabilir; serbest düzey ya da düzeltilmiş düzey kullanılır. Küçük doz artışı büyük düzey artışı yapar.

Erişkin dozu

Yükleme: 20 mg/kg IV (en çok 50 mg/dk, EKG ve kan basıncı izlemiyle). İdame: yaklaşık 300 mg/gün (4–7 mg/kg/gün); hedef total düzey 10–20 µg/mL.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düzey izlenir (serbest düzey).
eGFR 15–29Farmakokinetik ayar gerekmez; serbest ya da düzeltilmiş düzeye göre dozlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Üremide serbest fraksiyon artar: serbest düzeye göre dozla (hedef 1–2 µg/mL).
HemodiyalizEk doz gerekmez; serbest düzeye göre.
Periton diyaliziEk doz gerekmez; serbest düzeye göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut interstisyel nefrit ve aşırı duyarlılık sendromu ile birlikte böbrek hasarı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; serbest düzeyi izle.
Child-Pugh BKlirens azalır: dozu azalt, serbest düzeyi sık izle.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; serbest düzeye göre, ensefalopati izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda klirens düşük ve serbest düzey yüksek: düşük dozla başla, düzeyi izle. Düşme, ataksi, kognitif bozulma, osteoporoz ve ilaç etkileşimi (varfarin, DOAK) sık. Kronik epilepside ilk basamak değil.

  • TIME-to-STOP B21 Kronik epilepside fenitoin ilk basamak seçilmez; daha güvenli seçenekler vardır.

AGS Beers 2023 düşme öyküsünde kaçınılır; ilaç-ilaç etkileşimleri nedeniyle dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik (fetal hidantoin sendromu); mümkünse alternatif seçilir. Mecbursa en düşük dozla, folat ile; yenidoğanda K vitamini.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir, bebekte sedasyon izlenir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Epanutinphenytoin100 mg kapsul
Epdantoinfenitoin sodyum100 mg tablet
Epitoinfenitoin sodyum250 mg/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Fenilepsyphenytoin50 mg/ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Fenitoselfenitoin sodyum250 mg/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Hidantinphenytoin100 mg 80 tablet
Toinexfenitoin sodyum250 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AA02

Fenobarbital

Barbitürat antiepileptik (GABA-A modülatörü)

GABA-A reseptörünün klorür kanalını açık tutan barbitürat antiepileptik; güçlü enzim indükleyicidir, takrolimus ve siklosporin düzeylerini ciddi düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nöron › Nöron zarı · sinaps › GABA-A reseptörü (Cl⁻ kanalı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırklorür kanalıaçılır+ateşlemebaskılanırGABA salınırbeyindeki ana inhibitör nörotransmitterSinaps · GABA'erjik sinir ucuGABA-A reseptörüsinir hücresinde klorür kanalıNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişi → hiperpolarizasyonhücre zarı daha negatif olurNöron zarı · Cl⁻ kanalıNöron ateşlemesi azalırnöbet eşiği yükselirNöron · ateşlemeFenobarbital:GABA-A kanalınıaçık tutar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Cl⁻ kanalı daha uzun açık kalır → nöron hiperpolarize olur → nöbeteşiği yükselir.CYP3A4/2C9 ve UGT indüksiyonu: takrolimus, siklosporin, varfarin ve oral kontraseptif düzeyidüşer. Sedasyon ve solunum depresyonu yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde, nöron zarında. Ağızdan ya da damardan verilir, kan-beyin bariyerini geçer; sinapstaki GABA-A reseptörüne hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?GABA-A reseptörü–klorür kanalının GABA'dan ayrı bir yerine bağlanır; kanalın açık kalma süresini uzatır. Yüksek dozda GABA olmadan da kanalı açar.
Ne olur?Cl⁻ girişi artar → nöron hiperpolarize olur → ateşleme eşiği yükselir → nöbet baskılanır. Karaciğerde CYP3A4, CYP2C9 ve UGT'yi indükler.

Klinik

EndikasyonJeneralize tonik-klonik ve fokal nöbetler, status epileptikus (ikinci-üçüncü basamak), yenidoğan nöbetleri.
Yan etkilerSedasyon, ataksi, konfüzyon, solunum depresyonu (IV, benzodiazepinle), çocuk ve yaşlıda paradoksal ajitasyon, megaloblastik anemi, osteomalazi, SJS/DRESS, bağımlılık ve kesilince yoksunluk nöbeti.
KontrendikasyonAkut intermitan porfiri; ağır solunum yetersizliği; ağır karaciğer yetmezliği; barbitüratlara aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü enzim indükleyicisi: takrolimus, siklosporin, sirolimus, steroid, varfarin, DOAK, oral kontraseptif, statin, doksisiklin ve kalsiyum kanal blokeri düzeylerini düşürür; valproat fenobarbital düzeyini artırır; alkol, opioid ve benzodiazepinle sedasyon artar.
DikkatNakil hastasında kalsinörin inhibitörü düzeyi ciddi düşer (rejeksiyon): kaçınılır, zorunluysa düzey sık izlenir; enzim indüksiyonu kesildikten haftalar sonra geçer. Ani kesilmez. Gebelikte konjenital malformasyon ve yenidoğan yoksunluğu riski vardır: yalnız zorunluysa, folik asit ve doğumda K vitamini.

Erişkin dozu

Nöbet: ağızdan 60–180 mg/gün (akşam tek doz); hedef serum düzeyi 15–40 µg/mL. Status epileptikus: IV yükleme 15–20 mg/kg (en çok 60 mg/dakika hızla).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düzey izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düzey izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz aralığı 12–16 saate uzatılır; serum düzeyi izlenir.
HemodiyalizDoz aralığı 12–16 saat; HD sonrası ek doz gerekebilir, düzey izlenir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; eGFR < 10 dozu kullanılır, düzey izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (yaklaşık yarısı); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikimde sedasyon ve solunum baskılanması.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle, düşük dozla ve düzey izlemiyle.
Child-Pugh BDüşük dozla ve düzey izlemiyle; ensefalopatiyi tetikleyebilir.
Child-Pugh CKullanılmaz (yarı ömür uzar, ensefalopatiyi tetikler).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sedasyon, ataksi, düşme, deliryum ve paradoksal ajitasyon riski yüksek; düşük dozla (30–60 mg) başla, mümkünse başka antiepileptik tercih et. Güçlü CYP indükleyicisi: DOAK, varfarin ve birçok ilacın etkisi azalır. Osteomalazi riski.

  • TIME-to-STOP B21 Kronik epilepside ilk basamak değil; indüksiyon ve sedasyon nedeniyle yaşlıda yeni kuşak ilaçlar tercih edilir.

AGS Beers 2023 barbitüratlar kaçınılmalı (bağımlılık, tolerans, doz aşımı riski); düşme öyküsünde antiepileptikler dikkatle.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: 1. trimesterde majör anomali (kardiyak dahil) riski artar; yenidoğanda yoksunluk ve K vitamini bağımlı kanama. Başka antiepileptik tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon, emme zayıflığı ve yoksunluk olur; kaçınılır ya da bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Luminalfenobarbital100 mg tablet
Luminalettenfenobarbital15 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AB05

Fenofibrat

Fibrat (PPAR-alfa agonisti; trigliserid düşürücü)

PPAR-alfa agonisti trigliserid düşürücü; ağır hipertrigliseridemi ve karma dislipidemide kullanılır. Serum kreatinini işlev bozulması olmadan %10-20 artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer · yağ metabolizması › Hepatosit çekirdeği › Gen yazılımını düzenleyen reseptör › PPAR-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)trigliseridyapılıpsalgılanırLPL ile bölünür+yıkılamayankısım kalırKaraciğerde yağ asitleriVLDL yapımına girer ya da β-oksidasyonlayakılırHepatosit · yağ asidi havuzuVLDL (trigliserid yüklü)dolaşıma salınırKan · VLDLLipoprotein lipaz (LPL)kılcal damarda trigliseridi yağ asidineayırırKılcal endotel yüzeyi · LPLPlazma trigliseridiyıkılmayan kısım dolaşımda kalırKan · plazmaFenofibrat:PPAR-α'yı uyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yağ asidi yakımı ve LPL artar, VLDL yapımı azalır → trigliserid%30-50 düşer, HDL artar.Apo C-III baskılanması LPL üzerindeki engeli kaldırır; kreatinin artışı gerçek GFR kaybınıgöstermeyebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Hepatositin çekirdeğinde (kas ve yağ dokusunda da). Ön ilaç ağızdan alınır, fenofibrik aside dönüşür; hücreye girip çekirdek reseptörüne bağlanır.
Neye etki eder?PPAR-α çekirdek reseptörünü uyarır (agonist); RXR ile DNA'ya bağlanıp LPL ve β-oksidasyon genlerini açar, apoC-III genini baskılar.
Ne olur?Yağ asidi yakımı ve LPL artar, VLDL yapımı azalır → trigliserid %30-50 düşer, HDL yükselir. Serum kreatinini geri dönüşlü yükselebilir.

Klinik

EndikasyonAğır hipertrigliserid (pankreatit riski) ve karma dislipidemi. Diyabetik KBH'de böbrek koruyucu etkisi için yeterli kanıt yoktur.
Yan etkilerKreatinin ve homosistein artışı (GFR gerçekte değişmez), miyopati ve rabdomiyoliz (özellikle statinle), ALT artışı, safra taşı, pankreatit, döküntü, venöz tromboembolizm.
KontrendikasyoneGFR < 30 ve diyaliz; aktif karaciğer hastalığı, safra kesesi hastalığı; fenofibrata aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerVarfarin etkisi artar (INR izlenir); statinle miyopati riski (gemfibrozilden az); siklosporin nefrotoksisitesi artar; safra asidi bağlayıcıları emilimi azaltır (4-6 saat ara).
DikkatKreatinin artışı nefrotoksisite değil, hemodinamik ve tübüler etkiyle açıklanır; ancak düzelmiyorsa kesilir. Gebelikte ve emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

Mikronize 160 mg ya da nanopartikül 145 mg günde bir, yemekle. Böbrek yetersizliğinde 54-67 mg/gün ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (145–160 mg/gün).
eGFR 30–5954–67 mg/gün ile başlanır; yanıta ve böbrek işlevine göre artırılır.
eGFR 15–29Kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike.
Periton diyaliziKontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ile uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin %10–20 artabilir, kesilince geri döner; rabdomiyoliz riski KBH'de artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ASiroz ve aktif karaciğer hastalığında kontrendike.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine göre düşük dozla başla (54–67 mg/gün). Miyopati ve rabdomiyoliz riski, özellikle statinle ve böbrek yetersizliğinde artar; kreatinin ve karaciğer testi izlenir. Safra taşı riski vardır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte önerilmez; belirgin yarar yoksa kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arfelipfenofibrat267 mg sert kapsül
Fenogalfenofibrat267 mg sert kapsül
Fepatilfenofibrat (mikronize)267 mg sert kapsül
Lipanthylfenofibrat160 mg film tablet; 267 mg sert kapsül
Lipefrafenofibrat267 mg sert kapsül
Liphonisfenofibrat267 mg sert kapsül
Lipocardfenofibrat200 mg sert kapsül; 267 mg sert kapsül
Lipofen Srfenofibrat250 mg 90 mikropellet kapsul; 250 mg mikropellet kapsül
Secalip Srfenofibrat250 mg kapsul; 250 mg mikropellet içeren kapsül

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fenoksibenzamin

Nonselektif, kompetitif olmayan (geri dönüşümsüz) alfa-adrenerjik bloker

Alfa reseptörlerini kalıcı bloke eden uzun etkili ilaç; feokromositoma ameliyatı öncesi hazırlıkta klasik seçenek. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arter ve ven düz kası › Hücre zarı (hücre dışı yüz) › Alfa-1 ve alfa-2 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırkası kasarbasıncıyükseltirNoradrenalin · adrenalinsinir ucundan ve tümörden salınan damardaraltıcı habercilerKan · katekolaminlerAlfa reseptörüdamar düz kasındaki reseptörDamar düz kası · alfaDüz kas kasılmasıarteriyol ve venlerdeDüz kas hücresi içiDamar direnci ↑kan basıncı yükselirArter ve ven duvarıFenoksibenzamin:alfa reseptörünekalıcı bağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör kalıcı kapandığı için tümör katekolamin salsa bile damarkasılmaz → kan basıncı kontrol altına alınır, ameliyatta katekolamin patlamasınakarşı koruma sağlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kas hücresinin zarında. Ağızdan alınır, kanda dolaşır; reseptöre hücre dışından bağlanır. Etki 24–48 saat ve üzeri sürer.
Neye etki eder?Alfa-1 ve alfa-2 reseptörlerine kovalent (geri dönüşümsüz) bağlanır; reseptör yeniden sentezlenene kadar çalışmaz.
Ne olur?Katekolamin yüksek olsa bile damar kasılmaz → kan basıncı kontrol altına alınır; feokromositomada ameliyat öncesi katekolamin patlamasına karşı koruma sağlar.

Klinik

EndikasyonFeokromositoma ve paraganglioma için ameliyat öncesi alfa blokajı; yurt dışında mesane işlev bozukluğunda ve vazospastik hastalıkta kullanılır.
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon, refleks taşikardi, burun tıkanıklığı, yorgunluk, ejakülasyon bozukluğu, ameliyat sonrası uzamış hipotansiyon.
KontrendikasyonAlfa blokaja uygun olmayan koroner hastalık ya da akut enfarktüs; hipotansiyon.
EtkileşimlerDiğer antihipertansifler ve vazodilatörler hipotansiyonu artırır; epinefrin ve noradrenalin ile yanıt değişir (alfa etkisi bloke olduğu için); metanefrin ölçümünde normetanefrin değerini artırır.
DikkatGeri dönüşümsüz bağlandığı için etkisi doz kesilince günlerce sürer; ameliyat sonrası hipotansiyona hazırlıklı olunmalıdır. Laboratuvarda normetanefrin değerini yükselterek yalancı yüksekliğe yol açabilir.

Erişkin dozu

10 mg günde 2–3 kez başlanır, 2–3 günde bir 10–20 mg/gün artırılır; olağan hedef 60–100 mg/gün. Ameliyattan 10–14 gün önce başlanır, bol sıvı ve tuz önerilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük dozla başlanır, hipotansiyon izlenir.
eGFR 15–29Çalışılmamış; yavaş titre, hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; yavaş titre, hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış; düşük dozla, dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; düşük dozla, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 10 mg/gün ile başlanır, 2–3 günde bir artırılır. Ortostatik hipotansiyon, refleks taşikardi, nazal tıkanıklık ve düşme riski belirgindir; etkisi günlerce sürer. Bol tuz ve sıvı alımı önerilir; ameliyat sonrası hipotansiyona hazırlıklı olunur.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa blokerler kaçınılır (feokromositoma dışında).

Gebelik ve emzirme

GebelikFeokromositomada alfa blokaj gerekliyse uzman kararıyla kullanılır; plasentayı geçer, yenidoğanda hipotansiyon ve solunum depresyonu bildirilmiştir.
EmzirmeVeri yok; emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01CE02 · J01CE10

Fenoksimetilpenisilin

Penisilin (dar spektrumlu, oral)

Streptokoklara etkili oral dar spektrumlu penisilin; A grubu streptokok farenjiti, erizipel ve romatizmal ateş profilaksisinde kullanılır. Tuzak: stafilokok β-laktamazına dirençli değil; yemekten ayrı alınmalıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (özellikle streptokok) › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiPenisilin V:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;streptokok enfeksiyonu geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, sitoplazma zarının dışındaki PBP enzimlerinde. İlaç bağırsaktan emilir, kana ve dokulara geçer; hücre içine girmez, bakteri duvarında etki eder.
Neye etki eder?Penisilin bağlayan proteinlere (PBP) bağlanıp transpeptidaz basamağını kapatır; peptidoglikan zincirleri çapraz bağlanamaz.
Ne olur?Hücre duvarı zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar ve ölür (bakterisidal, zamana bağlı) → streptokok enfeksiyonu iyileşir.

Klinik

EndikasyonA grubu β-hemolitik streptokok farenjit/tonsilliti, erizipel ve hafif streptokokal deri enfeksiyonu, romatizmal ateş sekonder profilaksisi, hafif odontojenik enfeksiyonlar.
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, aşırı duyarlılık (ürtiker, anjiyoödem, anafilaksi nadir), Clostridioides difficile kolit, nadiren hemolitik anemi, nötropeni, interstisyel nefrit.
KontrendikasyonPenisilin ya da β-laktama anafilaksi/ağır aşırı duyarlılık öyküsü.
EtkileşimlerMetotreksat düzeyi artar (tübüler atılım azalır); probenesid düzeyi artırır; oral antikoagülan etkisi artabilir; bakteriyostatik antibiyotiklerle (tetrasiklin) etkisi azalabilir.
DikkatAç karnına (yemekten 30–60 dakika önce ya da 2 saat sonra) alınır; farenjitte 10 gün tamamlanmalıdır. Oral emilimi değişkendir, ağır enfeksiyonda IV penisilin G gerekir.

Erişkin dozu

Streptokokal farenjit: 500 mg ağızdan günde 2–3 kez (ya da 250 mg günde 4 kez) 10 gün. Romatizmal ateş profilaksisi: 250 mg günde 2 kez. Erizipel: 500 mg günde 4 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ağır enfeksiyonda aralık 8 saat.
eGFR 15–29250–500 mg 8 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)250–500 mg 12 saatte bir.
Hemodiyaliz250–500 mg 12 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi250 mg 12 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut interstisyel nefrit; yüksek dozda nörotoksisite (nöbet) böbrek yetmezliğinde.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek işlevi birlikte bozuksa doz azaltılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yalnızca böbrek işlevine göre yapılır. Bulantı, ishal ve C. difficile riski artar; aç karnına alınır. Penisilin alerjisi öyküsü sorgulanır, romatizmal ateş profilaksisi nadiren gerekir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte güvenle kullanılabilir (A grubu streptokok ve sifiliz dahil standart tedavidir); teratojenik etkisi bildirilmemiştir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fenopenfenoksimetilpenisilin potasyum
Fenopen 300.000 I.u.fenoksimetilpenisilin potasyum5 ml şurup hazirlamak için kuru toz
Oralpenfenoksimetilpenisilin sodyum

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fenoldopam

Seçici dopamin D1 reseptör agonisti (renal vazodilatör)

Dopamin D1 reseptörünü seçici uyaran kısa etkili IV vazodilatör; hipertansif acilde kullanılır, böbrek koruyucu olarak umut vaat etse de AKI önlemede yararı kanıtlanamamıştır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve damar sistemi › Renal arteriyol ve proksimal tübül › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › Dopamin D1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+adenilat siklazıuyarırdamarıgenişletirDopaminböbrekte ve sinirlerde sentezlenirProksimal tübül hücresiD1 reseptörürenal arteriyol ve proksimal tübülhücresindeArteriyol · tübül hücre zarıcAMP artışıdüz kas gevşemesi ve Na⁺ geri emilimindeazalmaDüz kas · tübül hücresi içiRenal vazodilatasyon, natriürezböbrek kan akışı artarRenal arteriyol · kan akışıFenoldopam: D1reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: D1 uyarılır → renal ve sistemik damarlar genişler, kan basıncıdüşer, renal kan akışı ve natriürez artar; ancak AKI önlemede yarargösterilememiştir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Böbrek arteriyollerinin düz kasında ve proksimal tübül hücresinde. Damardan verilir; kanla gelir, hücre dışından reseptöre bağlanır. Beyne geçmez.
Neye etki eder?Hücre zarındaki D1 reseptörünü doğrudan uyarır (agonist); Gs proteini adenilat siklazı açar. Alfa ve beta reseptörlere etkisi yoktur.
Ne olur?cAMP artar → damar düz kası gevşer, böbrek kan akışı artar; proksimal tübülde Na⁺ geri emilimi azalır → natriürez. Tansiyon düşer; AKI önlemede yarar gösterilememiştir.

Klinik

EndikasyonHipertansif acil ve perioperatif ağır hipertansiyonda kısa süreli parenteral kan basıncı kontrolü.
Yan etkilerHipotansiyon, refleks taşikardi, baş ağrısı, yüz kızarması, hipokalemi, bulantı, göz içi basıncı artışı, geçici kreatinin artışı.
KontrendikasyonSülfit duyarlılığı (preparat sodyum metabisülfit içerir); yeni tanılı glokom ve artmış kafa içi basıncında dikkat.
EtkileşimlerBeta blokerler (aşırı hipotansiyon, refleks taşikardi bloke edilir), diğer antihipertansifler ve vazodilatörler.
DikkatKan basıncı ve nabız sürekli izlenir; potasyum ölçülür. Kontrast ve kardiyak cerrahi AKI'sinde kullanımı rutin olarak önerilmez. Gebelikte veri sınırlıdır, yalnız zorunluysa; emzirmede veri yoktur.

Erişkin dozu

0,1–0,3 µg/kg/dk IV infüzyonla başlanır, 15–20 dakikada bir 0,05–0,1 µg/kg/dk artırılır (0,01–1,6 µg/kg/dk aralığı); en çok 48 saat.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; etkiye göre titre edilir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; etkiye göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; etkiye göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; etkiye göre titre edilir, hipotansiyona dikkat.
HemodiyalizÇalışılmamış; ayar gerekmez, hipotansiyon riski nedeniyle dikkatli titrasyon.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (hızlı hepatik metabolizma); veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil (renal vazodilatör); kontrast ve kardiyak cerrahi AKI'sini önleme etkisi kanıtlanmamıştır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; etkiye göre titre edilir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; etkiye göre dikkatle titre edilir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; etkiye göre dikkatle titre edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla, yavaş titre et. Hipotansiyon, refleks taşikardi, hipokalemi ve göz içi basıncı artışı izlenir; hipertansif acilde kısa süreli (en çok 48 saat) IV kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız zorunluysa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirmesiyle.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fenoprofen

Propiyonik asit türevi NSAİİ

COX-1 ve COX-2'yi inhibe eden propiyonik asit türevi NSAİİ; ağrı ve romatizmal hastalıkta kullanılır. Hemodinamik AKI ve ayrıca interstisyel nefrit ile minimal değişiklik hastalığı yapmasıyla bilinir.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku (iltihap) ve böbrek › Prostaglandin yapan hücre › Hücre içi · endoplazmik retikulum zarı › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)fosfolipaz A2serbestlerCOX ile dönüşürprostanoidsentazlarlaayrışırMembran fosfolipidlerihücre zarının yağ bileşenleriHücre zarı · fosfolipidAraşidonik asitfosfolipaz A2 ile serbestleşirHücre içi · araşidonik asitProstaglandin H2COX-1 ve COX-2 ile oluşurER zarı · COX enzimiProstanoidlerağrı, ateş, iltihap; böbrekte afferentarteriyol vazodilatasyonuDoku · afferent arteriyolFenoprofen:COX-1/2'yiinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PGH2 oluşmaz → ağrı ve iltihap azalır; böbrekte afferent arteriyolgenişleyemez, glomerül basıncı düşer, hacim kısıtlı hastada AKI ve hiperkalemigelişir.Yan yol: fenoprofen gibi propiyonik asit türevleri minimal değişiklik hastalığı ve akutinterstisyel nefrit yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Hemen her dokuda ve böbrekte, hücrenin içinde. Ağızdan alınır, plazma proteinine bağlı dolaşır; hücre zarından geçip COX enzimine ulaşır.
Neye etki eder?Hücre içindeki siklooksijenaz-1 ve -2 enzimlerine geri dönüşümlü bağlanır (yarışmalı); araşidonik asit PGH2'ye dönüşemez.
Ne olur?Prostaglandin ve tromboksan azalır → ağrı, ateş, iltihap düşer. Böbrekte afferent arteriyol genişleyemez → GFR düşer; hacim kısıtlı hastada AKI ve hiperkalemi.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ağrı, romatoid artrit ve osteoartrit, dismenore (yurt dışında).
Yan etkilerMide-bağırsak yakınmaları ve kanama, hemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), hiperkalemi, hipertansiyon, ödem, kardiyovasküler olay riski, trombosit işlev bozukluğu.
KontrendikasyonAspirin ve NSAİİ duyarlılığı, aktif peptik ülser ya da kanama, ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği, koroner bypass cerrahisi sırasında, gebeliğin son üç ayı.
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB ve diüretik (AKI riski, 'üçlü vurgun'), litiyum ve metotreksat (düzey artar), varfarin ve antiagregan (kanama), kortikosteroid (GİS kanama), fenobarbital (metabolizmayı hızlandırır).
DikkatNefrotoksik NSAİİ olarak KBH, AKI riski, kalp yetmezliği ve sirozda kaçınılır. Nefrotik sendrom ya da AKI gelişirse ilaç kesilir; bu yan etki bazen NSAİİ başladıktan aylar sonra ortaya çıkar. Gebelikte (özellikle 20. haftadan sonra) kaçınılır; emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

Ağrıda 200 mg 4–6 saatte bir; romatoid artrit ve osteoartritte 300–600 mg günde 3–4 kez; en çok 3200 mg/gün. Yemekle birlikte alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kısa süre, en düşük dozla; kreatinin ve K izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçın (TIME: eGFR < 50); gerekirse düşük doz, kısa süre, izlemle.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKaçınılır; artık böbrek işlevi korunmalıdır.
Periton diyaliziKaçınılır; artık böbrek işlevini korumak için.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması); diyalizle belirgin uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI, AİN ile nefrotik sendrom (minimal değişiklik; klasik ilişki), hiperkalemi, tuz-su tutulumu, HT kötüleşmesi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle, düşük dozla; GİS kanama ve sıvı yüklenmesi izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla, dikkatle; AKI ve kanama riski yüksek.
Child-Pugh CKaçınılır (kanama, hepatorenal sendrom, AKI).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda NSAİİ'den mümkünse kaçın; gerekirse en düşük dozla, kısa süre, PPI ile. GİS kanama, ödem, HT kötüleşmesi ve AKI riski; antikoagülan, ACEİ/ARB ve diüretikle birlikte (triple whammy) verilmez.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz (AKI, KBH ilerlemesi).
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI ya da inmede kaçınılır.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak Oral antikoagülanla birlikte GİS kanama riski nedeniyle verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, steroid ya da ek antitrombotik varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan, kalp yetersizliğinde ve KrKl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse gastroprotektif ajanla.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek toksisitesi (oligohidramnios), 3. trimesterde duktus arteriyozus kapanması: kontrendike.
EmzirmeSüte geçiş verisi yetersiz; daha çok çalışılmış NSAİİ (ibuprofen) tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N02AB03 · N01AH01

Fentanil

Sentetik μ-opioid agonist

Morfinden yaklaşık 100 kat güçlü, yağda çok çözünür sentetik opioid; metabolitleri inaktiftir, böbrek yetersizliğinde görece güvenlidir. Transdermal bant opioid-naif hastada başlanmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiFentanil:μ-reseptörünügüçlü uyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı iletisi çok güçlü baskılanır → ağrı algısı azalır;aktif metaboliti olmadığı için böbrek yetersizliğinde birikme riski düşüktür.Karaciğerde CYP3A4 ile inaktif norfentanile dönüşür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır. Yağda çok çözünür, hızla geçer.
Neye etki eder?μ-reseptörü güçlü uyarır; reseptör G proteinine bağlıdır.
Ne olur?Presinaptik Ca²⁺ girişi ve substans P/glutamat salınımı azalır → ağrı iletisi zayıflar. CYP3A4 ile inaktif norfentanile dönüşür.

Klinik

EndikasyonKronik şiddetli ağrı (transdermal bant, opioid-tolerant hastada), anestezi ve postoperatif analjezi, kanser ağrısı atağı (dil altı-nazal-bukkal).
Yan etkilerKabızlık, bulantı, sedasyon, solunum depresyonu, bradikardi, kas sertliği (hızlı IV), bantta uygulama yeri reaksiyonu.
KontrendikasyonOpioid-naif hastada transdermal form; akut ya da postoperatif ağrıda bant; ağır solunum depresyonu; MAO inhibitörü kullanımı.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (azoller, makrolidler, diltiazem, ritonavir, greyfurt) düzeyi ciddi artırır; indükleyiciler düşürür; benzodiazepin ve alkolle solunum depresyonu.
DikkatAteş, sıcak yastık, sauna ve sıcak su bant emilimini artırır, doz aşımına yol açar. Kaşektik ve yaşlı hastada emilim değişkendir. Bantlar çocuktan uzak saklanır, kullanılmış bant ikiye katlanıp atılır. Gebelikte uzun süreli kullanımda neonatal yoksunluk riski vardır.

Erişkin dozu

Transdermal bant: opioid-tolerant hastada 12–25 µg/saat ile başlanır, 72 saatte bir değiştirilir; opioid-naif hastada başlanmaz. IV: anestezide 25–100 µg bolus (anestezi/yoğun bakım uzmanı); dozlar oral morfin eşdeğerine göre hesaplanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Gerekirse dozun %50'si; titre edilir, sedasyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; sedasyon izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; sedasyon ve solunum izlenir.
Child-Pugh CKlirens düşer; düşük doz, sedasyon ve solunum yakın izlenir.

Yaşlıda kullanım

Transdermal bant opioid-naif yaşlıda başlanmaz; kararlı opioid dozu olanda kullanılır. Isı (ateş, sıcak yastık) emilimi artırır ve hipoventilasyon yapar; bant 72 saatte bir. Sedasyon, düşme, kabızlık izlenir.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden başlanmaz; birlikte bağırsak düzenlemesi planlanır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif varken kaçınılır.
  • TIME-to-START E9sınıf üyesi olarak Orta-ağır ağrıda diğer seçenekler yetersizse güçlü opioid düşünülür.
  • TIME-to-START E10sınıf üyesi olarak Uzun etkili opioid alana atılım ağrısı için kısa etkili opioid eklenir.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikDoğuma yakın kullanımda yenidoğanda solunum depresyonu; uzun kullanımda NOWS; yalnız gerekirse.
EmzirmeTek doz uygun; tekrarlı ya da uzun kullanımda bebek sedasyonu izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Durogesicfentanil12 mcg/saat transdermal flaster; 25 mcg mcg/saat transdermal flaster; 50 mcg mcg/saat transdermal flaster; 75 mcg mcg/saat transdermal flaster; 100 mcg/saat transdermal flaster
Effentorafentanil sitrat100 mcg bukkal tablet; 200 mcg bukkal tablet; 400 mcg bukkal tablet; 800 mcg bukkal tablet
Fentanestfentanyl100 mg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 500 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Fentanyl-pffentanil sitrat100 mcg/2 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti; 500 mcg/10 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti
Fentaverfentanyl citrate · fentanil sitrat0,1 mg/2 ml IV/IM enjeksiyonluk çözelti; 0,5 mg/10 ml IV/IM enjeksiyonluk çözelti
Talinatfentanil sitrat0,1 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 0,5 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fentolamin

Nonselektif kompetitif alfa-adrenerjik bloker

Alfa-1 ve alfa-2 reseptörlerini geri dönüşümlü bloke eden kısa etkili damar genişletici; feokromositoma krizi ve alfa agonist ekstravazasyonunda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arter ve ven düz kası › Hücre zarı (hücre dışı yüz) › Alfa-1 ve alfa-2 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırkası kasarbasıncıyükseltirNoradrenalin · adrenalinsinir ucundan ve adrenal medulladansalınan damar daraltıcı habercilerKan · katekolaminlerAlfa reseptörüdamar düz kasındaki reseptörDamar düz kası · alfaDüz kas kasılmasıarteriyol ve venlerdeDüz kas hücresi içiDamar direnci ↑kan basıncı yükselirArter ve ven duvarıFentolamin: alfareseptörünü geridönüşümlü blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Katekolaminler reseptöre bağlanamaz → damar gevşer, direnç ve kanbasıncı düşer; beta bloker yokluğunda refleks taşikardi görülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kas hücresinin zarında. Damardan verilir, kanda dolaşır; reseptöre hücre dışından geri dönüşümlü bağlanır. Etkisi dakikalar içinde başlar ve 15–30 dakika sürer.
Neye etki eder?Alfa-1 ve alfa-2 reseptörlerine yarışmalı (kompetitif) ve geri dönüşümlü bağlanır; katekolamin tutunamaz.
Ne olur?Katekolaminlerin damar daraltıcı etkisi kalkar → arter ve venler genişler, direnç ve kan basıncı düşer; beta bloker yokluğunda refleks taşikardi olur.

Klinik

EndikasyonFeokromositoma krizi ya da ameliyat sırasında hipertansiyon, katekolamin ya da vazopresör ekstravazasyonu (lokal infiltrasyon), klonidin yoksunluğu hipertansiyonu.
Yan etkilerHipotansiyon, refleks taşikardi, aritmi, anjina ve miyokard iskemisi, baş dönmesi, burun tıkanıklığı, bulantı-ishal.
KontrendikasyonKoroner arter hastalığı, yakın zamanda enfarktüs, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer antihipertansifler ve fosfodiesteraz-5 inhibitörleri hipotansiyonu artırır; epinefrin ve efedrin alfa etkisi bloke olunca beta etkisiyle hipotansiyon yapabilir.
DikkatFeokromositomada beta bloker, alfa blokajı sağlanmadan verilmez (karşılıksız alfa uyarısı hipertansif krize yol açar).

Erişkin dozu

Hipertansif kriz: 1–5 mg IV bolus, gerekirse 5–15 dakikada tekrar; gerekirse 0,1–2 mg/dk infüzyon. Ekstravazasyonda 5–10 mg, 10 mL serum fizyolojik içinde etkilenen bölgeye infiltre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yanıta göre titre edilir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; yanıta göre titre, hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; yanıta göre titre, hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük bolus dozla (1 mg) başlanır; hipotansiyon, taşikardi, aritmi ve anjina izlenir. Koroner hastalık ve serebrovasküler olayda kullanılmaz. Feokromositomada beta bloker alfa blokajından önce verilmez.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa blokerler kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; feokromositomada gebelikte alfa blokaj gerekirse uzman kararıyla kullanılır.
EmzirmeVeri yok; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC grubu B03AB (TİTCK; tam 7 karakterli kod yok)

Ferrik sitrat

Demir bazlı fosfat bağlayıcı

Bağırsakta fosfata bağlanan ve demir deposunu da dolduran fosfat bağlayıcı; hap yükü düşüktür. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi (ince bağırsak) › Bağırsak lümeni (diyet fosfatı) › Lümen içinde: ferrik demir + fosfat › Ferrik demir (Fe³⁺) ve diyet fosfatı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)emilirkana karışırDiyet fosfatıöğünle bağırsak lümenine gelirBağırsak lümeni · yemekBağırsaktan emilimNaPi-IIb ve paraselüler yollaenterositten geçerEnterosit · emilimSerum fosfatı ↑KBH'de böbrekle atılamayan fosfatbirikirKan · serum fosfatıFerrik sitrat:lümende fosfatıbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Fosfat lümende çözünmeyen ferrik fosfata dönüşür, dışkıyla atılır →emilim ve serum fosfatı düşer.Demirin bir kısmı emilir → ferritin ve TSAT artar; IV demir ve ESA dozu azalabilir, aşırıdemir yüklenmesi izlenmeli. Dışkı koyu renklenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazma
Nerede?Bağırsak lümeninde. Yemekle birlikte alınır, lümende çözünür; fosfatı hücreye girmeden lümende bağlar. Demirin bir kısmı emilip kana geçer.
Neye etki eder?Fe³⁺ iyonları lümendeki fosfatı bağlayıp çözünmeyen ferrik fosfat yapar (kimyasal bağlayıcı); enzim ya da reseptörü etkilemez.
Ne olur?Fosfat dışkıyla atılır, emilimi azalır → serum fosfatı düşer. Emilen demir ferritin ve TSAT'ı yükseltir, eritropoez uyarıcı ve IV demir ihtiyacı azalabilir. Dışkı koyulaşır.

Klinik

EndikasyonDiyaliz bağımlı ve diyaliz bağımlı olmayan KBH'de hiperfosfatemi; diyaliz bağımlı olmayanda demir eksikliği anemisi.
Yan etkilerİshal, kabızlık, bulantı, dışkı renginde koyulaşma, hiperferritinemi ve demir yüklenmesi, hiperkalsemi (ender).
KontrendikasyonDemir yüklenmesi sendromları (hemokromatoz), ilaç bileşenine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDemir kullananlarda demir yüklenmesi riski; kinolon ve tetrasiklinlerin emilimi azalır (ayrı zamanda alınır); C vitamini demir emilimini artırır; doksisiklin ve levotiroksin aralığı bırakılır.
DikkatÖğünle birlikte (öğünle çiğnenerek ya da yutularak) alınır; öğünden bağımsız alınan bağlayıcı işe yaramaz. Demir parametreleri izlenir ve ek IV demir ihtiyacı yeniden değerlendirilir.

Erişkin dozu

ABD etiketi: diyalizdeki hastada hiperfosfatemi için başlangıç 2 tablet (1 tablet = 1 g ferrik sitrat = 210 mg ferrik demir) günde 3 kez, öğünle; haftalık ya da daha uzun aralıkla günde 1-2 tablet artırılır; en çok 12 tablet/gün. ND-KBH'de demir eksikliği anemisinde 1 tablet günde 3 kez. AB KÜB (Fexeric) başlangıç dozu farklıdır; ürün bilgisine bakılır. Serum fosfatına göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60KBH dışında endikasyon yok; kullanılırsa ayar gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez; ferritin ve TSAT izlenir.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; ferritin ve TSAT izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; ferritin ve TSAT izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; fosfat bağlayıcı olarak öğünle, ferritin ve TSAT izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; fosfat bağlayıcı olarak öğünle.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (önemsiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sistemik demir emilimi artabilir, ferritin ve TSAT izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış (ağır yetmezlik çalışmalara alınmadı).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda demir yükü (ferritin, TSAT) ve GİS yan etkileri (koyu dışkı, ishal, kabızlık, bulantı) izlenir; öğünle alınır. Ferritin > 800–1000 ng/mL ya da TSAT çok yüksekse doz azaltılır; demir yükü hastalıklarında kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte genellikle kaçınılır. Demir içeren ürünler çocuklarda ağır zehirlenme yapar, çocuklardan uzak saklanır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ferrisitaferric citrate107,7 mg/5 ml surup

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BD11

Fesoterodin

Antimuskarinik (mesane; ön ilaç, aktif metaboliti 5-hidroksimetil tolterodin)

Ön ilaçtır: plazma esterazlarıyla aktif metabolit 5-HMT'ye dönüşür; muskarinik reseptörleri kapatır. Aşırı aktif mesanede kullanılır. CrCl < 30 ve güçlü CYP3A4 inhibitörü kullanımında en çok 4 mg.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Mesane detrüsör düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)M3'ü uyarırkasılmayıbaşlatırsıkışma yaparParasempatik uyarısakral sinirden detrüsör kasınaasetilkolin salınırParasempatik sinir ucuMuskarinik M3 reseptörüdetrüsör düz kas hücresinin zarındaDetrüsör hücre zarı · M3Detrüsör kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, mesane duvarıkasılırDetrüsör hücre içiSıkışma ve sık idraraşırı aktif mesanede istemsiz kasılmalarMesane lümeni · idrarFesoterodin(5-HMT):muskarinikreseptörükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, kapasite artar → sıkışma veinkontinans azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Alt üriner sistemde, mesane detrüsör düz kası. Oral ilaç emilir, plazma esterazlarıyla aktif metabolit 5-HMT'ye dönüşür; kan-beyin bariyerini az geçer.
Neye etki eder?Aktif metaboliti 5-HMT detrüsör hücre zarındaki muskarinik reseptörleri kapatır (kompetitif antagonist).
Ne olur?Asetilkolin uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, mesane kapasitesi artar → sıkışma ve sık idrar azalır.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane (sıkışma, sık idrar, sıkışma tipi inkontinans).
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme, baş ağrısı, dispepsi, idrar retansiyonu, konfüzyon (yaşlı), QT uzaması (nadir), anjiyoödem (nadir).
KontrendikasyonAntimuskarinik: dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır mide-bağırsak obstrüksiyonu, ileus, toksik megakolon, miyastenia gravis.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) düzeyi artırır: en çok 4 mg; güçlü indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin) etkiyi azaltır; diğer antikolinerjikler yükü artırır.
DikkatBöbrek ve karaciğer yetmezliğinde ve CYP3A4 inhibitörüyle doz sınırı uygulanır; rezidüel idrar izlenir.

Erişkin dozu

4 mg/gün tek doz; gerekirse 8 mg/gün. CrCl < 30, orta karaciğer yetmezliği ya da güçlü CYP3A4 inhibitörü: en çok 4 mg/gün. Ağır karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz. Tablet bütün yutulur.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl 30–80).
eGFR 15–29CrCl < 30: en çok 4 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 4 mg/gün; veri yetersiz, dikkatle.
HemodiyalizÇalışılmamış; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 4 mg/gün.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

4 mg ile başla; böbrek ve karaciğer işlevine göre en çok 4 mg. Antikolinerjik yan etki, kabızlık, bilişsel bozulma ve retansiyon izlenir; kolinesteraz inhibitörü kullananda dikkat.

  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve rezidüel idrar > 150 mL varsa verilmez; retansiyonu ağırlaştırır.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta rezidüel idrar ölçülmeden başlanmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antikolinerjik yük bilişi bozar; kullanılmaz.

AGS Beers 2023 güçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fosetazfesoterodin fumarat4 mg uzatılmış salimli film kapli tablet; 8 mg uzatılmış salimli film kapli tablet
Toviazfesoterodin fumarat4 mg 28 uzatilmis salimli tablet; 4 mg uzatilmis salimli tablet; 8 mg 28 uzatilmis salimli tablet; 8 mg uzatilmis salimli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07AA12

Fidaksomisin

Makrosiklik antibiyotik (dar spektrumlu)

Clostridioides difficile'yi RNA polimeraz inhibisyonuyla öldüren, bağırsakta kalan dar spektrumlu antibiyotik; vankomisine göre nüksü azaltır. Tuzak: sistemik enfeksiyonda etkisiz, maliyet ve geri ödeme.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak (kolon) › Clostridioides difficile › Bakteri hücresi içi › RNA polimeraz (σ faktör kompleksi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA'yı açartoksin genleriniokursalgılanırC. difficile hücresikolonda çoğalan, toksin ve spor yapanbakteriC. difficile · kolon lümeniRNA polimerazbakteride DNA'dan mRNA yapan enzimBakteri içi · RNA polimerazGen okunmasıtoksin A/B ve sporülasyon genleriyazılırBakteri içi · gen okunmasıToksin ve sporkolon mukozasını hasarlar, nüks içinspor bırakırKolon lümeni · toksinFidaksomisin:RNA polimerazıbakteridekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: RNA polimeraz kapanır, gen okunmaz → C. difficile ölür, toksin vespor azalır; florada kayıp azdır, nüks daha az.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiBağırsak lümeni
Nerede?Kolon lümeninde, C. difficile bakterisinin içinde. Ağızdan alınan ilaç neredeyse hiç emilmez, bağırsak lümeninde yüksek konsantrasyonda kalır.
Neye etki eder?Bakteri RNA polimerazına bağlanır, enzimin DNA'yı açma (açık kompleks) evresini engeller; transkripsiyon başlamaz (bakterisidal).
Ne olur?Toksin ve spor yapımı için gereken genler okunmaz → C. difficile ölür, toksin üretimi ve sporülasyon azalır; normal bağırsak florası büyük ölçüde korunur.

Klinik

EndikasyonC. difficile ilişkili ishal (ilk atak ve nüks; yaşlı ve yüksek nüks riskli hastada tercih edilir).
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, kabızlık, kanama (GİS), aşırı duyarlılık (anjiyoödem, döküntü) nadir; ilacın sistemik emilimi çok düşüktür.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da makrolid sınıfına aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerP-glikoprotein substratıdır; güçlü P-gp inhibitörleri (siklosporin) sistemik düzeyi artırır ama doz ayarı gerekmez; metronidazol ve vankomisinle birlikte kullanım gerekmez.
DikkatAğızdan alınan ilaç bağırsakta kalır; sistemik enfeksiyonu tedavi etmez. Gereksiz antibiyotikler ve PPI sonlandırılır; nüks riski düşük ama sıfır değildir.

Erişkin dozu

200 mg ağızdan günde 2 kez, 10 gün (yemekle ya da yemeksiz); nüks riski yüksekse genişletilmiş seçenek: 5 gün günde 2 kez, sonra gün aşırı 20 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (sistemik emilim çok düşük).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (sistemik düzeyi çok düşük).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; sistemik emilim çok düşük, ayar önerilmez, dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez. C. difficile nüksü yaşlıda sık olduğundan vankomisine göre tercih edilebilir. Bulantı ve karın ağrısı olabilir; gereksiz antibiyotik ve PPI sonlandırılır, hidrasyon sağlanır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte yeterli veri yok; sistemik emilimi çok düşüktür. Gerekirse (ağır C. difficile) yarar-risk değerlendirilerek kullanılır; vankomisin ilk tercihtir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emilimi çok düşük olduğundan emzirmede dikkatle kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dificlirfidaksomisin200 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L03AA02

Filgrastim

Rekombinant G-CSF (kısa etkili)

Nötrofil üretimini artıran G-CSF; kemoterapiye bağlı nötropeni ve kök hücre mobilizasyonunda kullanılır. Tuzak: kemik ağrısı, dalak rüptürü (nadir) ve kemoterapiden 24 saat öncesinde verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Nötrofil öncü hücresi › Hücre zarı (G-CSF reseptörü) › G-CSF reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+çoğalmayı uyarırkana salarG-CSFkemik iliği stroması ve makrofajlarsalgılar; nötrofil üretim sinyaliKemik iliği · stromaG-CSF reseptörünötrofil öncülerinin zarında, JAK2'yebağlıNötrofil öncüsü · G-CSF reseptörüJAK2–STAT3 sinyalihücre içinde fosforillenir, çekirdeğegiderÖncü hücre içiNötrofil üretimi ve salınımıolgun nötrofiller iliktan kana geçerKan · nötrofilFilgrastim:G-CSFreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır → nötrofil çoğalması ve salınımı artar; nötropenikısalır, enfeksiyon riski azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kandan kemik iliğine ulaşır; nötrofil öncülerinin zarındaki reseptörlere dışarıdan bağlanır. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?G-CSF reseptörüne bağlanır ve reseptörü uyarır; JAK2–STAT3 yolunu açar.
Ne olur?Nötrofil öncülerinin çoğalması ve olgunlaşması artar, iliktan kana salınım hızlanır → nötropeni kısalır; CD34+ hücreler dolaşıma çıkar (mobilizasyon).

Klinik

EndikasyonKemoterapiye bağlı febril nötropeni önleme ve kısaltma, periferik kan kök hücre mobilizasyonu, ağır kronik nötropeni, nötropenik hastada transplantasyon sonrası.
Yan etkilerKemik ağrısı, lökositoz, splenomegali ve dalak rüptürü (nadir), ARDS, kılcal sızıntı sendromu, orak hücre krizi, nadiren glomerülonefrit; uzun kullanımda MDS/AML (ağır konjenital nötropeni).
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSitotoksik kemoterapiden 24 saat önce ve kemoterapi sırasında verilmez; lityum nötrofil üretimini artırır; formal önemli etkileşme yok.
DikkatKan sayımı izlenir; nötrofil 10.000/µL'yi aşınca kesilir. Orak hücre hastalığında dikkat. Sol üst kadran ağrısında dalak değerlendirilir.

Erişkin dozu

Nötropeni: 5 µg/kg/gün subkutan, kemoterapiden en az 24 saat sonra, nötrofil toparlanana dek. Mobilizasyon: 10 µg/kg/gün subkutan, toplamadan önce 4–5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (peptid; reseptör aracılı yıkım). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir: glomerülonefrit; kılcal sızıntı sendromunda AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; ayar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kemik ağrısı, splenomegali ve lökositoz izlenir. Yaşlıda kemoterapi sonrası febril nötropeni riski yüksek olduğundan profilaksi sık endikedir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riske baskınsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme ya da tedavi kararı yarar-riske göre verilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Filgrastim-turgutfilgrastim30 miu/0,5 ml IV infüzyon/SC enjeksiyon için çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 48 miu/0,5 ml IV infüzyon/SC enjeksiyon için çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Fravenfilgrastim30 miu/0,5 ml IV infuzyon/SC enjeksiyon icin cozelti iceren kullanima hazir enjektor; 48 miu/0,5 ml IV infüzyon/SC enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Leucostimfilgrastim15 miu SC/IV kullanima hazir enjektör; 30 miu SC/IV kullanima hazir enjektor/kutu
Leukoplusfilgrastim30 miu/ml SC/IV enjeksiyon/infuzyon icin coz, iceren flakon
Nivestim 30 Mufilgrastim0,5 ml SC/IV enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Nivestim 48 Mufilgrastim0,5 ml SC/IV enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Tevagrastimfilgrastim30 miu/0,5 ml SC/IV enjeksiyon/infuzyon icin cozelti iceren kullanima hazir enjektor 1 enjektor; 30 miu/0,5 ml SC/IV enjeksiyon/infuzyon icin cozelti iceren kullanima hazir enjektor 5 enjektor; 48 miu/0,8 ml SC/IV enjeksiyon/infuzyon icin cozelti iceren kullanima hazir enjektor 1 enjektor; 48 miu/0,8 ml SC/IV enjeksiyon/infuzyon icin cozelti iceren kullanima hazir enjektor 5 enjektor
Zarzio 30 Mufilgrastim0,5 ml enjeksiyonluk / infüzyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Zarzio 48 Mufilgrastim0,5 ml enjeksiyonluk / infüzyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04CB01

Finasterid

5-alfa redüktaz inhibitörü (tip 2)

Testosteronun dihidrotestosterona dönüşümünü kesen ilaç; benign prostat hiperplazisinde prostat hacmini küçültür ve akut retansiyon riskini azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriÜriner sistem (prostat) › Prostat epitel ve stroma hücresi › Hücre içi (ER ve çekirdek zarı) › Tip 2 5α-redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)5α-redüktaz tip2 dönüştürürreseptörü uyarırdokuyu büyütürTestosterondolaşımdaki başlıca androjenKan · testosteronDihidrotestosteron (DHT)prostatta androjen reseptörüne çok dahagüçlü bağlanırProstat hücresi · ER (5α-redüktaz)Androjen reseptörü uyarısıprostat epitel ve stroma hücrelerindegen yazılımıProstat hücresi · çekirdekProstat büyümesimesane çıkış direnci ve semptomProstat dokusuFinasterid:5α-redüktaz tip2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DHT düşer → prostat hacmi 6–12 ayda küçülür, semptom azalır, akutretansiyon ve ameliyat gereksinimi azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Prostat epitel ve stroma hücrelerinin içinde (ER ve çekirdek zarındaki enzim). Ağızdan emilir, kandan hücreye ulaşır.
Neye etki eder?Tip 2 5α-redüktaz enzimini seçici ve geri dönüşsüz inhibe eder; testosteron DHT'ye çevrilemez.
Ne olur?Prostat DHT'si %90'a, serum DHT'si yaklaşık %70 düşer → prostat 6–12 ayda %20–25 küçülür, semptom azalır; PSA yaklaşık yarıya iner.

Klinik

EndikasyonBenign prostat hiperplazisi (özellikle büyük prostatta alfa-blokerle kombinasyon); erkek tipi saç dökülmesi (düşük dozla).
Yan etkilerLibido azalması, erektil işlev bozukluğu, ejakülasyon bozukluğu, jinekomasti, memede hassasiyet, depresyon; PSA düzeyini yaklaşık yarıya düşürür.
KontrendikasyonKadın ve çocuk; gebelik.
EtkileşimlerÖnemli etkileşim yoktur; alfa-blokerle kombinasyon tek tek ilaçlardan daha etkindir.
DikkatPSA yaklaşık yarı oranında düşer: 6–12 aylık tedavi sonrası ölçülen PSA iki katına çarpılarak yorumlanır. Gebe ya da gebelik ihtimali olan kadın ezilmiş ya da kırık tablete dokunmamalıdır (erkek fetüste genital malformasyon riski). MTOPS çalışmasında akut retansiyon ve girişim ihtiyacını azaltan finasterid ve kombinasyondu, doksazosin tek başına azaltmadı.

Erişkin dozu

BPH: 5 mg günde 1 kez; etki 3–6 ayda ortaya çıkar. Saç dökülmesinde 1 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (eGFR 9'a kadar çalışılmış).
HemodiyalizÇalışılmamış; ayar önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVeri sınırlı; dikkatle.
Child-Pugh BVeri sınırlı; karaciğerde yıkıldığı için dikkatle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; karaciğerde yıkıldığı için dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez; 5 mg'ın etkisi 3–6 ayda başlar. PSA yaklaşık yarıya düşer (yorumlarken iki ile çarpılır). Cinsel işlev bozukluğu ve depresif belirti bildirilmiştir; gebe ya da gebelik planlayan kadın tablete dokunmaz.

  • TIME-to-START G2#sınıf üyesi olarak Büyük prostatta alfa-1 bloker ile 5-alfa redüktaz inhibitörü birlikte başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendike: erkek fetüste dış genital anomali; gebe kırık ya da ezik tablete dokunmaz.
EmzirmeKadında endike değil; süte geçişi veri yok; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dilaprostfinasteride5 mg film kapli tablet
Finaridfinasterid5 mg film tablet
Proscarfinasteride · finasterid5 mg film kapli tablet; 5 mg film tablet
Prosteritfinasterid5 mg film tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03DA05

Finerenon

Steroid olmayan seçici mineralokortikoid reseptör antagonisti

Steroid olmayan seçici mineralokortikoid reseptör antagonisti; tip 2 diyabetli albüminürik KBH'de böbrek ve kalp olaylarını azaltır. Gebelikte kesilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek, kalp ve damar › Tübül, podosit, kalp ve damar hücresi › Hücre içi (sitoplazma → çekirdek) › Mineralokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdektegenleri açardoku hasarınıyürütürAldosteron (ve kortizol)böbreküstü bezinden salınan hormonKan · böbreküstüMineralokortikoid reseptörüböbrek, kalp ve damar hücresindeki hücreiçi reseptörHücre içi · sitoplazmaGen yazılımıinflamasyon ve fibrozis genleri açılırÇekirdek · gen yazılımıBöbrek ve kalp fibrozisialbüminüri, eGFR kaybı, kalpyetersizliğiBöbrek · kalp dokusuFinerenon:reseptörükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör aşırı uyarılamaz → inflamasyon ve fibrozis azalır →albüminüri düşer, KBH ilerlemesi ve kalp olayları azalır; kan basıncına etkisiküçüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre içinde. Steroid olmayan hacimli bir molekül; zardan geçip sitoplazmadaki reseptöre ulaşır. Böbrek ve kalbe dengeli dağılır; karaciğerde CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?Mineralokortikoid reseptörüne bağlanır; aldosteron ve kortizolün reseptörü açmasını engeller, kofaktör alımını bozar (antagonist).
Ne olur?İltihap ve fibrozis genleri kapanır → albüminüri, KBH ilerlemesi ve kalp olayları azalır. Hiperkalemi riski vardır (K⁺ izlenir); kan basıncına etkisi küçüktür.

Klinik

EndikasyonAlbüminürik (UACR ≥ 30 mg/g) tip 2 diyabetle ilişkili KBH'de RAS blokajı ve SGLT2 inhibitörüne ek; ejeksiyon fraksiyonu korunmuş ya da hafif azalmış kalp yetersizliği.
Yan etkilerHiperkalemi (en önemlisi), başlangıçta eGFR'de küçük ve geri dönüşlü düşüş, hipotansiyon, hiponatremi.
KontrendikasyonGüçlü CYP3A4 inhibitörleriyle (itrakonazol, ketokonazol, klaritromisin) birlikte kullanım; Addison hastalığı.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri kontrendike; orta-zayıf inhibitörler ve greyfurt düzeyi artırır; CYP3A4 indükleyicileri etkisini azaltır; potasyum destekleri, trimetoprim ve diğer potasyum tutucularla hiperkalemi.
DikkatGebelik: hayvan çalışmalarında üreme toksisitesi var; gebelik planlanınca ya da öğrenilince kesilir, doğurganlık çağındaki kadın etkili kontrasepsiyon kullanır. Emzirme: önerilmez. Potasyum ve eGFR başlangıçta, 4. haftada ve sonra düzenli izlenir; K > 5,5 mmol/L ise ara verilir, ≤ 5,0'de 10 mg ile yeniden başlanır.

Erişkin dozu

eGFR ≥ 60: 20 mg/gün; eGFR 25–59: 10 mg/gün ile başlanır, 4 hafta sonra potasyum ≤ 4,8 mmol/L ise 20 mg/güne çıkılır. Başlamak için potasyum ≤ 5,0 mmol/L olmalı.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 6020 mg/gün; K ≤ 5,0 ise başlanır.
eGFR 30–5910 mg ile başla; 4 haftada K ≤ 4,8 ise 20 mg.
eGFR 15–29eGFR 25–29: 10 mg ile başlanır; < 25'te başlanmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlanmaz; eGFR < 15'e düşerse kesilir.
HemodiyalizÇalışılmamış; önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi; başlangıçta eGFR'de kısa süreli düşüş (hemodinamik) görülebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; potasyum daha sık izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; eGFR'ye göre 10 ya da 20 mg. Hiperkalemi ve AKI için potasyum ve kreatinin izlenir; başlamadan K ≤ 5,0 mmol/L olmalı. Güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak K tutucu ilaçlar eGFR < 30'da potasyum yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kaçınılır, doğurganlık çağında etkili doğum kontrolü.
EmzirmeSüte geçişi hayvan çalışmalarında gösterilmiş; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kerendiafinerenon10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BA01

Fitomenadion (K vitamini)

K vitamini (vitamin K1)

Karaciğerde K'ya bağımlı pıhtılaşma faktörlerinin (II, VII, IX, X) yapımını sağlayan vitamin; varfarin aşırı dozunda ve K eksikliği kanamasında kullanılır. IV hızlı verilirse anafilaktoid reaksiyon yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Endoplazmik retikulum › γ-glutamil karboksilaz (VKOR ile)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimiçalıştırır+faktörleriaktifleştirirpıhtı yaparK vitamini (indirgenmiş)γ-glutamil karboksilazın kofaktörüHepatosit · ERγ-glutamil karboksilazfaktör II, VII, IX, X'in glutamatlarınıkarboksilerHepatosit · ER zarıAktif pıhtılaşma faktörleriCa²⁺ ile fosfolipide bağlanıp çalışırKan · plazmaPıhtı oluşumukanama dururKanama bölgesi · damarFitomenadion:eksik Kvitamininiyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: K vitamini yenilenir → karboksilaz çalışır, II, VII, IX, Xaktifleşir; INR düşer, kanama kontrol altına girer.Varfarin VKOR'u baskılayarak K'nin geri dönüşümünü engeller; fitomenadion bu basamağı atlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Karaciğerde hepatosit endoplazmik retikulumunda. Oral ya da IV verilir, kanla karaciğere ulaşır ve hücre içine girer.
Neye etki eder?γ-glutamil karboksilazın kofaktörüdür: faktör II, VII, IX, X ile protein C ve S'nin glutamat kalıntılarını karboksile eder; VKOR ile indirgenip yeniden kullanılır.
Ne olur?Karboksile faktörler kalsiyumla fosfolipide bağlanabilir ve aktifleşir → pıhtılaşma düzelir, INR düşer; varfarinin VKOR baskısı bypass edilir (6–12 saatte etki).

Klinik

EndikasyonVarfarin ve K antagonisti aşırı antikoagülasyonunun geri çevrilmesi, K vitamini eksikliğine bağlı hipoprotrombinemi (malabsorpsiyon, antibiyotik, safra yolu tıkanıklığı).
Yan etkilerIV hızlı verilirse anafilaktoid reaksiyon, bronkospazm, hipotansiyon; enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık; yüksek doz sonrası varfarine direnç.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddeye (polioksietilen kastor yağı) aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerVarfarinin etkisini ortadan kaldırır (yüksek dozda sonraki varfarin dozlarına direnç); sefalosporin ve kolestiramin K düzeyini etkiler.
DikkatIV yol yalnız ciddi kanamada, yavaş (en çok 1 mg/dk) ve seyreltilmiş verilir. Majör kanamada tek başına yetmez: protrombin kompleks konsantresi eklenir. Karaciğer yetmezliğinde sentez bozuk olduğundan yanıt vermez.

Erişkin dozu

Kanamasız INR 4,5–10: oral 1–2,5 mg; INR > 10: oral 2,5–5 mg. Majör kanama: 5–10 mg yavaş IV + PCC. K eksikliği: oral ya da IV 10 mg günde 1 kez (1–3 gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır (veri sınırlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yanıtı INR ile izle.
Child-Pugh CYanıt zayıf olabilir; INR düzelmezse sentez yetmezliği düşün.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Varfarin kullanan yaşlıda INR yükselmesinde düşük oral doz (1–2,5 mg) tercih edilir; yüksek dozda sonraki varfarin ayarı güçleşir. Majör kanamada IV yavaş + PCC.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli durumlarda (K eksikliği, varfarin dışı kanama) kullanılabilir; yararı riskten fazladır.
EmzirmeSüte geçer; önerilen dozlarda emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Konakionphytomenadione10 mg/ml ampul
Konakion Mm Pediatrik Ampulphytomenadione2 mg/0,2 ml
Selovita-k1vitamin k1 ( fitomenadion)2 mg/0,2 ml pediatrik çözelti; 10 mg/ml enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (2): Calcidose, Calcimax K

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Florokinolonlar ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · florokinolon antibiyotik (DNA giraz inhibitörü)

Bakteri DNA giraz ve topoizomeraz IV'ü kilitleyen bakterisidal antibiyotikler. Tuzaklar: böbrek yetmezliğinde doz ayarı, tendon rüptürü (nakil, steroid), QT uzaması; fosfat bağlayıcı ve katyonlarla emilim düşer.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · DNA › DNA giraz ve topoizomeraz IV

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzim gerilimiçözerçatalı ilerletirbakteri çoğalırSüper sarmal DNAreplikasyon çatalının önünde DNA aşırıgerilirBakteri nükleoidi · DNADNA giraz ve topoizomeraz IVDNA'yı keser, gerilimi giderir, yenidenbirleştirirBakteri nükleoidi · enzimGevşeyen DNAreplikasyon çatalı ilerleyebilirBakteri nükleoidiDNA çoğalması ve bölünmebakteri kopyalanır ve bölünürBakteri hücresiFlorokinolon:giraz vetopoizomerazIV'ü DNA'dakilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA kesikleri birleşemez → replikasyon durur, kırıklar birikir;bakteri ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, nükleoidde. Ağızdan iyi emilen ilaç porinlerle hücreye girer; idrar, prostat ve akciğere iyi geçer.
Neye etki eder?Gram-negatiflerde DNA giraz (topoizomeraz II), gram-pozitiflerde topoizomeraz IV'ü DNA ile birlikte kilitler; kesilen DNA zincirleri yeniden birleşemez.
Ne olur?DNA çift sarmal kırıkları birikir, replikasyon ve transkripsiyon durur → bakteri ölür (bakterisidal, konsantrasyona bağlı). İnsan topoizomerazına etkisi zayıftır.

Klinik

EndikasyonKomplike idrar yolu enfeksiyonu ve pyelonefrit, prostatit, solunum yolu enfeksiyonları (levofloksasin, moksifloksasin), Pseudomonas, karın içi enfeksiyon (metronidazolle), enterik enfeksiyonlar (Salmonella, Shigella), tüberküloz (ikinci basamak), kemik-eklem enfeksiyonu; yalnız başka seçenek yoksa.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı; tendinit ve tendon rüptürü, QT uzaması, MSS etkileri (ajitasyon, deliryum, nöbet), periferik nöropati, disglisemi (özellikle diyabette), aort anevrizması-diseksiyonu, miyastenide kötüleşme, fotosensitivite, C. difficile kolit, nadiren hepatotoksisite.
KontrendikasyonFlorokinolona aşırı duyarlılık; önceki tendon hasarı; miyasteni gravis; gebelik ve emzirme (göreli); QT uzaması ve proaritmik durumlar.
EtkileşimlerÇok değerlikli katyonlar emilimi düşürür: antasit (Al, Mg), kalsiyum, demir, magnezyum, sevelamer ve lantan; kinolon bunlardan 2 saat önce ya da 6 saat sonra alınır. QT uzatanlarla (makrolid, azol, amiodaron, ondansetron) aritmi; kortikosteroidle tendon rüptürü; varfarin etkisi artar; siprofloksasin CYP1A2'yi inhibe eder (teofilin, tizanidin); NSAİİ ile nöbet; antidiyabetiklerle hipoglisemi.
DikkatTendon yakınması çıkarsa ilaç kesilir; böbrek nakli alıcısı, diyaliz hastası, ileri yaş ve steroid kullanımında risk yüksektir. QT, hipokalemi ve hipomagnezemide dikkat. Kalsiyum, demir ve fosfat bağlayıcılarla en az 2 saat ara. Aort anevrizması öyküsünde kaçınılır. Gebelik ve emzirmede kaçınılır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Siprofloksasin: oral 250–750 mg günde iki kez; IV 400 mg 12 saatte bir. Levofloksasin: 500–750 mg günde bir. Moksifloksasin: 400 mg günde bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Siprofloksasin CrCl 30–50'de 250–500 mg 12 saatte bir.
eGFR 15–29Siprofloksasin CrCl 5–29'da 250–500 mg 18 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Siprofloksasin 250–500 mg 24 saatte bir.
HemodiyalizSiprofloksasin 250–500 mg 24 saatte bir, seanstan sonra.
Periton diyaliziOral siprofloksasin 250–500 mg 24 saatte bir; peritonitte IP doz protokole göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit, kristalüri; kreatinin yükselmesi.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; moksifloksasin önerilmez.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda tendinit ve tendon rüptürü (özellikle steroidle), deliryum, nöbet, QT uzaması, disglisemi ve aort anevrizması-diseksiyonu riski artar; kısa tutulur, alternatif varsa seçilmez. Kreatinin klirensine göre ayarlanır.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez.

AGS Beers 2023 yaşlıda dikkatle; deliryum öyküsünde kaçınılmalı; tendon rüptürü, nöbet, QT riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; alternatif varsa seçilmez. Kinolonlar kıkırdak gelişimi açısından çekincelidir; gerekirse yarar-zarara göre.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede önerilmez (kısa kullanımda dikkatle).

Sınıftaki ilaçlar

Siprofloksasin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Levofloksasin, Moksifloksasin, Ofloksasin, Norfloksasin

↑ DizinATC H02AA02

Fludrokortizon

Sentetik mineralokortikoid

Güçlü mineralokortikoid etkili steroid; sodyum ve su tutar, potasyum ve proton atılımını artırır. Addison hastalığı, ortostatik hipotansiyon ve seçilmiş hiperkalemi olgularında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal › Esas hücre içi (sitoplazma → çekirdek) › Mineralokortikoid reseptörü (MR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)adrenali uyarırMR'ye bağlanır+sodyumu tutar,potasyumu atarHacim ↓ / hiperkalemirenin–anjiyotensin II ile adrenaluyarılırKan · renin–anjiyotensin IIAldosteron salınımıadrenal zona glomerulosa hormonuAdrenal korteksMR uyarısıesas hücrede ENaC ve Na⁺/K⁺-ATPaz artarToplayıcı kanal · esas hücreNa⁺ ve su geri emilimi ↑K⁺ ve H⁺ atılımı ↑Toplayıcı kanal lümeniFludrokortizon:aldosteronyerine MR'yebağlanır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Aldosteron eksikliğinde bile sodyum-su tutulur, potasyum ve asitatılır → tansiyon yükselir, hiperkalemi ve asidoz düzelir; fazlası ödem,hipertansiyon ve hipokalemi yapar.Glukokortikoid etkisi de vardır; yüksek dozda şeker ve kemik etkisi görülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Böbreğin toplayıcı kanalında, esas hücrenin içinde. Ağızdan emilir, kandan hücre zarını geçip sitoplazmaya girer.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki mineralokortikoid reseptörünü (MR) uyarır; kompleks çekirdekte ENaC ve Na⁺/K⁺-ATPaz yapımını artırır. Glukokortikoid etkisi de vardır.
Ne olur?Na⁺ ve su geri emilir, K⁺ ve H⁺ atılır → tansiyon yükselir, hiperkalemi ve asidoz düzelir; fazlası ödem, hipertansiyon ve hipokalemi yapar.

Klinik

EndikasyonAddison hastalığı ve konjenital adrenal hiperplazide mineralokortikoid yerine koyma; nörojenik ortostatik hipotansiyon; seçilmiş hipoaldosteronizm ve tip 4 RTA (hiperkalemi); distal RTA için asidifikasyon testi (furosemidle birlikte).
Yan etkilerSıvı ve sodyum tutulumu, ödem, hipertansiyon, hipokalemi, metabolik alkaloz, baş ağrısı, kalp yetersizliğinde kötüleşme, supin pozisyonda hipertansiyon.
KontrendikasyonSistemik mantar enfeksiyonu, ağır kalp yetersizliği ve kontrolsüz hipertansiyonda dikkat.
EtkileşimlerPotasyum düşüren ilaçlarla (tiazid, kıvrım diüretiği) hipokalemi artar; digoksin zehirlenmesi riski artar; NSAİİ sıvı tutulumunu artırır.
DikkatKardiyomiyopati ve nefrotik sendromda sıvı tutucu etkisi nedeniyle pratikte uygulanamaz. Diyaliz hastasında ve anürikte sıvı yüklenmesi ve hipertansiyon riski nedeniyle kullanılmaz; tip 4 RTA hiperkalemisinde ancak seçilmiş olguda ve izlemle verilir. Gebelikte replasman amacıyla kullanılabilir.

Erişkin dozu

Addison: 0,05–0,2 mg/gün tek doz. Ortostatik hipotansiyon: 0,05–0,2 mg/gün. Asidifikasyon testi: tek doz furosemid ile birlikte, protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve Na izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı tutulumu, hipertansiyon ve hipokalemi izlenir.
eGFR 15–29Dikkatle; sıvı yüklenmesi riski.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Genellikle uygun değil (sıvı-Na tutulumu).
HemodiyalizGenellikle uygun değil; sıvı yüklenmesi riski.
Periton diyaliziGenellikle uygun değil; sıvı yüklenmesi riski.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; Na-su tutulumu, hipokalemi, hipertansiyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ödem ve asit kötüleşebilir, dikkatle.
Child-Pugh BKaçınılır (ödem ve asit kötüleşir).
Child-Pugh CKaçınılır (ödem ve asit kötüleşir).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ortostatik hipotansiyonda önce ilaç dışı önlemler ve sekonder neden araştırması yapılır; 0,05 mg ile başlanır. Supin hipertansiyon, ödem, hipokalemi ve kalp yetersizliği alevlenmesi görülebilir; K, KB ve tartı izlenir.

  • TIME-to-STOP A12 Sekonder nedenler ve ilaç dışı önlemler denenmeden ortostatik hipotansiyonda verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikAdrenal yetmezlikte replasman olarak kullanılır; ödem ve hipertansiyon izlenir.
EmzirmeSüte geçişi veri sınırlı; replasman dozunda kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Astonin-hfludrokortizon0,1 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CF05

Flukloksasilin

Penisilinaz dirençli penisilin

Stafilokok penisilinazına dirençli penisilin; MSSA enfeksiyonlarında ilk seçenektir. Tuzak: kolestatik hepatit (geç başlayabilir, yaşlıda sık) ve parasetamolle yüksek anyon açıklı asidoz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (özellikle Staphylococcus aureus) › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiFlukloksasilin:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → MSSA ozmotik olarak lizise uğrar;penisilinaz ilacı yıkamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. İlaç kandan dokulara geçer; hücre içine girmez. Büyük yan zinciri stafilokok β-laktamazını geçirmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası stafilokok penisilinazından korunmuştur.
Ne olur?Duvar bütünlüğü bozulur, bölünen bakteri patlar → MSSA enfeksiyonu iyileşir (bakterisidal). MRSA'da PBP2a nedeniyle etkisizdir.

Klinik

EndikasyonMSSA enfeksiyonları: sellülit, cilt-yumuşak doku, kemik ve eklem enfeksiyonu, endokardit ve bakteriyemi (IV); streptokok enfeksiyonlarında da etkilidir.
Yan etkilerKolestatik hepatit ve sarılık (tedavi sonrası haftalar içinde de çıkabilir), bulantı, ishal, döküntü, flebit, hipokalemi, parasetamolle birlikte yüksek anyon açıklı metabolik asidoz (5-oksoprolin), hemolitik anemi nadir.
KontrendikasyonPenisilin/β-laktam aşırı duyarlılığı; flukloksasilin ya da penisilinle ilişkili sarılık/karaciğer disfonksiyonu öyküsü.
EtkileşimlerParasetamolle yüksek anyon açıklı metabolik asidoz riski; varfarin etkisini azaltabilir; metotreksat düzeyini artırır; probenesid düzeyini artırır; oral kontraseptif etkisini azaltabilir.
DikkatAç karnına alınır (yiyecekle emilim azalır). Karaciğer testleri izlenir; yaşlı, uzun süreli (> 14 gün) ve yüksek dozda kolestatik hepatit riski artar. Uzun IV tedavide hipokalemi ve Na yükü izlenir.

Erişkin dozu

Oral 500 mg–1 g günde 4 kez (aç karnına). IV 1–2 g günde 4 kez (ağır enfeksiyonda ve endokardit/osteomiyelitte 2 g 4–6 saatte bir ya da sürekli infüzyon).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yüksek dozda aralık 6–8 saat.
eGFR 15–29Aralık 8 saat; yüksek dozdan kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)1 g 8–12 saatte bir; 4 g/gün'ü aşmaz.
Hemodiyaliz1 g 8–12 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi500 mg 8–12 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır ya da çok az. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; yüksek anyon açıklı asidoz (parasetamolle) ve hipokalemi böbrek yetmezliğinde daha sık.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testleri sık izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır ya da düşük dozla ve sık karaciğer testiyle (kolestatik hepatit riski).
Child-Pugh CKaçınılır; alternatif (sefazolin) tercih edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kolestatik hepatit riski artar (özellikle 14 günden uzun tedavi); karaciğer testleri haftalık izlenir. Parasetamolle birlikte yüksek anyon açıklı asidoz görülebilir. Böbrek işlevine göre doz ayarlanır; uzun IV tedavide hipokalemi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etkisi bildirilmemiştir. Penisilin alerjisi yoksa MSSA için tercih edilir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Floksinflukloksasilin500 mg film tablet
Floxapenflukloks asilin sodyum500 mg film kapli tablet
Penfloksflukloksasilin250 mg/5 ml şurup hazirlamak için kuru toz

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AC01

Flukonazol

Triazol grubu antifungal

Mantar zarının ana sterolü ergosterol yapımını kesen antifungal; kandida ve kriptokok enfeksiyonlarında kullanılır. Güçlü CYP2C9 ve CYP3A4 inhibitörüdür, takrolimus düzeyini artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Mantar hücresi · endoplazmik retikulum › Hücre içi zar enzimi › 14α-demetilaz (CYP51)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)siklaz çevirir14α-demetilaz(CYP51) çevirirzara yerleşirSkualensterol yapımının başlangıç ürünüMantar ER · sterol yapımıLanosterolergosterolün öncülüMantar ER · CYP51Ergosterolmantar hücre zarının ana sterolüMantar hücre zarıSağlam hücre zarımantarın canlılığı ve çoğalmasıMantar hücre zarıFlukonazol:CYP51'i kapatır,ergosterolyapılmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ergosterol yapılamaz → zar bozulur → mantar çoğalamaz.İnsan CYP enzimlerini (3A4, 2C9, 2C19) inhibe eder: takrolimus, varfarin ve statin düzeyiartar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre zarı (yüzey)
Nerede?Mantar hücresinin içinde (endoplazmik retikulumda). Bağırsaktan iyi emilir, dokulara ve beyin-omurilik sıvısına geçer; büyük kısmı değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Mantar sitokrom P450 enzimi 14α-demetilaz (CYP51): lanosterolü ergosterole çeviren enzimi bağlayıp kapatır.
Ne olur?Ergosterol azalır, toksik sterol birikir → mantar zarı bozulur → çoğalma durur (fungistatik). Ayrıca insan CYP3A4, CYP2C9 ve CYP2C19'u inhibe ederek etkileşim yapar.

Klinik

EndikasyonOrofaringeal, özofageal ve vajinal kandidiyaz, invaziv kandidiyaz (kandidemi), kriptokok menenjiti ve idame tedavisi, profilaksi (seçilmiş hastada; PD peritonitinde antibiyotik sonrası antifungal profilaksi dahil).
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, döküntü, karaciğer enzim artışı, QT uzaması (torsades), nadiren ağır hepatotoksisite ve SJS; yüksek dozda saç dökülmesi.
KontrendikasyonAzol grubuna aşırı duyarlılık; terfenadin, sisaprid, pimozid, kinidin, dofetilid gibi QT uzatan CYP3A4 substratlarıyla birlikte kullanım.
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin ve sirolimus düzeyini 2–3 kat artırır; varfarin (INR yükselir), fenitoin düzeyi artar; statinler (miyopati), sülfonilüreler (hipoglisemi); rifampisin flukonazol düzeyini düşürür.
DikkatNakil hastasında azol başlanınca takrolimus-siklosporin dozu azaltılır ve düzey 2–3 günde bir izlenir. Gebelikte birinci trimesterde yüksek dozda malformasyon ve düşük riski vardır, kaçınılır; doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon. Emzirmede tek doz uygundur.

Erişkin dozu

Vajinal kandidiyaz: 150 mg tek doz. Orofaringeal: 100–200 mg/gün 7–14 gün; özofageal: 200–400 mg/gün 14–21 gün. Kandidemi: 800 mg yükleme, sonra 400 mg/gün (en az 14 gün). Kriptokok idamesi: 200 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR > 50: ayar gerekmez; eGFR ≤ 50: yükleme sonrası idame dozun yarısı.
eGFR 15–29Yükleme dozundan sonra idame dozun yarısı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yükleme dozundan sonra idame dozun yarısı.
HemodiyalizDiyaliz günü seanstan sonra olağan doz; diyaliz dışı günlerde klirense göre azaltılmış doz.
Periton diyaliziVeri sınırlı; eGFR < 15 dozu (yükleme sonrası idame yarısı) kullanılır, yanıta göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (3 saatlik seansta yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikimde QT uzaması ve nörotoksisite.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÖzel doz önerisi yok; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BÖzel öneri yok; dikkatle, karaciğer testi izlemiyle.
Child-Pugh CDüşük dozla ve yalnız yarar riski aşıyorsa; hepatotoksisite izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; eGFR ≤ 50'de idame doz yarıya iner. CYP2C9/3A4 inhibisyonu: varfarin (INR), sülfonilüre (hipoglisemi), statin, fenitoin ve QT uzatan ilaçlarla etkileşir; QTc ve karaciğer testleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYüksek doz (≥ 400 mg/gün) ve uzun kullanımda 1. trimesterde doğumsal anomali bildirildi, kaçınılır. Vajinal kandidiyazda topikal tedavi tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; olağan dozda ve kısa sürede genellikle uygun kabul edilir; bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (25 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Candidinfluconazole50 mg kapsül; 150 mg 1 kapsul; 150 mg 2 kapsul
Candifluflukonazol2 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Candimaxfluconazol · flukonazol50 mg kapsul; 100 mg kapsul; 150 mg kapsul; 200 mg kapsul
Candinazolflukonazol150 mg sert kapsül
Candiseptflukonazol · fluconazole100 mg/50 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 200 mg/100 ml IV infuzyon icin cozlti iceren flakon
Canzolixflukonazol200 mg sert kapsül
Flucanflukonazol5 mg/ml surup; 100 mg kapsul; 100 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti; 150 mg kapsul; 200 mg kapsul
Flucofexflukonazol100 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti içeren flakon
Flucoralflukonazol50 mg kapsül; 100 mg kapsül; 150 mg kapsül
Flujectflukonazol100 mg/50 ml IV infuzyonluk cozelti; 200 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Flukodeksflukonazol2 mg/ml IV infüzyon için çözelti
Flukolflukonazol100 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti içeren flakon
Flukopolfluconazole · flukonazol2 mg/ml IV infüzyon için çözelti
Flumasinflukonazol100 mg/ 50 ml IV infüzyonluk çözelti
Flumycoflukonazol2 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Fluzamedflukonazol2 mg/ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 50 mg kapsül; 100 mg kapsül; 150 mg kapsül; 200 mg kapsül
Fluzolefluconazole · flukonazol50 mg 7 kapsul; 100 mg 7 kapsul; 150 mg 1 kapsul; 150 mg 2 kapsul; 200 mg sert kapsül
Funganflukonazol2 mg/ml intravenöz infüzyon; 50 mg kapsül; 100 mg kapsül; 150 mg kapsul
Gynoflazolflukonazol150 mg kapsül
Kandizolfluconazole25 mg/5 ml şurup; 50 mg kapsül; 150 mg 1 kapsul; 150 mg 2 kapsul
Lukoflukonazol25 mg/5 ml şurup
Selfleks Flukoselflukonazol100 mg/50 ml IV infüzyon çözeltısı içeren torba; 200 mg/100 ml IV infüzyon çözeltısı içeren torba
Trizolfluconazole50 mg 7 kapsul; 100 mg 7 kapsul; 150 mg 1 kapsul
Zofunolfluconazole100 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti
Zolaxflukonazol50 mg kapsül; 100 mg kapsul; 100 mg/50 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon; 150 mg kapsül; 200 mg kapsül; 200 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti içeren flakon

25 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AB25

Flumazenil

Benzodiazepin antagonisti

Benzodiazepin bağlanma yerini kapatan antidot; benzodiazepin sedasyonunu ve solunum depresyonunu geri çevirir. Yarı ömrü kısa: sedasyon geri döner; kronik benzodiazepin kullananda nöbet tetikleyebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve limbik nöronlar › Nöron zarı › GABA-A reseptörü (benzodiazepin bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)BZD yerinebağlanırkanalı sık açarnöronu sustururBenzodiazepindışarıdan alınan ilaç GABA etkisinigüçlendirirSinaps aralığı · dokuGABA-A reseptörübenzodiazepin bağlanma yeri olan Cl⁻kanalıNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişi artarnöron hiperpolarize olurNöron içiSedasyon ve solunum baskısımerkezi sinir sistemi baskılanırKortikal nöronlar · beyin sapıFlumazenil:benzodiazepinbağlanma yerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Benzodiazepin reseptörden uzaklaşır → sedasyon ve solunum depresyonugeri döner; etki kısa sürer, resedasyon olabilir.Nöbet riski: kronik benzodiazepin kullanımı ve TCA zehirlenmesinde ani yoksunluk.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Beyinde kortikal, limbik ve beyin sapı nöronlarının zarı. IV verilen ilaç hızla kan-beyin bariyerini geçer; etki 1–2 dk içinde başlar.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründeki benzodiazepin bağlanma yerine kompetitif olarak bağlanır; reseptörü kendisi uyarmaz (antagonist).
Ne olur?Benzodiazepin yerinden çıkar → Cl⁻ kanalı açılması azalır → sedasyon ve solunum depresyonu geri döner. Etki kısa sürer; resedasyon olabilir.

Klinik

EndikasyonBenzodiazepin zehirlenmesi ve aşırı sedasyonu, prosedürel sedasyonun geri çevrilmesi.
Yan etkilerNöbet (özellikle kronik benzodiazepin kullanımı ve TCA ya da diğer nöbet eşiğini düşüren ilaç zehirlenmesinde), ajitasyon, anksiyete, ani yoksunluk, bulantı, resedasyon, çarpıntı.
KontrendikasyonKronik benzodiazepinle tedavi edilen epilepsi, TCA ya da nöbet eşiğini düşüren ilaçlarla karışık zehirlenme, kafa içi basınç artışı şüphesi, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBenzodiazepinlerin etkisini geri çevirir (non-benzodiazepin Z-hipnotik etkisini kısmen); trisiklik antidepresan ve diğer proserizojenik ilaçlarla nöbet riski artar.
DikkatKronik benzodiazepin kullananda ve TCA alımında kullanılmaz: nöbet. Gözlem en az 2 saat; etkisi geçince resedasyon olabilir.

Erişkin dozu

0,2 mg IV 15 sn'de; 45–60 sn sonra yanıt yoksa 0,1–0,2 mg'lık dozlarla tekrar; toplam 1 mg (en çok 2 mg). Resedasyon olursa tekrar ya da 0,1–0,4 mg/saat infüzyon. Karışık/TCA zehirlenmesinde ve kronik benzodiazepin kullanan epilepside kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; titre edilir.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar gerekmez, titre edilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; titre edilir.
Child-Pugh BDoz azaltılır, aralık açılır.
Child-Pugh CDoz azaltılır, aralık açılır; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz titre edilir; kronik benzodiazepin kullananda ani yoksunluk ve nöbet riski. Resedasyon için en az 2 saat izlenir; TCA ve karışık zehirlenmede kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikAcil gerekirse yarar risk dengesiyle kullanılabilir; veri sınırlıdır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kısa yarı ömürlü, gerekirse tek dozda uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anesed-rflumazenil0,5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Antizepinflumazenil0,5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Denaksatflumazenil0,5 mg/5 ml IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul; 1 mg/10 ml IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul
Fluxateflumazenil0,5 mg/5 ml IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul; 1 mg/10 ml IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul
Lauzenilflumazenil0,5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Mazenilflumazenil0,5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 1 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N07CA03

Flunarizin

Kalsiyum kanal blokörü (difenilpiperazin; antihistaminik özellikli)

Voltaj kapılı Ca²⁺ kanallarını ve kalmodulini baskılayan ilaç; migren profilaksisi ve vertigoda kullanılır. D2 blokajı nedeniyle depresyon ve parkinsonizm yapabilir; yaşlıda uzun süreli kullanım önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi ve damar › Nöron, damar düz kası › Hücre zarı › Voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı (T ve L tipi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarCa²⁺ girişiartarDepolarizasyonnöron ya da damar düz kası zarı uyarılırHücre zarıVoltaj kapılı Ca²⁺ kanalızarda; açılınca Ca²⁺ hücreye girerCa²⁺ kanalı · zarHücre içi Ca²⁺ artışıaşırı uyarılma, nörotransmitter salımı,damar spazmıHücre içiFlunarizin: Ca²⁺kanallarınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → nöronal aşırı uyarılma ve damar spazmı azalır →migren ve vertigo atakları azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyin nöronları, iç kulak vestibüler hücreleri ve damar düz kasının hücre zarı. Oral ilaç yağda çözünür, kan-beyin bariyerini geçer; dokularda birikir.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Ca²⁺ kanallarını (özellikle T ve L tipi) bloke eder, kalmoduline bağlanır; H1 ve D2 reseptörlerini de zayıf kapatır.
Ne olur?Hücre içine Ca²⁺ girişi azalır → nöronal aşırı uyarılma ve kortikal yayılan depresyon, damar spazmı azalır → migren atakları ve vertigo azalır; D2 blokajı parkinsonizm yapabilir.

Klinik

EndikasyonMigren profilaksisi, periferik ve santral vertigo (kısa süreli), epilepsi yardımcı tedavisi (ruhsatsız).
Yan etkilerSedasyon, kilo alımı, iştah artışı, depresyon, ekstrapiramidal belirtiler (parkinsonizm, akatizi, diskinezi), ağız kuruluğu, galaktore, yorgunluk.
KontrendikasyonDepresyon öyküsü, Parkinson hastalığı ya da diğer ekstrapiramidal bozukluk, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol ve santral baskılayıcılarla sedasyon; antikonvülzanlar düzeyi azaltır; beta blokerlerle bradikardi ve hipotansiyon; antipsikotiklerle EPS artar.
DikkatDepresyon ve parkinsonizm belirtileri izlenir; yaşlıda uzun süre kullanılmaz.

Erişkin dozu

Migren profilaksisi: 5–10 mg gece tek doz (yaşlı: 5 mg gece); 8 haftada yanıt yoksa kesilir. Vertigo: 5–10 mg gece, en çok birkaç hafta. Tedavi 6 ayı geçmemelidir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Düşük doz; dikkatle, veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşmaz (yüksek protein bağlanması).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (protein bağlanması > %99).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz; kaçınılması düşünülür.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Uzun süreli kullanımdan kaçınılır: depresyon, parkinsonizm, sedasyon ve düşme riski artar. Gerekirse 5 mg gece, en çok birkaç ay; EPS ve duygudurum izlenir.

  • TIME-to-STOP B19#uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Sinnarizin ailesinde EPS riski ve sınırlı yarar; flunarizin için de geçerli sayılır (Delphi uzlaşısı yok).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer (hayvan verisi); emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sibeliumflunarizin hidroklorür5 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AB03

Fluoksetin

SSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)

Serotonin taşıyıcısını (SERT) kapatan SSRI; depresyon, OKB, bulimia nervoza. Uzun yarı ömürlü (norfluoksetin günlerce kalır) ve güçlü CYP2D6 inhibitörüdür: tamoksifen, metoprolol, TCA ve risperidonla etkileşir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT (serotonin taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarırgeri alımlasonlanırSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT reseptörüserotonin burada sinyal verir(duygudurum, anksiyete)Postsinaptik zar · 5-HTSERT geri alımıserotonin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERTFluoksetin:SERT'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: SERT kapanır, sinapsta serotonin artar, postsinaptik sinyal güçlenir→ depresyon, anksiyete, OKB belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (rafe çekirdekleri, korteks, limbik sistem). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; hedefi presinaptik sinir ucunun zarındaki taşıyıcıdır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin taşıyıcısını (SERT) kapatır; serotonin geri alınamaz. Kronik kullanımda otoreseptörler duyarsızlaşır. Güçlü CYP2D6 inhibitörüdür.
Ne olur?Sinaps aralığında serotonin artar → postsinaptik 5-HT sinyali güçlenir (2–4 haftada) → depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, obsesif-kompulsif bozukluk, bulimia nervoza, panik bozukluk.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, uykusuzluk ya da sedasyon, anksiyete (başlangıçta), cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi/SIADH, kanama eğilimi (antitrombotikle), QT uzaması, serotonin sendromu, düşme ve kırık riski (yaşlı).
KontrendikasyonMAO inhibitörleri (14 gün ara, fluoksetin sonrası 5 hafta), tioridazin, pimozid, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMAOİ, linezolid, metilen mavisi, triptanlar ve tramadolle serotonin sendromu; CYP2D6 inhibisyonu: TCA, risperidon, metoprolol düzeyi artar, tamoksifenin etkisi azalır; varfarin, NSAİİ, antiagreganlarla kanama; diüretiklerle hiponatremi.
DikkatYaşlıda hiponatremi ve düşme riski; antitrombotik alanda kanama artar (PPI düşünülür). İntihar düşüncesi izlemi gençlerde.

Erişkin dozu

Depresyon: 20 mg/gün sabah; 4 hafta sonra yanıt yetersizse 40–60 mg/gün (en çok 60 mg). OKB 20–60 mg. Yaşlı: 10 mg ile başlanır. Uzun yarı ömür nedeniyle kesmede genellikle yavaş azaltma gerekmez; yeni ilaca geçişte 5 hafta beklenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kümülasyon olabilir, izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz ya da seyrek doz düşünülür; veri sınırlı.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi/SIADH.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz ya da gün aşırı doz.
Child-Pugh BDüşük doz ya da gün aşırı doz; yavaş artış.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

10 mg ile başla; uzun yarı ömrü nedeniyle yaşlıda birikir ve etkileşimleri uzun sürer. Hiponatremi (ilk haftalarda Na izle), düşme, kanama (antitrombotikle PPI) izlenir; sertralin ya da essitalopram daha uygun seçeneklerdir.

  • TIME-to-STOP B2 SSRI başlarken ilk seçenek olmamalı (uzun yarı ömür, güçlü CYP2D6 inhibisyonu).
  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Na < 130 mmol/L iken ya da yakın zamanda hiponatremi geçirmişse kullanılmaz; yaşlıda SIADH sık, Na izlenir.

AGS Beers 2023 düşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kardiyak malformasyon riski küçük artabilir; 3. trimesterde yenidoğanda adaptasyon sendromu, nadiren PPHN. Gerekliyse kullanılır, tercih sertralindir.
EmzirmeSüte geçer, uzun yarı ömürlü norfluoksetin bebekte birikebilir; tercih edilmez, sertralin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Depreksfluoksetin hcl20 mg kapsul
Fulsacfluoxetine20 mg 16 kapsul; 20 mg 24 kapsul
Loksetinfluoksetin20 mg kapsül
Prozacfluoksetin hcl20 mg kapsul
Psenacfluoksetin hidroklorür20 mg/5 ml oral çözelti
Soulzacfluoksetin hidroklorür20 mg/5 ml oral çözelti
Zedprexfluoxetine · fluoksetin hidroklorür20 mg kapsul; 20 mg/5 ml oral çözelti

Kombinasyon ürünleri (2): Relixan, Rexapin Pro

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AE09

Flurbiprofen

NSAİİ (propiyonik asit türevi; nonselektif COX inhibitörü)

Kısa yarı ömürlü (3–6 saat) propiyonik asit NSAİİ; osteoartrit, RA, dismenore ve akut ağrıda oral, boğaz ağrısında pastil olarak kullanılır. GİS kanama, AKI ve kalp-damar riski klasik NSAİİ'lerle benzer.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuFlurbiprofen:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'ye bağlanıp araşidonik asidin enzim kanalına girişini engeller (geri dönüşlü).
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, akut kas-iskelet ağrısı, dismenore; pastil formu akut boğaz ağrısında.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır; en düşük doz, kısa süre. Böbrek işlevi, KB ve Hb izlenir.

Erişkin dozu

Günde 150–200 mg, 2–3 doza bölünerek, yemekle; en çok 300 mg/gün. Pastil: 8,75 mg 3–6 saatte bir, en çok 5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük dozla (günde 50–100 mg), en kısa sürede. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve deliryum riski. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli kullanım uygun olabilir, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (23 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Algopetflurbiprofen100 mg film kapli tablet
Algopet Srflurbiprofen200 mg mikropellet kapsül
Fenajikflurbiprofen100 mg film tablet
Fieraflurbiprofen100 mg film kapli tablet
Flubiflurbiprofen200 mg sr kapsül
Flubimakflurbiprofen100 mg 15 film tablet
Flupenflurbiprofen100 mg 15 film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Flurflexflurbiprofen100 mg 15 film tablet; 100 mg film tablet
Fortineflurbiprofen100 mg 15 film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Fortine Srflurbiprofen200 mg uzatilmis salimli 16 kapsul
Frolixflurbiprofen100 mg film tablet; 200 mg sr mikropellet kapsül
Majezikflurbiprofen50 mg film tablet; 100 mg film tablet; 200 mg sr mikropellet kapsül
Majezik Odtflurbiprofen100 mg ağızda dağılan tablet
Maprofenflurbiprofen100 mg film tablet
Maxaljinflurbiprofen100 mg film kapli tablet
Maxaljin Srflurbiprofen200 mg kapsul
Maximusflurbiprofen100 mg film kapli tablet
Merdexflurbiprofen100 mg film kapli tablet; 200 mg sr mikropellet kapsul
Netfenflurbiprofen200 mg sr kapsul
Projezikflurbiprofen100 mg film tablet
Semptalflurbiprofen100 mg film tablet; 200 mg sr mikropellet kapsül
Unijezikflurbiprofen100 mg film tablet
Zero-pflurbiprofen100 mg film kapli tablet; 200 mg sr mikropellet kapsul

Kombinasyon ürünleri (2): Fulduo, Majezik Duo

23 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Flusitozin

Antifungal pirimidin analoğu

Mantar hücresinde 5-florourasile dönüşen, nükleik asit yapımını bozan antifungal; amfoterisin B ile kriptokok menenjitinde kullanılır, böbrekle atılır ve KBH'de birikir. Jaffe kreatinin ölçümünü etkiler.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar hücresi (Candida, Cryptococcus) › Hücre içi sitoplazma › Sitozin permeazı → sitozin deaminaz → RNA ve DNA › Timidilat sentaz ve RNA sentezi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dTMP yapılırnükleik asitolurmantarı çoğaltırUrasil ve sitozinmantar hücresinin pirimidin kaynağıMantar hücre zarı · permeazUMP → dTMPtimidilat sentazla DNA bazı timidinyapılırMantar sitoplazması · dTMPRNA ve DNA sentezinükleik asitler uzarMantar sitoplazması · RNA, DNAMantar hücresi çoğalmasıhücre bölünmesi ve protein yapımıMantar hücresiFlusitozin:mantar RNA/DNAsentezini bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: 5-FU ürünleri RNA sentezini ve timidilat sentazı bozar → nükleikasit ve protein yapımı durur, mantar çoğalamaz.İnsan hücresinde sitozin deaminaz yoktur; bağırsak florası 5-FU üretebilir (toksisite).Böbrek yetmezliğinde doz ve kan düzeyi izlenmeli.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin içinde. Ağızdan emilir, kandan süzülür; mantar hücresine sitozin permeazı ile girer, sitoplazmada işlenir. İnsan hücrelerinde sitozin deaminaz yoktur.
Neye etki eder?Mantar sitozin deaminazı ilacı 5-florourasile çevirir; 5-FUTP RNA'ya yanlış girer, 5-FdUMP timidilat sentazı (DNA bazı timidin yapımı) bloke eder.
Ne olur?Mantar RNA ve DNA sentezi bozulur → protein yapımı ve çoğalma durur (fungistatik). Amfoterisin B ile sinerji gösterir; böbrekle atıldığı için GFR düşükse birikir, kemik iliği baskılar.

Klinik

EndikasyonKriptokok menenjiti (amfoterisin B ile indüksiyon), invaziv kandidiyaz (kombinasyonda), kromoblastomikoz.
Yan etkilerKemik iliği baskısı (lökopeni, trombositopeni, pansitopeni), hepatotoksisite, bulantı-kusma-ishal, döküntü, enterokolit, kreatinin ölçüm girişimi (Jaffe).
KontrendikasyonFlusitozine aşırı duyarlılık, DPD enzim eksikliği (5-FU toksisitesi riski), ağır böbrek yetmezliğinde düzey izlemsiz kullanım.
EtkileşimlerAmfoterisin B (nefrotoksisite flusitozin düzeyini artırır), sitarabin (flusitozinin etkisini antagonize eder), ganciklovir ve zidovudin (miyelosupresyon artar).
DikkatDüzey izlemi şarttır; kan sayımı ve karaciğer testleri haftada en az iki kez bakılır. Jaffe yöntemiyle kreatinin ölçümü flusitozin varlığında yanlış yüksek çıkabilir (yöntem ve cihaza göre değişir). Gebelikte teratojenite riski nedeniyle kaçınılır.

Erişkin dozu

100-150 mg/kg/gün, 4 doza bölünmüş, oral (ya da IV); böbrek işlevine ve düzeye göre ayarlanır. Doruk serum düzeyi (2. saat) genellikle 100 mg/L'nin altında tutulur.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl > 40: 25 mg/kg 6 saatte bir; düzey izlenir.
eGFR 30–59CrCl > 40: 25 mg/kg 6 saatte bir; CrCl 20–40: 12 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 20–40: 12 saatte bir; 10–20: 24 saatte bir; düzeye göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: düzeye göre, aralık 48 saatten uzun.
HemodiyalizHer HD seansından sonra doz verilir; dozlar düzeye göre ayarlanır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düzeye göre, uzmanla ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde birikim, miyelosupresyon ve hepatotoksisite.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer testleri sık izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle, sık karaciğer testiyle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; yalnız yarar riski aşıyorsa.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda miyelosupresyon (nötropeni, trombositopeni), hepatotoksisite ve ağır ishal riski yüksek; doz böbrek işlevine ve doruk düzeye (< 100 mg/L) göre ayarlanır. Haftada ≥ 2 kez kan sayımı ve karaciğer testi. Tek başına kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: hayvanda teratojenik (5-florourasile dönüşüm); yalnız yaşamı tehdit eden enfeksiyonda ve alternatif yoksa kullanılır.
EmzirmeVeri yetersiz; miyelosupresyon riski nedeniyle kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC R03BA05

Flutikazon propiyonat

İnhale kortikosteroid (ICS)

Güçlü inhale (ve nazal) kortikosteroid; astım ve KOAH idamesinde, nazal formu alerjik rinitte. Ağız çalkalanmazsa kandidiyazis ve ses kısıklığı yapar; ritonavir gibi CYP3A4 inhibitörleriyle sistemik etkisi artar.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolları › Bronş mukozası · epitel ve inflamatuvar hücre › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdekte geniaçarsitokinsalgılatırinflamasyonyaparHücre uyarısıalerjen ve irritan epitel ve T hücredeNF-κB'yi açarHavayolu epiteli · T hücreNF-κB · gen yazımıIL-5, IL-13 ve TNF-α genleri okunurHavayolu hücresi · çekirdekSitokin ve mediyatöreozinofil, mast hücre ve T hücreçağrılırHavayolu mukozasıHavayolu inflamasyonumukoza ödemi, mukus, bronş aşırıduyarlılığıBronş duvarıFlutikazon:GR'ye bağlanıpNF-κB'yibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Steroid-GR kompleksi NF-κB'yi baskılar → sitokin yapımı ve havayoluinflamasyonu azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Havayollarında: bronş epiteli, T lenfosit, eozinofil ve mast hücresi. İnhale ilaç havayoluna yerel ulaşır; lipofilik olduğu için hücre zarından geçer.
Neye etki eder?Hücre içindeki glukokortikoid reseptörüne (GR) bağlanıp kompleks olarak çekirdeğe girer; NF-κB ve AP-1'i baskılar, anti-inflamatuvar genleri açar.
Ne olur?Sitokin (IL-5, IL-13, TNF-α) yapımı ve eozinofil, mast hücre infiltrasyonu azalır → havayolu inflamasyonu ve aşırı duyarlılık gerilir; alevlenme sayısı düşer.

Klinik

EndikasyonAstımda idame (kalıcı astım); KOAH'ta (sık alevlenmede, LABA ile birlikte); nazal formu alerjik rinit.
Yan etkilerOral kandidiyazis, ses kısıklığı, öksürük, boğaz tahrişi, adrenal supresyon (yüksek doz), kemik yoğunluğu azalması, katarakt ve glokom, cilt incelmesi ve morarma, KOAH'ta pnömoni; nazal: burun kanaması.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; akut astım atağında ya da bronkospazmda tek başına kurtarma ilacı olarak kullanılmaz.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, kobisistat, ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) sistemik steroid maruziyetini artırır: Cushing ve adrenal supresyon; birlikte kaçınılır.
DikkatHer kullanımdan sonra ağız çalkalanır. Yüksek dozda adrenal supresyon, kemik yoğunluğu ve göz (katarakt, glokom) izlenir; KOAH'ta pnömoni riski.

Erişkin dozu

İnhale 100–500 mcg günde 2 kez (ağır astımda en çok 1000 mcg günde 2 kez); en düşük etkili doza inilir. Nazal 100–200 mcg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; sistemik emilim çok düşüktür.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; inhale sistemik düzey çok düşüktür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; sistemik maruziyet artabilir.
Child-Pugh CSistemik maruziyet artar; Cushing ve adrenal supresyon izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; en düşük etkili doz. İnhaler tekniği, oral kandidiyazis, pnömoni, kemik yoğunluğu, katarakt ve glokom izlenir; ağız çalkalanır.

  • TIME-to-START D2sınıf üyesi olarak FEV₁ < %50 ve steroid gerektiren tekrarlayan alevlenmede inhale steroid eklenir.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak KOAH idamesinde sistemik steroid yerine inhale steroid tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrolsüz astım fetüs için daha zararlıdır; ICS gebelikte tercih edilen idame tedavidir. En düşük etkili doz kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer; kullanılabilir. Bebeğe maruziyet düşüktür.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 17 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aerohitflutikazon propiyonat50 mcg inhalasyon için toz içeren blister; 100 mcg inhalasyon için toz içeren blister; 250 mcg inhalasyon için toz içeren blister; 500 mcg inhalasyon için toz içeren blister
Breticasoneflutikazon propiyonat0,5 mg/2 ml nebülizasyon süspansiyonu; 2 mg/2 ml nebülizasyon süspansiyonu
Flixairflutikazon propiyonat0,5 mg/2 ml nebülızasyon için tek dozluk inhalasyon süspansıyonu içeren flakon; 2 mg/2 ml nebülızasyon için tek dozluk inhalasyon süspansıyonu içeren flakon
Flixonflutikazon propiyonat50 mcg inhalasyon çözeltisi içeren aerosol; 125 mcg inhalasyon çözeltisi içeren aerosol; 250 mcg inhalasyon çözeltisi içeren aerosol
Flixotideflutikazon propiyonat0,5 mg/2 ml nebulizasyon için süspansiyon; 2 mg/2 ml nebulizasyon için süspansiyon
Flobenflutikazon propiyonat0,5 mg/2 ml nebülizasyon süspansiyonu; 2 mg/2 ml nebülizasyon süspansiyonu
Flupronatflutikazon propiyonat0,5 mg/2 ml nebulizasyon süspansiyonu; 2 mg/2 ml nebulizasyon süspansiyonu; 50 mcg aerosol inhalasyonu; 125 mcg aerosol inhalasyonu; 250 mcg aerosol inhalasyonu
Percus Sanohalerflutikazon propiyonat50 mcg inhalasyon için toz; 100 mcg inhalasyon için toz; 250 mcg inhalasyon için toz; 500 mcg inhalasyon için toz
Xonatisflutikazon propiyonat50 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül; 100 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül; 250 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül; 500 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül

Kombinasyon ürünleri (17): Aerosa, Airpuff, Airpuff Discair, Airtide, Belhaler, Brequal, Cyplos Arvohaler, Fixhaler, Flose, Fludalt Duo, Luticass, Neuair Discair, Pefsal, Respiro, Respiro-d, Saltif 9/50, Trofas 9/50

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 17 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AB08

Fluvoksamin

SSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)

SSRI; OKB ve depresyonda kullanılır. Güçlü CYP1A2 ve CYP2C19 inhibitörüdür: tizanidin, teofilin, klozapin, kafein ve varfarin düzeyini çok artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT (serotonin taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarırgeri alımlasonlanırSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT reseptörüserotonin burada sinyal verir(duygudurum, anksiyete)Postsinaptik zar · 5-HTSERT geri alımıserotonin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERTFluvoksamin:SERT'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: SERT kapanır, sinapsta serotonin artar, postsinaptik sinyal güçlenir→ OKB ve depresyon belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (rafe çekirdekleri, korteks, limbik sistem). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; hedefi presinaptik sinir ucunun zarındaki taşıyıcıdır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin taşıyıcısını (SERT) kapatır; serotonin geri alınamaz. Kronik kullanımda otoreseptörler duyarsızlaşır. Güçlü CYP1A2 inhibitörüdür.
Ne olur?Sinaps aralığında serotonin artar → postsinaptik 5-HT sinyali güçlenir (2–4 haftada) → depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.

Klinik

EndikasyonObsesif-kompulsif bozukluk, majör depresyon, sosyal anksiyete bozukluğu.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, sedasyon ya da uykusuzluk, tremor, cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi/SIADH, kanama eğilimi, serotonin sendromu, kesme sendromu, düşme ve kırık riski (yaşlı).
KontrendikasyonTizanidin ve ramelteonla birlikte kullanım, MAO inhibitörleri (14 gün ara), tioridazin, pimozid, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP1A2 inhibisyonu: tizanidin (hipotansiyon, sedasyon), teofilin, klozapin, olanzapin, kafein, ropinirol düzeyi artar; varfarin ve fenitoin düzeyi artar; MAOİ, linezolid, triptan, tramadolle serotonin sendromu.
DikkatTizanidin ve teofilinle birlikte kullanılmaz ya da doz çok azaltılır; yaşlıda CYP etkileşimleri nedeniyle tercih edilmez.

Erişkin dozu

OKB: 50 mg gece başlanır, 3–7 günde 50 mg artırılır; 100–300 mg/gün (> 150 mg ise bölünür). Depresyon: 100 mg/gün, en çok 300 mg. Yaşlı: yavaş artış.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz, yavaş artış.
eGFR 15–29Dikkatle; düşük doz, yavaş artış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; veri sınırlı, yakın izlem.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, protein bağlanması ~%80).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi/SIADH.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz ile başlanır, yavaş artırılır.
Child-Pugh CDüşük doz; dikkatle, yakın izlem (çalışma verisi sınırlı).

Yaşlıda kullanım

Ağır etkileşim riski (CYP1A2: tizanidin, teofilin, klozapin, kafein; varfarin); yaşlıda kaçınılır. Gerekirse 25–50 mg gece ile başla; hiponatremi (Na izle), düşme, kanama izlenir.

  • TIME-to-STOP B2 SSRI başlarken ilk seçenek olmamalı (güçlü CYP1A2/2C19 inhibisyonu, çok sayıda etkileşim).
  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Na < 130 mmol/L iken ya da yakın zamanda hiponatremi geçirmişse kullanılmaz; yaşlıda SIADH sık, Na izlenir.

AGS Beers 2023 düşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar risk dengesiyle kullanılır, tercih sertralindir. 3. trimesterde yenidoğanda adaptasyon sendromu olabilir.
EmzirmeSüte az geçer; dikkatle kullanılabilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Faverinfluvoxamine · fluvoksamin maleat50 mg film tablet; 100 mg film kapli tablet
Revoxinfluvoxamine · fluvoksamin maleat50 mg film tablet; 100 mg film tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03BB01

Folik asit

B9 vitamini (folat)

Folat eksikliği ve megaloblastik anemi tedavisinde, metotreksat yan etkisinin önlenmesinde ve gebelikte nöral tüp defekti korumasında kullanılır. B12 eksikliğinde tek başına verilirse nörolojik hasarı maskeler.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği ve hızlı bölünen dokular › Eritroblast ve diğer hızlı bölünen hücre › Hücre içi (sitoplazma) › Dihidrofolat redüktaz ve tetrahidrofolat yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DHFR indirger+tek karbon verirDNA yaparFolik asithücreye girer, DHFR ile indirgenirHücre içi · sitoplazmaTetrahidrofolat (THF)tek karbon taşıyan koenzimHücre içi · sitoplazmaPürin ve timidilat sentezidTMP ve pürinler DNA için gerekirHücre içi · sitoplazmaDNA sentezi ve hücre bölünmesieritroblast ve mukoza hücreleri çoğalırÇekirdek · kemik iliğiFolik asit:eksik folatıyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: THF yenilenir → pürin ve timidilat yapılır; DNA sentezi ve hücrebölünmesi düzelir, megaloblastik anemi geriler.Metotreksat DHFR'yi kapatır; folik asit bu tıkanıklığı tam aşamaz, kurtarma için folinikasit kullanılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Hücre içinde, sitoplazmada. Oral alınır, ince bağırsaktan emilir; hücreye folat reseptörü ve taşıyıcılarla girer.
Neye etki eder?Dihidrofolat redüktazla tetrahidrofolata (THF) indirgenir; THF tek karbon taşıyıcıdır ve pürin ile timidilat (dTMP) sentezinde kullanılır.
Ne olur?DNA ve RNA sentezi düzelir → megaloblastik anemi 1–2 haftada geriler; MTX tedavisinde mukozit ve sitopeni azalır; gebelikte nöral tüp kapanması korunur.

Klinik

EndikasyonFolat eksikliği, megaloblastik anemi, metotreksat tedavisinde yan etki profilaksisi, gebelikte nöral tüp defekti önleme, hemolitik anemi ve diyaliz hastasında destek.
Yan etkilerİyi tolere edilir: bulantı, şişkinlik, ağızda kötü tat; nadiren aşırı duyarlılık; yüksek dozda B12 eksikliğini maskeleme ve nöbet eşiği düşmesi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; tedavi edilmemiş B12 eksikliği (tek başına verilmez).
EtkileşimlerFenitoin, fenobarbital ve primidon düzeyini düşürür; metotreksat, trimetoprim, pirimetamin etkisini azaltır ya da antagonize eder (rescue için folinik asit kullanılır); sülfasalazin emilimi bozar.
DikkatBaşlamadan önce B12 eksikliği dışlanır. Metotreksat sonrası haftada bir doz, MTX gününden en az 24 saat sonra verilir.

Erişkin dozu

Folat eksikliği: 5 mg günde 1 kez (4 ay). Metotreksat profilaksisi: 5 mg haftada 1 (MTX'ten 24–48 saat sonra) ya da 1 mg/gün. Gebelik: 0,4 mg/gün gebelikten önce başlanır; riskli durumlarda 4–5 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; diyaliz hastalarında gereksinim artar.
HemodiyalizSeans sonrası ver (diyalizle kaybedilir); günlük 1–5 mg.
Periton diyaliziAyar gerekmez; kayıp olabilir, izle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (kısmen). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; yüksek doz gerekebilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Önce B12 eksikliği dışlanır; eksiklikte B12'siz folat bilişsel ve nörolojik tabloyu kötüleştirebilir. Metotreksat alanda haftalık folik asit eklenir.

  • TIME-to-START E7 Metotreksat kullananda folik asit eklenmesi önerilir (mukozit, sitopeni ve karaciğer toksisitesini azaltır).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikten önce ve ilk trimesterde nöral tüp defekti için önerilir (0,4 mg/gün; riskli durumda 4–5 mg).
EmzirmeSüte geçer; emzirmede güvenle kullanılır, gereksinim artar.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 22 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Femifolfolik asit hidrat5 mg tablet
Folasfolik asit5 mg tablet
Folasid Tabletfolik asit
Folbetakefolik asit5 mg tablet
Folfullfolik asit5 mg tablet
Foligancefolik asit hidrat5 mg tablet
Folinexafolik asit hidrat5 mg tablet
Foliveffolik asit hidrat5 mg tablet
Folsetfolik asit5 mg tablet
Fomibefolik asit5 mg tablet
Tinfolfolik asit hidrat5 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (22): Bemiks C Film Kapli Tablet, Bemiks Film Kapli Tablet, Benevron Bf Gastro Rezistan Tablet, Cernevit Iv/im Enjeksiyonluk/infüzyonluk Çözelti Hazirlamak İçin Liyofilize Toz, Cuflyn, Cuftra, Etapleks Draje, Etaton Eliksir, Ferimax Fort Film Kapli Tablet, Ferimax Fort Çiğneme Tableti, Ferro Sanol Comp, Ferrum Hausmann Fort, Fersinol-f, Folex, Gynoferon Depo Draje, Gynotardyferon, Hepargrizovim I.m. Enjeksiyonluk Çözelti İçerenampul (, Hidrofer Fort, Maltofer Fol, Polivit C Film Tablet, Santafer Fort, Todavit Im/iv Enjeksiyonluk/infüzyonluk Çözelti Hazirlamak İçin Toz

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 22 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Fomepizol

Alkol dehidrogenaz inhibitörü (panzehir)

Metanol ve etilen glikol zehirlenmesinde toksik metabolit oluşumunu engelleyen, etanolden daha güvenli panzehir; yükleme sonrası idame verilir ve hemodiyalizde doz sıklaştırılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer (zehir metabolizması) › Karaciğer hücresi › Hücre içi (sitoplazma) › Alkol dehidrogenaz (ADH)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ADH'ye substratolurtoksikmetaboliteçevirirasidoz ve hasaryaparMetanol / etilen glikolkendileri az zararlı ana alkollerKan · plazmaAlkol dehidrogenazkaraciğerde oksitleyen enzimKaraciğer hücresi içiFormik asit · glikolat · oksalatasıl toksik metabolitlerKan · plazmaAsidoz ve organ hasarıkörlük, AKI, kalsiyum oksalatGöz, böbrek ve beyin dokusuFomepizol:ADH'yi tıkar,metabolityapılamaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Toksik metabolit oluşmaz → asidoz ve organ hasarı ilerlemez; anaalkol böbrekle ya da hemodiyalizle atılır, zaman kazandırır.Hemodiyalizle uzaklaşır: seans sırasında doz sıklığı artırılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damardan verilir; kandan karaciğer hücresinin sitoplazmasına girer. Metanol ve etilen glikol de aynı enzime orada ulaşır.
Neye etki eder?ADH enziminin aktif bölgesine, etanolden çok daha güçlü ve yarışmalı bağlanır; enzimi kapatır.
Ne olur?Metanol ve etilen glikol toksik metabolitlere (formik asit; glikolat, oksalat) dönüşemez; değişmeden böbrekle ya da diyalizle atılır → asidoz ve organ hasarı ilerlemez.

Klinik

EndikasyonMetanol ve etilen glikol zehirlenmesi; dietilen glikol zehirlenmesinde de kullanılabilir. Hemodiyaliz endikasyonunu ortadan kaldırmaz.
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, baş dönmesi, tat bozukluğu, infüzyon yerinde flebit; çok nadir döküntü, eozinofili, transaminaz artışı.
KontrendikasyonFomepizole ya da diğer pirazollere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerEtanol ve fomepizol karşılıklı yıkımı yavaşlatır, birlikte verilmez (ADH meşgul olur). Fenitoin, karbamazepin ve rifampisin düzeyini etkileyebilir.
DikkatSeyreltilmeden verilmez (soğukta katılaşır). Hemodiyalizde diyalizle uzaklaştığı için doz aralığı kısaltılır; diyalizi başlatma ölçütlerini (asidoz, görme bozukluğu, yüksek düzey, böbrek yetersizliği) değiştirmez. Gebelikte veri sınırlıdır, yaşamsal olduğu için yarar riski aşar.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Yükleme: 15 mg/kg IV (30 dakikada, 100 mL serum fizyolojik ya da %5 dekstrozda). Sonra 10 mg/kg 12 saatte bir × 4 doz, ardından 15 mg/kg 12 saatte bir (kendi metabolizmasını indükler). Metanol ya da etilen glikol düzeyi < 20 mg/dL ve hasta asemptomatik olana dek sürer. Hemodiyalizde: seans sırasında 4 saatte bir verilir (ayrıntı için ürün bilgisi).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; zehirlenmede HD endikasyonu ayrıca değerlendirilir.
HemodiyalizSeans sırasında dozlar 4 saatte bire sıklaştırılır; seans sonunda son dozdan geçen süreye göre ek doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKendisi nefrotoksik değil; etilen glikolda oksalat nefropatisini önler.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Metanol ve etilen glikol zehirlenmesinde; yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yükleme 15 mg/kg, ardından 10 mg/kg 12 saatte bir; hemodiyalizle uzaklaşır, seans sırasında sıklaştırılır. Baş ağrısı, bulantı, flebit; seyreltilerek verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYaşamı tehdit eden zehirlenmede kullanılabilir; insan verisi sınırlı.
EmzirmeVeri yok; akut kısa kullanımda bebek izlenir ya da emzirmeye ara verilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AX05

Fondaparinuks

Sentetik pentasakkarid (seçici faktör Xa inhibitörü)

Antitrombine bağlanarak yalnızca faktör Xa'yı baskılayan günde tek doz deri altı antikoagülan; DVT/PE'de tedavi ve profilakside kullanılır. Böbrekle atılır: eGFR düşükse birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Hücre dışı; antitrombin–Xa tepkimesi › Antitrombin ve faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Xa'yı bağlar+trombin üretirpıhtı oluştururAntitrombinkanda dolaşan doğal proteaz inhibitörüKan · plazmaFaktör Xaprotrombini trombine çevirirKan · pıhtılaşma kaskadıTrombin (IIa)fibrinojeni fibrine çevirirKan · plazmaFibrin pıhtısıdamarda ven trombozu ve emboliDamar içi · venöz pıhtıFondaparinuks:antitrombiniXa'ya karşıhızlandırır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Antitrombin Xa'yı daha hızlı söndürür → trombin üretimi azalır;pıhtı oluşumu yavaşlar.Trombine etki etmez; protamin ile geri alınmaz (tam antidotu yoktur), kanamada destek tedavive rFVIIa düşünülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Deri altından verilir, tam emilir ve kanda dolaşır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Antitrombinin pentasakkarid bağlama bölgesine bağlanır ve onu faktör Xa'ya karşı yaklaşık 300 kat daha etkin yapar; trombine doğrudan etki etmez.
Ne olur?Xa etkisizleşir → protrombinden trombin üretimi azalır, fibrin ve pıhtı oluşumu yavaşlar → VTE önlenir ve tedavi edilir; kanama riski artar.

Klinik

EndikasyonOrtopedik cerrahi ve abdominal cerrahi sonrası VTE profilaksisi, DVT ve PE tedavisi, akut koroner sendromda (NSTEMI/UA) antikoagülasyon, yüzeyel ven trombozu.
Yan etkilerKanama (majör ve minör), anemi, trombositopeni (nadiren), enjeksiyon yeri hematomu, bulantı, karaciğer enzim artışı; spinal-epidural hematom.
KontrendikasyonAktif klinik anlamlı kanama, akut bakteriyel endokardit, ağır böbrek yetmezliği (klirens < 20 mL/dk; bazı etiketlerde < 30), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntiagregan, NSAİİ, trombolitik ve diğer antikoagülanlarla kanama riski artar; CYP ya da P-gp etkileşimi belirgin değildir.
DikkatNöroaksiyel anestezide spinal-epidural hematom riski: zamanlama kurallarına uyulur. HIT'te kullanımı uzman kararıyla; anti-Xa izlemi nadiren gerekir (kendine özgü kalibrasyon).

Erişkin dozu

Profilaksi: 2,5 mg deri altı günde 1 kez. Tedavi: < 50 kg 5 mg, 50–100 kg 7,5 mg, > 100 kg 10 mg deri altı günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Profilaksi 1,5 mg (klirens 20–50); tedavide dikkatle, kanama izle.
eGFR 15–29Klirens < 20–30: kontrendike ya da kaçın; alternatif olarak UFH.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir; UFH tercih edilir.
HemodiyalizKullanılmaz; UFH tercih edilir.
Periton diyaliziKullanılmaz; UFH tercih edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (düşük, yaklaşık %20). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ağır yetmezlikte birikip kanamaya yol açar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kanama izle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle kullan, koagülopati varsa kaçın.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşa bağlı doz ayarı yoktur, böbrek işlevine göre ayarlanır. Yaşlıda birikim ve kanama riski artar; 50 kg altı hastada profilakside dikkat. Klirens < 30'da kaçınılır; Hb ve trombosit izlenir.

AGS Beers 2023 kreatinin klirensi < 30 mL/dk'da kaçınılmalı (birikim ve kanama riski).

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; plasentayı az geçer. HIT öyküsü gibi zorunlu durumlar dışında düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi hayvanlarda gösterildi; oral emilimi çok düşüktür. Emzirmede önerilmez ya da yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arixtrafondaparinuks sodyum5 mg/0,4 ml s,s, enj, cozelti iceren kullanima hazir siringa; 7,5 mg/0,6 ml s,c, enjeksiyonluk cozelti iceren kullanima hazir siringa; 10 mg/0,8 ml s,c, enjeksiyonluk cozelti iceren kullanima hazir siringa

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03AC13

Formoterol

Uzun etkili β2 agonisti (LABA, hızlı başlangıçlı)

Bronş düz kasındaki β2 reseptörünü uzun süre ve hızlı (1–3 dk) uyaran inhale bronkodilatör; KOAH ve astımda idamede, inhale steroidle kombinasyonda rahatlatıcı olarak da kullanılır. Astımda tek başına verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolları › Bronş düz kası › Düz kas hücre zarı › β2-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gs ile cAMP'yiartırırkası gevşetirAdrenalinsempatik uyarıyla dolaşıma ve dokuyasalınırBronş düz kası çevresiβ2 reseptörübronş düz kası zarında, Gs proteininebağlıDüz kas zarı · β2cAMP artışıadenilat siklaz ATP'den cAMP yapar, PKAçalışırDüz kas hücresi içiDüz kas gevşemesibronş çapı artar, hava akımı düzelirBronş duvarıFormoterol: β2reseptörünühızlı ve uzunuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β2 reseptörü uyarılır, cAMP artar → bronş hızla genişler, etki 12saat sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Solunum yollarında bronş düz kası. İnhale ilaç havayoluna yerel ulaşır; orta lipofiliktir, hızlı ve uzun etki verir.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki β2 reseptörüne bağlanıp onu tam agonist olarak uyarır; Gs proteini adenilat siklazı açar.
Ne olur?cAMP artar → bronş düz kası gevşer, bronş genişler; etki dakikalar içinde başlar ve yaklaşık 12 saat sürer. Sistemik emilirse tremor, taşikardi, hipokalemi.

Klinik

EndikasyonKOAH idame tedavisi; astımda inhale steroidle birlikte idame ve (ICS-formoterol kombinasyonunda) rahatlatıcı kullanım.
Yan etkilerTremor, çarpıntı, taşikardi, baş ağrısı, kas krampı, hipokalemi, paradoksal bronkospazm, QT uzaması, hiperglisemi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; astımda tek başına LABA kullanılmaz.
EtkileşimlerBeta blokerler (özellikle nonselektif) etkiyi antagonize eder, bronkospazm yapabilir; kıvrım/tiyazid diüretik, steroid ve teofilinle hipokalemi; QT uzatan ilaçlar ve TCA/MAO inhibitörleriyle kardiyak etki artar.
DikkatAstımda inhale steroidle birlikte kullanılır. Günlük en çok doz aşılmaz; kardiyak hastalık, hipokalemi ve hipertiroidide dikkat.

Erişkin dozu

İnhale 12 mcg günde 2 kez (günlük en çok 24 mcg; astımda ICS-formoterol kombinasyonunda ürüne göre daha fazla).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; potasyum izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; potasyum izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; inhale sistemik düzey düşüktür.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipokalemi yapabilir; diyaliz ve KBH'de potasyum izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; düzey artabilir.
Child-Pugh CDikkatle; sistemik düzey artabilir, izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; inhaler tekniği değerlendirilir. Tremor, çarpıntı, aritmi ve hipokalemi izlenir; kombinasyonlarda aşırı kullanım uyarısı verilir.

  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak KOAH ve astımda düzenli inhale β2 agonist uygundur; astımda tek başına değil, inhale steroidle birlikte verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAstım kontrolü gerekliyse inhale steroidle sürdürülür; kontrolsüz astım fetüs için daha zararlıdır. Veri sınırlı.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; inhale yolla düşük sistemik düzey, dikkatle kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 39 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aeroforformoterol · formoterol fumarat dihidrat6 mcg inhalasyon için toz içeren blister; 12 mcg inhalasyon icin toz iceren blister
Farhemformoterol fumarat dihidrat12 mcg inhalasyon için ölçülü dozlu aerosol
Fenosterformoterol fumarat80 mcg / 4,5 mcg pediatrik aerosol inhalasyonu
Foradilformoterol fumarat dihidrat12 mcg inhalasyon tozu
Foralesformoterol fumarat12 mcg inhalasyon için kapsül
Formairformoterol fumarat dihidrat4,5 mg inhalasyon için toz içeren kapsül; 9 mg inhalasyon için toz içeren kapsül
Formodayformoterol fumarat dihidrat6 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul; 12 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul
Formolisformoterol fumarat dihidrat4,5 mcg inhalasyon icin toz iceren blister; 9 mcg inhalasyon icin toz iceren blister
Fosthmaformoterol fumarat dihidrat20 mcg / 2 ml nebülizasyon için tek dozluk inhalasyon çözeltisi
Foterolformoterol12 mcg inhalasyon icin toz iceren 60 kapsul
Messinaformoterol fumarat dihidrat12 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül
Reducerolformoterol fumarat dihidrat20 mcg/2 ml nebülizasyon çözeltisi
Ventoforformoterol fumarat12 mcg inhaler kapsul

Kombinasyon ürünleri (39): Aeroday 18, Asfogran, B-air, Bevrolix, Bretfor, Combihale 12, Dulamon, Extrair, Fastair, Fenoster, Fenoster-combi, Feromis 18, Fixcort 4.5, Fixcort 9, Fixhaler, Foradil Combi, Foradil Combi Fix, Forbefix 6, Forbuday 4,5+, Forbuday 9+, Forbusol 12+, Forlex 6, Formega 12+, Forpack, Foster, Foster Nexthaler 100, Foxtio 9, Frontair, Lafame, Luticass, Morfex 5, Nexcort 12+, Respiday Discair, Respiday Discair 4,5, Rolastym, Rolastym Combi, Suplair, Tioform Discair 18, Ventofor Combi Fix

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 39 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A04AD12

Fosaprepitant

NK1 reseptör antagonisti (aprepitantın IV ön ilacı)

Kemoterapiye bağlı bulantı-kusmada tek dozluk IV NK1 blokeri. Tuzak: CYP3A4 etkileşimi; deksametazon dozu yaklaşık yarıya iner, varfarin INR'si ve hormonal kontrasepsiyon etkilenir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Beyin sapı · area postrema ve NTS › Nöron zarı › NK1 (nörokinin-1) reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırnöronu uyarırrefleksibaşlatırkustururKemoterapi hasarıbağırsakta serotonin, beyinde P maddesisalgılanırBağırsak · enterokromafin hücreP maddesiNK1 reseptörünün doğal uyaranı; kusmayolaklarında salgılanırBeyin sapı · sinapsNK1 reseptörübeyin sapı nöronlarının zarında, Gqbağlı reseptörArea postrema · NK1 reseptörüKusma merkezibeyin sapı; kusma refleksini başlatırBeyin sapı · kusma merkeziBulantı ve kusmaözellikle geç (24–120. saat) dönemdeEfferent sinirler · kusmaFosaprepitant(aprepitant):NK1'i beyinsapında kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: NK1 reseptörü kapanır → P maddesi kusma merkezini uyaramaz; geçdönem bulantı ve kusma azalır.Ön ilaç fosfat grubu kanda söküldüğü için infüzyon yerinde flebit ve hipersensitivitegörülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniSinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin sapında kusma merkezinin çevresinde (area postrema, solitüter traktus çekirdeği). IV ön ilaç kanda fosfatazla aprepitanta döner ve kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Nöron zarındaki NK1 reseptörüne seçici bağlanır; P maddesinin reseptöre tutunmasını rekabetle engeller (reseptörü kapatır).
Ne olur?P maddesi uyaramaz → kusma merkezine gelen sinyal azalır → özellikle geç (24–120. saat) bulantı ve kusma baskılanır; 5-HT3 blokerine ek yarar sağlar.

Klinik

EndikasyonYüksek ve orta emetojenik kemoterapiye (sisplatin dahil) bağlı akut ve gecikmiş bulantı-kusmanın önlenmesi; 5-HT3 blokeri ve deksametazonla birlikte verilir.
Yan etkilerİnfüzyon yerinde ağrı, kızarıklık ve flebit; aşırı duyarlılık ve anafilaksi (çoğunlukla ilk infüzyonda), hıçkırık, baş ağrısı, yorgunluk, kabızlık, ALT artışı.
Kontrendikasyonİlaca ya da aprepitanta aşırı duyarlılık; pimozid, terfenadin, astemizol ve sisaprid ile birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerOrta derecede CYP3A4 inhibitörü ve indükleyicisi: deksametazon ve metilprednizolon düzeyi artar (doz yarıya iner), varfarin INR'si düşebilir, hormonal kontraseptif etkisi azalır; güçlü CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür.
DikkatHormonal kontraseptif kullanan kadında tedavi sırasında ve sonraki 1 ay ek bariyer yöntemi gerekir. Varfarin kullananda tedaviden sonraki 2 hafta INR yakından izlenir.

Erişkin dozu

150 mg IV, kemoterapiden 30 dakika önce (1. gün), 20–30 dakikada infüzyon; tek doz. 5-HT3 blokeri ve deksametazonla birlikte verilir (deksametazon dozu azaltılır).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (ağır yetmezlikte ve ESRD'de aprepitant farmakokinetiği değişmez).
HemodiyalizAyar gerekmez; kemoterapi gününde tek doz, seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %95 bağlanır). PD: veri yetersiz, beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değildir; kemoterapi (ör. sisplatin) nefrotoksisitesi için hidrasyon ayrıca sürdürülür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri yetersiz; yarar-risk değerlendirmesiyle ve dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Etkileşimler önemlidir: deksametazon dozu azaltılır, varfarin kullanıyorsa INR izlenir. Yaşlıda yorgunluk, baş dönmesi ve hıçkırığa dikkat; kemoterapi toksisitesi kırılganlıkla birlikte değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvan çalışmalarında doğrudan zarar saptanmadı. Tek doz olsa da zorunlu olmadıkça kaçınılır, gerekirse yarar-risk tartılır.
EmzirmeAprepitant sıçan sütüne geçer, insanda veri yok; kemoterapi sırasında emzirme zaten önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fosaprantfosaprepitant dimeglumin150 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Fosemazonfosaprepitant dimeglumin150 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Fosemitantfosaprepitant dimeglumin150 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Fosfat bağlayıcılar ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · bağırsakta fosfat bağlayıcı

Yemekle gelen fosfatı bağırsakta bağlayarak serum fosfatını düşürür; diyaliz hastasında hiperfosfatemi tedavisinde kullanılır. Yemekle birlikte alınmazsa etkisizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › İnce bağırsak lümeni › Lümen içi (emilmez) › Besinle gelen fosfat

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çözünüremilirkanda birikirDiyetle fosfatet, süt ürünleri, katkı maddeleriyemekle bağırsağa girerBağırsak lümeniSerbest fosfatbağırsak içeriğinde çözünmüş, emilimehazırİnce bağırsak lümeniFosfat emilimibağırsak epitelinden kana geçerBağırsak epiteliSerum fosfatıböbrek yetersizliğinde atılamaz, kandabirikirKanFosfatbağlayıcı:fosfatıbağırsaktabağlar, emilimi⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Fosfat bağlanıp dışkıyla atılır, kana geçmez → serum fosfatı düşer;PTH ve FGF23 baskısı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?İnce bağırsak lümeninde, yemekle birlikte. İlaç büyük ölçüde emilmez; hedefine bağırsak içeriğinde ulaşır.
Neye etki eder?Besindeki fosfata bağlanıp çözünmeyen kompleks yapar: sevelamer polimer olarak, lantan ve demir bazlı ajanlar fosfatla çözünmez tuz oluşturarak.
Ne olur?Fosfat emilmeden dışkıyla atılır → serum fosfatı, PTH ve FGF23 azalır; damar kalsifikasyonu riski düşer. Bulantı, kabızlık ya da ishal görülür.

Klinik

EndikasyonKBH'de hiperfosfatemi (özellikle diyalizdeki hasta): sevelamer, lantan karbonat, ferrik sitrat (ayrıca demir eksikliği anemisi), sükroferrik oksihidroksit.
Yan etkilerBulantı, dispepsi, kabızlık (sevelamer), ishal ve koyu dışkı (demir bazlı), karın şişkinliği; demir bazlı ajanlarda ferritin ve TSAT artışı; lantan dokuda birikir (klinik zarar gösterilmedi).
KontrendikasyonHipofosfatemi, bağırsak tıkanıklığı ya da ileus, ağır gastrointestinal motilite bozukluğu, hemokromatoz ve demir yüklenmesi (demir bazlı ajanlar), bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSiprofloksasin, levotiroksin, mikofenolat, doksisiklin emilimini azaltabilir (2 saat önce ya da 3–4 saat sonra verin); sevelamer siklosporin ve takrolimus düzeyini düşürebilir; demir bazlı ajanlar oral demirle birlikte verilmez.
DikkatYemekle (ilk lokmayla) alınır; doz öğün büyüklüğüne göre ayarlanır. Kalsiyum içeren bağlayıcılar damar kalsifikasyonunu artırabilir, alüminyum içerenler toksisite nedeniyle uzun süre verilmez. Fosfat, Ca²⁺ ve PTH birlikte izlenir; diyet kısıtlaması olmadan etkisi yetersizdir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Sevelamer karbonat 800–1600 mg yemekle günde 3 kez (fosfata göre titre edilir); lantan karbonat 750–3000 mg/gün yemekle, çiğnenerek; sükroferrik oksihidroksit 500 mg yemekle günde 3 kez (en çok 3000 mg/gün), çiğnenerek; ferrik sitrat yemekle günde 3 kez (başlangıç ve titrasyon ürün bilgisine göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Genelde endikasyon yok (fosfat normal).
eGFR 30–59Fosfat yüksekse kullanılır; rutin başlanmaz.
eGFR 15–29Fosfat yüksekse yemekle titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Fosfat yüksekse yemekle titre edilir; ayar böbrek işlevine göre değil, fosfata göre.
HemodiyalizYemekle; doz fosfata göre titre edilir. Seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziYemekle; doz fosfata göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: uygulanmaz (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; lantan kemik ve karaciğerde birikebilir, sevelamer metabolik asidoz yapabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; lantan dikkatle.
Child-Pugh CAyar gerekmez; lantan çalışılmamış, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Doz yemek sayısına ve serum fosfatına göre titre edilir; yaşlıda kabızlık, bulantı ve tablet yükü (hap sayısı) uyumu etkiler. Kalsiyum içermeyenler vasküler kalsifikasyonda tercih edilir; ferrik sitratta ve sükroferrikte dışkı rengi koyulaşır. Alüminyum kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gerekirse kalsiyum bazlı bağlayıcı ya da sevelamer, yarar zarardan fazlaysa.
EmzirmeEmilmediği için süte geçiş beklenmez; sevelamer emzirmede kullanılabilir.

Sınıftaki ilaçlar

Sevelamer · Lantan karbonat · Ferrik sitrat · Sükroferrik oksihidroksit

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Kalsiyum asetat, Kalsiyum karbonat, Alüminyum hidroksit, Magnezyum karbonat

↑ DizinATC J01XX01

Fosfomisin

Fosfonik asit türevi antibiyotik

Oral tek dozla komplike olmayan sistit tedavi eden fosfonik asit türevi; ESBL üreten E. coli'ye de etkilidir. Yalnız alt idrar yolunda yeterli düzeye ulaşır; piyelonefrit ve prostatit için oral tek doz uygun değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre içi sitoplazma › Peptidoglikan sentezinin ilk basamağı › MurA enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimle birleşiröncül olarakdizilirduvara eklenirUDP-N-asetilglukozaminduvar yapımının başlangıç maddesi,sitoplazmadaBakteri sitoplazmasıMurA enzimifosfoenolpiruvatı bağlayarak ilk duvaröncülünü kurarBakteri sitoplazması · MurAUDP-NAM öncülüpeptidoglikanın temel yapı taşıBakteri sitoplazmasıBakteri hücre duvarıdayanıklı peptidoglikan ağBakteri hücre duvarıFosfomisin:MurA'yı kalıcıbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Duvar öncülü yapılamaz, duvar oluşmaz → bakteri ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Oral emilip kanla böbreğe gelir ve değişmeden idrara geçer; bakteri zarından glisero-3-fosfat ve heksoz-6-fosfat taşıyıcılarıyla girer.
Neye etki eder?MurA (UDP-N-asetilglukozamin enolpiruvil transferaz) enzimini kalıcı olarak bağlar (kovalent); peptidoglikan öncülü yapımının ilk basamağı kapanır.
Ne olur?Duvar yapı taşı hiç yapılamaz → hücre duvarı oluşmaz → bakteri ölür (bakterisidal). Öteki antibiyotiklerle çapraz direnç yoktur.

Klinik

EndikasyonKadında komplike olmayan akut sistit (tek doz), transrektal prostat biyopsisi öncesi profilaksi, ESBL üreten E. coli ile alt idrar yolu enfeksiyonu.
Yan etkilerİshal, bulantı, karın ağrısı, baş ağrısı, vajinit, döküntü; nadiren aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonFosfomisine aşırı duyarlılık; ağır böbrek yetersizliği (CrCl < 10 mL/dk); hemodiyaliz.
EtkileşimlerMetoklopramid ve idrar birikimini artıran ilaçlar emilimi/idrar düzeyini azaltabilir; belirgin ilaç etkileşimi yoktur.
DikkatGranüler formu yarım bardak suda çözülüp aç karnına (yemekten 2 saat önce ya da 2 saat sonra), mesane boşken yatmadan önce alınır. Komplike enfeksiyonda tek doz yetmez.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Oral 3 g tek doz (sistit). Tekrarlayan ya da erkek idrar yolu enfeksiyonunda 3 g 48–72 saatte bir, toplam 3 doz bazı kılavuzlarda tarif edilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 603 g tek doz; ayar gerekmez.
eGFR 30–593 g tek doz; idrar düzeyi korunur, ayar gerekmez.
eGFR 15–29İdrar düzeyi azalır, etkinlik güvenilir değildir; alternatif seç.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (CrCl < 10).
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda tek doz uygundur; yaşa bağlı ayar gerekmez. Tek doz aşırı idrar tutma ya da reflü yoksa etkilidir. Asemptomatik bakteriüri tedavi edilmez; ishal ve bulantı sık değildir.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez (mukozal hasar yapacak ürolojik girişim dışında).

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer; insan ve hayvan verisinde zarar görülmedi. Gebelikte semptomatik bakteriüri ve sistitte tek dozla kullanılabilir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; tek doz sonrası emzirme sürdürülebilir, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Disparifosfomisin trometamol3 g granül içeren sase
Fositfosfomisin sodyum1 g IV perfüzyon için toz içeren flakon; 4 g IV perfüzyon için liyofize toz içeren flakon
Monomisinfosfomisin trometamol3 g oral çözelti hazirlamak için granül
Monurolfosfomycin3 g granül içeren saşe
Monusinfosfomisin trometamol
Phosmycinfosfomisin trometamol3 g saşe
Urobelfosfomycin3 g oral cozelti icin granul iceren 1 sase
Urocarefosfomisin trometamol3 g granül içeren saşe
Urodayfosfomisin trometamol3 g granül içeren sase
Uromisin Sasefosfomycin trometamol
Zeronat 3 Gr 1 Sasefosfomycin

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA09

Fosinopril

ACE inhibitörü (fosfinat ön ilaç; aktif metaboliti fosinoprilat)

Anjiyotensin dönüştürücü enzimi (ACE) kapatan fosfinat ön ilaç; hem böbrek hem karaciğerden (safra) atıldığı için böbrek yetmezliğinde doz ayarı çoğunlukla gerekmez. Hiperkalemi, anjiyoödem ve gebelikte toksisite tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi · böbrek › Dolaşımdaki ve doku RAS sistemi › Endotel yüzeyi (hücre dışı) › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ACE ile çevrilirAT1 reseptörünebağlanırdamarı daraltırAnjiyotensin Ianjiyotensinojenden renin ile oluşurKan · plazmaACE enzimiendotel yüzeyinde anjiyotensin I'i II'yeçevirirEndotel yüzeyi · ACEAnjiyotensin IIAT1 reseptöründen damar daraltır,aldosteron salarKan · plazmaEfferent ve damar daralmasıintraglomerüler basınç ve tansiyon artarEfferent arteriyol · damarFosinopril: ACEenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ACE kapanır → anjiyotensin II ve aldosteron azalır; damar genişler,tansiyon ve intraglomerüler basınç düşer.ACE aynı zamanda bradikinini yıkar; bloke olunca bradikinin birikir (öksürük, anjiyoödem).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar endoteli yüzeyinde ve dokularda. Oral ön ilaç karaciğer ve bağırsakta fosinoprilata dönüşür, kanda ACE'ye ulaşır; böbrekte efferent arteriyole etkir.
Neye etki eder?Endotel yüzeyindeki ACE enzimini kapatır (cinko bağlayan grubu fosfinat); anjiyotensin II oluşumunu azaltır, bradikinin yıkımını engeller.
Ne olur?Anjiyotensin II ve aldosteron azalır → damar ve efferent arteriyol genişler, intraglomerüler basınç ve tansiyon düşer; bradikinin artışı öksürük ve anjiyoödem yapar.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyon; semptomatik kalp yetersizliği (ek tedavi).
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, kreatinin yükselmesi, anjiyoödem, bulantı, döküntü, nadiren pankreatit ve karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonAnjiyoödem öyküsü, gebelik (2.–3. trimester), sakubitril/valsartan (36 saat ara), diyabette aliskirenle birlikte, iki taraflı renal arter darlığı.
EtkileşimlerK tutucu diüretik, potasyum takviyesi, trimetoprim ile hiperkalemi; NSAİİ ve diüretiklerle AKI; lityum düzeyi artar; antasitler emilimi azaltır (2 saat ara); AN69 diyaliz membranında anafilaktoid reaksiyon.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında kreatinin ve potasyum izlenir. Böbrek yetmezliğinde safra yoluyla atılım kompanse ettiği için doz ayarı çoğunlukla gerekmez; AN69 membranından kaçınılır.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 10 mg günde 1 kez (en çok 40 mg). Kalp yetersizliği: 5–10 mg ile başlanır, 40 mg/gün'e kadar artırılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Ayar çoğunlukla gerekmez; 10 mg ile başlanır, K ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar çoğunlukla gerekmez; düşük dozla başlanır, yakın izlemle.
HemodiyalizAyar gerekmez; AN69 membranıyla anafilaktoid reaksiyon riski, kullanılmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; K izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: az.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfferent arteriyol genişlemesiyle GFR düşer; kreatinin > %30 artarsa ve K > 5,5'te gözden geçirilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; yavaş artırılır.
Child-Pugh CDüşük dozla ve dikkatle; fosinoprilat birikebilir.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla (5–10 mg), yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin yükselmesi izlenir. Safra yoluyla da atıldığı için böbrek yetmezliğinde ayar çoğunlukla gerekmez; volüm eksikliği ve NSAİİ ile AKI riski artar.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken RAS blokeri başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle potasyum izlenmeden birlikte kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 iken K yakından izlenemiyorsa ACE inhibitörü kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliğinde (EF ≤ %40) ya da STEMI'de ACE inhibitörü başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüride ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 ≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.
EmzirmeSüte az miktarda geçer; yenidoğanda alternatif ilaç tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aceforfosinopril sodyum10 mg tablet; 20 mg tablet
Monoprilfosinopril sodyum10 mg tablet; 20 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Monopril Plus

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AD01

Foskarnet

Pirofosfat analoğu antiviral (viral DNA polimeraz inhibitörü)

Herpesvirüs DNA polimerazının pirofosfat bağlanma yerini doğrudan tıkayan antiviral; gansiklovir ve asiklovire dirençli CMV, HSV ve VZV'de kullanılır, belirgin nefrotoksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs (herpes virüsleri) › Enfekte konak hücrenin çekirdeği › Viral DNA polimeraz › Pirofosfat bağlanma yeri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerazşablonu okurpirofosfatınayrılmasıylazincir uzargenom paketlenirViral DNA şablonuvirüs DNA polimerazı şablonu okurEnfekte hücre · çekirdekNükleotid eklenirpolimeraz her eklemede pirofosfatserbest bırakırViral DNA polimeraz bölgesiViral DNA uzaryeni virüs genomu tamamlanırÇekirdek · viral genomVirüs çoğalıryeni virion üretilirYeni virionFoskarnet:pirofosfatyerini tıkar,zincir uzamaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pirofosfat ayrılamaz → viral DNA sentezi durur ve virüs çoğalamaz;ilaç böbrekte tübüler kristal ve ATN yapabildiği için hidrasyon şarttır.Kalsiyum ve magnezyumu şelatlar: hipokalsemi, hipomagnezemi ve nöbet riski; fosfat vepotasyum da bozulabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekMikroorganizma içi
Nerede?Virüsle enfekte hücrenin içinde, çekirdekteki viral DNA yapım bölgesinde. Damardan verilir; fosforlanma gerekmez, viral timidin kinaza bağımlı değildir.
Neye etki eder?Viral DNA polimerazın pirofosfat bağlanma bölgesine oturur (pirofosfat analoğu); nükleotid eklendikten sonra pirofosfatın ayrılmasını engeller.
Ne olur?Zincir uzayamaz → viral DNA sentezi durur, virüs çoğalamaz; asiklovir ve gansiklovir dirençli suşlarda da etkilidir. Ca²⁺-Mg²⁺ şelasyonu, tübül kristali ve ATN riski.

Klinik

EndikasyonAsiklovir-dirençli HSV ve VZV; gansiklovir-dirençli ya da gansiklovir kullanılamayan (kemik iliği baskısı) CMV enfeksiyonu; immünsüprese hastada CMV retiniti.
Yan etkilerNefrotoksisite (ATN, kristal nefropatisi, Fanconi benzeri tablo), hipokalsemi, hipomagnezemi, hipofosfatemi-hiperfosfatemi, hipokalemi, nöbet, bulantı, anemi, genital ülser.
KontrendikasyonFoskarneta aşırı duyarlılık; hidrasyon sağlanamayan ve kreatinin klirensi çok düşük hastalar.
EtkileşimlerDiğer nefrotoksik ilaçlarla (aminoglikozid, amfoterisin B, sidofovir, takrolimus, siklosporin) nefrotoksisite artar; kalsiyumu düşüren ilaçlar ve QT uzatanlarla dikkat; pentamidin IV ile ağır hipokalsemi.
DikkatHaftada en az 2-3 kez kreatinin, Ca, Mg, K, fosfat izlenir; iyonize kalsiyum düşüklüğü bulgularında (parestezi, nöbet) infüzyon durdurulur. Gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa.

Erişkin dozu

CMV indüksiyonu: 60 mg/kg 8 saatte bir ya da 90 mg/kg 12 saatte bir IV (2-3 hafta, KrKl'e göre ayarlı); idame 90-120 mg/kg/gün tek doz. HSV-VZV: 40 mg/kg 8-12 saatte bir. Her dozdan önce ve sonra tuzlu su yüklemesi yapılır; infüzyon yavaş verilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Çoğu hastada tam doz; KrKl mL/dk/kg olarak hesaplanır (> 1,4: tam doz).
eGFR 30–59Doz ve aralık KrKl'e göre ürün tablosundan azaltılır; her gün yeniden hesapla.
eGFR 15–29Büyük azaltma, günde tek doz; KrKl < 0,4 mL/dk/kg'da kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (KrKl < 0,4 mL/dk/kg); alternatif antiviral seçilir.
HemodiyalizYalnız kıdemli enfeksiyon-nefroloji kararıyla; seans sonrası doz, düzey ve elektrolit izlemi.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSık, doza bağlı: AKI (ATN, kristal nefropati), hipokalsemi, hipomagnezemi, fosfat bozukluğu, hipokalemi, nefrojenik DI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKaraciğerde metabolize edilmez; ayar gerekmez.
Child-Pugh BKaraciğerde metabolize edilmez; ayar gerekmez.
Child-Pugh CKaraciğerde metabolize edilmez; ayar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz KrKl'e göre (mL/dk/kg) ürün tablosundan seçilir; her infüzyon öncesi hidrasyon yapılır. Ca, Mg, K, fosfat, kreatinin ve nöbet riski yakından izlenir; her gün KrKl yeniden hesaplanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; hayvanda iskelet gelişimi etkilenir. Yalnız yaşamı tehdit eden enfeksiyonda ve alternatif yokken.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi boyunca emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Frecitfoskarnet sodyum hekzahidrat24 mg/ml IV infüzyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BA03

Fulvestrant

Selektif östrojen reseptörü yıkıcısı (SERD)

Östrojen reseptörüne bağlanıp yıkımını hızlandıran, agonist etkisi olmayan hormonal ajan; HR pozitif ileri meme kanserinde kullanılır. Kas içine verilir; ağrılı enjeksiyon yeri reaksiyonu sık.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme dokusu / tümör › HR pozitif meme kanseri hücresi › Hücre içi (sitoplazma, çekirdek) › Östrojen reseptörü alfa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırdimerleşir,çekirdeğe geçergeni açar,çoğalmayıbaşlatırÖstradiolyumurtalık ve yağ dokusundan gelenöstrojen, hedef hücreye girerKan · östradiolÖstrojen reseptörü (ERα)hücre içinde bulunan, östradiolebağlanan transkripsiyon faktörüTümör hücresi içi · ERER dimeri · çekirdekreseptör dimerleşip çekirdeğe geçer,DNA'ya bağlanırÇekirdek · östrojen yanıt geniTümör hücresi çoğalmasıöstrojenle uyarılan genler hücrebölünmesini sürdürürMeme tümörü dokusuFulvestrant:ER'ye bağlanırve yıkımınıhızlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ER bağlanıp yıkılır, östrojen geni açılamaz → HR pozitif tümörünçoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Kas içine depo olarak verilir, yavaş salınır ve kana geçer. Meme tümör hücresinin içine girer; hedef hücre içindeki östrojen reseptörüdür.
Neye etki eder?Östrojen reseptörü alfaya (ERα) östradiolden daha güçlü bağlanır, dimerleşmesini engeller ve proteazomla yıkımını hızlandırır; agonist etkisi yoktur.
Ne olur?ER sayısı azalır, ER hedef genleri açılamaz → östrojenle uyarılan tümör çoğalması durur; östrojen bağımlı meme kanseri küçülür ya da ilerleme gecikir.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal kadında HR pozitif, HER2 negatif ileri ya da metastatik meme kanseri (tek başına ya da CDK4/6 inhibitörüyle); endokrin tedavi sonrası ilerlemede.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri ağrısı, sıcak basması, bulantı, halsizlik, eklem-kas ağrısı, karaciğer enzimlerinde artış, baş ağrısı; nadiren venöz tromboembolizm ve ciatalji.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, gebelik, emzirme, ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerBelirgin farmakokinetik etkileşimi yok (CYP3A4 yalnız küçük payla yıkar). Antikoagülan alanlarda kas içi enjeksiyonda hematom riski; trombosit ya da INR düşüklüğünde dikkat.
DikkatAntikoagülan kullanan ya da kanama eğilimi olanda kas içi enjeksiyon dikkatle yapılır. Premenopozal kadında yumurtalık baskılaması (GnRH analoğu) ile birlikte verilir.

Erişkin dozu

500 mg kas içi (gluteal, iki ayrı 250 mg/5 mL enjeksiyon): 1., 15. ve 29. günde, sonra ayda bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl ≥ 30).
eGFR 15–29CrCl < 30: veri sınırlı; dikkatle ve izlemle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek proteine bağlanma ve büyük dağılım hacmi nedeniyle az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh B250 mg kas içi, ayda bir.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Kas içi enjeksiyon yeri ağrısı ve halsizlik izlenir; antikoagülan kullananda hematom riski. Karaciğer enzimleri izlenir; ağır karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: fetal zarar (düşük, fetal anomali) hayvan çalışmalarında gösterilmiştir. Doğurganlık çağında etkin korunma ve tedavi bitiminden sonra 2 yıl kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeEmzirme sırasında kontrendike; süte geçişi hayvanda gösterilmiştir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Faslantfulvestrant250 mg/5 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Faslodexfulvestrant250 mg/5 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Fulmestafulvestrant250 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Fuxranfulvestrant250 mg/5 ml enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör
Ulvestfulvestrant250 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03CA01

Furosemid

Kıvrım (loop) diüretiği

Henle kulpunun kalın çıkan kolunda NKCC2'yi kapatan güçlü diüretik; hipervolemi ve ödemde, AKI'de volüm yönetimi ve furosemid stres testinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Henle kulpu kalın çıkan kolu › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NKCC2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kalın çıkan kolaakarhücre içinetaşınırinterstisyumapompalanırsuyu geri çekerGlomerül süzüntüsükandan süzülen su, Na⁺ ve Cl⁻ tübüliçine akarTübül lümeni · süzüntüNKCC2 (apikal zar)Na⁺, K⁺ ve 2 Cl⁻ lümenden hücreyebirlikte alınırKalın çıkan kol · apikal zarTübül hücresiNa⁺/K⁺-ATPaz tuzu bazolateral zardandışarı pompalarTübül hücresi içiMedüller interstisyumtuz birikir, doku hipertonik olurMedüller interstisyumToplayıcı kanalsu interstisyuma çekilir; az ve yoğunidrarToplayıcı kanal lümeniFurosemid:NKCC2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tuz hücreye alınamaz, medüller gradyan bozulur → bol sodyumlu idrar,volüm azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Böbrekte, Henle kulpunun kalın çıkan kolunda. İlaç kandan proksimal tübülde lümene salgılanır ve hedefine idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-K⁺-2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2); hücre içine girmeden taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Süzülen sodyumun %20–25'i geri emilemez, medüller tuz gradyanı bozulur → bol, sodyumlu idrar; volüm ve ödem azalır.

Klinik

EndikasyonHipervolemi ve ödem (kalp yetmezliği, nefrotik sendrom, KBH, siroz), akut akciğer ödemi, hiperkalemi ve hiperkalsemide yardımcı; AKI'de volüm yüklenmesinin yönetimi ve furosemid stres testi.
Yan etkilerHipovolemi ve prerenal AKI, hipokalemi, hipomagnezemi, metabolik alkaloz, hiponatremi, hiperürisemi, ototoksisite (yüksek doz, hızlı IV veriliş, aminoglikozidle birlikte), aşırı duyarlılık, nadiren interstisyel nefrit.
KontrendikasyonYanıt alınamayan anüri, ağır hipovolemi ya da dehidratasyon, ağır hipokalemi-hiponatremi, hepatik koma.
EtkileşimlerAminoglikozid ve vankomisinle ototoksisite-nefrotoksisite artar; NSAİİ diüretik etkiyi azaltır; lityum düzeyi artar; hipokalemi digoksin toksisitesini kolaylaştırır; ACEi/ARB ile birlikte hipovolemide hipotansiyon ve AKI.
DikkatAKI'de diüretik yalnız volüm yüklenmesini yönetmek için verilir; AKI'yi önlemek ya da tedavi etmek için verilmez (KDIGO). Yüksek dozda IV hız 4 mg/dk'yı aşmaz (ototoksisite).

Erişkin dozu

Oral 20–80 mg/gün, yanıta göre artırılır (oral emilim değişken, yaklaşık %50). IV: diüretik kullanmayan hastada 40–80 mg bolus, önceden kullanana ev dozunun en az iki katı; 2 saatte yanıt yoksa doz ikiye katlanır ya da infüzyona geçilir. Furosemid stres testi: 1 mg/kg IV (önceden kullanana 1,5 mg/kg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yanıta göre 20–80 mg.
eGFR 30–59Daha yüksek doz gerekir (40–80 mg oral/IV); yanıta göre titre edilir.
eGFR 15–29Çoğunlukla 80–200 mg IV; bunun üstünde ek yarar azdır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Rezidüel idrar varsa yüksek dozlarla (IV 80–200 mg) denenebilir; anürikte yararsız.
HemodiyalizRezidüel idrar varsa idrar hacmini korumak için kullanılır; anürikte yararsız.
Periton diyaliziRezidüel idrarı korumak için kullanılabilir; yüksek doz gerekebilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAşırı diürezde prerenal AKI, ototoksisite (yüksek doz hızlı IV), nadir akut interstisyel nefrit.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; elektrolit izlenir.
Child-Pugh BDüşük doz, spironolaktonla birlikte; elektrolit ve kreatinin izlenir.
Child-Pugh CDikkatle; hepatik komada kullanılmaz; ensefalopati ve HRS riski.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 20 mg ile başla; hipovolemi, ortostatik hipotansiyon, düşme, hiponatremi, hipokalemi ve idrar kaçırma artar. Kreatinin ve elektrolitleri izle. Ayak bileği ödemi tek başına endikasyon değildir.

  • TIME-to-STOP A6sınıf üyesi olarak Organ yetmezliği bulgusu olmayan ayak bileği ödeminde kıvrım diüretiği kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A8sınıf üyesi olarak İdrar kaçırması olanda esansiyel HT'de diüretik ilk seçilmez.

AGS Beers 2023 hiponatremi riski; sodyum izlenir. Diüretikle idrar kaçırmada dikkatle.

Gebelik ve emzirme

GebelikHipertansiyonda rutin kullanılmaz (plazma hacmi azalır); kalp yetersizliği ya da pulmoner ödemde gerektiğinde kullanılır.
EmzirmeSüt yapımını baskılayabilir; yüksek dozlarda önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (17 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aderminfurosemid20 mg / 2 ml ampul
Avisemidfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren ampul
Desalfurosemide20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 40 mg
Furojectfurosemide20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Furomexfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyyonluk çözelti
Furomidfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 40 mg tablet
Furosonfurosemid20 mg/2 ml IM/IV ampul; 40 mg/4 ml IM/IV ampul
Furotabfurosemid40 mg tablet
Karsemidfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyon ve infüzyonluk çözelti
Lasemidfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Lasixfurosemide · furosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 40 mg tablet
Lizikfurosemid40 mg tablet
Medisalfurosemid20 mg/2 ml enjeksiyonluk/ infüzyonluk cozelti
Turktipsan Furosemidfurosemid20 mg/2 ml enjeksiyonluk ve infüzyonluk çözelti
Uradexfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Ureverfurosemid20 mg/2 ml IM/IV çözelti içeren ampul
Urinatfurosemid20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti

17 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX12

Gabapentin

Gabapentinoid (antiepileptik, nöropatik ağrı ilacı)

Voltaj kapılı kalsiyum kanalının α2δ alt birimine bağlanan nöropatik ağrı ve antiepileptik ilaç; tamamen böbrekle atılır, AKI'de birikip ensefalopati yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Presinaptik sinir ucu › Zar (voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı) › α2δ-1 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarsalınımıtetiklersonraki nöronuuyarırAksiyon potansiyeliağrı ileten nöronun ucuna ulaşırPresinaps · sinir ucuVoltaj kapılı Ca²⁺ kanalı (α2δ)açılınca kalsiyum sinir ucuna girerPresinaps zarı · Ca²⁺ kanalıGlutamat · substans P salınımıuyarıcı nörotransmiterler sinapsaboşalırSinaps aralığıAğrı sinyali · nöbetarka boynuzda ağrı iletilir; beyindeaşırı uyarılmaArka boynuz · beyinGabapentin: α2δalt biriminebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sinir ucuna kalsiyum girişi ve uyarıcı nörotransmiter salınımıazalır → nöropatik ağrı ve nöbet azalır. Birikimde sedasyon, miyoklonus veensefalopati.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Sinir ucunun (presinaps) zarında. Barsaktan amino asit taşıyıcısıyla emilir, kan-beyin bariyerini geçer; metabolize olmaz, değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Ca²⁺ kanalının α2δ-1 alt birimine bağlanır; kanalın zara taşınması ve Ca²⁺ girişi azalır. GABA reseptörüne bağlanmaz.
Ne olur?Sinir ucuna Ca²⁺ girişi ve glutamat, substans P salınımı azalır → nöropatik ağrı ve nöbet azalır. KBH'de birikir: sedasyon, miyoklonus, ensefalopati.

Klinik

EndikasyonNöropatik ağrı (diyabetik nöropati, postherpetik nevralji), fokal epilepside ek tedavi; diyaliz hastasında üremik kaşıntı (düşük dozla).
Yan etkilerSersemlik, sedasyon, ataksi, periferik ödem, kilo artışı; birikimde ensefalopati, miyoklonus, asteriksis ve düşme; opioidle solunum depresyonu; kötüye kullanım potansiyeli.
KontrendikasyonGabapentine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOpioid, benzodiazepin ve diğer MSS baskılayıcılarla sedasyon ve solunum depresyonu artar; alüminyum-magnezyum antasitler emilimi azaltır (2 saat arayla alınır).
DikkatAKI'de kreatinin dengede değilken eGFR'ye göre dozlanmaz: kreatinin yükseliyorsa GFR çok düşük varsayılır, doz en alt basamağa indirilir ya da ilaç kesilir. Ensefalopati-miyoklonus gelişirse hemodiyalizle etkili biçimde uzaklaştırılır.

Erişkin dozu

İlk gün 300 mg (gece), birkaç günde 300 mg günde üç kez'e çıkılır; olağan 900–3600 mg/gün, üç doza bölünmüş.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; eGFR 60–89 ve altında doz yanıta göre.
eGFR 30–59400–1400 mg/gün, iki doza bölünmüş.
eGFR 15–29200–700 mg/gün tek doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)100–300 mg/gün tek doz.
HemodiyalizHer seanstan sonra 125–350 mg ek doz; kaşıntıda 100–300 mg seans sonrası.
Periton diyalizi100–300 mg/gün; seans dozu gerekmez, sedasyon izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; birikim nedeniyle sedasyon, miyoklonus ve ensefalopati.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sedasyon ve ensefalopati ayırıcı tanısı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 100 mg gece ile başla, yavaş artır; böbrek işlevine göre doz ver. Sedasyon, baş dönmesi, düşme, deliryum, ödem ve opioid/benzodiazepin ile solunum depresyonu riski. Kesilirken kademeli azalt.

AGS Beers 2023 opioidle birlikte kaçınılır (solunum depresyonu); eGFR < 60'ta doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gerekli olduğunda yarar-risk ile, en düşük dozda; yenidoğanda geri çekilme olabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebek izlenirse emzirmede kullanılabilir (sedasyon, kilo).

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-gabapengabapentin600 mg film kapli tablet; 800 mg film kapli tablet
Eveptingabapentin100 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral çözelti; 300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet; 800 mg film kapli tablet
Gabasetgabapentin100 mg kapsul; 300 mg kapsul; 400 mg kapsul; 600 mg film kapli tablet; 800 mg film kapli tablet
Gabatevagabapentin100 mg kapsul; 300 mg kapsul; 400 mg kapsul; 600 mg centikli film tablet; 800 mg çentikli film tablet
Gabenylgabapentin600 mg film kapli tablet; 800 mg film kapli tablet
Gemudagabapentin100 mg film tablet; 250 mg/5 ml oral çözelti; 300 mg film tablet; 400 mg film tablet; 600 mg film tablet; 800 mg film tablet
Nepitingabapentin600 mg centikli film kapli tablet; 600 mg centikli film tablet; 800 mg centikli film tablet
Nerudagabapentin100 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral cozelti; 300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet; 800 mg film kapli tablet
Neurontingabapentin100 mg kapsul; 300 mg kapsul; 400 mg kapsul; 600 mg centikli film tablet; 800 mg centikli film tablet
Neuropentgabapentin600 mg çentıklı film tablet; 800 mg çentıklı film tablet
Patycagabapentin600 mg centikli film tablet; 800 mg çentıklı film tablet
Rotaleptingabapentin100 mg kapsül; 250 mg/5 ml oral çözelti; 300 mg kapsül; 400 mg kapsül

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Gabapentinoidler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · α2δ ligandı, nöropatik ağrı ve nöbet ilacı

Nöropatik ağrı, nöbet ve uremik kaşıntıda kullanılır. Değişmeden böbrekle atıldığından GFH düştükçe birikir; diyalizde doz çok azaltılmazsa sedasyon ve ensefalopati yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Presinaptik sinir ucu zarı › Ca²⁺ kanalı α2δ alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarsalımı tetiklernöronu uyarırSinir ucu depolarizasyonuaksiyon potansiyeli presinaptik ucaulaşırPresinaptik sinir ucuCa²⁺ kanalı (α2δ)voltaj kapılı kanal Ca²⁺'yu içeri alırPresinaptik zar · Ca²⁺ kanalıVeziküllerin kaynaşmasıCa²⁺ ile glutamat ve P maddesi sinapsasalınırSinaptik veziküllerPostsinaptik uyarıağrı ya da nöbet sinyali sonraki nöronageçerSinaptik aralık · postsinaptik zarGabapentinoid:α2δ'ya bağlanıpCa²⁺ girişiniazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi ve uyarıcı nörotransmitter salımı azalır → ağrı sinyalive nöbet eşiği düzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Omurilik arka boynuzu ve beyin korteksinde, presinaptik sinir uçlarında. İlaç bağırsaktan taşıyıcıyla emilir ve kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki voltaj kapılı Ca²⁺ kanalının α2δ alt birimine bağlanır; GABA reseptörüne ya da GABA'ya doğrudan etki etmez.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır → glutamat ve P maddesi salımı düşer → nöropatik ağrı, kaşıntı ve nöbet eşiği düzelir; sedasyon, baş dönmesi yapar.

Klinik

EndikasyonDiyabetik periferik nöropati, postherpetik nevralji, fokal nöbetlere ek tedavi, fibromiyalji (pregabalin); uremik kaşıntı ve huzursuz bacak sendromu (ruhsat dışı).
Yan etkilerUyku hali, baş dönmesi, ataksi, periferik ödem, kilo artışı, bulanık görme, konfüzyon, miyoklonus; böbrek yetersizliğinde birikince ensefalopati, düşme ve solunum depresyonu.
KontrendikasyonBileşene aşırı duyarlılık. Ağır solunum yetersizliği, KOAH ve yaşlıda sedatiflerle birlikte dikkat.
EtkileşimlerOpioid, benzodiazepin ve alkolle sedasyon ve solunum depresyonu; alüminyum-magnezyum içeren antasitler gabapentin emilimini azaltır (antasitten en az 2 saat sonra verin).
DikkatBöbrek yetersizliği ve diyalizde ilaç kaynaklı ensefalopatinin sık nedenidir: doz GFH'ye göre azaltılmalı, yaşlıda düşük başlanmalıdır. Opioidle birlikte solunum depresyonu uyarısı vardır. Ani kesmeyin.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Gabapentin 300 mg ile başlanır, 900–3600 mg/gün üç dozda; pregabalin 75 mg günde 2 kez ile başlanır, 150–600 mg/gün (iki-üç doz).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; gabapentin 900–3600 mg/gün, pregabalin 150–600 mg/gün.
eGFR 30–59Gabapentin 400–1400 mg/gün (2 doz); pregabalin 75–300 mg/gün.
eGFR 15–29Gabapentin 200–700 mg/gün tek doz; pregabalin 25–150 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Gabapentin 100–300 mg/gün; pregabalin 25–75 mg/gün tek doz.
HemodiyalizSeans sonrası gabapentin 125–350 mg; pregabalin 25–150 mg ek doz.
Periton diyaliziGabapentin ve pregabalin eGFR < 15 dozunda; ek doz gerekmez/veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (belirgin). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikim sedasyon, miyoklonus, ensefalopati ve düşme yapar.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ensefalopatide sedasyonu karıştırabilir.

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır (gabapentin 100 mg gece, pregabalin 25 mg), yavaş artırılır. Yaşlıda baş dönmesi, sedasyon, düşme, ödem ve deliryum riski artar; doz CrCl'ye göre azaltılır (Cockcroft-Gault). Opioid ve benzodiazepinle solunum depresyonu.

  • TIME-to-STOP B6 eGFR < 60'ta doz azaltılmadan pregabalin ya da gabapentin verilmez.
  • TIME-to-START B8 Demir eksikliği ve KBY dışlanmış huzursuz bacak sendromunda gabapentinoid başlanabilir.

AGS Beers 2023 opioidle birlikte kaçınılmalı; düşme öyküsünde dikkat; CrCl < 60'da doz azaltılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikYarar zarardan fazlaysa kullanılır; majör malformasyon riski belirgin artmaz, ancak nörogelişim verisi sınırlı. Yenidoğanda yoksunluk görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; bebek sedasyonu izlenerek düşük dozda kullanılabilir; pregabalin için veri sınırlı.

Sınıftaki ilaçlar

Gabapentin · Pregabalin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

↑ DizinATC N06DA04

Galantamin

Asetilkolinesteraz inhibitörü (geri dönüşlü) ve nikotinik allosterik modülatör

Asetilkolinesterazı geri dönüşlü kapatan ve nikotinik reseptörü uyaran ilaç; Alzheimer'da semptomatik tedavidir. Bradikardi, senkop ve GİS yan etkisi yapar; ağır böbrek ve karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ön beyin kolinerjik sinapsı › Sinaps aralığı ve postsinaptik zar › Asetilkolinesteraz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aralığa salınırenzimlekarşılaşırasetilkoliniyıkarKolinerjik sinir ucubazal ön beyin nöronları korteks vehipokampusa asetilkolin salarKolinerjik sinir ucuSinaps aralığındaki asetilkolinpostsinaptik reseptörlere bağlanır,bellek ve dikkati desteklerSinaps aralığıAsetilkolinesterazsinaps aralığında asetilkolini hızlayıkan enzimSinaps aralığı · enzimİletimin sonlanmasıasetilkolin kolin ve asetata ayrılır,sinyal kısa sürerSinaps aralığıGalantamin:asetilkolinesterazıgeri dönüşlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Enzim kapanır, asetilkolin yıkılmaz → kolinerjik iletim artar;bilişsel belirtilerde hafif düzelme.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde bazal ön beyin kolinerjik sinapsları. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP2D6 ve CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?Sinaps aralığındaki asetilkolinesterazı geri dönüşlü kapatır; ayrıca nikotinik reseptörü allosterik olarak uyarır (ikincil etki).
Ne olur?Asetilkolin yıkılmaz, kolinerjik iletim artar → bilişsel belirtilerde hafif düzelme. Periferik etki: bulantı, bradikardi.

Klinik

EndikasyonHafif-orta Alzheimer hastalığı (semptomatik tedavi).
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, iştah ve kilo kaybı, baş dönmesi, uyku hali, bradikardi, senkop, kalp bloğu, nadiren deri reaksiyonları ve nöbet.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; hem ağır böbrek hem karaciğer yetmezliği; CrCl < 9 (ürün bilgisine göre).
EtkileşimlerAntikolinerjikler etkiyi bozar; beta bloker, digoksin, amiodaronla bradikardi; paroksetin, ketokonazol, eritromisin düzeyi artırır; QT uzatan ilaçlar; süksinilkolinle uzamış blok.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında nabız ve kilo izlenir; doz artışı en az 4 hafta arayla.

Erişkin dozu

Uzatılmış salımlı 8 mg/gün (sabah); 4 hafta sonra 16 mg/gün, gerekirse 24 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59En çok 16 mg/gün; yavaş titrasyon.
eGFR 15–29En çok 16 mg/gün (CrCl 15–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl 9–15: en çok 16 mg/gün; < 9: kullanılmaz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde düzey artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yavaş titrasyon.
Child-Pugh BBaşlangıç 4 mg/gün (1 hafta); en çok 16 mg/gün.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Başlangıç 8 mg/gün (uzatılmış salımlı), yavaş artırılır. Bradikardi, senkop, düşme ve kilo kaybı izlenir; böbrek ve karaciğer işlevine göre doz sınırlanır. Antikolinerjiklerle birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP B16sınıf üyesi olarak Kalıcı bradikardi, 2.–3. derece blok, açıklanamayan senkop ve uzun QTc'de kullanılmaz.
  • TIME-to-START B3#sınıf üyesi olarak Erken-orta Alzheimer'da bilişsel belirtiler için kolinesteraz inhibitörü başlanabilir (Delphi uzlaşısı yok).

AGS Beers 2023 senkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon); kilo kaybı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; insan verisi yetersiz.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Beklamengalantamin4 mg efervesan tablet; 8 mg efervesan tablet; 16 mg efervesan tablet; 24 mg efervesan tablet
Reminylgalantamin hidrobromür8 mg uzatilmis salimli kapsul; 400 mg/100 ml oral çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AB06

Gansiklovir

Guanozin analoğu antiviral (CMV DNA polimeraz inhibitörü)

CMV enfeksiyonunun intravenöz tedavisinde kullanılan guanozin analoğu; valgansiklovirin etken biçimidir. Kemik iliği baskılar, böbrek işlevine göre doz ayarı zorunludur.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfekte hücre (CMV) › Çekirdek › Viral DNA replikasyonu › CMV DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kullanılırzinciri uzatırpaketlenipyayılırdGTP (deoksiguanozin trifosfat)DNA'nın yapıtaşı, hücre kinazlarıylayapılırEnfekte hücre içiCMV DNA polimerazıyapıtaşını zincire eklerEnfekte hücre · çekirdekViral DNA zinciriyeni virüs genomuEnfekte hücre · çekirdekYeni CMV virionudoku invazyonu: kolit, pnömoni, nefritYeni CMV virionuGansiklovirtrifosfat:dGTP'nin yerinegeçer⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Analog zincire girer, uzama durur → viral DNA yapılamaz, viral yükdüşer; hastalık ve doku invazyonu gerilemeye başlar.İlk fosforilasyon CMV'nin UL97 kinazıyla yapılır; UL97 mutasyonu dirence yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekMikroorganizma içi
Nerede?CMV ile enfekte hücrenin içinde. Damardan verilir, hücreye girer; ilk fosforilasyonu CMV UL97 kinazı yapar, sonrasını hücre kinazları tamamlar (enfekte hücrede daha çok birikir).
Neye etki eder?Gansiklovir trifosfat, dGTP ile yarışarak CMV DNA polimerazına bağlanır, DNA zincirine girer ve uzamayı durdurur.
Ne olur?Viral DNA yapılamaz → viral yük düşer, doku invazyonu (kolit, pnömoni, nefrit) gerilemeye başlar.

Klinik

EndikasyonCMV hastalığının IV tedavisi (ağır tutulum, oral alamayan hasta, nakil sonrası) ve CMV profilaksisi.
Yan etkilerLökopeni ve nötropeni, trombositopeni, anemi, ateş, flebit, bulantı; teratojenik, karsinojenik ve infertilite potansiyeli; nöbet (imipenemle).
KontrendikasyonGansiklovir ya da asiklovire aşırı duyarlılık; mutlak nötrofil < 500/mm³, trombosit < 25.000/mm³, Hb < 8 g/dL.
EtkileşimlerMikofenolat (miyelosupresyon ve ishal artar), zidovudin, trimetoprim-sülfametoksazol (kemik iliği); imipenem-silastatin (nöbet); nefrotoksik ilaçlar gansiklovir düzeyini artırır.
DikkatTam kan sayımı haftalık (başlangıçta) izlenir. Teratojenik ve karsinojeniktir; gebelikte ve emzirmede kullanılmaz; ilacı hazırlayan personel koruyucu önlem alır. Doz hatasında (özellikle KBH'de) ağır kemik iliği baskısı gelişir.

Erişkin dozu

İndüksiyon: 5 mg/kg IV 12 saatte bir (CrCl ≥ 70), 14-21 gün; idame ya da profilaksi 5 mg/kg günde bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl ≥ 70: indüksiyon 5 mg/kg 12 saatte bir; 50–69: 2,5 mg/kg 12 saatte bir.
eGFR 30–59İndüksiyon: CrCl 25–49: 2,5 mg/kg/gün; idame 1,25 mg/kg/gün.
eGFR 15–29İndüksiyon: CrCl 10–24: 1,25 mg/kg/gün; idame 0,625 mg/kg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: indüksiyon 1,25 mg/kg, idame 0,625 mg/kg, haftada 3 kez.
Hemodiyalizİndüksiyon 1,25 mg/kg, idame 0,625 mg/kg, haftada 3 kez, seans sonrası.
Periton diyaliziHD dozu esas alınır; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikirse sitopeni artar, kalsinörin inhibitörüyle AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine göre doz ayarı şarttır; yaşlıda serum kreatinini GFR'yi olduğundan yüksek gösterir. Nötropeni, trombositopeni ve anemi sık görülür; kan sayımı haftada 2 kez izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır (hayvanda teratojenik); yaşamı tehdit eden CMV'de yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeTedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cymeveneganciclovir500 mg IV infüzyonluk çözelti konsantresi için toz içeren flakon
Gansilorgansiklovir sodyum500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Lotavirgansiklovir sodyum500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Lovsilargansiklovir sodyum50 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Msglovirgansiklovir500 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Siklofordgansiklovir500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Tamovirgansiklovir sodyum500 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EB01

Gefitinib

EGFR tirozin kinaz inhibitörü (1. kuşak, geri dönüşlü)

EGFR ekzon 19 delesyonu ya da L858R mutasyonlu NSCLC'de ilk kuşak EGFR TKİ'si. Tuzaklar: ishal, akneiform döküntü, ILD, ALT artışı; PPI ve H2 bloker emilimi azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · epitel kaynaklı tümör › Tümör hücresinin zarı ve sitoplazması › EGFR hücre içi kinaz alanı › ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkinaz alanınıaçarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerEGF benzeri ligandEGF ya da TGF-α hücre dışından EGFR'yebağlanırHücre dışı · EGFR ligandıEGFR dimerizasyonureseptör zarda çift oluşturur, kinazalanı açılırTümör hücre zarı · EGFREGFR kinaz alanıATP bağlanır, reseptör kuyruğufosforillenirEGFR kinaz alanı · sitoplazmaRAS-MAPK ve PI3K-AKThücre içi çoğalma ve yaşam sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasımutant EGFR ligandsız da sürekli sinyalverirAkciğer tümör dokusuGefitinib: EGFRkinaz ATP cebinigeri dönüşlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP cebi kapanır → reseptör fosforillenmez, çoğalma sinyali kesilir;mutant tümör hücresi küçülür.Normal deri ve bağırsak EGFR'sinin kapanması döküntü ve ishala yol açar. T790M'de etkikaybolur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Akciğer kanseri hücresinin zarındaki EGFR'nin hücre içi kinaz alanında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek sitoplazmadaki ATP cebine ulaşır.
Neye etki eder?EGFR kinaz alanının ATP bağlama cebine geri dönüşlü bağlanır (ekzon 19 delesyonu ve L858R mutantına yüksek afinite).
Ne olur?EGFR otofosforilasyonu durur → RAS-MAPK ve PI3K-AKT kesilir → mutant tümör hücrelerinde çoğalma durur, apoptoz başlar; normal deri ve bağırsak EGFR'sinin kapanması döküntü ve ishal yapar.

Klinik

EndikasyonEGFR aktive edici mutasyonu (ekzon 19 delesyonu, L858R) olan lokal ileri ya da metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri.
Yan etkilerİshal, akneiform döküntü, kuru cilt, paronişi, stomatit, iştah kaybı, bulantı, ALT-AST artışı, konjonktivit; nadiren ILD (ciddi), hepatit, GİS kanama, kornea erozyonu.
KontrendikasyonGefitiniba aşırı duyarlılık; emzirme.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin) düzeyi düşürür (doz artırılır); güçlü inhibitörler düzeyi artırır. PPI ve H2 blokerler mide pH'sını yükselterek emilimi azaltır (kaçınılır). Varfarinde INR artabilir.
DikkatYeni ya da kötüleşen dispne ve öksürükte ILD düşünülür, ilaç kesilir. Karaciğer enzimleri düzenli izlenir; ishal için loperamid ve hidrasyon önerilir. Yemekle ya da aç alınabilir.

Erişkin dozu

250 mg/gün tek doz (yemekle ya da aç). Toksisitede 1–2 hafta ara verilip aynı dozla yeniden başlanır. Güçlü CYP3A4 indükleyicisiyle 500 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; CrCl < 20 mL/dk'da veri sınırlı, dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %90 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; ishale bağlı dehidratasyon ve prerenal AKİ olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BDoz ayarı belirtilmemiş; enzimler sık izlenir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda ishal ve dehidratasyon böbrek işlevini bozabilir, düşme riski artar; ILD için dispne ve öksürük sorgulanır. PPI ve H2 blokerler emilimi bozar; gereksizse kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 2 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirme kontrendikedir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Gefiragefitinib250 mg film kapli tablet
İressagefitinib250 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AB04

Gemfibrozil

Fibrat (PPAR-α agonisti)

PPAR-α'yı uyararak trigliseridi düşüren, HDL'yi artıran fibrat; ağır hipertrigliseridemide pankreatit önlemi. Statinle miyopati-rabdomiyoliz riski (özellikle simvastatin, kontrendike) ve CrCl < 30'da kontrendikasyon tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · karaciğer › Hepatosit çekirdeği › Çekirdek reseptörü › PPAR-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)gen ifadesinideğiştirir+enzim yapımınıartırırtrigliseridiyıkarPPAR-αhepatosit çekirdeğinde yağ asitleriyleuyarılan, lipid metabolizma genleriniyöneten reseptörHepatosit · çekirdekGen ifadesilipoprotein lipaz artar, apo C-IIIazalırHepatosit · çekirdekLipoprotein lipazkapiller endotelinde VLDL ve kilomikrontrigliseridini yıkarKapiller endotel yüzeyiVLDL trigliseridiyıkım artınca plazma düzeyi düşerKan · plazmaGemfibrozil:PPAR-α'yıuyarır, TGyıkımını artırır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: PPAR-α uyarılır → lipoprotein lipaz artar, apo C-III azalır;trigliserid düşer, HDL artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Karaciğer hücresinin çekirdeğinde (hepatosit) ve kas ile yağ dokusunda. Oral emilir, kandan hücre içine girer, çekirdek reseptörüne bağlanır.
Neye etki eder?PPAR-α çekirdek reseptörünü uyarır; lipoprotein lipaz ve yağ asidi oksidasyonu genlerini artırır, apo C-III yapımını azaltır.
Ne olur?VLDL trigliseridinin yıkımı artar, karaciğerde VLDL yapımı azalır → plazma trigliserid %30–50 düşer, HDL yükselir; LDL az değişir.

Klinik

EndikasyonAğır hipertrigliseridemi (pankreatit riski), karma dislipidemi ve statin kullanılamayan yüksek riskli hastada dislipidemi.
Yan etkilerDispepsi, karın ağrısı, bulantı, safra taşı, transaminaz yükselmesi, miyopati, baş dönmesi, döküntü, nadiren rabdomiyoliz; kreatinin yükselmesi.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (eGFR < 30), karaciğer yetmezliği ve primer biliyer siroz, safra kesesi hastalığı, repaglinid ve simvastatin kullanımı, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerStatinlerle miyopati ve rabdomiyoliz riski (simvastatin ve lovastatinle kontrendike; pravastatinle daha az); varfarin etkisini artırır (INR); repaglinid düzeyini artırır (kontrendike); sülfonilüreyle hipoglisemi.
DikkatBöbrek yetmezliği ve yaşlıda miyopati riski yüksektir. Safra taşı belirtisinde kesilir. Varfarinle INR sık izlenir.

Erişkin dozu

600 mg günde 2 kez, yemekten 30 dk önce (tek doz 1200 mg ya da ikiye bölünür).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: 600 mg günde 2 kez.
eGFR 30–59eGFR 30–59: 600 mg/gün ile başlanır, miyopati izlenir.
eGFR 15–29eGFR < 30: kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike.
Periton diyaliziKontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (protein bağlanması yüksek).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin yükselmesi ve rabdomiyolizde AKI; böbrek işlevi izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif yetmezlikte dikkatle; transaminazlar izlenir.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda miyopati ve rabdomiyoliz riski artar; statinle (özellikle simvastatin) birlikte kullanılmaz. Böbrek işlevi (CrCl), safra taşı belirtileri ve varfarinle INR izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; yeterli insan verisi yok. Ağır hipertrigliseridemide pankreatit riski için diyet ve alternatif değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lopidgemfibrozil600 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01BC05

Gemsitabin

Pirimidin antimetaboliti (nükleozit analoğu)

DNA zincirine yanlış nükleotid olarak girip DNA sentezini durduran sitotoksik ilaç; pankreas, akciğer, mesane ve meme kanserlerinde kullanılır; nadir ama ağır TMA (HÜS) yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre çoğalması › Bölünen tümör hücresi (S fazı) › Çekirdek · DNA replikasyonu › DNA polimeraz ve ribonükleotid redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)fosforillenirpolimeraz eklerDNA kopyasınıtamamlarDeoksisitidinDNA bazlarından birinin nükleozidiHücre içi · sitoplazmadCTPDNA'ya girmeye hazır trifosfatÇekirdek · nükleotid havuzuDNA zincirinin uzamasıpolimeraz yeni zincire nükleotid eklerÇekirdek · replikasyon çatalıHücre çoğalmasıS fazında DNA kopyalanır, hücre bölünürBölünen hücreGemsitabin: dCTPyerine DNA'yagirip zinciridurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sahte nükleotid DNA'ya eklenir, zincir durur → bölünen hücre ölür;TMA ve proteinüri izlenir.Endotel hasarı ile ilaç ilişkili TMA yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Bölünen hücrenin çekirdeğinde. Damardan verilir, nükleozit taşıyıcılarıyla hücreye girer ve hücre içinde fosforillenerek aktifleşir.
Neye etki eder?Aktif dFdCTP, dCTP yerine DNA'ya eklenir ve zinciri bir nükleotid sonra durdurur; dFdCDP ribonükleotid redüktazı da inhibe eder.
Ne olur?DNA uzaması durur, dCTP havuzu azalır → S fazındaki hücre apoptoza gider. Böbrekte endotel hasarı ile TMA yapabilir.

Klinik

EndikasyonPankreas adenokanseri, küçük hücreli dışı akciğer kanseri, mesane (sistemik ve intravezikal), meme ve over kanserleri, safra yolu tümörleri.
Yan etkilerKemik iliği baskısı (nötropeni, trombositopeni, anemi), bulantı, transaminaz artışı, ateş ve grip benzeri tablo, ödem, döküntü, pnömonit; nadir ama ağır TMA/HÜS (hipertansiyon, proteinüri, AKI).
KontrendikasyonGemsitabine aşırı duyarlılık, emzirme; gebelikte kullanılmaz.
EtkileşimlerRadyoterapi ile eş zamanlı ağır toksisite; sisplatinle böbrek ve işitme toksisitesi artabilir; canlı aşılar kullanılmaz.
DikkatKümülatif doza bağlı TMA riski: hipertansiyon, proteinüri, trombositopeni, şistosit, kreatinin artışı ve LDH yükselmesinde ilaç kesilir. Etkili kontrasepsiyon gerekir (teratojen). Gebelik ve emzirmede kullanılmaz.

Erişkin dozu

Genellikle 1000–1250 mg/m² IV (30 dakika); 21 ya da 28 günlük döngüde 1., 8. (ve 15.) günlerde verilir. Rejime ve endikasyona göre değişir; kemik iliği durumuna göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Genellikle ayar gerekmez; kreatinin ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29eGFR < 30'da veri sınırlı; metaboliti dFdU birikir, doz azaltımı onkolojiyle kararlaştırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; doz azaltımı onkolojiyle kararlaştırılır.
HemodiyalizHD seansı sonrası verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen (HD: dFdU kısmen; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTMA ve HÜS (kümülatif doz), proteinüri, hipertansiyon; kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; bilirubin yüksekse başlangıç dozu azaltılır.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu azaltılır; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CResmi öneri yok; bilirubin yüksekliğinde doz azaltılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kemik iliği baskılanması, ateşli nötropeni, yorgunluk, pulmoner toksisite ve TMA riski; her kür öncesi kan sayımı, kreatinin ve karaciğer testleri bakılır. Doz azaltımı kemik iliği ve böbrek işlevine göre onkolojiyle birlikte yapılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojen; kullanılmaz. Etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Gemcitabine Hospiragemsitabin hidroklorür2 g/52,6 ml infüzyon için konsantre çözelti
Gemcitabine Kabigemsitabin hcl1 g infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Gemfulgemsitabin hidroklorür200 mg/5 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti; 1000 mg/25 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti
Gemkogemsitabin hidroklorür200 mg IV inf, icin liyofilize toz iceren flakon; 1000 mg IV inf, icin liyofilize toz iceren flakon; 1400 mg IV inf, icin liyofilize toz iceren flakon; 2000 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Gemsibingemsitabin1 g IV infüzyon icin liyofilize toz iceren flakon; 200 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Gemtugemsitabin hidroklorür200 mg/2 ml konsantre infüzyon çözeltısı; 1000 mg/10 ml konsantre infüzyon çözeltısı; 2000 mg/20 ml konsantre infüzyon çözeltısı
Gesitagemsitabin hidroklorür · gemsitabin hcl200 mg/20 ml konsantre infüzyonluk çözelti; 200 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 500 mg/50 ml konsantre infüzyonluk çözelti; 1000 mg/100 ml konsantre infüzyonluk çözelti; 1000 mg/25 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 2000 mg/50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Pegibisingemsitabin hidroklorür2000 mg/ 50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Sitagemgemsitabin hidroklorür1 g IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon; 2 g IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon; 200 mg IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01GB03

Gentamisin

Aminoglikozid antibiyotik

Bakteri ribozomunun 30S alt birimine bağlanarak bakterisidal etki eden aminoglikozid; gram-negatif ve sinerjik enterokok-stafilokok tedavisinde kullanılır, nefrotoksik ve ototoksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (aerob gram-negatif) › Bakteri sitoplazması · ribozom › 30S ribozom alt birimi › 16S rRNA (A bölgesi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kodonu doğruokuraminoasidi eklerprotein hücreyisürdürürmRNA ribozoma bağlanır30S alt birimi kodonları okumaya başlarBakteri ribozomu · 30SDoğru aminoasil-tRNA eşleşirkodona uygun aminoasit seçilirRibozom · A bölgesiProtein zinciri uzarişlevsel bakteri proteini oluşurBakteri sitoplazmasıBakteri yaşar ve çoğalırsağlam proteinler zarı ve enzimlerisürdürürBakteri hücresiGentamisin:30S'e bağlanır,kodon okumasınıbozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hatalı proteinler yapılır, zar geçirgenliği bozulur → hızlı bakteriölümü; aynı mekanizma insanda tübül hücresi ve iç kulak tüy hücresinde toksisiteyapar.Proksimal tübül hücresinde (megalinle alınıp) birikir; ATN ve Fanconi benzeri tablo yapar.Ototoksisite geri dönüşsüzdür. Etki doz piki, toksisite çukur düzeyle ilişkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. İlaç kanda serbest dolaşır; dış zardan porinlerle, iç zardan enerjiye bağlı (oksijen gerektiren) taşınmayla girer.
Neye etki eder?30S alt birimin 16S rRNA'sına (A bölgesi) bağlanır; kodon-antikodon eşleşmesi bozulur, yanlış aminoasit eklenir.
Ne olur?Bozuk proteinler zara girip geçirgenliği artırır → hızlı bakteri ölümü. İnsanda tübül hücresinde ve iç kulak tüy hücresinde birikip toksisite yapar.

Klinik

EndikasyonAğır gram-negatif enfeksiyon, bakteriyemi, piyelonefrit, enterokok endokarditinde sinerji, periton diyalizi peritonitinde intraperitoneal kullanım; topikal göz-deri preparatları.
Yan etkilerNefrotoksisite (ATN, genellikle non-oligürik), kalıcı koklear ve vestibüler ototoksisite, nöromüsküler blokaj, hipomagnezemi-hipokalemi.
KontrendikasyonAminoglikozid aşırı duyarlılığı, miyastenia gravis (göreli); gebelikte fetal sekizinci sinir hasarı nedeniyle kaçınılır.
EtkileşimlerLoop diüretikler (özellikle furosemid, etakrinik asit) ototoksisiteyi, vankomisin, amfoterisin B, siklosporin, takrolimus, sisplatin ve kontrast madde nefrotoksisiteyi artırır; nöromüsküler blokerlerle blokaj uzar.
DikkatDüzey ve kreatinin izlemi şarttır; tedavi süresi mümkün olduğunca kısa tutulur (genellikle ≤ 7 gün). İşitme kaybı ve denge bozukluğu bildirimi önemsenir. Gebelikte kaçınılır.

Erişkin dozu

5-7 mg/kg/gün tek doz (30-60 dk infüzyon; ideal ya da düzeltilmiş ağırlık); hedef pik yaklaşık 16-24 mg/L, çukur < 1 mg/L. Sinerji amacıyla endokarditte 1 mg/kg 8-12 saatte bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 605–7 mg/kg 24 saatte bir; çukur < 1 mg/L, kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Aralık 36 saate uzatılır; düzeye göre ayarla, yükleme tam verilir.
eGFR 15–29Aralık 48 saat ya da düzeye göre; yükleme dozu tam verilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Mümkünse kaçın; kullanılacaksa tek yükleme, sonra düzeye göre yeniden doz.
HemodiyalizSeans sonrası verilir; doz seans öncesi düzeye göre ayarlanır.
Periton diyaliziVeri sınırlı; düzeye göre dozlanır, sistemik emilim olur.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (önemli ölçüde); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoza ve süreye bağlı proksimal tübül ATN'si (non-oligürik), vestibüler ve koklear toksisite, hipomagnezemi, hipokalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar yok; böbrek işlevi ve düzey izlenir.
Child-Pugh BAyar yok; sirozda ATN/HRS riski, düzeyle dikkatle.
Child-Pugh CDüzeyle dikkatle; hepatorenal sendrom riski yüksek.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda KrKl serum kreatininden fazla düşük olduğundan doz KrKl'e göre ayarlanır; düzey izlemi şart. Nefrotoksisite, vestibüler ve işitme toksisitesi riski yüksek; kıvrım diüretiği, vankomisinle kaçın, süreyi kısa tut.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: fetal 8. kraniyal sinir (işitme) toksisitesi; yaşamı tehdit eden enfeksiyonda yarar-risk ile, düzey izleyerek.
EmzirmeSüte az geçer, emilimi zayıf; kısa süreli kullanımda genellikle uyumlu; bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Genmisingentamicin sülfat · gentamisin sülfat40 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 80 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 160 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Gensifgentamicin20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeern ampul; 40 mg/ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeern ampul; 80 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeern ampul
Gentagentamicin · gentamisin20 mg/ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 40 mg/ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 80 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 120 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 160 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Gentamedgentamicin20 mg 1 ampul; 40 mg 1 ampul; 80 mg 1 ampul
Gentasilingentamisin80 mg enjektabl ampul
Gentasilin Enjektabl Ampulgentamisin
Gentasilin Pediatrik Ampulgentamisin
Genthavergentamisin20 mg/2 ml ampul; 40 mg/ml IM/IV infüzyonluk çözelti; 80 mg/2 ml IM/IV infüzyonluk çözelti; 120 mg IM/IV infüzyonluk çözelti; 160 mg/2 ml IM/IV infüzyonluk çözelti
Gentreksgentamicin · gentamisin40 mg 1 ampul; 80 mg / 2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 120 mg / 2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 160 mg / 2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Getamisingentamisin sülfat80 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 120 mg/2 ml IM/IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul; 160 mg/2 ml IM/IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul
Turktipsan Gentamisin Sülfatgentamisin sülfat20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 40 mg/ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 80 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Glekaprevir

NS3/4A proteaz inhibitörü (HCV; pibrentasvirle sabit doz kombinasyon)

HCV NS3/4A proteazını bloke eden pan-genotipik antiviral; pibrentasvirle sabit dozlu kombinasyon halinde 8–12 haftalık tedavi sağlar ve evre 4–5 KBH ve diyalizde de kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · sitoplazma › Viral poliprotein kesim yeri › HCV NS3/4A serin proteaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NS3/4A proteazkeserNS5A kompleksikurarNS5B polimerazRNA'yı çoğaltırHCV RNA ve poliproteinkonak ribozomunda tek poliproteinyapılırHCV RNA · hepatosit içiOlgun viral proteinlerNS3/4A proteaz ile kesilirViral proteinler · sitoplazmaReplikasyon kompleksiNS5A ile kurulurER zarı · replikasyon kompleksiYeni viral RNA ve virionNS5B polimeraz kopyalarYeni HCV RNA · virionGlekaprevir:NS3/4Aproteazınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein kesilemez → olgun viral proteinler oluşmaz;pibrentasvirle birlikte replikasyon kompleksi de kapatılır ve viremi kaybolur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre içi organel
Nerede?Hepatositin içinde, viral poliproteinin işlendiği yerde. Ağızdan alınır, kanla karaciğere ulaşıp hepatosite girer; safra yoluyla atılır.
Neye etki eder?HCV NS3/4A serin proteaz: aktif bölgesine bağlanıp poliproteini kesmesini engeller. Pibrentasvirle (NS5A) birlikte iki hedef kapatılır.
Ne olur?Poliprotein kesilemez → olgun viral proteinler oluşmaz → viremi kaybolur. Böbrek işlevinden bağımsızdır, böbrek yetmezliğinde doz ayarı gerekmez.

Klinik

EndikasyonGenotip 1–6 kronik hepatit C; evre 4–5 KBH ve diyaliz bağımlı hastalar (EXPEDITION-4), böbrek nakli.
Yan etkilerBaş ağrısı, yorgunluk, bulantı, ishal, kaşıntı; HBV reaktivasyonu.
KontrendikasyonChild-Pugh C karaciğer yetmezliği; atazanavir, rifampisin. AB KÜB ayrıca: atorvastatin, simvastatin, dabigatran etekzilat, etinilestradiol içeren ürünler ve güçlü P-gp/CYP3A indükleyicileri (karbamazepin, sarı kantaron vb.); ABD etiketi: atazanavir ve rifampisin.
EtkileşimlerAtazanavir ve rifampisin ile birlikte kullanılmaz; karbamazepin, sarı kantaron düzeyi düşürür; statinler, siklosporin (günde 100 mg üzeri önerilmez), dabigatran düzeyi artar.
DikkatBaşlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır. Nakil hastasında CNI düzeyi izlenir; takrolimus için doz ayarı gerekmeyebilir. Hamilelik verisi sınırlıdır. Evre 4–5 KBH ve diyalizde ilk tercihlerdendir.

Erişkin dozu

Glekaprevir 300 mg + pibrentasvir 120 mg (üç adet 100/40 mg tablet), günde bir, yemekle birlikte; 8–12 hafta (genotip ve önceki tedaviye göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (evre 4–5 KBH'de çalışıldı).
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ve PD ile uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÖnerilmez.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Statin (atorvastatin, simvastatin), dabigatran, atazanavir ve rifampisin etkileşimleri yaşlıda sık sorun olur. Başlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır, HBV reaktivasyonu izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeterli insan verisi yok; HCV tedavisi genellikle doğum sonrasına ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk bireysel değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Maviret

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BB01

Glibenklamid

Sülfonilüre (2. kuşak, uzun etkili)

β hücresinin KATP kanalını kapatıp insülin salgılatan sülfonilüre; tip 2 diyabette kullanılır. Aktif metabolitleri böbrekte birikir; yaşlıda ve böbrek yetmezliğinde ağır, uzayan hipoglisemi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas › β hücresi › β hücresi zarı › KATP kanalı (SUR1 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücrede ATPüretirkanalı kapatır+zarı depolarizeedergranül salgısınıtetiklerKan glukozuyemekle yükselir, GLUT2 ile β hücresinegirerKan · glukozATP/ADP oranı artarβ hücresinde glukoz metabolizması ATPüretirβ hücresi · sitoplazmaKATP kanalı (SUR1/Kir6.2)ATP bağlayınca kapanan potasyum kanalıβ hücresi · KATP kanalıDepolarizasyon ve Ca²⁺ girişivoltaja duyarlı Ca²⁺ kanalları açılırβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgısıinsülin granülleri zarla kaynaşır,insülin kana geçerβ hücresi · insülin granülüGlibenklamid:KATP kanalını βhücresindekapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: KATP kanalı glukozdan bağımsız kapanır → β hücresi depolarize olur,Ca²⁺ girer → insülin artar; glukoz düşükken de salgı sürer, hipoglisemi riskivardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas adacığında β hücresinin zarında. İlaç emilip kanla gelir; hücreye girmeden zar yüzündeki SUR1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?KATP kanalının SUR1 alt birimine bağlanıp kanalı kapatır; kanal glukozdan bağımsız kapalı kalır.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → insülin salgısı artar; glukoz düşükken de salgı sürdüğü için hipoglisemi riski vardır.

Klinik

EndikasyonDiyet ve egzersize yetersiz yanıtlı tip 2 diyabet; genellikle metformin ile birlikte kullanılır.
Yan etkilerHipoglisemi (yaşlı ve böbrek yetmezliğinde ağır, uzayan), kilo artışı, bulantı, cilt döküntüsü; nadiren hiponatremi, G6PD eksikliğinde hemolitik anemi.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, diyabetik ketoasidoz, ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği, gebelik ve emzirme, sülfonilüre ya da sülfonamid aşırı duyarlılığı. Bosentan ile birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerFlukonazol, sülfonamidler ve fibratlar hipoglisemiyi artırır; beta blokerler hipoglisemi belirtilerini maskeler; rifampisin düzeyi düşürür; alkol hipoglisemi yapar. Bosentanla karaciğer toksisitesi riski nedeniyle birlikte verilmez.
DikkatHipoglisemiye en yatkın sülfonilüredir; yaşlıda ve eGFR < 60'ta kaçınılır, gliklazid, DPP-4 inhibitörü ya da başka sınıf tercih edilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 2,5–5 mg/gün kahvaltıyla (yaşlıda kaçınılır); gerekirse en çok 15 mg/gün; 10 mg üstü bölünür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; düşük dozla başla, hipoglisemiyi sık izle.
eGFR 30–59Kaçınılır (aktif metabolitler birikir, uzun hipoglisemi); başka sınıfa geç.
eGFR 15–29Kullanılmaz (ağır hipoglisemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; insülin ya da DPP-4 inhibitörü seç.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde birikerek ağır, uzamış hipoglisemi yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; hipoglisemiyi sık izle.
Child-Pugh BKaçınılır (metabolizma ve glukoneogenez bozuk, hipoglisemi riski yüksek).
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır: uzun etkili, aktif metabolitler uzayan hipoglisemi yapar (düşme, deliryum, yatış). Kırılgan yaşlıda hedefi gevşet (HbA1c < %8); DPP-4 inhibitörü, linagliptin ya da gliklazide geç; kullanılırsa 1,25–2,5 mg ile başla.

  • TIME-to-STOP G4 Uzamış hipoglisemi nedeniyle tip 2 diyabette kullanılmaz; daha güvenli seçenek tercih edilir.
  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi yapan ilaçla sıkı hedef (HbA1c < %7) kısa yaşam beklentisi, düşme ya da bilişsel bozulmada izlenmez.

AGS Beers 2023 yaşlıda kaçınılır; sülfonilürelerin en yüksek hipoglisemi riski glibenklamidde (uzun etkili).

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).
EmzirmeSüte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dianormglibenclamide5 mg 100 tablet
Diyabenglibenclamide3,5 mg tablet
Diyaben Tabletglibenclamide
Gentisod Drajeglibenklamid
Glibenglibenklamid2,5 mg tablet; 5 mg tablet
Orabetikglibenklamid5 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Duplax, İnsucomb

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BB09

Gliklazid

Sülfonilüre (2. kuşak)

β hücresinin KATP kanalını kapatıp insülin salgılatan sülfonilüre; uzun salımlı formu günde tek dozdur. Aktif metabolit yoktur ve glibenklamide göre daha az hipoglisemi yapar; ağır böbrek yetmezliğinde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas › β hücresi › β hücresi zarı › KATP kanalı (SUR1 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücrede ATPüretirkanalı kapatır+zarı depolarizeedergranül salgısınıtetiklerKan glukozuyemekle yükselir, GLUT2 ile β hücresinegirerKan · glukozATP/ADP oranı artarβ hücresinde glukoz metabolizması ATPüretirβ hücresi · sitoplazmaKATP kanalı (SUR1/Kir6.2)ATP bağlayınca kapanan potasyum kanalıβ hücresi · KATP kanalıDepolarizasyon ve Ca²⁺ girişivoltaja duyarlı Ca²⁺ kanalları açılırβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgısıinsülin granülleri zarla kaynaşır,insülin kana geçerβ hücresi · insülin granülüGliklazid: KATPkanalını βhücresindekapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: KATP kanalı glukozdan bağımsız kapanır → β hücresi depolarize olur,Ca²⁺ girer → insülin artar; glukoz düşükken de salgı sürer, hipoglisemi riskivardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas adacığında β hücresinin zarında. İlaç emilip kanla gelir; hücreye girmeden zar yüzündeki SUR1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?KATP kanalının SUR1 alt birimine bağlanıp kanalı kapatır; kanal glukozdan bağımsız kapalı kalır.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → insülin salgısı artar; glukoz düşükken de salgı sürdüğü için hipoglisemi riski vardır.

Klinik

EndikasyonDiyet ve egzersize yetersiz yanıtlı tip 2 diyabet; genellikle metformin ile birlikte kullanılır.
Yan etkilerHipoglisemi (yaşlı ve böbrek yetmezliğinde ağır, uzayan), kilo artışı, bulantı, cilt döküntüsü; nadiren hiponatremi, G6PD eksikliğinde hemolitik anemi.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, diyabetik ketoasidoz, ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği, gebelik ve emzirme, sülfonilüre ya da sülfonamid aşırı duyarlılığı. Mikonazol ile birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerFlukonazol, sülfonamidler ve fibratlar hipoglisemiyi artırır; beta blokerler hipoglisemi belirtilerini maskeler; rifampisin düzeyi düşürür; alkol hipoglisemi yapar. Mikonazolle hipoglisemi ağır olabilir.
DikkatUzun salımlı tablet bütün yutulur; kahvaltıyla alınır. Yaşlıda sülfonilürelerden tercih edilen üyedir.

Erişkin dozu

Uzun salımlı: 30 mg/gün ile başla, gerekirse en çok 120 mg günde 1 kez (kahvaltıyla). Standart tablet: 80–320 mg/gün bölünür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük dozla başla, hipoglisemiyi izle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (ağır böbrek yetmezliğinde kontrendike); insülin ya da DPP-4 inhibitörü seç.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; insülin ya da DPP-4 inhibitörü seç.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde hipoglisemi riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; hipoglisemiyi sık izle.
Child-Pugh BKaçınılır (metabolizma ve glukoneogenez bozuk, hipoglisemi riski yüksek).
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Sülfonilürelerden yaşlıda daha az hipoglisemi yapan seçenektir (aktif metabolit yok). 30 mg uzun salımlı ile başla, yemekle al; hipoglisemiyi sık sor. Kırılganda hedefi gevşet; eGFR < 30 ya da yemek düzensizliğinde başka sınıfa geç.

  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi yapan ilaçla sıkı hedef (HbA1c < %7) kısa yaşam beklentisi, düşme ya da bilişsel bozulmada izlenmez.

AGS Beers 2023 sülfonilüreler sınıf olarak kaçınılır; kullanılacaksa hipoglisemi izlemi şarttır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).
EmzirmeSüte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-gliklazgliklazid30 mg mr tablet
Betanormgliklazid80 mg tablet
Betanorm Mrgliklazid30 mg değiştirilmiş salimli tablet; 60 mg tablet
Diaklazidgliklazid30 mg mr tablet
Diaklazid Mrgliklazid30 mg tablet
Dialive Mrgliklazid30 mg değıştırılmış salimli tablet; 60 mg değiştirilmiş salimli tablet
Diamicron Mrgliclazide30 mg tablet; 60 mg tablet
Efikas Mrgliklazid30 mg mr tablet; 60 mg değıştırılmış salimli bölünebılır tablet
Glicla Mrgliklazid30 mg değıştırılmış salimli tablet; 60 mg değıştırılmış salimli tablet
Glumikrongliclazide80 mg 100 tablet; 80 mg tablet
Medlazid Mrgliklazid30 mg uzatılmış salimli tablet (insuton 30 mg mr tablet); 60 mg uzatılmış salimli tablet
Mellidys Mrgliclazide30 mg modifiye salim tablet
Oramikrongliclazide80 mg 100 tablet; 80 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Duodia, Duodia 80, Glifor Plus

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03BB06

Glikopironyum bromür

Uzun etkili antimuskarinik bronkodilatör (LAMA)

Günde tek doz inhale LAMA; KOAH idamesinde kullanılır. Böbrekle atılır, ağır yetmezlikte maruziyeti artar; antikolinerjik yan etkiler tiotropiumla benzerdir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Bronş düz kası ve submukoza bezi › Hücre zarı (dış yüzey) › M3 muskarinik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu açarkası kasarVagal uyarıparasempatik sinir ucundan asetilkolinsalınırVagal sinir ucu · sinapsM3 reseptörübronş düz kası zarında Gq proteininebağlı reseptörBronş düz kası · M3Hücre içi Ca²⁺ artışıIP₃ depolardan Ca²⁺ çıkarırDüz kas hücresi içiBronkokonstriksiyondüz kas kasılır, mukus salgısı artarBronş duvarıGlikopironyum:M3 reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 kapanır → asetilkolin kası kasamaz; bronş genişler ve etki gündetek dozla sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Bronş düz kasında ve submukoza bezlerinde. İnhale toz hava yoluna ulaşır; kuaterner amonyum olduğundan kana ve beyne az geçer.
Neye etki eder?M3 muskarinik reseptöre bağlanıp asetilkolini engeller; M3'ten yavaş ayrılır, M2'den hızlı ayrılır.
Ne olur?Vagal bronkokonstriksiyon ve mukus artışı baskılanır → bronş genişler, nefes darlığı ve alevlenme azalır; etki 24 saat sürer.

Klinik

EndikasyonKOAH'ta semptomları azaltmak için idame bronkodilatör tedavi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, idrar yolu enfeksiyonu, nazofarenjit, baş ağrısı, uykusuzluk, idrar retansiyonu, taşikardi; nadiren glokom alevlenmesi, paradoksal bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjiklerle birlikte antikolinerjik yük artar; kuaterner amonyumdur, organik katyon taşıyıcı inhibitörleri (simetidin) düzeyi biraz artırır.
DikkatDar açılı glokom, prostat büyümesi ve mesane çıkış darlığında dikkat. Kapsül yalnız cihazla soluk yoluyla alınır.

Erişkin dozu

Erişkin: 44 mcg (kapsül içeriği) günde 1 kez inhalasyon.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; antikolinerjik yan etkiler izlenir.
eGFR 15–29Dikkatle kullan; maruziyet artar, yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle kullan; yan etkiler yakından izlenir.
HemodiyalizDikkatle kullan; maruziyet artar, ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri sınırlı (az miktar). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ağırlıklı böbrekle atılır, dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Standart dozla başlanır. Ağız kuruluğu, idrar retansiyonu, taşikardi ve bulanık görme izlenir; prostat büyümesi ve glokomda dikkat. Düşük eGFR'de maruziyet artar. İnhaler tekniği kontrol edilir.

  • TIME-to-STOP D1sınıf üyesi olarak Dar açılı glokom ya da mesane çıkış obstrüksiyonunda antimuskarinik bronkodilatör kullanılmaz.
  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak Hafif-orta KOAH'ta düzenli inhale antikolinerjik bronkodilatör önerilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; yarar riskten fazlaysa kullanılır, zorunlu olmadıkça kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirilir, emilimi düşük olduğundan kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aglikoglikopironyum bromür50 mcg inhalasyon tozu
Gliheroglikopironyum bromür50 mcg inhalasyon tozu
Gliniumglikopironyum bromür50 mcg inhalasyon tozu
Sebralerglikopironyum bromür50 mcg inhalasyon tozu

Kombinasyon ürünleri (7): Agliko Plus, Bevrolix, Breztri Aerosphere, Coseblar, Glindair, Glinium Plus, Lafame

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BB12

Glimepirid

Sülfonilüre (3. kuşak)

β hücresinin KATP kanalını kapatıp insülin salgılatan, günde tek doz sülfonilüre; tip 2 diyabette kullanılır. Aktif metaboliti böbrekten atılır; yaşlıda ve böbrek yetmezliğinde uzayan hipoglisemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas › β hücresi › β hücresi zarı › KATP kanalı (SUR1 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücrede ATPüretirkanalı kapatır+zarı depolarizeedergranül salgısınıtetiklerKan glukozuyemekle yükselir, GLUT2 ile β hücresinegirerKan · glukozATP/ADP oranı artarβ hücresinde glukoz metabolizması ATPüretirβ hücresi · sitoplazmaKATP kanalı (SUR1/Kir6.2)ATP bağlayınca kapanan potasyum kanalıβ hücresi · KATP kanalıDepolarizasyon ve Ca²⁺ girişivoltaja duyarlı Ca²⁺ kanalları açılırβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgısıinsülin granülleri zarla kaynaşır,insülin kana geçerβ hücresi · insülin granülüGlimepirid: KATPkanalını βhücresindekapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: KATP kanalı glukozdan bağımsız kapanır → β hücresi depolarize olur,Ca²⁺ girer → insülin artar; glukoz düşükken de salgı sürer, hipoglisemi riskivardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas adacığında β hücresinin zarında. İlaç emilip kanla gelir; hücreye girmeden zar yüzündeki SUR1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?KATP kanalının SUR1 alt birimine bağlanıp kanalı kapatır; kanal glukozdan bağımsız kapalı kalır.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → insülin salgısı artar; glukoz düşükken de salgı sürdüğü için hipoglisemi riski vardır.

Klinik

EndikasyonDiyet ve egzersize yetersiz yanıtlı tip 2 diyabet; metformin ya da insülinle birlikte kullanılabilir.
Yan etkilerHipoglisemi (yaşlı ve böbrek yetmezliğinde ağır, uzayan), kilo artışı, bulantı, cilt döküntüsü; nadiren hiponatremi, G6PD eksikliğinde hemolitik anemi.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, diyabetik ketoasidoz, ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği, gebelik ve emzirme, sülfonilüre ya da sülfonamid aşırı duyarlılığı.
EtkileşimlerFlukonazol, sülfonamidler ve fibratlar hipoglisemiyi artırır; beta blokerler hipoglisemi belirtilerini maskeler; rifampisin düzeyi düşürür; alkol hipoglisemi yapar. CYP2C9 inhibitörleri düzeyi artırır.
DikkatGünde tek doz, kahvaltıyla; yemek atlanırsa atlanır. Başlangıçta 1 mg ile başlanır ve yavaş artırılır.

Erişkin dozu

Başlangıç 1–2 mg/gün kahvaltıyla; 1–2 haftada bir 1–2 mg artırılır; en çok 6 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 1 mg ile başla.
eGFR 30–591 mg ile başla, dikkatle titre et (aktif metabolit birikir).
eGFR 15–29Kullanılmaz (ağır yetmezlikte kontrendike); insülin ya da DPP-4 inhibitörü seç.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; insülin ya da DPP-4 inhibitörü seç.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde aktif metabolit birikip ağır hipoglisemi yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; hipoglisemiyi sık izle.
Child-Pugh BKaçınılır (metabolizma ve glukoneogenez bozuk, hipoglisemi riski yüksek).
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipoglisemi riski yüksektir (aktif metabolit, uzun etki): 1 mg ile başla, yavaş artır, böbrek işlevine bak. Kırılganda hedefi gevşet (HbA1c < %8); düzensiz beslenmede ya da eGFR < 30'da verme.

  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi yapan ilaçla sıkı hedef (HbA1c < %7) kısa yaşam beklentisi, düşme ya da bilişsel bozulmada izlenmez.

AGS Beers 2023 sülfonilüreler kaçınılır; glimepirid uzun etkili olduğundan kısa etkili glipizid tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).
EmzirmeSüte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Amarylglimepirid1 mg tablet; 2 mg tablet; 3 mg tablet; 4 mg tablet; 6 mg tablet
Diamepridglimepiride1 mg tablet; 2 mg tablet; 3 mg tablet; 4 mg tablet
Glimaxglimepiride1 mg tablet; 2 mg tablet; 3 mg tablet; 4 mg tablet
Insupridglimepirid2 mg tablet
İnsupridglimepirid3 mg tablet; 4 mg tablet
Mepiriksglimepiride1 mg tablet; 2 mg tablet; 3 mg tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BB07

Glipizid

Sülfonilüre (2. kuşak, kısa etkili)

β hücresinin KATP kanalını kapatıp insülin salgılatan kısa etkili sülfonilüre; tip 2 diyabette kullanılır. Metabolitleri inaktiftir, yaşlıda ve böbrekte glibenklamide göre güvenlidir; yine de hipoglisemi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas › β hücresi › β hücresi zarı › KATP kanalı (SUR1 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücrede ATPüretirkanalı kapatır+zarı depolarizeedergranül salgısınıtetiklerKan glukozuyemekle yükselir, GLUT2 ile β hücresinegirerKan · glukozATP/ADP oranı artarβ hücresinde glukoz metabolizması ATPüretirβ hücresi · sitoplazmaKATP kanalı (SUR1/Kir6.2)ATP bağlayınca kapanan potasyum kanalıβ hücresi · KATP kanalıDepolarizasyon ve Ca²⁺ girişivoltaja duyarlı Ca²⁺ kanalları açılırβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgısıinsülin granülleri zarla kaynaşır,insülin kana geçerβ hücresi · insülin granülüGlipizid: KATPkanalını βhücresindekapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: KATP kanalı glukozdan bağımsız kapanır → β hücresi depolarize olur,Ca²⁺ girer → insülin artar; glukoz düşükken de salgı sürer, hipoglisemi riskivardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas adacığında β hücresinin zarında. İlaç emilip kanla gelir; hücreye girmeden zar yüzündeki SUR1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?KATP kanalının SUR1 alt birimine bağlanıp kanalı kapatır; kanal glukozdan bağımsız kapalı kalır.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → insülin salgısı artar; glukoz düşükken de salgı sürdüğü için hipoglisemi riski vardır.

Klinik

EndikasyonDiyet ve egzersize yetersiz yanıtlı tip 2 diyabet; genellikle metformin ile birlikte kullanılır.
Yan etkilerHipoglisemi (yaşlı ve böbrek yetmezliğinde ağır, uzayan), kilo artışı, bulantı, cilt döküntüsü; nadiren hiponatremi, G6PD eksikliğinde hemolitik anemi.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, diyabetik ketoasidoz, ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği, gebelik ve emzirme, sülfonilüre ya da sülfonamid aşırı duyarlılığı.
EtkileşimlerFlukonazol, sülfonamidler ve fibratlar hipoglisemiyi artırır; beta blokerler hipoglisemi belirtilerini maskeler; rifampisin düzeyi düşürür; alkol hipoglisemi yapar.
DikkatYemekten 30 dakika önce alınır; yemek atlanırsa atlanır. Böbrek yetmezliğinde en güvenli sülfonilürelerdendir ama hipoglisemi izlenir.

Erişkin dozu

Başlangıç 2,5–5 mg/gün yemekten önce; gerekirse en çok 20 mg/gün (10 mg üstü bölünür).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; düşük dozla başla.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; 2,5 mg ile başla, hipoglisemiyi izle.
eGFR 15–29Düşük dozla (2,5 mg) ve dikkatle; hipoglisemi sık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz, dikkatle; hipoglisemi riski sürer, insülin ya da DPP-4 inhibitörü tercih edilir.
HemodiyalizVeri sınırlı; düşük dozla, diyaliz günü hipoglisemi izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı düşük dozlu yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde hipoglisemi riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; hipoglisemiyi sık izle.
Child-Pugh BKaçınılır (metabolizma ve glukoneogenez bozuk, hipoglisemi riski yüksek).
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Sülfonilürelerden yaşlıda en az kötü olanıdır (kısa etkili, inaktif metabolit); yine de 2,5 mg ile başla, yemeğe bağla, hipoglisemiyi sık sor. Hedefi gevşet (kırılganda HbA1c < %8); yemek atlayana verme.

  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi yapan ilaçla sıkı hedef (HbA1c < %7) kısa yaşam beklentisi, düşme ya da bilişsel bozulmada izlenmez.

AGS Beers 2023 sülfonilüreler tek ilaç ya da ek olarak kaçınılır; kullanılacaksa kısa etkili (glipizid) uzun etkililere tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).
EmzirmeSüte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Glucotrol-xlglipizid5 mg tablet; 10 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

GLP-1 reseptör agonistleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · GLP-1 reseptör agonisti (inkretin mimetiği)

GLP-1 reseptörünü uyaran enjektabl ilaçlar: tip 2 diyabette şeker, kilo, kardiyovasküler ve böbrek olaylarını azaltır. Tuzak: bulantı-kusma-ishalle volüm kaybı ve AKI.

Etki mekanizması

Etki yeriPankreas, mide-bağırsak ve beyin › β hücresi · α hücresi · hipotalamus › Hücre zarı yüzeyi › GLP-1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gs proteinisinyal başlatırglukoz düzeyinegöre etkilerBesin alımıince bağırsak L hücreleri GLP-1(inkretin) salgılarİnce bağırsak · L hücresiGLP-1 reseptörü (hücre zarı)β hücresi, α hücresi, hipotalamus vemide düz kasındaβ hücresi / hipotalamus zarıcAMP artışıGs proteini ve adenilil siklaz yoluylahücre içi haberci artarHücre içi · sitoplazmaGlukoza bağımlı yanıtinsülin artar, glukagon azalır; mideboşalması ve iştah azalırKan · pankreas · beyinGLP-1 RA'lar:GLP-1reseptörünüzarda uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Uzun etkili ilaç reseptörü sürekli uyarır → glukoza bağımlı insülinartar, glukagon ve iştah azalır; kilo, HbA1c ve albüminüri düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Pankreas β hücreleri, hipotalamus ve mide-bağırsak kanalında, hücre zarındaki reseptörde. Deri altına verilen ilaç kana geçer, reseptöre hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?G proteinine bağlı GLP-1 reseptörüne bağlanıp onu uyarır. DPP-4 ile yıkılmayan uzun etkili analoglardır; doğal GLP-1 birkaç dakikada yıkılır.
Ne olur?cAMP artar → glukoza bağımlı insülin artar, glukagon azalır; mide boşalması yavaşlar, tokluk artar, kilo azalır. Albüminüri ve kardiyovasküler olaylar azalır.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet (glisemik kontrol, kardiyovasküler riskin azaltılması); obezite ve kilo yönetimi (semaglutid, liraglutid); tip 2 diyabetli KBH'de böbrek olaylarının azaltılması (semaglutid).
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, kabızlık (doz artırımında), iştah azalması ve kilo kaybı, safra taşı ve kolesistit, pankreatit riski, enjeksiyon yeri reaksiyonu, kalp hızında artış; insülin ya da sülfonilüreyle hipoglisemi; volüm kaybına bağlı AKI.
KontrendikasyonMedüller tiroid kanseri öyküsü ya da MEN2, ilaca aşırı duyarlılık, gebelik (kilo dozlarında), ağır gastroparezi; pankreatit öyküsünde dikkat.
Etkileşimlerİnsülin ve sülfonilürelerle hipoglisemi (doz azaltılabilir); mide boşalması yavaşladığı için oral ilaçların emilimi gecikebilir (dar terapötik indeksli olanlarda düzey izlenir); diüretik ve ACEi/ARB ile volüm kaybında AKI.
DikkatKusma, ishal ve yetersiz alım sırasında volüm kaybı ve AKI görülebilir: bu dönemde diüretik, ACEi/ARB ve NSAİİ gözden geçirilir. Ani şiddetli karın ağrısında pankreatit düşünülüp kesilir. Anestezi öncesi mide boşalmasının gecikmesi (aspirasyon riski) anestezi ekibine bildirilir. Semaglutid gebelikten en az 2 ay önce kesilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Semaglutid haftada bir 0,25 mg ile başlanır, 0,5–1 mg'a (diyabette en çok 2 mg) çıkılır; liraglutid günde bir 0,6 mg ile başlanır, 1,2–1,8 mg; dulaglutid haftada bir 0,75–1,5 mg (en çok 4,5 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kusma-ishal varsa volüm ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Semaglutid ve dulaglutid ayarsız; liraglutid dikkatle. Gastrointestinal yan etkide AKI izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Deneyim sınırlı; düşük dozla ve yavaş titrasyonla, yakın izlemle.
HemodiyalizDeneyim sınırlı; düşük dozla, yavaş titrasyonla. Seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDeneyim çok sınırlı; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (belirgin uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; bulantı-kusma-ishalle volüm kaybı ve AKI görülebilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; titrasyon dikkatle.
Child-Pugh CDeneyim sınırlı; dikkatle ve yavaş titre edilir.

Yaşlıda kullanım

En düşük dozla başlanır, yavaş artırılır. Yaşlıda bulantı-kusma, iştah ve kas kaybı, dehidratasyon ve AKI riski artar; kırılgan yaşlıda kilo kaybı istenmeyebilir. Safra taşı ve pankreatit belirtileri sorulur; insülin ya da sülfonilüreyle hipoglisemi görülebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir. Semaglutid gebelikten en az 2 ay önce kesilir; gebelik planında diğer üyeler de kesilir.
EmzirmeSüte geçiş ve bebek güvenliği açısından veri yetersiz; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Semaglutid · Liraglutid · Dulaglutid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Eksenatid, Liksisenatid

↑ DizinATC H04AA01

Glukagon

Pankreas hormonu (glukoz yükseltici)

Karaciğerde glikojenolizi uyaran peptid hormon; ağır hipoglisemide (yutamayan ya da bilinci kapalı hastada) kurtarma ilacıdır. Tuzak: karaciğer glikojen deposu boşsa (açlık, alkol, adrenal yetmezlik) etkisizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Karaciğer (hepatosit) › Hepatosit zarı › Glukagon reseptörü (GPCR, Gs)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+fosforilazıetkinleştirirglukozu kanaverirDüşük kan şekerihipoglisemide endojen glukagon yanıtıyetersizdirKan · plazmaGlukagon reseptörühepatosit zarında Gs proteinine bağlıreseptörHepatosit zarı · reseptörcAMP ve PKAhücre içi sinyal glikojen fosforilazıetkinleştirirHepatosit içi · sinyalGlikojenolizdepo glikojen glukoza yıkılır ve kanaverilirHepatosit içi · glikojen deposuGlukagon:hepatositglukagonreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır, cAMP artar, glikojen glukoza yıkılır → kan şekerihızla yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Karaciğerde hepatosit yüzeyinde. Deri altı ya da kas içinden kana geçen peptid hücre içine girmeden zardaki reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Hepatosit zarındaki glukagon reseptörüne (Gs proteini bağlı) bağlanıp adenilat siklazı uyarır; cAMP ve PKA artar, glikojen fosforilaz etkinleşir.
Ne olur?Glikojen glukoza yıkılır, glukoneogenez artar → karaciğer kana glukoz verir, kan şekeri 10–15 dakikada yükselir.

Klinik

Endikasyonİnsülin ya da sülfonilüre ilişkili ağır hipoglisemi; radyolojik incelemede (BT, MR, bariyumlu) bağırsak hareketini baskılamak için tanısal yardımcı.
Yan etkilerBulantı, kusma, geçici taşikardi ve hipertansiyon, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu; nadiren aşırı duyarlılık. Burun spreyinde burun akıntısı ve gözde sulanma.
KontrendikasyonFeokromositoma (hipertansif kriz), insülinoma (rebound hipoglisemi), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerVarfarin etkisini artırabilir; beta blokerlerle taşikardi ve hipertansiyon belirginleşebilir; indometazin glukagonun glukoz yükseltici etkisini azaltabilir.
DikkatUyanınca hasta karbonhidrat alır (glikojen deposunu yenilemek için); bilinç açılmazsa 15 dakikada IV glukoza geçilir. Yarar süresi kısadır, hipoglisemi tekrarlayabilir.

Erişkin dozu

Ağır hipoglisemi: 1 mg SC, IM ya da IV (25 kg üstü); 15 dakikada yanıt yoksa ikinci doz ve IV glukoz. Burun spreyi: 3 mg tek doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hipoglisemide standart doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipoglisemide standart doz.
HemodiyalizAyar gerekmez; acil durumda standart doz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; acil durumda standart doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz (kısa yarı ömürlü peptid; klinik önemi yok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yanıt zayıfsa IV glukoz eklenir.
Child-Pugh CGlikojen deposu az olduğundan yanıt yetersiz olabilir; IV glukoz önceliklidir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ağır hipoglisemide standart doz (1 mg) kullanılır; ayar gerekmez. Bulantı ve kusma sık; hipoglisemi tekrarlayabilir, sonrasında karbonhidrat verilir ve neden (sülfonilüre, insülin) gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAğır hipoglisemide gebelikte kullanılabilir; plasentadan geçmez, fetüse zararlı değildir.
EmzirmeAğızdan emilmediği için süte geçse de bebek için sorun yaratmaz; emzirme uygundur.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Glucagen Hypokitglucagon1 mg enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Glukarpidaz

Rekombinant karboksipeptidaz G2 (metotreksat kurtarma enzimi)

Metotreksatı plazmada hızla yıkan enzim; yüksek doz metotreksat sonrası böbrek yetmezliği ve gecikmiş atılımda düzeyi dakikalar içinde %95'ten fazla düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Dolaşımdaki metotreksat › Hücre dışı enzim tepkimesi › Metotreksatın glutamat bağı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre içinetaşınırDHFR blokajıylaMetotreksat dolaşımdayüksek doz uygulanır, atılım böbrektenolurKan · plazmaHücreye girerdihidrofolat redüktazı (DHFR) bloke ederHücre içi · DHFRFolata bağımlı sentez dururmukozit, kemik iliği baskısı,nefrotoksisiteBölünen hücreler · tübülGlukarpidaz:plazmadametotreksatıDAMPA'ya yıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Plazma metotreksatı birkaç dakikada ~%95-99 düşer, hücreye girecekilaç kalmaz; böbrek atılımının yetersizliği artık sorun olmaktan çıkar.Lökovorin glukarpidaz için de substrattır: enzimden 2 saat önce ve sonra verilmez. Hücreiçine girmiş metotreksat için lökovorin gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilen enzim hücreye girmez; yalnız kandaki metotreksata etki eder, hücre içindekini yıkamaz.
Neye etki eder?Metotreksatın terminal glutamat kalıntısı: karboksipeptidaz G2 enzimi bu bağı keser, ilaç DAMPA ve glutamata ayrılır.
Ne olur?Plazma metotreksatı dakikalar içinde yaklaşık %95–99 düşer → hücreye girecek ve tübülde çökecek ilaç kalmaz. Hücre içindeki ilaç için lökovorin sürer.

Klinik

EndikasyonYüksek doz metotreksat sonrası böbrek yetmezliği ve toksik plazma düzeyi (gecikmiş metotreksat atılımı) olan hastalarda kurtarma.
Yan etkilerGenellikle iyi tolere edilir; baş ağrısı, bulantı, parestezi, hipotansiyon, kızarma; nadiren aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonBöbrek fonksiyonu normal ve metotreksat beklenen hızda atılıyorsa gerekmez; bilinen ağır aşırı duyarlılıkta kullanılmaz.
EtkileşimlerLökovorin (folinik asit) glukarpidaz için substrattır; uygulamadan 2 saat önce ve 2 saat sonra verilmez.
DikkatGlukarpidaz sonrası ilk 48 saatte immünoassay ile ölçülen metotreksat, DAMPA çapraz reaksiyonu nedeniyle yanlış yüksek çıkabilir; ölçüm kromatografi (HPLC) ile yapılmalıdır. Düzey kısa sürede geri tepme yapabilir, izlem sürer.

Erişkin dozu

50 U/kg IV tek doz, 5 dakikada.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Doz değişmez (50 U/kg); endikasyon MTX ilişkili AKI ya da gecikmiş atılımdır.
eGFR 30–59Doz değişmez (50 U/kg).
eGFR 15–29Doz değişmez (50 U/kg).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz değişmez; sonrasında yoğun diyaliz ihtiyacı nefrolojiyle değerlendirilir.
HemodiyalizMTX'in HD ile uzaklaşması sınırlıdır; glukarpidaz öncelikli, doz değişmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; PD ile MTX uzaklaşması yetersizdir.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (enzim; HD/PD etkisi bilinmiyor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; MTX nedenli AKI'nin (tübüler kristal) tedavisinde kullanılır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayrı doz ayarı tanımlanmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayrı doz ayarı tanımlanmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayrı doz ayarı tanımlanmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; 50 U/kg tek IV. MTX ilişkili AKI'de mümkün olduğunca erken verilir. Öncesinde ve sonrasında 2 saat lökovorin verilmez; MTX düzeyi immünoassayle yanlış yüksek çıkar, HPLC kullan.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; yaşamı tehdit eden MTX toksisitesinde yarar-risk ile kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; enzim olduğundan oral emilimi beklenmez, veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L04AB06

Golimumab

TNF-α inhibitörü (insan monoklonal IgG1 antikoru)

TNF-α'ya bağlanıp etkisiz kılan insan monoklonal antikoru; RA, PsA, aksiyel SpA ve ülseratif kolitte kullanılır. Ayda bir deri altı. Enfeksiyon, TB ve malignite riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Doku sıvısı ve hücre yüzeyi › Hücre dışı (çözünür ve zara bağlı TNF) › TNF-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırNF-κB'yi aktiveederinflamasyonusürdürürTNF-αaktive makrofaj ve T hücresindensalgılanan inflamatuvar sitokinDoku sıvısı · TNF-αTNF reseptörü (TNFR)hücre yüzeyinde, TNF-α'yı tanırHücre yüzeyi · TNFRNF-κB yolureseptörden sonra çekirdekte inflamasyongenlerini açarÇekirdek · gen düzenlemeSinovit ve doku hasarıeklem, bağırsak ve deride inflamasyon veyıkımEklem, bağırsak, deri dokusuGolimumab:TNF-α'yıbağlayıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TNF-α bağlanıp etkisizleşir, reseptörünü uyaramaz → inflamasyon vedoku hasarı gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Deri altına ya da damardan verilir, dolaşıma geçer; doku sıvısında ve hücre yüzeyinde TNF-α ile karşılaşır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Çözünür ve zara bağlı TNF-α'ya yüksek afiniteyle bağlanır ve TNF'nin reseptörüne (TNFR1/2) bağlanmasını önler.
Ne olur?TNF reseptörü uyarılmaz, NF-κB yolu çalışmaz → inflamasyon ve eklem-bağırsak hasarı gerilir; enfeksiyon ve TB reaktivasyonu riski artar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit (metotreksatla), psöriatik artrit, ankilozan spondilit ve aksiyel spondiloartrit, orta-ağır ülseratif kolit.
Yan etkilerEnfeksiyon (üst solunum, TB reaktivasyonu), enjeksiyon yeri reaksiyonu, hepatit B reaktivasyonu, karaciğer enzim artışı, lenfoma ve diğer malignite, demiyelinizan hastalık, ilaçla ilişkili lupus, kalp yetersizliğinde kötüleşme.
KontrendikasyonAktif TB ya da ciddi enfeksiyon, orta-ağır kalp yetersizliği (NYHA III–IV), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAnakinra, abatasept ve diğer biyolojiklerle birlikte verilmez; canlı aşı verilmez; metotreksatla birlikte antikor oluşumu azalır.
DikkatBaşlamadan önce TB, hepatit B ve C taraması; aşı durumu. Ağır enfeksiyonda ve ameliyat öncesinde ara verilir.

Erişkin dozu

50 mg SC ayda bir (RA'da metotreksatla; > 100 kg ve yetersiz yanıtta 100 mg). Ülseratif kolit: 200 mg, 2. haftada 100 mg, sonra 50–100 mg dört haftada bir. İntravenöz RA: 2 mg/kg 0. ve 4. haftada, sonra sekiz haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yok; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadiren lupus benzeri sendrom bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; hepatit B reaktivasyonu ve enfeksiyon izlemiyle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. ≥ 65 yaşta ciddi enfeksiyon, TB reaktivasyonu ve malignite riski daha yüksek; başlamadan önce TB ve hepatit taraması, aşılar. NYHA III–IV kalp yetersizliğinde kullanılmaz.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda enfeksiyon izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGeç gebelikte plasentadan geçer; zorunluysa kullanılır. Son dozdan sonra bebekte canlı aşı yaklaşık 6 ay ertelenir.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirme sırasında genellikle kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Simponigolimumab50 mg/0,5 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 50 mg/0,5 ml pen SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02AE03

Goserelin

GnRH agonisti (LHRH analoğu)

Deri altı implantla sürekli GnRH uyarısı yapan agonist; prostat ve meme kanserinde hormon yoksunluğu sağlar. Tuzaklar: ilk haftalarda flare, kemik kaybı, DM, KV risk, QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriHipotalamus-hipofiz-gonad ekseni › Hipofiz ön lob · gonadotrop hücre › Hücre zarı · GnRH reseptörü › GnRH reseptörü (Gq bağlı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörenabızla bağlanırLH ve FSHsalgılatırgonadı uyarırçoğalmayısürdürürHipotalamus GnRH'ınabız tarzı (pulsatil) salgılanırHipotalamus · sinapsGnRH reseptörühipofiz gonadotrop hücre zarında Gqbağlı reseptörHipofiz hücre zarı · GnRH-RLH ve FSH salgısıtestis Leydig hücresini ve yumurtalığıuyarırKan · LH ve FSHTestosteron ya da östrojenprostat ya da meme tümör hücresininhormon reseptörünü uyarırKan · testosteron / östrojenTümör çoğalmasıhormona bağımlı prostat ve meme kanseribüyürProstat ya da meme tümör dokusuGoserelin: GnRHreseptörünüsürekli uyarıpduyarsızlaştırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sürekli uyarı reseptörü duyarsızlaştırır → LH ve FSH düşer →testosteron ya da östrojen kastrasyon düzeyine iner; tümör büyümesi yavaşlar.İlk 1–2 haftada LH ve testosteron geçici artar (flare); prostat kanserinde kemik ağrısı,idrar obstrüksiyonu, omurilik basısı yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Hipofizde, gonadotrop hücrelerin zarında. Depo enjeksiyonla ya da implantla verilen peptit ilaç kanla hipofize ulaşır; zardaki GnRH reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GnRH reseptörüne bağlanan agonisttir; doğal GnRH'ın nabızlı salgısı yerine sürekli uyarı sağlar, reseptör duyarsızlaşır ve zardan azalır (downregulation).
Ne olur?Önce LH/FSH ve testosteron kısa süre artar (flare), 2–4 hafta sonra LH/FSH düşer → testosteron kastrasyon düzeyine (< 50 ng/dL) iner ya da östrojen düşer → hormona bağımlı tümör küçülür.

Klinik

Endikasyonİleri prostat kanseri (tek başına ya da radyoterapiyle); premenopozal ve perimenopozal ER pozitif meme kanseri; endometriozis ve uterin fibroid (kısa süreli).
Yan etkilerSıcak basması, libido azalması, erektil disfonksiyon, ginekomasti, kemik kaybı ve kırık, ruh hali değişikliği, insülin direnci ve DM, lipid artışı, implant yeri morluk-ağrısı; ilk haftalarda flare, QT uzaması.
KontrendikasyonGebelik ve emzirme; goserelin ya da GnRH analoglarına aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (antiaritmikler, metadon, makrolid, florokinolon, antipsikotik) QT riski artar. Antidiyabetik ihtiyacı değişebilir. Belirgin CYP etkileşimi yok.
Dikkatİlk implanttan 1–2 hafta önce antiandrojen (flare önlemi, prostatta); PSA, testosteron, KMY, glukoz, lipid, EKG izlenir. İmplant karın ön duvarına deri altı uygulanır; antikoagülan kullananlarda hematom riski.

Erişkin dozu

Prostat kanseri: 3,6 mg SC implant 28 günde bir ya da 10,8 mg 12 haftada bir. Meme kanseri: 3,6 mg 28 günde bir. Endometriozis: 3,6 mg 28 günde bir (en çok 6 ay).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlıdır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması önemli değildir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (peptit; depo salınımı sürer). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; prostat kanserinde flare dönemi üreter obstrüksiyonu ve böbrek işlevi bozulması yapabilir; sıcak basması, DM ve KV risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Androjen yoksunluğu kemik kaybı, düşme-kırık, DM, lipid, kardiyovasküler risk ve bilişsel etki yapar: KMY, D vitamini-kalsiyum, glukoz, lipid ve KB izlenir; QT uzatan ilaçlarla dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, düşük riski). Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; tedavi sırasında adet kesilir ve gebelik testi yapılır.
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz (süt azalması ve bebeğe geçiş).

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Zoladex Depotgoserelin3,6 mg (subkutan implant)
Zoladex Lagoserelin10,8 mg (subkutan implant)

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A04AA02

Granisetron

5-HT3 reseptör antagonisti (antiemetik)

Bağırsak vagal uçlarındaki ve beyin sapındaki 5-HT3 reseptörünü kapatan antiemetik; kemoterapi ve radyoterapiye bağlı bulantı ve kusmayı önler. Hafif QT uzaması ve kabızlık sık; serotonin sendromu nadir.

Etki mekanizması

Etki yeriGastrointestinal sistem · merkezi sinir sistemi › Vagal afferent sinir ucu ve beyin sapı › Sinir hücresi zarı › 5-HT3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)5-HT3'e bağlanırkusma merkeziniuyarırEnterokromaffin hücrekemoterapi hasarıyla bağırsaktaserotonin (5-HT) salarBağırsak mukozasıVagal 5-HT3 reseptörüsinir ucu zarında, serotoninle açılankatyon kanalıVagus ucu · 5-HT3Beyin sapı kusma merkeziarea postrema ve NTS vagal uyarıylauyarılırArea postrema · NTSGranisetron:5-HT3reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: 5-HT3 kapanır → vagal uyarı ve kusma merkezi aktivasyonu azalır;bulantı-kusma önlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniSinaps / sinir ucu
Nerede?Bağırsak mukozasındaki vagal afferent uçlarda ve beyin sapında (area postrema, NTS). Oral emilir ya da IV verilir; kandan hedefe ulaşır.
Neye etki eder?Sinir ucu zarındaki 5-HT3 (ligand kapılı katyon kanalı) reseptörünü yarışmalı olarak kapatır.
Ne olur?Kemoterapiyle enterokromaffin hücrelerden salınan serotonin 5-HT3'e bağlanamaz → vagal uyarı ve kusma merkezi aktivasyonu azalır → bulantı ve kusma gerilir.

Klinik

EndikasyonSitotoksik kemoterapi ve radyoterapiye bağlı akut bulantı-kusmanın önlenmesi ve tedavisi; postoperatif bulantı-kusma.
Yan etkilerBaş ağrısı, kabızlık, ishal, baş dönmesi, uyku hali, transaminaz yükselmesi, QT uzaması, flushing, nadiren serotonin sendromu ve aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer 5-HT3 antagonistlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSerotonerjik ilaçlarla (SSRI, SNRI, tramadol) serotonin sendromu riski; QT uzatan ilaçlarla aritmi riski; CYP3A4 indükleyicileri düzeyi azaltabilir.
DikkatQT uzaması riski olanlarda (hipokalemi, hipomagnezemi, kalp hastalığı) dikkatle. Kabızlık ve subileus belirtileri izlenir.

Erişkin dozu

IV: 1 mg ya da 3 mg, kemoterapiden 30 dk önce (günlük en çok 9 mg). Oral: 1 mg günde 2 kez ya da 2 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; yüksek dağılım hacmi, az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; klerens azalır, izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez. QT uzaması, kabızlık ve serotonin sendromu (SSRI/SNRI ile) izlenir; hipokalemi ve hipomagnezemi düzeltilir. Antikolinerjik yük taşımaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gerekliyse kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (15 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Emetrilgranisetron hidroklorür1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 3 mg/3 ml infüzyonluk çözelti içeren ampul
Fastidendgranisetron hidroklorür3 mg/3 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Granexagranisetron hcl · granisetron1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 3 mg/3 ml IV infuzyon cozeltisi iceren ampul
Granidurgranisetron hcl3 mg/3 ml enjeksiyonluk çözelti
Granitrongranisetron hcl · granisetron1 mg film kapli tablet; 1 mg/ml enjektabl çözelti içeren ampül; 2 mg film kapli tablet
Gransetgranisetron hidroklorür3 mg/3 ml IV infüzyon çözeltisi
Gratrylgranisetron hcl3 mg/3 ml IV infuzyon icin cozelti iceren ampul
Gronsitgranisetron hidroklorür3 mg/3 ml IV infüzyonluk çözelti
Kytrilgranisetron1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 3 mg/3 ml IV infüzyonluk çözelti
Neosetgranisetron hcl3 mg/3 ml IV infuzyon için çözelti içeren ampul
Rasetrongranisetron hcl3 mg/ 3 ml IV enjeksiyon ve infüzyon icin çözelti içeren ampul
Setrexgranisetron hidroklorür3 mg/3 ml IV infüzyonluk çözelti
Sinarexgranisetron hcl3 mg/3 IV enjeksiyonluk çözelti içeren 1 ampul; 3 mg/3 IV enjeksiyonluk çözelti içeren 5 ampul
Tigrongranisetron3 mg/3 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Vitasetrongranisetron hidroklorür3 mg/3 ml IV enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren ampul

15 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Grazoprevir

NS3/4A proteaz inhibitörü (HCV; elbasvirle sabit doz kombinasyon)

HCV NS3/4A proteazını bloke eden antiviral; elbasvirle sabit dozlu kombinasyon halinde evre 4–5 KBH ve diyaliz hastalarında genotip 1 ve 4 hepatit C tedavisinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · sitoplazma › Viral poliprotein kesim yeri › HCV NS3/4A serin proteaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NS3/4A proteazkeserNS5A kompleksikurarNS5B polimerazRNA'yı çoğaltırHCV RNA ve poliproteinkonak ribozomunda tek poliproteinyapılırHCV RNA · hepatosit içiOlgun viral proteinlerNS3/4A proteaz ile kesilirViral proteinler · sitoplazmaReplikasyon kompleksiNS5A ile kurulurER zarı · replikasyon kompleksiYeni viral RNA ve virionNS5B polimeraz kopyalarYeni HCV RNA · virionGrazoprevir:NS3/4Aproteazınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein kesilemez → olgun viral proteinler oluşmaz, replikasyonkompleksi kurulamaz; viremi kaybolur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre içi organel
Nerede?Hepatositin içinde, viral poliproteinin işlendiği yerde. Ağızdan alınır, kanla karaciğere ulaşıp hepatosite girer.
Neye etki eder?HCV NS3/4A serin proteaz: aktif bölgesine bağlanıp poliproteini kesmesini engeller. Elbasvirle (NS5A) birlikte iki basamak kapatılır.
Ne olur?Poliprotein kesilemez → olgun viral proteinler oluşmaz, replikasyon kompleksi kurulamaz → viremi kaybolur. Karaciğerce atılır, böbrek işlevinden bağımsızdır.

Klinik

EndikasyonGenotip 1 ve 4 kronik hepatit C; evre 4–5 KBH ve diyaliz hastalarında (C-SURFER) elbasvirle birlikte.
Yan etkilerYorgunluk, baş ağrısı, bulantı; geç ALT yükselmesi (tedavinin 8. haftası dolaylarında); HBV reaktivasyonu.
KontrendikasyonOrta-ağır karaciğer yetmezliği; OATP1B1/3 inhibitörleri (siklosporin vb.), güçlü CYP3A indükleyicileri.
EtkileşimlerTakrolimus düzeyi artar; siklosporin ile birlikte kullanılmaz; statin dozları sınırlandırılır; CYP3A indükleyicileri düzeyi düşürür.
DikkatALT tedavinin 8. haftasında izlenir; yükselirse ve belirtiler varsa ilaç kesilir. Başlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır. Nakil hastasında CNI düzeyi izlenir.

Erişkin dozu

Elbasvir 50 mg + grazoprevir 100 mg sabit doz, günde bir tablet, 12 hafta.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (evre 4–5 KBH'de çalışıldı).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz ve zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ile uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; KBH'de siklosporin ve takrolimus etkileşimi yönetilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda asıl sorun ilaç etkileşimleridir (statin, takrolimus, siklosporin, CYP3A indükleyicileri). Başlamadan HBsAg ve anti-HBc, tedavinin 8. haftasında ALT bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeterli insan verisi yok; gebelikte HCV tedavisi genellikle doğum sonrasına ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk bireysel değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L04AC16

Guselkumab

IL-23 p19 inhibitörü (insan monoklonal IgG1λ antikoru)

IL-23'ün p19 alt birimini bağlayıp etkisiz kılan insan monoklonal antikoru; psöriasis, PsA, ülseratif kolit ve Crohn hastalığında kullanılır. Sekiz haftada bir deri altı; enfeksiyon riski düşük görünür.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Doku sıvısı (deri, eklem, bağırsak) › Hücre dışı (çözünür sitokin) › IL-23 (p19 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarırinflamasyonusürdürürIL-23dendritik hücre ve makrofajdan salınansitokin (p19/p40)Doku sıvısı · IL-23IL-23 reseptörüTh17 ve ILC3 hücre yüzeyindeTh17 hücre zarı · IL-23RTh17 hücresiIL-17 ve IL-22 yapar, inflamasyonusürdürürTh17 hücre içiPlak, sinovit, kolitderi, eklem ve bağırsak inflamasyonuDeri, eklem, bağırsak dokusuGuselkumab:IL-23'ün p19'unabağlanır,etkisizleştirir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-23 bağlanıp etkisizleşir → Th17 hücre uyarısı ve IL-17/IL-22yapımı azalır, inflamasyon gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Deri altına ya da damardan verilir, dolaşıma geçer; doku sıvısında dendritik hücre ve makrofajdan salınan IL-23 ile karşılaşır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?IL-23'ün p19 alt birimine bağlanır ve IL-23'ün IL-23 reseptörüne bağlanmasını engeller; IL-12'yi (p40/p35) etkilemez.
Ne olur?Th17 hücrelerinin sürdürülmesi ve IL-17, IL-22 yapımı azalır → deri plağı, eklem ve bağırsak inflamasyonu gerilir.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır plak psöriasis, psöriatik artrit, orta-ağır ülseratif kolit, orta-ağır Crohn hastalığı.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, artralji, ishal, karaciğer enzim artışı, mantar deri enfeksiyonu, aşırı duyarlılık (nadiren anafilaksi).
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, aktif ve ciddi enfeksiyon (TB dahil).
EtkileşimlerCanlı aşı verilmez; belirgin ilaç etkileşimi yok (CYP aracılı sitokin etkisi dışında).
DikkatBaşlamadan önce TB taraması; aktif enfeksiyonda başlanmaz. Aşı durumu gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Psöriasis ve PsA: 100 mg SC 0. ve 4. haftada, sonra sekiz haftada bir (PsA'da yüksek riskte dört haftada bir). Ülseratif kolit ve Crohn: 200 mg IV 0., 4., 8. hafta; sonra 100 mg SC sekiz haftada bir ya da 200 mg dört haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yok; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh CAyar gerekmez; çalışılmamıştır, izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Enfeksiyon izlenir; başlamadan önce TB taraması ve aşılar gözden geçirilir. Sekiz haftada bir dozlama ilaç yönetimi güçlüğü olan hastaya uygundur.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda enfeksiyon izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; bebeğe oral emilimi düşük beklenir; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tremfyaguselkumab100 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 100 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 200 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 200 mg/20 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AD01

Haloperidol

Birinci kuşak antipsikotik (butirofenon)

Yüksek potensli D2 antagonisti; akut psikoz, ajitasyon ve deliryumda (kısa süreli) kullanılır. Tuzağı: QT uzaması ve torsades (özellikle IV), akatizi ve distoni; Parkinson ve Lewy cisimcikli demansta kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2 dopamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreHaloperidol:D2'yi yüksekafiniteylekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mezolimbik D2 blokajı psikoz ve ajitasyonu azaltır; nigrostriatalblokaj akatizi ve distoni yapar.hERG K⁺ kanalı blokajı QT uzamasına ve torsades riskine yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve nigrostriatal yollarda ve kemoreseptör tetik bölgesinde. Yağda çözünür, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?D2 reseptörünü yüksek afinite ile bloke eder (antagonist); H1, M1 ve α1 etkisi zayıftır.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → psikoz ve ajitasyon azalır; nigrostriatal blokaj → ekstrapiramidal belirti; tuberoinfundibüler blokaj → prolaktin artar.

Klinik

EndikasyonŞizofreni ve akut psikoz; akut ajitasyon; yoğun bakım deliryumunda semptomatik kısa süreli kullanım (ruhsatsız); tikler; bulantı-kusma (ikinci basamak).
Yan etkilerEkstrapiramidal belirtiler (akatizi, distoni, parkinsonizm), tardif diskinezi, QT uzaması ve torsades, NMS, hiperprolaktinemi, sedasyon, kilo (düşük), hipotansiyon (düşük).
KontrendikasyonKoma ve ağır merkezi sinir sistemi depresyonu; ağır QT uzaması ve kontrolsüz aritmi; Parkinson hastalığı (dikkat); etkin maddeye aşırı duyarlılık. Lewy cisimcikli demans. Demansa bağlı psikozda kullanım ölüm riskini artırır.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (makrolid, kinolon, ondansetron, metadon, amiodaron) ve hipokalemi-hipomagnezemi; karbamazepin ve rifampisin düzeyi düşürür; fluoksetin ve paroksetin artırır; lityumla nörotoksisite; levodopa etkisi azalır.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Torsades riski nedeniyle IV kullanımda EKG, K⁺ ve Mg²⁺ izlenir. IV kullanım ruhsat dışıdır.

Erişkin dozu

Psikoz: oral 0,5–5 mg günde 2–3 kez, idame 1–15 mg/gün. Akut ajitasyon: 2–5 mg IM, gerekirse 60 dakikada tekrar. Deliryum: 0,25–1 mg ile başlanır. Yaşlıda 0,25–0,5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; QT ve ekstrapiramidal belirti izlenir.
eGFR 15–29Düşük başlangıç doz; QT izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük başlangıç doz; QT ve sedasyon izlenir.
HemodiyalizHD ile uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; uzaklaşmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz, dikkatle.
Child-Pugh BDoz azaltılır; QT ve sedasyon izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda demansta ölüm riski artar; ilaç dışı yaklaşım denenmeden verilmez. Zorunluysa 0,25–0,5 mg ile başlanır, en kısa sürede kesilir. EKG, K⁺ ve Mg²⁺ izlenir; Parkinson ve Lewy cisimcikli demansta kullanılmaz. Düşme ve ekstrapiramidal belirtiler izlenir.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikMajör malformasyon artışı net değildir; gerekirse kullanılabilir. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme görülebilir; majör malformasyon artışı net değildir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve ekstrapiramidal belirti; kaçınılır ya da bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Leptolhaloperidol5 mg ampul; 5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet
Leptol Damlahaloperidol
Norodolhaloperidol1,5 mg tablet; 2 mg/ml oral damla; 5 mg tablet; 5 mg/1 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 10 mg tablet; 10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti …
Sedaperidolhaloperidol5 mg / ml IV/IM enjeksiyonluk çözelti (1 ml x 100 ampul); 5 mg / ml IV/IM enjeksiyonluk çözelti (1 ml x 5 ampul); 5 mg tablet; 10 mg tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AB01

Heparin

Fraksiyone olmayan heparin (indirekt trombin ve Xa inhibitörü)

Antitrombine bağlanıp onu yaklaşık 1000 kat hızlandıran, kısa etkili antikoagülan; böbrekle atılmadığı için KBH ve diyalizde tercih edilir, aPTT/anti-Xa ile izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Plazmada serbest enzimler › Antitrombin → trombin ve faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)faktör Xa keserfibrinojenifibrine çevirirçapraz bağlanırve sağlamlaşırProtrombin (faktör II)karaciğerde yapılan pıhtılaşma proteiniKan · plazmaTrombin (IIa)pıhtılaşmanın merkezi enzimi; faktörXa-Va kompleksiyle oluşurKan · plazmaFibrin ağıfibrinojenden oluşan, çözünmez veeritrosit-trombosit tutan ağKan · pıhtıTrombüsdamarı tıkayan pıhtıDamar içiHeparin:antitrombinihızlandırır, Xave IIa'yısöndürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Antitrombin hızlanır → Xa ve trombin söner → fibrin oluşamaz, pıhtıbüyümez.Antitrombin düzeyi düşükse (nefrotik sendrom, siroz) heparin direnci görülür. Trombininhibisyonu için heparinin hem antitrombine hem trombine bağlanması gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan ya da deri altına verilir; hücreye girmez, kanda çözünmüş antitrombine ve pıhtılaşma enzimlerine bağlanır.
Neye etki eder?Pentasakkarit dizisiyle antitrombine bağlanır, antitrombinin trombin (IIa) ve faktör Xa'yı inaktive etmesini yaklaşık 1000 kat hızlandırır.
Ne olur?Trombin ve Xa söner → fibrin yapımı ve pıhtı büyümesi durur → trombüs ve diyaliz devresinde pıhtılaşma önlenir. Kısa yarı ömürlüdür (60–90 dakika).

Klinik

EndikasyonVenöz tromboembolizm, akut koroner sendrom, hemodiyaliz ve sürekli renal replasman devresi antikoagülasyonu, renal ven trombozu, kateter kilidi, HIT dışlanamayan hastada kısa etkili antikoagülan (uzman görüşüyle).
Yan etkilerKanama, heparin kaynaklı trombositopeni (HIT; 5-10. günde, trombositler > %50 düşer), hiperkalemi (aldosteron baskısı), osteoporoz (uzun kullanımda), transaminaz yükselmesi, saç dökülmesi.
KontrendikasyonAktif ciddi kanama, HIT öyküsü, ağır trombositopeni, kontrolsüz hipertansiyon, yakın zamanda beyin ya da göz ameliyatı.
EtkileşimlerVarfarin, DOAK, antiagregan ve NSAİİ ile kanama artar; nitrogliserin heparin etkisini azaltabilir; heparin ACE inhibitörü, spironolakton ile hiperkalemi riskini artırır.
DikkatTrombosit sayısı başlamadan ve 5-14. günler arasında izlenir (HIT). Gebelikte plasentayı geçmediği için güvenlidir; emzirmede de kullanılabilir. Protamin sülfat nötralize eder (1 mg ≈ 100 U).

Erişkin dozu

VTE: 80 U/kg IV bolus, ardından 18 U/kg/saat infüzyon; aPTT'ye (1,5-2,5 kat) ya da anti-Xa'ya (0,3-0,7 IU/mL) göre ayarlanır. Hemodiyaliz: protokole göre 1000-2000 U yükleme ve 500-1000 U/saat sürekli ya da aralıklı; kanama riski yüksekse heparinsiz ya da düşük doz yöntem.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; aPTT/anti-Xa izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; böbrek yetmezliğinde güvenilen heparindir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; böbrek yetmezliğinde güvenilen heparindir.
HemodiyalizProtokol dozu: 1000–2000 U yükleme, 500–1000 U/saat; kanama riskinde heparinsiz yöntem.
Periton diyaliziAyar gerekmez; tedavi dozu aPTT/anti-Xa'ya göre.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük molekül).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; aldosteronu baskılayıp hiperkalemi yapabilir; HIT ve kanama.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AYanıt değişken olabilir; aPTT/anti-Xa izlemiyle.
Child-Pugh BAntitrombin düşük, yanıt değişken; kanama riski yüksek, aPTT/anti-Xa izlenir.
Child-Pugh CAntitrombin düşük, yanıt değişken; kanama riski yüksek, aPTT/anti-Xa izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama riski yüksek; doz kilo ve böbrek işlevine göre aPTT ya da anti-Xa izlemiyle titre edilir. HIT için trombozitler ilk 2 haftada 2–3 günde bir sayılır. Uzun kullanımda osteoporoz ve hiperkalemi (aldosteron baskılanması) olabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçmez; gebelikte kullanılan antikoagülanlardandır (DMAH ilk seçenek); her trimesterde kullanılabilir. Uzun kullanımda osteoporoz ve HIT.
EmzirmeSüte geçmez (büyük molekül); emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Biemparinheparın sodyum25000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon (1 flakon)
Faxiparheparin sodyum25000 iu/ 5 ml IV /SC enjeksiyonluk çözelti
Heparinumheparin sodyum25,000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Heparxheparin sodyum25,000 iu/5 ml IV/SC enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Hexarinheparin sodyum25,000 iu/5 ml IV/SC enjeksiyonluk çözelti
Koparinheparin sodyum25,000 iu/5 ml enjeksiyonluk cozelti iceren 1 flakon
Nevparinheparin25000 iu/5 ml IV/SC enjeksiyonluk çözelti
Poliparinheparin sodyum25000 iu/5 ml IV/SC enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon
Seloparinheparin sodyum5000 iu/5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon; 25000 iu/5 ml enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Tromparinheparin sodyum25,000 iu/5 ml IV/SC enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Vasparinheparin sodyum25000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon

Kombinasyon ürünleri (1): Contubel

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J06BB04

Hepatit B immünglobulini

Hiperimmün insan immünglobulini (pasif bağışıklama)

Anti-HBs içeren pasif bağışıklama ürünü; maruziyet sonrası, HBsAg pozitif anneden bulaşta ve karaciğer naklinde HBV yeniden enfeksiyonunu önler. Tuzak: aşıyla birlikte (farklı bölgeden) verilir; aşının yerini tutmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Dolaşımdaki HBV partikülleri › Hücre dışı sıvı (virüs yüzeyi) › HBsAg (yüzey antijeni)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NTCP'ye bağlanırhücreye girerHBV partikülüyüzey antijeniyle (HBsAg) karaciğerhücresine tutunurKan · virüs partikülüNTCP reseptörühepatosit zarında; virüsün giriş kapısıHepatosit zarı · NTCPHepatosit enfeksiyonuviral cccDNA çekirdekte oluşur, virüsçoğalırHepatosit çekirdeğiAnti-HBs:HBsAg'yebağlanır, virüsünötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Virüs yüzeyi kapanır ve NTCP'ye bağlanamaz → hepatosit enfeksiyonuönlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Kanda, damar içinde ve doku sıvısında. Verilen IgG antikoru dolaşımda serbest virüs partikülünü bulur; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Virüs zarındaki HBsAg'ye (S antijeni) bağlanır; virüsün hepatosit giriş reseptörü NTCP'ye bağlanmasını engeller ve fagositozu kolaylaştırır.
Ne olur?Virüs nötralize olur ve hepatosite giremez → HBV bulaşı ve yeniden enfeksiyon önlenir.

Klinik

EndikasyonAşısız kişide HBV'ye maruziyet sonrası profilaksi, HBsAg pozitif anneden doğan bebekte (aşıyla), HBV ilişkili karaciğer nakli sonrası yeniden enfeksiyonun önlenmesi.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri ağrısı ve sertleşme, ateş, baş ağrısı, bulantı; nadir anafilaksi (IgA eksikliği), tromboembolik olay; IV preparatta hemolitik anemi.
Kontrendikasyonİnsan immünglobulinlerine aşırı duyarlılık; IgA eksikliği ve anti-IgA antikoru (IV preparat); trombositopeni ya da koagülopatide IM uygulama dikkat gerektirir.
EtkileşimlerCanlı atenüe virüs aşılarının (kızamık, kabakulak, kızamıkçık, suçiçeği) yanıtını azaltır (aşıdan en az 3 ay ara); HBV aşısıyla birlikte verilebilir.
DikkatIM preparat damar içine verilmez; kas içi enjeksiyonda koagülopati ve antikoagülan kullanımında dikkat. Nakilde anti-HBs düzeyi izlenir (idame yaklaşık > 100 IU/L).

Erişkin dozu

Maruziyet sonrası: en az 500 IU (yaklaşık 0,06 mL/kg) IM, ilk 24 saatte (en geç 7 gün) ve HBV aşısı. Karaciğer nakli: ürüne göre anhepatik fazda 10.000 IU IV, sonra anti-HBs hedefine göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; IV ürünlerde sükroz içermeyen preparat ve hidrasyon.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle kaybı yok (büyük protein).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük protein).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiIM'de yok; IV immünglobulinlerde sükroz içeren ürünlerle osmotik nefroz ve AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; nakil öncesi doz anti-HBs düzeyine göre.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kas içi enjeksiyonda kanama diyatezi ya da antikoagülan varsa dikkat. İmmünglobulinlerde tromboembolik olay (özellikle IV, yüksek doz) ve volüm yükü akılda tutulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerektiğinde kullanılır (maruziyet sonrası ve HBsAg pozitif anneden bulaşın önlenmesi); insan plazma ürünüdür.
EmzirmeSüte geçer; bebeğe zarar vermez, emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Hepatect Cphepatitis b immunoglobulin500 iu 10 ml flakon
Hepbquinhepatitis b immunoglobulin100 iu /1 ml IM enjeksiyon icin cozelti iceren flakon
Hep B Quinhepatitis b immunoglobulin500 iu /5 ml IM enjeksiyon icin cozelti iceren flakon
Ivhebexhepatitis b immunoglobulin5000 iu/100 ml IV inf, icin liyofilize toz iceren flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

HIF-PH inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · oral HIF stabilizatörü, anemi tedavisi

KBH anemisinde HIF-α'yı stabilize ederek endojen eritropoetini ve demir kullanımını artıran oral ilaçlardır. Tromboz, kardiyovasküler olay ve karaciğer enzimi artışı riski nedeniyle seçilmiş hastada kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve karaciğer › EPO yapan hücre (fibroblast, hepatosit) › Hücre içi · sitoplazma ve çekirdek › HIF prolil hidroksilaz (PHD) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HIF-α'yıhidroksillerHIF-α yıkılırgen az okunurOksijen ve PHD enzimiO₂ varken PHD, HIF-α'yı hidroksillerHücre içi · sitoplazmaVHL-proteazom yoluhidroksillenen HIF-α ubikitinlenirHücre içi · proteazomHIF-α yıkımıHIF-α birikemez, çekirdeğe geçemezHücre içi · sitoplazmaEPO geni kapalıhipoksi yokken az EPO yapılırÇekirdekHIF-PHinhibitörü:PHD'yi kapatır,HIF-α birikir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HIF-α yıkılmaz, çekirdekte EPO ve demir genleri açılır → endojen EPOartar, Hb yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Böbrekte peritübüler fibroblastlarda ve karaciğerde, hücre içinde. İlaç ağızdan alınır, kandan hücre içine girer.
Neye etki eder?PHD enzimlerini kapatır (2-oksoglutarat taklidi); HIF-α hidroksillenmez, yıkılmaz ve çekirdekte HIF-β ile kompleks kurar.
Ne olur?EPO geni ve demir taşıma genleri açılır → endojen EPO artar, hepsidin düşer, demir kullanımı artar → Hb yükselir. Tromboz ve kardiyovasküler risk izlenir.

Klinik

EndikasyonKBH anemisi (diyalizdeki ve ülkeye göre diyaliz dışındaki erişkin); ESA'ya yetersiz yanıtta ya da oral tedavi tercihinde seçenek. Ruhsat durumu üyeye ve ülkeye göre değişir.
Yan etkilerHipertansiyon, tromboz (damar erişimi, derin ven), kardiyovasküler olay riski, bulantı, ishal, karaciğer enzimi artışı, hiperkalemi, baş ağrısı; kuramsal malignite ve VEGF kaynaklı retinopati endişesi.
KontrendikasyonAktif ya da yakın zamanda tromboembolik olay, ağır karaciğer yetersizliği, kontrolsüz hipertansiyon, aktif malignite (kaçının), bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerFosfat bağlayıcı, kalsiyum, demir ve antasit (çok değerlikli katyonlar) emilimi azaltır: ürün bilgisine göre en az 1–2 saat arayla verin; roksadustat statin düzeyini artırır (rosuvastatin, atorvastatin, simvastatin); gemfibrozil (CYP2C8) düzeyi artırır.
DikkatKardiyovasküler güvenlik verileri ESA ile benzer; tromboz, inme ve ölüm riskini ESA'dan düşük göstermemiştir. Hb hedefi ESA ile aynıdır (aşırı yükselmeden). Aktif malignite, yakın inme ya da tromboz öyküsünde kaçının. Karaciğer enzimlerini ve Hb'yi izleyin; demir durumunu düzeltin.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Roksadustat haftada 3 kez ağızdan (başlangıç dozu kilo ve ESA kullanımına göre ürün bilgisinden belirlenir, Hb'ye göre 4 haftada bir titre edilir); daprodustat günde 1 kez (başlangıç ESA dozuna göre, Hb'ye göre titre edilir); vadadustat günde 1 kez 300 mg ile başlanır (150–600 mg).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Diyaliz dışı endikasyon ülkeye göre değişir; ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre.
HemodiyalizAyarsız; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyarsız; Hb'ye göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hiperkalemi ve tromboz bildirilmiştir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimi izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; ürün bilgisine göre doz azaltılır.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Hb hedefi aşılmaz; yaşlıda tromboembolik olaylar, hipertansiyon ve karaciğer enzim yüksekliği izlenir. Başlangıç dozu ESA öncesi/sonrası duruma göre ürün bilgisinden seçilir; Hb 4 haftada bir kontrol edilir. Fosfat bağlayıcılarla 1 saat ara.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; embriyofetal toksisite gösterilmiş ya da veri yetersiz; etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor ya da hayvanda gösterilmiş; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Daprodustat · Roksadustat · Vadadustat

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Hidralazin

Doğrudan etkili arteriyolar vazodilatör

Arteriyol düz kasını gevşeten, refleks taşikardi ve sıvı tutulumu yapan antihipertansif; gebelikte ağır hipertansiyonda IV de verilir. Lupus benzeri sendrom ve ANCA vasküliti yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol düz kası › Sarkoplazmik retikulum (Ca²⁺ deposu) › IP3 aracılı Ca²⁺ salınımı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ depodansalınırkasılma aygıtınıçalıştırırarteriyol lümenidaralırIP3 artışıdüz kas hücresinde uyarıyla yükselirDüz kas hücresi içiDepodan Ca²⁺ çıkarhücre içi kalsiyum yükselirSarkoplazmik retikulumAktin-miyozin kasılmasıarteriyol düz kası kısalırDüz kas hücresi içiArteriyol daralmasıperiferik direnç ve kan basıncı yükselirArteriyol duvarıHidralazin:IP3'lü Ca²⁺salınımınıazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsiyum salınımı azalır → arteriyol gevşer, direnç ve kan basıncıdüşer; refleks taşikardi ve sıvı tutulumu beta bloker ve diüretikle dengelenir.Venlere etkisi azdır: ön yük değişmez; refleks taşikardi ve renin artışı beta bloker vediüretikle önlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Arteriyol düz kas hücresinin içinde, Ca²⁺ deposunda (sarkoplazmik retikulum). Ağızdan emilir, kandan hücreye girer; venlere etkisi azdır.
Neye etki eder?Kasılmayı başlatan IP3 aracılı Ca²⁺ salınımını azaltır (kesin hedef molekül belirsiz); salınımı uyarmaz, azaltır.
Ne olur?Hücre içi Ca²⁺ düşer → arteriyol gevşer, direnç ve diyastolik basınç düşer; refleks taşikardi ve renin artışı olur.

Klinik

EndikasyonDirençli hipertansiyon (üçüncü-dördüncü basamak), gebelikte ve preeklampside ağır hipertansiyon, kalp yetersizliğinde nitratla birlikte (siyah hastalarda).
Yan etkilerBaş ağrısı, taşikardi, çarpıntı, yüzde kızarma, sıvı tutulumu, anjina tetiklenmesi; ilaç ilişkili lupus; ANCA vasküliti ve glomerülonefrit; periferik nöropati (B6 eksikliği).
KontrendikasyonKoroner arter hastalığında beta bloker olmadan; mitral kapak romatizmal hastalığı; aort anevrizması; ilaca bağlı lupus öyküsü.
EtkileşimlerDiğer antihipertansiflerle hipotansiyon artar; beta blokerler refleks taşikardiyi azaltır; NSAİİ etkiyi azaltır.
DikkatYavaş asetilleyicilerde ve toplam dozu yüksek olanlarda ilaca bağlı lupus (ANA ve anti-histon) ve ANCA vasküliti (MPO ağırlıklı) görülür; hızlı ilerleyen glomerülonefritte ilaç öyküsü sorulur, ilaç kesilir. Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

Oral: 10 mg günde 4 kez başlanır, 25–100 mg günde 2–4 kez; en çok 300 mg/gün. IV (gebelikte ağır hipertansiyon): 5–10 mg yavaş, 20 dakikada bir tekrarlanabilir. Günde 200 mg üzerindeki dozlarda ilaca bağlı lupus riski artar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR 10–50: yaklaşık 8 saatte bir.
eGFR 15–29eGFR 10–50: yaklaşık 8 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 10: yaklaşık 12–16 saatte bir.
Hemodiyalize0 dozu; seanstan sonra ver, hipotansiyon izlenir.
Periton diyalizie0 dozu.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (belirgin değil).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren ANCA ilişkili GN ve ilaca bağlı lupus; sıvı tutulumu için diüretik gerekir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla, titre et.
Child-Pugh BDüşük dozla başla, titre et.
Child-Pugh CDikkatle; biyoyararlanım artar, düşük doz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 10 mg günde 2 kez ile başla. Ortostatik hipotansiyon, refleks taşikardi, baş ağrısı ve sıvı tutulumu izlenir; beta bloker ve diüretikle birlikte verilir. 200 mg/gün üzerinde ilaca bağlı lupus riski artar.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Vazodilatörler ortostatik hipotansiyonda kullanılmaz (ciddi supin hipertansiyon dışında).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; ağır hipertansiyonda IV, oral ikinci basamak.
EmzirmeSüte az geçer; uygundur.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Hidroklorotiyazid

Tiyazid diüretik (NCC inhibitörü)

Distal kıvrımlı tübülde Na⁺-Cl⁻ taşıyıcısını (NCC) tıkayan tiyazid diüretik; hipertansiyonda ve kalsiyum taşında kullanılır, eGFR < 30'da zayıflar.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Distal kıvrımlı tübül › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NCC taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NCCtaşıyıcısıylaalınırNa⁺-K⁺-ATPaz ilekana verilirhacmi korurLümendeki Na⁺ ve Cl⁻kıvrım diüretiği sonrası kalan tuzdistal kıvrımlı tübüle gelirDistal kıvrımlı tübül lümeniHücre içi Na⁺ ve Cl⁻distal kıvrımlı tübül hücresinin içiDistal tübül · apikal zarKana verilen tuzbazolateral Na⁺-K⁺-ATPaz ile Na⁺interstisyuma pompalanırBazolateral zar · interstisyumHacim ve kan basıncı korunursüzülen tuzun yaklaşık %5'i bu bölgedegeri alınırKan · dolaşım hacmiHidroklorotiyazid:NCC'yi lümendenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ ve su idrarda kalır → hacim ve direnç düşer, kan basıncı azalır;hipokalsiüri, K⁺ ve Mg²⁺ kaybı.Aldosterona yanıtlı toplayıcı kanala daha fazla Na⁺ gittiği için hipokalemi ve metabolikalkaloz gelişir; idrar seyreltme kapasitesi bozulduğundan hiponatremi yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Böbrekte, distal kıvrımlı tübülde. Kandan proksimal tübülde lümene salgılanır, taşıyıcıya idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NCC); hücreye girmeden taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Süzülen Na⁺'un yaklaşık %5'i geri emilemez → hacim ve periferik direnç düşer, kan basıncı azalır; Ca²⁺ geri emilimi artar, Mg²⁺ ve K⁺ kaybı olur.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon (tek başına ya da kombinasyon), kalsiyum taşı önlenmesi (hiperkalsiüri), hafif kalp yetmezliği ödemi, nefrojenik diabetes insipidus.
Yan etkilerHipokalemi, hipomagnezemi, hiponatremi (özellikle yaşlıda), hiperkalsemi, hiperürisemi ve gut, glukoz intoleransı, hiperlipidemi, fotosensitivite, deri kanseri riski (kümülatif doz), erektil disfonksiyon, prerenal azotemi.
KontrendikasyonAnüri, sülfonamid aşırı duyarlılığı, ağır hiponatremi, semptomatik hiperkalsemi, gut (rölatif).
EtkileşimlerLitiyum düzeyi artar (toksisite); NSAİİ diüretik etkisini azaltır ve AKI riskini artırır; ACE/ARB ile ilk doz hipotansiyonu ve hiponatremi; digoksin toksisitesi (hipokalemi); kolestiramin emilimi azaltır; antidiyabetik ilaç etkisini azaltır.
DikkatDermatolojik kontrolde melanom dışı deri kanseri (BCC, SCC) riski kümülatif doza bağlı artar; güneşten korunma önerilir. Hiponatremi ve hiperkalsemi (hiperparatiroidide) nedenleri arasında tiyazid aranır. Gebelikte hipertansiyon için ilk seçenek değildir.

Erişkin dozu

Hipertansiyonda 12,5-25 mg/gün (en çok 50 mg); ödemde 25-100 mg/gün; kalsiyum taşı profilaksisinde 25-50 mg/gün. Çoğu zaman ARB/ACE inhibitörü ile sabit doz kombinasyon olarak verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Etkilidir; Na, K ve Ca yakın izlenir.
eGFR 15–29Tek başına etkisi belirgin azalır; klortalidon ya da kıvrım diüretiği tercih edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Etkisiz sayılır; kıvrım diüretiğiyle sinerji için eklenebilir.
HemodiyalizAnürik hastada etkisiz; rezidüel idrar varsa kıvrım diüretiğine eklenebilir.
Periton diyaliziAnürik hastada etkisiz; rezidüel idrar varsa kıvrım diüretiğine eklenebilir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hacim kaybına bağlı prerenal AKI, hiponatremi ve hiperürisemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla; elektrolit izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla ve dikkatle; ensefalopatiyi tetikleyebilir.
Child-Pugh CKullanılmaz (hepatik koma riski).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiponatremi (çoğunlukla ilk 2 haftada), hipokalemi, hipomagnezemi, hiperkalsemi, gut ve ortostatik hipotansiyon riski; 12,5 mg ile başla, 1–2 hafta sonra Na ve K bak. Uzun kullanımda cilt kanseri riski için cilt izlenir.

  • TIME-to-STOP A17sınıf üyesi olarak Belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gut öyküsünde tiyazid verme.
  • TIME-to-STOP A8sınıf üyesi olarak İdrar kaçıran hastada esansiyel HT'de diüretik ilk basamak olmamalı.

AGS Beers 2023 diüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

GebelikHipertansiyonda gebelikte başlanmaz; plazma hacmini azaltabilir. Kullanmakta olan hastada sürdürme uzman kararıyla; yenidoğanda trombositopeni ve elektrolit bozukluğu bildirildi.
EmzirmeSüte geçer; yüksek dozda süt yapımını baskılayabilir; düşük dozda genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (112 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (112): Aceprix Plus, Aldactazide, Amilazid Tablet, Arbesta Plus, Atacand Plus, Ayra Plus 16, Calenda Plus, Candecard Plus, Candenact Plus 32, Candexil Plus, Candexil Plus 32, Canlox Plus, Cansar Plus, Cantab Plus, Cardofix Plus, Cardopan Plus, Cardopan Plus 80, Cenart Plus, Ceracard Plus 160, Ceracard Plus 80, Cibadrex 10, Cibadrex 5, Co-antrovel, Co-diovan 160, Co-diovan 320, Co-diovan 80, Co-irda, Co-ucand 16, Co-ucand 32, Combisar Plus, Delix Plus, Eklips Fort, Eklips Fort 100, Eklips Plus, Eklips Plus 50, Enapril Plus Tablet, Excaliba Plus, Hipersar Plus, Hirbes Plus 150, Hirbes Plus 300, Hixar Plus, Hysartar, Hyzaar, Hyzaar Fort, Irbecor Plus, Irbeday Plus, Kardoritm Plus, Karvezide, Konveril Plus, Larmoni Plus, Limiten Plus, Losanew Plus, Losapres Plus, Losartil Plus, Losaryum Plus, Lotans Plus, Loxibin Plus, Micardis Plus, Micator-plus-40-12.5-mg-tablet, Micator-plus-80-12.5-mg-tablet, Micator-plus-80-25-mg-tablet, Monopril Plus, Nevimol Plus, Olgen Plus, Olmecomb Plus, Olmecomb Plus 40/10, Olmecomb Plus 40/5, Olmeday Plus, Olmetec Plus 40, Olmysar Plus, Olmysar Plus 20, Olmysar Plus 40, Olmysar Trio, Ometan Plus, Onesart Plus, Premium Plus 160, Premium Plus 80, Prescan Plus, Race Plus, Rantazin Plus …

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 112 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H02AB09

Hidrokortizon

Glukokortikoid (kısa etkili, mineralokortikoid etkisi olan)

Doğal kortizolle aynı olan glukokortikoid; adrenal yetmezlik replasmanında, adrenal krizde ve ağır alerjik/inflamatuvar durumlarda kullanılır. Tuzak: uzun süreli kullanımda HPA baskılanması, ani kesilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin ve bağışıklık sistemi › Tüm hedef dokular (karaciğer, bağışıklık hücreleri) › Hücre içi (sitoplazma → çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre zarınıgeçip bağlanır+çekirdeğe geçipDNA'ya bağlanır+protein yapımınıdeğiştirirDolaşan kortizolkanda taşıyıcı proteine bağlı, serbestkısmı etkindirKan · plazmaGlukokortikoid reseptörüsitoplazmada, şaperon proteinlere bağlıbekleyen reseptörHücre içi · sitoplazmaGen okunmasıçekirdekte antiinflamatuvar genleraçılır, proinflamatuvar genler kısılırÇekirdekHücre yanıtıglukoz üretimi artar, sitokin yapımı veinflamasyon azalırKaraciğer · bağışıklık dokusuHidrokortizon:glukokortikoidreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır, gen okunması değişir → inflamasyon baskılanır;replasmanda eksik kortizol etkisi sağlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hemen her hücrenin içinde (sitoplazma ve çekirdek). Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçerek içeri girer; IV süksinat kanda hidrolize olup hidrokortizonu açığa çıkarır.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; kompleks çekirdeğe geçip DNA'da GRE bölgelerine bağlanır ve NF-κB'yi baskılar. Yüksek dozda mineralokortikoid reseptörünü de uyarır.
Ne olur?Antiinflamatuvar genler açılır, sitokin ve prostaglandin yapımı azalır → inflamasyon ve bağışıklık yanıtı baskılanır; replasmanda kortizol eksikliği (hipotansiyon, hipoglisemi) düzelir.

Klinik

EndikasyonPrimer ve sekonder adrenal yetmezlik replasmanı, adrenal kriz, septik şokta vazopresöre dirençli hipotansiyon, anafilaksi (ek tedavi), ağır astım/KOAH alevlenmesi, yoğun inflamatuvar durumlar.
Yan etkilerHiperglisemi, sıvı tutulumu ve hipertansiyon, hipokalemi, enfeksiyon yatkınlığı, mide irritasyonu/kanama, deliryum ve uykusuzluk, miyopati, osteoporoz (uzun süreli), HPA baskılanması.
KontrendikasyonSistemik mantar enfeksiyonu; etkin maddeye aşırı duyarlılık. Adrenal krizde mutlak kontrendikasyon yoktur. Canlı aşı yüksek immünsüpresif dozda yapılmaz.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin) etkiyi azaltır; NSAİİ ile GİS kanama artar; diüretikle hipokalemi; antidiyabetik ihtiyacı artar; varfarinde INR değişebilir.
DikkatUzun süreli kullanımdan sonra ani kesilmez (adrenal yetmezlik). Stres dozu (hastalık, ameliyat) için doz artırımı gerekir; hasta 'steroid kartı' taşır.

Erişkin dozu

Adrenal kriz: 100 mg IV bolus, ardından 200 mg/24 saat infüzyon (ya da 6 saatte bir 50 mg). Kronik replasman: ağızdan 15–25 mg/gün, 2–3 bölünmüş doz (sabah en yüksek).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı tutulumu ve K⁺ izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sıvı, kan basıncı ve K⁺ izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; doz yanıta göre, sıvı ve glukoz izlemiyle.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; doz yanıta göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır ya da çok az (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı tutulumu, hipertansiyon, hipokalemi ve hiperglisemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yanıta göre doz, glukoz ve sıvı durumu izlenir.
Child-Pugh CDoz klinik yanıta göre ayarlanır; sıvı tutulumu, enfeksiyon ve GİS kanama izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda replasmanda mümkün olan en düşük etkin doz (genellikle 15–20 mg/gün); fazla doz hiperglisemi, deliryum, hipertansiyon, osteoporoz ve enfeksiyon riskini artırır. Ağır hastalıkta stres dozu unutulmaz.

  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Steroidle birlikte ek antitrombotik, NSAİİ ya da dispepsi varsa PPI olmadan kullanılmaz.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli steroid (yüksek doz ya da düşük KMY) alanda bifosfonat başlanır.

AGS Beers 2023 deliryum öyküsünde kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte peptik ülser/GİS kanama riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikReplasman için gebelikte güvenle kullanılır (plasentada büyük ölçüde inaktive olur); doğumda stres dozu gerekir. Yüksek dozda yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; replasman dozlarında emzirme uygundur, yüksek dozda dozdan 4 saat sonra emzirilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Genkorthidrokortizon10 mg tablet
Hidrozonhidrokortizon sodyum süksinat100 mg IM/IV enjeksiyon/IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon+çözücü ampül
Hydrocort-liyohidrokortizon sodyum süksinat100 mg IM/IV enjeksiyon/ IV infüzyon için liyofilize toz içeren ampul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P01BA02

Hidroksiklorokin

Antimalaryal immünomodülatör

Endozom asitliğini bozup TLR7/9 sinyalini baskılayan antimalaryal; kontrendikasyon yoksa her lupus hastasının temel ilacıdır, gebelikte kesilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Dendritik hücre ve B lenfosit › Hücre içi (endozom ve lizozom) › Endozom pH'sı · TLR7/TLR9 yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre içinealınırasidik ortamdareseptöresunuluruyarılıncasalgılatırNükleik asitli immün komplekslupus otoantikoru + hücreden açığa çıkanDNA/RNADolaşım · hücre dışıEndozom (asidik)hücre içine alınan kompleksin işlendiğikeseEndozom · asidikTLR7 / TLR9endozomda DNA-RNA algılayan doğalbağışıklık reseptörüEndozom zarı · TLR7/9İnterferon-α · sitokinlerotoimmün iltihabı ve lupus alevlenmesinibüyütürDoku · dolaşımHidroksiklorokin:endozom pH'sınıyükseltir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asitliği bozulan endozomda TLR7/9 uyarılamaz → interferon-α vesitokin yapımı azalır → lupus alevlenmesi ve organ hasarı birikimi azalır,sağkalım artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi organel
Nerede?Hücre içinde, asidik endozom ve lizozomda. Zayıf baz olduğu için burada protonlanıp birikir. Ağızdan alınır; yarı ömrü çok uzundur, böbrekle yavaş atılır.
Neye etki eder?Endozom-lizozom pH'sını yükseltir; asit ortamda çalışan enzimler ve TLR7/9 (DNA-RNA algılayan reseptörler) işlevsiz kalır.
Ne olur?İnterferon-α ve sitokin yapımı, otoantijen sunumu azalır → lupus alevlenmesi ve organ hasarı azalır. Uzun kullanımda retinopati: düzenli göz taraması.

Klinik

EndikasyonSistemik lupus eritematozus ve lupus nefriti (kontrendikasyon yoksa tüm hastalarda), romatoid artrit, Sjögren sendromu, antifosfolipid sendromunda yardımcı, sıtma.
Yan etkilerRetinopati (doz ve süreye bağlı, geri dönüşsüz), GİS yakınması, döküntü ve deri hiperpigmentasyonu, QT uzaması, nadiren kardiyomiyopati, hipoglisemi.
Kontrendikasyon4-aminokinolinlere aşırı duyarlılık, önceden var olan makülopati.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (makrolidler, kinolonlar, antipsikotikler); digoksin düzeyini artırır; antiasitler emilimi azaltır (4 saat ara); insülin ve sülfonilürelerle hipoglisemi.
DikkatGebelik: kesilmez — kesilmesi lupus alevlenmesine yol açar; teratojen değildir, anti-Ro pozitif annede konjenital kalp bloğu riskini azaltabilir. Emzirme: uyumlu. Retinopati taraması: başlangıçta ve 5. yıldan sonra yıllık (eGFR düşüklüğü gibi risk varsa ilk yıldan) göz muayenesi.

Erişkin dozu

En çok 5 mg/kg/gün (gerçek vücut ağırlığı); çoğu erişkinde 200–400 mg/gün tek ya da iki doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ≤ 5 mg/kg/gün.
eGFR 30–59Dikkatle; retinopati riski için retina taraması sıklaştırılır.
eGFR 15–29Doz en az %25 azaltılır; retina taraması sıklaştırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz en az %25 azaltılır; retina taraması sıklaştırılır.
HemodiyalizDoz azaltılır; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDoz azaltılır; ek doz gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; böbrek yetersizliğinde birikerek retinopati riski artar.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDikkatle; doz önerisi yok.
Child-Pugh CDikkatle; doz önerisi yok, çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ≤ 5 mg/kg/gün (gerçek kilo); retinopati riski için başlangıçta ve 5 yıl sonra yıllık retina taraması. QT uzaması, hipoglisemi ve miyopati nadir. Böbrek yetersizliğinde doz azaltılır.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Kronik aktif romatolojik hastalıkta DMARD başlanır; HKK lupus ve RA'da uygun.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte lupus ve antifosfolipid sendromunda sürdürülür; ilacı kesmek alevlenme riski taşır.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kinovirhidroksiklorokin sülfat200 mg film kapli tablet
Korokinhidroksiklorokin sülfat200 mg film kapli tablet
Neuquinhidroksiklorokin sülfat200 mg film kapli tablet
Oviplahidroksiklorokin sülfat200 mg film kapli tablet
Plaquenilhidroksiklorokin sülfat200 mg film kapli tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Hidroksikobalamin

B12 vitamini (kobalamin)

Parenteral B12 preparatı; B12 eksikliğinde ve siyanür zehirlenmesi antidotu olarak kullanılır. Kırmızı idrar ve serum rengi yapar, kolorimetrik testlere girişir.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm hücreler (kan, sinir, kemik iliği) › Hücre içi: sitoplazma ve mitokondri › Metionin sentaz ve metilmalonil-KoA mutaz › Kofaktör: metilkobalamin, adenozilkobalamin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)intrinsikfaktöre bağlanırileumdan emilirhücreye girer+Besin kobalaminiproteine bağlıdır; mide asidi ve pepsinserbest bırakırMide ve ince bağırsak lümeniİntrinsik faktör–B12 kompleksiparyetal hücre intrinsik faktörü B12'yibağlarTerminal ileum lümeniPlazma B12 (transkobalamin)terminal ileumdan emilip dolaşıma geçerKan · plazmaHücre içi koenzim formlarımetilkobalamin ve adenozilkobalaminHücre içi · mitokondri, sitoplazmaHidroksikobalamin:B12 yerinekoyar, siyanürübağlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kas içi verilince emilim basamakları atlanır; hücrede koenzimedönüşür, enzimler çalışır → anemi ve nöropati düzelir. Siyanürde şelatör olaraksiyanürü bağlar.Kırmızı renkli ilaç ve idrar rengini değiştirir; otomatik laboratuvar ölçümlerini(kreatinin, bilirubin, kolorimetrik testler) bozabilir. Yüksek doz siyanür tedavisindeoksalat nefropatisi bildirilmiştir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre içi organel
Nerede?Kas içi enjeksiyonla kana geçer, transkobalaminle hücrelere taşınır ve hücre içinde (sitoplazma, mitokondri) koenzime çevrilir. Siyanür zehirlenmesinde damar içinde, kanda etki eder.
Neye etki eder?Hücrede metilkobalamine (metionin sentaz kofaktörü) ve adenozilkobalamine (metilmalonil-KoA mutaz kofaktörü) dönüşür; kanda siyanür iyonunu bağlar (şelatör).
Ne olur?Enzimler çalışır → homosistein metionine, metilmalonil-KoA süksinil-KoA'ya döner → megaloblastik anemi ve nöropati düzelir. Siyanür siyanokobalamin olup idrarla atılır.

Klinik

EndikasyonB12 eksikliği (pernisiyöz anemi, emilim bozukluğu, vegan beslenme), siyanür zehirlenmesinin antidotu (yüksek doz IV).
Yan etkilerKırmızı renkli idrar ve serum, enjeksiyon yeri ağrısı, döküntü, nadir anafilaksi; yüksek dozda hipertansiyon, oksalat nefropatisi ve AKI, kolorimetrik testlere girişim.
KontrendikasyonKobalt ya da B12'ye aşırı duyarlılık; Leber hastalığı (kobalamin ile optik atrofi).
EtkileşimlerYüksek dozda kolorimetrik laboratuvar testlerine (kreatinin, bilirubin, hemoglobin, glukoz vb.) girişir; kloramfenikol B12 yanıtını azaltır; metformin ve PPI uzun süre ile B12 emilimini azaltır.
DikkatYüksek doz IV (siyanür antidotu) sonrası idrar ve plazma koyu kırmızıya döner ve birçok kolorimetrik laboratuvar testi güvenilir olmaz; oksalat kristalüri ve AKI riski vardır. İdrar rengi hemoglobinüri ve miyoglobinüriyle karıştırılabilir (heme testi negatiftir).

Erişkin dozu

B12 eksikliği: 1 mg IM; başlangıçta gün aşırı ya da haftalık (3-6 doz), idamede 2-3 ayda bir 1 mg. Siyanür zehirlenmesi: 5 g IV 15 dakikada (gerekirse tekrar).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; B12 eksikliğinde IM tedavi uygulanabilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (kısmen uzaklaşabilir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek dozda (5 g) oksalat nefropatisi ve AKI; böbrek işlevi izlenir; idrar kırmızıya boyanır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; B12 depoları yüksek olabilir, düzey yanıltıcıdır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda B12 eksikliği sık (atrofik gastrit, metformin, PPI); nörolojik ve bilişsel bulgu, makrositoz ve anemi görülür. IM 1 mg ile tedavi; başlangıçta replasmanda hipokalemi izlenir. Yüksek doz (5 g) idrar ve cildi kırmızıya boyar, laboratuvar ölçümlerini bozar.

Gebelik ve emzirme

GebelikB12 replasmanı gebelikte güvenlidir; eksikliği fetal nöral tüp defekti ve gelişim riski taşır. Siyanür zehirlenmesinde yarar riski aşar.
EmzirmeSüte geçer; fizyolojiktir, emzirmeyle uyumludur; anne eksikliği bebekte B12 eksikliği yapabilir.

Türkiye’deki ürünler (2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (2): B-cyan Fort Ampul, Norogrizovim I.m. Enjeksiyonluk Çözelti

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05BB01

Hidroksizin

1. kuşak H1 antihistaminik (anksiyolitik, antikolinerjik)

Güçlü antikolinerjik ve sedatif 1. kuşak H1 antihistaminik; kaşıntı, anksiyete ve premedikasyonda kullanılır. Yaşlıda deliryum, idrar retansiyonu ve QT uzaması riski nedeniyle kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi ve çevresel sinir dokusu › H1 reseptörü taşıyan hücreler › Hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarırHistamin salımımast hücresinden histamin doku aralığınaçıkarDoku aralığıH1 reseptörühedef hücre zarında G proteinine bağlıreseptörHedef hücre zarı · H1Hücre içi yanıtkaşıntı, vazodilatasyon, uyanıklıksinyaliHedef hücre içiHidroksizin: H1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin etkisi azalır, kaşıntı ve uyanıklıkazalır; antikolinerjik etki yan etki olarak eşlik eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyin (kan-beyin bariyerini geçer) ve deri, damar, solunum yolu gibi çevresel dokuların hücre zarı. İlaç yağda çözünür; çoğu dokuya ve merkezi sinir sistemine ulaşır.
Neye etki eder?H1 histamin reseptörünü ters agonist olarak kapatır; muskarinik, 5-HT2 ve α1 reseptörlerini de bir ölçüde bloke eder (antikolinerjik, sedatif).
Ne olur?Histaminin kaşıntı ve vazodilatasyon etkisi azalır → kaşıntı gerilir. Beyinde H1 ve muskarinik blokaj → sedasyon, anksiyolitik etki, deliryum; QT uzaması mümkündür.

Klinik

EndikasyonKaşıntı (ürtiker, atopik dermatit), anksiyetede kısa süreli semptomatik tedavi, preoperatif sedasyon.
Yan etkilerSedasyon, ağız kuruluğu, bulanık görme, kabızlık, idrar retansiyonu, deliryum ve konfüzyon (yaşlı), QT uzaması ve torsades de pointes, düşme, nadiren akut generalize ekzantematöz püstüloz.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, QT uzaması öyküsü ya da riski (hipokalemi, hipomagnezemi, bradikardi, QT uzatan ilaç), porfiri.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (antiaritmikler, makrolidler, florokinolonlar, antipsikotikler) torsades riski; alkol ve santral baskılayıcılarla sedasyon; antikolinerjik ilaçlarla yük artar.
DikkatQT uzaması: hipokalemi ve hipomagnezemi düzeltilmeden verilmez; yaşlıda mümkünse kaçınılır.

Erişkin dozu

Anksiyete: 50–100 mg/gün bölünmüş dozlarda; kaşıntı: 25 mg gece, gerekirse 25 mg günde 3–4 kez; en çok 100 mg/gün. Yaşlıda kaçınılır; gerekirse en çok 50 mg/gün. Böbrek yetmezliğinde doz yaklaşık yarıya, karaciğer yetmezliğinde yaklaşık üçte bire azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda kaçınılır.
eGFR 30–59Doz yaklaşık %50 azaltılır.
eGFR 15–29Doz yaklaşık %50 azaltılır; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yaklaşık %50 azaltılır ya da kaçınılır; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAntikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BGünlük doz yaklaşık %33 azaltılır.
Child-Pugh CGünlük doz azaltılır; dikkatle ya da kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Mümkünse kullanılmaz. Güçlü antikolinerjik: deliryum, konfüzyon, idrar retansiyonu, kabızlık, düşme; QT uzaması. Zorunluysa en çok 50 mg/gün ve kısa süre; 2. kuşak antihistaminikler tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik yük bilişi bozar; kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Düşme, kabızlık, glokom, demans, deliryum, idrar retansiyonunda yüksek antikolinerjik olarak kaçınılır.

AGS Beers 2023 1. kuşak antihistaminiklerden kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik; deliryum, demans, düşme, idrar retansiyonu, glokom).

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte, özellikle 1. trimesterde kaçınılır; geç gebelikte yenidoğanda antikolinerjik etki ve çekilme belirtileri görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon riski nedeniyle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ataraxhydroxyzine · hidroksizin dihidroklorür25 mg film kapli tablet; 200 ml surup
Validolhydroxyzine10 ml damla; 20 ml damla

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Hidromorfon

Yarı sentetik μ-opioid agonist

Morfinden 5–7 kat güçlü yarı sentetik opioid; metaboliti hidromorfon-3-glukuronid (H3G) KBH'de birikebilir. Böbrek yetersizliğinde azaltılmış dozla ve yakın izlemle kullanılabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiHidromorfon:μ-reseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı iletisi azalır → ağrı algısı düşer; KBH'de H3Gbirikebilir, bu nedenle düşük dozla ve nörotoksisite izlemi ile kullanılır.H3G birikirse miyoklonus, allodini ve nöbet yapabilir; hemodiyalizle uzaklaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır.
Neye etki eder?μ-reseptörü uyarır; reseptör G proteinine bağlıdır.
Ne olur?Presinaptik Ca²⁺ girişi azalır, ağrı iletisi zayıflar. Metaboliti hidromorfon-3-glukuronid (H3G) analjezik değildir, nöroeksitatördür; böbrekte birikir.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli kronik ve kanser ağrısı; KBH ve diyalizde morfin ve kodeine alternatif.
Yan etkilerKabızlık, bulantı, sedasyon, solunum depresyonu, kaşıntı; H3G birikiminde miyoklonus, deliryum, nöbet ve allodini.
KontrendikasyonAğır solunum depresyonu, paralitik ileus, MAO inhibitörü kullanımı, opioid-naif hastada yüksek doz uzatılmış salımlı form.
EtkileşimlerBenzodiazepin, alkol ve diğer MSS baskılayıcılarla solunum depresyonu; antikolinerjiklerle kabızlık ve idrar retansiyonu.
DikkatMorfine göre kat çevrimi hatalarına dikkat edilir (aşırı doz riski); çevrimde doz %25–50 azaltılır. Nörotoksisite belirtisi (miyoklonus, ajitasyon) çıkarsa doz azaltılır ya da başka opioide geçilir. Gebelikte neonatal yoksunluk riski; emzirmede kaçınılır.

Erişkin dozu

Opioid-naif erişkinde oral 2–4 mg 4–6 saatte bir; KBH'de ve diyalizde 0,5–1 mg ile başlanır, yavaş artırılır. Uzatılmış salımlı ürünlerde günlük toplam doz oral morfin eşdeğerinden çevrilir (merkez protokolü).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda düşük başlangıç.
eGFR 30–59Dikkatle; düşük doz başlanır, nörotoksisite izlenir.
eGFR 15–29Başlangıç normal dozun %25–50'si; aralık uzatılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç normal dozun %25–50'si; aralık uzatılır, nörotoksisite izlenir.
HemodiyalizSeanstan sonra verilir; H3G ve hidromorfon uzaklaşır; nörotoksisite izlenir.
Periton diyaliziDikkatle; düşük doz, uzun aralık; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiH3G birikimi nörotoksisite yapar (miyoklonus, nöbet).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu normal dozun %25–50'si.
Child-Pugh CDüşük doz, uzun aralık; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 1 mg (oral) ya da daha düşük dozla başla, yavaş titre et; sedasyon, deliryum, kabızlık, düşme, solunum depresyonu. Böbrek yetersizliğinde H3G birikir: miyoklonus ve nörotoksisite.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden başlanmaz; birlikte bağırsak düzenlemesi planlanır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif varken kaçınılır.
  • TIME-to-START E9sınıf üyesi olarak Orta-ağır ağrıda diğer seçenekler yetersizse güçlü opioid düşünülür.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYalnız gerekirse en düşük dozla; doğuma yakın neonatal solunum depresyonu, uzun kullanımda NOWS.
EmzirmeKısa süreli ve düşük dozda uygun; bebekte sedasyon izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A03BB01

Hiyosin bütilbromür

Antimuskarinik (antispazmodik)

Düz kas spazmını gevşeten antimuskarinik; karın ve safra-üreter kolik ağrısında kullanılır, ancak böbrek koliğinde NSAİİ'ye ek yarar göstermemiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim ve üriner sistem › Bağırsak, safra yolu ve üreter düz kası › Düz kas hücresi zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırkası kasarağrıya yol açarParasempatik sinir ucuasetilkolin salarParasempatik sinir ucuMuskarinik M3 reseptörübağırsak, safra yolu ve üreter düzkasındaDüz kas hücre zarı · M3Düz kas kasılmasıspazm ve peristaltizmDüz kas hücresi içiKolik ağrısıkasın gerilmesiyle ortaya çıkarOrgan duvarıHiyosin: M3reseptörünüdışarıdan blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asetilkolin M3'e bağlanamaz → düz kas gevşer, spazm azalır, kolikağrısı hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Bağırsak, safra yolu ve üreter düz kası hücrelerinin dış yüzünde. Ağızdan ya da damardan verilir; kuaterner amonyum yapısı nedeniyle kan-beyin bariyerini geçmez.
Neye etki eder?Muskarinik M3 reseptörüne asetilkolinle yarışarak bağlanır ve kapatır (antagonist).
Ne olur?Asetilkolin kasamaz → düz kas gevşer, spazm ve peristaltizm azalır → kolik ağrısı hafifler. Ağız kuruluğu, taşikardi ve idrar retansiyonu görülebilir.

Klinik

EndikasyonMide-bağırsak ve safra yolu spazmı, kolik ağrısı, dismenore; röntgen sırasında bağırsak gevşetme.
Yan etkilerAğız kuruluğu, taşikardi, idrar retansiyonu, kabızlık, bulanık görme; IV'de hipotansiyon ve anafilaksi.
KontrendikasyonGlokom (dar açılı), miyasteni gravis, megakolon, ileus, prostat büyümesine bağlı idrar retansiyonu, taşiaritmi.
EtkileşimlerAntikolinerjik etkili ilaçlar (trisiklikler, antihistaminikler, disopiramit) yan etkileri artırır; metoklopramid ile etki zayıflar.
DikkatBöbrek koliğinde NSAİİ'ye ek yarar sağlamaz, tek başına kullanılmamalıdır (ders).

Erişkin dozu

Oral 10–20 mg günde 3–5 kez; IV/IM/SC 20 mg, gerekirse 30 dakikada tekrar (en çok 100 mg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar önerisi yok; dikkatle.
eGFR 15–29Ayar önerisi yok; idrar retansiyonuna dikkat.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda düşük dozla (10 mg) başlanır; sistemik emilimi düşüktür ama antikolinerjik etki (ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, taşikardi) olabilir. Glokom, BPH, ileus ve demansta dikkat; antikolinerjik yük toplanır.

  • TIME-to-STOP C6 Antikolinerjik antispazmodikler yaşlıda kaçınılır.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antimuskarinikler kaçınılır.
  • TIME-to-STOP H1 Antikolinerjik yük: kabızlık, glokom, idrar retansiyonu, deliryum.

AGS Beers 2023 antispazmodikler (hiyosiyamin, skopolamin) kaçınılmalı; bütilbromür adıyla ayrıca listelenmemiştir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gerekirse kısa süreli kullanılabilir.
EmzirmeSistemik emilimi düşük; süte önemsiz geçmesi beklenir (veri sınırlı).

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Antispazmin Tablethiyosin-n-butilbromür
Buscodynhiyosin n-butil-bromür20 mg/ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Buscopanhiyosin n-butil-bromür10 mg kapli tablet; 20 mg/ml enjeksiyonluk çözelti
Giburinhiyosin-n-butilbromür20 mg/ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti
Hiyospazmhiyosin-n-butilbromür20 mg/ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti
Relaksinhiyosin n-butilbromür20 mg/ml IM/SC/IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul
Spazmoselhiyosin n-butilbromür20 mg/ml IM/SC/IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Spazmotekhiyosin n butilbromur20 mg/ml IM/IV/scenjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Spazmotek Drajehiyosin n butilbromur
Spazmotek Pediatrik Supozituarhiyosin n butilbromür
Turktıpsan Hiyosin-n Bütil Bromürhiyosin-n bütil bromür20 mg/ml enjeksiyonluk çözelti
Xemolhiyosin-n-butilbromür20 mg/ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (3): Antispazmin Kompoze Draje, Buscopan Plus, Spazmotek Plus

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P02CF01

Ivermektin

Avermektin grubu antiparaziter (glutamat kapılı klor kanalı aktivatörü)

Parazitin sinir-kas hücrelerindeki klor kanallarını kalıcı açıp felce uğratan antiparaziter; strongiloidiyaz, onkoserkiyaz, filaryaz ve uyuzda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriParazit › Sinir ve kas hücresi › Hücre zarı › Glutamat kapılı klor kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uyarılabilirliğikanal ayarlarkasınçalışmasınıbelirlerParazit sinir-kas uyarısıasetilkolinle kas kasılır, parazithareket eder ve beslenirParazit sinir-kas kavşağıGlutamat kapılı Cl⁻ kanalınormalde kısa açılıp uyarıyı sınırlar(omurgasızlarda var, insanda yok)Parazit sinir/kas hücre zarıHareket ve beslenmeparazit ve mikrofilerler yaşamınısürdürürParazitIvermektin: klorkanalını kalıcıaçar✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Klor kanalı sürekli açık kalır → parazit felç olur, hareket vebeslenme durur → parazit ölür; mikrofilerler hızla temizlenir.Mikrofilerlerin ölümüne bağlı konak yanıtı (Mazzotti benzeri reaksiyon) görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Mikroorganizma içi
Nerede?Omurgasız parazitin sinir ve kas hücresinde. Ağızdan emilir, kanda ve dokuda parazite ulaşır. İnsanda bu kanal yoktur; kan-beyin bariyerinde P-gp ilacı dışarıda tutar.
Neye etki eder?Glutamat kapılı Cl⁻ kanalına bağlanır ve kanalı kalıcı açık tutar.
Ne olur?Cl⁻ girişi hücreyi hiperpolarize eder → parazit kası felç olur, hareket ve beslenme durur, parazit ölür; mikrofilerler kandan temizlenir.

Klinik

EndikasyonStrongiloidiyaz, onkoserkiyaz, lenfatik filaryaz (albendazolle), uyuz (skabies) ve bit enfestasyonu.
Yan etkilerBaş dönmesi, bulantı, kaşıntı, döküntü, ateş; mikrofiler yükü yüksekse Mazzotti benzeri reaksiyon (ateş, lenfadenopati, hipotansiyon, geçici hematüri-proteinüri).
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık. Loa loa ile birlikte ağır mikrofilerya varsa ensefalopati riski nedeniyle verilmez.
EtkileşimlerVarfarinin etkisi artabilir (INR izlenir); güçlü P-gp inhibitörleri (siklosporin, verapamil) merkezi sinir sistemi geçişini artırabilir.
DikkatKan-beyin bariyerinden geçişi P-gp ile sınırlıdır; Loa loa koenfeksiyonunda ağır nörolojik olay riski vardır. Gebelikte ve 15 kg altı çocukta kullanım önerilmez, emzirmede kısa süreli kullanımda süt geçişi düşüktür.

Erişkin dozu

Strongiloidiyaz: 200 mcg/kg tek doz, 1–2 gün. Uyuz: 200 mcg/kg, 1–2 hafta sonra tekrar. Onkoserkiyaz: 150 mcg/kg tek doz, 6–12 ayda bir. Lenfatik filaryaz: 150–200 mcg/kg, albendazolle birlikte. Aç karnına ve su ile alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar önerilmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite bildirilmemiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle.
Child-Pugh BDikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; tek doz uygulanır. Ağır karaciğer ve böbrek hastalığında veri sınırlıdır. Varfarin etkisi artabilir, INR izlenir. Aç karnına, su ile alınır. Loa loa bölgesi öyküsü sorulur.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte genellikle kaçınılır (veri sınırlı); yarar belirginse (ağır strongiloidiyaz) kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer; yenidoğanda veri sınırlı, yarar belirginse kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Armecivermektin3 mg tablet
Ermetinivermektin3 mg tablet
Iveraxiroivermektin3 mg tablet
İvercidivermektin3 mg tablet
Ziverivermektin3 mg tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BA06

İbandronat

Bisfosfonat (azot içeren)

Aylık oral ya da 3 ayda bir IV verilebilen azotlu bisfosfonat; postmenopozal osteoporozda vertebra kırığını azaltır. Tuzak: kalça kırığı kanıtı yok; aç karnına tam bardak su, 60 dakika dik; eGFR < 30'da önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi ve osteoklast › Osteoklast içi (mevalonat yolu) › FPPS enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)osteoklasttutunur ve çözerilacı alıp işlevsürdürürkemik matriksiniyıkarKemik yüzeyi (hidroksiapatit)kemik mineralinin ilacı bağlayan yüzeyiKemik yüzeyiOsteoklastkemik yüzeyinde asit ve enzimle kemikyıkan hücreKemik yüzeyi · osteoklastFPPS enzimihücre içinde mevalonat yolundaprenilasyonu sağlarOsteoklast içiKemik yıkımıkalsiyum ve kemik matriksi kaybı, kırıkriskiKemik dokusuİbandronat:osteoklasttaFPPS'yi kapatır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: FPPS kapanır, osteoklast işlev kaybeder ve ölür → kemik yıkımıazalır, vertebra kırığı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kemik yüzeyinde. Kandaki ilaç kemik mineraline (hidroksiapatit) bağlanır; osteoklast kemiği yıkarken ilacı alıp hücre içine alır.
Neye etki eder?Osteoklast içinde mevalonat yolunun enzimi FPPS'yi kapatır; küçük GTPaz proteinlerinin prenilasyonu bozulur, hücre kemiğe tutunamaz ve apoptoza gider.
Ne olur?Osteoklast aktivitesi azalır, kemik yıkımı yavaşlar → kemik yoğunluğu artar, vertebra kırığı azalır.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal osteoporozda vertebra kırığı riskinin azaltılması; IV formu kemik metastazı ve maligniteye bağlı hiperkalsemi (onkolojide).
Yan etkilerÖzofajit ve mide yakınmaları, grip benzeri akut faz reaksiyonu (özellikle ilk IV dozda), kas-iskelet ağrısı, hipokalsemi, çene osteonekrozu (nadir), atipik femur kırığı (nadir).
KontrendikasyonHipokalsemi, özofagus anormalliği (darlık, akalazya), 60 dakika dik duramama (oral); eGFR < 30 mL/dk'da önerilmez; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum, demir, magnezyum, antasit ve yiyecek emilimi azaltır; NSAİİ ve aspirin üst GİS irritasyonu yapar; IV formda aminoglikozidlerle hipokalsemi artabilir.
DikkatOral: ayın aynı günü, aç karnına, 180–240 mL su ile, 60 dakika dik, yemek ve diğer ilaçlardan önce. Başlangıçta Ca ve D vitamini düzeltilir; böbrek işlevi izlenir.

Erişkin dozu

Oral 150 mg ayda bir (ya da 2,5 mg/gün); IV 3 mg 15–30 saniyede 3 ayda bir. Her iki yolda yeterli Ca ve D vitamini.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi ≥ 30).
eGFR 15–29Önerilmez (kreatinin klirensi < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz; kullanılmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiIV formda böbrek işlevi izlenir; hipokalsemi ve nadiren böbrek yetmezliği bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; özofagus varisi varsa dikkatle.
Child-Pugh CAyar gerekmez (veri sınırlı); özofagus varisi varsa oral kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda aylık 150 mg oral ya da 3 ayda bir IV 3 mg; dik duramayan ya da özofagus hastasında oral kullanılmaz. eGFR < 30 mL/dk'da önerilmez. Ca ve D vitamini eksikliği önce düzeltilir.

  • TIME-to-STOP E15sınıf üyesi olarak Üst GİS hastalığı öyküsü olan ya da dik duramayan hastada oral bifosfonat kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da bifosfonattan kaçınılır.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteoporoz tedavisinden önce osteomalazi dışlanmalıdır.
  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif tedavi başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; kemiğe uzun süre bağlı kalır, fetal etkileri bilinmiyor. Gebelik planlanıyorsa önceden kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Beosibandronat sodyum monohidrat3 mg/3 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 3 mg/3 ml IV infüzyonluk çözelti
Bondkemibandronik asit monosodyum tuzu monohidrat · ibandronat sodyum monohidrat6 mg/6 ml IV infüzyon için konsantre solüsyon için flakon; 50 mg film kapli tablet
Bondronatibandronik asit monosodyum tuzu monohidrat6 mg/6 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti; 50 mg film kapli tablet
Bonmoreibandronik asit3 mg/3 ml IV enjeksiyon icin konsantre cozelti iceren kullanima hazir enjektör
Bonvivaibandronik asit monosodyum tuzu monohidrat3 mg/3 ml enjeksiyonluk çözelti; 150 mg film kapli tablet
Fixboneibandronat sodyum150 mg sase
Gauditibandronat sodyum monohidrat6 mg/6 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti
Ibacuribandronat sodyum50 mg şase
Ibamaxibandronat sodyum150 mg film tablet
Ibanosibandronik asit monosodyum tuzu monohidrat150 mg film kapli tablet
Ibofixibandronik asit150 mg film kapli tablet
İbanosibandronik asit monosodyum tuzu monohidrat3 mg/3 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Osibanibandronic acid6 mg/6 ml IV inf, icin kon, coz, iceren flakon
Sempribanibandronat sodyum monohidrat · ibandronic acid3 mg/3 ml IV steril enjeksiyonluk cozelti iceren ampul; 150 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Ibamin D3, İbamin D3

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EL01

İbrutinib

Kovalent BTK inhibitörü (oral)

BTK'yi kalıcı kapatan oral ilaç; KLL, Waldenström ve marjinal bölge lenfomasında kullanılır. Tuzak: kanama, atriyal fibrilasyon ve hipertansiyon; CYP3A inhibitörleriyle düzeyi çok artar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Malign B lenfosit › Sitoplazma (BCR sinyal yolu) › BTK (Cys481)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)BTK'yi aktiveederNF-κB'yi açaryaşam sinyaliverirB hücre reseptörü (BCR) uyarısıantijen B hücresinin yüzey reseptörünüuyarırB hücresi zarı · BCRBTKBCR'ın altında çalışan sitoplazmiktirozin kinazB hücresi · sitoplazmaPLCγ2 ve NF-κB yoluhücre içi sinyal çekirdeğe iletilirSitoplazma → çekirdeğeB hücre çoğalması ve yaşamıKLL ve lenfoma hücreleri yaşar, dokularagöç ederLenf düğümü · kemik iliğiİbrutinib:BTK'yi kalıcıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: BTK çalışmaz → NF-κB ve PLCγ2 yolu kesilir; B hücre yaşamı ve dokuyayerleşmesi azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Malign B hücrelerin içinde (sitoplazma). Oral ilaç hücre zarından geçer; lenf düğümü ve kemik iliğindeki B hücrelere ulaşır.
Neye etki eder?BTK'nin Cys481 kalıntısına kovalent bağlanıp enzimi kalıcı kapatır; BCR sinyalinin alt basamağıdır.
Ne olur?BCR → NF-κB ve PLCγ2 sinyali kesilir → B hücre çoğalması ve yaşamı ile dokuya yerleşme azalır; trombosit BTK/Tec sinyali de bozulur → kanama eğilimi.

Klinik

EndikasyonKronik lenfositik lösemi/küçük lenfositik lenfoma, Waldenström makroglobulinemisi, marjinal bölge lenfoması ve kronik GVHD.
Yan etkilerKanama ve ekimoz, atriyal fibrilasyon, hipertansiyon, enfeksiyon, nötropeni, trombositopeni, ishal, artralji, döküntü, ventriküler aritmi (nadir), ikincil kanserler.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; gebelik (kullanılmaz).
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri (ketokonazol, vorikonazol, posakonazol, klaritromisin) kaçınılır; orta düzey (flukonazol, diltiazem, verapamil, eritromisin) doz azaltılır; indükleyiciler etkiyi düşürür; antikoagülan ve antiagreganla kanama artar.
DikkatAtriyal fibrilasyon ve kan basıncı başlangıçta ve izlemde kontrol edilir. Cerrahi ve girişimlerden 3–7 gün önce kesilir. Varfarin ve çift antitrombotik tedaviden kaçınılır.

Erişkin dozu

KLL ve Waldenström: 420 mg günde 1 kez (oral); toksisitede doz azaltımı ya da ara verilir. Orta CYP3A inhibitörüyle 280 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl > 25'te ayar gerekmez; altında veri yetersiz, yakın izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa çok yakın izlemle.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması; veri sınırlı). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipertansiyon ve kanama; nadiren tümör lizisiyle AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A140 mg/gün (normal dozun üçte biri); karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh B70 mg/gün; yakın izlem.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda atriyal fibrilasyon, hipertansiyon ve kanama riski daha yüksektir. Kardiyak öykü ve antitrombotik kullanımı gözden geçir; kan basıncı ve nabız izle; CYP3A inhibitörlerinden kaçın.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Kanama riskli hastada antitrombotikle birlikte kullanımda kanama artar; yarar-risk tartılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 1 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeEmzirme tedavi sırasında ve son dozdan sonra 1 hafta önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Imbruvicaibrutinib140 mg film kapli tablet; 140 mg sert kapsül; 280 mg film kapli tablet; 420 mg film kapli tablet; 560 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AE01

İbuprofen

Nonsteroid antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ)

COX-1 ve COX-2'yi inhibe eden NSAİİ; hipovolemik, ACEi/ARB ya da diüretik kullanan hastada prostaglandine bağımlı böbrek perfüzyonunu bozarak AKI yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve tüm dokular › Prostaglandin yapan hücre › Hücre içi (endoplazmik retikulum zarı) › COX-1 ve COX-2 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX-1/COX-2dönüştürürsentaz enzimleridönüştürürafferentigenişletirAraşidonik asithücre zarındaki yağ asidiHücre zarı · fosfolipidProstaglandin H2ara ürünHücre içi · ER (COX)PGE2 · PGI2 (böbrek)afferent arteriyolü genişletir;iltihapta ağrı ve ateş yaparBöbrek · afferent arteriyolBöbrek perfüzyonu korunurhipovolemide, kalp yetmezliğinde vesirozda GFR'yi korurGlomerülİbuprofen:COX-1/2'yiinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ağrı, ateş ve iltihap azalır; ama hipovolemik hastada afferentdaralma karşılıksız kalır → GFR düşer (hemodinamik AKI). ACEi/ARB ve diüretiklebirlikte risk katlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre içinde, endoplazmik retikulum zarındaki COX enzimlerinde. Ağızdan emilir, albümine bağlı dolaşır; böbrekte afferent arteriyol çevresindeki hücrelere de ulaşır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'nin kanalına geri dönüşlü, yarışmalı bağlanır; araşidonik asit enzime giremez.
Ne olur?Prostaglandin ↓ → ağrı, ateş, iltihap azalır; afferent genişleme de kaybolur → hipovolemide GFR düşer (AKI). ACEi/ARB ve diüretikle risk katlanır.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ağrı, ateş, dismenore, romatizmal hastalıklarda iltihap.
Yan etkilerGİS ülser ve kanama, hemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit (nefrotik düzeyde proteinüriyle olabilir), hiperkalemi, sodyum-su tutulumu ve ödem, kan basıncı artışı, kalp yetmezliği kötüleşmesi, uzun kullanımda papiller nekroz.
KontrendikasyonAktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetmezliği, ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliği, gebeliğin son üç ayı, NSAİİ ile tetiklenen astım, koroner bypass sonrası ağrı.
EtkileşimlerACEi/ARB + diüretikle üçlü darbe (AKI); lityum ve metotreksat düzeyi artar; antikoagülan, antiagregan ve SSRI ile kanama; aspirinin antiagregan etkisini azaltabilir.
DikkatKBH, hipovolemi, kalp yetmezliği ve sirozda kaçınılır; ACEi/ARB ve diüretik kullanana verilmez; AKI'de hemen kesilir. Gebelikte 20. haftadan sonra (oligohidramniyos, fetal böbrek işlevi bozukluğu) ve 3. trimesterde (duktus arteriyozusun erken kapanması) kullanılmaz.

Erişkin dozu

200–400 mg 4–6 saatte bir; antiinflamatuvar dozda en çok 2400 mg/gün (bölünmüş). En düşük etkili dozla en kısa süre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kısa süre, en düşük doz; kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Kaçınılması önerilir; zorunluysa kısa süre, en düşük dozla, potasyum ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; rezidüel böbrek işlevini azaltır.
HemodiyalizKaçınılır; rezidüel idrar varsa azaltabilir.
Periton diyaliziKaçınılır; rezidüel böbrek işlevini azaltabilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent vazokonstriksiyonla hemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit, minimal değişiklik hastalığı, hiperkalemi, ödem ve hipertansiyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; kısa süre, düşük doz.
Child-Pugh BKaçınılır; AKI ve kanama riski.
Child-Pugh CKontrendike; AKI, HRS ve varis kanaması riski.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda mümkünse kaçın; kullanılırsa en düşük doz ve en kısa süre, PPI ile. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, hipertansiyon ve kalp yetersizliği alevlenmesi riski. Diüretik + RAS blokerli hastada üçlü etkileşim (AKI).

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, MI ya da inme öyküsünde NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte NSAİİ verilmez (GİS kanama).
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü ya da ek antitrombotik varken PPI'sız NSAİİ verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçın; GİS kanama, AKI ve kalp yetersizliği riski.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1.–2. trimesterde gerekirse kısa süreli; 20. haftadan sonra fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos, 3. trimesterde duktus kapanması: kontrendike.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli olağan dozlarda emzirmede tercih edilen NSAİİ'dir.

Türkiye’deki ürünler (55 ticari ad · 36 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Advil Liqui-gelsibuprofen200 mg kapsul; 200 mg kapsul (20 kapsul)
Algifenibuprofen100 mg/5 ml pediyatrik süspansiyon; 200 mg draje
Apireksibuprofen100 mg/5 ml pediatrik suspansiyon
Artrofenibuprofen400 mg draje; 600 mg draje
Befronibuprofen100 mg/5 ml süspansıyon
Berkofenibuprofen400 mg toz iceren 10 sase; 400 mg toz iceren 50 sase
Bravex Liqui-gelsibuprofen200 mg yumuşak kapsül; 400 mg yumuşak kapsül
Brufenibuprofen400 mg 20 draje; 400 mg film tablet; 600 mg film tablet
Brufen Retardibuprofen800 mg uzatılmış salimli film kapli tablet
Brujinibuprofen400 mg toz içeren saşe
Bruprexibuprofen200 mg /5 ml süspansiyon
Brusibuprofen100 mg/5 ml pediyatrik süspansıyon
Caldolonibuprofen100 mg/ml IV infüzyonluk çözelti içeren flakon
Calrofenibuprofen400 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampül; 800 mg/8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampül
Cicifenibuprofen100 mg/5 ml pediatrik süspansiyon
Corelaribuprofen10 mg/2 ml IV infüzyonluk çözelti
Dolgit Akutibuprofen400 mg kapsul
Dolorinibuprofen200 mg tablet
Dolvenibuprofen100 mg/5 ml pediyatrik surup
Dorifenibuprofen400 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti (caldofen); 400 mg/4 ml IV infüzyonluk çözelti (caldofen); 800 mg/8 ml IV infüzyonluk çözelti (caldofen)
Dufenibuprofen100 mg/5 ml pediatrik süspansiyon; 200 mg kapli tablet; 400 mg kapli tablet
Dufen Fortibuprofen600 mg film tablet
Duktafenibuprofen lizin20 mg/2 ml IV infüzyon için konsantre çözelti
Fendol Suppozituaribuprofen500 mg
Gerofenibuprofen100 mg/5 ml suspansiyon
Gerofen Film Tabletibuprofen
Ibuactiveibuprofen100 mg/5 ml pediatrik şurup
Ibufenibuprofen100 mg/5 ml 100 ml pediatrik surup
Ibutekibuprofen400 mg yumuşak jelatin kapsül
Ibutritibuprofen400 mg tablet; 600 mg tablet
Ibu Pharma Biosibuprofen600 mg değiştirilmiş salimli tablet
Ibu-fortibuprofen200 mg/5 ml süspansıyon
Intrafenibuprofen400 mg/4 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 800 mg/8 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
İbujezikibuprofen200 mg/5 ml oral süspansiyon
İbujezik Babyibuprofen60 mg supozituvar
İbuprestibuprofen sodyum dihidrat5 mg/ml enjeksiyonluk çözelti
İbuprofen-pfibuprofen400 mg/4 ml IV infüzyonluk çözelti; 800 mg/8 ml IV infüzyonluk çözelti
İbu-babyibuprofen60 mg supozituvar; 100 mg/5 ml pediyatrik şurup; 125 mg supozituvar
Kidyfen Pediatrik Suspansiyonibuprofen
Nurofenibuprofen100 mg/5 ml cocuklar icin suspansiyon; 200 mg 20 draje; 200 mg draje; 400 mg draje
Paducasibuprofen lizin20 mg/2 ml IV infüzyonluk çözelti
Patentofenibuprofen10 mg/2 ml IV infüzyonluk çözelti
Pediaveribuprofen10 mg/2 ml IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Pedifenibuprofen100 mg 100 ml surup
Profenibuprofen300 mg tablet; 400 mg tablet
Profen Fortibuprofen600 mg tablet
Repozalibuprofen200 mg tablet
Selofenibuprofen400 mg/ 4 ml IV infüzyonluk çözelti; 800 mg/ 8 ml IV infüzyonluk çözelti
Siyafenibuprofen400 mg tablet
Sonfexibuprofen400 mg/4 ml IV infüzyonluk çözelti
Sonfex Fortibuprofen800 mg/8 ml IV infüzyonluk çözelti
Suprafenibuprofen400 mg 100 draje; 400 mg 20 draje; 400 mg 30 draje; 400 mg film kapli tablet
Temsofenibuprofen200 mg 20 draje
Ultrafenibuprofen5 mg 100 ml suspansiyon
Uprenibuprofen400 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (36): Apireks C, Apireks Cold&flu, Bayduo Cold Flu, Bikaramin Cold 100/15, Brufen Cold&flu, Coldaway Cold & Flu, Coldaway Plus, Coldfen, Coldfen Likid Kapsul, Coldfen Zero, Coldinom, Dolorin Cold, Dolven Cold&flu, Droflu Cold, Droflu Cold Plus, Famtrec, Forflu, Forflu Fort, Forflu Plus, Gribo Cold, Ibucold, Ibucold C, Iburamin Cold Film Kapli Tablet, Iburamin Cold Likit Kapsul, Iburamin Cold Surup, Iburamin Zero Süspansıyon, Maxigesic, Neofed Cold&flu Film Tablet, Nurofen Cold Flu Tablet, Nurofen Plus Tablet, Orofen Cold&flu, Pedifen Cold&flu Şurup, Pencold, Tylol Cold & Sinus, İbument, İburamin Zero Film Tablet

55 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 36 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AB37

İdarusizumab

Dabigatran antidotu (insanlaştırılmış Fab fragmanı)

Dabigatrana yüksek afiniteyle bağlanıp etkisini dakikalar içinde ortadan kaldıran antikor fragmanı; yaşamı tehdit eden kanamada ve acil cerrahide kullanılır. Tuzak: yalnız dabigatranı tersine çevirir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Dolaşımdaki dabigatran › Hücre dışı bağlanma (antidot) › Dabigatran molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)trombinebağlanıp onukapatırfibrinojenifibrine çevirirDabigatranoral direkt trombin inhibitörü; plazmadaserbest ve proteine bağlıKan · dabigatranTrombin (FIIa)fibrinojeni fibrine çeviren serinproteazKan · serbest trombinFibrin pıhtısıpıhtılaşma ve kanamanın durmasıDamar içi · fibrinİdarusizumab:dabigatranıkanda bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dabigatran bağlanıp etkisiz kalır → trombin serbest kalır,pıhtılaşma normale döner; kanama durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Antikor fragmanı hücreye girmez; kanda serbest ve proteine bağlı dabigatranı bulur.
Neye etki eder?Dabigatranın ve glukuronid metabolitlerinin kendisine bağlanır (dabigatran trombine göre yaklaşık 350 kat daha güçlü bağlanır); trombinin kendisini etkilemez.
Ne olur?Serbest dabigatran düşer → trombin inhibisyonu kalkar, pıhtılaşma testleri dakikalar içinde normale döner → kanama durur.

Klinik

EndikasyonDabigatranın etkisinin acil tersine çevrilmesi: yaşamı tehdit eden ya da kontrolsüz kanama, ertelenemeyen acil cerrahi veya girişim.
Yan etkilerBaş ağrısı, hipokalemi, deliryum, kabızlık, ateş, pnömoni; tromboembolik olay riski (antikoagülasyon kesilmiş olduğu için); herediter fruktoz intoleransında sorbitol nedeniyle ciddi reaksiyon.
KontrendikasyonMutlak kontrendikasyon yok; herediter fruktoz intoleransında yalnız yarar riskten fazlaysa.
EtkileşimlerDabigatran dışındaki antikoagülanları (rivaroksaban, apiksaban, heparin) tersine çevirmez; dabigatran kompleksi böbrekle atılır.
DikkatVerildikten sonra uygun olur olmaz (en geç 24 saat içinde) kanama durmuşsa antikoagülasyon yeniden başlanır; dabigatran geri sıçraması olabilir (böbrek yetmezliğinde daha belirgin). Pıhtılaşma testleri izlenir.

Erişkin dozu

5 g IV (2,5 g + 2,5 g, her biri 5–10 dakikalık infüzyon ya da bolus, arası 15 dakikadan fazla olmayacak şekilde).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; dabigatran geri sıçraması olabilir, pıhtılaşma testi izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; geri sıçrama ve ek doz ihtiyacı için yakın izlem.
HemodiyalizAyar gerekmez; dabigatran diyalizle uzaklaşır, geri sıçrama izlenir.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok (antidot kompleksi). PD: veri yok. (Dabigatran HD ile uzaklaşır.)
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez. Yaşlıda böbrek yetmezliği ve tromboz riski nedeniyle dabigatran geri sıçraması ve yeniden antikoagülasyon zamanlaması dikkatle planlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yaşamı tehdit eden kanamada yarar riske baskındır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tek dozluk acil kullanımdır, gerekirse kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Praxbindidarucizumab50 mg/ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01AA06

İfosfamid

Alkilleyici ajan (sitotoksik)

Karaciğerde aktifleşen siklofosfamid benzeri alkilleyici ilaç; sarkom, lenfoma ve germ hücreli tümörlerde kullanılır. Proksimal tübül hasarı (Fanconi sendromu) ve KBH yapabilen belirgin nefrotoksik bir ilaçtır.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm vücut (karaciğer → tümör ve proksimal tübül) › Hepatosit (aktivasyon) → hedef hücre çekirdeği › DNA çift sarmalı › Guanin bazları (alkilleme, çapraz bağ)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CYP ile4-hidroksilenirmustard'adönüşürDNA'yı çaprazbağlar+İfosfamid (ön ilaç)inaktif; karaciğerde aktifleşirHepatosit · ER · CYP3A44-hidroksi-ifosfamidara aktif metabolitHepatosit → kanaİfosforamid mustardDNA'yı alkileyen son aktif maddeHedef hücre · çekirdekDNA çapraz bağı → hücre ölümübölünen tümör hücreleri ve lenfositlerölürHedef hücre · DNAİfosfamid: aktifmustard DNA'yıçapraz bağlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Aktif metabolit DNA'da çapraz bağ kurar → bölünen hücre ölür.Kloroasetaldehit proksimal tübülü (Fanconi), akrolein mesaneyi zedeler; mesna vehidrasyon gerekir.Nefrotoksisite: kloroasetaldehit proksimal tübül hücresinde birikir (Fanconi, KBH). Mesnasadece mesane hasarını önler, böbrek tübülünü korumaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Kanda inaktif ön ilaç olarak dolaşır; karaciğerde (hepatosit, ER) CYP3A4 ve CYP2B6 ile aktifleşir, aktif metabolit hedef hücreye girip çekirdekteki DNA'ya ulaşır.
Neye etki eder?Aktif metaboliti ifosforamid mustard, DNA'daki guanin bazlarını alkiller ve zincirler arası çapraz bağ kurar. Kloroasetaldehit proksimal tübülü, akrolein mesaneyi zedeler.
Ne olur?DNA çapraz bağlanır → replikasyon durur → bölünen hücre apoptoza gider → tümör küçülür. Proksimal tübül hasarı (Fanconi, AKI) ve hemorajik sistit görülebilir.

Klinik

EndikasyonYumuşak doku ve kemik sarkomları, germ hücreli tümörler, lenfoma, bazı akciğer ve servikal kanser protokolleri.
Yan etkilerProksimal tübülopati (Fanconi sendromu, fosfat-bikarbonat-glukoz kaybı), kalıcı GFR azalması, hemorajik sistit, ensefalopati (konfüzyon, nöbet), kemik iliği baskısı, alopesi, bulantı, kardiyotoksisite, infertilite.
KontrendikasyonAğır kemik iliği baskısı, aktif idrar yolu enfeksiyonu, idrar çıkış tıkanıklığı, gebelik; ağır böbrek yetmezliği (göreceli).
EtkileşimlerSisplatin ve aminoglikozitler nefrotoksisiteyi artırır; CYP3A4 indükleyicileri (fenitoin, rifampisin, karbamazepin) toksik metabolit yapımını artırır; CYP3A4 inhibitörleri (azoller, aprepitant) aktivasyonu azaltır; allopurinol miyelotoksisiteyi artırabilir.
DikkatHer kürde kreatinin, fosfat, bikarbonat, potasyum, idrar glukozu ve proteini izlenmelidir; doz azaltılmasa bile kalıcı Fanconi sendromu gelişebilir. Doğurganlık koruma önlemleri (sperm saklama) ve gebelikte kullanmama.

Erişkin dozu

Protokole göre; örneğin 1,2–2,4 g/m²/gün 3–5 gün (21–28 günde bir) ya da yüksek doz tek seferlik infüzyon. Her dozda bol hidrasyon ve mesna eşlik eder.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Protokol dozu; mesna ve hidrasyonla; her kür öncesi eGFR ve elektrolit.
eGFR 30–59CrCl < 60'ta genellikle doz azaltılır; onkoloji kararı.
eGFR 15–29Doz azaltılır; nefrotoksisite ve ensefalopati riski çok yüksek; onkoloji ve nefroloji ortak karar.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; yalnız ortak kararla.
HemodiyalizVeri sınırlı; onkolog ve nefrolog birlikte karar verir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; onkolog ve nefrolog birlikte karar verir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProksimal tübülopati (Fanconi), AKI, kalıcı KBH; kümülatif doz, önceki sisplatin ve tek böbrek riski artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; doz azaltılabilir, karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır ya da kaçınılır (aktivasyon ve atılım bozulur).
Child-Pugh CKaçınılır (aktivasyon ve atılım bozulur); ayrıntılı öneri yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nefrotoksisite, ensefalopati (konfüzyon, somnolans), miyelosupresyon, kardiyotoksisite ve hemorajik sistit riski yüksek. Mesna ve bol hidrasyon zorunludur; her kür öncesi kreatinin, elektrolit, idrar ve nörolojik durum değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: teratojenik ve fetotoksik; 1. trimesterde kontrendike. 2.–3. trimesterde yalnız yaşamı tehdit eden durumda onkoloji kararıyla.
EmzirmeSüte geçer; emzirme önerilmez (sitotoksik).

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Holoxanifosfamid1 g IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 2 g IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

İkodekstrin

Periton diyalizi ozmotik ajanı (glukoz polimeri)

Glukoz yerine ozmotik ajan olarak kullanılan nişasta kaynaklı glukoz polimeri; uzun beklemede (gece APD ya da gündüz CAPD) ultrafiltrasyonu korur. Kan glukoz ölçümünü yanıltır.

Etki mekanizması

Etki yeriPeriton diyalizi › Periton boşluğu (diyalizat) › Hücre dışı (diyalizat içinde) › Glukoz polimeri (kolloid ozmotik ajan)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)peritondamarlarınageçerozmotik farkıeritirsıvı çekiminidüşürürGlukozlu diyalizatplazmadan daha ozmolar, su çekmek içingerekliPeriton boşluğu · diyalizatGlukozun emilimiküçük molekül periton damarlarındanhızla geçerPeriton kılcallarıOzmotik gradyanın erimesibirkaç saatte fark kaybolurPeriton boşluğu · diyalizatUltrafiltrasyon azalıruzun beklemede sıvı geri emilebilirPeriton boşluğu · diyalizatİkodekstrin:büyük polimer,gradyanı korur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Polimer yavaş emildiği için gradyan 8–16 saat korunur → uzunbeklemede ultrafiltrasyon sürer; sıvı yüklenmesi ve glukoz yükü azalır.Metabolitleri (maltoz) kanda birikir; bazı glukoz ölçüm yöntemlerinde yalancı yüksek sonuçverir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniKan / plazma
Nerede?Periton boşluğuna giren diyalizatın içindedir. Büyük molekül olduğundan peritondan çok yavaş emilir; küçük bölümü kana geçer ve maltoza yıkılır.
Neye etki eder?Hedef reseptör ya da enzim yoktur: büyük glukoz polimeri küçük gözenekler boyunca kolloid ozmotik basınç yaratır ve suyu periton boşluğuna çeker.
Ne olur?Gradyan 8–16 saat korunur → uzun beklemede ultrafiltrasyon sürer. Glukoz yükü ve sıvı yüklenmesi azalır. Maltoz bazı glukoz ölçümlerinde yalancı yükseklik yapar.

Klinik

EndikasyonPeriton diyalizinde uzun bekleme sürelerinde ultrafiltrasyon yetersizliği, sıvı yüklenmesi, diyabetli hastada glukoz yükünü azaltma isteği.
Yan etkilerDeri döküntüsü ve soyulma (eksfolyatif döküntü), kaşıntı, hipotansiyon, sıvı kaybı, aseptik (kültür negatif) peritonit, kan şekeri ölçümünde yanılma.
KontrendikasyonMaltoz ya da izomaltoz intoleransı, glikojen depo hastalığı, ağır laktik asidoz, giderilemeyen sıvı kaybı.
EtkileşimlerGlukoz ölçüm yöntemleri: glukoz dehidrojenaz (GDH-PQQ) ya da maltoza duyarlı cihazlar yalancı yüksek glukoz verir, insülin fazla yapılırsa ölümcül hipoglisemi olabilir. Glukoza özgü (glukoz oksidaz ya da GDH-FAD) yöntem kullanılır.
DikkatHasta ve hemşire glukoz ölçüm cihazının yöntemini bilmeli; hastane ve kan şekeri izleminde 'ikodekstrin kullanıyor' uyarısı konulmalıdır. Bu uyarı ikodekstrin kesildikten sonra yaklaşık 2 hafta geçerlidir. Hipotansif ya da sıvı kaybeden hastada ultrafiltrasyon izlenir. Gebelikte ve emzirmede veri yoktur, kullanılmaz.

Erişkin dozu

Günde bir değişim: %7,5 ikodekstrin 2 L, uzun beklemede (APD'de gündüz, CAPD'de gece) 8–16 saat. Günde birden fazla kez kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; PD hastasında rezidüel böbrek işlevi izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; PD hastasında rezidüel böbrek işlevi izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; PD hastasında rezidüel böbrek işlevi izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; asıl kullanım alanı periton diyalizidir.
HemodiyalizKullanılmaz; periton diyalizi çözeltisidir.
Periton diyaliziGünde bir uzun bekleme (2 L, en çok 1 değişim/gün); ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaGeçerli değil (PD çözeltisi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; maltoz ve metabolitleri birikir, glukoz ölçümünü bozar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Periton diyalizi çözeltisi (uzun bekleme); yaşa bağlı ayar gerekmez. Deri döküntüsü ve kaşıntı yapabilir. Maltoz nedeniyle glukoz dehidrojenaz tabanlı glukometreler yanlış yüksek okur; yalnız glukoz oksidaz yöntemi kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; yalnız gerekliyse.
EmzirmeVeri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (4): Extraneal Periton Diyaliz Cozeltisi (, Extraneal Periton Diyaliz Çözeltisi, Extranefrol Periton Diyaliz Çözeltisi, Iconefrol Periton Diyaliz Çözeltisi

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AX06

İkosapent etil

Omega-3 yağ asidi (saflaştırılmış EPA etil ester)

Yüksek saflıkta EPA (omega-3) etil ester; trigliseridi düşürür ve yüksek riskli hastada kardiyovasküler olayı azaltmıştır (REDUCE-IT). Atriyal fibrilasyon ve kanama riskini artırabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · karaciğer › Hepatosit › Trigliserid sentezi ve VLDL salımı › Kesin hedef belirsiz (yağ asidi yolları)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)VLDL'yepaketlenirkandatrigliserid olurHepatosit trigliserid senteziyağ asitlerinden trigliserid yapılırHepatosit içiVLDL salımıtrigliseridle yüklü VLDL kana verilirKaraciğerden kanaPlazma trigliserid düzeyiVLDL kalıntıları aterojeniktirKan · plazmaİkosapent etil:hepatik TG veVLDL yapımınıazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hepatik trigliserid ve VLDL yapımı azalır → plazma trigliseriddüşer.Kesin mekanizma bilinmiyor; anti-inflamatuar ve membran etkileri öne sürülmüştür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Karaciğerde (hepatosit) ve damar duvarı/plakta. Etil ester bağırsakta hidrolize olur; EPA kana geçip dokulara dağılır.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor; EPA hepatositte trigliserid sentezini ve VLDL salımını azaltır, lipoprotein lipaz aracılı TG temizlenmesini artırır.
Ne olur?VLDL ve trigliserid düşer; ek anti-inflamatuar ve membran stabilize edici etkiler öne sürülmüştür → plak stabilitesi artabilir; kardiyovasküler olay azalır.

Klinik

EndikasyonStatin kullanan, trigliserid yüksek (150–499 mg/dL) kardiyovasküler hastalıklı ya da diyabet ve ek risk faktörlü yüksek riskli erişkinde kardiyovasküler olay azaltma; ağır hipertrigliseridemide TG düşürme.
Yan etkilerPeriferik ödem, atriyal fibrilasyon ve flutter, kanama, kas-iskelet ağrısı, kabızlık, gut, ağız ve boğaz ağrısı.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; balık ya da kabuklu deniz ürünü alerjisinde dikkat.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganlarla kanama riski artabilir; belirgin CYP etkileşimi yoktur.
DikkatYemekle alınır, kapsül bütün yutulur. AF öyküsünde dikkatle; AF belirtisinde değerlendirilir. Kanama riski olanlarda izlenir.

Erişkin dozu

2 g günde 2 kez (toplam 4 g/gün), yemekle birlikte.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; dikkatle.
HemodiyalizÇalışılmamış; dikkatle.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; ALT ve AST izlenir.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle, enzimler izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez. Atriyal fibrilasyon ve kanama (özellikle antitrombotikle) izlenir; periferik ödem ve kas-iskelet ağrısı sık. Böbrek işlevine göre ayar gerekmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
İvaspentikosapent etil499 mg yumuşak kapsül; 998 mg yumuşak kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC13

İksekizumab

IL-17A inhibitörü (insan monoklonal IgG4 antikoru)

IL-17A'yı bağlayıp etkisiz kılan humanize monoklonal antikor; psöriasis, PsA ve aksiyel SpA'da kullanılır. Mukokutanöz kandidiyaz sık; inflamatuvar bağırsak hastalığını kötüleştirebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Doku sıvısı (deri, eklem) › Hücre dışı (çözünür sitokin) › IL-17A

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarırinflamasyonusürdürürIL-17ATh17 hücrelerinden salınan inflamatuvarsitokinDoku sıvısı · IL-17AIL-17 reseptörü (IL-17RA)keratinosit ve sinoviyal hücre yüzeyindebulunurKeratinosit zarı · IL-17RKeratinosit ve sinoviyal hücreIL-6, IL-8 ve kemokin yaparKeratinosit içiPlak ve sinovitnötrofil göçü, epidermal kalınlaşma veeklem inflamasyonuDeri ve eklem dokusuİksekizumab:IL-17A'yıbağlayıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-17A bağlanıp etkisizleşir, reseptörünü uyaramaz → psöriatik plakve eklem inflamasyonu gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Deri altına verilir, dolaşıma geçer; doku sıvısında Th17 hücrelerinden salınan IL-17A ile karşılaşır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?IL-17A ve IL-17A/F heterodimerine bağlanır ve IL-17 reseptörüne bağlanmasını engeller.
Ne olur?Keratinosit ve sinoviyal hücrelerde IL-17 sinyali durur → IL-6, IL-8 ve nötrofil kemokinleri azalır; plak ve eklem inflamasyonu gerilir; kandidiyaz artar.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır plak psöriasis, psöriatik artrit, ankilozan spondilit ve aksiyel spondiloartrit.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, üst solunum yolu enfeksiyonu, mukokutanöz kandidiyaz, bulantı, tinea, nötropeni, inflamatuvar bağırsak hastalığı alevlenmesi ya da yeni başlangıcı, anjiyoödem.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, aktif ve ciddi enfeksiyon (TB dahil).
EtkileşimlerCanlı aşı verilmez; belirgin ilaç etkileşimi yok.
DikkatBaşlamadan önce TB taraması; inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsü olanda dikkat. Aşı durumu gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Psöriasis: 160 mg SC, sonra 2, 4, 6, 8, 10, 12. haftada 80 mg, sonra dört haftada bir 80 mg. PsA ve aksiyel SpA: 160 mg, sonra dört haftada bir 80 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yok; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh CAyar gerekmez; çalışılmamıştır, izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Mukokutanöz kandidiyaz ve enfeksiyon izlenir; inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsünde dikkat. Başlamadan önce TB taraması ve aşılar gözden geçirilir.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda enfeksiyon izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; bebeğe oral emilimi düşük beklenir; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Copelloriksekizumab80 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 80 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC11

İloprost

Prostasiklin analoğu (inhale/IV)

Kararlı prostasiklin analoğu; inhale biçimi pulmoner arteriyel hipertansiyonda, IV biçimi ağır periferik iskemi ve Raynaud'da kullanılır. Tuzak: kanama riski, bronkospazm ve hipotansiyon.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer ve çevre damar › Düz kas ve trombosit › Hücre zarı (IP reseptörü) › IP prostasiklin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+adenilat siklazıaçarkası gevşetirProstasiklin (PGI₂)endotelden salınan damar genişletici;PAH'da azalmıştırPulmoner damar endoteliIP reseptörüdamar düz kası ve trombosit zarında, Gsproteinine bağlıDüz kas ve trombosit · IPcAMP artışıhücre içinde kalsiyumu düşürür, kasıgevşetirDüz kas hücresi içiDamar genişlemesipulmoner damar direnci ve trombositagregasyonu azalırPulmoner arter duvarıİloprost: IPreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: IP reseptörü uyarılır → cAMP artar, damar genişler; trombositagregasyonu azalır.İnhale uygulamada ilaç akciğerde yoğunlaşır; sistemik hipotansiyon daha az görülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter düz kas hücresinin ve trombositin zarında. İnhale ilaç doğrudan akciğer damarlarına, IV ilaç dolaşım yoluyla ulaşır.
Neye etki eder?Prostasiklin (IP) reseptörünü uyarır; Gs proteini adenilat siklazı açar ve cAMP'yi artırır (EP reseptörlerini de uyarabilir).
Ne olur?Düz kas gevşer, damar direnci azalır, trombosit agregasyonu azalır → pulmoner basınç ve iskemi düşer.

Klinik

EndikasyonPulmoner arteriyel hipertansiyon (inhale, WHO sınıf III); ağır Raynaud fenomeni, sistemik skleroza bağlı dijital ülser ve tromboanjiitis obliterans (IV).
Yan etkilerÖksürük, baş ağrısı, yüzde kızarma, çene ağrısı, hipotansiyon, senkop, bronkospazm, kanama, bulantı.
KontrendikasyonKanama riski (aktif ülser, travma, intrakraniyal kanama), ağır koroner hastalık ya da kararsız anjina, son 6 ayda MI, dekompanse kalp yetmezliği, ağır aritmi, pulmoner venookluziv hastalık, 3 ay içinde inme.
EtkileşimlerAntihipertansifler ve vazodilatörlerle hipotansiyon; antikoagülan ve antiagreganla kanama artar.
DikkatBronkospazm riskinde (astım/KOAH) dikkat; inhale sırasında ilacın çevreye yayılmaması için ağız maskesi. Hipotansiyonda doz azaltılır.

Erişkin dozu

İnhale: 2,5 µg ile başla, tolere edilirse 5 µg; günde 6–9 inhalasyon. IV (iskemi): 0,5–2 ng/kg/dk, 6 saat, 3–5 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl < 30'da: 2,5 µg ile başla, dikkatle titre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Deneyim yok; kullanılacaksa dikkatle.
HemodiyalizDeneyim sınırlı; dikkatle titre.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (veri sınırlı). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon renal perfüzyonu düşürebilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BBaşlangıç 2,5 µg; doz aralığı uzatılır (3–4 saat).
Child-Pugh CBaşlangıç 2,5 µg; doz aralığı uzatılır; dikkatle titre.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; hipotansiyon, senkop ve düşme riski artar. Düşük dozla başla (2,5 µg), kan basıncını izle; kanama eğilimi varsa kaçın.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; PAH'ta gebelik yüksek risklidir, kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Divodiniloprost20 mcg/ml IV infüzyonluk çözelti
Ilomediniloprost20 mcg/ml IV infuzyon icin cozelti iceren ampul
Iloperailoprost10 mcg/ml nebulızatör için çözelti içeren ampul; 20 mcg/ml IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Ilotemoliloprost trometamol20 mcg/ml IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Iloventiloprost10 mcg/ml nebulızatör için çözelti içeren ampul
İvilostiloprost20 mcg/2 ml IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Pulmoliniloprost10 mcg/ml nebülizasyon çözeltisi; 20 mcg/ml IV infüzyonluk çözelti; 20 mcg/ml nebülizasyon çözeltisi
Vebulisiloprost10 mcg/ml nebülızatör için çözelti içeren ampul; 20 mcg/ml nebülizasyon çözeltisi
Ventavisiloprost10 mcg/ml nebulizatör için çözelti içeren ampul
Visoventiloprost10 mcg/ml nebulizatör için solüsyon içeren ampul

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EA01

İmatinib

BCR-ABL, KIT ve PDGFR tirozin kinaz inhibitörü (1. kuşak)

Ph+ KML ve KIT pozitif GIST'te temel tirozin kinaz inhibitörü; yemekle alınır. Tuzaklar: sıvı retansiyonu (periorbital ödem), CYP3A4 etkileşimleri, varfarin yerine heparin gerekmesi.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · kan › Philadelphia pozitif lösemik hücre › Sitoplazma › BCR-ABL, KIT ve PDGFR kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlamacebini açarsubstratlarıfosforillerçoğalma sinyaliverirBCR-ABL füzyon proteiniPhiladelphia kromozomundan yapılır;sürekli açık tirozin kinazLösemik hücre · sitoplazmaATP bağlama cebikinazın katalitik bölgesine ATP girer vefosfat verirBCR-ABL · katalitik cepSubstrat fosforilasyonuSTAT5, RAS-MAPK ve PI3K-AKT yollarıaçılırSitoplazma · sinyal yollarıLösemik hücre çoğalmasıapoptoz engellenir, granülositik serihücreleri birikirKemik iliği ve kanİmatinib: ABLkinaz cebiniinaktif kıvrımdakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP cebi kapanır → substratlar fosforillenmez; lösemik hücreçoğalması durur, apoptoz başlar.GIST'te aynı mantıkla KIT ve PDGFR kinazı kapanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Philadelphia kromozomlu lösemik hücrenin sitoplazmasında. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanla taşınır ve hücre zarını geçerek kinaza ulaşır.
Neye etki eder?BCR-ABL tirozin kinazının ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı inaktif konformasyonda tutar (ATP ile rekabet); KIT ve PDGFR kinazını da kapatır (GIST).
Ne olur?Substrat fosforilasyonu durur → STAT5, RAS-MAPK, PI3K-AKT sinyali kesilir → lösemik hücre apoptoza gider; hematolojik, sitogenetik ve moleküler yanıt gelişir.

Klinik

EndikasyonPh+ kronik miyeloid lösemi (kronik, akselere ve blast faz), Ph+ ALL, KIT (CD117) pozitif GIST (adjuvan dahil), hipereozinofilik sendrom, DFSP ve bazı MDS/MPN.
Yan etkilerSıvı retansiyonu (periorbital ve periferik ödem), bulantı, kas krampı, ishal, döküntü, yorgunluk, nötropeni-trombositopeni-anemi, karaciğer enzim artışı, hipofosfatemi; nadiren kalp yetmezliği, GİS kanama, pnömonit.
Kontrendikasyonİmatinibe aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır; rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron düşürür. Simvastatin ve siklosporin düzeyi artar; varfarin yerine heparin kullanılır.
DikkatYemekle ve bol suyla alınır. Kan sayımı, karaciğer enzimleri, kilo ve ödem izlenir; KML'de BCR-ABL PCR ile moleküler yanıt takip edilir.

Erişkin dozu

KML kronik faz: 400 mg/gün; akselere ya da blast faz: 600 mg/gün (800 mg'a çıkılabilir). GIST: 400 mg/gün, yanıtsızlıkta 800 mg/gün; adjuvan 3 yıl. Ph+ ALL: 600 mg/gün. Yemekle ve bir bardak suyla alınır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Standart başlangıç dozu; maruziyet artabilir, yüksek doz (800 mg) verilmez, yakın izlenir.
eGFR 15–29Düşük başlangıç dozu (ör. %50) ve toksisite izlemiyle artırma; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; düşük başlangıç dozu (ör. 100 mg/gün) ve yakın izlem.
HemodiyalizVeri yetersiz; düşük dozla başlanır, seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %95 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiUzun süreli kullanımda eGFR'de yavaş düşüş bildirilmiştir; sıvı retansiyonu, hipofosfatemi, nadiren AKİ.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BStandart dozla başlanır; karaciğer enzimleri sık izlenir.
Child-Pugh CDoz %25 azaltılır (ör. 300 mg/gün); yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Ödem ve sıvı retansiyonu yaşlıda daha belirgindir (kalp yetmezliği ile karışır); kilo, ödem, kan sayımı ve karaciğer enzimleri izlenir. CYP3A4 etkileşimleri için ilaç listesi gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikFetal anomali ve düşük riski vardır; gebelikte kaçınılır. Üreme çağında kadınlar tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon kullanır; gebelik olursa fetal risk anlatılır.
Emzirmeİmatinib ve metaboliti süte geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 15 gün emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (17 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Glimatineimatinib mesilat400 mg film kapli tablet
Gliotinimatinib mesilat100 mg sert kapsül; 400 mg sert kapsül
Glitinibimatinib mesilat400 mg tablet
Glivecimatinib mesilat100 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Glivonimatinib · imatinib mesilat100 mg tablet; 200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Imatenilimatinib mesilat · imatinib100 mg film kapli tablet; 100 mg kapsul; 200 mg kapsül; 400 mg film kapli tablet; 400 mg kapsul
Imatisimatinib · imatinib mesilat100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Imavecimatinib mesilat100 mg kapsül; 400 mg kapsül
İmafenimatinib mesilat400 mg film kapli tablet
İmaglivimatinib mesilat100 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
İmatraimatinib mesilat400 mg film kapli tablet
Maxinibimatinib mesilat100 mg kapsül; 400 mg kapsül
Nibtuimatinib mesilat100 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Nobimatimatinib mesilat400 mg film kaplı tablet
Pantikorimatinib mesilat100 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Vaglinibimatinib mesilat400 mg film kapli tablet
Yerubaimatinib mesilat200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet

17 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AB02

İmigluseraz

Enzim replasman tedavisi (glukoserebrosidaz)

Gaucher hastalığında eksik glukoserebrosidazın yerini alan rekombinant enzim; dalak, karaciğer ve kemik iliği tutulumunu azaltır. İnfüzyon reaksiyonları ve antikor gelişimi izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer, dalak, kemik iliği › Makrofaj (Gaucher hücresi) › Lizozom › Glukoserebrosidaz (GBA, eksik enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimle yıkılır+ürünlere ayrılırbirikirseşişirirGlukozilseramidhücre zarı yağı; lizozomda yıkılmasıgerekirLizozom · biriken lipitLizozom: glukoserebrosidazglukozilseramidi glukoza ve seramidekeserLizozom · GBA enzimiSeramid ve glukozyıkım ürünleri; döngü sürerLizozom · yıkım ürünüGaucher hücresibirikim olursa makrofaj şişer, organbüyürDalak · karaciğer · kemik iliğiİmigluseraz:eksik enzimidamardan yerinekoyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GBA enzimi yerine konur → lizozomda glukozilseramid yıkılır;organomegali, sitopeni ve kemik tutulumu düzelir.Beyin-kan bariyerini geçmez; nörolojik tutulumu (tip 2 ve 3) düzeltmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Makrofajların lizozomunda. Damar içi infüzyonla verilir; mannoz reseptörleri aracılığıyla makrofaj yüzeyine bağlanır, endositozla lizozoma taşınır.
Neye etki eder?Eksik glukoserebrosidazın yerini alır; glukozilseramidi (glukoserebrozit) glukoz ve seramide yıkar. Enzim kendisi bağlanmaz, yıkar.
Ne olur?Lizozomda glukozilseramid birikimi azalır → makrofaj şişmesi (Gaucher hücresi) geriler → dalak ve karaciğer küçülür, anemi ve trombositopeni düzelir, kemik hastalığı yavaşlar.

Klinik

EndikasyonTip 1 ve nörolojik tutulumu olmayan tip 3 Gaucher hastalığında enzim replasman tedavisi (anemi, trombositopeni, hepatosplenomegali, kemik hastalığı).
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu (kaşıntı, ürtiker, ateş, bulantı), baş ağrısı, aşırı duyarlılık, anafilaksi (nadir), antikor gelişimi; nadiren pulmoner hipertansiyon.
KontrendikasyonAğır aşırı duyarlılık öyküsü (etkin madde ya da yardımcı maddelere).
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; miglustat ya da eliglustatla birlikte kullanımda veri sınırlıdır.
DikkatAnafilaksi tanıma ve tedavi olanağı olan ortamda uygulanır. Doz yanıta göre ayarlanır; antikor gelişiminde infüzyon reaksiyonu artabilir.

Erişkin dozu

Erişkin: 60 U/kg damar içi infüzyon her 2 haftada bir; yanıta göre 2,5 U/kg haftada 3 kez'den 60 U/kg 2 haftada bire kadar değişen şemalar kullanılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İnfüzyon reaksiyonları, kemik hastalığı ve eşlik eden Parkinson riski (GBA taşıyıcılığı) izlenir. Uzman merkezde sürdürülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikGaucher hastalığı gebelikte kötüleşebilir; sınırlı insan verisinde belirgin risk saptanmadı. Tedavi çoğunlukla sürdürülür (uzman kararı).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; protein olarak bebekte sindirilmesi beklenir. Yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cerezymeimigluseraz200 u infuzyonluk konsantre çözelti için toz içeren flakon; 400 u/10 ml infüzyonluk konsantre çözelti için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AA02

İmipramin

Trisiklik antidepresan (SERT/NET inhibitörü)

Serotonin ve noradrenalin geri alımını kapatan trisiklik antidepresan; depresyon, panik bozukluk, nöropatik ağrı. Antikolinerjik, ortostatik hipotansiyon ve ileti bozukluğu yapar; doz aşımı ölümcül olabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik/noradrenerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT ve NET taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörleriuyarırgeri alımlasonlanırNoradrenalin ve serotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına çıkarSinaps aralığıPostsinaptik reseptörlernoradrenalin ve serotonin sinyali(duygudurum, dikkat)Postsinaptik zarNET ve SERT geri alımıiki amin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · NET/SERTİmipramin: SERTve NET'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Serotonin ve noradrenalin geri alımı kapanır, sinapsta düzeyleriartar → antidepresan etki; antikolinerjik yan etkiler eşlik eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde noradrenerjik ve serotonerjik sinapslar; ayrıca kolinerjik, histaminerjik ve adrenerjik reseptörler. Oral ilaç emilir, yağda çözünür, kan-beyin bariyerini kolay geçer.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin (SERT) ve noradrenalin (NET) taşıyıcılarını kapatır. Muskarinik M1, H1 ve α1 reseptörlerini ve kalp Na⁺ kanalını da bloke eder.
Ne olur?Sinapsta serotonin ve noradrenalin artar → antidepresan etki. Reseptör blokajları antikolinerjik etki, sedasyon, ortostatik hipotansiyon ve ileti bozukluğu yapar.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, panik bozukluk (SSRI sonrası seçenek), nöropatik ağrıda ek tedavi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme, sedasyon, ortostatik hipotansiyon, taşikardi, QRS ve QT uzaması, aritmi, kilo alımı, konfüzyon-deliryum (yaşlı), nöbet eşiğinde düşme, doz aşımında kardiyotoksisite.
KontrendikasyonYakın zamanda MI, kalp ileti bozukluğu ve aritmi, MAO inhibitörü (14 gün ara), dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır karaciğer yetmezliği, manik atak.
EtkileşimlerMAOİ'lerle serotonin sendromu; SSRI'lar (fluoksetin, paroksetin) düzeyi artırır; antikolinerjik ilaçlarla yük artar; QT uzatan ilaçlarla aritmi; klonidinin etkisini azaltır; alkolle sedasyon.
DikkatDoz aşımında QRS genişlemesi ve ventriküler aritmi (sodyum bikarbonat); yaşlıda ilk basamak olarak önerilmez.

Erişkin dozu

Depresyon: 25 mg gece başlanır, 3–7 günde 25 mg artırılır; 75–150 mg/gün, ayaktan en çok 200 mg/gün. Yaşlı: 10 mg gece ile başlanır, artış yavaş, en çok 75 mg/gün civarı. Kesme yavaş yapılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz, yavaş artış.
eGFR 15–29Düşük doz; ortostatik hipotansiyon ve antikolinerjik etki izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; aktif metabolit birikebilir, yakın izlem.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz ve yavaş artış; plazma düzeyi izlemi.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılır. Güçlü antikolinerjik: deliryum, kabızlık, idrar retansiyonu; ortostatik hipotansiyon ve düşme; QT/ileti bozukluğu. Zorunluysa 10 mg gece ile başla, EKG izle; SSRI ya da mirtazapin tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B1sınıf üyesi olarak Demans, kalp ileti bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, idrar retansiyonu ya da glokomda TCA kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik yük bilişi bozar.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak TCA yüksek antikolinerjik ilaçtır; düşme, kabızlık, glokom, retansiyon varlığında kaçınılır.

AGS Beers 2023 tersiyer amin TCA kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik, sedasyon, ortostatik hipotansiyon); düşme ve SIADH riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; 3. trimesterde yenidoğanda antikolinerjik belirtiler, çekilme ve konvülsiyon görülebilir.
EmzirmeSüte az geçer; gerekirse kullanılabilir, bebek sedasyon açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tofranilimipramin hcl25 mg kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

İmlifidaz

IgG parçalayıcı endopeptidaz (IdeS; immünoglobulin G degrade edici enzim)

Streptococcus pyogenes kaynaklı, IgG'yi menteşe bölgesinden kesen enzim; çok duyarlılaşmış böbrek nakli adayında donöre özgü antikorları (DSA) dakikalar içinde etkisizleştirir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Dolaşımdaki IgG antikorları › Hücre dışı enzim tepkimesi › IgG alt menteşe bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Fc bölgesidışarı bakarkomplemanı vehücreleri uyarırgreft damarınıyıkarDonöre özgü antikor (DSA, IgG)greft HLA antijenine bağlanırGreft endoteli · HLAFc bölgesi tanınırC1q, NK hücresi ve makrofajın Fcreseptörü Fc'ye bağlanırKan · C1q ve NK hücresiEndotel hasarıkomplemana bağlı ve hücreye bağlı yıkımEndotel zarı · greftAntikor aracılı rejeksiyonhiperakut red ve greft kaybıGreft dokusu · kanİmlifidaz:IgG'yimenteşeden keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IgG Fc'sini yitirir → komplemanı ve Fc reseptörlerini çağıramaz →DSA saatler içinde işlevsiz kalır ve greft hiperakut yıkımdan korunarak nakilmümkün olur.Etki 1-2 hafta sürer, sonra IgG yeniden sentezlenir. Anti-GBM hastalığında araştırılmaktadır(endikasyon dışı).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilen bakteri kökenli enzim hücreye girmez; kanda ve doku sıvısında IgG'yi doğrudan keser.
Neye etki eder?IgG ağır zincirinin alt menteşe bölgesi: enzim (IdeS) burayı keser, F(ab')2 ve Fc parçaları oluşur. Reseptöre bağlanmaz, proteolitik enzimdir; IgM ve IgA'yı kesmez.
Ne olur?Fc'siz IgG komplemanı ve Fc reseptörlü hücreleri çağıramaz → DSA saatler içinde işlevsiz kalır, hiperakut red önlenir, nakil mümkün olur.

Klinik

EndikasyonÇok duyarlılaşmış ve ölmüş donörle çapraz karşılaştırması pozitif böbrek nakli adayında desensitizasyon (AB'de koşullu onay). Anti-GBM hastalığında deneysel.
Yan etkilerEnfeksiyon (özellikle nakil sonrası erken dönemde), infüzyon reaksiyonu, ateş, hipertansiyon, ağrı; antikor geri dönüşü (rebound) ile antikor aracılı rejeksiyon riski.
Kontrendikasyonİmlifidaza aşırı duyarlılık; aktif ciddi enfeksiyon.
EtkileşimlerTerapötik IgG ürünlerini (IVIG, rituksimab, ATG gibi antikorlar) parçalayabilir; verilme zamanı protokole göre ayarlanır. Nakil sonrası IVIG, rituksimab, plazma değişimi ve standart immünsüpresyonla birlikte kullanılır.
DikkatAntikor geri dönüşü beklenir; nakil sonrası DSA yakından izlenir ve geri dönüşü baskılayacak rejim (IVIG, rituksimab, plazma değişimi, ATG) önceden planlanır. İlaç tekrar uygulandığında anti-ilaç antikorları etkiyi azaltabilir.

Erişkin dozu

Tek doz 0,25 mg/kg IV (15 dakikalık infüzyon), nakilden önceki 24 saat içinde; yanıt yetersizse ikinci doz protokole göre değerlendirilir. Premedikasyon: metilprednizolon ve antihistaminik.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; zamanlama nakil saatine göre belirlenir.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; tek doz nakilden önce verilir. Yaşlı alıcıda enfeksiyon riski ve infüzyon reaksiyonu izlenir. Antikor aracılı red açısından nakil sonrası izlem sürer.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri yetersiz; nakil öncesi tek doz olarak yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeVeri yetersiz; bireysel karar.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

İmmün kontrol noktası inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · immün kontrol noktası inhibitörü (PD-1, PD-L1, CTLA-4 antikoru)

PD-1, PD-L1 ve CTLA-4 frenini kaldırıp T hücrelerini tümöre yönelten antikorlar. Böbrek tuzağı: immünle ilişkili akut interstisyel nefrit; PPI ve NSAİİ riski artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Efektör T lenfosit › T hücre yüzeyi · fren reseptörü › PD-1 ya da CTLA-4 (ya da PD-L1)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)frenler devreyegirerT hücreyisustururtümörü serbestbırakırT hücre aktivasyonuantijen tanınır, T hücre uyarılır veçoğalırT hücre zarı · TCRFren reseptörleriPD-1 ve CTLA-4 ligandlarıyla birleşinceT hücreyi sustururT hücre zarı · PD-1, CTLA-4T hücre sönmesisitokin salgısı ve öldürme işlevi azalırT hücre içiTümör kaçışıtümör hücresi bağışıklıktan kaçıp büyürTümör mikroçevresiICI:PD-1/CTLA-4'ebağlanıp T hücrefrenini kaldırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Fren sinyali kesilir → T hücre aktif kalır, tümörü öldürür; aynızamanda böbrek tübül hücresi gibi sağlıklı dokuya karşı da yanıt doğabilir (AİN).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Lenf düğümünde (CTLA-4) ve tümör-doku çevresinde (PD-1/PD-L1), T hücrelerinin yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücreye girmez; yüzey molekülüne bağlanır.
Neye etki eder?Nivolumab PD-1'e, ipilimumab CTLA-4'e bağlanır (PD-L1 antikorları PD-L1'e). Fren reseptörünün ligandıyla birleşmesini engeller.
Ne olur?T hücre freni kalkar → tümör hücrelerine karşı yanıt güçlenir, ama sağlıklı dokuya karşı da T hücre aktifleşir: immünle ilişkili yan etkiler (AİN, kolit, hepatit).

Klinik

EndikasyonOnkolojik: metastatik melanom, böbrek hücreli karsinom, akciğer, mesane, baş-boyun ve diğer kanserler, Hodgkin lenfoma, MSI-yüksek kolorektal kanser (üyeye ve endikasyona göre; adjuvan kullanım dahil). Nefroloji endikasyonu yoktur.
Yan etkilerİmmünle ilişkili yan etkiler: kolit-ishal, hepatit, pnömonit, tiroidit-hipofizit, deri döküntüsü, AİN (nadiren glomerülopati, TMA), miyokardit, diyabet; yorgunluk, infüzyon reaksiyonu. Tedaviden aylar sonra da çıkabilir.
KontrendikasyonMutlak kontrendikasyon yok; aşırı duyarlılık. Aktif otoimmün hastalıkta ve organ nakli alıcısında (rejeksiyon) göreli olarak dikkat.
EtkileşimlerPPI, NSAİİ ve antibiyotikler immünle ilişkili AİN riskini artırır: mümkünse kesilir. Başlangıçta yüksek doz sistemik steroid yanıtı azaltabilir. Farmakokinetik ilaç etkileşimi yoktur (antikor).
DikkatKreatinin her kürde izlenir; kreatinin yükselmesi, steril piyüri ya da proteinüri AİN'i düşündürür: nedensel ilaçlar kesilir, ICI durdurulur, steroid başlanır (gerekirse biyopsi). Böbrek nakli alıcısında greft rejeksiyonu riski yüksektir. Gebelikte kullanılmaz; etkili kontrasepsiyon.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Nivolumab: 240 mg 2 haftada bir ya da 480 mg 4 haftada bir IV. İpilimumab: tek ilaç 3 mg/kg 3 haftada bir × 4; nivolumabla kombinasyonda melanomda 3 mg/kg + nivolumab 1 mg/kg, böbrek hücreli kanserde 1 mg/kg + nivolumab 3 mg/kg, 3 haftada bir × 4.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; ayar beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit; nadiren glomerülopati. Kreatinin yükselirse ICI durdurulur, steroid verilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda etkinlik benzerdir; immünle ilişkili yan etkiler (kolit, pnömonit, hepatit, endokrinopati, nefrit) her yaşta izlenir. Kreatinin, TSH ve karaciğer enzimleri düzenli bakılır; yeni ishal ve nefes darlığı erken bildirilir. Steroid yan etkisi yaşlıda belirgindir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKullanılmaz; plasentayı geçer, fetal immün aracılı zarar riski. Etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; emzirmede önerilmez (son dozdan sonra 5 ay boyunca).

Sınıftaki ilaçlar

İpilimumab · Nivolumab

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Pembrolizumab, Atezolizumab, Durvalumab, Avelumab, Cemiplimab, Tremelimumab

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

İnaksaplin

APOL1 kanal inhibitörü (araştırma aşamasında)

Riskli APOL1 varyantlarının podosit zarında oluşturduğu iyon kanalını kapatan küçük molekül; APOL1 ilişkili FSGS ve proteinürik böbrek hastalığında incelenen araştırma ilacı.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Glomerül · podosit › Podosit hücre zarı › APOL1 (G1/G2) katyon kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zarda kanalkurariyon dengesinibozarsüzme bariyeriniaçarRiskli APOL1 (G1/G2) proteinipodosit zarına yerleşirPodosit zarı · APOL1Zarda katyon kanalıiyonları kontrolsüz geçirirPodosit zarı · katyon kanalıPodosit hasarıhücre şişmesi, ayak çıkıntısı kaybı,ölümPodosit içiProteinüri ve FSGSglomerüler skleroz, böbrek işlevi kaybıGlomerül · süzme bariyeriİnaksaplin:APOL1 kanalınıbloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İyon akışı kesilir → podosit hasarı yavaşlar, proteinüri azalır (ikirisk aleli taşıyan FSGS'li hastalarda faz 2a çalışmasında 13 haftada belirgindüşüş).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Böbrek glomerülünde, podositte. Ağızdan alınan küçük molekül kanla glomerüle ulaşır ve podosit zarındaki APOL1 kanalını hedefler.
Neye etki eder?Riskli APOL1 (G1/G2) proteininin zarda oluşturduğu katyon kanalına bağlanıp iyon geçişini bloke eder. APOL1 geninin yazılımını değiştirmez.
Ne olur?K⁺ çıkışı, Na⁺ ve Ca²⁺ girişi durur → podosit şişmesi ve ölümü yavaşlar → proteinüri azalır, FSGS ilerlemesi geriler.

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyon yok; iki APOL1 risk aleli taşıyan FSGS ve APOL1 ilişkili proteinürik böbrek hastalığı çalışmaları.
Yan etkilerErken çalışmalarda genel olarak iyi tolere edildi; baş ağrısı, bulantı, yorgunluk. Uzun dönem güvenlik verisi sınırlıdır.
KontrendikasyonOnaylı kullanım olmadığından tanımlı kontrendikasyon yok; çalışma ölçütlerine göre gebelik dışlanır.
EtkileşimlerÇalışmalarda RAS blokajı ile birlikte verildi; ayrıntılı etkileşim verisi sınırlıdır.
DikkatYalnız klinik çalışma kapsamında; APOL1 genotiplemesi (iki risk aleli) gerekir. Hastaya ruhsatlı ilaç gibi önerilmez.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda günde bir kez ağızdan sabit dozlar kullanılmaktadır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Çalışma protokolüne göre; onaylı doz yok.
eGFR 30–59Çalışma protokolüne göre; veri yetersiz.
eGFR 15–29Veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiVeri yetersiz (araştırma aşamasında).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Araştırma aşamasında; onaylı doz ve yaşlıya özgü veri yok. APOL1 ilişkili böbrek hastalığı çalışmalarında günde bir kez ağızdan kullanılır; yaşlı için ayar önerisi yoktur. Yalnız çalışma protokolü kapsamında kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; araştırma aşamasında, gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kullanılmaz (yalnız çalışma protokolü).

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC R03AC18

İndakaterol

Ultra uzun etkili β2 agonisti (ultra-LABA, günde 1 kez)

Bronş düz kasındaki β2 reseptörünü 24 saat uyaran, günde bir kez inhale edilen bronkodilatör; yalnız KOAH idamesinde kullanılır, astımda onaylı değildir. Çarpıntı, öksürük ve hipokalemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolları › Bronş düz kası › Düz kas hücre zarı › β2-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gs ile cAMP'yiartırırkası gevşetirAdrenalinsempatik uyarıyla dolaşıma ve dokuyasalınırBronş düz kası çevresiβ2 reseptörübronş düz kası zarında, Gs proteininebağlıDüz kas zarı · β2cAMP artışıadenilat siklaz ATP'den cAMP yapar, PKAçalışırDüz kas hücresi içiDüz kas gevşemesibronş çapı artar, hava akımı düzelirBronş duvarıİndakaterol: β2reseptörünü 24saat uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β2 reseptörü uyarılır, cAMP artar → bronş genişler, etki 24 saatsürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Solunum yollarında bronş düz kası. İnhale ilaç havayoluna yerel ulaşır; hızlı başlar, 24 saat sürer.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki β2 reseptörüne bağlanıp onu uyarır (agonist); Gs proteini adenilat siklazı açar.
Ne olur?cAMP artar → bronş düz kası gevşer, bronş genişler; etki 24 saat sürer. Sistemik emilirse tremor, taşikardi, hipokalemi.

Klinik

EndikasyonErişkin KOAH hastalarında idame bronkodilatör tedavi (günde 1 kez).
Yan etkilerİnhalasyon sonrası öksürük, tremor, çarpıntı, taşikardi, baş ağrısı, kas krampı, hipokalemi, hiperglisemi, QT uzaması, paradoksal bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da laktoza aşırı duyarlılık; astımda kullanılmaz.
EtkileşimlerBeta blokerler (özellikle nonselektif) etkiyi antagonize eder, bronkospazm yapabilir; kıvrım/tiyazid diüretik, steroid ve teofilinle hipokalemi; QT uzatan ilaçlar ve TCA/MAO inhibitörleriyle kardiyak etki artar.
DikkatKurtarma için kısa etkili β2 agonist gerekir. Kardiyak hastalık, hipokalemi, hipertiroidi ve diyabette dikkat.

Erişkin dozu

İnhale 150 mcg günde 1 kez; gerekirse en çok 300 mcg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı, izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, potasyum izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; protein bağlanması yüksek (%95), inhale sistemik düzey düşük.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipokalemi yapabilir; diyaliz ve KBH'de potasyum izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri yok; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; inhaler tekniği ve inspiratuvar akım değerlendirilir. Çarpıntı, aritmi, tremor ve hipokalemi izlenir. Kalp hastalığında dikkatle kullanılır.

  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak KOAH ve astımda düzenli inhale β2 agonist uygundur; astımda tek başına değil, inhale steroidle birlikte verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yarar riskten fazlaysa kullanılır, aksi halde kaçınılır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez ya da dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Inbroxaindakaterol maleat150 mcg inhalasyon tozu; 300 mcg inhalasyon tozu

Kombinasyon ürünleri (4): Agliko Plus, Coseblar, Glindair, Glinium Plus

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03BA11

İndapamid

Tiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)

Distal kıvrımlı tübülde Na⁺-Cl⁻ taşıyıcısını (NCC) kapatan, uzun etkili tiyazid benzeri diüretik; hipertansiyonda kullanılır. Türkiye'de klortalidon ve tek başına hidroklorotiyazid yokken pratik alternatiftir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Distal kıvrımlı tübül › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NCC taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)distal tübüleulaşırtuzu kana geriverirhacmi artırırSüzülen Na⁺ ve Cl⁻glomerülden tübüle geçer; çoğu öncekibölümlerde emilirDistal kıvrımlı tübül lümeniNCC (apikal zar)Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısı; süzülen Na⁺'unyaklaşık %5'ini geri emerDistal tübül · apikal zarTuz ve su kanda kalırgeri emilen tuz suyu da çekerKan · damar içiDolaşım hacmi ve damar direncikan basıncını belirlerDamar ve dolaşımİndapamid:NCC'yi lümendenkapatır, damarıgevşetir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ ve su idrarda kalır → hacim ve damar direnci azalır, kan basıncıdüşer; Ca²⁺ geri emilimi artar, K⁺ ve Mg²⁺ kaybı olur.Ek olarak doğrudan damar gevşetici etkisi vardır; idrarda Ca²⁺ azalır, Mg²⁺ ve K⁺ artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Böbrekte, distal kıvrımlı tübülde. Kandan süzülür ve hedefine tübül lümeni (idrar) tarafından ulaşır; ayrıca damar düz kasına doğrudan etki eder.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NCC); hücreye girmeden taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Süzülen Na⁺'un yaklaşık %5'i geri emilemez → Na⁺ ve su idrarda kalır → hacim ve damar direnci azalır, kan basıncı düşer; Ca²⁺ tutulur, K⁺ ve Mg²⁺ kaybolur.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyon, dirençli hipertansiyonda ek ilaç; kıvrım diüretiğiyle sıralı nefron blokajı (Türkiye pratiği); hiperkalsiüriye bağlı kalsiyumlu taş önlenmesinde tiyazid benzeri seçenek.
Yan etkilerHipokalemi, hiponatremi (özellikle yaşlı kadın), hipomagnezemi, hiperürisemi ve gut atağı, hiperkalsemi, hiperglisemi, QT uzaması, fotosensitivite, baş dönmesi ve ortostatik hipotansiyon.
KontrendikasyonAğır böbrek yetersizliği (klirens < 30 mL/dk, ürün bilgisinde), ağır karaciğer yetersizliği ve hepatik ensefalopati, hipokalemi, sülfonamid alerjisi.
EtkileşimlerLityum düzeyi artar; QT uzatan ilaçlar (hipokalemiyle torsades); digoksinle hipokalemide toksisite; metformin (laktik asidoz riski, böbrek işlevi bozulursa); kontrast madde (hipovolemide AKI); siklosporin (kreatinin ve ürik asit artar); steroid ve amfoterisin B hipokalemiyi artırır.
DikkatCrCl < 30 mL/dk'da ürün bilgisine göre kontrendike. Na⁺, K⁺, Mg²⁺ ve kreatinin başlangıçta ve doz değişiminde izlenir; kıvrım diüretiğiyle birlikte (ardışık nefron blokajı) belirgin hipokalemi ve hiponatremi yapabilir.

Erişkin dozu

1,5 mg SR (uzatılmış salımlı) sabah tek doz; 2,5 mg'lık (hemen salımlı) formda 2,5 mg/gün. Elektrolit izleminde ayar yapılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; natriüretik etki azalabilir.
eGFR 15–29Ürün bilgisinde CrCl < 30'da kontrendike; bu düzeyde kullanım etiket dışı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizYararsızdır; kullanılmaz.
Periton diyaliziYararsızdır; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hiponatremi, hipokalemi, volüm kaybına bağlı prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; elektrolit izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; elektrolit izlenir.
Child-Pugh CKontrendike (hepatik ensefalopati riski).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiponatremi, hipokalemi, hipomagnezemi, düşme, gut ve ortostatik hipotansiyon riski; ilk haftalarda Na ve K kontrol edilir. 1,5 mg SR ile başlanır; hiponatremi öyküsünde kaçınılır.

  • TIME-to-STOP A17sınıf üyesi olarak Belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gutta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A8sınıf üyesi olarak İdrar kaçırması olanda esansiyel HT'de ilk basamak değildir.

AGS Beers 2023 SIADH/hiponatremi riski nedeniyle dikkatle kullanılır; başlangıçta Na izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte hipertansiyon için tercih edilmez; diüretikler plasental perfüzyonu azaltabilir. Gestasyonel ödem için kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; süt yapımını baskılayabilir, emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 16 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Darzox Srindapamid1,5 mg uzatılmış salimli tablet
Flubestindapamid2,5 mg film kapli tablet
Flubest Srindapamid1,5 mg uzatilmis salimli tablet
Fludex Srindapamide1,5 mg film tablet
Fludinindapamid2,5 mg film kapli tablet
Flupamidindapamid1,5 mg sr tablet; 2,5 mg film kapli tablet
Flutansindapamide2,5 mg tablet
Indadayindapamid1,5 mg sr film tablet
Indapenindapamide2,5 mg film tablet
Indurinindapamide2,5 mg tablet
Indurin Srindapamid1,5 mg süreklı salim sağlayan film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (16): Aceper Plus, Natrixam, Normotri, Normotri Fort, Padero Plus, Perdapax, Perduo 4, Perduo 8, Periday Plus, Perilopin Plus, Perivel Plus, Perpril Plus, Raten Plus, Serperil Plus 2, Serperil Plus 4, Triplixam

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 16 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

İndinavir

HIV proteaz inhibitörü

HIV proteazını kapatan antiretroviral; idrarda kristalleşerek nefrolitiyazis, kristal nefropatisi ve nefrit yaptığı için günümüzde ender kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs (HIV) › HIV ile enfekte hücre içinde olgunlaşan virion › Virüs partikülü › HIV proteaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HIV proteazıparçalara keserbir araya gelipvirüsü kurarHIV poliproteini (Gag-Pol)virüsün yapı ve enzim proteinlerininuzun öncülüVirion · poliproteinOlgun virüs proteinleriçekirdek, kapsid ve virüs enzimleriVirüs partikülüBulaşıcı virionyeni hücreleri enfekte edebilirHücre dışına çıkan virüsİndinavir: HIVproteazınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein kesilemez → bulaştırıcı olmayan virion oluşur; ilaçidrarda kristalleşip taş ve kristal nefropati yapabilir.İdrarda az çözünür: kristal nefropati ve nefrolitiazis; bol su içilmesi gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre dışı / doku arası
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinde, yeni virüs partikülünün içinde. Ağızdan alınır, hücreye girer ve virüs proteaz enzimine ulaşır.
Neye etki eder?HIV proteazın aktif bölgesine bağlanır ve enzimi kapatır (proteaz inhibitörü); Gag-Pol poliproteini kesilemez.
Ne olur?Virion olgunlaşamaz, bulaştırıcı olmayan partikül çıkar. İdrarda (pH > 5,5) az çözündüğü için kristalleşir → böbrek taşı, kristal nefropati.

Klinik

EndikasyonHIV enfeksiyonu (antiretroviral kombinasyon tedavisinin bileşeni); güncel kılavuzlarda tercih edilmez.
Yan etkilerNefrolitiyazis ve renal kolik, kristalüri, kristal nefropatisi, AKI, interstisyel nefrit, steril piyüri, hiperbilirubinemi (indirekt), bulantı, lipodistrofi, hiperglisemi.
KontrendikasyonCYP3A4 substratı olan dar aralıklı ilaçlarla (terfenadin, astemizol, simvastatin ve lovastatin, midazolam, triazolam, ergot türevleri) birlikte kullanım; sarı kantaron.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörü: statinler, sildenafil, kalsinörin inhibitörleri ve mTOR inhibitörlerinin düzeyi artar; rifampisin düzeyini düşürür; didanozinle ayrı saatlerde alınır.
DikkatTaşlar BT'de görünmeyebilir (yumuşak doku dansitesi). Hasta sıvı tüketimi, idrar sedimenti ve kreatinin izlenir; kristalüri ya da taş çıkarsa ilaç kesilir. Gebelikte güncel kılavuzlar yerine başka proteaz inhibitörleri seçilir.

Erişkin dozu

800 mg günde üç kez (8 saatte bir, aç karnına); ritonavirle güçlendirmede 800/100 mg günde iki kez. Günde en az 1,5–2 L sıvı alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; bol sıvı.
eGFR 30–59Ayar önerilmez; taş riski nedeniyle bol sıvı, izlem.
eGFR 15–29Böbrek yetersizliğinde kullanılmaz (kristal nefropatisi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizAnlamlı uzaklaşmaz; veri sınırlı; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKristal nefropatisi, nefrolitiazis, interstisyel nefrit; taş BT'de görünmeyebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B600 mg 8 saatte bir.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda bol sıvı (günde ≥ 1,5–2 L) alınır; nefrolitiazis, kristalüri, sırt/yan ağrısı ve hiperbilirubinemi riski; yemekle aç karnına alınır. CYP3A4 etkileşimleri çoktur; yaşlıda çoklu ilaç nedeniyle etkileşim taranır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüncel kılavuzlarda tercih edilmez (hiperbilirubinemi, taş; düşük düzey); gebelikte yerine başka proteaz inhibitörü seçilir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme kılavuza göre genelde önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC M01AB01

İndometasin

NSAİİ (non-selektif COX inhibitörü, indol asetik asit türevi)

Güçlü bir NSAİİ; akut gut atağında, ankilozan spondilitte ve prematüre bebekte duktus kapatmada kullanılır. Hiperkalemi ve böbrek işlev bozukluğu yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriİltihap ve ağrı yolu › Doku hücreleri ve nötrofil › Hücre içi (ER ve çekirdek zarı) › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX-1 ve COX-2dönüştürürsentaz veizomerazlardönüştürürdokularda etkiederAraşidonik asithücre zarındaki yağ asidiHücre zarı · fosfolipitProstaglandin H2COX enziminin ara ürünüER ve çekirdek zarı · COXProstaglandinler ve tromboksaniltihap, ağrı, ateş; mide koruması;böbrekte afferent arteriyol genişlemesiDoku · mide · böbrek damarıAğrı · iltihap · ateşklinik sonuçİltihaplı dokuİndometasin:COX-1 veCOX-2'yi güçlüinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandin yapımı düşer → iltihap ve ağrı hızla azalır (gutatağı); renal prostaglandinlerin kaybı hiperkalemi ve AKI riskini artırır.Böbrekte renin salgısını uyaran prostaglandinler azalınca aldosteron düşer → hiperkalemi;afferent arteriyol daralır → hemodinamik AKI.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?İltihaplı dokuda, hücre içinde (ER ve çekirdek zarına bağlı enzim). Ağızdan iyi emilir, plazma proteinine yüksek bağlanır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2 enzimlerini güçlü inhibe eder (zamana bağlı, yavaş geri dönen); araşidonik asit enzime giremez.
Ne olur?Prostaglandin yapımı düşer → iltihap ve ağrı (gut atağı) azalır; renal prostaglandin kaybı hiperkalemi ve AKI riskini artırır.

Klinik

EndikasyonAkut gut atağı, ankilozan spondilit ve diğer spondiloartritler, akut kas-iskelet ağrısı; (neonatal) PDA kapatılması; perikardit.
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, konfüzyon (yaşlıda), GİS ülser ve kanama, hemodinamik AKI, hiperkalemi, sıvı tutulumu, akut interstisyel nefrit, yenidoğanda enterokolit-böbrek hasarı.
KontrendikasyonAktif GİS kanama-ülser, ağır böbrek-karaciğer-kalp yetmezliği, NSAİİ aşırı duyarlılığı, gebeliğin son üç ayı; prematürelerde aktif kanama, enterokolit, anürik böbrek yetersizliği.
EtkileşimlerACEi-ARB, diüretik (üçlü kombinasyon AKI), triamteren-spironolakton (hiperkalemi); lityum, metotreksat, digoksin ve probenesid düzeyini artırır; varfarin ve DOAK ile kanama.
DikkatHiperkalemi ve AKI riski nedeniyle böbrek yetersizliğinde, RAS blokeri-spironolakton kullananlarda kaçınılır. Gut atağında böbrek hastasında kolşisin ya da kısa kortikosteroid tercih edilir. Gebelikte 3. trimester kontrendike (fetal duktus kapanması, oligohidramnios).

Erişkin dozu

Akut gut: 25–50 mg günde 3 kez; kısa süreli. Spondiloartrit: 25–50 mg günde 2–3 kez; en çok 150–200 mg/gün. Yemekle alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kısa süre, en düşük doz.
eGFR 30–59Kaçınılır; zorunluysa kısa süre, en düşük doz, K ve kreatinin izlemi.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKaçınılır; kalan idrar işlevini bozar.
Periton diyaliziKaçınılır; kalan böbrek işlevini bozar.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit, papiller nekroz, hiperkalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla ve dikkatle.
Child-Pugh BKaçınılır; asitte AKI riski yüksektir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda NSAİİ içinde en çok MSS yan etkisi (konfüzyon, deliryum, baş dönmesi) yapan ajandır; mümkünse kaçınılır. Gerekirse 25 mg ile başlanır, kısa süre ve PPI ile verilir; KB, K ve kreatinin izlenir.

  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kaçınılır.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski artar.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser, steroid ya da antitrombotikle PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kaçınılmalı; NSAİİ içinde en çok MSS etkisi olan ilaçtır. Kronik kullanım ve CrCl < 30'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1.–2. trimesterde yalnız zorunluysa kısa süre. 20. haftadan sonra oligohidramnios ve duktus daralması riski; 3. trimesterde kullanılmaz.
EmzirmeSüte az geçer; uzun süreli kullanımdan kaçınılır, kısa kürde kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Endolindometazin25 mg kapsül; 100 mg supozituar
Endosetinindometacin25 mg kapsul; 100 mg 10 suppozituar
Endosetin Suppozituarindometazin
Endosetin-srindometacin75 mg 10 mikropellet kapsul; 75 mg 30 mikropellet kapsul
Inomet Srindometazin75 mg mikropellet kapsül

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AB02

İnfliksimab

Anti-TNF-α monoklonal antikoru (kimerik)

TNF-α'ya bağlanan kimerik monoklonal antikor; Crohn, ülseratif kolit, romatoid artrit ve spondiloartritte kullanılır, dirençli sarkoidozda seçilmiş hastada verilir. Tüberküloz ve hepatit B taraması şarttır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan ve doku sıvısı · TNF taşıyan hücre yüzeyi › Hücre dışı sıvı ve hücre zarı › Çözünür ve membran TNF-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılarbağlanırsinyal başlatırAktive makrofaj · T hücresiiltihabın başlıca TNF kaynağıDoku · iltihap odağıTNF-αiltihap ve granülom başlatan sitokinDoku sıvısı · kanTNF reseptörü (TNFR1/2)hedef hücre yüzeyindeHedef hücre yüzeyiİnflamasyon · granülomdoku hasarı, SAA artışıİltihaplı dokuİnfliksimab:TNF-α'yı bağlar,reseptöreulaştırmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TNF reseptöre bağlanamaz → inflamasyon ve granülom gerilir.Fare kökenli bölge nedeniyle antikor gelişebilir. Granülom bütünlüğü bozulduğu içintüberküloz yeniden aktifleşebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve hücre dışında. Damardan verilir; hücreye girmez, serbest TNF-α'ya ve hücre yüzeyindeki TNF'ye dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Kimerik (fare-insan) IgG1 monoklonal antikor: çözünür ve membrana bağlı TNF-α'ya yüksek ilgiyle bağlanır; TNF reseptörüne ulaşmasını engeller.
Ne olur?TNF sinyali kesilir → inflamasyon ve granülom oluşumu azalır. Membran TNF taşıyan hücrelerde komplemana bağlı sitotoksisite ve apoptoz da yapabilir.

Klinik

EndikasyonCrohn hastalığı, ülseratif kolit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, psöriyatik artrit, sedef, Behçet ve dirençli sarkoidoz (seçilmiş hastada, ruhsat dışı).
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu, ciddi enfeksiyon (tüberküloz, fungal, hepatit B reaktivasyonu), anti-ilaç antikoru ve etki kaybı, demiyelinizasyon, ilaca bağlı lupus, transaminaz artışı, nadiren lenfoma (hepatosplenik T hücreli lenfoma).
KontrendikasyonOrta-ağır kalp yetersizliği (NYHA III-IV); aktif tüberküloz ya da ağır enfeksiyon; murin proteinlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMetotreksat ya da azatiyoprin antikor oluşumunu azaltır; anakinra ve abatasept ile birlikte kullanılmaz; canlı aşılar verilmez.
DikkatBaşlamadan HBsAg, anti-HBc ve latent tüberküloz taraması yapılır (pozitifse profilaksi). Gebelikte üçüncü trimesterde plasentadan geçer: bebeğe canlı aşı (BCG, rotavirüs) ilk 12 ay yapılmaz. Demiyelinizan hastalıkta kullanılmaz.

Erişkin dozu

Crohn ve ülseratif kolit: 5 mg/kg IV 0., 2. ve 6. haftada, sonra 8 haftada bir. RA: 3 mg/kg (metotreksatla) aynı şemayla. Ankilozan spondilit: 5 mg/kg 0., 2., 6. hafta, sonra 6–8 haftada bir. Sarkoidozda genellikle 3–5 mg/kg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (idrarla atılmaz).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı (çalışılmamış).
HemodiyalizVeri sınırlı; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziVeri sınırlı (çalışılmamış).
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadiren anti-TNF ilişkili glomerülonefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; hepatit ve kolestaz bildirildi, enzimler izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ciddi enfeksiyon, malignite ve kalp yetersizliği alevlenmesi riski yüksek; orta-ağır KY'de yüksek doz (> 5 mg/kg) kontrendikedir, genel olarak kaçınılır. Başlamadan TB ve HBV taraması; infüzyon reaksiyonu izlenir.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Yanıtsız kronik aktif romatolojik hastalıkta biyolojik DMARD yaşlıda da düşünülür; enfeksiyon taraması şart.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı 2. trimesterin sonundan itibaren belirgin geçer; son trimesterde kullanılmışsa bebekte canlı aşılar yaklaşık 12 ay ertelenir. Yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmeyle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Avsolainfliximab100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Ixifiinfliksimab100 mg IV infuzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Remicadeinfliksimab100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Remsimainfliksimab · infliximab100 mg IV infuzyon cozeltisi hazirlamak icin liyofilize toz iceren flakon; 120 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 120 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır şırınga (1 adet (güvenlik muhafazası olmadan); 120 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır şırınga (2 adet (güvenlik muhafazası olmadan); 120 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır şırınga (4 adet (güvenlik muhafazası olmadan); 120 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır şırınga (6 adet (güvenlik muhafazası olmadan) …
Tolurineinfliximab100 mg infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AX16

İnklisiran

PCSK9 siRNA (küçük girişimci RNA; LDL düşürücü)

Hepatositte PCSK9 mRNA'sını yıktıran GalNAc bağlı siRNA; yılda iki doz cilt altı enjeksiyonla LDL'yi yaklaşık %50 düşürür. Gebelikte önerilmez; uzun dönem sonuç verisi sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · karaciğer › Hepatosit › Sitoplazma · RISC › PCSK9 mRNA'sı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ribozomdaprotein yaparLDL reseptörünebağlanırLDL temizliğiniazaltırPCSK9 mRNA'sıhepatosit sitoplazmasında PCSK9proteininin şablonuHepatosit · sitoplazmaPCSK9 proteinihepatositten kana salınırKan · plazmaLDL reseptörü yıkımıPCSK9 reseptörü lizozoma yönlendirirHepatosit · lizozomPlazma LDL-Kreseptör azalınca kanda yükselirKan · plazmaİnklisiran:PCSK9 mRNA'sınıyıktırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PCSK9 mRNA'sı yıkılır → LDL reseptörü korunur; LDL kandan daha çokçekilir, LDL düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre içi organel
Nerede?Karaciğer hücresinin (hepatosit) sitoplazmasında. GalNAc eki ilaç hepatositin yüzeyindeki ASGPR reseptörüyle içeri alınmasını sağlar.
Neye etki eder?RISC kompleksine girip PCSK9 mRNA'sına eşleşir ve onu yıktırır (RNA girişimi); PCSK9 proteini az yapılır.
Ne olur?Karaciğerde PCSK9 yapımı azalır → LDL reseptörü yüzeyde kalır → daha çok LDL çekilir; LDL yaklaşık %50 düşer, etki aylarca sürer.

Klinik

EndikasyonMaksimum tolere edilebilir statine rağmen LDL hedefine ulaşamayan ailesel ya da aterosklerotik hiperkolesterolemide statine ek ya da statin intoleransında.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu (ağrı, eritem), artralji, bronşit, ishal, ekstremite ağrısı, nazofarenjit.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAnlamlı ilaç etkileşimi yoktur (CYP ve taşıyıcı substratı değildir); statinle LDL düşüşü artar.
DikkatSağlık çalışanı tarafından cilt altına uygulanır; uyum sağlanır. Uzun dönem güvenlik ve hastalık sonucu verileri sınırlıdır.

Erişkin dozu

284 mg cilt altı: ilk doz, 3. ayda ikinci doz, sonra 6 ayda bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (ağır yetmezlikte de).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyalizde çalışılmamıştır; deneyim sınırlı.
HemodiyalizÇalışılmamış; dikkatle.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (hepatosite hızla alınır, plazma yarı ömrü kısa).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez. Enjeksiyon yeri reaksiyonu ve artralji izlenir; 6 ayda bir sağlık çalışanı uygular, uyum kolaydır. Uzun dönem güvenlik verisi sınırlıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirmesiyle.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lyptimziainklisiran sodyum284 mg/1,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AX05

İnosin pranobeks

İmmünomodülatör antiviral (inosin kompleksi)

İnosin, dimepranol ve p-asetamidobenzoat tuzunun kompleksi; viral enfeksiyonlarda bağışıklık yanıtını artırdığı ileri sürülür. Kanıtı zayıftır ve ürik asit düzeyini yükseltir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit ve NK hücre › Hücre içi (kesin hedef bilinmiyor) › Bağışıklık yanıtı modülasyonu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreyi aktiveeder+salgılatır+enfeksiyonutemizlerViral enfeksiyonvirüs konak hücrede çoğalırEnfekte hücreT lenfosit ve NK hücrevirüsle enfekte hücreleri tanıyıp yokederT hücre ve NK hücre yüzeyiSitokin yapımıIFN-gama, IL-2 gibi mediyatörlersalgılanırDoku sıvısı · sitokinlerViral temizlenmeenfekte hücreler ortadan kalkarEnfeksiyon bölgesiİnosinpranobeks:bağışıklıkyanıtını artırır(ileri sürülür)+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Antiviral bağışıklık yanıtı artabilir; klinik yararı kanıtısınırlıdır, ürik asit yükselir.Kesin mekanizma bilinmiyor; yukarıdaki zincir deneysel verilere dayanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kesin etki yeri bilinmiyor. Oral emilir; inosin ürik aside, dimepranol ve p-asetamidobenzoat ise idrarla atılan ürünlere yıkılır. Etki lenfositler ve NK hücrelerde ileri sürülür.
Neye etki eder?Kesin moleküler hedefi bilinmiyor. Deneysel çalışmalarda T hücre çoğalmasını, NK hücre etkinliğini ve sitokin yapımını artırdığı; viral RNA sentezini azalttığı bildirilmiştir.
Ne olur?Antiviral bağışıklık yanıtı güçlenir (ileri sürülen) → viral enfeksiyon süresi kısalır; klinik yararın kanıtı sınırlıdır. Ürik asit yükselmesi kesin yan etkidir.

Klinik

EndikasyonHerpes simpleks, genital siğil, subakut sklerozan panensefalit ve diğer viral enfeksiyonlarda yardımcı tedavi (ruhsatlı endikasyonlar ülkeye göre değişir; kanıt düzeyi düşüktür).
Yan etkilerSerum ve idrar ürik asit artışı, gut atağı, böbrek taşı, bulantı, baş ağrısı, kaşıntı, döküntü, transaminaz ve BUN yükselmesi.
KontrendikasyonGut, hiperürisemi, böbrek taşı; ağır böbrek yetersizliği; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAllopurinol ve ürikozürik ilaçların etkisini bozar; diüretikler ürik asit artışını artırır; immünosüpresifler etkiyi azaltabilir.
DikkatÜrik asit ve böbrek işlevi izlenir. Gut ya da taş öyküsünde kullanılmaz. Kanıt düzeyinin düşük olduğu hastaya anlatılır.

Erişkin dozu

Oral 50 mg/kg/gün, 3–4 bölünmüş doz (erişkinde genellikle 1 g günde 3–4 kez); süre endikasyona göre 5–28 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ürik asit izle.
eGFR 30–59Dikkatle; ürik asit ve böbrek işlevini izle.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiÜrik asit yükselmesi ürat nefropatisi ve böbrek taşına yol açabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BDikkatle; veri sınırlı.
Child-Pugh CVeri yok; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ürik asit yükselmesi gut atağı ve böbrek taşı riskini artırır; böbrek işlevi ve ürik asit izlenir. Kanıtı zayıf olduğundan rutin kullanılmaz. Diüretikle birlikte ürik asit daha çok artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme döneminde kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
İnobeksinosin pranobeks500 mg tablet
Velpinosin pranobeks500 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J06BA02 · J06BA01

İnsan normal immünglobulini (IVIG)

Havuzlanmış insan IgG preparatı (damar içi)

Binlerce vericiden elde edilen IgG; ITP, CIDP, Guillain-Barré, Kawasaki ve antikor eksikliğinde kullanılır. Tuzak: akut böbrek hasarı (özellikle sakkarozlu ürünler), tromboz ve hemoliz.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan (plazma) ve fagositik sistem › Endotel endozomu ve makrofaj zarı › FcRn ve Fcγ reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yıkımdankurtulur, uzunyaşarhedef hücreyebağlanırmakrofajtarafındantanınırhücreyi yutarOtoantikor (IgG)trombosit, sinir ya da damar hedefinebağlanan patojenik IgGKan · otoantikorFcRn geri dönüşümüendotelde IgG'yi yıkımdan kurtarır,ömrünü uzatırEndotel hücresi · endozomHedef hücre kaplanmasıtrombosit gibi hücrelerin yüzeyi IgG ileörtülürTrombosit yüzeyiMakrofaj Fcγ reseptörüdalakta kaplı hücreleri tanır ve yutarDalak makrofajı · FcγHedef hasarıtrombosit yıkımı, sinirde miyelin vedamar hasarıDalak · sinir dokusuIVIG: FcRn veFcγreseptörlerinidoyurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: FcRn doyar, otoantikor çabuk yıkılır; Fcγ reseptörleri meşgul olur →hedef hücre yıkımı azalır.Ek mekanizmalar: anti-idiyotipik otoantikor nötralizasyonu, kompleman bağlanması ve sitokindüzenlenmesi.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Damar içinde, plazmada. Verilen IgG kanda dolaşır; endotel hücreleri, makrofajlar ve dalak yüzeylerinde etki eder.
Neye etki eder?Birden çok mekanizma var: FcRn'yi doyurup patojenik IgG'nin yıkımını artırır, makrofaj Fcγ reseptörlerini meşgul eder, otoantikorları nötralize eder.
Ne olur?Otoantikor ömrü kısalır ve hedef hücre fagositozu azalır → trombosit sayısı yükselir, nörolojik ve inflamatuvar hasar hafifler.

Klinik

EndikasyonITP, CIDP, multifokal motor nöropati, Guillain-Barré, Kawasaki hastalığı, birincil ve ikincil antikor yetmezliği; seçili otoimmün nörolojik ve hematolojik durumlar.
Yan etkilerBaş ağrısı, ateş, titreme, bulantı (infüzyon hızıyla ilişkili); aseptik menenjit, tromboz, akut böbrek hasarı (osmotik nefroz), hemoliz (non-O kan grubu), hacim yüklenmesi, TRALI, anafilaksi (IgA eksikliğinde).
KontrendikasyonAnti-IgA antikorlu seçici IgA eksikliği, önceki ağır reaksiyon, hiperprolinemi (prolinli ürün), herediter fruktoz intoleransı (sorbitol/sakkaroz içeren ürün).
EtkileşimlerKızamık, kabakulak, suçiçeği gibi canlı aşıların etkisi 3–11 ay azalır; nefrotoksik ilaçlar ve kıvrım diüretikleri akut böbrek hasarı riskini artırır.
DikkatRisk faktörü (yaşlı, diyabet, böbrek hastalığı, hipovolemi) varsa sakkarozsuz ürün, yavaş infüzyon ve hidrasyon. Tromboz riskinde düşük infüzyon hızı. Plazma değişimi IgG'yi uzaklaştırır; zamanlamaya dikkat.

Erişkin dozu

ITP: toplam 1 g/kg (1–2 gün) ya da 0,4 g/kg × 5 gün. CIDP: yükleme 2 g/kg, sonra 1 g/kg 3 haftada bir. Kawasaki: 2 g/kg tek doz. Antikor yetmezliği: 0,4–0,8 g/kg 3–4 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yavaş infüzyon, sakkarozsuz ürün, hidrasyon.
eGFR 15–29Dikkat: sakkarozsuz ürün, en yavaş hız, volüm ve kreatinin izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı: ürün ve hız seçimine özen; akut böbrek hasarı riski yüksek.
HemodiyalizSeans sonrası verilir; yavaş infüzyon; volüm yüklenmesine dikkat.
Periton diyaliziAyar gerekmez; yavaş infüzyon ve volüm izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır. (Plazmaferez IgG'yi uzaklaştırır.)
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOsmotik nefroz ve akut böbrek hasarı (sakkarozlu ürün, yaşlı, diyabet, hipovolemi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; asit ve ödemde hacim yüklenmesine dikkat.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tromboz (inme, MI), akut böbrek hasarı ve hacim yüklenmesi riski artar. Yavaş infüzyonla (düşük hızla) başla, sakkarozsuz ürün seç, hidrasyon sağla; kalp yetmezliğinde hacme dikkat et.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerektiğinde kullanılabilir; IgG plasentayı özellikle 3. trimesterde geçer, bilinen teratojenik etki yoktur.
EmzirmeSüte geçer; bebek için zararsızdır, emzirme sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (26 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Clairygnormal insan immünoglobulini50 mg/ml
Cuvitruinsan normal immünoglobulini1 g/5 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti; 2 g/10 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti; 4 g/20 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti; 8 g/40 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti
Flebogammanormal insan immunglobulini · insan normal immünoglobulini% 5 dif 10 g/200 ml infuzyon icin cozelti iceren 1 flakon; % 5 dif 5 g/100 ml infuzyon icin cozelti iceren 1 flakon; %10 dif 10 g/100 ml IV infüzyonluk çözelti; %10 dif 20 g/200 ml IV infüzyonluk çözelti; %10 dif 5 g/50 ml IV infüzyonluk çözelti
Gamunex Cinsan immünglobulini% 10 25 ml IV/SC enjeksiyon için çözelti içeren flakon
Gamunex-cinsan immunglobulini%10 100 ml IV/SC enjeksiyon icin cozelti iceren flakon; %10 200 ml IV/SC enjeksiyon icin cozelti iceren flakon; %10 50 ml IV/SC enjeksiyon icin cozelti iceren flakon
Genivig Human Immunglobulin (phnormal insan immünglobulini5 g/100 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon
Hizentrainsan normal immünoglobulini1 g/5 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti; 2 g/10 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti; 4 g/20 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti; 10 g/50 ml s,c, uygulama için enjeksiyonluk çözelti
Hyqviainsan normal immunglobluni2,5 g/25 ml SC kullanim için infüzyonluk çözelti; 5 g/50 ml SC kullanim için infüzyonluk çözelti; 10 g/100 ml SC kullanim için infüzyonluk çözelti; 20 g/200 mlsc kullanim için infüzyonluk çözelti; 30 g/300 ml SC kullanim için infüzyonluk çözelti
Ig Venanormal insan immünglobulini1 g/20 ml IV infuzyon icin cozelti; 2,5 g/50 ml IV infuzyon icin cozelti
Ig Vena 10 Grnormal insan immünglobulini200 ml IV inf, icin cozelti
Ig Vena 5 Grnormal insan immünglobulini100 ml IV inf, icin cozelti
Immutectinsan normal immünoglobulini5 g/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 10 g/200 ml IV infüzyonluk çözelti
Intratectinsan normal immünoglobulini · insan normal immünoglobülini2,5 g/50 ml IV infüzyonluk çözelti; 5 g/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 5 g/50 ml IV infüzyonluk çözelti; 10 g/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 10 g/200 ml IV infüzyonluk çözelti; 20 g/200 ml IV infüzyonluk çözelti
Kiovig 10 Grnormal insan immunoglobulini100 ml IV infuzyon/SC kullanim icin cozelti iceren flakon
Kiovig 2.5 Grnormal insan immunoglobulini25 ml IV infuzyon/SC kullanim icin cozelti iceren flakon
Kiovig 20 Grnormal insan immunoglobulini200 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon
Kiovig 30 Grnormal insan immunoglobulini300 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon
Kiovig 5 Grnormal insan immunoglobulini50 ml IV infuzyon/SC kullanim icin cozelti iceren flakon
Liv-gamma Sninsan normal immunoglobulini2,5 g/50 ml IV infüzyonluk çözelti; 5 g/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 10 g/200 ml IV infüzyonluk çözelti
Nanogamimmunoglobulins, normal human, for intravascular adm.2,5 g/50 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 5 g/100 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 10 g/200 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon
Octagaminsan normal immünglobulini g5 g 100 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 10 g/200 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon
Panzygainsan normal immünglobulini5 g/50 ml infüzyonluk çözelti; 10 g/100 ml infüzyonluk çözelti; 20 g/200 ml infüzyonluk çözelti
Pentaglobinimmunoglobulins, normal human, for intravascular adm.50 ml flakon
Privigennormal insan immünglobulini g2,5 g/25 ml infüzyonluk çözelti; 5 g/50 ml infüzyonluk çözelti; 10 g/100 ml infüzyonluk çözelti
Ronsenglobimmunoglobulins, normal human, for intravascular adm.5 g/50 ml IV infüzyonluk çözelti içeren flakon
Xembifyinsan normal immunglobulini1 g/5 ml SC kullanım için infüzyonluk çözelti; 2 g/10 ml SC kullanım için infüzyonluk çözelti; 4 g/20 ml SC kullanım için infüzyonluk çözelti; 10 g/50 ml SC kullanım için infüzyonluk çözelti

26 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BB01

İnsan plazma fibrinojeni

Plazma kaynaklı koagülasyon faktörü (faktör I)

İnsan plazmasından elde edilen fibrinojen konsantresi; konjenital ve edinsel fibrinojen eksikliği kanamasında kullanılır. Tromboembolik olay riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtı ağı (fibrin) › Hücre dışı; plazma proteini › Fibrinojen (faktör I)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)trombinlekesilir+polimerleşirçapraz bağlanırFibrinojenkaraciğerin yaptığı çözünür plazmaproteiniKan · plazmaTrombin (IIa)fibrinojenin peptitlerini keserKanama yeri · plazmaFibrin monomerikendiliğinden uzun lifler yaparKanama yeri · plazmaFibrin pıhtısıXIIIa ile çapraz bağlanır, kanamayıdurdururKanama yeri · damarFibrinojen:eksik substratıdamardan yerinekoyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Fibrinojen düzeyi yükselir → fibrin ağı yeterince oluşur; kanamakontrol edilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilir; hücre içine girmez, kanama yerinde pıhtıya katılır.
Neye etki eder?Trombinin keserek fibrin monomerine çevirdiği substrattır; ayrıca trombositlerin GPIIb/IIIa reseptörüyle birbirine köprülenmesini sağlar. Faktör XIIIa fibrini çapraz bağlar.
Ne olur?Plazma fibrinojeni artar → sağlam fibrin ağı ve trombosit kümeleri oluşur → pıhtı sağlamlaşır, kanama durur.

Klinik

EndikasyonKonjenital hipo/afibrinojenemide kanama tedavisi ve profilaksisi; edinsel hipofibrinojenemide (travma, cerrahi, doğum kanaması) kanama kontrolü.
Yan etkilerTromboembolik olaylar (venöz ve arteriyel), ateş, titreme, alerjik reaksiyon, anafilaksi, antikor gelişimi; plazma ürünü olduğundan viral bulaş riski (düşük).
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; aktif ağır tromboz (acil kanama dışında).
EtkileşimlerAntifibrinolitiklerle (traneksamik asit) tromboz riski artabilir; belirgin farmakokinetik etkileşim yok.
DikkatFibrinojen düzeyi (Clauss) izlenir; hedefi aşmamak için dozlar hesaplanır. Daha önce tromboz öyküsünde dikkat.

Erişkin dozu

Doz (mg/kg) = (hedef − ölçülen fibrinojen g/L) ÷ 0,017 (ürüne göre); genellikle 25–70 mg/kg damar içi, kanamada hedef ≥ 1,5–2 g/L; konjenitalde profilakside hedef ≥ 1 g/L.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; heparin ve tromboz dengesi izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nefrotik sendromda idrarla fibrinojen kaybı olur.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BGereksinim artabilir; düzeyle doz belirle.
Child-Pugh CGereksinim artabilir; düzeyle ve tromboz izlemiyle doz belirle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda tromboembolik olay riski (koroner, inme, VTE) artar; hedefi aşmamak için düzey izlenir. Hematoloji kararıyla verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKonjenital afibrinojenemide gebelik kaybını önlemek için kullanılır; doğum kanamasında da verilebilir. İnsan verisi sınırlı, yarar riskten fazladır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; doğal plazma proteini olduğundan uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Haemocomplettan-pkonsantre insan plazma fibrinojeni1 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti tozu

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10AE04 · A10AE06

İnsülin

Pankreas hormonu (anabolik hormon)

Glukozun ve potasyumun hücre içine girmesini sağlayan hormon: diyabet tedavisinin temeli ve hiperkalemide potasyumu hücre içine kaydıran acil ilaçtır. Böbrek yetmezliğinde klirensi azaldığı için hipoglisemi riski artar.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm vücut (kas, yağ, karaciğer) › Kas ve yağ hücresi › Hücre zarı: insülin reseptörü › Tirozin kinaz reseptörü → PI3K-Akt → GLUT4

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+glukoz ve K⁺'utaşır+kandaki düzeyidüşürürKan glukozu ↑β hücresi insülin salgılarKan · β hücresi çevresiİnsülin reseptörü (kas, yağ)tirozin kinaz; PI3K-Akt yolunu başlatırKas ve yağ hücresi · reseptörGLUT4 ve Na⁺/K⁺-ATPazGLUT4 zara gelir; pompa potasyumu dahücreye alırHücre zarı · GLUT4, pompaKan glukozu ↓ · K⁺ ↓glukoz ve potasyum hücre içine girerKan · glukoz ve K⁺İnsülin: kas/yağreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GLUT4 zara gelir, Na⁺/K⁺-ATPaz çalışır → glukoz ve K⁺ hücreye girer;kan glukozu ve potasyumu düşer. Hepatik glukoz üretimi azalır.Hiperkalemide etki 15–30 dakikada başlar ama K⁺ vücuttan atılmaz, hücreye geçer (geçici).Böbrekte insülin süzülüp yıkılır; GFR düşünce yarı ömür uzar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kas ve yağ hücresinin dış yüzünde. Deri altından kana geçer, kanda serbest dolaşır ve hücre zarındaki reseptöre dışarıdan bağlanır. Böbrekte süzülür ve tübülde yıkılır.
Neye etki eder?Hücre zarı insülin reseptörünü (tirozin kinaz) uyarır; PI3K-Akt yolu GLUT4'ü zara taşır ve Na⁺/K⁺-ATPaz'ı uyarır. Karaciğerde glukoz üretimini ve lipolizi baskılar.
Ne olur?Glukoz ve potasyum hücre içine girer → kan glukozu ve K⁺ düşer (hiperkalemi tedavisi). KBH'de insülin klirensi azalır → hipoglisemi riski artar.

Klinik

EndikasyonTip 1 diyabet, insülin eksikliği olan tip 2 diyabet, diyabetik ketoasidoz, hiperozmolar durum; hiperkalemide potasyumu hücre içine kaydırmak için; gestasyonel diyabet.
Yan etkilerHipoglisemi, kilo artışı, lipohipertrofi, hipokalemi, sıvı tutulumu; böbrek yetmezliğinde uzamış hipoglisemi.
KontrendikasyonHipoglisemi sırasında kullanılmaz.
EtkileşimlerBeta blokerler hipoglisemi belirtilerini maskeler; sülfonilüreler, GLP-1 analogları, SGLT2 inhibitörleri hipoglisemiyi artırır; ACE inhibitörleri duyarlılığı artırır; kortikosteroid, tiyazid ve atipik antipsikotikler ihtiyacı artırır.
DikkatHiperkalemi tedavisinde hipoglisemi sık görülen komplikasyondur (ağır böbrek yetmezliği, düşük vücut ağırlığı ve başlangıç glukozunun düşük olması risk artırır). Gebelikte kullanılabilir, ihtiyaç trimesterlere göre değişir.

Erişkin dozu

Tip 1: yaklaşık 0,5–1 U/kg/gün (bazal-bolus). Hiperkalemide: kısa etkili 5–10 U IV (böbrek yetmezliğinde hipoglisemi riski nedeniyle 5 U ya da 0,1 U/kg düşünülür) + yaklaşık 25 g glukoz; glukoz izlemi birkaç saat sürdürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; glukoza göre titre edilir.
eGFR 30–59İnsülin klirensi azalır; ihtiyaç yaklaşık %25 azalabilir (GFR 10–50); glukoza göre titre edilir.
eGFR 15–29İhtiyaç yaklaşık %25 azalır; hipoglisemi riski artar, doz glukoz izlemine göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)GFR < 10'da ihtiyaç yaklaşık %50 azalır (klasik öneri); hipoglisemi riski yüksek, doz titre edilir.
HemodiyalizDiyaliz günlerinde ihtiyaç değişir, seans günü hipoglisemi olabilir; glukoz sık izlenir.
Periton diyaliziDiyalizattaki glukoz ihtiyacı artırabilir; doz glukoz izlemine göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (belirgin değil); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipoglisemi ve hipokalemi (hücre içine K geçişi) izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; glukoza göre titre edilir.
Child-Pugh Bİhtiyaç değişken; glikojen depoları azalınca hipoglisemi artar, titre edilir.
Child-Pugh CHipoglisemi riski yüksek; düşük dozla başla, glukozu sık izle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda en önemli risk hipoglisemidir (düşme, deliryum, kırık). Hedefi gevşet (kırılgan yaşlıda HbA1c yaklaşık < %8–8,5); düşük dozla başla, basit bazal ağırlıklı rejim yeğle. Böbrek yetersizliğinde ihtiyaç azalır. Yalnız kayan skala kullanma.

  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Yaşam beklentisi < 5 yıl, düşme ya da bilişsel bozukluk varsa sıkı glisemi (HbA1c < %7) hedeflenmez; hipoglisemiden kaçınılır.

AGS Beers 2023 yalnız kayan skala (düzeltme) insülini kaçınılır; bazal ya da bazal-bolus rejim yeğlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte tercih edilen güvenli tedavidir; ihtiyaç 1. trimesterde azalabilir, 2.–3. trimesterde belirgin artar, doğumdan sonra hızla düşer. Glukoz sık izlenir.
EmzirmeUyumludur; süte geçse de bebekte sindirilir. Emzirmede ihtiyaç azalabilir, hipoglisemi izlenir.

Türkiye’deki ürünler (24 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Apidrainsulin glulisin100 u/ml solostar enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Basaglar Kwikpeninsülin glarjin100 u/ml SC kullanim icin enjeksiyonluk cozelti iceren kullanima hazir kalem
Basalog Oneinsülin glarjin100 u/ml subkutan kullanim için enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Fiasp® Flextouch®insülin aspart100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Fiasp® Penfill®insülin aspart100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş
Glarininsülin glarjin100 u/ml SC kullanim için enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş; 100 u/ml subkutan kullanim icin enjeksiyonluk cozelti (5 kalem)
Glaritusinsülin glarjin100 iu/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjeksiyon kalemi; 100 iu/ml SC kullanım için enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş
Humaloginsulin lispro · insülin lispro100 iu/ml 10 ml çözelti içeren flakon; 100 iu/ml 3 ml çözelti içeren kartuş; 100 iu/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş
Humalog Kwikpeninsulin lispro · insülin lispro100 iu/mll SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 100u/ml s,c, kullanima hazir çözelti içeren enjeksiyon kalemi; 200 u/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 200u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Humulin N (nph)insulin (human)100 iu/ml süspansiyon içeren flakon; 100 iu/ml süspansiyon içeren kartuş
Humulin Rinsulin (human)100 iu/ml çözelti içeren flakon; 100 iu/ml çözelti içeren kartuş
Humulin-m 70/30insulin (human)100 iu/ml suspansiyon iceren kartus
Lantusinsülin glarjin100 iu/ml subkutan kullanim için enjeksiyonluk solüsyon
Lantus Solostarinsülin glarjin100 u/ml s,c, enjeksiyonluk çözelti
Levemir Flexpeninsulin detemir100u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Levemir Penfillinsulin detemir100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş
Novomix 30 Flexpeninsulin aspart100 u/ml enjeksiyonluk süspansiyon içeren kullanima hazir kalem
Novomix 30 Penfillinsulin aspart100 u/ml enjeksiyonluk süspansiyon içeren kartuş
Novorapidinsulin aspart100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Novorapid Flexpeninsulin aspart100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Novorapid Penfillinsulin aspart100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş
Toujeoinsülin glarjin300 u/ml solostar SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjeksiyon kalemi
Tresiba Flextouchinsulin degludek100 u/ml enjeksiyonluk çozelti içeren kullanima hazir kalem; 200 u/ml enjeksiyonluk çozelti içeren kullanima hazir kalem
Tresiba Penfillinsulin degludek100 u/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş

Kombinasyon ürünleri (4): Ryzodeg Flextouch, Ryzodeg Penfill, Soliqua Solostar, Xultophy

24 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L03AB11

İnterferon

Tip I interferon (immünomodülatör, antiviral); pegile biçimleri de vardır

Antiviral ve immünomodülatör sitokin; kronik hepatit B ve C ile bazı malignitelerde kullanılır. Nefrolojide ilaç kaynaklı MDH, FSGS (kollaps) ve TMA nedeni olarak önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Virüsle enfekte ve komşu hücreler › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › IFNAR (tip I interferon reseptörü)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)interferonsalgılatırIFNAR'a bağlanır+gen yazılımınıaçarVirüs enfeksiyonukonak hücresi viral RNA'yı sensörlerlealgılarEnfekte hücre içiTip I interferon salgısıhücre dışına çıkan sinyal sitokiniHücre dışı sıvı · kanIFNAR → JAK-STAT yolukomşu hücrede sinyal başlarKomşu hücre zarı · IFNARİnterferonla uyarılan genlerantiviral durum, NK-T hücre aktivasyonuÇekirdek · gen yazılımıİnterferon:IFNAR'ı uyarır,JAK-STAT'ı açar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Verilen interferon antiviral gen programını güçlendirir → viralreplikasyon azalır; ancak aşırı bağışıklık uyarısı podosit hasarı (MDH, FSGS), TMAve otoimmünite yapabilir.Nefrolojik yan etki: interferonun podositlere ve endotele doğrudan etkisi ve otoimmünuyarım.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Enfekte ve komşu hücrelerin yüzeyinde, sonra hücre içinde. Deri altına verilen protein kanla dolaşır; hücreye girmeden zar reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Hücre yüzeyindeki IFNAR'a bağlanıp onu uyarır (agonist) → JAK1/TYK2 ve STAT1-2 yolu açılır, çekirdekte interferonla uyarılan genler yazılır.
Ne olur?Antiviral genler ve MHC I artar, NK-T hücreleri uyarılır → viral replikasyon azalır. Aşırı uyarı: podosit hasarı (MDH, FSGS), TMA, otoimmünite.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit B (pegile interferon α-2a) ve hepatit C (bugün yerini doğrudan etkili antivirallere bıraktı); bazı lösemi, melanom ve renal hücreli kanser; interferon β: multipl skleroz.
Yan etkilerGrip benzeri tablo, depresyon-intihar eğilimi, sitopeni (nötropeni, trombositopeni), tiroid bozukluğu, otoimmün hastalık; böbrekte MDH, kollapsan FSGS, TMA, AKI, nefrotik sendrom.
KontrendikasyonDekompanse siroz, kontrolsüz psikiyatrik hastalık, otoimmün hepatit, gebelik (ribavirinle birlikte teratojen), böbrek nakli alıcısı (rejeksiyon riski).
EtkileşimlerTeofilin klerensi azalır; zidovudin ve ribavirin ile hematolojik toksisite artar; metadon düzeyi yükselir.
DikkatNefrotik düzeyde proteinüri ya da kreatinin artışı gelişirse ilaç kesilir; çoğu olguda remisyon olur. Depresyon ve tiroid işlevi izlenir. Böbrek nakli alıcısında rejeksiyon riski nedeniyle genellikle kullanılmaz.

Erişkin dozu

Pegile interferon α-2a: kronik hepatit B'de 180 µg subkütan haftada bir, 48 hafta. Hemodiyaliz hastasında 135 µg haftada bir. Hepatit C'de pegile interferon artık önerilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Pegile α-2a: doz ayarı gerekmeyebilir; yakın izlem.
eGFR 15–29Pegile α-2a: 135 µg haftada bir; yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Pegile α-2a: 135 µg haftada bir; kan sayımı yakın izlenir.
HemodiyalizPegile α-2a: 135 µg haftada bir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD dozuna benzer, yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (önemsiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotik düzeyde proteinüri (MDH, FSGS), AKİ ve nadir TMA bildirilmiştir; kreatinin ve idrar proteini izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKompanse sirozda dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BKontrendikedir (dekompanse siroz).
Child-Pugh CKontrendikedir (dekompanse siroz).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda depresyon, yorgunluk, sitopeni, tiroid bozukluğu, kardiyak (aritmi, iskemi) ve nörolojik yan etkiler daha sık; psikiyatrik öykü ve ağır kalp hastalığında kaçın. Kan sayımı, TSH, karaciğer enzimleri ve idrar proteini izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (fetal zarar riski; ribavirinle birlikte teratojenik); etkili korunma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Pegile biçimde emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pegasyspeginterferon alfa-2a135 mcg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 180 mcg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01XC11

İpilimumab

Anti-CTLA-4 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)

T hücresindeki CTLA-4 frenini kaldıran monoklonal antikor; melanom ve böbrek hücreli kanserde nivolumabla birlikte kullanılır, immünle ilişkili nefrit ve kolit yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit (lenf düğümü ve tümör) › Hücre yüzeyi (zar) › CTLA-4 (CD152)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktivasyonlaifade edilirB7 (CD80/CD86)bağlanıruyarı kesilirT hücresi antijeni tanırTCR ve CD28 eş-uyarısı hücreyietkinleştirirT hücre zarı · TCR, CD28CTLA-4 yüzeye çıkaraktive T hücresinde frenleyici reseptörT hücre zarı · CTLA-4CTLA-4, B7'ye bağlanırCD28'in yerini alıp uyarıyı keserSunucu hücre zarı · B7T hücre yanıtı sönerçevresel tolerans korunurLenf düğümü · dokuİpilimumab:CTLA-4'ü blokeeder, frençözülür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CTLA-4 B7'ye bağlanamaz → CD28 uyarısı sürer, T hücreler çoğalıptümöre saldırır; aynı etki böbrek, bağırsak, karaciğer gibi dokulara karşı daimmünle ilişkili hasar yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?T lenfositin yüzeyinde, özellikle lenf düğümünde T hücre aktivasyonu sırasında. Damardan verilen antikor hücre içine girmez; kandan hücre dışı alana bağlanır.
Neye etki eder?Aktive T hücresindeki CTLA-4'ün hücre dışı alanına bağlanır ve B7 (CD80/CD86) ile birleşmesini engeller; frenleyici sinyal kalkar.
Ne olur?CD28 uyarısı sürer → T hücreler çoğalır, tümöre saldırır. Aynı etki böbrek (AİN), bağırsak, karaciğer, deri ve endokrin organlarda immünle ilişkili hasar yapar.

Klinik

EndikasyonMetastatik melanom, ilerlemiş böbrek hücreli kanser, kolorektal kanser (MSI-H) ve diğer seçilmiş tümörlerde nivolumabla kombinasyon.
Yan etkilerKolit-ishal, hepatit, döküntü, hipofizit ve diğer endokrinopatiler, pnömonit; immünle ilişkili akut interstisyel nefrit ve nadiren glomerülopati; yorgunluk.
KontrendikasyonÖnceden aşırı duyarlılık; aktif ağır otoimmün hastalıkta ve organ naklinde göreli (reddi tetikler).
EtkileşimlerKortikosteroid ve diğer immünsüpresifler etkiyi azaltabilir; PPI ve NSAİİ ile birlikte immünle ilişkili AİN riski artabilir; canlı aşılardan kaçınılır.
Dikkatİmmünle ilişkili yan etkiler tedavi sonrası aylarca da çıkabilir. Kreatinin yükselmesi, idrar bulgusu ya da AİN düşünüldüğünde ilaç durdurulup steroidle tedavi edilir. Gebelik: fetal zarar riski nedeniyle kullanılmaz.

Erişkin dozu

Melanomda kombinasyon: ipilimumab 3 mg/kg + nivolumab 1 mg/kg 3 haftada bir × 4, sonra nivolumab idame. Böbrek hücreli kanserde ipilimumab 1 mg/kg + nivolumab 3 mg/kg 3 haftada bir × 4. Tek ilaç şeması 3 mg/kg 3 haftada bir × 4.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin her kürde izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kreatinin her kürde izlenir.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerisi yok, yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (monoklonal antikor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiİmmünle ilişkili AİN, nadiren GN: kreatinin artarsa PPI/NSAİİ kesilir, idrar incelenir, ≥ 2. derecede steroid.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; ayar önerisi yok, hepatit izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; immünle ilişkili yan etkiler (kolit, hepatit, endokrinopati, nefrit) yaşlıda da benzer görülür. Her kürde kreatinin, karaciğer ve tiroid testleri; kolit bulgusunda erken steroid.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKaçınılır: IgG1 plasentayı geçer; hayvanda fetal kayıp. Tedavi sırasında ve son dozdan 3 ay sonrasına dek kontrasepsiyon.
EmzirmeIgG süte geçer; tedavi boyunca ve son dozdan sonra 3 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Yervoyipilimumab50 mg/10 ml IV infuzyonluk çozeltı konsantresi iceren flakon; 200 mg/40 ml IV infuzyonluk çozeltı konsantresi iceren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03BB01

İpratropium bromür

Kısa etkili antimuskarinik bronkodilatör (SAMA)

Bronş düz kasında M3 reseptörünü kapatan kısa etkili antikolinerjik; KOAH ve akut astım atağında salbutamolla birlikte kullanılır. Göze kaçarsa dar açılı glokomu tetikler.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Büyük-orta hava yolu düz kası › Hücre zarı (dış yüzey) › M3 muskarinik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu açarkası kasarVagal uyarıparasempatik sinir ucundan asetilkolinsalınırVagal sinir ucu · sinapsM3 reseptörübronş düz kası zarında Gq proteininebağlı reseptörBronş düz kası · M3Hücre içi Ca²⁺ artışıIP₃ depolardan Ca²⁺ çıkarırDüz kas hücresi içiBronkokonstriksiyondüz kas kasılır, mukus salgısı artarBronş duvarıİpratropium: M3reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 kapanır → asetilkolin kası kasamaz ve mukus artmaz; bronşgenişler.Salbutamolla birlikte kullanımda iki ayrı yol (M3 kapanması, β2 uyarısı) birleşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Bronş düz kasında ve submukoza bezlerinde. İnhale edilip hava yolu zarına ulaşır; kuaterner amonyum olduğundan kana ve beyne çok az geçer.
Neye etki eder?Hücre zarındaki M3 muskarinik reseptöre asetilkolinle yarışarak bağlanır ve kapatır (kompetitif antagonist).
Ne olur?Vagal asetilkolin etkisiz kalır → Ca²⁺ artışı ve kas kasılması azalır, mukus salgısı düşer → bronş açılır; etki 6–8 saat sürer.

Klinik

EndikasyonKOAH'ta bronkospazm, akut astım atağında β2 agonistle birlikte bronkodilatasyon.
Yan etkilerAğız kuruluğu, öksürük, baş ağrısı, bulanık görme, idrar retansiyonu, kabızlık, taşikardi; göze kaçınca midriyazis ve glokom; paradoksal bronkospazm.
KontrendikasyonAtropin türevlerine ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjiklerle antikolinerjik yük birikir; β2 agonist ve ksantinlerle bronkodilatör etki birbirini artırır.
DikkatNebül ya da maske kullanımında gözle temastan kaçınılır. Dar açılı glokom, prostat büyümesi ve mesane çıkış darlığında dikkat.

Erişkin dozu

Nebül: 250–500 mcg her 6–8 saatte; akut atakta ilk saatte tekrarlanabilir. Ölçülü doz inhaler: 20 mcg/puf, 2 puf günde 3–4 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; antikolinerjik yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz (sistemik düzey düşük). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu (obstrüktif nefropati riski).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sistemik emilim düşük.

Yaşlıda kullanım

Doz ayarı gerekmez. Ağız kuruluğu, idrar retansiyonu, kabızlık ve bulanık görme izlenir; prostat büyümesi ve glokomda dikkat. Nebülde maske gözü kapatmalı, göze kaçması önlenmeli.

  • TIME-to-STOP D1 Dar açılı glokom ya da mesane çıkış obstrüksiyonunda antimuskarinik bronkodilatör verilmez.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; hayvan çalışmalarında teratojenite saptanmadı. Yarar varsa kullanılabilir; 1. trimesterde gereksiz kullanımdan kaçınılır.
EmzirmeSüte geçmesi beklenmez (kuaterner amonyum, zayıf emilim); önerilen dozlarda uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · 9 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Atrivo Steri-nebipratropium bromür250 mcg/1 ml nebülızasyon için inhalasyon çözeltısı içeren tek dozluk ampul; 500 mcg/2 ml nebulizasyon için inhalasyon çözeltısı içeren tek dozluk ampul
Iprabülipratropium bromür250 mcg/2 ml nebülızasyon için inhalasyon çözeltısı içeren tek dozluk flakon
Ipracortipratropium bromür20 mcg aerosol inhaler
İprabülipratropium bromür500 mcg/2 ml nebülizasyon için inhalasyon çözeltisi
İpratomipratropium bromür monohidrat · ipratropium bromür250 mcg / 2 ml nebülizasyon için tek dozluk inhalasyon çözeltisi; 500 mcg/2 ml nebülizasyon için tek dozluk inhalasyon çözeltisi içeren flakon
Ventopiumipratropium bromür250 mcg/2 ml nebülizasyon için inhalasyon çözeltisi içeren tek dozluk flakon; 500 mcg/2 ml nebülizasyon için inhalasyon çözeltisi içeren tek dozluk flakon

Kombinasyon ürünleri (9): Demoren (ipratamol), Dublevent, Notecort, Pralas, Salpotens, Tropisal, Ventopium Plus, İpravent, İprazolin Duo

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 9 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

İptakopan

Faktör B inhibitörü (oral alternatif kompleman yolu inhibitörü)

Alternatif kompleman yolunun faktör B'sini bloke eden oral ilaç; C3 glomerülopatisi ve IgA nefropatisinde proteinüriyi azaltır, PNH'de ruhsatlıdır. Meningokok aşısı gerektirir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi (kompleman) › Alternatif yol · C3 konvertaz › Kanda ve hücre yüzeyinde (hücre dışı) › Faktör B (Bb serin proteaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)faktör Bbağlanırfaktör D keserürünlerioluştururC3bsürekli düşük düzeyde oluşur, yüzeyleretutunurHücre yüzeyi · hücre dışıC3bB kompleksifaktör B'nin C3b'ye bağlanmasıPlazma · faktör BC3bBb (C3 konvertaz)C3'ü sürekli yıkar, döngüyü büyütürYüzeyde C3 konvertazC3a, C5a ve C5b-9iltihap, mezangiyal hasar, zar saldırıkompleksiMezangiyum · glomerülİptakopan:faktör B'yikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: C3 konvertaz kurulamaz → alternatif yoldaki amplifikasyon durur; C3birikimi ve proteinüri azalır (APPEAR-C3G: 6. ayda plaseboya göre belirgin UPCRdüşüşü).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Kanda ve glomerül yüzeyindeki C3b çevresinde (hücre dışı). Ağızdan alınır, kanla dolaşır ve plazmada faktör B'ye bağlanır.
Neye etki eder?Faktör B: C3b ile birleşmesini ve Bb serin proteaz olarak C3'ü kesmesini engeller. Alternatif yol döngüsü durur; klasik ve lektin yolu etkilenmez.
Ne olur?C3 konvertaz (C3bBb) kurulamaz → C3a, C5a ve C5b-9 azalır → glomerülde C3 birikimi, iltihap ve proteinüri düşer; kapsüllü bakteri enfeksiyonu riski artar.

Klinik

EndikasyonParoksismal noktürnal hemoglobinüri (ekstravasküler hemoliz dahil), C3 glomerülopatisi, IgA nefropatisi (bazı ülkelerde onaylı); membranöz nefropatide çalışma aşamasında.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, bulantı, üst solunum yolu enfeksiyonu; kapsüllü bakteri (Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae) enfeksiyon riski.
KontrendikasyonAşılanmamış ve profilaksi verilmeyen hastada; aktif ciddi kapsüllü bakteri enfeksiyonu.
EtkileşimlerGüçlü CYP2C8 inhibitörleri (gemfibrozil) ve P-gp inhibitörleri düzeyi artırabilir; güçlü CYP3A4-UGT indükleyicileri düzeyi düşürür.
DikkatMeningokok (ACWY ve B), pnömokok ve Hib aşıları en az 2 hafta önce yapılır; gerekirse aşı korumasına kadar antibiyotik profilaksisi verilir. Hastaya uyarı kartı verilir; ateşte hemen başvurur. Gebelik verisi sınırlıdır.

Erişkin dozu

Günde iki kez 200 mg ağızdan (APPEAR-C3G ve PNH dozu).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez (çalışmalara eGFR ≥ 30 alındı).
eGFR 15–29Veri sınırlı; doz ayarı önerisi yok, yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; doz ayarı önerisi yok, yakın izlem.
HemodiyalizVeri sınırlı.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; enfeksiyona bağlı AKİ riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kapsüllü bakteri (N. meningitidis, S. pneumoniae, H. influenzae b) enfeksiyonu riski; aşılar başlamadan en az 2 hafta önce tamamlanır, gerekirse antibiyotik profilaksisi. 200 mg günde 2 kez. Ateş ya da sepsis bulgusunda acil değerlendirme; lipid ve karaciğer enzimleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır, enfeksiyon açısından izlenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C09CA04

İrbesartan

Anjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)

AT1 reseptörünü bloke ederek anjiyotensin II etkisini kesen ARB; hipertansiyon ve tip 2 diyabetik nefropatide proteinüriyi azaltır, böbrek korumasında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar, böbrek ve adrenal bez › Efferent arteriyol · düz kas · adrenal › Hedef hücrenin yüzey zarı › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE dönüştürürAT1 reseptörünebağlanırAnjiyotensinojenkaraciğerin yaptığı öncül proteinKan · karaciğer ürünüAnjiyotensin Ireninle oluşan, etkisiz peptidKan · plazmaAnjiyotensin IIACE ile oluşan güçlü vazokonstriktörKan · endotel yüzeyiAT1 reseptör etkisiefferent daralma, aldosteron, tuz-sututulumuHedef hücre zarı · AT1İrbesartan: AT1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II reseptöre bağlanamaz → efferent arteriyol gevşer,glomerül basıncı, kan basıncı ve proteinüri düşer; aldosteron azalınca potasyumyükselebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar düz kası, efferent arteriyol ve adrenal korteks hücrelerinin zarında. Ağızdan alınır, kanla dolaşır ve hücre yüzeyindeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Hücre yüzeyindeki AT1 reseptörü. İlaç anjiyotensin II'nin yerine oturur ve reseptörü uyarmaz (seçici antagonist); bradikinin yıkımını etkilemez.
Ne olur?Anjiyotensin II bağlanamaz → efferent arteriyol gevşer, aldosteron düşer → glomerül basıncı, kan basıncı ve proteinüri azalır; K⁺ yükselebilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon; hipertansiyonlu tip 2 diyabette diyabetik nefropati (albüminüri); proteinürik böbrek hastalıklarında RAS blokajı.
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin yükselmesi, baş dönmesi, hipotansiyon, yorgunluk; nadiren anjiyoödem.
KontrendikasyonGebelik, bilinen çift taraflı renal arter darlığında dikkat, aliskirenle birlikte diyabette kontrendikedir.
EtkileşimlerACE inhibitörü ya da aliskirenle birlikte kullanım (ikili RAS blokajı) hiperkalemi ve AKI riskini artırır; potasyum tutucu diüretik ve potasyum takviyesi; NSAİİ AKI ve etkisiz kalmaya yol açar; lityum düzeyi artar.
DikkatTeratojendir: ikinci ve üçüncü trimesterde fetal böbrek hasarı yapar; gebelik planlanıyorsa ya da saptanırsa kesilir. Başlangıçtan 1–2 hafta sonra kreatinin ve potasyum bakılır; kreatinin %30'dan fazla artarsa neden araştırılır. Hastalık günlerinde (kusma, ishal) geçici olarak kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 150 mg/gün, gerekirse 300 mg/gün. Diyabetik nefropati: 150 mg ile başlanır, 300 mg/gün hedeflenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez; kreatinin ve potasyum izlenir.
eGFR 15–29Düşük dozla başlanır; kreatinin ve potasyum 1–2 hafta sonra, sonra düzenli izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla başlanır; hiperkalemi ve akut GFR düşüşü yakın izlenir.
HemodiyalizHemodiyalizle uzaklaşmaz; ek doz ya da seans sonrası doz gerekmez.
Periton diyaliziDoz ayarı gerekmez; potasyum izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD'de uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik GFR düşüşü, hiperkalemi ve AKİ (volüm kaybı, NSAİİ, diüretik); iki taraflı renal arter darlığında kullanılmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 75–150 mg ile başla, yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve AKİ (dehidratasyon, diüretik, NSAİİ ile) izlenir. Başlangıçtan 1–2 hafta sonra kreatinin ve potasyum bak; kreatinin artışı %30'u aşarsa nedenini araştır.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken ARB başlanmaz; önce potasyum düşürülür.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak ARB ile K tutucu diüretik, potasyum izlenmeden birlikte kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da potasyum yakın izlenemiyorsa ARB kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette albüminüri/proteinüri varsa ACEİ ya da ARB (irbesartan) başlanır.
  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 mmHg olan yaşlıda antihipertansif başlanır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi (oligohidramnios): kontrendike; 1. trimesterde de kaçınılır, gebelik saptanınca hemen kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (veri yetersiz); emzirmede enalapril ya da kaptopril tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 20 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Antrovelirbesartan75 mg film tablet; 150 mg film tablet; 300 mg film tablet
Arbestairbesartan150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Hirbesirbesartan75 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Irbecorirbesartan150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Irdairbesartan75 mg film tablet; 150 mg film tablet; 300 mg film tablet
Irprestanirbesartan150 mg film tablet; 300 mg film tablet
Karveairbesartan75 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Onesartirbesartan150 mg film tablet; 300 mg film tablet
Rebeveairbesartan75 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Rotazarirbesartan75 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Sanbartanirbesartan75 mg film tablet; 150 mg film tablet; 300 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (20): Arbesta Plus, Co-antrovel, Co-irda, Hirbes Plus 150, Hirbes Plus 300, Irbecor Plus, Irbeday Plus, Irprestan Plus, Karvea Duo, Karvezide, Norvasc Duo, Onesart Plus, Rebevea Plus, Rotazar Plus, Sanbartan Plus, İrdapin, İrdapin Plus 150/10, İrdapin Plus 150/5, İrdapin Plus 300/10, İrdapin Plus 300/5

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 20 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FC02

İsatuksimab

Anti-CD38 monoklonal antikor (IgG1)

Miyelom hücresindeki CD38'e bağlanıp hücreyi bağışıklık yoluyla yok eden antikor; relaps/refrakter multipl miyelomda pomalidomid ya da karfilzomibe eklenir. Tuzak: infüzyon reaksiyonu ve kan grubu testlerinde interferans.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Miyelom plazma hücresi › Hücre zarı (yüzey) › CD38 glikoproteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yüzeyinde taşıryaşamınısürdürürMiyelom plazma hücresikemik iliğinde M-protein üreten malignklonKemik iliği · miyelom hücresiCD38 yüzey proteiniplazma hücre zarında yoğun; ekto-enzimaktivitesi taşırPlazma hücresi · CD38Hücre sağkalımıhücre kemik iliğinde yaşar ve çoğalırKemik iliği · mikroçevreİsatuksimab:CD38'e bağlanıphücreyi yokettirir✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Antikor CD38'e bağlanır → NK hücre, makrofaj ve kompleman hücreyiyok eder; miyelom yükü azalır.CD38 eritrositte de bulunduğundan indirekt Coombs yanlış pozitif olur; transfüzyon öncesikan grubu fenotiplemesi yapılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kemik iliğindeki miyelom plazma hücresinin yüzeyinde. Damar içinden verilen antikor hücre içine girmez; yüzeydeki hedefe bağlanır.
Neye etki eder?Plazma hücre zarındaki CD38'in belirli bir epitopuna bağlanır; ADCC, ADCP, CDC ve doğrudan apoptozu başlatır, CD38 enzim aktivitesini de baskılar.
Ne olur?Miyelom hücreleri bağışıklık hücreleri ve kompleman tarafından yok edilir → M-protein ve tümör yükü azalır; CD38 taşıyan sağlıklı hücreler de etkilenir (eritrosit testi interferansı).

Klinik

EndikasyonRelaps/refrakter multipl miyelom (pomalidomid-deksametazon ya da karfilzomib-deksametazonla); yeni tanılı miyelomda kombinasyon.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonları, nötropeni, pnömoni ve üst solunum yolu enfeksiyonları, ishal, anemi, trombositopeni, ikincil primer maligniteler, HBV reaktivasyonu.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerFormal etkileşme çalışması yok; tedaviden önce kan grubu ve antikor taraması yapılmalı (indirekt Coombs yanlış pozitif); serum immünfiksasyonunda monoklonal bant yanlış pozitif olabilir.
Dikkatİnfüzyondan önce premedikasyon (deksametazon, parasetamol, H2 bloker, antihistaminik); ilk infüzyon yavaş. Kan grubu ve antikor taraması tedavi öncesi yapılır. Zona profilaksisi ve HBV taraması önerilir.

Erişkin dozu

10 mg/kg IV; 1. kürde haftalık (1., 8., 15., 22. günler), sonra 2 haftada bir (karfilzomibli rejimde de benzer).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (ağır yetmezlikte de).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerilmez, yakın izlem.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans zamanlaması gerekmez, ayar yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (büyük antikor). PD: hayır beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; enfeksiyon ve nadiren tümör lizisi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez. Enfeksiyon (pnömoni, zona), nötropeni ve infüzyon reaksiyonları yaşlıda daha önemlidir; kırılganlık değerlendirmesi ve enfeksiyon profilaksisi yapılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (IgG plasentayı geçer; hayvanda embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 5 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeIgG süte geçebilir; tedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sarclisaısatuximab100 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 500 mg/25 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AC02

İtrakonazol

Triazol grubu antifungal

Geniş spektrumlu triazol antifungal; aspergillus, histoplazma ve tırnak-deri mantarlarında kullanılır. Güçlü CYP3A4 inhibitörüdür, negatif inotropiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Mantar hücresi · endoplazmik retikulum › Hücre içi zar enzimi › 14α-demetilaz (CYP51)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)siklaz çevirir14α-demetilaz(CYP51) çevirirzara yerleşirSkualensterol yapımının başlangıç ürünüMantar ER · sterol yapımıLanosterolergosterolün öncülüMantar ER · CYP51Ergosterolmantar hücre zarının ana sterolüMantar hücre zarıSağlam hücre zarımantarın canlılığı ve çoğalmasıMantar hücre zarıİtrakonazol:CYP51'i kapatır,ergosterolyapılmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ergosterol yapılamaz → zar bozulur → mantar çoğalamaz.Güçlü CYP3A4 inhibitörüdür: takrolimus, siklosporin ve statin düzeyi artar. Negatifinotropik etki yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre zarı (yüzey)
Nerede?Mantar hücresinin içinde (endoplazmik retikulumda). Bağırsaktan emilir (yiyecekle artar), yağ ve dokularda birikir; karaciğerde yıkılır.
Neye etki eder?Mantar sitokrom P450 enzimi 14α-demetilaz (CYP51): lanosterolü ergosterole çeviren enzimi bağlayıp kapatır.
Ne olur?Ergosterol yapılamaz → mantar zarı bozulur → çoğalma durur. Flukonazolden daha geniş etkilidir, filamentli mantarları da (Aspergillus) kapsar.

Klinik

EndikasyonOnikomikoz ve dermatofitoz, oral-özofageal kandidiyaz, histoplazmoz, blastomikoz, aspergilloz (alternatif ya da idame), kronik pulmoner aspergilloz.
Yan etkilerBulantı, karın ağrısı, hepatotoksisite, negatif inotropi ve kalp yetersizliği, periferik ödem, hipokalemi, hipertansiyon (mineralokortikoid benzeri etki), nöropati.
KontrendikasyonKalp yetersizliği (ya da öyküsü); gebelik (onikomikozda); simvastatin, lovastatin, dofetilid, kinidin, pimozid, finerenon ve eplerenon ile birlikte kullanım; böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde kolşisinle birlikte kullanım.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4/P-gp inhibitörü: takrolimus, siklosporin, sirolimus, kolşisin (ölümcül toksisite) ve statin düzeyi artar; kalsiyum kanal blokerleriyle negatif inotropi. Antasit, PPI ve H2 blokerleri kapsül emilimini azaltır; rifampisin, karbamazepin, fenitoin ve fenobarbital itrakonazol düzeyini düşürür.
DikkatGüçlü CYP3A4 inhibitörü olduğundan başlanmadan önce kullanılan tüm ilaçlar gözden geçirilir; nakil hastasında kalsinörin inhibitörü dozu azaltılır ve düzey izlenir. Gebelikte kaçınılır; doğurganlık çağında tedavi bitiminden 2 ay sonrasına kadar etkili kontrasepsiyon. Emzirmede kaçınılır.

Erişkin dozu

Kapsül 100–200 mg günde bir ya da iki kez, tok karnına ve asitli ortamda emilir. Oral solüsyon aç karnına verilir (kapsül ve solüsyon biyoyararlanımı eşdeğer değildir). Ağır mikozlarda AB KÜB: 200 mg günde iki kez; ABD etiketi: ilk 3 gün 200 mg günde 3 kez yükleme, sonra 200 mg/gün. Onikomikoz: 200 mg/gün 3 ay ya da puls 200 mg günde iki kez 1 hafta/ay.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Oral formda ayar gerekmez.
eGFR 30–59Oral formda ayar gerekmez.
eGFR 15–29Oral: ayar gerekmez; IV formdan (siklodekstrin) kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral: ayar gerekmez; IV formda siklodekstrin birikir, kaçınılır.
HemodiyalizOral: ayar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez; IV kaçınılır.
Periton diyaliziOral: ayar gerekmez; IV formdan kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ve PD: uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; IV formdaki siklodekstrin eGFR < 30'da birikir. Hipokalemi, hipertansiyon ve ödem olabilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testleri ve düzey izlemiyle.
Child-Pugh BDikkatle; karaciğer testleri ve düzey izlemiyle (yarı ömür uzar).
Child-Pugh CYalnız yarar riski açıkça aşıyorsa kullanılır; aktif karaciğer hastalığında kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Negatif inotroptur: kalp yetersizliğinde kullanılmaz, ödem izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitörüdür (statin, kolşisin, DOAK, QT uzatan ilaçlar); kapsül asit ister, PPI ile düzey düşer; düzey izlenebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: 1. trimesterde yüksek doz ve uzun kullanımda düşük ve anomali riski bildirildi; alternatif varsa kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; uzun süreli kullanımda kaçınılır, gerekirse bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Candistatitrakonazol100 mg sert kapsül
Funititrakonazol100 mg kapsül
Itraxylitrakonazol100 mg mikropellet kapsul
Sporanoxitrakonazol10 mg/ml oral çözelti
Sporexitraconazole · itrakonazol100 mg 15 mikropellet kapsul; 100 mg 30 mikropellet kapsül; 100 mg 4 mikropellet kapsul; 100 mg mikropellet kapsul

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01EB17

İvabradin

If kanal inhibitörü (sinüs düğümü)

Sinüs düğümünde If (HCN4) kanalını kapatıp kalp hızını düşüren ilaç; kasılma gücünü ve tansiyonu etkilemez. İstirahat nabzı ≥ 70 olan anjina ve kalp yetersizliğinde kullanılır; fosfen ve AF riski tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Sinüs düğümü pacemaker hücresi › Hücre zarı › If (HCN4) kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Na⁺/K⁺ akımıoluşturureşiğe ulaştırırateşlemesıklığınıbelirlerIf (HCN4) kanalısinüs düğümü hücre zarındahiperpolarizasyonla açılan Na⁺/K⁺ kanalıSinüs düğümü · hücre zarıDiyastolik depolarizasyonzar potansiyeli yavaşça eşiğe doğruyükselirSinüs düğümü · hücre zarıAksiyon potansiyeli eşiğiulaşınca sinüs düğümü ateşlenirSinüs düğümü hücresiKalp hızıateşleme sıklığı nabzı belirlerKalp · ritimİvabradin: Ifkanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: If akımı azalır, diyastolik eğim yatıklaşır → nabız düşer; O₂ihtiyacı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Sinüs düğümü hücrelerinin zarında. Oral emilir, kandan sinüs düğümüne ulaşır; kanalın iç tarafına (kanal açıkken) bağlanır.
Neye etki eder?Diyastolik depolarizasyonu yürüten If akımının kanalı HCN4'ü kapatır (kullanıma bağlı blokaj).
Ne olur?Diyastolik eğim yatıklaşır, ateşleme seyrekleşir → kalp hızı ve miyokard O₂ ihtiyacı düşer; kasılma gücü ve tansiyon değişmez.

Klinik

EndikasyonSinüs ritminde ve nabzı ≥ 70/dk olan stabil anjinada; EF ≤ %35 sinüs ritmli kronik kalp yetersizliğinde (beta bloker maksimum dozda yetersizse ya da kullanılamıyorsa).
Yan etkilerBradikardi, fosfen (geçici görsel parlama), baş ağrısı, baş dönmesi, atriyal fibrilasyon, AV blok, kontrolsüz tansiyon yükselmesi.
Kontrendikasyonİstirahat nabzı < 70/dk, kardiyojenik şok, akut MI, ağır hipotansiyon, hasta sinüs sendromu, SA blok, 3. derece AV blok, ağır karaciğer yetmezliği, güçlü CYP3A4 inhibitörleri, gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazemle bradikardi (birlikte kullanılmaz); ketokonazol, klaritromisin, HIV proteaz inhibitörleri düzeyi artırır; QT uzatan ilaçlarla riskli; greyfurt düzeyi artırır.
DikkatAtriyal fibrilasyon gelişirse kesilir; nabız 50'nin altına inerse doz azaltılır. Fosfen sürücülüğü etkileyebilir.

Erişkin dozu

5 mg günde 2 kez yemekle; 3–4 hafta sonra nabza göre 7,5 mg günde 2 kez ya da 2,5 mg. ≥ 75 yaşta 2,5 mg günde 2 kez ile başlanır. Hedef istirahat nabzı 50–60.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl > 15: ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 15: veri sınırlı; dikkatle ve düşük dozla.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılması önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılması önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; protein bağlanması yaklaşık %70, az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle ve düşük dozla; nabız izlenir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

≥ 75 yaşta 2,5 mg günde 2 kez ile başla, nabza göre artır. Bradikardi, AV blok, AF ve fosfen izlenir; verapamil/diltiazemle birlikte kullanılmaz. Böbrek işlevine göre ayar çoğunlukla gerekmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: hayvanlarda embriyo-fetal toksisite ve kalp anomalisi.
EmzirmeKontrendike: süte geçer.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arivadinivabradin hidroklorür5 mg film kaplı tablet; 7,5 mg film kaplı tablet
Coralanivabradine5 mg 56 film tablet; 7,5 mg 56 film tablet
Covadrinivabradin hidroklorür5 mg film kapli tablet; 7,5 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AC01

İzoniyazid

Antitüberküloz ajan (mikolik asit sentez inhibitörü)

Mikobakteri hücre duvarındaki mikolik asit sentezini durduran temel antitüberküloz ilaç; hepatotoksisite ve periferik nöropati yapar, piridoksinle birlikte verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMikobakteri (M. tuberculosis) › Hücre duvarı sentezi › Bakteri sitoplazması › InhA enzimi (mikolik asit zinciri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)InhA ile uzarmikolik asidedönüşürduvara eklenirYağ asidi öncüllerimikobakteri yağ asidi sentezi (FAS-II)Bakteri sitoplazmasıZincir uzamasıInhA enzimi uzun zincirli yağ asitleriniyaparBakteri · InhA enzimiMikolik asithücre duvarının mumsu dış tabakasıBakteri hücre duvarıSağlam mikobakteri duvarıasite ve kuruluğa direnç, hücre içiyaşamBakteri hücresiİzoniyazid (KatGile aktifleşir):InhA'yı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikolik asit yapılamaz → hücre duvarı bozulur, çoğalan basil ölür;yavaş bölünen basil üzerinde etki daha zayıftır.Yan etki yolu: asetil hidrazin metaboliti hepatotoksiktir; piridoksin eksikliği periferiknöropati yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazma). Ağızdan alınır, kanda serbest dolaşır; hücre zarlarından geçerek makrofaj içindeki basile de ulaşır.
Neye etki eder?Ön ilaç: bakterideki KatG enzimi ile aktifleşir; aktif ürün InhA (enoil-ACP redüktaz) enzimine bağlanıp kapatır.
Ne olur?Mikolik asit yapılamaz → duvar kurulamaz, hızla bölünen basil ölür; yavaş bölünende etki zayıf. Hepatotoksisite ve piridoksin eksikliği nöropatisi yapabilir.

Klinik

EndikasyonAktif tüberküloz (HRZE rejiminin parçası), latent tüberküloz tedavisi ve profilaksi.
Yan etkilerHepatotoksisite (yaşla ve alkolle artar), periferik nöropati (piridoksin eksikliği), bulantı, döküntü, ilaç ateşi, lupus benzeri sendrom, nadiren nöbet ve optik nörit.
KontrendikasyonAktif akut karaciğer hastalığı, daha önce izoniyazide bağlı hepatit ya da ağır reaksiyon.
EtkileşimlerFenitoin ve karbamazepin düzeyini artırır; rifampisinle hepatotoksisite artar; azol antifungaller ve disülfiramla dikkat; alüminyum içeren antasitler emilimi azaltır.
DikkatBaşlangıçta ve ilk aylarda transaminaz izlenir; ALT > 3 × normal belirtiyle ya da > 5 × normal belirtisiz olduğunda ilaç durdurulur. Yavaş asetilatörlerde toksisite artar. Gebelikte kullanılabilir (piridoksin ile).

Erişkin dozu

5 mg/kg/gün (en çok 300 mg), tek doz, aç karnına. Latent tüberkülozda 300 mg/gün. Piridoksin (B6) 25-50 mg/gün birlikte verilir (böbrek yetmezliği, diyabet, gebelik, alkol, malnütrisyonda özellikle).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 5 mg/kg/gün (en çok 300 mg).
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Genellikle ayar gerekmez; yavaş asetilleyicide doz azaltımı düşünülebilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (bazı kaynaklar azaltım önerir); piridoksin birlikte verilir.
Hemodiyaliz300 mg/gün; HD günü seanstan sonra verilir. Piridoksin eklenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı, piridoksin eklenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (seans sonrası verilir); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; KBH ve diyalizde nöropati riski arttığından piridoksin eklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; transaminazlar ayda bir izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır ya da çok dikkatle, sık ALT izlemiyle.
Child-Pugh CKullanılmaz (hepatit riski).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hepatit riski belirgin artar; ALT başlangıçta ve ayda bir izlenir (yaşlı, alkol, karaciğer hastalığı). Nöropati ve MSS etkileri için piridoksin 25–50 mg/gün ekle; yavaş asetilleyicilerde toksisite artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; piridoksin eklenir. Gebelik ve postpartum dönemde hepatit riski izlenir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme uyumlu, bebekte hepatit ve nöropati izlenir, piridoksin düşünülür.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Inhizoniyazid300 mg
I.n.hizoniyazid100 mg tablet; 300 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01CA02

İzoprenalin

Seçici olmayan β agonist (β1 ve β2; IV)

β1 ve β2 reseptörlerini uyarıp kalp hızı ve kasılmasını artıran, damarı genişleten katekolamin; geçici bradikardi, AV blok ve torsades de pointes köprü tedavisinde kullanılır. Tuzak: iskemi ve taşiaritmi.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar › Sinüs düğümü, AV düğüm, miyokard, damar düz kası › Hücre zarı (β reseptörü) › β1 ve β2 adrenerjik reseptörler

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+cAMP'yi artırırkasılmayıartırırKatekolamin sinyaliadrenalin ve noradrenalin βreseptörlerini uyarırSempatik sinir ucu · kanβ1 reseptörükalp hücresi zarında, Gs proteininebağlıKardiyomiyosit · β1 reseptörücAMP–PKA yoluhücre içinde Ca²⁺ kanallarınıfosforillerKardiyomiyosit içiHız ve kasılma artışıkalp debisi yükselirKalp · sinüs düğümü ve miyokardİzoprenalin: β1ve β2reseptörleriniuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β1 uyarılır → kalp hızı, iletim ve kasılma artar; β2 uyarılır →damar genişler, hipotansiyon olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kalbin ileti dokusunun ve miyokardın, ayrıca damar düz kasının zarında. IV verilen ilaç hızla dolaşıma karışır (yarı ömür dakikalar).
Neye etki eder?β1 ve β2 reseptörlerine bağlanıp uyarır (agonist); Gs proteini adenilat siklazı açar, cAMP artar.
Ne olur?Sinüs hızı, AV iletim ve kasılma artar (β1); damar ve bronş genişler, diyastolik basınç düşer (β2) → bradikardi düzelir, hipotansiyon ve iskemi riski.

Klinik

EndikasyonAtropine yanıtsız semptomatik bradikardi ve AV blokta pacemaker bekleyen hastada geçici köprü; bradikardiye bağlı torsades de pointes; sinüs düğümü hastalığı (seçili).
Yan etkilerTaşikardi, çarpıntı, ventriküler aritmi, anjina ve iskemi, hipotansiyon (β2 vazodilatasyonu), tremor, baş ağrısı, hipokalemi.
KontrendikasyonTaşiaritmi, digitalis zehirlenmesi, anjina ve iskemik kalp hastalığı, hipertrofik kardiyomiyopati, aşırı duyarlılık (sülfit).
EtkileşimlerBeta blokerler etkisini antagonize eder; halotan ve digoksinle aritmi; MAO inhibitörleri ve trisiklik antidepresanlar etkiyi artırır; teofilin ve diğer sempatomimetiklerle aritmi.
DikkatSürekli EKG ve kan basıncı izlemi; doz kalp hızına göre titre. Hipokalemi düzeltilir. Yalnız geçici köprü; kalıcı tedavi pacemaker.

Erişkin dozu

IV infüzyon: 2–10 µg/dk (kalp hızı ve yanıta göre titre); en düşük etkili doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; titre.
HemodiyalizAyar gerekmez; titre.
Periton diyaliziAyar gerekmez; titre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok (kısa yarı ömür). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon renal perfüzyonu azaltabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; titre.
Child-Pugh CAyar gerekmez; titre.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda koroner hastalık ve aritmi sık olduğundan kullanım kısa süreli ve yakın izlemlidir; en düşük dozla başla (örn. 2 µg/dk), iskemi ve taşikardiyi izle. Yaşa bağlı özel doz yoktur.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yaşamı tehdit eden bradikardide yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır. Uterus gevşetebilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kısa süreli acil kullanımda emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Enaxilizoprenalin hidroklorür0,2 mg/ml enjeksiyonluk çözelti; 1 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01DA08

İzosorbid dinitrat

Organik nitrat (NO vericisi, venodilatör)

Nitrik oksit veren kısa-orta etkili nitrat; venleri ve koroner arterleri genişletip ön yükü azaltır. Anjina ve akut akciğer ödeminde kullanılır; sürekli kullanımda tolerans gelişir, PDE5 inhibitörüyle kesinlikle verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Ven ve koroner arter düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › Çözünür guanilat siklaz (NO yolu)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)guanilat siklazıaçar+GTP'den cGMPyaparkası gevşetirNO (azot monoksit)endotelden salınan damar gevşetici gazEndotel · damar duvarıÇözünür guanilat siklazdüz kas sitoplazmasında NO'yu algılayanenzimDamar düz kası içicGMPmiyozin hafif zincir fosfatazınıçalıştıran ikinci haberciDamar düz kası içiDüz kas gevşemesivenler ve koroner damarlar genişler, önyük azalırVen ve koroner düz kasıİzosorbiddinitrat: NOsalar, guanilatsiklazı uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: NO–cGMP yolu uyarılır → venler ve koroner damarlar genişler; ön yükve miyokard O₂ ihtiyacı azalır.Sürekli kullanımda tolerans gelişir (enzimatik NO üretimi ve oksidatif stres); nitratsızaralık gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kası hücresinin içinde (venler başta, koroner arterler ve arteriyoller de). Oral/dil altı emilir; hücre içinde nitrik okside (NO) dönüşür.
Neye etki eder?NO, çözünür guanilat siklazı uyarır; enzim GTP'den cGMP yapar. İlaç doğrudan NO sağlayarak endotel NO eksikliğini atlar.
Ne olur?cGMP artar → miyozin hafif zincir fosfatazı çalışır, düz kas gevşer → venodilatasyon (ön yük ↓), koroner genişleme; miyokardın O₂ ihtiyacı azalır, anjina düzelir.

Klinik

EndikasyonAngina pektoris (atak tedavisi ve profilaksi), akut kalp yetersizliği ve akut akciğer ödemi (IV), kronik kalp yetersizliğinde hidralazinle birlikte (özellikle ACEi/ARB kullanamayanlarda).
Yan etkilerBaş ağrısı, flushing, ortostatik hipotansiyon, refleks taşikardi, baş dönmesi, senkop, bulantı; sürekli kullanımda tolerans.
KontrendikasyonPDE5 inhibitörü ya da riociguat kullanımı, ağır hipotansiyon, hipovolemi, kardiyojenik şok, obstrüktif hipertrofik kardiyomiyopati, konstriktif perikardit ve tamponad, kafa içi basınç artışı.
EtkileşimlerSildenafil, tadalafil, vardenafil ve riociguatla ağır hipotansiyon (kontrendike); antihipertansif, diüretik ve alkolle hipotansiyon artar; alfa blokerlerle ortostatik hipotansiyon.
DikkatTolerans için günde en az 10–14 saatlik nitratsız aralık bırakılır. Ani kesmede anjina geri tepmesi olabilir. Diyaliz sırasında hipotansiyon riskini artırır.

Erişkin dozu

Oral 10–40 mg günde 2–3 kez (nitratsız aralık ≥ 10–14 saat); dil altı 5 mg atakta, 5 dk arayla en çok 3 doz; IV 2–12 mg/sa infüzyon, yanıta ve tansiyona göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; tansiyon izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sırasında hipotansiyon riski, seans öncesi doz kaydırılabilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; aşırı hipotansiyon böbrek perfüzyonunu azaltabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; tansiyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; ilk geçiş azalır, etki artar.
Child-Pugh CDüşük dozla başlanır; hipotansiyona dikkat; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla (5–10 mg), yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme riski yüksektir; ayakta tansiyon ölçülür. Nitratsız aralık bırakılır; PDE5 inhibitörüyle asla birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda nitrat başlanmaz ya da kesilir; yalnız ciddi supin hipertansiyonda istisna.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; hayvanlarda belirgin zarar görülmemiş. Gerekirse kullanılabilir; anne hipotansiyonu fetal perfüzyonu azaltabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz; gerekirse dikkatle ve bebek izlemiyle.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cardioketisosorbide dinitrate%0,1'lik infüzyon çözeltisi; 5 mg tablet
Cardioket Retardisosorbide dinitrate20 mg değiştirilmiş salimli tablet; 40 mg değiştirilmiş salimli tablet
Isordilisosorbide dinitrate10 mg tablet
İsordilisosorbide dinitrate5 mg dilaltı tablet
Nitrofixisosorbide dinitrate5 mg transmukozal tablet; 10 mg transmukozal tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AJ04

Kabotegravir

Antiretroviral (integraz zincir transfer inhibitörü; uzun etkili)

Aylık ya da 2 ayda bir uygulanan IM depo (rilpivirinle) ve oral formu olan INSTİ; uyuma güçlük çeken viral baskılanmış hastada alternatiftir. Enjeksiyon yeri reaksiyonu ve uzun kuyruk (aylar) önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre çekirdeği › Viral DNA'nın konak genomuna katılması › HIV-1 integraz (zincir transferi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA'ya bağlanırgenomda kalırvirüs üretirViral DNAters transkripsiyonla yapılır, çekirdeğetaşınırÇekirdek · viral DNAİntegrazviral DNA'yı konak DNA'sınakeser-yapıştırırÇekirdek · integrazProvirüsHIV genomu konak kromozomunda kalıcıolurÇekirdek · konak genomuYeni virüs yapımıhücre viral RNA ve protein üretirEnfekte hücre içiKabotegravir:integraz zincirtransferiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA konak kromozomuna katılamaz → provirüs oluşmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin çekirdeğinde. IM depo enjeksiyonu kastan aylarca yavaş salınır; hücreye girer ve çekirdekte viral DNA ile birleşmiş integraz kompleksine ulaşır.
Neye etki eder?İntegrazın aktif bölgesindeki Mg²⁺ iyonlarını bağlayarak viral DNA'nın konak DNA'sına zincir transferini engeller.
Ne olur?Viral DNA konak genomuna katılamaz → provirüs oluşmaz → virüs çoğalamaz.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda virolojik baskılanmış hastada rilpivirinle birlikte uzun etkili IM rejim (oral lead-in sonrası); uzun etkili formu HIV preekspozur proflaksisinde de kullanılır.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri ağrısı ve nodül, ateş, baş ağrısı, yorgunluk, bulantı, baş dönmesi, kilo artışı, transaminaz yükselmesi, depresyon; nadiren hipersensitivite.
KontrendikasyonKabotegravire aşırı duyarlılık; rifampisin, rifapentin, karbamazepin, okskarbazepin, fenitoin, fenobarbital ile birlikte (uzun etkili formda; sarı kantaron da).
EtkileşimlerUGT1A1 indükleyicileri (rifampisin, antikonvülsanlar) düzeyi çok düşürür; polivalan katyonlar (oral) emilimi azaltır; çoğu başka ilaçla belirgin etkileşim yok.
DikkatÖnce HIV viral yükü baskılanmış olmalı ve rilpivirin direnci bulunmamalı. Enjeksiyonun gecikmesinde direnç riski nedeniyle zamanlama önemlidir. Obezitede ve BMI ≥ 30'da başarısızlık riski artar.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Oral lead-in 30 mg/gün (≈ 4 hafta, isteğe bağlı), sonra IM: aylık rejim (ilk 600 mg, sonra 400 mg aylık) ya da 2 ayda bir rejim (600 mg, 1 ay sonra 600 mg, sonra 2 ayda bir 600 mg); rilpivirinle birlikte.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl < 30: ayar önerilmez; yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle ve izlemle.
HemodiyalizVeri sınırlı; protein bağlanması yüksektir, dikkatle.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması > %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; kreatinin sekresyonu hafif yükselebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda enjeksiyon yeri ağrısı ve kas kitlesi azlığında IM uygulama güçlüğü olabilir. Çoğul ilaç kullanımında UGT1A1 indükleyicileri (antiepileptik, rifampisin) kontrendikedir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gebelikte uzun etkili form başlanmaz, kullanan hastada kılavuzlar uzmanla birlikte karar vermeyi önerir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vocabriakabotegravir sodyum · kabotegravir30 mg film kaplı tablet; 400 mg/2 ml enjeksiyonluk uzatılmış salımlı süspansiyon; 600 mg/3 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salımlı süspansiyon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX07

Kabozantinib

Çoklu tirozin kinaz inhibitörü (MET, VEGFR2, AXL, RET)

MET/VEGFR2/AXL inhibitörü (böbrek hücreli, hepatoselüler ve tiroid kanseri); aç alınır. Tuzaklar: ishal, hipertansiyon, el-ayak sendromu, kanama, proteinüri; tablet ve kapsül birbirinin yerine geçmez.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör · damar yapımı › Endotel ve tümör hücresi zarı › Sitoplazmik kinaz alanı › MET, VEGFR2, AXL ve RET kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içiyolları açardamar sürgünüoluştururVEGF ve HGF salgısıtümör ve stroma VEGF-A ve HGF salgılarTümör mikroçevresiVEGFR2 ve MET (zar)ligandlarına bağlanınca dimerleşir,kinaz alanları açılırEndotel ve tümör zarı · VEGFR2/METEndotel hücre içi sinyalPLCγ-ERK ve PI3K-AKT yolları açılırEndotel hücresi içiYeni damar oluşumutümöre kan ve oksijen sağlarTümör damarıKabozantinib:MET, VEGFR2 veAXL kinazlarınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör kinazları kapanır → endotel sinyali ve yeni damar oluşumuazalır; MET/AXL ile tümör invazyonu yavaşlar.Endotel etkilenmesi hipertansiyon, proteinüri ve kanama eğilimi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Tümör hücrelerinde ve tümör damarlarının endotel hücresinde; hücre zarı reseptörlerinin sitoplazmik kinaz alanlarında. Oral ilaç kanla taşınır, zardan geçerek hücre içine girer.
Neye etki eder?MET, VEGFR2, AXL, RET, KIT ve FLT3 kinazlarının ATP cebine bağlanıp kapatır; VEGFR kaçışında rol alan MET ve AXL yolunu da keser.
Ne olur?VEGFR2 ve MET/AXL sinyali durur → anjiyogenez, tümör invazyonu ve metastaz azalır; böbrek hücreli ve tiroid tümörlerinde büyüme yavaşlar. Damar etkisi: hipertansiyon, proteinüri.

Klinik

Endikasyonİleri böbrek hücreli karsinom (tek başına ya da nivolumabla); sorafenib sonrası hepatoselüler karsinom; radyoaktif iyoda dirençli diferansiye tiroid kanseri.
Yan etkilerİshal, hipertansiyon, el-ayak sendromu, yorgunluk, iştah kaybı, bulantı, stomatit, kilo kaybı, disfoni, ALT-AST artışı, proteinüri, kanama, GİS perforasyon-fistül, tromboz, hipokalsemi, hipotiroidi, çene osteonekrozu, RPLS.
KontrendikasyonKabozantiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır (doz azaltılır), indükleyiciler düşürür (doz artırılır); greyfurt kaçınılır. Antikoagülanlarla kanama riski; PPI ile belirgin etkileşim yok.
DikkatBaşlamadan önce ve sonra kan basıncı, karaciğer enzimleri, TSH, Ca²⁺ ve idrar proteini; ameliyattan en az 3 hafta önce kesilir. Yemekten en az 2 saat sonra ve 1 saat öncesine kadar aç alınır.

Erişkin dozu

Tablet 60 mg/gün (aç karnına); nivolumabla RCC'de 40 mg/gün. Toksisitede 40, sonra 20 mg'a düşürülür. Güçlü CYP3A4 inhibitörüyle doz 20 mg azaltılır. Kapsül (140 mg) farklıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (nefrotik düzey nadir), hipertansiyon, ishale bağlı AKİ; nadiren trombotik mikroanjiyopati bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B40 mg/gün; yakın izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İshal, hipertansiyon, el-ayak sendromu ve kanama yaşlıda daha riskli: KB sık izlenir, ishalde hidrasyon; düşük dozla başlama (40 mg) tolerabiliteye göre düşünülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 4 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 4 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cabometyxkabozantinib(s)-malat20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Kalsimimetikler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · CaSR aktivatörü, PTH baskılayıcı

Paratiroid CaSR'yi duyarlılaştırarak PTH'yi düşürür; diyaliz hastasında ikincil hiperparatiroidide kullanılır. Hipokalsemi ve QT uzaması izlenir; Ca²⁺ düşmeden kalsiyum ve D vitamini ayarı yapılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBoyun · paratiroid bezi › Esas (chief) hücre › Hücre zarı (kana bakan yüz) › Kalsiyum algılayıcı reseptör (CaSR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺'u algılarPTH salgısınıfrenler+hedef organlaraulaşırKan Ca²⁺ düzeyiserbest Ca²⁺ paratiroid hücresinisürekli yoklarKan · paratiroid çevresiCaSRG proteinine bağlı reseptör; Ca²⁺yükselince PTH'yi frenlerEsas hücre · CaSRPTH salgısıesas hücre veziküllerinden kana PTHbırakılırEsas hücre içiPTH etkisikemikten Ca²⁺ çıkar, böbrekte Ca²⁺ geriemilir, fosfat atılırKemik ve böbrek tübülüKalsimimetik:CaSR'yiduyarlılaştırır,PTH düşer+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: CaSR daha az Ca²⁺ ile bile uyarılır → PTH salgısı azalır; PTH, Ca²⁺ve fosfat düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Paratiroid bezinin esas hücrelerinde, kana bakan zarda. Kanda dolaşan ilaç hücre dışından reseptöre ulaşır (sinakalset ağızdan, etelkalsetid hemodiyalizde damar içi).
Neye etki eder?Zardaki G proteinine bağlı CaSR'ye bağlanıp reseptörü hücre dışı Ca²⁺'a daha duyarlı kılar; böylece sanki Ca²⁺ yüksekmiş gibi çalışır.
Ne olur?PTH salgısı ve sentezi azalır → PTH, serum Ca²⁺ ve fosfat düşer. Hipokalsemi (QT uzaması, nöbet), bulantı ve kusma görülür.

Klinik

EndikasyonDiyalizdeki KBH hastasında ikincil hiperparatiroidi (sinakalset, etelkalsetid); sinakalset ayrıca paratiroid karsinomunda ve ameliyat edilemeyen primer hiperparatiroidide hiperkalsemi için.
Yan etkilerHipokalsemi (parestezi, kramp, QT uzaması, nöbet), bulantı, kusma (özellikle sinakalset), ishal, baş ağrısı, PTH aşırı baskılanırsa adinamik kemik hastalığı.
KontrendikasyonDüzeltilmemiş hipokalsemi (serum Ca²⁺ alt sınırın altında), bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSinakalset güçlü CYP2D6 inhibitörüdür (flekainid, amitriptilin, metoprolol düzeyi artar); CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol) sinakalset düzeyini artırır. Etelkalsetid CYP ile metabolize edilmez. Denosumab ve bifosfonatla hipokalsemi artar.
DikkatCa²⁺ yakından izlenir: sinakalsetle başlangıçta ve doz değişikliğinde 1 hafta içinde, sonra aylık; etelkalsetidle ilk dozdan 1 hafta sonra. Etelkalsetid yalnız hemodiyaliz seansı sonunda diyaliz devresinden verilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Sinakalset oral 30 mg günde 1 kez ile başlanır, 2–4 haftada bir 30 mg basamaklarla artırılır (en çok 180 mg/gün); etelkalsetid 5 mg IV haftada 3 kez, hemodiyaliz sonunda (2,5–15 mg arasında titre edilir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Genelde endikasyon yok.
eGFR 30–59Diyaliz dışı KBH'de ruhsatlı değil; hipokalsemi riski.
eGFR 15–29Diyaliz dışı KBH'de önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı KBH'de önerilmez.
HemodiyalizSinakalset 30 mg/gün ile başlanır; etelkalsetid 5 mg IV HD sonunda haftada 3 kez.
Periton diyaliziSinakalset kullanılır (ayarsız); etelkalsetid çalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHD: etelkalsetid evet; sinakalset hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipokalsemi ve QT uzaması.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; Ca izlenir.
Child-Pugh BSinakalset dikkatle, Ca ve PTH sık izlenir; etelkalsetid ayarsız.
Child-Pugh CSinakalset dikkatle, sık izlem; etelkalsetid ayarsız.

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır; hipokalsemi, QT uzaması ve bulantı-kusma izlenir. Yaşlıda sinakalset gastrointestinal yan etki nedeniyle yemekle alınır; etelkalsetid HD sonunda verilir. Ca, P, PTH ve EKG izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; kullanılmaz, yarar zarardan fazlaysa.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Sinakalset · Etelkalsetid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Kalsinörin inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · kalsinörin inhibitörü immünsüpresif

T hücrede kalsinörini kapatıp IL-2 yapımını durduran immünsüpresifler; nakil, nefrotik sendrom ve lupus nefritinde kullanılır. Afferent arteriyolü daraltıp nefrotoksik olurlar; kan düzeyi izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit › Hücre içi (sitoplazma) › Kalsinörin (immünofilin kompleksiyle)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kalsinöriniaktive ederNFAT'ınfosfatını sökerçekirdekte geniaçarT hücreyi uyarırT hücre reseptörü uyarısıantijen tanınınca hücre içi Ca²⁺yükselirT hücre zarı · TCRKalsinörinCa²⁺–kalmodulinle çalışan fosfatazenzimiHücre içi · sitoplazmaNFATfosfatı alınınca çekirdeğe geçentranskripsiyon faktörüSitoplazma → çekirdeğeIL-2 geni okunurIL-2 yapılır ve hücreden salgılanırÇekirdekT hücre çoğalmasırejeksiyon ve otoimmün yanıtı yürütürLenf düğümü · dokuKalsinörin inh.:immünofilinlekalsinörinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsinörin çalışmaz → NFAT çekirdeğe giremez, IL-2 yapılmaz; T hücreaktivasyonu durur.Aynı kalsinörin böbrekte afferent arteriyol tonusunu da etkiler: ilaç damarı daraltır, GFRdüşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?T lenfositin sitoplazmasında. Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçip içeri girer; takrolimus ve siklosporin böbrek hücrelerine de ulaşır.
Neye etki eder?Takrolimus FKBP12'ye, siklosporin ve voklosporin siklofiline bağlanır; oluşan kompleks, Ca²⁺-kalmodulinle çalışan fosfataz kalsinörini kapatır.
Ne olur?NFAT fosfatı atılamaz, çekirdeğe giremez → IL-2 geni okunmaz, T hücre çoğalması durur. Böbrekte afferent arteriyol daralır → GFR düşer.

Klinik

EndikasyonBöbrek ve diğer organ nakli rejeksiyon profilaksisi; nefrotik sendrom (MDH, FSGS, membranöz nefropati) için siklosporin ve takrolimus; lupus nefritinde takrolimus ve voklosporin; üveit, sedef ve RA (siklosporin).
Yan etkilerNefrotoksisite (akut afferent daralma, kronik arteriyolopati ve interstisyel fibrozis), hipertansiyon, hiperkalemi, hipomagnezemi, TMA, tremor, baş ağrısı; diyabet (takrolimus), hiperürisemi-gut, hiperlipidemi, diş eti hipertrofisi ve hipertrikoz (siklosporin); enfeksiyon, malignite.
KontrendikasyonSınıfa ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; voklosporin ile güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin); siklosporinde nakil dışı endikasyonlarda kontrolsüz hipertansiyon ve malignite.
EtkileşimlerCYP3A4 ve P-gp substratlarıdır. İnhibitörler (azoller, klaritromisin ve eritromisin, diltiazem, verapamil, greyfurt) düzeyi artırır; indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) düşürür. NSAİİ, aminoglikozit, amfoterisin B ve radyokontrast nefrotoksisiteyi, ACE inhibitörü-ARB ve K⁺ tutucu diüretik hiperkalemiyi artırır.
DikkatNakilde çukur kan düzeyiyle izlenir; yeni ilaç başlarken ve keserken etkileşim kontrol edilip düzey kısa aralıkla bakılır. Hemen ve uzatılmış salımlı biçimler kendiliğinden birbirinin yerine geçirilmez. Canlı aşı yapılmaz; gebelikte yarar-risk değerlendirilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Takrolimus: nakilde başlangıç 0,1–0,2 mg/kg/gün iki doza bölünmüş (uzatılmış salımlı biçim günde tek doz), çukur düzeye göre. Siklosporin: nefrotik sendromda 3–5 mg/kg/gün iki doza bölünmüş; nakilde C0 ya da C2 düzeyine göre. Voklosporin: lupus nefritinde 23,7 mg günde iki kez (mikofenolat ve düşük doz steroidle).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; doz çukur düzeye göre.
eGFR 30–59Kreatinin bazaldan > %25 artarsa doz azaltılır; çukur düzey izlenir. Voklosporin eGFR ≤ 45'te başlanmaz.
eGFR 15–29Farmakokinetik ayar yok; nefrotoksisite nedeniyle düzey ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çukur düzeye göre; endikasyon dışında kaçınılır. Voklosporin başlanmaz.
HemodiyalizDoz çukur düzeye göre; seans sonrası ek doz gerekmez. Voklosporin çalışılmamış.
Periton diyaliziÇukur düzeye göre; ek doz gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent vazokonstriksiyon (geri dönüşlü), kronik tübülointerstisyel fibroz, TMA, hiperkalemi, hipomagnezemi.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AMaruziyet artabilir; çukur düzeye göre doz azaltılır.
Child-Pugh BDoz azaltılır; düzey yakın izlenir; voklosporin düşük dozla.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; voklosporin önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük çukur düzey hedeflenir. Nefrotoksisite, hipertansiyon, hiperkalemi, diyabet ve enfeksiyon riski artar; kreatinin, K, Mg ve çukur düzey sık izlenir. CYP3A4 etkileşimleri (makrolid, azol, greyfurt) önemlidir.

Gebelik ve emzirme

GebelikNakil alıcısında ve gerekli durumda sürdürülür (takrolimus ve siklosporin); düzey izlenir. Voklosporin: yeterli veri yok, kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; takrolimus ve siklosporin için veri sınırlı; bebek düzeyi izlenerek karar verilir. Voklosporin önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Takrolimus · Siklosporin · Voklosporin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Pimekrolimus

↑ DizinATC H05BA01

Kalsitonin

Kalsitonin (osteoklast baskılayıcı peptid hormon)

Osteoklastı baskılayan somon kalsitonini; hiperkalsemide hızlı (saatler içinde) ama kısa süreli Ca düşüren, Paget hastalığında kullanılan peptid. Tuzak: tahifilaksi ve uzun süreli kullanımda malignite riski.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik ve kalsiyum metabolizması › Osteoklast › Osteoklast zarı › Kalsitonin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptöraracılığıylaetkilenir+kemiği çözerkana kalsiyumverirOsteoklastkemik yüzeyinde asit ve enzimle kemikyıkan hücreKemik yüzeyi · osteoklastKalsitonin reseptörüosteoklast zarında, hormon bağlanıncahücreyi baskılayan reseptörOsteoklast zarı · reseptörKemik yıkımıkalsiyum ve fosfat kemikten kana geçerKemik matriksiSerum kalsiyumukanda yükselir, hiperkalsemi belirtileriKan · plazmaKalsitonin:osteoklastıkalsitoninreseptöründenbaskılar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Osteoklast baskılanır, kemik yıkımı azalır → serum Ca hızla düşer;etki birkaç günde tahifilaksiyle azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Kemik yüzeyindeki osteoklast hücresinin zarında; böbrek tübül hücrelerinde de reseptör vardır. Parenteral verilen peptid hücre içine girmez, zardaki reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Osteoklast zarındaki kalsitonin reseptörüne (Gs/Gq bağlı) bağlanır; hücrenin kemiğe tutunması ve yıkım işlevi baskılanır, böbrekte Ca ve P atılımı artar.
Ne olur?Kemik yıkımı azalır, Ca kemikten kana çıkmaz → serum Ca saatler içinde 1–2 mg/dL düşer; Paget'te kemik döngüsü yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHiperkalsemi (ek, hızlı etkili ilaç; ilk 48 saat), Paget hastalığı, ağrılı akut vertebra kırığında analjezik amaçlı kısa süreli kullanım.
Yan etkilerBulantı, yüzde kızarma, el ve ayakta karıncalanma, enjeksiyon yerinde reaksiyon, burun spreyinde rinit ve burun kanaması, hipokalsemi, uzun süreli kullanımda malignite riskinde hafif artış.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, hipokalsemi.
EtkileşimlerLityum düzeyini düşürebilir; hipokalsemiyle digoksin etkisini değiştirebilir; bisfosfonatlarla birlikte hipokalsemi riski artar.
DikkatHiperkalsemide etki 48 saat içinde tahifilaksiyle azalır; bu yüzden kalsitonin yalnız köprü tedavidir, hidrasyon ve bisfosfonat ile birleştirilir. Osteoporozda uzun süreli kullanımda kanser riski nedeniyle ilk seçenek değildir.

Erişkin dozu

Hiperkalsemi: 4 IU/kg SC ya da IM 12 saatte bir, gerekirse 8 IU/kg'a kadar 6–12 saatte bir artırılır. Paget hastalığı: 50–100 IU/gün SC ya da IM, kemik ağrısına göre azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Ca izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Ca izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; Ca ve P izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz; klinik olarak önemli uzaklaşma beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; Ca izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez; hiperkalsemide hızlı köprü tedavidir. Uzun süreli (özellikle nazal) kullanımda malignite riski ve etkinin azalması nedeniyle osteoporozda ilk seçenek değildir. Bulantı ve kızarma sık.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli insan verisi yok; gerekli olmadıkça kullanılmaz. Hayvan çalışmalarında yüksek dozda düşük fetal ağırlık görülmüştür.
EmzirmeSüt salgısını azaltabilir; süte geçişi bilinmiyor, emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tonocalcincalcitonin (salmon synthetic)200 iu 14 doz nazal sprey; 200 iu 28 doz nazal sprey

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A11CC04

Kalsitriol

Aktif D vitamini (1,25-dihidroksikolekalsiferol)

D vitamininin aktif hormonu; KBH'de böbrekte yapılamadığı için sekonder hiperparatiroidide ve hipokalsemide verilir. Kalsiyum ve fosfatı yükseltebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalsiyum-fosfat ve kemik metabolizması › Bağırsak mukozası ve paratiroid hücresi › Hücre içi (çekirdek) › Vitamin D reseptörü (VDR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karaciğerhidroksilasyonuböbrek1α-hidroksilaz(KBH'de azalır)VDR'ye bağlanır,geni değiştirir+Kolekalsiferol (D3)deride güneşle yapılır ya da gıdadanalınırDeri · bağırsak → kan25(OH)D (kalsidiyol)karaciğerde 25-hidroksilasyonla oluşandepo biçimiKaraciğer hücresi · ERKalsitriol 1,25(OH)₂Daktif hormon; böbrek proksimal tübülündeyapılır, KBH'de azalırProksimal tübül · mitokondriCa-P emilimi ↑ · PTH ↓bağırsakta VDR üzerinden: kalsiyumyükselir, paratiroid baskılanırBağırsak ve paratiroid · VDRKalsitriol:hazır aktifhormon, böbrekbasamağını atlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Böbrekte yapılamayan aktif hormon dışarıdan sağlanır → bağırsaktanCa ve P emilimi artar, PTH düşer; hipokalsemi düzelir. Aşırı dozda hiperkalsemi,hiperfosfatemi ve adinamik kemik hastalığı gelişir.Alfakalsidol ise karaciğerde 25-hidroksilasyonla kalsitriole dönüşür; kalsitriolün kendisihiçbir hidroksilasyona gerek duymaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi organelÇekirdek
Nerede?Bağırsak epiteli ve paratiroid hücresinin içinde. Yağda çözünen hormon zardan geçerek içeri girer; böbrek basamağına gerek duymaz.
Neye etki eder?Çekirdekteki vitamin D reseptörüne (VDR) bağlanır ve uyarır; reseptör gen yazılımını değiştirir (kalsiyum taşıyıcıları artar, PTH geni baskılanır).
Ne olur?Bağırsaktan Ca ve P emilimi artar, PTH düşer → hipokalsemi ve ikincil hiperparatiroidi düzelir; aşırı dozda hiperkalsemi ve hiperfosfatemi.

Klinik

EndikasyonKBH ve diyalizde sekonder hiperparatiroidi, hipokalsemi, hipoparatiroidi, renal osteodistrofi, XLH'de fosfatla birlikte, D vitamini bağımlı raşitizm.
Yan etkilerHiperkalsemi, hiperfosfatemi (vasküler kalsifikasyon riski), hiperkalsiüri ve nefrokalsinozis, PTH'nin aşırı baskılanması (adinamik kemik hastalığı), bulantı, kabızlık, halsizlik.
KontrendikasyonHiperkalsemi, D vitamini toksisitesi, kontrolsüz hiperfosfatemi.
EtkileşimlerTiyazid diüretikler ve kalsiyumlu ürünlerle hiperkalsemi; digoksin kullananlarda hiperkalsemi aritmi riskini artırır; magnezyumlu antasitlerle hipermagnezemi; fenitoin-barbitüratlar etkisini azaltabilir.
DikkatKalsiyum ve fosfor başlangıçta haftalık-aylık, PTH 1–3 ayda bir izlenir; kalsiyum-fosfat çarpımı yükselirse kesilir ya da doz azaltılır. Hiperfosfatemide önce fosfor kontrol edilir. Gebelik ve emzirmede yalnız gerekliyse en düşük etkili dozla (yüksek doz fetüse zararlı olabilir).

Erişkin dozu

Oral: 0,25 mcg/gün (ya da gün aşırı) ile başlanır, gerekirse 0,5 mcg/gün; hipoparatiroidide 0,5–2 mcg/gün. Diyaliz hastasında IV: seans sonunda 0,5–4 mcg, haftada 3 kez; kalsiyum, fosfor ve PTH'ye göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Endikasyona göre (örn. hipoparatiroidi); Ca izlenir.
eGFR 30–59Rutin önerilmez (KDIGO); gerekirse Ca, P, PTH'ye göre titre edilir.
eGFR 15–29Ağır ilerleyici hiperparatiroidide Ca, P, PTH'ye göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ca, P, PTH'ye göre titre edilir.
HemodiyalizIV: seans sonunda 0,5–4 mcg, haftada 3 kez; Ca, P, PTH'ye göre.
Periton diyaliziOral; Ca, P, PTH'ye göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine bağlı); PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalsemi ve hiperkalsiüri: hemodinamik AKI, nefrokalsinoz, taş.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; aktivasyon karaciğerden bağımsız.
Child-Pugh BAyar gerekmez; Ca ve PTH izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; Ca ve PTH izlenir.

Yaşlıda kullanım

0,25 mcg/gün ile başla. Hiperkalsemi (tiyazid, kalsiyum takviyesiyle artar), hiperkalsiüri, kalsiyum fosfat taşı ve damar kalsifikasyonu riski; Ca, P ve PTH izlenir. Fosfor yüksekse (> 5,5 mg/dL) başlanmaz.

  • TIME-to-STOP E14sınıf üyesi olarak Hiperfosfatemi ya da hiperkalsemide aktif D vitamini kullanılmaz.
  • TIME-to-START E1#sınıf üyesi olarak Yetersiz alımda D vitamini/kalsiyum desteği düşünülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikYalnız gerekliyse en düşük etkili dozla; yüksek doz fetüse zararlı olabilir.
EmzirmeYalnız gerekliyse en düşük dozla; bebekte Ca izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cajexkalsitriol1 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 2 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Calcitronkalsitriol1 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 2 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Calderolkalsitriol1 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 2 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Ostriolkalsitriol1 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 2 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Teorykalsitriol1 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti; 2 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti
Qalyvizkalsitriol0,25 mcg yumuşak kapsül; 0,5 mcg yumuşak kapsül

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Kalsiyum glukonat

Kalsiyum tuzu (elektrolit; zar stabilizatörü)

%10 IV çözeltisi akut hiperkalemide kalp zarını stabilize eden, semptomatik hipokalsemi ve hipermagnezeminin acil ilacıdır. Potasyumu düşürmez; yalnız aritmiden korur.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve sinir-kas sistemi › Miyokard hücresi (kalp) › Hücre zarı: eşik potansiyeli ve Na⁺ kanalları › Zar dışı Ca²⁺ (yük ve eşik etkisi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Na⁺ kanalınıinaktive ederileti bozulurHiperkalemidinlenim zar potansiyeli eşiğe yaklaşırKan ve hücre dışı sıvı · K⁺Na⁺ kanalı inaktivasyonuhücre kısmen depolarize kalır; iletiyavaşlar, QRS genişlerMiyokard hücresi · Na⁺ kanalıVentriküler aritmi · asistolisinüs-dalga EKG, VF, asistoliKalp · iletim sistemiKalsiyumglukonat: zareşiğiniyükseltir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Eşik potansiyeli yukarı kayar → Na⁺ kanalı inaktivasyonu azalır,ileti düzelir → hiperkalemik aritmi önlenir. Potasyum düşmez; ek tedavi gerekir.Kalsiyum glukonat potasyumu düşürmez, kalp zarını korur; K⁺'u hücreye sokan (insülin) vevücuttan atan tedaviler eklenmelidir. Dijital kullananlarda dikkat.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damardan verilir, kanda ve hücre dışı sıvıda Ca²⁺ düzeyini yükseltir; etki miyokard hücresinin dış yüzünde, zar potansiyeli eşiğinde olur. Hücre içine girerek değil, zar dışında etki eder.
Neye etki eder?Hücre dışı Ca²⁺ artar → zarın dış yüzünde yük etkisiyle eşik potansiyeli yukarı kayar; dinlenim potansiyeli ile eşik arasındaki fark açılır. K⁺'u düşürmez.
Ne olur?Hiperkalemide Na⁺ kanalı inaktivasyonu azalır, ileti düzelir; QRS daralır, aritmi riski düşer (dakikalar içinde, 30–60 dk sürer). Hipermagnezemi etkisini de antagonize eder.

Klinik

EndikasyonHiperkalemide EKG değişikliği (zar stabilizasyonu), semptomatik hipokalsemi (tetani, nöbet, QT uzaması), hipermagnezemi, kalsiyum kanal blokeri ya da beta bloker zehirlenmesi, hiperfosfatemi sonrası ağır hipokalsemi.
Yan etkilerBradikardi (hızlı IV'de), ekstravazasyonda doku nekrozu ve kalsinozis, hiperkalsemi, bulantı, sıcak basması, kalsiyum-fosfat çökeltisi.
KontrendikasyonHiperkalsemi, dijital toksisitesi (dikkatle), V. fibrilasyon; seftriakson ile aynı hattan verilmez (çökelti).
EtkileşimlerDijital ile aritmi riski (yavaş infüzyonla ve izlemle verilir); seftriakson (çökelti); bikarbonat ve fosfat içeren sıvılarla aynı hatta çökelti; tiyazid ve D vitamini ile hiperkalsemi.
DikkatDijital alan hastada 50–100 mL %5 dekstrozla seyreltip 20–30 dakikada yavaş verilir. Ekstravazasyonda doku nekrozu: damar yolu açık olmalı; mümkünse büyük periferik ya da santral damar. Hiperkalemide etkisi geçicidir; potasyumu düşüren ayrı tedavi şarttır.

Erişkin dozu

Acil: %10 çözelti 10 mL (1 g; yaklaşık 90 mg elementer Ca) IV 10 dakikada; EKG değişikliği sürerse 5 dk sonra tekrar. Semptomatik hipokalsemide 1–2 g, 10–20 dk; devamında 0,5–1,5 mg/kg/saat elementer Ca infüzyonu.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; hiperfosfatemide kalsiyum yükü ve kalsifikasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Acil dozda ayar gerekmez; Ca×P > 55–60 ise yumuşak doku kalsifikasyonu için dikkat.
HemodiyalizAcil dozda ayar gerekmez; kalsiyum diyalizle geçer, diyalizat Ca düzeyi dikkate alınır.
Periton diyaliziAcil dozda ayar gerekmez; diyalizat Ca düzeyi dikkate alınır.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen (diyalizat Ca düzeyine göre iki yönlü geçiş).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan değil; hiperkalsemi ve kalsiyum-fosfat çökelmesi (nefrokalsinoz, kalsifikasyon) olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda IV uygulamada hızlı verme aritmi ve bradikardi yapar; dijital kullananda dikkatle ver. Ekstravazasyon doku nekrozu yapar; %10 çözeltiyi yavaş ve iyi damardan ver. Hiperkalsemi, hiperfosfatemi (Ca×P) ve kalsifikasyon açısından izle.

Gebelik ve emzirme

GebelikEndikasyon varsa (hipokalsemi, hiperkalemi) gebelikte kullanılabilir; kalsiyum izlenir.
EmzirmeUyumludur; fizyolojik iyondur, süt kalsiyumu belirgin değişmez.

Türkiye’deki ürünler (4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (4): Calciosel, Calciworld Kids, Calpines, Fosfo Kalsiyum Granule

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Kalsiyum kanal blokerleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · L tipi kalsiyum kanalı blokeri

L tipi kalsiyum kanalını kapatan antihipertansif ve antianjinal ilaçlar. Tuzak: dihidropiridinler periferik ödem yapar; verapamil ve diltiazem bradikardi ve CNI düzeyi artışına yol açar.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar › Damar düz kası · kalp (SA/AV düğüm) › L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarCa²⁺ hücreyegirerkası kasarZar depolarizasyonudüz kas ve kalp hücresinde elektrikseluyarı gelirDüz kas / kalp hücre zarıL tipi Ca²⁺ kanalı (zar)voltajla açılır, Ca²⁺ hücre içine girerL tipi kanal · hücre zarıHücre içi Ca²⁺ artışıkalmodulin ve miyozin kinazı uyarırHücre içi · sitoplazmaKasılmadamar daralır; kalpte hız ve kasılmagücü artarKasılma aygıtı · aktin-miyozinKKB'ler: L tipiCa²⁺ kanalınızarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → düz kas gevşer, tansiyon düşer; verapamil vediltiazem ayrıca kalp hızını ve AV iletimi yavaşlatır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Arteriyol düz kası ile kalp kası ve iletim hücrelerinin zarı. İlaç kanda dolaşır ve hücre zarındaki kanalın α1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalını kapatır. Dihidropiridinler damar düz kasında, verapamil ve diltiazem kalpte (SA/AV düğüm) daha etkilidir.
Ne olur?Hücreye Ca²⁺ girişi azalır → düz kas gevşer, arteriyol genişler, tansiyon düşer; verapamil ve diltiazemde kalp hızı ve AV iletim de yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon (dihidropiridinler), stabil ve vazospastik anjina, atriyal fibrilasyonda hız kontrolü ve SVT (verapamil, diltiazem), hipertansif acilde IV titrasyon (nikardipin, klevidipin), preeklampside nifedipin.
Yan etkilerPeriferik ödem (dihidropiridinler, diüretiğe az yanıt verir), baş ağrısı, kızarma, refleks taşikardi; verapamilde kabızlık, bradikardi ve AV blok; diltiazemde bradikardi; diş eti hiperplazisi; düşük EF'li kalp yetmezliğinde kötüleşme (non-dihidropiridin).
KontrendikasyonVerapamil ve diltiazem: düşük EF'li kalp yetmezliği, ikinci-üçüncü derece AV blok, hasta sinüs sendromu. Dihidropiridinler: kardiyojenik şok, ağır aort darlığında dikkat; kısa etkili nifedipin akut enfarktüste kullanılmaz.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazem CYP3A4 ve P-gp inhibitörüdür: takrolimus, siklosporin, sirolimus, everolimus ve simvastatin düzeyi artar; digoksin düzeyi artar; beta blokerle bradikardi ve AV blok. Greyfurt suyu düzeyi artırır; rifampisin, fenitoin, karbamazepin düşürür.
DikkatTransplant alıcısında verapamil ve diltiazem kalsinörin ve mTOR inhibitörü düzeyini artırır: immünsüpresif doz azaltılır ve düzey izlenir (dihidropiridinlerde etki daha azdır). Kısa etkili nifedipin ani tansiyon düşüşü yapar; hipertansif acilde kullanılmaz. Beta blokerle verapamil/diltiazem birlikte dikkatle kullanılır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Amlodipin 5–10 mg/gün; nifedipin uzun etkili 30–90 mg/gün; verapamil 120–360 mg/gün (bölünmüş ya da uzun etkili); diltiazem 120–360 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda düşük başlangıç.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yaşlıda düşük başlangıç.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yaşlıda düşük başlangıç, nikardipin IV'de dikkatle.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; amlodipin, nifedipin sık seçilir; seans içi hipotansiyonda doz seanstan sonraya.
Periton diyaliziAyar gerekmez; amlodipin, nifedipin kullanılabilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; dihidropiridinlerde periferik ödem (RAS blokeriyle azalır).

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır (amlodipin 2,5 mg).
Child-Pugh BDüşük doz; verapamil yaklaşık üçte birine, diltiazem ve nifedipin dikkatle.
Child-Pugh CDüşük doz ve yakın izlem; verapamilde üçte bir doz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (amlodipin 2,5 mg). Ayak bileği ödemi (dihidropiridin), ortostatik hipotansiyon, düşme; verapamil kabızlık ve bradikardi yapar; diltiazem ve verapamil düşük EF'de ve beta blokerle verilmez; CYP3A4 etkileşimleri.

  • TIME-to-STOP A4sınıf üyesi olarak Düşük EF'li KY'de diltiazem ve verapamil kullanılmaz (negatif inotrop).
  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, tip 2 ya da tam blokta diltiazem/verapamil başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Beta blokerle diltiazem/verapamil birlikte kalp bloğu riski taşır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Verapamil kabızlık yapar; kronik kabızlıkta başka sınıf seçilir.
  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 ise antihipertansif başlanır.

AGS Beers 2023 nondihidropiridin KKB (diltiazem, verapamil) düşük EF'li kalp yetersizliğinde kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikNifedipin ve amlodipin kullanılabilir; diltiazem 1. trimesterde kaçınılır, verapamil kabul edilebilir.
EmzirmeNifedipin, nikardipin, diltiazem ve verapamil süte az geçer; uygun.

Sınıftaki ilaçlar

Nifedipin · Amlodipin · Verapamil · Diltiazem · Nikardipin · Klevidipin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Felodipin, Lerkanidipin, Nitrendipin, Nimodipin

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Kanagliflozin

SGLT2 inhibitörü

Proksimal tübülde glukoz ve sodyum geri emilimini tıkayan oral ilaç; CREDENCE'te albüminürik diyabetik KBH'de böbrek sonlanımlarını azalttı. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Proksimal tübül S1-S2 segmenti › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › SGLT2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tübül lümeninegeçergeri emerdistale gidentuz azalırSüzülen glukoz ve Na⁺glomerülde serbestçe süzülürGlomerül süzüntüsü · lümenSGLT2 taşıyıcısıerken proksimal tübülde glukozu Na⁺ ilebirlikte geri alırProksimal tübül · apikal zarGeri emilen glukoz ve Na⁺kana döner; idrarda glukoz kalmazPeritübüler kapiller · kanMacula densa Na⁺ yüküaz Na⁺ ulaşırsa afferent arteriyol genişkalır, intraglomerüler basınç yüksekseyrederMacula densa · distal tübülKanagliflozin:SGLT2'yi lümentarafından tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glukoz ve Na⁺ idrarla atılır; distale ulaşan Na⁺ artar → afferentarteriyol büzülür, intraglomerüler basınç ve hiperfiltrasyon azalır; glukoz,tansiyon ve proteinüri düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Böbrekte proksimal tübülün erken (S1-S2) bölümünde. İlaç ağızdan alınır, tübül lümenine ulaşır ve taşıyıcıyı idrar (lümen) tarafından apikal zarda kapatır.
Neye etki eder?Apikal zardaki SGLT2 (Na⁺-glukoz ortak taşıyıcısı): ilaç bağlanıp glukoz ve Na⁺ geri emilimini kapatır. Zayıf SGLT1 inhibisyonu da vardır.
Ne olur?Glukoz ve Na⁺ idrarla atılır → distale giden Na⁺ artar, afferent arteriyol büzülür, intraglomerüler basınç düşer → glukoz, tansiyon ve proteinüri azalır.

Klinik

EndikasyonTip 2 DM (glisemik kontrol), diyabetik KBH ve albüminüride böbrek ve kardiyovasküler olay azaltımı (CREDENCE: UACR > 300 mg/g). Türkiye'de bunun yerine dapagliflozin ve empagliflozin kullanılır.
Yan etkilerGenital mantar enfeksiyonu, hacim kaybı ve ortostatik hipotansiyon, ketoasidoz (ötglisemik dahil), Fournier gangreni (nadir), başlangıçta eGFR'de kabul edilebilir düşüş; CANVAS'ta alt ekstremite ampütasyonu artışı bildirildi.
KontrendikasyonTip 1 DM'de ketoasidoz riski nedeniyle önerilmez; aşırı duyarlılık; diyaliz hastasında başlanmaz.
EtkileşimlerDiüretikler ve antihipertansiflerle hacim kaybı; insülin ve sülfonilüre ile hipoglisemi (doz azaltılır); UGT indükleyicileri (rifampisin, fenitoin) düzeyi düşürür; digoksin düzeyi hafif artar.
DikkatAmeliyattan en az 3 gün önce kesilir; akut hastalık, kusma ve oral alım yetersizliğinde (sick day) geçici ara verilir. Alt ekstremite ülseri ve ayak bakımı sorgulanır. Gebelikte (2. ve 3. trimester) önerilmez.

Erişkin dozu

100 mg günde bir, kahvaltıdan önce; tolere edilir ve eGFR ≥ 60 ise glisemik kontrol için 300 mg'a çıkılabilir. KBH endikasyonunda 100 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60100 mg/gün; glisemik amaçla gerekirse 300 mg.
eGFR 30–59100 mg/gün; glisemik etki eGFR < 45'te azalır, kalp-böbrek yararı sürer.
eGFR 15–29Başlanmaz; başlanmışsa diyalize girene kadar sürdürülebilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlanmaz.
HemodiyalizÖnerilmez.
Periton diyaliziÖnerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ile uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBaşlangıçta geçici eGFR düşüşü; hipovolemi ve AKI, genitoüriner enfeksiyon, ketoasidoz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda hacim kaybı, ortostatik hipotansiyon, düşme ve genitoüriner enfeksiyon riski artar; diüretik dozu gözden geçirilir. Ampütasyon uyarısı nedeniyle ayak muayenesi yapılır. Hastalık gününde ve cerrahi öncesi ara verilir.

  • TIME-to-STOP G7 Ampütasyon öyküsü, ciddi periferik arter hastalığı ya da tekrarlayan genitoüriner enfeksiyonda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP G8sınıf üyesi olarak Glisemik kullanımda eGFR < 45 eşiği; güncel kalp-böbrek endikasyonlarında bu eşik geçerli değildir, kullanım sürebilir.

AGS Beers 2023 dikkatle kullan; genitoüriner enfeksiyon, normoglisemik ketoasidoz ve hacim kaybı riski.

Gebelik ve emzirme

Gebelik2.–3. trimesterde önerilmez (hayvanda böbrek gelişimi etkilenir); gebelikte kullanımdan kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L04AC08

Kanakinumab

Anti-IL-1β monoklonal antikoru

IL-1β'ya bağlanarak onu etkisiz kılan uzun etkili monoklonal antikor; kolşisine dirençli FMF, CAPS ve Still hastalığında kullanılır. Yarı ömrü yaklaşık 26 gündür.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan ve doku sıvısı › Hücre dışı sıvı › Serbest IL-1β

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kaspaz-1 aktiveederhedef hücreyebağlanırsinyal başlatırİnflamazom (pirin, NLRP3)hücre içi tehlike algılayıcı kompleksMakrofaj içi · inflamazomIL-1βkaspaz-1 ile aktifleşen iltihap sitokiniDoku sıvısı · kanIL-1 reseptörühedef hücre yüzeyindeHedef hücre yüzeyiAteş · inflamasyon · SAA artışıFMF atağı, CRP ve SAA yükselmesiKan · ateş merkeziKanakinumab:serbest IL-1β'yıdışarıda bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-1β reseptöre ulaşamaz → ateş, CRP ve SAA düşer, atak gerilir.Yarı ömrü uzundur (yaklaşık 3–4 hafta); enfeksiyon riskini artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Kanda ve hücre dışında. Deri altına verilir, kanla dolaşır; hücreye girmez, salgılanmış serbest IL-1β'ya dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Humanize monoklonal antikor: serbest IL-1β'ya yüksek ilgiyle bağlanır, IL-1 reseptörüyle birleşmesini engeller. IL-1α ve IL-1Ra'yı etkilemez.
Ne olur?IL-1β reseptörüne ulaşamaz → inflamazom kaynaklı ateş, CRP ve SAA yükselmesi söner → FMF, CAPS gibi otoinflamatuvar atakta atak ve AA amiloidoz riski azalır.

Klinik

EndikasyonKolşisine dirençli ya da tolere edilemeyen FMF, kriyopirin ilişkili periyodik sendromlar (CAPS), TRAPS, HIDS/MKD, Still hastalığı, gut atağı (seçilmiş hastada).
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, ciddi enfeksiyon (tüberküloz dahil), nötropeni, enjeksiyon yeri reaksiyonu, baş dönmesi, ALT artışı; nadiren makrofaj aktivasyon sendromu.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon; kanakinumaba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTNF blokerleri ve anakinra ile birlikte kullanılmaz (ciddi enfeksiyon). Canlı aşılar verilmez. CYP substratlarında (varfarin, siklosporin) düzey değişebilir, izlenir.
DikkatYarı ömrü uzun olduğu için ciddi enfeksiyonda ilaç geri alınamaz. Başlamadan önce latent tüberküloz taraması; aşılar önceden güncellenir. Gebelik ve emzirmede veri sınırlıdır, yalnız gerekliyse.

Erişkin dozu

FMF (erişkin): 150 mg SC 4 haftada bir; yanıt yetersizse 300 mg'a çıkılabilir. CAPS: 150 mg (> 40 kg) 8 haftada bir. Still hastalığı: 4 mg/kg (en çok 300 mg) 4 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta yetersizlikte).
eGFR 15–29Ayrı doz önerisi yok; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı (çalışılmamış).
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; uzaklaşması beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; yaşlıda veri sınırlı. Ciddi enfeksiyon ve nötropeni riski; aktif enfeksiyonda başlanmaz, TB taraması yapılır. Canlı aşı yapılmaz; başlamadan aşılar tamamlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır. Plasentadan geçer; son trimesterde maruz kalan bebekte canlı aşılar ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi veri sınırlı; karar yarar-riske göre verilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
İlariscanakinumab150 mg/ml enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09CA06

Kandesartan

Anjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)

AT1 reseptörünü seçici kapatan ARB; ön ilaç olarak verilir (kandesartan sileksetil). Hipertansiyon, proteinürik KBH ve kalp yetmezliğinde günde tek doz kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar, böbrek, böbreküstü bezi › Düz kas, tübül ve adrenal korteks hücresi › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içisinyali başlatırkasılma vealdosteronsalgısıAnjiyotensin IIrenin-anjiyotensin zincirinin son ürünüKan · plazmaAT1 reseptörüdamar düz kası, böbrek tübülü ve adrenalkorteksteki reseptörHücre zarı · AT1 reseptörüHücre içi sinyalGq proteini yoluyla kalsiyum artışıHücre içi · Gq-kalsiyumVazokonstriksiyon · tuz tutulumuefferent arteriyol daralır,intraglomerüler basınç ↑Düz kas ve adrenal hücreKandesartan: AT1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II bağlanamaz → damarlar genişler, aldosteron azalır,efferent arteriyol gevşer → kan basıncı, intraglomerüler basınç ve proteinüriazalır. ARB ile ACE inhibitörü birlikte verilmez: ek yarar yok, hiperkalemi ve AKIartar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kasının, böbrek tübülünün ve adrenal korteksin hücre zarında. Ön ilaç bağırsak duvarında kandesartana dönüşür; kandan reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Zardaki AT1 reseptörüne anjiyotensin II ile yarışarak bağlanır ve yavaş ayrılır; reseptörü uyarmaz. AT2 reseptörüne bağlanmaz, bradikinini etkilemez.
Ne olur?Gq–Ca²⁺ zinciri susar → damar gevşer, aldosteron azalır, efferent arteriyol genişler → kan basıncı, glomerül içi basınç ve proteinüri düşer; K⁺ ve kreatinin hafif artabilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, proteinürik KBH, kalp yetmezliği (EF azalmış; ACE inhibitörünü tolere edemeyenlerde ya da ek olarak).
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin artışı, hipotansiyon, baş dönmesi; ACE inhibitörüne göre öksürük ve anjiyoödem çok daha az; nadiren karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonGebeliğin 2. ve 3. trimesteri; ağır karaciğer yetmezliği ve/ya da kolestaz; aliskirenle birlikte (diyabette ya da eGFR < 60'ta).
EtkileşimlerK⁺ tutucu diüretikler, K⁺ takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus, heparin (hiperkalemi); NSAİİ + diüretikle AKI; lityum düzeyi artar; ACE inhibitörüyle ikili RAS blokajı yapılmaz.
DikkatGebelikte 2. ve 3. trimesterde fetotoksiktir (oligohidramniyos, fetal böbrek yetmezliği); kadınlarda kontrasepsiyon. Emzirmede veri yetersizdir, tercih edilmez. Hastalık günlerinde (kusma, ishal, ateş) geçici kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 8 mg/gün ile başlanır, 16-32 mg/gün tek doz. Kalp yetmezliği: 4 mg ile başlanır, hedef 32 mg/gün. Başlangıçtan 1-2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölçülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–294 mg ile başlanır (hipertansiyon); K⁺ ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)4 mg ile başlanır; veri sınırlıdır, K⁺ yakın izlenir.
Hemodiyaliz4 mg ile başlanır; seanstan sonra ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; 4 mg ile dikkatle başlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik GFR düşüşü (kreatinin %30'a dek artış kabul), hiperkalemi; iki yanlı renal arter darlığında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A4 mg ile başlanır, yanıta göre artırılır.
Child-Pugh B4 mg ile başlanır, yanıta göre artırılır.
Child-Pugh CKontrendikedir (kolestazda da).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

4–8 mg ile başla, 2 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve AKI (dehidratasyon, diüretik, NSAİİ ile) riski vardır. Başlangıçtan ve her doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölç.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Proteinürili ya da albüminürili diyabette ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 KBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.
EmzirmeVeri yetersiz, tercih edilmez; enalapril ya da kaptopril seçilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Atacandkandesartan8 mg tablet; 16 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Cantab Plus

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC25

Kangrelor

IV P2Y12 antagonisti (geri dönüşümlü, çok kısa etkili)

Damar içinden verilen, dakikalar içinde etki eden ve bitince hızla geçen P2Y12 blokeri; PCI sırasında oral P2Y12 verilmemiş hastalarda kullanılır. Tuzak: kanama; oral ajana geçişte kesintisiz koruma gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombosit › Hücre zarı (P2Y12 reseptörü) › P2Y12 ADP reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP'yi azaltırfibrinojenlekümelenirADP salgısıaktive trombosit granülünden ADP salar;komşu trombositleri uyarırDamar duvarı · trombosit çevresiP2Y12 reseptörütrombosit zarında Gi proteinine bağlıreseptörTrombosit zarı · P2Y12cAMP düşer, GP IIb/IIIa açılırhücre içi sinyal; integrin fibrinojenebağlanır hale gelirTrombosit içiTrombosit agregasyonuplak yırtılması ve stent yerinde pıhtıbüyürDamar içi · trombosit kümesiKangrelor:P2Y12'yi damariçinde kapatır,hızla geçer⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: P2Y12 kapanır → ADP trombositi uyaramaz; agregasyon dakikalar içindedurur, kesilince 1 saatte geçer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, trombositin yüzeyinde. IV verilen ilaç hızla dolaşıma yayılır; yarı ömür 3–6 dakika.
Neye etki eder?Aktif ilaçtır; P2Y12 reseptörüne ADP bağlanma yerini geri dönüşümlü kapatır.
Ne olur?ADP trombositi uyaramaz → agregasyon dakikalar içinde durur; kesilince 1 saatte etki geçer; plazma enzimleriyle yıkıldığı için organ işlevinden bağımsızdır.

Klinik doğrulanıyor

EndikasyonPCI sırasında trombotik komplikasyonları önleme (oral P2Y12 inhibitörü almamış ya da alamayan erişkinde).
Yan etkilerKanama, dispne, kreatinin artışı, hipotansiyon, anafilaksi (nadir).
KontrendikasyonAktif kanama, geçirilmiş inme ya da GİA (AB ürün bilgisi), aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKlopidogrel ve prasugrel yüklemesi infüzyon bitince verilir (kangrelor aktif metabolitin bağlanmasını engeller); tikagrelor infüzyon sırasında verilebilir; heparin ve aspirinle kanama.
DikkatBolus 30 µg/kg, ardından 4 µg/kg/dk infüzyon en az 2 saat ya da PCI süresince. Oral P2Y12'ye geçiş sırası ve zamanlaması önemlidir. Etki bitince 1 saatte trombosit işlevi toparlanır.

Erişkin dozu

30 µg/kg IV bolus, ardından 4 µg/kg/dk infüzyon (en az 2 saat ya da PCI süresince).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; deneyim sınırlı.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (plazma enzimleriyle yıkılır). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama riski artar; kısa süreli (PCI süresince) kullanılır. Oral P2Y12'ye geçişte koruma boşluğu bırakılmaz; ≥ 75 yaşta özel doz ayarı yoktur.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antitrombosit kullanımında kanama artar; yarar-risk tartılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yalnız yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; akut kullanım sırasında emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kengrexalkangrelor tetrasodyum50 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01BC06

Kapesitabin

Florourasil ön ilacı (antimetabolit, pirimidin analoğu)

Oral alınan, tümörde 5-florourasile dönüşen antimetabolit; kolorektal, meme ve mide kanserinde kullanılır, böbrekten atıldığı için KrKl < 30'da kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör ve hızlı bölünen hücreler › Hücre içi (sitoplazma) › Pirimidin (timin) nükleotid yapımı › Timidilat sentaz (TS)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)timidilat sentazmetillerfosforillenirDNA'ya eklenirdUMPurasil nükleotidiSitoplazma · dUMP havuzudTMPtimidilat sentaz (TS) ile metillenirSitoplazma · TS enzimidTTPDNA'nın timin yapı taşıSitoplazma · nükleotid havuzuDNA sentezi ve hücre bölünmesihızlı bölünen hücreler çoğalırÇekirdek · DNA senteziKapesitabin →5-FU (tümörde):TS'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Timin yapılamaz → DNA sentezi durur, hızlı bölünen tümör vemukoza-kemik iliği hücreleri ölür.Aktivasyon: karaciğer karboksilesteraz → sitidin deaminaz → tümörde timidin fosforilaz.Yıkım: DPD (DPYD).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Tümör hücresinin içinde (sitoplazma). Ağızdan alınır, bağırsaktan emilir; karaciğerde ve tümörde basamaklı olarak 5-florourasile dönüşüp etki eder.
Neye etki eder?5-FU'nun metaboliti FdUMP, folatla birlikte timidilat sentaza bağlanıp enzimi kapatır; FUTP RNA'ya, FdUTP DNA'ya girer.
Ne olur?dTMP yapılamaz → DNA sentezi durur, hızlı bölünen tümör, mukoza ve kemik iliği hücreleri ölür. DPD eksikliğinde ağır toksisite görülür.

Klinik

EndikasyonKolorektal kanser (adjuvan ve metastatik), meme kanseri, mide ve özofagus kanseri, bazı pankreatobiliyer tümörler.
Yan etkilerEl-ayak sendromu, ishal, bulantı, mukozit, nötropeni, yorgunluk, hiperbilirubinemi; DPD eksikliğinde ağır, hayatı tehdit eden toksisite.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (KrKl < 30), bilinen tam DPD eksikliği, brivudin ve sorivudin kullanımı (en az 4 hafta ara).
EtkileşimlerVarfarin (INR belirgin artar, birlikte izlem ya da DOAK'a geçiş); fenitoin düzeyi artar; folinik asit toksisiteyi artırır; antiasitler hafif etkiler; brivudin ölümcül.
DikkatTedavi öncesi DPYD genotip ya da DPD aktivitesi bakılması önerilir. Teratojenik; gebelikte kullanılmaz. Ağır ishal, mukozit ya da el-ayak sendromunda ilaç ara verilir ve doz azaltılır.

Erişkin dozu

Tek ilaç: 1250 mg/m² günde iki kez, 14 gün oral, 7 gün ara (21 günlük kür). Oksaliplatinle (XELOX) 1000 mg/m² günde iki kez 14 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Tam doz; KrKl düzenli izlenir.
eGFR 30–59KrKl 30–50'de başlangıç dozu %75.
eGFR 15–29Kontrendike (KrKl < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz; veri yok.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ishal ve dehidratasyon prerenal AKI yapar, KrKl düşerse doz yeniden hesaplanır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yakın izlem.
Child-Pugh BBaşlangıç ayarı gerekmez; yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda toksisite (ishal, el-ayak sendromu, dehidratasyon, nötropeni) belirgin; başlangıç dozu KrKl ve genel duruma göre azaltılır. Varfarinle etkileşir (INR izle); DPD eksikliğinde ağır toksisite görülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: teratojenik; etkin kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan 2 hafta sonrasına dek emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Capetabinkapesitabin150 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Kapedakapesitabin150 mg film tablet; 500 mg film tablet
Xeltabincapecitabine150 mg 60 film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AX07

Kaplasizumab

Anti-vWF (A1 alanı) nanobody

Von Willebrand faktörünün A1 alanını bağlayan nanobody; trombositlerin vWF'ye yapışmasını engelleyerek immün TTP'de plazma değişimi ve immünsüpresyona eklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Ultra büyük vWF multimerleri › Hücre dışı (serbest) › vWF A1 alanı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)açığa çıkartrombositibağlarpıhtı oluştururUltra büyük vWFendotelden salınan yapışkan protein;ADAMTS13 normalde keserKan · plazmavWF A1 alanıtrombosit GPIb'sini yakalayan bölgeKan · vWF A1 alanıTrombosit yapışmasıhasarlı damarda ve yüksek kayma gücündeTrombosit zarı · GPIbMikrotrombüsTTP'de küçük damarlarda yaygın tıkanmaKüçük damar içiKaplasizumab:vWF A1 alanınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: vWF trombositi yakalayamaz → mikrotrombüs oluşmaz; ADAMTS13eksikliği sürse de organ hasarı önlenir, kanama riski artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda, plazmada. Damardan ya da deri altından verilen nanobody hücreye girmez; dolaşımdaki vWF'ye bağlanır.
Neye etki eder?vWF'nin A1 alanına bağlanır ve trombosit GPIb-IX-V reseptörüyle buluşmasını engeller.
Ne olur?ADAMTS13 eksik olsa da trombositler vWF'ye yapışamaz → mikrotrombüs oluşmaz, trombosit düşüşü ve organ hasarı kontrol edilir; kanama riski artar.

Klinik

EndikasyonEdinsel (immün) trombotik trombositopenik purpura: plazma değişimi ve immünsüpresyonla birlikte.
Yan etkilerKanama (burun, diş eti, enjeksiyon yeri), epistaksis, baş ağrısı, ateş, yorgunluk, ürtiker; nadiren ağır kanama.
KontrendikasyonKaplasizumaba aşırı duyarlılık, aktif ciddi kanama.
EtkileşimlerAntikoagülanlar ve antiplatelet ilaçlar (heparin, DMAH, K vitamini antagonistleri, aspirin) kanama riskini artırır.
DikkatCerrahi ya da invaziv girişimden önce en az 7 gün kesilir. Kanama riski izlenir; TTP tanısı ADAMTS13 ile doğrulanmalı, plazma değişimi mutlaka başlanmış olmalıdır.

Erişkin dozu

AB KÜB: ilk gün PEX'ten önce 10 mg IV bolus, PEX sonrası 10 mg SC; sonra PEX boyunca ve son PEX'ten sonra 30 gün boyunca günde 10 mg SC. ABD etiketi: aynı şema, doz 11 mg. ADAMTS13 aktivitesi düşük kalırsa tedavi (en çok 28 gün) uzatılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hafif-orta yetersizlikte güvenli.
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (nanobody; plazma değişimi ile uzaklaşabilir).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kanama riski nedeniyle dikkat.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama riski (epistaksis, diş eti, GİS) belirgindir; antikoagülan ve antiagreganla birlikte dikkat. Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Girişim öncesi en az 7 gün kesilir. Plazma değişimi ve immünsüpresyonla birlikte uygulanır.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Antitrombotikle birlikte kanama riski; ek kanama riskinde dikkatle.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; yalnız zorunluysa ve uzman kararıyla.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-zarar değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cablivicaplacizumab10 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA01

Kaptopril

ACE inhibitörü (sülfhidril gruplu)

Kısa etkili ACE inhibitörü; hipertansif acil ve skleroderma renal krizinde hızlı titre edilebildiği için tercih edilir. Tip 1 DM'de nefropati ilerlemesini yavaşlatan ilk kanıtlı ilaçtır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve damar endoteli › Endotel yüzeyi (akciğer, böbrek) › Hücre zarına bağlı enzim › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE dönüştürürAT1 ile tuztutar, damarıdaraltırAnjiyotensinojenkaraciğerde yapılan öncül proteinKan · karaciğer ürünüAnjiyotensin Ireninle oluşan etkisiz peptidKan · plazmaAnjiyotensin IIACE ile oluşan asıl etkin peptidEndotel zarı · ACEVazokonstriksiyon · aldosterondamar daralır, efferent arteriyoldaralır, tuz tutulurDüz kas · adrenal korteksKaptopril: ACEenzimini tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II yapılamaz → damar gevşer, aldosteron düşer, efferentarteriyol genişler; kan basıncı ve proteinüri azalır.ACE aynı zamanda bradikinini yıkar; inhibisyonla bradikinin artar (öksürük ve anjiyoödem buyoldan).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kanla temas eden endotel hücre yüzeyinde (özellikle akciğer ve böbrek damarları). Ağızdan alınır, kanla dolaşır ve hücre dışına bakan enzime bağlanır.
Neye etki eder?ACE enzimi: sülfhidril grubu aktif bölgedeki çinkoya bağlanır. Anjiyotensin I'in II'ye dönüşümü ve bradikinin yıkımı yavaşlar. Kendisi etkindir, ön ilaç değildir.
Ne olur?Anjiyotensin II azalır → efferent arteriyol genişler, aldosteron düşer → glomerül basıncı, kan basıncı ve proteinüri azalır. Bradikinin artar (öksürük, anjiyoödem).

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, hipertansif acil (hızlı titrasyon), skleroderma renal krizi, kalp yetmezliği, diyabetik nefropati (tip 1 DM, proteinüri), miyokard enfarktüsü sonrası.
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, hipotansiyon (ilk doz), kreatinin artışı, anjiyoödem, döküntü ve tat bozukluğu (sülfhidril grubuna bağlı), proteinüri, nötropeni (nadir).
KontrendikasyonACEi'ye bağlı anjiyoödem öyküsü; gebelik; sakubitril-valsartanla birlikte (36 saat ara); iki taraflı renal arter darlığı; diyabette aliskirenle birlikte.
EtkileşimlerPotasyum tutucu diüretikler ve potasyum takviyeleri; NSAİİ; lityum düzeyi artar; sakubitril; ARB ve aliskirenle birlikte hiperkalemi ve AKI artar; antasitler emilimi azaltır; yemek emilimi %30-40 azaltır (aç karnına).
DikkatGebelikte fetotoksiktir; fark edilince kesilir. İlk doz hipotansiyonu için hastaya ayrıca bildirilir. Hastalık günlerinde (kusma, ishal, ateş) geçici ara verilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 12,5-25 mg günde 2-3 kez; en çok 150 mg/gün. Hipertansif acilde 6,25-12,5 mg ile başlanıp 4-8 saatte bir artırılır (günde 300-450 mg'a kadar).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Doz azaltılır ya da aralık uzatılır (ör. 25 mg günde 1–2 kez); K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Aynı: düşük doz ya da uzun aralık; K ve kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Günde 6,25–12,5 mg; K ve kreatinin yakın izlenir.
HemodiyalizGünde 6,25–12,5 mg; HD günü seanstan sonra ver.
Periton diyalizie0 dozu: günde 6,25–12,5 mg (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi, AKI (hipovolemi, renal arter darlığı), proteinüri.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; dikkatle.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; dikkatle, düşük dozla.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; dikkatle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 6,25–12,5 mg ile başla, günde 2–3 doz. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi, öksürük ve böbrek işlevi izlenir; hipovolemide ve NSAİİ ile AKI riski artar. Günde 3 doz uyumu zorlaştırabilir.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum potasyumu 5,5 mmol/L üzerindeyken ACE inhibitörüne başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte potasyum izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve potasyum yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliğinde (EF ≤ %40) ACE inhibitörü başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüri varsa ACEi/ARB başlanır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi: kontrendike.
EmzirmeSüte az geçer; term bebekte ACEi içinde tercih edilenlerdendir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kaprilkaptopril25 mg tablet
Kaptorilkaptopril25 mg tablet; 50 mg tablet
Nobeprilkaptopril25 mg tablet; 100 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AF01

Karbamazepin

Antiepileptik (sodyum kanal blokeri)

Sodyum kanal blokeri antiepileptik; trigeminal nevraljinin ilk seçeneği, güçlü enzim indükleyici ve hiponatremi nedeni.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Nöron › Hücre zarı (voltaj kapılı kanal) › Na⁺ kanalı (inaktif durum)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uyarı gelinceaçılırkendiliğindenkapanırtoparlanmaNa⁺ kanalı: dinlenimaçılmaya hazırNöron zarı · Na⁺ kanalıAçıkdepolarizasyonda Na⁺ girerNöron zarı · Na⁺ kanalıİnaktifkapanmış, kısa süre açılamazNöron zarı · Na⁺ kanalıYeniden ateşlemeye hazırhızlı tekrarlayan ateşleme nöbet venevralji yaparNöron zarı · Na⁺ kanalıKarbamazepin:inaktif hâliuzatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aşırı ve tekrarlayan nöron ateşlemesi sınırlanır → nöbet vetrigeminal nevralji ağrısı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin nöronlarının zarında. Kandan beyne geçer; karaciğerde CYP3A4 ile aktif epoksit metaboliti oluşur. Karaciğer enzimlerini indükler (ilaç etkileşimi).
Neye etki eder?Voltaj bağımlı Na⁺ kanalının inaktif durumuna bağlanıp o durumu stabilize eder (kullanıma bağımlı blokaj).
Ne olur?Aşırı ve tekrarlayan nöron ateşlemesi sınırlanır → nöbet ve trigeminal nevralji ağrısı azalır. Hiponatremi (SIADH benzeri) yapabilir.

Klinik

EndikasyonFokal epilepsi, trigeminal nevralji, bipolar bozukluk.
Yan etkilerHiponatremi (ADH benzeri etki), baş dönmesi, diplopi, ataksi, lökopeni, nadiren agranülositoz-aplastik anemi, SJS/TEN, DRESS, hepatit; teratojen.
KontrendikasyonKemik iliği baskısı, AV blok, akut intermitan porfiri, MAO inhibitörü kullanımı.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicisi: takrolimus, siklosporin, oral kontraseptif, varfarin ve DOAK düzeyini düşürür; klaritromisin ve azoller karbamazepin düzeyini artırır.
DikkatHLA-B*15:02 taşıyıcılarında (Güneydoğu Asya kökenli) SJS/TEN riski yüksek; başlamadan test önerilir. Sodyum ve kan sayımı izlenir.

Erişkin dozu

200 mg günde iki kez başlanır, haftalık artırılır; olağan 800–1200 mg/gün. Trigeminal nevraljide 200–800 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sodyum izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sodyum izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dozun yaklaşık dörtte üçü; sodyum izlenir.
HemodiyalizEk doz gerekmez; düzeye göre.
Periton diyaliziEk doz gerekmez; düzeye göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi (SIADH), nadir interstisyel nefrit ve DRESS ile birlikte böbrek hasarı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük doz; düzey ve karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır; aktif ağır karaciğer hastalığında kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (100–200 mg), yavaş artır. Hiponatremi, ataksi, düşme, AV blok ve ilaç etkileşimi (CYP3A4 indüksiyonu: varfarin, DOAK) sık. Sodyum ve düzey izle.

  • TIME-to-STOP B21 Kronik epilepside karbamazepin ilk basamak değil; indüksiyon ve hiponatremi.

AGS Beers 2023 SIADH/hiponatremi riski nedeniyle dikkat; sodyum izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikNöral tüp defekti riski: mümkünse alternatif; mecbursa en düşük etkili doz, yüksek doz folat ve yenidoğanda K vitamini.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede dikkatle, bebekte sedasyon ve sarılık izlenir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Karazepinkarbamazepin200 mg tablet; 400 mg tablet
Karbalexkarbamazepin300 mg uzatılmış salimli tablet; 600 mg uzatılmış salimli tablet
Karbasifcarbamazepine200 mg 24 tablet
Karbepen Tabletkarbamazepin
Karberolcarbamazepine200 mg tablet
Kazepinkarbamazepin200 mg 160 tablet; 200 mg 24 tablet
Tegetolcarbamazepine100 mg/5 ml oral süspansiyon
Tegretolcarbamazepine200 mg tablet; 400 mg değiştirilmiş salimli tablet
Tegretol Crcarbamazepine200 mg bölünebilir tablet
Temporolkarbamazepin200 mg 24 tablet; 200 mg tablet

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Karbapenemler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · karbapenem (geniş spektrumlu beta-laktam)

Geniş spektrumlu beta-laktamlar; ESBL ve dirençli gram-negatif enfeksiyonların güvenilir seçeneği. Böbrek tuzağı: GFR'ye göre doz ayarı, ayarsız dozda nöbet; valproatla birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) sentezi › Penisilin bağlayan proteinler (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime ulaşırköprü kurar,duvarı örerhücreyi korurPeptidoglikan öncülleriduvarın yapı taşları zar boyunca duvarbölgesine taşınırBakteri zarı · periplazmaTranspeptidaz (PBP)peptidoglikan zincirlerini köprüleyenenzimBakteri hücre duvarı · PBPÇapraz bağlı duvarsağlam peptidoglikan ağı oluşurBakteri hücre duvarıOzmotik olarak sağlam bakteriduvar hücreyi şişme ve patlamaya karşıkorurBakteri hücresiKarbapenem:PBP'yi bağlayıpduvarköprüleriniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PBP kapanır → duvar çapraz bağlanamaz, zayıf kalır; bakteri ozmotikbasınçla parçalanır.Karbapenemaz yapan bakteri (KPC, NDM, OXA-48) ilacı yıkar; yeni inhibitör kombinasyonlarıgerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre zarı ile duvarı arasında (periplazma). Suda çözünen ilaç gram-negatiflerde dış zardan porinle geçerek PBP'lere ulaşır.
Neye etki eder?PBP'lere (özellikle PBP2) bağlanıp transpeptidazı kapatır; ESBL ve AmpC beta-laktamazlarına dayanıklıdır, karbapenemaz yapanlara (KPC, NDM, OXA-48) karşı etkisizdir.
Ne olur?Hücre duvarı çapraz bağlanamaz, zayıflar → ozmotik basınçla bakteri parçalanır (bakterisidal, zamana bağlı). Spektrum: gram-negatif, gram-pozitif ve anaerop.

Klinik

EndikasyonESBL üreten Enterobacterales ve dirençli gram-negatif enfeksiyonlar, nozokomiyal pnömoni, komplike idrar yolu ve karın içi enfeksiyonlar, nötropenik ateş, polimikrobiyal ağır sepsis, menenjit (meropenem).
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, flebit; nöbet (en çok imipenemde, böbrek yetmezliğinde doz ayarlanmazsa), C. difficile kolit, karaciğer enzimi yüksekliği, nadiren AİN; penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür.
KontrendikasyonKarbapenem ya da beta-laktama ağır aşırı duyarlılık (anafilaksi); valproat kullanan hasta (nöbet nüksü).
EtkileşimlerValproik asit düzeyini belirgin düşürür (nöbet nüksü); etki haftalarca sürebilir, antikonvülzan değişimi gerekir. Probenesid düzeyi artırır. İmipenemle gansiklovir birlikte nöbet riskini artırır. CYP etkileşimi yapmaz.
DikkatValproat kullanan hastaya verilmez. Böbrek yetmezliğinde doz ayarlanmazsa nöbet riski artar (en çok imipenemde). Karbapenemaz üreten bakteriye (KPC, NDM, OXA-48) etkisizdir. Gebelikte veri sınırlıdır; yarar riski aşıyorsa kullanılır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Meropenem: 1 g IV 8 saatte bir (menenjitte 2 g 8 saatte bir; hafif enfeksiyonda 500 mg 8 saatte bir). İmipenem-silastatin: 500 mg IV 6 saatte bir. Ertapenem: 1 g IV günde bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Meropenem eGFR 26–50'de olağan doz 12 saatte bir.
eGFR 15–29Meropenem eGFR 10–25'te yarı doz 12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Meropenem yarı doz 24 saatte bir.
HemodiyalizMeropenem yarı doz 24 saatte bir; HD günü seans sonrası verilir.
Periton diyaliziMeropenem 500 mg 24 saatte bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; nörotoksisite (nöbet) birikimle.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimi izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; karaciğer enzimi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Doz CrCl'ye göre ayarlanır; ayarsız dozda nöbet riski artar (imipenem en yüksek). Valproat ile birlikte kullanılmaz (düzeyi düşürür). C. difficile ve ensefalopati izlenir; kullanım süresi kısa tutulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; insan verisi sınırlı, tercih alternatifi yoksa.
EmzirmeSüte az geçer; emzirme genelde uygundur; bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Meropenem

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): İmipenem-silastatin, Ertapenem, Doripenem, Meropenem-vaborbaktam, İmipenem-relebaktam

↑ DizinATC L01XA02

Karboplatin

Platin türevi alkilleyici benzeri sitostatik

DNA'da guaninlere çapraz bağ yapan platin türevi; sisplatinden çok daha az nefrotoksik ama miyelosupresiftir, doz böbrek fonksiyonuna göre Calvert formülüyle hesaplanır.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör ve hızlı bölünen hücreler › Hücre çekirdeği › DNA çift sarmalı › Guanin bazı (N7)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)şablon olarakokunurS-fazıtamamlanırDNA çift sarmalıguanin bazları N7 konumunda açıktaÇekirdek · DNAReplikasyon ve transkripsiyonpolimeraz şablonu okurÇekirdek · DNA polimerazHücre bölünmesiDNA bütünse hücre çoğalırÇekirdek · hücre döngüsüKarboplatin:guaninlereplatin çaprazbağı yapar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA çapraz bağlanır → replikasyon durur, onarılamazsa hücre ölür;hızlı bölünen tümör, kemik iliği ve mukoza etkilenir.Sisplatine göre proksimal tübül birikimi çok azdır; asıl sınırlayıcı etki trombositopeni venötropenidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Çekirdek
Nerede?Hücre çekirdeğinde. Damardan verilir, kanda dolaşır; hücreye girince suyla tepkimeye girip aktifleşir ve çekirdekteki DNA'ya ulaşır.
Neye etki eder?DNA'daki guanin N7 atomuna kovalent bağlanır; zincir içi ve zincirler arası platin çapraz bağları yapar (alkilleyici benzeri).
Ne olur?Replikasyon ve transkripsiyon durur → onarılamazsa apoptoz; tümör, kemik iliği (trombosit, nötrofil) ve mukoza etkilenir. Doz GFR'ye göre ayarlanır.

Klinik

EndikasyonOver, akciğer (küçük hücreli ve küçük hücreli dışı), baş-boyun, mesane ve germ hücreli tümörlerde; sisplatin kullanılamayan hastalarda.
Yan etkilerTrombositopeni, nötropeni, anemi, bulantı-kusma, hipersensitivite (çoklu kür sonrası), elektrolit kaybı (hafif), nöropati, ototoksisite (daha az).
KontrendikasyonAğır kemik iliği baskısı, kanama, platin ya da mannitole aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAminoglikozid, loop diüretik ve diğer nefrotoksik ve ototoksik ilaçlar; fenitoin düzeyini düşürebilir; miyelosupresif ilaçlar ve radyoterapi toksisiteyi artırır.
DikkatFormülde kreatinin klirensi (Cockcroft-Gault) ya da ölçülmüş GFR kullanılması önerilir; CKD-EPI değeri mutlak (mL/dk) olarak doğrudan yerine konursa doz farklı çıkabilir. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Calvert formülü: doz (mg) = hedef AUC × (GFR + 25); tek ilaçta hedef AUC 4-6, kombinasyonda 5-6 (3-4 haftada bir IV). GFR için üst sınır 125 mL/dk alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Calvert formülüyle; GFR üst sınırı 125 mL/dk.
eGFR 30–59Doz GFR'ye göre otomatik düşer (Calvert).
eGFR 15–29Calvert ile hesaplanan düşük doz; trombosit baskılanması riski artar.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Calvert ile; miyelosupresyon riski yüksek, onkoloji-nefroloji ortak karar.
HemodiyalizSeanstan hemen sonra verilir; doz Calvert ile (GFR çok düşük) hesaplanır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; doz Calvert ile hesaplanır, onkoloji ve nefroloji ortak karar verir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSisplatinden çok daha az nefrotoksik; hipomagnezemi, hipokalemi, hiponatremi görülebilir; yüksek dozda AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz Calvert formülüyle (hedef AUC × (GFR + 25)) hesaplanır; kreatinin kas kaybında GFR'yi fazla gösterip aşırı doza yol açabilir (GFR üst sınırı 125 mL/dk). Trombositopeni, bulantı ve nörotoksisite izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (teratojenik); 2.–3. trimesterde zorunluysa onkoloji kararıyla, fetal büyüme izlenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi boyunca emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Carbodexkarboplatin50 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti; 150 mg/15 ml IV infüzyonluk çözelti; 450 mg/45 ml IV infüzyonluk çözelti; 600 mg/60 ml IV infüzyonluk çözelti
Carboplankarboplatin150 mg/15 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 450 mg/45 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Carboplatin Dblcarboplatin450 mg/45 ml
Carboplatin Dbl Enj. Sol.carboplatin50 mg/5 ml flakon; 150 mg/15 ml flakon
Carboplatin Ebewekarboplatin15 ml 150 mg flakon; 50 mg/5 ml IV infüzyon icin konsantre çözelti iceren flakon; 150 mg/15 ml IV infüzyon icin konsantre çözelti iceren flakon
Carboplatin Tevacarboplatin150 mg/15 ml IV inf, icin konsantre coz, iceren flakon; 450 mg/45 ml IV inf, icin konsantre coz, iceren flakon
Carboplatin-kocakkarboplatin50 mg/5 ml IV infuzyon icin solusyon iceren flakon; 150 mg/15 ml IV infuzyon icin solusyon iceren flakon; 450 mg/45 ml IV infuzyon icin solusyon iceren flakon; 600 mg/60 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 1000 mg/100 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon
Carmenkarboplatin50 mg/5 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren flakon; 150 mg/15 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren flakon; 450 mg/45 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Carplatukarboplatin50 mg/5 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon; 150 mg/15 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon; 450 mg/45 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05CB03

Karbosistein

Mukolitik (mukoregülatör)

Mukus yapısını düzenleyen ve balgam kıvamını azaltan oral mukolitik; kronik bronşit ve KOAH'ta balgam atımını kolaylaştırır. Aktif peptik ülserde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu mukus tabakası ve salgı hücreleri › Hücre dışı (mukus) ve salgı hücresi › Sialiltransferaz ve mukus glikoproteinleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kıvamlanırsiliya taşıratılamazsabirikirMukus salgısıgoblet hücreleri ve bezler mukusglikoproteini yaparGoblet hücresi · bezKıvamlı mukusglikoprotein dengesi bozulunca yapışkanolurHava yolu mukus tabakasıSiliya temizliğimukus siliyalarla yukarı taşınırSiliyalı epitel yüzeyiBalgam birikimikıvamlı mukus atılamaz, öksürük vetıkanmaBronş lümeniKarbosistein:mukus kıvamınıdüzenler,balgamı inceltir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mukus glikoproteinleri düzenlenir → balgam incelir, siliyalarlaatılımı kolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Bronş mukozasının salgı hücrelerinde ve hava yolu mukus tabakasında. Oral alınır, kanla akciğere geçer ve salgıya karışır.
Neye etki eder?Salgı hücresindeki sialiltransferaz enzimini etkileyerek mukus glikoproteinlerinin sialik/fukoz dengesini düzenler; kesin mekanizma tam bilinmiyor.
Ne olur?Mukus kıvamı ve yapışkanlığı azalır → siliyer temizlik kolaylaşır, balgam atılımı artar; KOAH'ta alevlenme sıklığı bir miktar düşebilir.

Klinik

EndikasyonBalgam birikimiyle giden akut ve kronik solunum yolu hastalıkları; KOAH'ta balgam atımı ve alevlenme azaltma.
Yan etkilerMide yanması, bulantı, karın ağrısı, ishal; döküntü, anjiyoödem; nadiren gastrointestinal kanama; aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonAktif peptik ülser, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerÖksürük kesicilerle birlikte balgam birikebilir; belirgin ilaç etkileşimi yoktur.
DikkatPeptik ülser öyküsünde dikkat; mide mukozasını etkileyebilir. Akut atakta kullanılmaz. Öksürük kesicilerle birlikte verilmez.

Erişkin dozu

Erişkin: 750 mg günde 3 kez oral; yanıt alınınca 1500 mg/gün (günde 2–3 doza bölünerek) devam edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa düşük doz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 750 mg günde 3 kez ile başla. Mide yakınması ve peptik ülser öyküsü sorgulanır. Öksürüğü zayıf hastada balgam atılımı ve aspirasyon riski izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; 1. trimesterde kullanılmaz, sonrasında yarar varsa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mucosiskarbosistein50 mg/ml şurup; 100 mg/5 ml pediyatrik şurup
Mukobronkarbosistein250 mg/5 ml surup
Mukolizcarbocisteine250 mg kapsul; 375 mg 45 kapsul
Mukotikkarbosistein100 mg/5 ml pediatrik şurup; 250 mg tablet
Mukotik Fortcarbocisteine375 mg tablet
Mukotik Surupkarbosistein

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AA05

Karglumik asit

Üre döngüsü aktivatörü (N-asetilglutamat analoğu)

N-asetilglutamat (NAG) yerine CPS1 enzimini uyaran ilaç; NAGS eksikliğinde ve bazı organik asidemilerde hiperamonemiyi düşürür. Doz kiloya göre hesaplanır; plazma amonyağı izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit mitokondrisi › Mitokondri matriksi › CPS1 enzimi (NAG bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NAGS ilebirleşirCPS1'e bağlanır+amonyağı üreyeçevirirGlutamat ve asetil-KoANAGS enzimi bunlardan NAG yapar; NAGSeksikliğinde yapılamazHepatosit · mitokondriNAGCPS1 enziminin zorunlu aktivatörüHepatosit · mitokondriCPS1 enzimiamonyak ve bikarbonattan karbamoilfosfat yaparMitokondri · CPS1Üre döngüsüamonyak üreye çevrilir ve idrarla atılırHepatosit · sitoplazmaKarglumik asit:eksik NAG yerineCPS1'i uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: NAG yokken CPS1 çalışmaz; ilaç NAG'ın yerini tutar → amonyak üreyedöner ve kan amonyağı düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Karaciğerde hepatosit mitokondrisinin içinde. İlaç ağızdan alınıp emilir, hücre ve mitokondri zarını geçerek içeri girer.
Neye etki eder?Karbamoil fosfat sentetaz 1'in (CPS1) NAG bağlanma yerine NAG gibi bağlanıp enzimi aktive eder (aktivatör).
Ne olur?CPS1 çalışır → amonyak karbamoil fosfata, sonra üreye çevrilir ve idrarla atılır → plazma amonyağı düşer, hiperamonemik ensefalopati geriler.

Klinik

EndikasyonNAGS eksikliğine bağlı hiperamonemi; propiyonik ve metilmalonik asideminin akut hiperamonemisi (uzman metabolizma merkezi).
Yan etkilerTerleme, bulantı, kusma, ishal, döküntü, ateş; nadiren bradikardi ve transaminaz artışı.
KontrendikasyonKarglumik aside ya da yardımcı maddelerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBilinen klinik açıdan önemli ilaç etkileşimi yoktur; ilaç etkileşim çalışması sınırlıdır.
DikkatTedaviyi metabolizma uzmanı başlatır; plazma amonyağı, aminoasit ve protein kısıtlı diyet birlikte yürütülür. Tablet suda dağıtılıp verilir.

Erişkin dozu

NAGS eksikliği: 100 mg/kg/gün ile başla (en çok 250 mg/kg/gün), 2–4 doza böl; idame 10–100 mg/kg/gün. Organik asidemi: 100 mg/kg/gün (en çok 250), 2–4 doz.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Veri sınırlı; amonyağı izleyerek dikkatle kullan.
eGFR 15–29Veri yetersiz; amonyak izlemiyle dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; amonyak izlemiyle dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; amonyak izlemiyle.
Periton diyaliziVeri yetersiz; amonyak izlemiyle.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; amonyak ve karaciğer enzimlerini izle.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle, amonyak izlemiyle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; uzman gözetiminde, yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Erişkin ve yaşlı hastada deneyim sınırlıdır (nadir metabolik hastalık). Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; böbrek ve karaciğer işlevine göre dikkatle kullan, plazma amonyağını izle.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gerekli olduğunda yarar-zarar değerlendirilerek kullanılır (tedavi kesilirse hiperamonemi anne ve fetüs için tehlikeli).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Carbaglukarglumik asit200 mg dağılabilir tablet
Glumacidkarglumik asit200 mg dağılabilir tablet
Kargocedkarglumik asit200 mg dağılabilir tablet
Perlugakarglumik asit200 mg dağılabilir tablet
Ucedanekarglumik asit200 mg dağılabilir tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AX15

Kariprazin

Atipik antipsikotik (D3 tercihli D3/D2 parsiyel agonisti)

D3 reseptörüne tercihli, D2 ve 5-HT1A'da parsiyel agonist atipik antipsikotik; şizofreni ve (bazı ülkelerde) bipolar bozuklukta. Aktif metabolitleri günlerce kalır: doz değişikliğinin etkisi haftalar içinde görülür.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik dopaminerjik sinaps › Postsinaptik nöron zarı › D3 ve D2 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörlerebağlanırnöronu aşırıuyarırDopamin salımımezolimbik yolda sinir ucundan sinapsaralığına dopamin çıkarMezolimbik sinapsD3 ve D2 reseptörleripostsinaptik nöron zarında, G proteininebağlı dopamin reseptörleriPostsinaptik nöron · D3/D2Mezolimbik nöron yanıtıaşırı dopamin uyarısı psikotikbelirtileri sürdürürPostsinaptik nöron içiKariprazin:D3/D2'yeparsiyel agonistbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Dopamin etkisi dengelenir: aşırı uyarı azalır → psikotik belirtilergerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal sinapslar. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP3A4 ile aktif metabolitlere (DCAR) yıkılır.
Neye etki eder?Postsinaptik D3 ve D2 reseptörlerine parsiyel agonist olarak bağlanır (D3 tercihli); 5-HT1A'yı kısmen uyarır, 5-HT2A'yı kapatır.
Ne olur?Dopamin fazlalığında uyarı azalır → hezeyan, varsanı gerilir; D3 etkisi nedeniyle negatif belirtilerde yararı olabilir. Akatizi ve EPS görülebilir.

Klinik

EndikasyonErişkinde şizofreni; negatif belirtileri baskın hastada tercih edilebilir.
Yan etkilerAkatizi, EPS, uykusuzluk, bulantı, baş ağrısı, sedasyon, kilo alımı, metabolik değişiklikler, nadiren ortostatik hipotansiyon; demanslı yaşlıda ölüm riski; tardif diskinezi, nöroleptik malign sendrom.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; güçlü CYP3A4 indükleyicileriyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır; indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin) etkiyi azaltır; antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatUzun yarı ömürlü metabolitleri nedeniyle yan etkiler ilaç kesildikten sonra da haftalarca sürebilir.

Erişkin dozu

1,5 mg/gün ile başlanır, 1,5–6 mg/gün arasında tek doz; en çok 6 mg. Güçlü CYP3A4 inhibitörüyle birlikte doz yarıya indirilir; indükleyicilerle kullanılmaz. Doz değişikliğinin etkisi haftalarda ortaya çıkar.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl ≥ 30).
eGFR 15–29CrCl < 30: önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; veri yok.
HemodiyalizÖnerilmez; veri yok.
Periton diyaliziÖnerilmez; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 1,5 mg/gün; etkisi geç ortaya çıkar, dozu 1–2 haftadan kısa sürede artırma. Akatizi, düşme, ortostatik hipotansiyon izlenir. Yaşlıda veri sınırlı; demansta ölüm riski artar, davranış belirtilerinde kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtisinde önce ilaç dışı yaklaşım; ilaç yalnız ağır belirtide ve en kısa süre.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Hipnotik olarak kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve ortostatik hipotansiyonla düşmeyi artırır.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta motor belirtileri kötüleştirir; ketiapin ya da klozapin seçilir.

AGS Beers 2023 demansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır. 3. trimesterde antipsikotiklere maruz kalan yenidoğanda EPS ve çekilme belirtileri olabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kaprazdikariprazin1,5 mg sert kapsül; 3 mg sert kapsül; 4,5 mg sert kapsül; 6 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C07AG02

Karvedilol

Beta-bloker (non-selektif beta + alfa-1 blokajı)

Beta-1, beta-2 ve alfa-1 reseptörlerini bloke eden vazodilatör beta-bloker; kalp yetersizliği, hipertansiyon ve sirozda portal hipertansiyonda kullanılır. Diyalizle uzaklaştırılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp-damar sistemi › Kalp kası, damar düz kası › Hücre zarı (dış yüz) › β1, β2 ve α1 adrenerjik reseptörler

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörlerebağlanırkalp ve damarıuyarıryükü artırırNoradrenalin salınımısempatik sinir ucundan çıkarSempatik sinir ucuβ1, β2 ve α1 reseptörleriβ1 kalpte, α1 damarda, β2 bronştaKalp ve damar hücre zarıNabız, kasılma, damar tonusu ↑kalp işi ve periferik direnç artarKalp kası ve damar düz kasıKan basıncı ve miyokard yükü ↑kalp yetersizliğinde zararlı sürekliuyarıDolaşım · kalpKarvedilol:β1/β2 ve α1reseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalp hızı, kasılma ve damar direnci azalır → kan basıncı ve miyokardyükü düşer; kalp yetersizliğinde uzun vadede sağkalım uzar, sirozda portal basınçdüşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kalp kası hücresinde ve damar düz kasında, zar yüzeyindeki reseptörlerde. Ağızdan emilir, karaciğerde yoğun metabolize edilir; diyalizle atılmaz.
Neye etki eder?Zardaki β1, β2 ve α1 adrenerjik reseptörleri bloke eder (non-selektif β + α1 antagonisti); noradrenalin bağlanamaz.
Ne olur?Kalp hızı, kasılma ve damar direnci azalır → kan basıncı ve miyokard yükü düşer; kalp yetersizliğinde sağkalım uzar, sirozda portal basınç düşer.

Klinik

EndikasyonKalp yetersizliği (azalmış EF), hipertansiyon, koroner hastalık sonrası; sirozda varis kanaması profilaksisi (klinik pratikte).
Yan etkilerBradikardi, hipotansiyon (özellikle ilk doz ve doz artışında), baş dönmesi, yorgunluk, bronkospazm, periferik ödem, hiperglisemi ve hipoglisemi belirtilerini maskeleme.
KontrendikasyonBronşiyal astım ve ağır KOAH, 2. ve 3. derece AV blok, hasta sinüs sendromu, ağır bradikardi, kardiyojenik şok ya da IV inotrop gerektiren akut kalp yetersizliği, klinik olarak belirgin karaciğer yetersizliği.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazem (bradikardi, AV blok), digoksin, klonidin; insülin ve oral antidiyabetikler; siklosporin düzeyini artırır; fluoksetin ve paroksetin (CYP2D6) karvedilol düzeyini artırır; rifampisin düzeyini düşürür.
DikkatAni kesilmez (rebound taşikardi, angina). Diyaliz hastasında seans sırasında hipotansiyon sık ise doz seans sonrası ve akşama kaydırılabilir; atenololün aksine diyalizle uzaklaşmaz. Gebelikte kullanımdan kaçınılır (fetal bradikardi); labetalol ve metildopa tercih edilir.

Erişkin dozu

Kalp yetersizliği: 3,125 mg günde 2 kez ile başlanıp 2 haftada bir iki katına çıkarılır; hedef 25 mg günde 2 kez (> 85 kg'da 50 mg günde 2 kez). Hipertansiyon: 12,5 mg/gün, sonra 25–50 mg/gün. Sirozda portal hipertansiyon: 6,25 mg/gün, sonra 12,5 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; intradiyalitik hipotansiyonda doz seans sonrası verilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipotansiyonla böbrek perfüzyonu azalabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır, yavaş artırılır.
Child-Pugh BSirozda portal HT için 6,25–12,5 mg/gün; ortalama arter basıncı izlenir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 3,125 mg günde 2 kez ile başlanır, 2 haftada bir artırılır. Ortostatik hipotansiyon, bradikardi, baş dönmesi ve düşme görülebilir. Kalp yetersizliği ve sirozda portal hipertansiyonda yararlıdır.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil/diltiazemle birlikte kalp bloğu riski.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskeler.
  • TIME-to-STOP A20sınıf üyesi olarak Astım öyküsünde nonselektif beta bloker kullanılmaz.
  • TIME-to-START A6sınıf üyesi olarak Sistolik KY ya da iskemik kalp hastalığında beta bloker başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYarar riski aşıyorsa kullanılır; fetal bradikardi, büyüme geriliği, neonatal hipoglisemi riski. Hipertansiyonda labetalol tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; veri sınırlı; bebekte bradikardi ve hipoglisemi izlenir, propranolol/metoprolol tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arleckarvedilol3,125 mg tablet; 6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet; 25 mg tablet
Calbicorkarvedilol3,125 mg tablet
Carvexalkarvedilol6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet; 25 mg tablet
Coroniscarvedilol6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet; 25 mg tablet
Delotrancarvedilol · karvedilol3,125 mg tablet; 6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet; 25 mg tablet
Dilatrendkarvedilol3,125 mg tablet; 6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet; 25 mg tablet
Kinetrakarvedilol6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet; 25 mg tablet
Velzapinkarvedilol6,25 mg tablet; 12,5 mg tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AX04

Kaspofungin

Ekinokandin antifungal

Candida (kandidemi, invaziv kandidiyaz) ve Aspergillus'a karşı kullanılan IV ekinokandin; mantar hücre duvarını bozar. Kriptokok, Fusarium ve Mukorale etkisizdir; idrarda yeterli düzey vermez.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Hücre duvarı › Hücre zarı dışı yüzey › Beta-(1,3)-D-glukan sentaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincire eklenirağ oluştururhücreyi korurUDP-glukozduvar polisakkaritinin yapı taşı, hücreiçindeMantar sitoplazmasıGlukan sentaz (zar)beta-1,3-glukan zincirini hücre dışınauzatırMantar hücre zarı · enzimBeta-glukan ağımantar duvarına sertlik verirMantar hücre duvarıSağlam mantar duvarıozmotik basınca dayanır, hücre büyürMantar hücre duvarıKaspofungin:glukan sentazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Beta-glukan yapılamaz, duvar bozulur → Candida ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin zarı ve duvarı arasında. IV verilir, kanla dokulara dağılır; büyük molekül olduğundan hücreye girmez, zardaki enzime dışarıdan etki eder.
Neye etki eder?Hücre zarında bulunan beta-(1,3)-D-glukan sentaz enzimini kapatır (kendi hedefi insan hücresinde yoktur).
Ne olur?Duvarın ana yapı taşı beta-glukan yapılamaz → duvar zayıflar → Candida lizise uğrar (fungisidal); Aspergillus'ta büyüme uçları bozulur (fungistatik).

Klinik

EndikasyonKandidemi ve invaziv kandidiyaz, özofageal kandidiyaz, diğer tedavilere yanıtsız ya da tolere edilemeyen invaziv aspergilloz, nötropenik ateşte ampirik antifungal tedavi.
Yan etkilerAteş, flebit, infüzyon yeri reaksiyonu, histamin benzeri reaksiyon, transaminaz yükselmesi, hipokalemi, baş ağrısı, nadiren anafilaksi.
KontrendikasyonKaspofungine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSiklosporin kaspofungin düzeyini artırır, transaminaz yükselir; kaspofungin takrolimus düzeyini düşürür; rifampisin, efavirenz, nevirapin, fenitoin, karbamazepin, deksametazon kaspofungin düzeyini düşürür (doz 70 mg/gün düşünülür).
Dikkatİdrar yolu enfeksiyonunda yetersiz düzey nedeniyle kullanılmaz. Kandidemide kan kültürü negatifleşene ve semptomlar düzelene kadar sürdürülür; en az 14 gün.

Erişkin dozu

IV 1. gün 70 mg yükleme, sonra 50 mg/gün (60 dakikada infüzyon). Vücut ağırlığı > 80 kg ise 70 mg/gün düşünülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrarda etkin düzey vermez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BYükleme 70 mg, idame 35 mg/gün.
Child-Pugh CDeneyim sınırlı; yarar riskten büyükse dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; böbrek ayarı da gerekmez. Yaşlıda karaciğer testleri ve potasyum izlenir. Siklosporin, takrolimus ve enzim indükleyicileriyle etkileşimlere dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanlarda fetal toksisite görüldü; insan verisi yetersiz. Yalnız yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); yarar-risk değerlendirilir, tercihen kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Afundas-lkaspofungin50 mg IV infuzyonluk liyofilize toz içeren flakon; 70 mg IV infuzyonluk liyofilize toz içeren flakon
Cancaskaspofungin asetat50 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 70 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Capifungkaspofungin asetat50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 70 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Casfucidekaspofungin asetat50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 70 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Casfuginkaspofungin asetat50 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 70 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Caspaiskaspofungin asetat50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 70 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Caspobiemkaspofungin asetat50 mg IV infüzyon için liyofilize toz; 70 mg IV infüzyon için liyofilize toz
Caspopolkaspofungin asetat50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 70 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Claxomkaspofungin asetat50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre; 70 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre
Emfudaskaspofungin asetat50 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz; 70 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Funsocolkaspofungin asetat50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 70 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N01AX03

Ketamin

NMDA reseptör antagonisti (disosiyatif anestezik)

NMDA reseptörünü bloke eden anestezik ve analjezik; hemodinamiyi korur, subanestezik dozda nöropatik ağrıda kullanılır. Kronik kötüye kullanımda ketamin üropatisi (sistit, hidronefroz) yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin ve omurilik nöronu › Postsinaptik zar › NMDA reseptör kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarıralgıyı oluştururGlutamat salınımıuyarıcı nörotransmitter sinapsa boşalırPresinaptik uç · sinapsNMDA reseptör kanalıMg²⁺ bloğu kalkınca açılır, Ca²⁺ ve Na⁺girerPostsinaptik zar · NMDA kanalıNöron depolarizasyonuağrı, duyu ve bilinç sinyallerininiletimiNöron içi · Ca²⁺ artışıAğrı algısı ve bilinçmerkezi sensitizasyon ve uyanıklıkTalamokortikal ağKetamin: NMDAkanalını tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: NMDA kanalı kapalı kalır → ağrı ve uyanıklık sinyali kesilir(disosiyatif anestezi, analjezi); solunum ve hava yolu refleksleri nispetenkorunur, tansiyon ve nabız artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyin ve omurilikteki glutamat sinapslarında, postsinaptik zarda. Damardan ya da kas içine verilir, yağda çözünür, kan-beyin bariyerini hızla geçer.
Neye etki eder?NMDA reseptör kanalının açık gözenek içine girerek (PCP bölgesi) kanalı tıkar; yarışmasız antagonisttir.
Ne olur?Ca²⁺ ve Na⁺ girişi kesilir → ağrı ve uyanıklık sinyali kalkar (disosiyatif anestezi, analjezi); sempatik uyarıyla tansiyon ve nabız artar.

Klinik

EndikasyonAnestezi indüksiyonu ve idamesi, hemodinamisi bozuk hastada anestezi, prosedürel sedasyon ve analjezi, düşük dozla nöropatik ve inatçı ağrı (ruhsat dışı), tedaviye dirençli depresyon (yurt dışında esketamin).
Yan etkilerHipertansiyon ve taşikardi, uyanma sırasında rüya benzeri algı bozukluğu ve halüsinasyon, bulantı, salya artışı, göz içi ve kafa içi basınçta artış; uzun süreli kullanımda ketamin üropatisi (sistit, mesane küçülmesi, hidronefroz) ve kolestatik karaciğer hasarı.
KontrendikasyonAğır hipertansiyon, eklampsi-preeklampsi, yakın zamanda inme, ağır koroner hastalık, kontrolsüz psikoz.
EtkileşimlerBenzodiazepin ve opioidlerle solunum baskılanması; teofilinle nöbet eşiği düşer; sempatomimetiklerle hipertansiyon; CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır.
DikkatTekrarlayan ya da kronik kullanımda alt idrar yolu ve üst üriner sistem hasarı (sterilize idrarda piyüri, hematüri, hidronefroz, böbrek yetersizliği) bildirilmiştir; nefroloji ve üroloji açısından sorgulanması gerekir. Gebelikte uterus tonusunu artırır, kullanımı sınırlıdır.

Erişkin dozu

Anestezi indüksiyonu 1–2 mg/kg IV (yavaş) ya da 4–8 mg/kg IM; subanestezik analjezi 0,1–0,3 mg/kg IV; doz hastaya ve işleme göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; etki uzayabilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle titre edilir; metabolitler birikir, etki uzayabilir.
HemodiyalizDoz ayarı tanımlı değil; titre edilir, veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiUzun süreli ya da kötüye kullanımda interstisyel sistit, mesane hasarı ve hidronefroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDoz azaltılır; etki uzayabilir.
Child-Pugh CDoz azaltılır; etki uzayabilir, veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz azaltılır. Deliryum, halüsinasyon, taşikardi ve hipertansiyon görülebilir. Subanestezik analjezide düşük doz ve monitörlü izlem; uzun süreli kullanımda idrar yolu belirtileri sorulur.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlı. Eklampsi/preeklampside kontrendike; yalnız gerekliyse kullanılır.
EmzirmeVeri sınırlı; tek anestezi dozundan sonra uyanıklık sağlanınca emzirme sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ketalarketamin hidroklorür500 mg enjektabl flakon
Ketaxketamin hidroklorür500 mg/10 ml enjeksiyonluk/ infüzyonluk çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AH04

Ketiapin

İkinci kuşak antipsikotik (D2, 5-HT2A, H1, α1 antagonisti)

Hızla ayrılan D2 blokajı ve güçlü H1/α1 etkisi olan atipik antipsikotik; şizofreni, bipolar mani ve depresyonda kullanılır. Tuzağı: sedasyon ve ortostatik hipotansiyon; uyku için düşük doz kullanım önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2, 5-HT2A, H1 ve α1 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreKetiapin: D2'yigevşek, 5-HT2A,H1 ve α1'ikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hızlı ayrılan D2 blokajı psikozu azaltır, ekstrapiramidal belirtiazdır; H1 ve α1 blokajı sedasyon ve ortostatik hipotansiyon yapar.Norketiapin (aktif metabolit) noradrenalin geri alımını engeller; antidepresan etkiyekatkıda bulunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal yollarda. Oral emilir; karaciğerde CYP3A4 ile yıkılır; aktif metaboliti norketiapin de etkilidir.
Neye etki eder?D2 reseptörüne gevşek bağlanır ve hızla ayrılır; 5-HT2A, H1 ve α1 reseptörlerini bloke eder. Norketiapin ayrıca noradrenalin geri alımını engeller ve 5-HT1A'yı kısmen uyarır.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → psikoz azalır; hızlı ayrılma ekstrapiramidal belirtiyi azaltır; H1 ve α1 blokajı sedasyon ve ortostatik hipotansiyon yapar.

Klinik

EndikasyonŞizofreni; bipolar bozuklukta mani ve depresyon; majör depresyonda ek tedavi; Parkinson psikozunda düşük dozda (ikinci basamak).
Yan etkilerSedasyon, ortostatik hipotansiyon, taşikardi, kuru ağız, kilo, hiperglisemi ve dislipidemi, QT uzaması, T4 düşüklüğü, nadiren NMS ve nötropeni.
KontrendikasyonGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir, klaritromisin); etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır (doz azaltılır); fenitoin, karbamazepin ve rifampisin düşürür; QT uzatan ilaçlar; antihipertansiflerle hipotansiyon; sedatiflerle sedasyon.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Kilo, glukoz ve lipit izlenir; katarakt izlemi önerilir. Uyku için ruhsatsız düşük doz kullanımdan kaçınılır.

Erişkin dozu

Şizofreni: 50 mg günde iki kez ile başlanır, 300–450 mg/gün (en çok 800 mg). Bipolar depresyon: gece 300 mg. Yaşlıda 25 mg ile başlanır, günlük 25–50 mg artırılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sedasyon ve hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizHD ile uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ABaşlangıç 25 mg/gün; günlük 25–50 mg artırılır.
Child-Pugh BBaşlangıç 25 mg/gün; yavaş artırılır; sedasyon ve hipotansiyon izlenir.
Child-Pugh CBaşlangıç 25 mg/gün; çok yavaş artırılır; ensefalopati ve hipotansiyon izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25 mg ile başlanır, yavaş artırılır; demansta ölüm riski artar. Ortostatik hipotansiyon, sedasyon, düşme ve metabolik etkiler izlenir. CYP3A4 inhibitörleri (azoller, makrolidler) ve diğer sedatifler gözden geçirilir. Uyku için düşük doz kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demans ve deliryumda kaçınılır; Parkinson hastalığında kabul edilebilir seçenektir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan az geçer; majör malformasyon artışı belirgin değildir; gestasyonel diyabet izlenir. 3. trimesterde yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme olabilir.
EmzirmeSüte çok az geçer; bebek maruziyeti düşüktür; sedasyon izlenir; dikkatle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (22 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ankepketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
As-kalmeksketiapin fumarat25 mg film tablet; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet
Cedrinaketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet …
Cedrina Xrketiapin fumarat50 mg uzatılmış salimli tablet; 150 mg uzatılmış salimli tablet; 200 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet; 400 mg uzatılmış salimli tablet
Etipinketiapin fumarat25 mg film tablet; 100 mg film tablet; 150 mg film tablet; 200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Gyrexketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Keday Xrketiapin fumarat50 mg uzatılmış salimli tablet; 150 mg uzatılmış salimli tablet; 200 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet; 400 mg uzatılmış salimli tablet
Ketapketiapin fumarat · ketiapin25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Ketidoseketiapin hemifumarat25 mg tablet; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Ketileptketiapin hemifumarat25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Ketinelketiapin fumarat25 mg film tablet; 100 mg film tablet; 150 mg film tablet; 200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Ketyaketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Ketya Xrketiapin fumarat50 mg uzatılmış salimli tablet; 150 mg uzatılmış salimli tablet; 200 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet; 400 mg uzatılmış salimli tablet
Madrinaketiapin fumarat25 mg film tablet; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Serexketiapin fumarat25 mg film tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet; 300 mg film tablet
Seroquelketiapin · ketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Sequaketiapin fumarat25 mg film tablet; 100 mg film tablet; 150 mg film tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film tablet
Queleptketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film tablet; 300 mg film kapli tablet …
Quelept Xrketiapin fumarat50 mg uzatılmış salımlı tablet; 150 mg uzatılmış salımlı tablet; 200 mg uzatılmış salımlı tablet; 300 mg uzatılmış salımlı tablet; 400 mg uzatılmış salımlı tablet
Quetketiapin fumarat25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Quetaminketiapin fumarat50 mg film tablet; 400 mg film tablet
Quet Xrketiapin fumarat50 mg uzatılmış salimli tablet; 150 mg uzatılmış salimli tablet; 200 mg uzatılmış salimli tablet; 300 mg uzatılmış salimli tablet; 400 mg uzatılmış salimli tablet

22 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AB02 · M01AE03

Ketokonazol

Azol antifungal (CYP inhibitörü)

Ergosterol sentezini kesen azol antifungal; insanda steroid sentezini ve CYP3A4'ü de baskılar. Kalsitriol ve kortizolü düşürmek için de kullanılır; hepatotoksiktir, ağır ilaç etkileşimi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMikroorganizma (mantar) ve insan steroid yolu › Mantar hücre zarı; adrenal ve gonad › Hücre içi (ER · sitokrom P450 enzimi) › CYP51 (lanosterol 14α-demetilaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CYP51(14α-demetilaz)dönüştürürzarı kurarçoğalmayı sürerLanosterolergosterol yapımının öncülüMantar hücresi · ERErgosterolmantar zarının ana sterolüMantar hücresi · ERMantar hücre zarıgeçirgenlik ve zar enzimleriMantar hücre zarıMantar çoğalmasıenfeksiyonun sürmesiMantar hücresiKetokonazol:CYP51'i inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ergosterol yapılamaz, toksik sterol birikir → mantar zarı bozulur,çoğalma durur (fungistatik). İnsanda steroid ve kalsitriol yapımının baskılanmasıbazen kortizol ve kalsiyumu düşürmek için kullanılır.İnsanda CYP11A1, CYP17, CYP11B1 ve 1α-hidroksilazı da baskılar: kortizol, testosteron vekalsitriol düşer. CYP3A4 inhibisyonu ilaç etkileşimlerinin nedenidir; karaciğer hasarıyapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinde ergosterol yapan ER enziminde; insanda adrenal ve gonad hücrelerinin enzimlerinde. Ağızdan emilir (mide asidi gerekir).
Neye etki eder?Mantar CYP51 enzimini inhibe eder. İnsanda CYP11A1, CYP17, CYP11B1, makrofajda 1α-hidroksilazı ve güçlü biçimde CYP3A4'ü de baskılar.
Ne olur?Ergosterol yapılamaz, toksik sterol birikir → mantar çoğalması durur (fungistatik). İnsanda kortizol, testosteron ve kalsitriol düşer; ilaç etkileşimi, karaciğer hasarı.

Klinik

EndikasyonSistemik mantar enfeksiyonları (yurt dışında yalnız diğer seçenekler uygun değilse), Cushing sendromunda kortizol baskılama, granülomatöz hastalıkta (sarkoidoz) steroide dirençli hiperkalsemi (kalsitriol yapımını azaltmak için), prostat kanserinde; topikal şekilleri seboreik dermatit ve mantar enfeksiyonlarında.
Yan etkilerHepatotoksisite (ağır ve nadiren ölümcül), QT uzaması, adrenal yetmezlik, jinekomasti ve libido düşüklüğü, bulantı, döküntü.
KontrendikasyonAkut ya da kronik karaciğer hastalığı, QT uzatan ya da CYP3A4 ile ağır etkileşen ilaçlarla birlikte kullanım (simvastatin, kolşisin, dofetilid, pimozid, kinidin).
EtkileşimlerCYP3A4 inhibisyonu: takrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeylerini ağır biçimde yükseltir; kolşisin ve simvastatin toksisitesi; QT uzatanlar; PPI ve H2 bloker emilimi azaltır; rifampisin düzeyini düşürür.
DikkatBaşlamadan ve ilk ayda karaciğer enzimleri, sonra düzenli izlenir; sarılık, koyu idrar ya da bulantıda kesilir. Güçlü CYP3A4 inhibitörü olduğundan takrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus ile birlikte verilmez ya da dozları belirgin azaltılır; kolşisinle ölümcül toksisite bildirilmiştir. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Antifungal: 200–400 mg/gün tek doz, yemekle. Cushing: 400–1200 mg/gün bölünmüş dozlarla. Steroide dirençli hiperkalsemi: kısa süreli ve izlemle düşük dozla (200–400 mg/gün gibi).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; adrenal yetmezlik; nakilde kalsinörin/mTOR düzeylerini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKontrendike (karaciğer hastalığı; hepatotoksik).
Child-Pugh BKontrendike (hepatotoksik).
Child-Pugh CKontrendike (hepatotoksik).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ciddi hepatotoksisite, QT uzaması ve adrenal yetmezlik riski var; çok sayıda CYP3A4 etkileşimi. Karaciğer testleri başta ve düzenli, EKG izlenir; mümkünse başka antifungal tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz: hayvanda teratojenik, insanda steroid sentezini baskılar; alternatif tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ketoralketoconazole200 mg tablet
Konazol Tabletketokonazol
Teknazolketokonazol200 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AE03

Ketoprofen

NSAİİ (propiyonik asit türevi; nonselektif COX inhibitörü)

Kısa yarı ömürlü (2–4 saat) propiyonik asit NSAİİ; osteoartrit, RA, akut ağrı ve dismenorede kullanılır. Güçlü analjezik; GİS kanama, AKI ve fotosensitivite (topikal ve oral) akılda tutulur.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuKetoprofen:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'ye bağlanıp araşidonik asidin enzim kanalına girişini engeller (geri dönüşlü). Ayrıca lizozom membranını stabilize edici etkisi tanımlanmıştır.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilit, akut kas-iskelet ağrısı, dismenore, ameliyat sonrası ağrı.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm. Fotosensitivite ve fotoalerjik dermatit.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır; en düşük doz, kısa süre. Böbrek işlevi, KB ve Hb izlenir; oral kullanımda güneşten korunma.

Erişkin dozu

50 mg günde 3 kez ya da 100 mg günde 2 kez, yemekle; en çok 200 mg/gün (uzun salımlı 200 mg günde 1 kez).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır (albümin düşük, kanama, AKI).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yarı doz (günde en çok 100–150 mg) ve en kısa süre. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve deliryum riski. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte az geçer; kısa süreli kullanımda uygun olabilir; ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Artrocolketoprofen100 mg/ 2 ml IM ampul
Bi-profenidketoprofen100 mg uzatılmış salimli çentıklı tablet; 150 mg tablet
Catoxfenketoprofen100 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Ketofenketoprofen50 mg enjektabl
Ketofen Kapsülketoprofen
Ketofen Srketoprofen200 mg kapsül
Nevrozzketoprofen100 mg/2 ml i,m,enjeksiyonluk çözelti
Profenidketoprofen1 mg/ml pediatrik surup
Proflamketoprofen1 mg/ml 150 ml surup

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AB15

Ketorolak

Nonselektif NSAİİ (COX-1 ağırlıklı; pirol-pirol karboksilik asit)

Güçlü analjezik etkili, antiinflamatuvar etkisi sınırlı NSAİİ; kısa süreli (en çok 5 gün) orta-şiddetli akut ağrı için. Tuzağı: GİS kanama, AKI ve kanama; böbrek yetmezliği ve hipovolemide kontrendike.

Etki mekanizması

Etki yeriKas-iskelet ve doku inflamasyonu › İltihaplı doku, trombosit, mide, böbrek › Hücre içi (ER ve çekirdek zarfı) › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)fosfolipaz A₂serbestlerCOX'a girerizomerazlarladönüşürMembran fosfolipidihasar ve sitokinler fosfolipaz A₂'yiaçarHücre zarı · fosfolipidAraşidonik asitzar fosfolipidinden serbest kalırHücre içi · sitoplazmaCOX-1 / COX-2araşidonik asidi PGH₂'ye çeviren enzimER zarı · COXProstaglandin ve tromboksanPGE₂ ağrı-ateş; PGI₂/PGE₂ böbrek vemide; TXA₂ trombositDoku · iltihap, böbrek, mideKetorolak: COX-1ve COX-2'yikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandin ve tromboksan yapımı azalır → ağrı ve ateş düşer;mide, böbrek ve trombosit etkileri yan etki olarak ortaya çıkar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Kandan (yüksek albümin bağı) dokuya geçer; iltihap bölgesi hücrelerinde, ER ve çekirdek zarfındaki COX enzimlerine ulaşır. Aynı enzim trombosit, mide ve böbrekte de vardır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'yi geri dönüşlü olarak kapatır (COX-1 ağırlıklı); araşidonik asit PGH₂'ye dönüşemez.
Ne olur?PGE₂ azalır → ağrı ve ateş düşer; tromboksan A₂ azalır → kanama süresi uzar; mide koruyucu PG azalır → ülser; afferent arteriyol dilatör PG azalır → GFR düşer.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli akut ağrının kısa süreli (en çok 5 gün) tedavisi (postoperatif, renal kolik, kas-iskelet).
Yan etkilerGİS kanama ve ülser, AKI, hipertansiyon, sıvı tutulumu, hiperkalemi, kanama (trombosit işlevi), baş ağrısı, sersemlik, bulantı, aşırı duyarlılık, astım alevlenmesi.
KontrendikasyonAktif peptik ülser ve GİS kanama; ağır böbrek yetmezliği ya da hipovolemi; serebrovasküler kanama; kanama diyatezi; aspirin ve NSAİİ aşırı duyarlılığı; KABG öncesi ve sonrası; doğum eylemi ve gebelik; diğer NSAİİ ya da probenesid ve pentoksifilin ile birlikte.
EtkileşimlerACEi/ARB ve diüretikle birlikte AKI ('üçlü darbe'); diğer NSAİİ ve aspirin, antikoagülanlar, SSRI ile kanama; lityum ve metotreksat düzeyleri artar; probenesid ve pentoksifilin kontrendike.
DikkatToplam tedavi (parenteral + oral) 5 günü aşmaz. Hipovolemi düzeltilmeden verilmez; kreatinin ve K⁺ izlenir. Kalp yetersizliği, hipertansiyon, KBH ve sirozda mümkünse kullanılmaz.

Erişkin dozu

Erişkin < 65 yaş ve ≥ 50 kg: 10–30 mg IV/IM tek doz, sonra 15–30 mg her 6 saatte; günde en çok 120 mg. ≥ 65 yaş, < 50 kg ya da böbrek bozukluğunda: 15 mg, günde en çok 60 mg. Oral: 10 mg her 4–6 saatte, günde en çok 40 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ≥ 65 yaş ya da < 50 kg ise 15 mg, en çok 60 mg/gün.
eGFR 30–5915 mg, günde en çok 60 mg; hipovolemi düzeltilmeden verilmez.
eGFR 15–29Kullanılmaz (kontrendike).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI (afferent vazokonstriksiyon), akut interstisyel nefrit, hiperkalemi, tuz-su tutulumu, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKısa süreli, en düşük dozla; kanama ve böbrek izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır: kanama ve AKI/hepatorenal sendrom riski.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en çok 5 gün ve 15 mg/doz (en çok 60 mg/gün); mümkünse kaçınılır. GİS kanama, AKI, hipertansiyon, kalp yetersizliği ve hiponatremi riski yüksektir; PPI koruması, hidrasyon ve böbrek işlevi izlenir. ACEi/ARB ve diüretikle birlikte kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak NSAİİ alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; ketorolak en çok 5 gündür.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kullanılmaz; ketorolak ağır böbrek yetmezliğinde kontrendikedir.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi hipertansiyon, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI ya da inmede NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak NSAİİ ile oral antikoagülan birlikte GİS kanama riskini artırır.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, antitrombotik ya da steroid varken NSAİİ PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 ketorolak (parenteral dahil) yaşlıda kaçınılır; GİS kanama, AKI, hipertansiyon ve kalp yetersizliği riski.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1.–2. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek işlevi bozukluğu ve oligohidramniyos, 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz. Doğum eyleminde kontrendikedir.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli kullanım uyumlu kabul edilir, prematür bebekte kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anestelacketorolak trometamol30 mg/ml enjeksiyonluk çözelti
Dolometketorolac tromethamine10 mg film tablet
Medrolginketorolak trometamol30 mg/ml IM/IV ampul
Rolgicinketorolak trometamin10 mg film kapli tablet
Santorketorolak trometamin10 mg film tablet
Torolketorolak trometamin10 mg film tablet; 30 mg/ml ampul

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX17

Ketotifen

H1 antihistaminik ve mast hücre stabilizatörü

H1 reseptörünü kapatır ve mast hücresinden mediatör salınımını azaltır; alerjik rinit, ürtiker ve astım profilaksisinde kullanılır. Sedasyon yapar; oral antidiyabetikle trombosit düşebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Mast hücresi ve hedef doku › Mast hücresi ve hedef hücre zarı › H1 reseptörü; mast hücre zarı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıKetotifen: H1'ikapatır, masthücresinisakinleştirir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır, mast hücresi daha az histamin salar → alerjive astım belirtileri azalır; sedasyon yapabilir.Mast hücresi stabilize edici etki birkaç haftada tam gelişir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Mast hücresinde ve histaminin etki ettiği hedef hücre zarında; yağda çözündüğü için beyne de geçer (sedasyon).
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp kapatır; mast hücresinde Ca²⁺ girişini azaltarak degranülasyonu baskılar.
Ne olur?Mast hücresinden histamin ve lökotrien salınımı azalır, kalanın etkisi de kapanır → alerjik belirtiler ve astım atakları seyrekleşir.

Klinik

EndikasyonAlerjik rinit, atopik hastalıklarda profilaksi, ürtiker ve alerjik astım profilaksisi (etkisi birkaç haftada tam gelişir).
Yan etkilerSedasyon, baş dönmesi, ağız kuruluğu, kilo artışı, iştah artışı; nadiren idrar yolu yakınmaları, karaciğer enzim artışı.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık; oral antidiyabetik kullanan hastada trombosit sayısı izlenmeden başlanmaz (uyarı).
EtkileşimlerAlkol ve sedatiflerle MSS baskılanması artar; oral antidiyabetiklerle (özellikle metformin) trombosit sayısı düşebilir.
DikkatEtkisi geç başlar; ani kesme yerine kademeli bırakılır; sedasyon ilk haftalarda belirgindir.

Erişkin dozu

Erişkin: 1 mg günde 2 kez (sabah-akşam); gerekirse ilk günlerde akşam 0,5–1 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri yetersiz; düşük dozla ve dikkatle kullan.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; düşük dozla ve dikkatle kullan.
HemodiyalizSeansa göre ayar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; sedasyonu izle.
Child-Pugh BDüşük doz; sedasyon ensefalopatiyi maskeleyebilir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Sedasyon, düşme ve kilo artışı yapar; yaşlıda 0,5–1 mg/gün ile başla, dikkatli artır. Oral antidiyabetik kullananlarda trombosit sayısını izle; gerekmedikçe uzun süre kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça özellikle 1. trimesterde kaçınılır; loratadin ya da setirizin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon olabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Astafenketotifen1 mg/5 ml şurup
Astafen Tabletketotifen
Fumastketotifen fumarat1 mg/5 ml surup
Mitofenketotifen1 mg tablet; 1 mg/5 ml surup 100 ml
Parvistenketotifen hidrojen fumarat1 mg/ml oral damla
Preziden Şurupketotifen fumarat100 ml
Preziden Tabletketotifen fumarat
Zadisolketotifen hidrojen fumarat1 mg/5 ml şurup
Zaditenketotifen1 mg tablet
Zaditen Oral Damlaketotifen1 mg/ml
Zaditen Sroketotifen2 mg film kapli tablet
Zaditen Surupketotifen
Zatifexketotifen hidrojen fumarat1 mg/ml oral damla

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Kıvrım (loop) diüretikleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · kıvrım (loop) diüretiği (NKCC2 inhibitörü)

Henle kulpunda NKCC2'yi kapatan güçlü diüretikler: ödem, hipervolemi ve KBH'de volüm yönetimi. Tuzak: GFR düştükçe daha yüksek doz gerekir; ototoksisite, hipovolemi, elektrolit kaybı.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Henle kulpu kalın çıkan kolu › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NKCC2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kalın çıkan kolaakarhücre içinetaşınırinterstisyumapompalanırsuyu geri çekerGlomerül süzüntüsükandan süzülen su, Na⁺ ve Cl⁻ tübüliçine akarTübül lümeni · süzüntüNKCC2 (apikal zar)Na⁺, K⁺ ve 2 Cl⁻ lümenden hücreyebirlikte alınırKalın çıkan kol · apikal zarTübül hücresiNa⁺/K⁺-ATPaz tuzu bazolateral zardandışarı pompalarTübül hücresi içiMedüller interstisyumtuz birikir, doku hipertonik olurMedüller interstisyumToplayıcı kanalsu interstisyuma çekilir; az ve yoğunidrarToplayıcı kanal lümeniKıvrımdiüretikleri:NKCC2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tuz hücreye alınamaz, medüller gradyan bozulur → bol sodyumlu idrar,volüm azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Henle kulpunun kalın çıkan kolunda. İlaç kanda albümine bağlı taşınır, proksimal tübülde lümene salgılanır ve hedefine idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-K⁺-2Cl⁻ ortak taşıyıcısını (NKCC2) hücre içine girmeden dışarıdan kapatır.
Ne olur?Süzülen sodyumun %20–25'i geri emilemez, medüller tuz gradyanı bozulur → bol sodyumlu idrar; volüm ve ödem azalır. Ca²⁺ ve Mg²⁺ atılımı da artar.

Klinik

EndikasyonKalp yetmezliği, nefrotik sendrom, siroz ve KBH'de hipervolemi ve ödem; akut akciğer ödemi; hiperkalemi ve hiperkalsemide yardımcı; AKI'de volüm yüklenmesinin yönetimi; furosemid stres testi.
Yan etkilerHipovolemi ve prerenal AKI, hipokalemi, hipomagnezemi, hipokalsemi, metabolik alkaloz, hiponatremi, hiperürisemi ve gut, ototoksisite (yüksek doz, hızlı IV, aminoglikozidle birlikte), aşırı duyarlılık, nadiren interstisyel nefrit.
KontrendikasyonYanıt alınamayan anüri, ağır hipovolemi, ağır hipokalemi ve hiponatremi, hepatik koma, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAminoglikozid ve vankomisinle ototoksisite-nefrotoksisite artar; NSAİİ diüretik etkiyi azaltır; lityum düzeyi artar; hipokalemi digoksin toksisitesini kolaylaştırır; ACEi/ARB ile hipovolemide hipotansiyon ve AKI.
DikkatAKI'de diüretik yalnız volüm yüklenmesini yönetmek için verilir; AKI'yi önlemek ya da tedavi etmek için verilmez (KDIGO). Furosemid IV hızı 4 mg/dk'yı aşmaz (ototoksisite). Oral eşdeğer doz: furosemid 40 mg ≈ torasemid 20 mg ≈ bumetanid 1 mg.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Furosemid oral 20–80 mg/gün (IV 20–80 mg; ağır böbrek yetersizliğinde 80–200 mg); torasemid 10–40 mg/gün; bumetanid 0,5–2 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yanıta göre titre edilir.
eGFR 30–59Daha yüksek doz gerekebilir; yanıta göre titre edilir.
eGFR 15–29Yüksek doz gerekir (furosemid IV 80–200 mg); üstünde ek yarar az.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yüksek doz (IV furosemid 80–200 mg); rezidüel idrar varsa etkilidir.
HemodiyalizRezidüel idrar varsa idrar miktarını korumak için; anürikte yararsız; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziRezidüel idrar varsa yüksek dozla; anürikte yararsız.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAşırı diürezle prerenal AKI; yüksek doz ve hızlı IV'de ototoksisite.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; düşük doz, elektrolit izlemi.
Child-Pugh BDüşük doz, spironolaktonla birlikte; elektrolit izlenir.
Child-Pugh CHepatik komada kullanılmaz; aşırı diürez HRS ve ensefalopatiyi tetikler.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla; hipovolemi, ortostatik hipotansiyon, düşme, hiponatremi, hipokalemi, hipomagnezemi, sıkışma tipi idrar kaçırma. Dozu kuru ağırlığa göre titre et; elektrolit ve kreatinin izle.

  • TIME-to-STOP A6 Organ yetmezliği bulgusu olmayan ayak bileği ödeminde kıvrım diüretiği verilmez.

AGS Beers 2023 SİADH/hiponatremide diüretiklerden kaçınılır ya da Na yakından izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖdemde rutin kullanılmaz (plasental perfüzyonu azaltır); pulmoner ödem, KY gibi zorunlu durumda kullanılır.
EmzirmeSüt üretimini baskılayabilir; tek ya da düşük doz uygun; uzun kullanımda kaçınılır.

Sınıftaki ilaçlar

Furosemid · Torasemid · Bumetanid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Etakrinik asit

↑ DizinATC J01FA09

Klaritromisin

Makrolid antibiyotik (güçlü CYP3A4 inhibitörü)

50S ribozom alt birimine bağlanan makrolid; güçlü CYP3A4 ve P-gp inhibitörüdür. Takrolimus, siklosporin, kolşisin, statin ve finerenon düzeyini tehlikeli biçimde artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · ribozom › 50S alt birim › 23S rRNA / peptid çıkış tüneli

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zinciri uzatırprotein yaparçoğalmayı sağlarBakteri ribozomu (70S)30S ve 50S alt birimlerden kurulurBakteri ribozomu50S: uzama ve translokasyonzincire amino asit ekler ve zinciriçıkış tünelinden iterBakteri ribozomu · 50SBakteri proteinlerienzimler ve yapı proteinleriBakteri sitoplazmasıBakteri çoğalmasıprotein yapamayan bakteri bölünemezBakteri hücresiKlaritromisin:50S'ye bağlanır,proteinsentezinidurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peptid zinciri uzamaz → protein yapılamaz → bakteri çoğalamaz.Yan etki yolu: insan karaciğerinde CYP3A4 ve P-gp inhibisyonu başka ilaçların düzeyiniartırır (takrolimus, siklosporin, kolşisin, simvastatin, finerenon). Kısmen böbrekle atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazmada). Bağırsaktan emilir, karaciğerde aktif metaboliti 14-hidroksi-klaritromisine dönüşür; hücre zarından geçerek ribozoma ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 50S alt birimine bağlanır; peptid zincirinin uzamasını ve çıkış tünelinden geçişini engeller.
Ne olur?Protein yapılamaz → bakteri çoğalması durur (bakteriyostatik). Karaciğerde CYP3A4 ve P-gp'yi güçlü inhibe eder → birlikte kullanılan ilaçların düzeyi artar.

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, sinüzit, farenjit, cilt enfeksiyonları, H. pylori eradikasyonu (PPI + amoksisilin ya da metronidazolle), MAC enfeksiyonu.
Yan etkilerBulantı, ishal, metalik tat, karaciğer enzim artışı ve kolestatik hepatit, QT uzaması, baş ağrısı, C. difficile ishali, işitme kaybı (yüksek doz).
KontrendikasyonMakrolid aşırı duyarlılığı; QT uzaması ve torsades öyküsü; ergot alkaloidleri, simvastatin, lovastatin, tikagrelor, kolşisinle birlikte (böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde), ranolazin ve bazı antipsikotiklerle birlikte kullanım.
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin, sirolimus, everolimus (düzey belirgin artar); kolşisin (ölümcül toksisite); simvastatin, lovastatin (rabdomiyoliz); finerenon, eplerenon (hiperkalemi); amlodipin, verapamil, diltiazem; varfarin; digoksin; teofilin; QT uzatan ilaçlar.
DikkatNakil hastasında kalsinörin düzeyi birkaç katına çıkabilir: kullanılacaksa takrolimus-siklosporin dozu önceden azaltılır ve düzey yakın izlenir; mümkünse azitromisin ya da başka sınıf tercih edilir. Güçlü CYP3A4 inhibitörüyle finerenon ve statin birlikte verilmez. Gebelikte kaçınılır.

Erişkin dozu

250–500 mg günde iki kez, 7–14 gün; H. pylori: 500 mg günde iki kez (PPI + amoksisilinle) 14 gün. Uzatılmış salımlı biçim 500 mg–1 g günde bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl ≥ 30: ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl < 30: doz yarıya indirilir (ör. 250 mg günde 1–2 kez).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yarıya indirilir.
HemodiyalizDoz yarıya indirilir; HD günü seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziDoz yarıya indirilir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEtkileşimle (kolşisin, takrolimus, siklosporin, statin) dolaylı nefrotoksisite; nadir AİN.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CKaçınılır (kolestatik hepatit riski).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda güçlü CYP3A4/P-gp inhibitörüdür: statin (rabdomiyoliz), kolşisin (toksisite), DOAK/varfarin, kalsiyum kanal blokeri (hipotansiyon, AKI), takrolimus/siklosporin ve digoksin düzeyi artar. QT uzar.

AGS Beers 2023 varfarinle birlikte kaçınılmalı (kanama); kaçınılamıyorsa INR yakından izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: 1. trimesterde düşük riski, hayvanda anomali bildirilmiş; azitromisin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal ve kandidiyaz olabilir; kısa kür kabul edilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (23 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Clabelklaritromisin · clarithromycin250 mg/5 ml süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 500 mg film tablet
Claricideclarithromycin250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Clarolklaritromisin500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Cleanomisinclarithromycin500 mg film kapli tablet
Deklaritklaritromisin125 mg/5 ml 70 ml suspansiyon; 250 mg suspansiyon; 500 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için liyofilize toz ve çözücü; 500 mg film kapli tablet
Denta-clarclarithromycin125 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul 70 ml; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul 100 ml; 500 mg film kapli tablet
Inclarklaritromisin500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Klacidklaritromisin · clarithromycin125 mg/5 ml oral süspansiyon için granül; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul 100 ml; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul 50 ml; 500 mg IV liyofilize toz içeren flakon; 500 mg film kapli tablet
Klacid Mrclarithromycin500 mg değiştirilmiş salim tablet
Klamaxinklaritromisin · clarithromycin125 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için granül; 250 mg film tablet; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul 100 ml; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul 50 ml; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul 70 ml; 500 mg film tablet
Klamerclarithromycin · klaritromisin125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için granül; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için granül; 500 mg film kapli tablet
Klarimaxklaritromisin250 mg film kaplı tablet; 500 mg film kaplı tablet
Klaritromisin - Haverklaritromisin laktobiyonat500 mg infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon ve 1 adet çözücü içeren ampul)
Klarolidklaritromisin250 mg film kapli tablet; 500 mg film tablet
Klarominklaritromisin125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için granül; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için granül; 500 mg film kapli tablet
Klaromin Xlklaritromisin500 mg değiştirilmiş salimli film tablet
Klaxclarithromycin125 mg 70 ml suspansiyon; 250 mg 100 ml oral suspansiyon; 250 mg 50 ml suspansiyon; 250 mg tablet; 500 mg film kapli tablet
Laricidclarithromycin125 mg/5 ml pediatrik oral suspansiyon hazirlamak icin granul; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul 100 ml; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul 50 ml; 500 mg film kapli tablet
Macrolklaritromisin125 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral süspansiyon için granül; 500 mg film kapli tablet; 500 mg mr kontrollu salim tablet
Maxiclarclarithromycin250 mg/5 ml suspansiyan hazirlamak icin toz; 500 mg film tablet
Megasidclarithromycin250 mg/5 ml oral süspansıyon icin granul 100 ml; 250 mg/5 ml oral süspansıyon icin granul 50 ml; 500 mg film tablet
Oradroklaritromisin250 mg film kapli tablet; 500 mg IV liyofilize enjeksiyonluk toz içeren flakon; 500 mg IV liyofilize enjeksiyonluk toz içeren flakon + 10 ml çözücü; 500 mg film kapli tablet
Uniklarklaritromisin125 mg/5 ml oral süspansiyon tozu; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral süspansiyon tozu; 500 mg IV enjektabl liyofilize toz içeren flakon; 500 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Helipak 500 + 30 +

23 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Klazakizumab

Anti-IL-6 monoklonal antikor (araştırma aşamasında)

Doğrudan interlökin-6'ya bağlanan insanlaştırılmış antikor; böbrek naklinde kronik aktif antikor aracılı rejeksiyonda (AMR) denenen, ruhsatsız araştırma ilacı.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Dolaşımdaki sitokin (IL-6) › Hücre dışı (kanda serbest) › İnterlökin-6 (IL-6) molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)IL-6 salgılatırreseptörebağlanırantikor yaptırırAlloimmün uyarıB hücre, T hücre ve makrofajlar aktiveolurLenfoid doku · greftIL-6 salgılanıriltihabı ve antikor yapımını yönlendirirKan · serbest IL-6IL-6 reseptör sinyali (JAK-STAT)plazma hücresi ve Th17 hücresiniçoğaltırHedef hücre · IL-6 reseptörüDSA yapımı ve kronik AMRgreft hasarı ve işlev kaybıKan · DSAKlazakizumab:IL-6'yı tutar,reseptöreulaşamaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-6 sinyali söner → plazma hücresi farklılaşması ve DSA yapımıazalır → geç AMR'de greft işlev kaybı yavaşlayabilir; ancak kanıt sınırlıdır (faz2 çalışma).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damardan ya da deri altından verilir; kanda dolaşır ve hücre dışındaki serbest IL-6'ya ulaşır. Hücre içine girmez. Araştırma aşamasındadır.
Neye etki eder?Sitokin olan IL-6'nın kendisine bağlanır (tosilizumab gibi reseptöre değil); IL-6 hem zardaki hem çözünür reseptörüne tutunamaz.
Ne olur?IL-6/JAK-STAT sinyali söner → plazma hücresi farklılaşması, Th17 yanıtı ve CRP/hepsidin azalır → DSA yapımı ve geç AMR'de hasar yavaşlayabilir.

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyonu yok; kronik aktif AMR'de araştırma ve kurtarma düzeyinde (deneyimli merkezde, çalışma kapsamında).
Yan etkilerEnfeksiyon (özellikle divertikülit ve komplike enfeksiyon), nötropeni, trombositopeni, karaciğer enzimlerinde artış, lipid artışı; IL-6 baskılanması CRP ve ateş yanıtını maskeler.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon (çalışma kriterleri).
EtkileşimlerÇalışılmamış; IL-6 baskılanması CYP3A4 substratlarının (örn. takrolimus) düzeyini etkileyebilir.
DikkatYalnız araştırma çerçevesinde. Enfeksiyonu maskelediği için yakın izlenir; gebelik ve emzirmede veri yoktur.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; geç AMR çalışmalarında 4 haftada bir deri altı enjeksiyon (faz 2'de 25 mg dozu kullanılmıştır, 12 haftalık ve uzun süreli kollar).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Veri yetersiz; ayar önerisi yok.
eGFR 30–59Veri yetersiz; ayar önerisi yok.
eGFR 15–29Veri yetersiz; ayar önerisi yok.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; ayar önerisi yok.
HemodiyalizVeri yetersiz; antikor olduğu için diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: beklenmez (veri yetersiz); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Ruhsatlı değil; yalnız klinik araştırmada kullanılır (böbrek nakli antikor aracılı rejeksiyonunda IL-6 blokajı). Yaşa bağlı doz verisi yok; IL-6 blokerlerinde görülen enfeksiyon, nötropeni, karaciğer enzim artışı ve GİS perforasyonu izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; kullanılmaz.
EmzirmeVeri yok; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC R06AA04

Klemastin

1. kuşak H1 antihistaminik (etanolamin)

Sedatif ve antikolinerjik etkili 1. kuşak H1 blokeri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Yaşlıda deliryum, düşme, idrar retansiyonu ve kabızlık yaptığı için tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıKlemastin: H1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon ve antikolinerjik etki eşlik eder.Beyindeki H1 blokajı sedasyon, muskarinik blokaj ağız kuruluğu ve idrar retansiyonu yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların zarında; kan-beyin bariyerini geçtiği için beyinde de etki eder (sedasyon).
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptörleri de bloke eder.
Ne olur?Histaminin damar geçirgenliği, kaşıntı ve mukus artışı etkisi azalır → alerji belirtileri hafifler; beyin H1 blokajı sedasyon, antikolinerjik etki kuruluk ve retansiyon yapar.

Klinik

EndikasyonAlerjik rinit, ürtiker, alerjik konjonktivit ve kaşıntılı deri hastalıklarında semptomatik tedavi.
Yan etkilerSedasyon, baş dönmesi, ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme, yaşlıda deliryum; nadiren paradoksal uyarılma.
KontrendikasyonDar açılı glokom, prostat büyümesine bağlı idrar retansiyonu, MAO inhibitörü kullanımı, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol, benzodiazepin, opioid ve diğer sedatiflerle MSS baskılanması artar; diğer antikolinerjiklerle yük birikir; MAO inhibitörleri antikolinerjik etkiyi uzatır.
DikkatAraç ve makine kullanımını bozar; yaşlıda ve demanslıda kaçınılır, 2. kuşak ajan (loratadin, setirizin) tercih edilir.

Erişkin dozu

Erişkin: 1 mg günde 2 kez; çoğu hastada 2 mg/gün yeterlidir, en çok 6 mg/gün. En kısa süre kullanılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük dozla başla, sedasyon ve retansiyonu izle.
eGFR 15–29Veri yetersiz; düşük doz, kısa süre ve dikkatle kullan.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; mümkünse 2. kuşak ajan seç, kullanılacaksa düşük doz.
HemodiyalizSeansa göre ayar gerekmez; veri yetersiz, düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı düşük dozlu yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu (obstrüktif nefropati riski).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; sedasyonu izle.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; sedasyon ensefalopatiyi maskeleyebilir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopati riski); zorunluysa çok düşük doz.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılması gereken ilaçtır: deliryum, düşme, idrar retansiyonu, kabızlık ve bilişsel bozulma yapar. Zorunluysa 1 mg/gün ile başla, en kısa süre ver; mümkünse loratadin ya da setirizine geç.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik 1. kuşak antihistaminik; deliryum ve demansta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Düşme, kabızlık, glokom, idrar retansiyonu ya da başka antikolinerjikle birlikte kullanılmaz.

AGS Beers 2023 1. kuşak antihistaminikler kaçınılır (güçlü antikolinerjik; bilişsel bozulma, deliryum, retansiyon).

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır, 2. kuşak ajan (loratadin, setirizin) tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon, irritabilite ve süt azalması olabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tavegylclemastine1 mg tablet
Tavegyl Surupklemastin hidrojen fumarat

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Klevidipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (IV, ultra kısa etkili)

Kan esterazlarıyla dakikalar içinde yıkılan, infüzyonla hızla titre edilen IV dihidropiridin; hipertansif acilde kullanılır. Lipid emülsiyonu olduğundan lipoid nefrozda ve hipertrigliseridemide kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol düz kası › Hücre zarı (kanal) › L-tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanaldan Ca²⁺girerkasılma aygıtınıçalıştırırarteriyol lümenidaralırDüz kas zarı depolarize olurgerilime duyarlı L-tipi Ca²⁺ kanallarıaçılırDüz kas · L-tipi Ca²⁺ kanalıHücre içi Ca²⁺ artarkalmodulini ve miyozin hafif zincirkinazını uyarırDüz kas hücresi içiAktin-miyozin kasılmasıdamar düz kası kısalırDüz kas hücresi içiArteriyol daralmasıperiferik direnç ve kan basıncı yükselirArteriyol duvarıKlevidipin:L-tipi Ca²⁺kanalını tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer → kan basıncı dakikalar içindedüşer; infüzyon durunca etki 5–15 dakikada kaybolur.Esterazlarla yıkıldığı için böbrek ve karaciğer işlevinden etkilenmez; lipid emülsiyonuiçerir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Arteriyol düz kas hücresinin zarında. Damardan infüzyonla verilir; plazma ve doku esterazları çok hızlı yıkar, karaciğer ve böbrek işlevinden bağımsızdır.
Neye etki eder?L-tipi Ca²⁺ kanalına bağlanıp kapatır (dihidropiridin); arteriyol düz kasına seçicidir.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer, direnç düşer → kan basıncı dakikalar içinde iner; infüzyon durunca etki 5–15 dakikada kaybolur.

Klinik

EndikasyonOral tedavinin mümkün olmadığı durumda kan basıncının kısa süreli düşürülmesi: hipertansif aciller, perioperatif hipertansiyon, akut intraserebral kanama ve ensefalopati.
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, taşikardi, hipotansiyon, periferik ödem, akut böbrek hasarı (nadir), atriyal fibrilasyon.
KontrendikasyonSoya ya da yumurta alerjisi; lipid metabolizma bozukluğu (patolojik hiperlipemi, lipoid nefroz, hiperlipemili akut pankreatit); ağır aort darlığı.
EtkileşimlerDiğer antihipertansiflerle hipotansiyon artar; esteraz yolundan metabolize olduğu için CYP etkileşimi azdır.
DikkatNefrotik sendromda hiperlipidemi ve lipoid nefroz kontrendikasyon listesindedir. Aynı damardan 4 saatten uzun infüzyonda lipid yükü ve kontaminasyon riski artar. Gebelikte veri yoktur.

Erişkin dozu

IV: 1–2 mg/saat ile başlanır, 90 saniyede bir iki katına, sonra 3–5 dakikada bir artırılır; olağan 4–6 mg/saat, en çok 21 mg/saat (24 saatte en çok 1000 mL).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (esterazla yıkılır).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; hızlı hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (kanda esterazlarla yıkılır; uzaklaşma gerekmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiLipid yükü: nefrotik sendromda hiperlipidemi kontrendikasyon sayılır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; trigliserid izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; trigliserid izlenir.
Child-Pugh CDikkatle; veri sınırlı, trigliserid izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 1 mg/saat ile başlanır ve yavaş titre edilir; etkisi dakikalar içinde geçer. Hipotansiyon, refleks taşikardi ve lipid yükü (trigliserid) izlenir. Soya ve yumurta alerjisinde ve lipid bozukluklarında kontrendikasyonlara bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; kullanılmaz, yalnız yaşamsal gerekçeyle ve uzman kararıyla.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yok.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01FF01

Klindamisin

Linkozamid antibiyotik

Gram pozitif koklara ve anaeroplara etkili linkozamid; deri-yumuşak doku, kemik-eklem ve anaerop enfeksiyonlarda kullanılır. En önemli tuzağı C. difficile kolitidir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre içi sitoplazma › Ribozom (50S alt birimi) › 23S rRNA (peptidil transferaz bölgesi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)peptid bağıkurarzincir uzarproteintamamlanırmRNA ve ribozombakteri sitoplazmasında mRNA ribozomabağlanırBakteri sitoplazmasıPeptidil transferaz50S alt biriminde peptid bağı kuranbölgeRibozom · 50SPeptid zincirinin uzamasıamino asitler art arda eklenirRibozom · peptid zinciriBakteri proteini ve toksinlerbüyüme ve virülans için gerekliproteinlerBakteri sitoplazmasıKlindamisin: 50Sribozomu bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peptid bağı kurulamaz → protein ve toksin yapımı azalır;bakteriyostatik etki.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Oral iyi emilir, kemik ve apse dahil dokulara geçer; bakteri zarından geçerek ribozoma ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 50S alt birimindeki 23S rRNA'ya bağlanır; peptid bağı oluşumunu ve zincir uzamasını engeller.
Ne olur?Protein sentezi durur → bakteri çoğalamaz (bakteriyostatik). Stafilokok ve streptokok toksin yapımı da azalır → toksik şokta yarar.

Klinik

EndikasyonDeri-yumuşak doku, kemik ve eklem enfeksiyonları, aspirasyon pnömonisi ve akciğer apsesi, pelvik enfeksiyonlar, penisilin alerjisinde profilaksi, toksik şok ve nekrotizan enfeksiyonda toksin baskılama.
Yan etkilerİshal, C. difficile kolit (psödomembranöz), bulantı, döküntü, karaciğer enzim yüksekliği, IV hızlı verişte hipotansiyon, nadiren agranülositoz.
KontrendikasyonKlindamisin ya da linkomisine aşırı duyarlılık; önceki antibiyotik ilişkili psödomembranöz kolit (göreli).
EtkileşimlerNöromüsküler blokerlerin etkisini artırır; eritromisinle antagonizma; CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin) düzeyini düşürür.
DikkatÜç gün içinde bile C. difficile kolit gelişebilir; ishalde ilaç kesilir. IV bolus uygulanmaz, 30 dakikadan hızlı infüze edilmez (en çok 30 mg/dk).

Erişkin dozu

Oral 300–450 mg 6–8 saatte. IV/IM 600–900 mg 8 saatte (ağır enfeksiyon: 900 mg 8 saatte). Tek IM doz 600 mg'ı aşmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; birikim beklenmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren AKI bildirilmiştir; belirgin nefrotoksisite beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; uzun tedavide karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CYarı ömür uzar; doz aralığını uzatmayı düşün, karaciğer testlerini izle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda C. difficile kolit riski yüksek ve seyri ağırdır; ishal olursa hemen kesilir. Eş zamanlı PPI ve önceki antibiyotik kullanımı riski artırır. Dehidratasyon ve böbrek işlevi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer; insan çalışmalarında kusur artışı gösterilmedi. Gerektiğinde tüm trimesterlerde kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal, kanlı dışkı ve kandida izlenir. Gerekirse kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bioclineclindamycin fosfat · clindamycin300 mg IM/IV ampul; 600 mg 1 ampul
Cleocinklindamisin hidroklorür150 mg kapsul
Cleocin Pediatrikklindamisin palmitat hcl75 mg / 5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul
Clinclindamycin150 mg kapsul; 300 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 600 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti
Klindanclindamycin150 mg 16 kapsul; 300 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 600 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Klindaverklindamisin300 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 600 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti
Klitopsinclindamycin150 mg 16 kapsul; 300 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 600 mg 1 ampul
Meneklinklindamisin · clindamycin150 mg kapsül; 150 mg/ml enjeksiyonluk çözelti; 300 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 600 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AA04

Klomipramin

Trisiklik antidepresan (güçlü serotonin geri alım inhibitörü)

Serotonin geri alımını güçlü kapatan trisiklik antidepresan; obsesif-kompulsif bozukluk ve depresyonda kullanılır. Nöbet eşiğini düşürür; antikolinerjik, ortostatik hipotansiyon ve ileti bozukluğu yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik/noradrenerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT ve NET taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörleriuyarırgeri alımlasonlanırNoradrenalin ve serotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına çıkarSinaps aralığıPostsinaptik reseptörlernoradrenalin ve serotonin sinyali(duygudurum, dikkat)Postsinaptik zarNET ve SERT geri alımıiki amin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · NET/SERTKlomipramin:SERT'i güçlü,NET'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Serotonin ve noradrenalin geri alımı kapanır, sinapsta düzeyleriartar → OKB ve depresyon belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde noradrenerjik ve serotonerjik sinapslar; ayrıca kolinerjik, histaminerjik ve adrenerjik reseptörler. Oral ilaç emilir, yağda çözünür, kan-beyin bariyerini kolay geçer.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin (SERT) ve noradrenalin (NET) taşıyıcılarını kapatır. Muskarinik M1, H1 ve α1 reseptörlerini ve kalp Na⁺ kanalını da bloke eder.
Ne olur?Sinapsta serotonin ve noradrenalin artar → antidepresan etki. Reseptör blokajları antikolinerjik etki, sedasyon, ortostatik hipotansiyon ve ileti bozukluğu yapar.

Klinik

EndikasyonObsesif-kompulsif bozukluk, majör depresyon, panik bozukluk, katapleksi (kısa süreli).
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme, sedasyon, ortostatik hipotansiyon, taşikardi, QRS/QT uzaması, nöbet, tremor, cinsel işlev bozukluğu, kilo alımı, hiponatremi, konfüzyon-deliryum (yaşlı).
KontrendikasyonYakın zamanda MI, kalp ileti bozukluğu ve aritmi, MAO inhibitörü (14 gün ara), dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır karaciğer yetmezliği, nöbet öyküsünde dikkat.
EtkileşimlerMAOİ'lerle serotonin sendromu; SSRI'lar ve CYP2D6 inhibitörleri düzeyi artırır; antikolinerjik ilaçlarla yük artar; QT uzatan ilaçlarla aritmi; alkolle sedasyon.
DikkatNöbet eşiğini düşürür; yaşlıda ilk basamak olarak önerilmez; doz aşımı kardiyotoksisite yapar.

Erişkin dozu

OKB: 25 mg gece başlanır, 2 haftada 100 mg'a çıkılır; 100–150 mg/gün, en çok 250 mg. Depresyon: 75–150 mg/gün. Yaşlı: 10 mg gece ile başlanır, yavaş artırılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz, yavaş artış.
eGFR 15–29Düşük doz; antikolinerjik etki ve hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; yakın izlem, veri sınırlı.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz ve yavaş artış; izlem.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılır. Güçlü antikolinerjik: deliryum, kabızlık, idrar retansiyonu; ortostatik hipotansiyon, düşme, nöbet; QT/ileti bozukluğu. Zorunluysa 10 mg gece ile başla, EKG izle; SSRI tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B1sınıf üyesi olarak Demans, kalp ileti bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, idrar retansiyonu ya da glokomda TCA kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik yük bilişi bozar.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak TCA yüksek antikolinerjik ilaçtır; düşme, kabızlık, glokom, retansiyon varlığında kaçınılır.

AGS Beers 2023 tersiyer amin TCA kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik, sedasyon, ortostatik hipotansiyon); düşme ve SIADH riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; 3. trimesterde yenidoğanda çekilme belirtileri, nöbet ve antikolinerjik etkiler görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; gerekirse dikkatle kullanılabilir, bebek sedasyon ve beslenme açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anafranilklomipramin hcl10 mg kapli tablet; 25 mg kapli tablet
Anafranil Srklomipramin hcl75 mg uzatılmış salimli bölünebilir tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AE01

Klonazepam

Benzodiazepin (uzun etkili)

GABA-A reseptörünün benzodiazepin bölgesine bağlanıp Cl⁻ kanalı açılma sıklığını artıran benzodiazepin; nöbet, panik bozukluk, REM davranış bozukluğunda. Tuzağı: bağımlılık, düşme, opioidle solunum depresyonu.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal, limbik ve talamik nöronlar › Postsinaptik nöron zarı · GABA-A kompleksi › GABA-A reseptörü · benzodiazepin bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Cl⁻ kanalınıaçarateşlemeyibaskılarPresinaptik uçGABA salgılarSinaps · presinaptik uçGABA-A reseptörüpostsinaptik zarda Cl⁻ kanalıNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olurNöron içiNöron ateşlemesi azalırnöbet, anksiyete ve kas tonusu düşerKortikal ve limbik devreKlonazepam:GABA-A'yabağlanır, kanalıdaha sık açar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA etkisi güçlenir → ateşleme azalır; nöbet ve anksiyete gerilir,sedasyon, düşme ve bağımlılık riski doğar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde nöron zarı. Yağda çözünür, kan-beyin bariyerini kolay geçer; oral emilir, karaciğerde yıkılır.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründe benzodiazepin bağlanma yerine bağlanır; GABA'ya duyarlılığı artırır (pozitif allosterik modülatör), Cl⁻ kanalı daha sık açılır.
Ne olur?Cl⁻ girişi artar, nöron hiperpolarize olur → ateşleme azalır → nöbet eşiği yükselir, anksiyete ve kas tonusu azalır; sedasyon ve düşme aynı etkiden gelir.

Klinik

EndikasyonMiyoklonik ve absans nöbetler, Lennox-Gastaut; panik bozukluk; REM uyku davranış bozukluğu ve huzursuz bacak (ruhsatsız, ikinci basamak).
Yan etkilerSedasyon, ataksi, düşme, bellek ve dikkat bozukluğu, deliryum, hipersalivasyon ve bronş salgısı, paradoks ajitasyon, bağımlılık ve ani kesilmede nöbet; opioidle birlikte solunum depresyonu.
KontrendikasyonAğır solunum yetersizliği ve ağır uyku apnesi, miyasteni gravis, ağır karaciğer yetmezliği, akut dar açılı glokom, benzodiazepin aşırı duyarlılığı.
EtkileşimlerOpioidler ve alkol ile solunum depresyonu (kutulu uyarı); diğer sedatifler; CYP3A4 inhibitörleri (azoller) düzeyi artırır; karbamazepin, fenitoin ve fenobarbital düzeyi düşürür.
DikkatAni kesilmez, haftalar içinde azaltılır. Uzun süreli kullanımda bağımlılık ve bilişsel etkiler sorgulanır. Opioid kullananda ve solunum hastalığında kaçınılır.

Erişkin dozu

Nöbet: gece 0,5 mg ile başlanır, 0,5–1 mg artırılır; idame 4–8 mg/gün. Panik bozukluk: 0,25 mg günde iki kez, en çok 1–4 mg/gün. REM davranış bozukluğu: gece 0,25–2 mg. Yaşlıda 0,25 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz, sedasyon izlenir.
eGFR 15–29Düşük doz, yavaş artırım; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz, yavaş artırım; sedasyon ve solunum izlenir.
HemodiyalizHD ile uzaklaşmaz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; uzaklaşmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz, yavaş titrasyon.
Child-Pugh BDoz azaltılır, yavaş titrasyon; ensefalopati izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopatiyi tetikler).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılması önerilen sınıftır; zorunluysa 0,25 mg ile başlanır ve en kısa sürede kesilir. Düşme, kırık, deliryum, bilişsel bozulma ve solunum depresyonu riski yüksektir; opioidle kullanılmaz. Uzun süreli kullananda kesme yavaş (haftalar) yapılır.

  • TIME-to-STOP B14sınıf üyesi olarak Benzodiazepin 4 haftadan uzun kullanılmaz; bağımlılık, düşme ve bilişsel bozulma riski.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde benzodiazepin kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B15sınıf üyesi olarak Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde benzodiazepin kullanılmaz.

AGS Beers 2023 benzodiazepinler yaşlıda kaçınılır; deliryum, düşme, kırık ve bilişsel bozulma riski; opioidle birlikte kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde yarık dudak riski tartışmalıdır; gerekirse en düşük etkili doz. 3. trimesterde ve doğuma yakın yenidoğanda hipotoni, solunum depresyonu ve çekilme belirtileri.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve emme zayıflığı; düşük dozda kısa süreli kullanılır, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Malontil Tabletklonazepam
Rivoclonklonazepam2 mg tablet; 2,5 mg/ 1 ml oral damla
Rivotrilklonazepam1 mg/1 ml IV çözelti içeren ampul; 2,5 mg/1 ml damla

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Klonidin

Santral etkili alfa-2 agonist (antihipertansif)

Beyin sapında alfa-2 reseptörünü uyararak sempatik çıkışı azaltan antihipertansif; dirençli hipertansiyonda ek ilaç olarak kullanılır. Ani kesilirse rebound hipertansiyon yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin sapı (vazomotor merkez) › Sinir hücresi · sinaps › Alfa-2 ve imidazolin reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinir boyuncailetilirreseptörleriuyarırbasıncıyükseltirSempatik sinir çıkışıbeyin sapından damar ve kalbe gidenuyarıBeyin sapı · sempatik nöronNoradrenalin salımısinir uçlarından damar ve kalp dokusunasalınırSempatik sinir ucuDamar daralması · kalp hızı ↑alfa-1 ve beta-1 reseptörlerinin uyarısıDamar ve kalp · α1/β1Kan basıncıdamar direnci ve kalp debisiylebelirlenirDamar sistemiKlonidin: beyinsapı alfa-2reseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sempatik çıkış azalır → noradrenalin salımı ve damar tonusu düşer,kalp hızı yavaşlar; kan basıncı iner.İlaç ani kesilirse sempatik çıkış fazla artar (rebound hipertansiyon).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Beyin sapında sempatik çıkışı yöneten nöron ve sinir ucunda. Ağızdan alınır, kan-beyin bariyerini geçer; reseptörlere hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?Alfa-2 ve imidazolin reseptörlerini uyarır (agonist); sinir ucunda noradrenalin salımını da azaltır.
Ne olur?Sempatik çıkış azalır → noradrenalin salımı, damar tonusu, kalp hızı ve renin düşer → kan basıncı iner. Ani kesilirse çıkış fazla artar (rebound).

Klinik

EndikasyonDirençli hipertansiyonda ek ajan, hipertansif acilde oral kurtarma, opioid-alkol yoksunluğu belirtileri; feokromositoma tanısında klonidin baskılama testi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, sedasyon, baş dönmesi, bradikardi, kabızlık, depresyon, cinsel işlev bozukluğu; ani kesmede rebound hipertansiyon.
KontrendikasyonSinüs düğümü hastalığı ve yüksek dereceli AV blok (pacemakersız), ağır bradikardi.
EtkileşimlerBeta blokerler (bradikardi; kesme sırasında rebound artar), trisiklik antidepresanlar (etkiyi azaltır), sedatifler ve alkol (sedasyon artar), kalp hızını yavaşlatan ilaçlar.
Dikkatİlaç ani kesilmez: 2–4 günde azaltılır. Beta bloker ile birlikteyse önce beta bloker kesilir, klonidin sonra azaltılır; aksi halde rebound hipertansiyon krizi gelişebilir.

Erişkin dozu

Oral 0,1 mg günde iki kez başlanır; 0,2–0,6 mg/gün (2–3 dozda), en çok 2,4 mg/gün. Haftalık transdermal flaster 0,1–0,3 mg/24 saat.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yavaş titre edilir.
eGFR 15–29Düşük dozla başlanır (0,05–0,1 mg günde iki kez).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla başlanır; yavaş artırılır.
HemodiyalizAz uzaklaşır; ek doz gerekmez; HD sırasında hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaAz (HD: az; PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle ve düşük dozla.
Child-Pugh CDikkatle ve düşük dozla; çalışılması sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 0,05–0,1 mg günde iki kez ile başlanır. Sedasyon, depresyon, ağız kuruluğu, bradikardi, ortostatik hipotansiyon ve düşme riski artar. Ani kesilmez (rebound HT krizi); beta bloker birlikteyse önce o kesilir.

  • TIME-to-STOP A9sınıf üyesi olarak Başka sınıflar tolere edilemiyorsa ya da etkisizse kullanılır; MSS etkisi ve düşme.

AGS Beers 2023 santral alfa-agonistler HT'de ilk basamak olarak kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon, MSS).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; metildopa, labetalol, nifedipin tercih edilir. Ani kesilmeye bağlı rebound HT nedeniyle gebelikte de kesilmez.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve hipotansiyon bildirilmiştir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AC04

Klopidogrel

P2Y12 reseptör antagonisti (antitrombosit)

Trombosit P2Y12 reseptörüne kalıcı bağlanıp ADP kaynaklı agregasyonu engelleyen ön ilaç; koroner stent, akut koroner sendrom ve inme sonrası ikincil korumada kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (trombosit) › Trombosit › Hücre zarı (kana bakan yüz) › P2Y12 ADP reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırintegrini aktiveederfibrinojenköprüsü kurarADP salınımıaktive trombositler yoğun granüllerindenADP salarTrombosit yoğun granülüP2Y12 reseptörütrombosit zarında ADP'yi tanıyanreseptörTrombosit zarı · P2Y12GPIIb/IIIa aktivasyonufibrinojene bağlanan integrin açılırTrombosit zarı · GPIIb/IIIaTrombosit agregasyonufibrinojen trombositleri birbirinebağlar, trombüs büyürDamar içi · trombüsKlopidogrel(aktifmetabolit):P2Y12'ye kalıcıbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ADP reseptörüne ulaşamaz → GPIIb/IIIa açılmaz, trombositlerkümelenmez. Stent ve damar içi trombüs riski azalır; kanama riski artar.Alınan dozun yaklaşık %85'i esterazlarla inaktifleşir; kalanı CYP2C19 ve diğer CYP'lerleaktifleşir (CYP2C19 yavaş metabolizörlerde etki zayıf).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Trombositin zarında, damar içinde. Ön ilaç karaciğerde aktif tiyol metabolite dönüşür; metabolit kanla trombosite ulaşır.
Neye etki eder?Aktif metabolit P2Y12 reseptörüne kalıcı (kovalent) bağlanır; ADP bağlanamaz. Etki trombositin ömrü boyunca sürer.
Ne olur?Gi yolu açılmaz, GPIIb/IIIa aktive olmaz → agregasyon durur (etki 7–10 gün) → stent ve arter trombozu azalır, kanama riski artar.

Klinik

EndikasyonAkut koroner sendrom, koroner stent sonrası çift antitrombosit tedavi, periferik arter hastalığı, iskemik inme-TIA sonrası ikincil korunma, aspirin intoleransı.
Yan etkilerKanama (GİS, intrakraniyal, damar giriş yeri), morarma, ishal, döküntü; nadiren trombotik trombositopenik purpura (TMA), nötropeni.
KontrendikasyonAktif patolojik kanama (peptik ülser, intrakraniyal kanama), ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerOmeprazol ve esomeprazol aktivasyonu azaltır (gerekirse pantoprazol); varfarin, DOAK ve NSAİİ ile kanama artar; CYP2C19 inhibitörleri (flukonazol, fluoksetin) etkiyi azaltabilir; repaglinid düzeyi artar.
DikkatCYP2C19 yavaş metabolize edicilerde (yaygın allel polimorfizmi) aktivasyon yetersizdir; seçilmiş yüksek riskli hastada genotip ya da alternatif ilaç düşünülür. Elektif cerrahiden 5–7 gün önce kesilir (stentli hastada kardiyoloji ile). Damar erişimini korumak için rutin başlanmaz: fistülde trombozu azaltır ama fistülün kullanılabilir hale gelmesini değiştirmez. Gebelikte yeterli veri yoktur; zorunlu olmadıkça önerilmez.

Erişkin dozu

Akut koroner sendromda 300–600 mg yükleme, sonra 75 mg/gün. Stabil hastalıkta ve ikincil korunmada 75 mg/gün. Süre endikasyona ve stent tipine göre belirlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; üremik trombosit işlev bozukluğu nedeniyle kanama izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; kanama izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlaması gerekmez, kanama izlenir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (aktif metabolit geri dönüşsüz bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; seyrek TTP/HÜS ile AKI bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; deneyim sınırlı, kanama izlenir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

75 mg/gün; ≥ 75 yaşta fibrinolitik sonrası yükleme dozu verilmez. Kanama riski artar; GİS koruması için PPI eklenir (omeprazol/esomeprazol yerine pantoprazol tercih). Kanamada ya da girişim öncesi süre planlanır.

  • TIME-to-STOP A22# Anlamlı kanama riski varken kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A23 Özel endikasyon yokken aspirinle birlikte inme profilaksisinde verilmez.
  • TIME-to-STOP A24 OAK alana ek endikasyon yokken eklenmez.
  • TIME-to-STOP A27# OAK kontrendike AF'de monoterapi inme korumasında yetersizdir.
  • TIME-to-STOP C2 Ülser öyküsü, ek antitrombotik, steroid ya da dispepsi varsa PPI'sız verilmez.
  • TIME-to-START A1 Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma için aspirin ya da klopidogrel başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar-risk ile (örn. stent) kullanılabilir, mümkünse kaçınılır.
EmzirmeVeri yetersiz; kaçınılması tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-clodipclopidogrel75 mg film tablet
Cloganclopidogrel75 mg film kapli tablet
Clopitroklopidogrel besilat75 mg film kapli tablet
Clopraklopidogrel75 mg film kapli tablet
Karumklopidogrel75 mg film kapli tablet
Pingelklopidogrel75 mg film tablet
Planorklopidogrel75 mg film tablet
Plavidolclopidogrel75 mg film kapli tablet
Plavixclopidogrel75 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Klogel-a 75

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01AA02

Klorambusil

Alkilleyici ajan (nitrojen mustard türevi)

DNA'yı alkilleyip lenfosit çoğalmasını durduran oral sitotoksik ilaç; membranöz nefropati (Ponticelli rejimi) ve çocukluk nefrotik sendromunda kullanılmıştır, Türkiye'de pratik olarak erişilemez.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Çoğalan T ve B lenfosit › Hücre çekirdeği (DNA) › DNA'nın guanin bazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ayrılır vekopyalanırbölünmeyi sağlarüretirDNA çift sarmalıiki zincir birbirine bağlıdırÇekirdek · DNADNA replikasyonuzincirler ayrılıp kopyalanırÇekirdek · replikasyonÇoğalan T ve B lenfositlerDNA kopyalanınca hücre bölünürLenfosit içiOtoantikor ve sitokinotoimmün hasarı sürdürürKan · doku sıvısıKlorambusil:DNA'yı çaprazbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA zincirleri ayrılamaz → bölünen lenfositler ölür, otoantikoryapımı düşer; membranöz nefropatide proteinüri remisyona girer. Kalıcı kemik iliğive gonad hasarı riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Lenfositlerin çekirdeğinde. Yağda çözünen ilaç ağızdan alınır, hücre zarını geçer ve DNA'yı hücre içinde doğrudan alkiller.
Neye etki eder?DNA zincirleri: guanin bazlarına alkil grubu ekler ve iki zinciri çapraz bağlar. Ön ilaç değil, kendisi etkindir; karaciğerde aktivasyon gerekmez.
Ne olur?DNA ayrılıp kopyalanamaz → bölünen lenfositler ölür → otoantikor ve sitokin azalır, membranöz nefropatide proteinüri düşer. Kemik iliği ve gonad hasarı riski.

Klinik

EndikasyonKronik lenfositik lösemi, lenfomalar; nefrolojide membranöz nefropati (Ponticelli rejimi), steroide bağımlı çocukluk nefrotik sendromu.
Yan etkilerLökopeni ve trombositopeni, enfeksiyon, infertilite (kümülatif doza bağlı), ikincil malignite (lösemi), nöbet (özellikle nefrotik sendromda), bulantı, hepatotoksisite.
KontrendikasyonGebelik, ağır kemik iliği baskısı, aktif ciddi enfeksiyon, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer miyelosüpresif ilaçlarla toksisite artar; canlı aşılar kontrendikedir.
DikkatTeratojen ve gonadotoksiktir; doğurganlık korunması planlanır. Kan sayımı ilk ay haftalık izlenir; lökosit ve trombosit düşerse doz azaltılır ya da ara verilir. Dersin Türkiye verisine göre siklofosfamid tercih edilir.

Erişkin dozu

Membranöz nefropati (Ponticelli): 1., 3., 5. aylarda metilprednizolon; 2., 4., 6. aylarda klorambusil 0,15–0,2 mg/kg/gün. Kümülatif doz sınırlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; kan sayımı izlenir.
eGFR 30–59Miyelosüpresyon riski artar; kan sayımı sık izlenir, gerekirse doz azaltılır.
eGFR 15–29Doz düşürülür; kan sayımı yakından izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz düşürülür; kan sayımı yakından izlenir; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; doz düşürülerek, kan sayımı izlenerek.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz azaltılır; kan sayımı ve enzimler izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır; kan sayımı ve enzimler izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır (veri sınırlı).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kemik iliği baskılanması, enfeksiyon, ikincil malignite (lösemi) ve kalıcı infertilite riski. En düşük kümülatif doz ve sık tam kan sayımı ile kullan. Nöbet eşiğini düşürebilir. Canlı aşı verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir (teratojenik); tedavi sırasında etkili korunma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Leukeranchlorambucil2 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01BA01

Kloramfenikol

Amfenikol grubu antibiyotik

50S ribozoma bağlanan, dokulara ve BOS'a iyi geçen bakteriyostatik antibiyotik; alternatifsiz ağır enfeksiyonlarda kullanılır. Tuzak: kemik iliği baskılanması, aplastik anemi; yenidoğanda gri bebek sendromu.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücresi içi › 50S ribozom alt birimi › Peptidil transferaz merkezi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)peptid bağıkurarzincir uzarbakteri çoğalırBakteri 50S alt birimiribozomun peptid bağını kuran büyük altbirimiBakteri ribozomu · 50SPeptidil transferaziki amino asit arasında peptid bağıkuran merkezRibozom · peptidil transferazPeptid zinciri uzamasıamino asitler eklenerek protein yapılırBakteri içi · proteinBakteri çoğalmasıhücre bölünür, enfeksiyon sürerBakteri hücresiKloramfenikol:peptidiltransferazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peptid bağı kurulamaz, protein yapımı durur → bakteri çoğalamaz;insan kemik iliği mitokondrisi de etkilenebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçer, merkezi sinir sistemi dahil dokulara iyi dağılır.
Neye etki eder?50S ribozom alt biriminin peptidil transferaz merkezine bağlanır ve peptid bağı oluşumunu engeller (bakteriyostatik); insan mitokondri ribozomunu da kısmen etkiler.
Ne olur?Peptid zinciri uzayamaz, bakteri protein yapamaz ve çoğalamaz → enfeksiyon baskılanır; insanda mitokondriyal baskılanma kemik iliği toksisitesine yol açar.

Klinik

EndikasyonBaşka seçeneğin olmadığı ağır enfeksiyonlar: riketsiya ve tifüs (doksisiklin kullanılamıyorsa), bruselloz, tifo, beyin apsesi, ağır anaerop enfeksiyon, penisilin alerjili menenjit.
Yan etkilerDoza bağlı geri dönüşlü kemik iliği baskılanması, nadir idiyosinkratik aplastik anemi (ilaç bırakıldıktan sonra da gelişebilir), hemoliz (G6PD eksikliği), optik nörit, periferik nöropati, bulantı, gri bebek sendromu (yenidoğan).
KontrendikasyonAşırı duyarlılık, gebeliğin son dönemi ve doğum sırasında, yenidoğan ve prematüre, emzirme; hafif enfeksiyonda ve profilakside kullanılmaz.
EtkileşimlerCYP2C9 ve 3A4 inhibisyonuyla fenitoin, varfarin, sülfonilüre ve siklosporin düzeyini artırır; rifampisin ve fenobarbital kloramfenikol düzeyini düşürür; kemik iliği baskılayıcı ilaçlarla toksisite artar.
DikkatTedavi öncesi ve sırasında tam kan sayımı (haftada 2 kez) izlenir; kümülatif doz ve süre sınırlıdır. Kemik iliği baskılanması gelişirse kesilir.

Erişkin dozu

Erişkinde 50 mg/kg/gün, 6 saatte bir IV (en çok 4 g/gün); ağır enfeksiyonda (menenjit) 100 mg/kg/gün'e kadar; mümkün olan en kısa sürede kesilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan sayımı izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; inaktif metabolit birikir, kan sayımı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; kan sayımı yakından izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (az uzaklaşır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kemik iliği toksisitesi anemiyi (KBH'da) ağırlaştırabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; doz azaltımı ve kan düzeyi izlemi önerilir.
Child-Pugh BDoz azaltılır, düzey ve kan sayımı izlenir; mümkünse kaçınılır.
Child-Pugh CKaçınılır; zorunluysa düşük dozla ve düzey izleminde.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yalnızca alternatif yokken ve kısa süreli kullanılır; kemik iliği baskılanması ve aplastik anemi riski nedeniyle sık kan sayımı gerekir. Karaciğer işlevi ve ilaç etkileşimleri (varfarin, fenitoin) gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte mümkünse kullanılmaz; son dönemde ve doğumda yenidoğanda gri bebek sendromu (kardiyovasküler çöküş) riski vardır; ağır hayatı tehdit edici durumda yarar-risk.
EmzirmeSüte geçer; bebekte kemik iliği baskılanması riski nedeniyle emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Armisetinchloramphenicol5 ml 125 mg 100 ml surup; 250 mg 24 kapsul
Armisetin Suppozituvarkloramfenikol125 mg; 250 mg
Fenikolkloramfenikol125 mg supozituar; 250 mg kapsül; 250 mg supozituar
Fenikol Süspansiyonkloramfenikol
Gemysetinkloramfenikol0,25 g kapsul; 125 mg suspansiyon
Klora Kapsülkloramfenikol
Sentoklorin Drajekloramfenikol250 mg
Sentoklorin Suspansiyonkloramfenikol

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AB04

Klorfeniramin

1. kuşak H1 antihistaminik (alkilamin)

Sedatif etkisi 2. kuşaktan fazla olan 1. kuşak H1 blokeri; soğuk algınlığı ve alerji karışımlarında bulunur. Karışımlarda gizli antikolinerjik yük ve sedasyon tuzağıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıKlorfeniramin:H1 reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon ve antikolinerjik etki eşlik eder.Beyindeki H1 blokajı sedasyon, muskarinik blokaj ağız kuruluğu ve idrar retansiyonu yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların zarında; kan-beyin bariyerini geçtiği için beyinde de etki eder (sedasyon).
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptörleri de bloke eder.
Ne olur?Histaminin damar geçirgenliği, kaşıntı ve mukus artışı etkisi azalır → alerji belirtileri hafifler; beyin H1 blokajı sedasyon, antikolinerjik etki kuruluk ve retansiyon yapar.

Klinik

EndikasyonAlerjik rinit, ürtiker, kaşıntılı deri hastalıkları ve soğuk algınlığı belirtilerinin semptomatik tedavisi.
Yan etkilerSedasyon, baş dönmesi, ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme; yaşlıda deliryum ve düşme; nadiren paradoksal uyarılma.
KontrendikasyonDar açılı glokom, prostat büyümesine bağlı idrar retansiyonu, MAO inhibitörü kullanımı, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol ve diğer sedatiflerle MSS baskılanması artar; antikolinerjiklerle yük birikir; MAO inhibitörleri etkiyi uzatır; fenitoin düzeyi değişebilir.
DikkatSoğuk algınlığı ve alerji karışımlarında diğer antikolinerjik ve sedatiflerle yük birikir; yaşlıda kaçınılır.

Erişkin dozu

Erişkin: 4 mg her 4–6 saatte; en çok 24 mg/gün. Yaşlıda ve gerekmedikçe kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük dozla başla, sedasyon ve retansiyonu izle.
eGFR 15–29Veri yetersiz; doz azalt, aralığı uzat, dikkatle kullan.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; mümkünse 2. kuşak ajan seç, kullanılacaksa düşük doz.
HemodiyalizSeansa göre ayar gerekmez; veri yetersiz, düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı düşük dozlu yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu (obstrüktif nefropati riski).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; sedasyonu izle.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; sedasyon ensefalopatiyi maskeleyebilir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopati riski); zorunluysa çok düşük doz.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılması gereken ilaçtır: deliryum, düşme, retansiyon, kabızlık ve bilişsel bozulma yapar. Zorunluysa 2 mg ile başla, en kısa süre ver; soğuk algınlığı karışımlarındaki gizli dozu sor.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik 1. kuşak antihistaminik; deliryum ve demansta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Düşme, kabızlık, glokom, idrar retansiyonu ya da başka antikolinerjikle birlikte kullanılmaz.

AGS Beers 2023 1. kuşak antihistaminikler kaçınılır (güçlü antikolinerjik; bilişsel bozulma, deliryum, retansiyon).

Gebelik ve emzirme

GebelikEpidemiyolojik veriler belirgin malformasyon artışı göstermez; gerektiğinde kullanılabilir, 2. kuşak ajan tercih edilir; son haftalarda kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve irritabilite, süt azalması olabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 63 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alerfinklorfeniramin maleat2 mg/5 ml oral çözelti

Kombinasyon ürünleri (63): A-ferin, A-ferin Forte, A-ferin Plus, A-ferin Plus Film Tablet, Ase-cold, Ase-cold Zero, Bikaramin Cold 100/15, Bronkar, Bronkar-a, Coldason, Coldaway Plus, Coldfen, Coldfen Likid Kapsul, Coldfen Zero, Coldinom, Corsal, Dephedrin Şurup, Droflu Cold Plus, Dropolev Şurup, Espektan A Şurup, Forflu, Forflu Plus, Forza, Gerakon, Gerakon Fort, Gribexfen Hot D Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Grimel Tablet, Gripin Hot 500/4, Gripin Hot D 500/4, Gripin Hot Pediatrik, Griport, Griport Cold, Ibucold C, Iburamin Cold Film Kapli Tablet, Iburamin Cold Likit Kapsul, Iburamin Cold Surup, Iburamin Zero Süspansıyon, Katacold, Katarin, Katarin Fort, Kongest, Kongest Forte, Maxihot, Medicold Surup, Oledro, Oledro Hot D Tek Dozluk Efervesan Granül İçeren Poşet, Oledro Hot Tek Dozluk Efervesan Granül İçeren Poşet, Pedifen Cold&flu Şurup, Peditus Zero, Pedizero, Pulmotus, Teragrip, Theraflu Forte, Tricold Film Tablet, Tylol Cold Tablet, Tylol Hot C Tek Kullanimlik Oral Çözelti Hazirlamak İçin Toz, Tylolfen Hot D Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Tylolfen Hot Pediyatrik, Tylolfen Hot Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Tylolhot Day, Vicks Vapodry Surup, Wintus Draje, İburamin Zero Film Tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 63 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Klorheksidin

Bisguanid antiseptik

Cilt, kateter çıkış yeri ve ağız bakımında kullanılan geniş etkili antiseptik; alkolle birlikte cilt hazırlığında, tek başına ağız gargarasında kullanılır. Gözle ve kulakla temastan kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfeksiyon (bakteri, deri antisepsisi) › Bakteri hücre zarı › Zarın negatif yüklü fosfolipidleri › Zar bütünlüğü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bütünlüğü sağlariçeriği içeridetutaryaşamı sürdürürBakteri hücre zarınegatif yüklü fosfolipid velipopolisakkarit yapıBakteri hücre zarıZar bütünlüğüiyon ve küçük molekülleri içeride tutarBakteri hücre zarıHücre içeriği ve enerjipotasyum, ATP, nükleik asitlerBakteri sitoplazmasıBakteri sağkalımıçoğalma ve enfeksiyonun sürmesiBakteri bütünüKlorheksidin:zara yapışıpbütünlüğü bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Zar geçirgenleşir → hücre içeriği sızar ve sitoplazma çöker →bakteri ölür; deride kalıcı etki yeniden kolonizasyonu geciktirir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Deriye ya da kateter giriş yerine sürülür; deride birkaç saat kalıcı etki yapar, sistemik emilimi azdır. Bakteri zarının dış yüzeyine yapışır.
Neye etki eder?Pozitif yüklü molekül, bakterinin negatif yüklü zarına elektrostatik olarak bağlanır; zar yapısını bozar. Özel bir protein hedefi yoktur.
Ne olur?Düşük derişimde zar geçirgenleşir, hücre içeriği (K⁺) sızar → bakteriyostatik; yüksekte sitoplazma çöker → bakterisid. Deriden yeniden kolonizasyon gecikir.

Klinik

EndikasyonSantral kateter ve periton diyalizi kateter çıkış yeri bakımı, ameliyat ve girişim öncesi cilt antisepsisi, ağız bakımı ve diş eti iltihabı, el antisepsisi.
Yan etkilerCilt tahrişi ve kontakt dermatit, nadir anafilaksi; gargarada diş ve dilde kahverengi lekelenme, tat değişikliği, mukozada tahriş.
KontrendikasyonKlorheksidine aşırı duyarlılık öyküsü.
EtkileşimlerAnyonik sabun, deterjan ve diş macunu (SLS) etkisini azaltır; gargara ile diş macunu arasında zaman bırakılır.
DikkatGöze, kulak içine (delik kulak zarında ototoksisite) ve beyin-omurilik zarlarına temas ettirilmez; Antiseptik kurumadan örtü konulmaz. İdrar ya da numune kabına bulaşırsa idrar çubuğunda yalancı pozitif proteinüri verebilir. Prematüre ve yenidoğan cildinde dikkat. Gebelikte ve emzirmede topikal kullanım kabul edilir.

Erişkin dozu

Cilt hazırlığı: %2 klorheksidin glukonat + %70 izopropil alkol, kuruyana kadar yaklaşık 30 saniye sürülür ve kurumaya bırakılır. Ağız gargarası: %0,12–0,2, 15 mL ile günde 2 kez 30 saniye.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; sistemik emilim önemsiz.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sistemik emilim önemsiz.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sistemik emilim önemsiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sistemik emilim önemsiz.
HemodiyalizKateter bakımı ve cilt antisepsisinde kullanılır; ayar gerekmez.
Periton diyaliziPD kateter çıkış yeri bakımında kullanılır; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaGeçerli değil (topikal).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Topikal antiseptik; yaşa bağlı ayar gerekmez. İnce ve kırılgan yaşlı derisinde irritasyon; göz ve kulakta kullanılmaz; nadiren anafilaksi. Kateter çıkış yeri bakımı ve cilt antisepsisinde kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikTopikal kullanımda sistemik emilim önemsiz; gebelikte kullanılabilir.
EmzirmeMeme başına uygulandıysa emzirme öncesi silinir; cilt antisepsisinde uygun.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC P01BA01

Klorokin

4-aminokinolin (antimalaryal, antiromatizmal)

Malarya parazitinin sindirim kofulunda hem zehirini bağlayan 4-aminokinolin; klorokine duyarlı plazmodyumda kullanılır. Tuzak: P. falciparum direnci yaygın; retinopati ve QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriKan › Alyuvar içindeki plazmodyum › Parazit sindirim (besin) kofulu › Hem polimerizasyonu (hemozoin)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hemoglobiniyıkarpolimerleştirilirhayatta kalırHemoglobinparazit alyuvarın hemoglobinini yerAlyuvar içi · hemoglobinSerbest hemhemoglobin yıkımından çıkan toksikdemir-porfirinParazit sindirim kofuluHemozoinhem polimerleşir ve zararsız pigmentolurParazit kofulu · hemozoinParazit yaşamızehirsiz kalan parazit çoğalırPlazmodyumKlorokin: hemibağlar,hemozoiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hem zehirsizleştirilemez, kofulda birikir → plazmodyum kendiatığıyla ölür.Romatolojide etki lizozom pH'sını yükseltip antijen sunumunu ve TLR sinyalini azaltmasıylailişkilidir; ayrıntısı tam bilinmiyor.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelMikroorganizma içi
Nerede?Alyuvarın içindeki malarya parazitinin asidik sindirim kofulunda. Zayıf baz olduğu için kofulun asidik içinde birikir (iyon tuzağı).
Neye etki eder?Hemoglobin yıkımından çıkan serbest hemi (ferriprotoporfirin IX) bağlar ve hemin hemozoine polimerleşmesini engeller (enzim kapatmaz; substratı bağlar).
Ne olur?Serbest hem birikir, parazit zarına zarar verir ve parazit kendi atığıyla ölür → eritrosit içi parazit temizlenir.

Klinik

EndikasyonKlorokine duyarlı malarya (özellikle P. vivax, P. ovale, P. malariae) tedavisi ve profilaksisi, amipli karaciğer apsesi; romatolojide hidroksiklorokin tercih edilir.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, kaşıntı; uzun süreli kullanımda retinopati (kümülatif doz), QT uzaması ve aritmi, kardiyomiyopati, hipoglisemi, miyopati, psikoz, G6PD eksikliğinde hemoliz, nadir sitopeni.
KontrendikasyonRetinopati ya da görme alanı bozukluğu, aşırı duyarlılık; 4-aminokinolin bileşiklerinin uzun süreli kullanımında önceden maküler hastalık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (makrolid, florokinolon, antipsikotik, ondansetron) aritmi; antasit ve kaolin emilimi azaltır (4 saat ara); siklosporin ve digoksin düzeyi artar; insülin ve oral antidiyabetiklerin etkisi artar; simetidin klorokin düzeyini artırır.
DikkatUzun süreli kullanımda baz dozu gerçek vücut ağırlığı için ≤ 2,3 mg/kg/gün ile sınırlanır; temel ve yıllık retina taraması (5. yıldan sonra; böbrek yetmezliğinde daha erken). Başlamadan ECG ve G6PD düşünülür.

Erişkin dozu

Malarya tedavisi (baz): başlangıç 600 mg, 6, 24 ve 48. saatlerde 300 mg (toplam 1500 mg). Profilaksi: haftada bir 300 mg baz. Klorokin fosfat 250 mg tablet = 150 mg baz.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (akut kür); uzun süreli kullanımda doz azaltılır.
eGFR 15–29Akut kürde ayar gerekmez; uzun süreli kullanımda doz azaltılır, retina izlemi sıklaştırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Uzun süreli kullanımda doz belirgin azaltılır; veri sınırlı.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; eGFR düştükçe birikir, retinopati ve kardiyotoksisite riski artar.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; dikkatle ve ECG izlemiyle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; QT uzaması ve retinopati risk nedeniyle ECG ve görme izlemi yapılır. Antiaritmik ve antipsikotik gibi QT uzatanlarla birlikte kullanımdan kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikMalarya tedavisi ve profilaksisinde gebelikte kullanılabilir (yararı riskten büyüktür).
EmzirmeSüte az geçer; emzirme sırasında uyumlu kabul edilir, bebeğin profilaksi gereksinimini karşılamaz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kutluklorokin fosfat250 mg film kapli tablet
Oroquineklorokin fosfat250 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AA01

Klorpromazin

Birinci kuşak antipsikotik (fenotiyazin)

Düşük potensli, güçlü D2 antagonisti ve geniş reseptör blokajlı fenotiyazin; şizofreni, kalıcı hıçkırık ve bulantı-kusmada kullanılır. Tuzağı: ortostatik hipotansiyon, antikolinerjik yük, QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2 dopamin reseptörü (ayrıca H1, α1, M1, 5-HT2A)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreKlorpromazin:D2'yi kapatır;H1, M1 ve α1'ide bloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mezolimbik D2 blokajı psikozu azaltır; α1, H1 ve M1 blokajıhipotansiyon, sedasyon ve antikolinerjik etkiler yapar.Tuberoinfundibüler D2 blokajı prolaktini artırır; nigrostriatal blokaj ekstrapiramidalbelirti yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve nigrostriatal yollarda, tuberoinfundibüler yolda ve kemoreseptör tetik bölgesinde. Yağda çözünür, kan-beyin bariyerini kolay geçer.
Neye etki eder?D2 reseptörünü bloke eder (antagonist); ayrıca H1, M1 muskarinik ve α1 adrenerjik reseptörlerini kapatır.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → psikoz azalır; tetik bölge D2 blokajı → antiemetik; nigrostriatal blokaj → ekstrapiramidal belirti; α1/H1/M1 blokajı → hipotansiyon, sedasyon, antikolinerjik etki.

Klinik

EndikasyonŞizofreni ve diğer psikozlar; ajitasyon; kalıcı hıçkırık; ağır bulantı-kusma; akut intermitan porfiri ve tetanusta yardımcı (seçili).
Yan etkilerSedasyon, ortostatik hipotansiyon, antikolinerjik etkiler (kuru ağız, kabızlık, idrar retansiyonu), QT uzaması, ekstrapiramidal belirtiler, tardif diskinezi, NMS, kilo, hiperprolaktinemi, kolestatik sarılık, lökopeni/agranülositoz, fotosensitivite.
KontrendikasyonKoma ve ağır merkezi sinir sistemi depresyonu; ağır QT uzaması ve kontrolsüz aritmi; Parkinson hastalığı (dikkat); etkin maddeye aşırı duyarlılık. Kemik iliği baskısı, feokromositoma. Demansa bağlı psikozda kullanım ölüm riskini artırır.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (makrolid, kinolon, ondansetron, metadon); antikolinerjikler; sedatifler ve alkol; antihipertansifler (hipotansiyon); levodopa etkisi azalır; antasitler emilimi azaltır; CYP2D6 substratları (propranolol) düzeyi artar.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Nöbet eşiğini düşürür. Başlamadan EKG, kan sayımı ve karaciğer testi.

Erişkin dozu

Psikoz: oral 25–100 mg günde 3–4 kez, başlangıçta düşük; idame 100–400 mg/gün (en çok 800–1000 mg/gün). Hıçkırık ve bulantı: 10–25 mg her 4–6 saatte. Yaşlıda 10–25 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz, sedasyon ve hipotansiyon izlenir.
eGFR 15–29Düşük doz, yavaş artırım; hipotansiyon ve sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz, yavaş artırım; ortostatik hipotansiyon belirgin.
HemodiyalizHD ile uzaklaşmaz; ek doz gerekmez; seansta hipotansiyona dikkat.
Periton diyaliziVeri yetersiz; uzaklaşmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; idrar retansiyonu, ortostatik hipotansiyon ve nadiren hiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz, dikkatle.
Child-Pugh BDoz azaltılır; sedasyon ve hipotansiyon izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz (kolestaz, ensefalopati).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılması önerilir: güçlü antikolinerjik, ortostatik hipotansiyon, sedasyon ve QT etkisi. Demansta ölüm riski artar. Zorunluysa 10–25 mg ile başlanır; düşme, deliryum, kabızlık ve idrar retansiyonu izlenir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik ilaç deliryum ya da demansta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1 Klorpromazin yüksek antikolinerjik yüklüdür: düşme, kabızlık, retansiyon, glokom ve deliryum.
  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikMajör malformasyon artışı net değildir; gerekirse kullanılabilir. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme görülebilir; majör malformasyon artışı net değildir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve ekstrapiramidal belirti; kaçınılır ya da bebek yakından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Largactilklorpromazin · klorpromazin hcl25 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti içeren ampul; 100 mg kapli tablet
Largaselklorpromazin hidroklorür25 mg/5 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BB02

Klorpropamid

Birinci kuşak sülfonilüre (oral antidiyabetik)

Pankreas β hücresinde K-ATP kanalını kapatıp insülin salgılatan eski, uzun etkili sülfonilüre; böbrekte ADH etkisini artırarak hiponatremi yapabilir. Günümüzde nadiren kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriPankreas (Langerhans adacığı) › β hücresi › β hücresinin zarı › Sülfonilüre reseptörü SUR1 → K-ATP kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)metabolizeedilirkanalı kapatır+granülleriboşaltırGlukozβ hücresine girer ve metabolize edilirKan · β hücresi dışıATP artışıhücre içi ATP/ADP oranı yükselirβ hücresi içi · sitoplazmaK-ATP kanalı kapanırK⁺ çıkışı durur, hücre zarı depolarizeolurβ hücresi · K-ATP kanalıCa²⁺ girişi → insülin salgısıkalsiyum kanalları açılır, insülingranülleri boşalırβ hücresi · insülin granülüKlorpropamid:SUR1'e bağlanıpK-ATP'yi kapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: K-ATP kanalı kapanır → depolarizasyon, Ca²⁺ girişi → insülin salgısıartar → glukoz düşer (hipoglisemi riski).Yarı ömrü uzun (yaklaşık 36 saat), aktif madde olarak böbrekle atılır. Böbrekte ADH'nintoplayıcı kanaldaki etkisini artırır → hiponatremi/SIADH benzeri tablo. KBH'de kullanılmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas β hücresinin yüzeyinde. Ağızdan emilir, kandan β hücresinin dış yüzüne ulaşıp zardaki reseptöre bağlanır. Böbrekte toplayıcı kanalda ADH etkisini artırır.
Neye etki eder?β hücre zarındaki sülfonilüre reseptörüne (SUR1) bağlanarak ATP'ye duyarlı K⁺ kanalını (Kir6.2) kapatır; glukozdan bağımsız olarak kanalı kapalı tutar.
Ne olur?Hücre depolarize olur → Ca²⁺ kanalları açılır, Ca²⁺ girer → insülin granülleri boşalır → kan glukozu düşer. Hipoglisemi riski yüksek; böbrekle atıldığı için KBH'de uzun sürer.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet (ikinci basamak; yaşlı ve böbrek yetmezliği olan hastada uygun değildir). Hiponatremiye neden olan ilaçlar arasında sayılır.
Yan etkilerUzamış hipoglisemi, hiponatremi (SIADH benzeri), kilo artışı, alkolle yüzde kızarma, bulantı, döküntü, nadir kolestatik hepatit ve kan hücresi azalması.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, diyabetik ketoasidoz, ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliği, gebelik ve emzirme, sülfonamid aşırı duyarlılığı.
EtkileşimlerAlkol (disülfiram benzeri reaksiyon, hipoglisemi); beta blokerler (hipoglisemi belirtilerini maskeler); NSAİİ, salisilat, sülfonamidler ve varfarin (hipoglisemiyi artırır); diüretikler ve ADH etkisini artıran ilaçlar (SSRI, karbamazepin, siklofosfamid) hiponatremiyi ağırlaştırır.
DikkatHiponatremi yapan ilaçlar arasındadır; yaşlıda kullanılmamalıdır (Beers listesi). Hipoglisemi uzun sürebilir: gözlem ve glukoz infüzyonu gerekebilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 100–250 mg/gün tek doz (yaşlıda 100 mg ya da daha az); idame 100–500 mg/gün. Güncel kılavuzlarda tercih edilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Düşük dozla ve glukoz izlemiyle; yaşlıda tercih edilmez.
eGFR 30–59Kaçınılır; kullanılacaksa çok düşük dozla ve sık glukoz izlemiyle.
eGFR 15–29Kontrendikedir (aktif ilaç birikir, uzamış hipoglisemi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendikedir (aktif ilaç birikir, uzamış hipoglisemi).
HemodiyalizKontrendikedir.
Periton diyaliziKontrendikedir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yeterince uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikimde uzamış hipoglisemi, ayrıca hiponatremi (SİADH benzeri etki).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle, düşük dozla; hipoglisemi izlenir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; hipoglisemi izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır (glukoneogenez azalır, hipoglisemi riski artar).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda kaçınılır: yarı ömür uzun (yaklaşık 36 saat), ağır ve uzamış hipoglisemi ile hiponatremi (SİADH) riski yüksek. Böbrek yetmezliğinde aktif ilaç birikir. Metformin, DPP-4 inhibitörü ya da SGLT2 inhibitörü gibi alternatifler tercih edilir.

  • TIME-to-STOP G4 Glibenklamid ve klorpropamid uzamış hipoglisemi yapar; yaşlıda başlama, mevcutsa değiştir.

AGS Beers 2023 sülfonilüreler (tüm üyeler) birinci ya da ikinci basamak olarak kaçınılmalı; hipoglisemi ve SİADH riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; insülin tercih edilir. Plasentayı geçer, yenidoğanda uzamış hipoglisemi (yarı ömür uzun).
EmzirmeSüte geçer; bebekte hipoglisemi riski; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Orbinklorpropamid250 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Klortalidon

Tiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)

Uzun etkili (40-60 saat), hidroklorotiyazidden daha güçlü tiyazid benzeri diüretik; eGFR 15-30'da bile kan basıncı düşürür (CLICK).

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Distal kıvrımlı tübül › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NCC taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NCCtaşıyıcısıylaalınırNa⁺-K⁺-ATPaz ilekana verilirhacmi korurLümendeki Na⁺ ve Cl⁻kıvrım diüretiği sonrası kalan tuzdistal kıvrımlı tübüle gelirDistal kıvrımlı tübül lümeniHücre içi Na⁺ ve Cl⁻distal kıvrımlı tübül hücresinin içiDistal tübül · apikal zarKana verilen tuzbazolateral Na⁺-K⁺-ATPaz ile Na⁺interstisyuma pompalanırBazolateral zar · interstisyumHacim ve kan basıncı korunursüzülen tuzun yaklaşık %5'i bu bölgedegeri alınırKan · dolaşım hacmiKlortalidon:NCC'yi lümendenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ ve su idrarda kalır → hacim ve direnç düşer, kan basıncı azalır.Etkisi hidroklorotiyazidden uzun sürer.Direnç aşamasında kıvrım diüretiğine eklenince nefron boyunca sıralı blokaj (sinerjik etki)sağlar. Hipokalemi ve hiponatremi hidroklorotiyazide benzer ya da biraz daha sıktır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Böbrekte, distal kıvrımlı tübülde. Kandan lümene salgılanır, taşıyıcıya idrar tarafından ulaşır. Eritrositlerde karbonik anhidrazlara bağlanıp birikir.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NCC); hücreye girmeden taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Na⁺ ve Cl⁻ geri emilimi azalır → Na⁺ ve su idrarda kalır, kan basıncı düşer. Yarı ömrü uzundur (yaklaşık 40–60 saat); etki 48–72 saat sürer.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon (özellikle KBH ve dirençli hipertansiyon), ödem, kalsiyum taşı önlenmesi.
Yan etkilerHipokalemi, hiponatremi, hipomagnezemi, hiperürisemi ve gut, hiperglisemi, prerenal AKI (kreatinin artışı sık ve genellikle geri dönüşlü), hipotansiyon; yan etkileri hidroklorotiyazide göre sıklıkla daha belirgindir.
KontrendikasyonAnüri, sülfonamid aşırı duyarlılığı, ağır hiponatremi ya da hipokalemi.
EtkileşimlerLitiyum toksisitesi; NSAİİ ile AKI ve etki azalması; ACE/ARB ile hipotansiyon ve elektrolit bozukluğu; digoksin toksisitesi; antidiyabetikleri antagonize eder.
DikkatKreatinin artışı sık görülür (CLICK'te ilk aylarda belirgindi); hacim ve elektrolit durumu ilk 1-2 haftada, sonra düzenli kontrol edilir. KBH'de kullanım için kurum protokolü ve güncel kısa ürün bilgisi esas alınır.

Erişkin dozu

Hipertansiyonda 12,5-25 mg/gün (en çok 50 mg). KBH evre 4'te (eGFR 15-30) 12,5 mg ile başlanıp 50 mg'a titre edilmesi CLICK çalışmasındaki şemadır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Na, K ve volüm izlenir.
eGFR 15–2912,5 mg ile başlanıp 50 mg'a titre edilir (CLICK şeması); yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 15'te veri sınırlı; anürik hastada etkisiz.
HemodiyalizAnürik hastada etkisiz; rezidüel idrar varsa veri sınırlı.
Periton diyaliziAnürik hastada etkisiz; rezidüel idrar varsa veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hacim kaybında prerenal AKI, hipokalemi ve hiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla; elektrolit izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; ensefalopatiyi tetikleyebilir.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiponatremi, hipokalemi ve ortostatik hipotansiyon riski HCT'den yüksektir (uzun etkili); 12,5 mg ile başla, 1–2 hafta sonra Na, K ve kreatinin bak. Gut öyküsünde dikkat.

  • TIME-to-STOP A17sınıf üyesi olarak Belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gut öyküsünde tiyazid benzeri verme.
  • TIME-to-STOP A8sınıf üyesi olarak İdrar kaçıran hastada esansiyel HT'de diüretik ilk basamak olmamalı.

AGS Beers 2023 diüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

GebelikHipertansiyonda gebelikte başlanmaz; plazma hacmini azaltabilir. Kullanmakta olan hastada sürdürme uzman kararıyla.
EmzirmeSüte geçer; yarı ömrü uzundur, süt yapımını baskılayabilir; mümkünse kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (5): Azedok Plus, Hypertens Tablet, Regroton Tablet, Tenoretic, Valtalid Plus

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AH02

Klozapin

İkinci kuşak antipsikotik (düşük D2, yüksek 5-HT2A; çoklu reseptör)

Tedaviye dirençli şizofreni ve intihar riskinde en etkili antipsikotik; D2 afinitesi düşük, M1, H1, α1 ve 5-HT2A'yı da bloke eder. Tuzağı: agranülositoz, miyokardit, ileus, nöbet; sigara düzeyi değiştirir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2 (zayıf), 5-HT2A, M1, H1, α1

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreKlozapin: D2'yihafif, 5-HT2A'yıgüçlü kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hızlı ayrılan D2 blokajı ve 5-HT2A blokajı direnç psikozunu azaltır;ekstrapiramidal belirti azdır; nötropeni, ileus, nöbet ve sedasyon riskiyüksektir.M1, H1 ve α1 blokajı sedasyon, kabızlık, hipotansiyon ve sialore yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal yollarda. Yağda çözünür, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?D2 reseptörüne düşük afinitelidir ve hızla ayrılır; 5-HT2A, M1, H1 ve α1 reseptörlerini bloke eder.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı hafiftir ama etkin → ekstrapiramidal belirti azdır; 5-HT2A ve diğer blokajlar → etki, sedasyon, sialore (kısmi M4), hipotansiyon, kilo.

Klinik

EndikasyonTedaviye dirençli şizofreni; şizofrenide kalıcı intihar riski; Parkinson hastalığı psikozu (düşük dozda, ikinci basamak).
Yan etkilerNötropeni ve agranülositoz, miyokardit ve kardiyomiyopati (ilk haftalarda), aşırı sedasyon, sialore, kabızlık ve ölümcül ileus, kilo ve diyabet, nöbet, ortostatik hipotansiyon, taşikardi, QT uzaması.
KontrendikasyonNötropeni öyküsü ya da izlem yapılamıyor; kontrolsüz epilepsi; miyokardit ve ağır kalp hastalığı; ileus; ağır karaciğer ve ağır böbrek hastalığı; koma ve ağır SSS depresyonu; karbamazepin gibi kemik iliği baskılayıcılarla birlikte.
EtkileşimlerKarbamazepin birlikte kullanılmaz; siprofloksasin ve fluvoksamin (CYP1A2) düzeyi artırır; sigarayı bırakınca düzey yaklaşık 1,5 kat artar; benzodiazepinlerle kardiyorespiratuvar çökme; antikolinerjik yük ve kabızlık yapan ilaçlarla ileus.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Mutlak nötrofil sayısı (ANC) başlangıçta ve düzenli (ilk 18 hafta haftalık, sonra aylık) izlenir. Miyokardit için ilk 4–8 hafta troponin ve CRP. Kabızlık agresif tedavi edilir.

Erişkin dozu

12,5 mg gece ile başlanır, yavaş artırılır; idame 300–450 mg/gün (en çok 900 mg/gün), bölünmüş doz. Parkinson psikozunda 6,25–50 mg/gün. Yaşlıda 6,25–12,5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük başlangıç doz, yavaş artırım; dikkatle.
eGFR 15–29Bazı ruhsatlarda ağır bozuklukta kontrendike; kaçınılır, kullanılacaksa çok düşük doz ve uzman izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ağır bozuklukta kontrendike; kullanılmaz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren akut interstisyel nefrit ve AKI; idrar kaçırma ya da retansiyon bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır; yakın izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer hastalığı kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda demansta ölüm riski artar; 6,25–12,5 mg ile başlanır, yavaş artırılır. Sedasyon, ortostatik hipotansiyon, deliryum, kabızlık ve ileus, aspirasyon (sialore) ve nötropeni izlenir. Sigara, CYP1A2 inhibitörleri ve karbamazepin gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Klozapin yüksek antikolinerjik yüklüdür; deliryum ya da demansta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Klozapin nöbet eşiğini doza bağlı düşürür; epilepsi hastasında kullanılmaz ya da çok dikkatle.
  • TIME-to-STOP H1 Klozapin yüksek antikolinerjik ilaçtır: kabızlık, ileus, retansiyon ve deliryum.

AGS Beers 2023 şizofreni dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryumda kaçınılır; Parkinson psikozunda kabul edilebilir seçenektir.

Gebelik ve emzirme

GebelikMajör malformasyon artışı net değildir; yenidoğanda sedasyon, ekstrapiramidal belirti; gestasyonel diyabet riski. Gerekirse en düşük dozla, ANC izlemiyle sürdürülür.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve agranülositoz riski; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Clonexclozapine25 mg tablet; 100 mg tablet
Leponexklozapin25 mg tablet; 100 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Kobisistat

Farmakokinetik güçlendirici (CYP3A4 inhibitörü)

CYP3A4'ü inhibe ederek eşlik ettiği HIV ilacının (elvitegravir, atazanavir, darunavir) düzeyini yükselten ve tek başına antiviral etkisi olmayan güçlendirici; kreatinini yalancı yükseltir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak ve karaciğer (hepatosit) › Hepatosit / enterosit içi › Endoplazmik retikulum: CYP3A4 enzimi › CYP3A4 (ve zayıf CYP2D6) aktif bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime gireryıkılıpmetabolitedönüşürdüzey hızladüşerSubstrat ilaç (ör. elvitegravir)ağızdan alınır, bağırsak ve karaciğereulaşırBağırsak lümeni · enterositCYP3A4 enzimibağırsak ve karaciğerde ilaçları yıkanenzimHepatosit · ER · CYP3A4Etkisiz metabolitilacı etkisizleştirip atılabilir halegetirirHepatosit içi · metabolitKısa süreli plazma düzeyiilaç hızla yıkıldığı için günde birkaçdoz gerekirKan · plazmaKobisistat:CYP3A4'ü geridönüşümsüzkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Substrat yıkılmaz → plazma düzeyi ve yarı ömür artar → günde tek dozyeter. Kendisi virüse etki etmez.OCT2/MATE1 inhibisyonu: serum kreatinin 0,1–0,15 mg/dL artar, gerçek GFR değişmez. ÇoğuCYP3A4 substratıyla (statin, takrolimus, siklosporin) etkileşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre içi organelHücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Bağırsak enterositi ve karaciğer hepatositinin içinde (ER'de). Ağızdan alınır, hücre içine girer; böbrekte OCT2/MATE1'i de bloke eder.
Neye etki eder?CYP3A4 enzimine mekanizma-bazlı geri dönüşümsüz bağlanıp onu kapatır (zayıf olarak CYP2D6); kendisinin antiviral etkisi ve enzim indüksiyonu yoktur.
Ne olur?Birlikte verilen substratlar (elvitegravir, atazanavir, darunavir) yıkılamaz → düzeyleri ve yarı ömürleri artar → günde tek doz yeter. Kreatinin salgısı azalır, kreatinin hafif yükselir.

Klinik

EndikasyonElvitegravir, atazanavir ya da darunavir gibi HIV ilaçlarını güçlendirmek (sabit kombinasyon tabletler içinde).
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı, kreatinin artışı (psödo-AKI), nadiren tübülopati (tenofovirle birlikte), ilaç etkileşimleri.
KontrendikasyonGüçlü CYP3A4 substratı ilaçlarla (ör. amiodaron, simvastatin, ergot türevleri, sildenafil PAH dozu) ve güçlü CYP3A4 indükleyicileriyle (rifampisin, sarı kantaron) birlikte kullanım.
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin, sirolimus, everolimus, statinler, amlodipin, digoksin, antikoagülanlar, inhale/sistemik steroidler: düzeyleri artar; rifampisin ve karbamazepin kobisistat düzeyini düşürür; tenofovirle nefrotoksisite.
DikkatKreatinin artışı gerçek GFR kaybı değildir; ancak tenofovirle birlikte gerçek tübülopati riski de vardır, idrar fosfat ve glukozu izlenir. Nakil hastasında kalsinörin ve mTOR inhibitörü dozları yeniden ayarlanır, düzey izlenir.

Erişkin dozu

150 mg günde bir (genellikle elvitegravir/kobisistat/emtrisitabin/tenofovir tek tablet içinde). Tek başına verilmez.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; tenofovirli kombinasyonlarda eGFR izlenir.
eGFR 30–59Tenofovirli kombinasyonda eGFR < 50'de bırakılır (TAF'lı rejimde ≥ 30 kabul); tek başına ayar yok.
eGFR 15–29Tenofovirli kombinasyon kullanılmaz; tek başına ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tenofovirli kombinasyon kullanılmaz; tek başına ayar gerekmez.
HemodiyalizSabit kombinasyonlarda tenofovir bileşenine göre karar verilir; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tübüler kreatinin sekresyonunu inhibe eder (eGFR yalancı düşük); tenofovirle tübülopati riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Farmakokinetik güçlendiricidir; tek başına etkisi yok. Güçlü CYP3A inhibitörü: statin, DOAK, kolşisin, steroid ve çok sayıda ilaçla etkileşir. Tübüler kreatinin sekresyonunu inhibe edip serum kreatinini 0,1–0,2 mg/dL artırır (GFR değişmez).

Gebelik ve emzirme

GebelikKobisistatlı rejimlerde 2.–3. trimesterde düzey düşer, virolojik başarısızlık riski artar; gebelikte başlanması önerilmez.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; HIV'de emzirme kararı yerel öneriye göre ortak alınır.

Türkiye’deki ürünler (2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (2): Genvoya, Stribild

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Kodein

Zayıf opioid (ön ilaç, μ-opioid agonist)

Karaciğerde CYP2D6 ile kısmen morfine dönüşen zayıf opioid. Aktif metabolitleri böbrek yetersizliğinde birikir; KBH ve diyalizde kaçınılması gereken opioidlerdendir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiKodein → morfin:μ-reseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı iletisi zayıflar → ağrı algısı azalır; ancak böbrekyetersizliğinde morfin-6-glukuronid birikir → sedasyon ve solunum depresyonu.Ön ilaç: yaklaşık %5–10'u CYP2D6 ile morfine dönüşür; metabolitler böbrekle atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır. Ön ilaçtır.
Neye etki eder?Kodein zayıf bağlanır; CYP2D6 ile oluşan morfin (ve morfin-6-glukuronid) μ-reseptörü uyarır. Reseptör G proteinine bağlıdır.
Ne olur?Presinaptik Ca²⁺ kanalı kapanır, substans P/glutamat salınımı azalır → ağrı iletisi zayıflar; öksürük refleksi de baskılanır. KBH'de metabolit birikir.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ağrı (çoğunlukla parasetamolle birlikte), öksürük, ishal.
Yan etkilerKabızlık, bulantı, sedasyon, baş dönmesi, solunum depresyonu, bağımlılık ve tolerans.
KontrendikasyonAkut astım atağı, solunum depresyonu, paralitik ileus, 12 yaş altı çocuk ve tonsillektomi-adenoidektomi sonrası çocuk, CYP2D6 ultra-hızlı metabolize edici olduğu bilinen hasta, emzirme.
EtkileşimlerCYP2D6 inhibitörleri (fluoksetin, paroksetin, bupropion) etkisini azaltır; benzodiazepin, alkol ve diğer MSS baskılayıcılarla solunum depresyonu; MAO inhibitörleri ile ciddi etkileşim.
DikkatCYP2D6 ultra-hızlı metabolizörde (emziren anne ve çocuk dahil) ölümcül solunum depresyonu bildirilmiştir. Gebelikte uzun süre kullanımı neonatal opioid yoksunluk sendromu yapar; doğuma yakın dönemde kaçınılır.

Erişkin dozu

Ağrı: 15–60 mg oral 4–6 saatte bir (en çok 240 mg/gün). Öksürük: 10–20 mg 4–6 saatte bir. Parasetamol içeren kombinasyonlarda parasetamol sınırı da gözetilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Dikkatle; düşük dozla başlanır.
eGFR 30–59eGFR < 60: dikkatle; düşük doz, uzun aralık.
eGFR 15–29Kaçınılır (morfin ve M6G birikimi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır (morfin ve M6G birikimi).
HemodiyalizKaçınılır; metabolitler kısmen uzaklaşır; hidromorfon, oksikodon, metadon, fentanil, buprenorfin tercih.
Periton diyaliziKaçınılır; metabolit birikimi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (metabolitler); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; metabolitler birikir: sedasyon, solunum depresyonu, miyoklonus.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük doz ve uzun aralık; dönüşüm değişkendir.
Child-Pugh CMümkünse kaçınılır; kullanılacaksa düşük doz, uzun aralık, yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır: sedasyon, deliryum, kabızlık, düşme; CYP2D6 değişkenliği nedeniyle etki öngörülemez. Böbrek yetersizliğinde aktif metabolitler (morfin, M6G) birikir. Gerekirse 15 mg ile başla, laksatif ekle.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden başlanmaz; birlikte bağırsak düzenlemesi planlanır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif varken kaçınılır.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; son trimesterde ve doğumda neonatal solunum depresyonu ve yoksunluk riski.
EmzirmeÖnerilmez: CYP2D6 ultra-hızlı metabolizörde bebekte morfin zehirlenmesi riski.

Türkiye’deki ürünler (18 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (18): A-ferin, Apranax Plus, Arkodin Sirop, Arkodin Tablet, Codefen 50, Dephedrin Şurup, Fenokodin Öksürük Şurubu, Fulpen, Geralgine Plus, Geralgine-k, Küramol Tablet, Ludicodine Surup, Ludicodine Tablet, Nurofen Plus Tablet, Pacofen S Tablet, Pacofen Tablet, Separmol-k, Ökodin Şurup

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 18 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A11CC05

Kolekalsiferol

D vitamini (D3, nütrisyonel)

Doğal D3 vitamini; karaciğer ve böbrekte aktif hormona dönüşür. D vitamini eksikliğinin düzeltilmesinde kullanılır; KBH'de aktif D vitamininden ayrı bir sorun olarak ele alınır ve onun yerini tutmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriKalsiyum-fosfat ve kemik metabolizması › Karaciğer, böbrek; bağırsak ve paratiroid › Hücre içi (ER; mitokondri; çekirdek) › 25-hidroksilaz, 1α-hidroksilaz, VDR

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)UVB ile dönüşür+karaciğer 25-OHeklerböbrek 1α-OHeklerD reseptörünüuyarırDeride 7-dehidrokolesterolUVB ışığıyla kolekalsiferole dönüşür(besin ikincil kaynaktır)Deri · epidermisKolekalsiferol (D3)depo öncüsü; kendisi etkisizdirKan · D3 depo öncüsü25(OH)D (kalsidiyol)karaciğerde CYP2R1 ile; kan düzeyi Ddurumunu gösterirKaraciğer hücresi · ERKalsitriol (aktif)böbrekte 1α-hidroksilazla; PTH ve FGF-23denetlerProksimal tübül · mitokondriCa ve P emilimi ↑ · PTH ↓bağırsakta ve paratiroidde D reseptörüBağırsak ve paratiroid · VDRKolekalsiferol:deri senteziyerine D3deposunudoldurur+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: 25(OH)D düzeyi yükselir → eksiklik düzelir, kemik mineralizasyonu vePTH baskısı desteklenir; son basamak denetli olduğu için aşırı doz dışındahiperkalsemi nadirdir.Son basamak (1α-hidroksilasyon) FGF-23 ve PTH denetiminde kalır: kolekalsiferol Ca ve P'yiaktif D vitamini kadar yükseltmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazmaHücre içi organelÇekirdek
Nerede?Karaciğerde (25-hidroksilasyon), böbrek proksimal tübülünde (1α-hidroksilasyon), sonra bağırsak ve paratiroidin çekirdeğinde. Yağda çözünür, ağızdan emilir.
Neye etki eder?Kendisi etkisiz öncüldür; 25(OH)D'ye, sonra kalsitriole çevrilir; kalsitriol çekirdekteki vitamin D reseptörünü (VDR) uyarır.
Ne olur?25(OH)D düzeyi yükselir, eksiklik düzelir → kemik mineralizasyonu ve PTH baskısı desteklenir; son basamak denetli olduğu için hiperkalsemi nadirdir.

Klinik

EndikasyonD vitamini eksikliği ve yetersizliği (nütrisyonel), raşitizm ve osteomalazi önlenmesi, osteoporoz tedavisinde destek; KBH'de 25(OH)D eksikliğinin düzeltilmesi ve paratiroidektomi öncesi depo.
Yan etkilerGenellikle iyi tolere edilir; aşırı dozda hiperkalsemi, hiperkalsiüri, nefrokalsinoz ve böbrek taşı; bulantı, kabızlık, susuzluk.
KontrendikasyonHiperkalsemi, hiperkalsiüri, D vitamini zehirlenmesi; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTiyazid diüretikler hiperkalsemi riskini artırır; kalsiyum ve aktif D vitamini birlikte kullanımda toplam alım izlenir; orlistat, kolestiramin ve bazı antiepileptikler (fenitoin, fenobarbital) düzeyi etkiler; digoksinle hiperkalsemide aritmi.
Dikkat25(OH)D düzeyi ve kalsiyum izlenir (yüksek dozda). Sarkoidoz ve granülomatöz hastalıkta hiperkalsemi riski nedeniyle dikkatle. Gebelikte günlük alım genellikle 400–2.000 IU'ya sınırlanır.

Erişkin dozu

Eksiklikte genellikle 50.000 IU haftada bir 6–8 hafta, sonra idame 1.000–2.000 IU/gün (ya da aylık yüksek doz). Yetişkinde koruyucu 800–2.000 IU/gün. Doz ve süre 25(OH)D düzeyine göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 25(OH)D'ye göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; KBH'de eksiklik genel popülasyondaki gibi düzeltilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAşırı dozda hiperkalsemi, hiperkalsiüri, nefrolitiyazis ve AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEmilim azalabilir; düzeye göre yüksek doz gerekebilir.
Child-Pugh CEmilim azalabilir; düzeye göre yüksek doz gerekebilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 800–2000 IU/gün idame uygundur; aylık ya da yıllık çok yüksek bolus (≥ 300.000 IU) düşme ve kırık riskini artırabilir, kaçınılır. Ca alımı yeterli olmalı; hiperkalsemi ve taş öyküsünde dikkat.

  • TIME-to-STOP E13sınıf üyesi olarak Aralıklı çok yüksek doz (300.000 IU) idamede kullanılmaz; düşme riski.
  • TIME-to-START E1#sınıf üyesi olarak Yetersiz alımda D vitamini ve kalsiyum başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGünde 600–2000 IU güvenli kabul edilir; çok yüksek dozlardan kaçınılır.
EmzirmeUygundur; anne dozu bebeğin gereksinimini tek başına karşılamaz, bebek ayrı D vitamini alır.

Türkiye’deki ürünler (22 ticari ad · 11 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Coledan-d3kolekalsiferol (vitamin d3)1,000 iu yumuşak kapsül; 5,000 iu yumuşak kapsül; 10,000 iu/ml oral damla; 20,000 iu/ml oral damla; 25,000 iu/ml oral damla; 50,000 iu yumuşak kapsül
Coledan-d3 Fortekolekalsiferol (vitamin d3)50,000 iu/5 ml oral çözelti
Colewindekolekalsiferol (vitamin d3)
Devidol 150.000 I.u.kolekalsiferol (vitamin d3)10 ml oral damla
Devidol 200.000 I.u.kolekalsiferol (vitamin d3)10 ml oral damla
Devidol 50.000 I.u.kolekalsiferol (vitamin d3)15 ml oral damla
Devit-3kolekalsiferol · kolekalsiferol (vitamin d3)200,000 iu/10 ml oral damla
Devit-3 50.000 I.u.colecalciferol15 ml oral damla
Dorevit-d3kolekalsiferol (vitamin d3)
D-coleforkolekalsiferol (vitamin d3)1,000 iu yumuşak kapsül; 10,000 iu yumuşak kapsül
D-risekolekalsiferol (vitamin d3)
D3vigenkolekalsiferol (vit d3)150,000 iu/10 ml oral damla
D3 Totalkolekalsiferol (vitamin d3)200,000 iu/10 ml oral damla
Hay-dkolekalsiferol (vitamin d3)20,000 iu yumuşak kapsül
Hyavit-d3kolekalsiferol (vitamin d3)10 ml oral damla
Monovit D3kolekalsiferol · colecalciferol50,000 iu/15 ml oral damla
Onzela Dkalsiyum/kolekalsiferol (vitamin d3)600 mg/400 i,u, çiğneme tableti
Onzela 50.000 I.u.kolekalsiferol (vitamin d3)15 ml oral damla
Samirton D3kolekalsiferol (vitamin d3)10 ml oral damla; 15 ml oral damla
Solarvitkolekalsiferol (vitamin d3)
Solarvit Fortkolekalsiferol (vitamin d3)10 ml oral damla
Vin-d3kolekalsiferol (vitamin d3)2000 iu film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (11): Bonex-d, Bonmega, Calci-net D3, Caldeos D3, Caldeos-d3, Onzela D, Osdevita D3, Osteofix D3, Vegabon Plus D Tablet, Vin-d3 Plus, Zentius Fort

22 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 11 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AC04

Kolesevelam

Safra asidi bağlayıcı (sekestran)

Bağırsakta safra asitlerini bağlayıp dışkıyla atan, emilmeyen sekestran; LDL'yi düşürür ve tip 2 diyabette HbA1c'yi hafif azaltır. Trigliserid yükseltebilir; kabızlık ve ilaç emilimini azaltması tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriGastrointestinal sistem › İnce bağırsak lümeni ve ileum › Bağırsak lümeni (hücre dışı) › Safra asitleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ileumdan geriemilirkaraciğere dönerSafra asidihepatositte kolesterolden yapılır, incebağırsağa salgılanırİnce bağırsak lümeniİleumdan geri emilimsafra asidi enterositten geri alınıpkaraciğere dönerİleum · enterosit apikal zarıHepatosit kolesterol havuzugeri dönen safra asidi yeni safra asidiyapımını baskılarHepatosit içiKolesevelam:safra asitlerinibağırsaktabağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Safra asidi dışkıyla atılır, geri dönmez → karaciğer kolesterolüsafra asidine çevirir, LDL reseptörü artar; LDL düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?İnce bağırsak lümeninde. İlaç emilmez; lümende kalır ve safra asitlerini orada yakalar.
Neye etki eder?Safra asitlerini (iyonik ve hidrofobik bağla) bağlayan reçine; bağırsak hücresine ya da karaciğere girmez.
Ne olur?Safra asitlerinin ileumdan geri emilimi ve enterohepatik dolaşımı kesilir → karaciğer yeni safra asidi için kolesterol harcar, LDL reseptörü artar → LDL düşer.

Klinik

EndikasyonPrimer hiperkolesterolemide statine ek ya da monoterapi (statin tolere edilemediğinde); tip 2 diyabette glisemik kontrole ek.
Yan etkilerKabızlık, dispepsi, şişkinlik, bulantı, disfaji, trigliserid yükselmesi, yağda çözünen vitamin emiliminde azalma, nadiren bağırsak tıkanması.
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı öyküsü, trigliserid > 500 mg/dL, hipertrigliseridemiye bağlı pankreatit öyküsü, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerLevotiroksin, siklosporin, varfarin, fenitoin, oral kontraseptif, sülfonilüre, uzun salımlı metformin emilimi azalır (bu ilaçlar kolesevelamdan ≥ 4 saat önce alınır); yağda çözünen vitaminler azalır.
DikkatYemekle ve bol sıvıyla alınır. Disfaji, mide boşalma bozukluğu ve ağır GİS motilite sorununda dikkatle. Trigliserid izlenir.

Erişkin dozu

3,75 g/gün: 625 mg tablet 3 adet günde 2 kez ya da 6 adet günde 1 kez, yemekle ve sıvıyla.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (emilmez).
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; çalışılmamış, ilaç emilimini azaltabilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaGerekmez; sistemik emilim yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez. Kabızlık, disfaji ve bağırsak tıkanması riski artar; levotiroksin, varfarin ve diğer ilaçlar kolesevelamdan ≥ 4 saat önce alınır; yağda çözünen vitamin eksikliği izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmilmediği için sistemik risk düşüktür; gerekirse kullanılabilir; yağda çözünen vitaminler (A, D, E, K) izlenir.
EmzirmeEmilmediği için süte geçmez; kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sartolkolesevelam hidroklorür625 mg film tablet
Sevexirkolesevelam hidroklorür625 mg film kapli tablet; 1875 mg saşe; 3750 mg saşe
Zenumkolesevelam hidroklorür625 mg film tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Kolestiramin

Safra asidi bağlayıcı reçine (anyon değiştirici reçine)

Bağırsakta safra asitlerini bağlayıp dışkıyla atan reçine; safra asidi ishalinde, kolesterol düşürmede ve kolestatik kaşıntıda kullanılır. Birçok ilacın emilimini bozar.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › İnce bağırsak lümeni (terminal ileum) › Bağırsak lümeni · emilmez › Safra asitleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağırsakta akarportal kanlataşınırSafra asitlerikaraciğerde kolesterolden yapılır,bağırsağa salınırBağırsak lümeniTerminal ileumdan geri emilimsafra asitlerinin yaklaşık %95'i buradangeri alınırTerminal ileum · enterosit zarıKaraciğere dönüşgeri dönen safra asidi yeni yapımıfrenlerPortal kanKolestiramin:safra asidinibağırsaktabağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Safra asitleri bağlanıp dışkıyla atılır → karaciğer kolesteroltüketir, LDL düşer; ilaç emilimi bozulabileceğinden diğer ilaçlar 1 saat önce yada 4 saat sonra alınır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Bağırsak lümeninde. Emilmeyen reçine ağızdan alınır, kana geçmez; safra asitlerini lümende tutup dışkıyla atar.
Neye etki eder?Pozitif yüklü reçine, negatif yüklü safra asitlerini bağlar (anyon değiştirici bağlayıcı); safra asitleri geri emilemez.
Ne olur?Enterohepatik dolaşım kesilir → karaciğer kolesterolden yeni safra asidi yapar, LDL düşer; kolonda safra asidi azalınca safra asidi diyaresi biter. Diğer ilaçların emilimi azalır.

Klinik

EndikasyonSafra asidi ilişkili ishal (ileum rezeksiyonu, Crohn, kolesistektomi sonrası), hiperkolesterolemi, kolestatik kaşıntı.
Yan etkilerKabızlık, şişkinlik, bulantı, tat bozukluğu; yağda çözünen vitamin (A, D, E, K) eksikliği, hiperkloremik asidoz, hipertrigliseridemide artış.
KontrendikasyonTam safra yolu tıkanıklığı, ağır hipertrigliseridemi (> 400 mg/dL), ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerVarfarin, digoksin, levotiroksin, mikofenolat, tiyazidler, ursodeoksikolik asit, yağda çözünen vitaminler ve birçok ilacın emilimini azaltır; en az 1 saat önce ya da 4–6 saat sonra verilir.
DikkatMagnezyum ve yağda çözünen vitamin eksikliklerinin giderilmesi ve ilaç etkileşimleri (özellikle immünsüpresifler, varfarin) için aralık verilmesi gerekir. Kabızlık sık görülür.

Erişkin dozu

Safra asidi ishalinde 4 g günde 1–3 kez; kolesterol düşürmede 4–8 g günde 2 kez (en çok 24 g/gün). Diğer ilaçlardan 1 saat önce ya da 4–6 saat sonra alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kabızlık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; klorür formu asidoz yapabilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizde ek önlem yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (sistemik emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkloremik asidoz (klorür formu); ilaç etkileşimleri.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; tam kolestazda etkisiz, vitamin eksikliği izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kabızlık, şişkinlik, bulantı ve ileus riski; bol sıvı ve lif verilir. Birlikte alınan ilaçların (varfarin, digoksin, levotiroksin, tiyazid, immünsüpresifler) emilimini bozar: diğer ilaçlardan 1 saat önce ya da 4–6 saat sonra alınır. Yağda çözünen vitamin eksikliği izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilmez; gerekirse kullanılabilir. Yağda çözünen vitamin eksikliği (K) için yenidoğan kanaması izlenir.
EmzirmeEmilmez; emzirmede uygundur; vitamin eksikliği izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01XB01

Kolistin

Polipeptid antibiyotik (polimiksin E)

Gram-negatif dış zarın lipopolisakkaridine bağlanıp zarı bozan, çoklu dirençli bakterilere karşı son seçenek antibiyotik; belirgin nefrotoksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriGram-negatif bakteri › Dış zar (LPS tabakası) › Dış zar yüzeyi › Lipid A ve Ca²⁺-Mg²⁺ köprüleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)iki değerlikatyonlarlazarısağlamlaştırırbariyer sürerGram-negatif dış zarnegatif yüklü lipid A taşıyan LPStabakasıBakteri dış zarı · LPSCa²⁺-Mg²⁺ köprüleriLPS molekülleri birbirine tutunurDış zar · lipid A köprüsüDış zar bütünlüğüdış zar bakteriyi korurBakteri dış zar bütünlüğüBakteri yaşarozmotik denge ve içerik korunurBakteri hücresiKolistin: LPS'yebağlanır,Ca²⁺-Mg²⁺ yerinialır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Köprüler çözülür → dış zar geçirgenliği artar, hücre içeriği sızar,bakteri ölür; renal tübül hücre zarına da benzer etki ATN yapar.Nefrotoksisite sık (%20-60), doza bağlıdır ve çoğu zaman geri döner; doz etiketi CBA ya daMIU olabilir, karışıklığa dikkat.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Gram-negatif bakterinin dış zarında. Ön ilaç kolistimetat damardan verilir, kolistine dönüşür; kanda ve dokuda hücre dışından zara bağlanır.
Neye etki eder?Pozitif yüklü polipeptid, negatif yüklü lipid A'ya bağlanır ve LPS'yi tutan Ca²⁺-Mg²⁺ köprülerinin yerini alır; zar deterjan gibi bozulur.
Ne olur?Dış zar geçirgenleşir, hücre içeriği sızar → bakteri ölür. Böbrek tübül hücre zarında benzer etki ATN yapar; nörotoksisite (parestezi, blokaj) da olabilir.

Klinik

EndikasyonKarbapenem dirençli Acinetobacter, Pseudomonas ve Enterobacterales enfeksiyonları (genellikle başka bir ajanla kombinasyon); inhale kullanım.
Yan etkilerNefrotoksisite (ATN), nörotoksisite (baş dönmesi, parestezi, apne), bronkospazm (inhale), hiperpigmentasyon.
KontrendikasyonPolimiksine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAminoglikozid, vankomisin, amfoterisin B, NSAİİ, kontrast gibi nefrotoksik ilaçlar; nöromüsküler blokerler ve miyastenia'da blokaj artar.
DikkatKreatinin ve işlev günlük izlenir; nefrotoksik ilaçlar mümkünse kesilir. Doz yazımı karışıklığı (MIU, mg, CBA) ciddi hata nedenidir. Gebelikte yalnız alternatif yoksa.

Erişkin dozu

Kolistimetat sodyum: yükleme 9 MIU (yaklaşık 300 mg kolistin baz), ardından 4,5 MIU günde iki kez IV (normal böbrek fonksiyonunda); doz kolistin baz aktivitesine göre belirlenir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Yükleme 9 MIU tam verilir; idame KrKl'e göre ürün tablosundan (hafif azaltma).
eGFR 30–59Yükleme tam; günlük idame belirgin azaltılır, ürün tablosundan seçilir.
eGFR 15–29Yükleme tam; idame belirgin azaltılır, ürün tablosundan seçilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yükleme tam; idame ağır azaltılır ya da günde tek doz; enfeksiyon uzmanı kararı.
HemodiyalizYükleme tam; idame azaltılır, HD günü seans sonrası verilir, ek doz gerekebilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; KrKl'e göre azaltılmış doz, ek doz gerekebilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSık, doza bağlı AKI (ATN); genellikle geri dönüşlü. Kreatinin günlük izlenir, eşzamanlı nefrotoksinler kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; veri sınırlı, kreatinin izlenir.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; veri sınırlı, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nefrotoksisite sık; yükleme dozu mutlaka verilir, idame KrKl'e göre ayarlanır. Nörotoksisite (parestezi, konfüzyon, solunum kası güçsüzlüğü); aminoglikozid, vankomisin, kontrastla birlikte kaçın, süreyi kısa tut.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yaşamı tehdit eden dirençli enfeksiyonda yarar-risk ile kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi düşük, oral emilimi zayıf; yarar-risk ile, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cofibcolkolistimetat sodyum4,500,000 iu IM/IV enjeksiyonluk ve inhalasyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Colimycinkolistimetat sodyum1,150,000 iu IM/IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon; 2,250,000 iu IM/IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon; 4,500,000 iu IM/IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon; 150 mg IM/IV enjeksiyon ve inhalasyon icin liyofilize toz iceren flakon
Colitimkolistimetat sodyum150 mg IM/IV enjeksiyonluk ve inhalasyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Kolisodkolistimetat sodyum150 mg IM/IV enjeksiyon ve inhalasyon için liyofilize toz içeren flakon
Kolistipolkolistimetat sodyum4,500,000 iu IM/IV enjeksiyon ve inhalasyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü 1 flakon ve 1 ampul
Lixicolkolistimetat sodyum1,500,000 iu IM/IV enjeksiyon icin liyofize toz iceren flakon; 2,250,000 iu IM/IV enjeksiyon icin liyofize toz iceren flakon; 4,500,000 iu IM/IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon
Sodkoliskolistimetat sodyum4,500,000 iu IM/IV enjeksiyonluk ve inhalasyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M04AC01

Kolşisin

Antiinflamatuvar (mikrotübül inhibitörü)

Mikrotübül yapımını bozarak nötrofil göçünü ve inflamazomu baskılar; gut atağı, gut profilaksisi ve FMF'nin temel ilacı.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Nötrofil ve monosit › Hücre içi sitoplazma › Tubulin (mikrotübül yapı taşı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tubulinlerbirleşirhücreyi hareketettiririltihabıbaşlatırTubulinmikrotübülün yapı taşı protein (α/βdimer)Nötrofil · sitoplazmaMikrotübülhücre iskeletindeki ince borular;hareket ve salgılama için gerekirNötrofil · hücre iskeletiNötrofil göçü · NLRP3nötrofil ürat kristaline gider, IL-1βsalınırNötrofil · inflamazomGut / FMF atağıağrı, şişlik, kızarıklık, ateşEklem · dokuKolşisin:tubulinebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikrotübül kurulamaz → nötrofil kristale ulaşamaz, inflamazom veIL-1β azalır → atak söner ve yenisi önlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Nötrofil ve monositlerin sitoplazmasında. Ağızdan emilir, lökositlerde birikir; P-gp ve CYP3A4 ile yıkılıp atılır, bir bölümü böbrekle gider.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki serbest tubulin dimerine bağlanır; mikrotübül uzamasını durdurur ve kurulu mikrotübülleri dağıtır.
Ne olur?Nötrofil göçü ve NLRP3 inflamazomu → IL-1β azalır → gut ve FMF atağı söner. Dar terapötik aralık: KBH ve CYP3A4/P-gp inhibitörleriyle toksisite.

Klinik

EndikasyonAkut gut atağı, ürat düşürücü başlarken profilaksi, ailevi Akdeniz ateşi (amiloidozu önler), perikardit, Behçet hastalığı.
Yan etkilerİshal, bulantı, karın ağrısı; miyopati ve nöromiyopati (KBH ve statinle birlikte); kemik iliği baskısı; zehirlenmede çoklu organ yetmezliği.
KontrendikasyonAğır böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde güçlü CYP3A4/P-gp inhibitörüyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerKlaritromisin, siklosporin, ketokonazol, verapamil, diltiazem, greyfurt: düzeyi tehlikeli ölçüde artar (ölümcül olgular bildirilmiştir); statin ve fibratla miyopati.
DikkatDiyalizle uzaklaştırılmaz. Diyaliz hastasında ve eGFR < 30'da çok düşük dozla ve izlemle kullanılır. Kas ağrısı-güçsüzlük, ishal ya da sitopeni toksisite belirtisidir.

Erişkin dozu

Akut gut: 1 mg, bir saat sonra 0,5 mg. Profilaksi: 0,5–1 mg/gün. FMF (erişkin): 1–2 mg/gün, gerekirse 3 mg/gün. KBH'de doz azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
eGFR 30–59Doz azaltılır (ör. profilakside 0,5 mg/gün), toksisite izlenir.
eGFR 15–29Atakta tek doz 0,5 mg (2 hafta tekrarlanmaz); profilakside 0,5 mg gün aşırı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Mümkünse kaçınılır; zorunluysa 0,5 mg haftada 2 kez düzeyinde, uzman izleminde.
HemodiyalizAtakta tek 0,5 mg (2 hafta tekrarlanmaz); profilakside 0,3 mg haftada 2 kez. Seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziHD ile aynı kısıtlı yaklaşım; mümkünse kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; ama böbrek yetersizliğinde birikerek nöromiyopati ve pansitopeni yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yan etki izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır, toksisite izlenir.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; güçlü CYP3A4/P-gp inhibitörüyle verilmez.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük dozla başla; atak dozu 1 mg + 0,5 mg, profilaksi 0,5 mg/gün. Böbrek yetersizliği, güçlü CYP3A4/P-gp inhibitörü (klaritromisin, siklosporin) ve statin birlikteliğinde toksisite (ishal, miyopati, kemik iliği) riski artar.

  • TIME-to-STOP E6 eGFR < 10'da kolşisin kullanılmaz; birikim ve toksisite riski.
  • TIME-to-STOP E5 Ksantin oksidaz inhibitörü kontrendike değilken uzun süreli kolşisin tek başına profilakside seçilmez.

AGS Beers 2023 eGFR < 30'da doz azaltılır ya da kaçınılır; ilaç etkileşimlerine dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli endikasyonda (FMF, gut) gebelikte sürdürülebilir; FMF'de gebelikte de önerilir.
EmzirmeSüte az geçer; olağan dozlarda emzirmede kullanılabilir, bebek ishal açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Colxeriskolşisin0,5 mg film kaplı tablet
Kolsitekkolşisin0,6 mg/5 ml oral çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Kompleman inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · kompleman kaskadı inhibitörü

Kompleman kaskadını farklı basamaklarda (C5, C3, faktör B, MASP-2, C5a reseptörü) durduran ilaçlar; aHÜS, C3 glomerülopatisi, PNH ve ANCA vasküliti. Kapsüllü bakteri (özellikle meningokok) riski: aşı şarttır.

Etki mekanizması

Etki yeriDoğal bağışıklık › Kompleman kaskadı · kan plazması › C5, C3, faktör B, MASP-2 ya da C5aR1

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)C3b yüzeydekonvertaz kurarC5'i parçalarMAC kurar, C5asalarKompleman aktivasyonukontrolsüz alternatif yolak ya dahasarlı yüzey C3'ü etkinleştirirKan · plazmaC3 konvertazıC3'ü C3a ve C3b'ye keser; C3b yüzeyeyapışırHücre yüzeyi · dokuC5 konvertazıC5'i C5a ve C5b'ye keserKan · plazmaC5b-9 (MAC) ve C5aMAC hücre zarını deler, C5a iltihaphücresi çağırırEndotel · hücre zarıKompleman inh.:C3, faktör B yada C5 basamağınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Seçilen basamak kapanır → C5a ve C5b-9 oluşmaz; endotel hasarı,hemoliz ve TMA azalır. C3 ya da faktör B düzeyinde kesilirse C3b ile bakterikaplaması da azalır.Avakopan C5a'nın nötrofil üzerindeki reseptörüne (C5aR1) bağlanmasını engeller: ANCAvaskülitinde nötrofil aktivasyonu azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kan plazmasında ve doku sıvısında; avakopan nötrofil yüzeyinde. Antikorlar ve pegsetakoplan hücreye girmez; iptakopan ve avakopan oral küçük moleküldür.
Neye etki eder?Her üye kaskadın bir basamağını bağlar: C5 (ekulizumab, ravulizumab), C3 ve C3b (pegsetakoplan), faktör B (iptakopan), MASP-2 (narsoplimab), C5a reseptörü (avakopan).
Ne olur?Kaskad kesilir → C5a (iltihap çağrısı) ve zar saldırı kompleksi C5b-9 oluşmaz; endotel hasarı, hemoliz ve TMA azalır. Bedeli: kapsüllü bakteri savunması zayıflar.

Klinik

EndikasyonaHÜS ve PNH (ekulizumab, ravulizumab; iptakopan PNH); C3 glomerülopatisi ve immün kompleks MPGN (iptakopan, pegsetakoplan); IgA nefropatisi (iptakopan; ruhsat durumu ülkeye göre); ANCA ilişkili vaskülit (avakopan); transplantasyonla ilişkili TMA (narsoplimab; araştırma).
Yan etkilerMeningokok ve diğer kapsüllü bakteri enfeksiyonları (C5, C3 ve faktör B basamağını kapatanlarda), baş ağrısı, ishal, bulantı, üst solunum yolu enfeksiyonu, infüzyon-enjeksiyon yeri reaksiyonu; kesilince TMA ya da hemoliz nüksü; avakopanda karaciğer enzimi yüksekliği.
KontrendikasyonAşısız ve antibiyotik profilaksisi almayan hasta; aktif ciddi kapsüllü bakteri (meningokok) enfeksiyonu; ilaca aşırı duyarlılık; avakopanda ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerPlazmaferez ve plazma infüzyonu ekulizumab ve ravulizumabı uzaklaştırır: ek doz verilir. Avakopan: güçlü CYP3A4 inhibitörüyle (itrakonazol, klaritromisin) doz azaltılır, güçlü indükleyicilerden (rifampisin) kaçınılır. Diğer immünsüpresiflerle enfeksiyon riski artar.
DikkatMeningokok (ACWY ve B), pnömokok ve Hib aşıları en az 2 hafta önce yapılır; acil başlanırsa aşı korumasına kadar antibiyotik profilaksisi verilir. Hasta uyarı kartı taşır, ateşte hemen başvurur. Kesilince TMA-hemoliz nüksü izlenir. Avakopanda HBV taraması ve karaciğer enzimi izlemi gerekir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Ekulizumab (aHÜS): 900 mg IV haftada bir × 4, 5. hafta 1200 mg, sonra 2 haftada bir 1200 mg. Ravulizumab: kiloya göre IV yükleme, 2 hafta sonra başlayıp 8 haftada bir idame. İptakopan: 200 mg ağızdan günde iki kez. Avakopan: 30 mg (3 × 10 mg) ağızdan günde iki kez, yemekle.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; iptakopan ve pegsetakoplan eGFR ≥ 30'da ayarsız.
eGFR 15–29Antikorlarda ayar yok; iptakopan, pegsetakoplan veri sınırlı; avakopan eGFR ≥ 15'te ayarsız.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Antikorlarda ayar yok; avakopan, iptakopan, pegsetakoplan veri yok.
HemodiyalizEkulizumab ve ravulizumab ayarsız; plazmaferezde ek doz gerekir. Diğerlerinde veri yok.
Periton diyaliziEkulizumab ve ravulizumab ayarsız; diğerlerinde veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (plazmaferezde evet). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; aHÜS ve C3G'de böbrek işlevini korur.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAntikorlarda ayar yok; avakopan ve iptakopan ayarsız.
Child-Pugh BAvakopan ve iptakopan ayarsız; karaciğer enzimi izlenir.
Child-Pugh CAvakopan AB'de önerilmez; iptakopan çalışılmamış; antikorlarda ayar yok.

Yaşlıda kullanım

Kapsüllü bakteri (özellikle meningokok) enfeksiyonu riski yaşa bakılmaksızın yüksektir: aşılama ve gerekirse antibiyotik profilaksisi tedaviden önce yapılır. Ateşte acil değerlendirme gerekir. Yaşlıda enfeksiyon belirtileri silik olabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEkulizumab ve ravulizumab gerekirse kullanılır (veri sınırlı); diğerleri için veri yetersiz, kullanılmaz.
EmzirmeAntikorlar süte az geçer; küçük moleküller (iptakopan, avakopan) için veri yetersiz.

Sınıftaki ilaçlar

Ekulizumab · Ravulizumab · İptakopan · Pegsetakoplan · Narsoplimab · Avakopan

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Danikopan, Sutimlimab, Krovalimab, Pozelimab

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Konivaptan

Vazopressin V1a/V2 reseptör antagonisti (vaptan)

Hem V1a hem V2 reseptörünü bloke eden intravenöz vaptan; hastanede normovolemik ve hipervolemik hiponatremide serbest su atılımını artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal › Principal hücrenin kana bakan (bazolateral) zarı › Vazopressin V2 (ve V1a) reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)V2 reseptörünebağlanırcAMP-PKA ileAQP2'yi zarataşırsu kanaldan kanageçerADH (vazopressin) salgısıhipofizden artmış osmolalite ve düşükefektif hacimle uyarılırKan · ADHV2 reseptörütoplayıcı kanal principal hücresininbazolateral yüzündePrincipal hücre · bazolateral zarcAMP artar → akuaporin-2 (AQP2)AQP2 kanalları apikal zara taşınırPrincipal hücre içi → apikal zarSu geri emiliridrar konsantre olur, kan Na⁺ düzeyiseyrelirKan · serum Na⁺Konivaptan: V2reseptöründeADH'yi dışarıdanengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ADH reseptöre bağlanamaz → AQP2 zara gelmez → serbest su atılır,serum Na⁺ yükselir.Tolvaptan (V2 seçici) oraldır; konivaptan IV ve en çok 4 gün kullanılır. Güçlü CYP3A4inhibitörüdür. Na⁺ çok hızlı yükselirse ozmotik demyelinizasyon riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Böbrekte, toplayıcı kanalın principal hücresinde. Damardan verilir, kanla hücrenin kana bakan yüzüne gelir; hücre içine girmeden reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?V2 reseptörünü (V1a'yı da) yarışmalı bloke eder; ADH reseptöre bağlanamaz, cAMP artışı ve akuaporin-2 (AQP2) göçü olmaz.
Ne olur?AQP2 apikal zara göçmez → su geri emilemez → elektrolitsiz serbest su atılır (akuarez) → serum Na⁺ yükselir. V1a blokajı hafif damar gevşemesi yapabilir.

Klinik

EndikasyonHastanede yatan hastada normovolemik ya da hipervolemik hiponatreminin (SIADH, kalp yetmezliği) kısa süreli düzeltilmesi.
Yan etkilerİnfüzyon yeri reaksiyonu (flebit), baş ağrısı, hipokalemi, hipotansiyon, susuzluk, hızlı Na⁺ düzeltmesi (ozmotik demiyelinizasyon), poliüri.
KontrendikasyonHipovolemik hiponatremi, anüri, CYP3A4 güçlü inhibitörleriyle (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir) birlikte kullanım, konivaptana aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 güçlü inhibitörleri ile birlikte kullanılmaz; digoksin düzeyi artar; hipertonik salin ve diüretikler hızlı Na⁺ düzeltme riskini artırır.
DikkatSerum Na⁺ ilk 24 saatte en çok 8-10 mmol/L, ilk 48 saatte 18 mmol/L'yi geçmemelidir (ozmotik demiyelinizasyon riski); sık ölçüm şarttır. Yalnızca hastanede ve izlemle kullanılır.

Erişkin dozu

20 mg IV 30 dakikada yükleme, ardından 20 mg/24 saat sürekli infüzyon; 2-4 gün; yanıt yetersizse 40 mg/24 saate artırılabilir (en çok 4 gün). Serum Na⁺ sık izlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar önerilmez; etki idrar çıkışına bağlıdır.
eGFR 30–59Ayar önerilmez; Na sık izlenir.
eGFR 15–29Etkinlik azalır; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Anürik hastada etkisiz; veri sınırlı.
HemodiyalizEtkisiz (idrarla serbest su atılımına dayanır); hiponatremi UF ve diyalizat Na'ı ile yönetilir.
Periton diyaliziEtkisiz ya da veri sınırlı; hiponatremi başka yollarla yönetilir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; aşırı serbest su kaybı ve hipovolemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerilmez.
Child-Pugh BAyar önerilmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; sirozda Na sık izlenerek dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yalnız hastanede IV kullanılır. Yaşlıda aşırı hızlı Na düzeltmesi (> 8–10 mmol/L/24 saat) osmotik demiyelinizasyona yol açar; Na 4–6 saatte bir izlenir. Hipovolemik hiponatremide kullanılmaz. İnfüzyon yerinde flebit sık; güçlü CYP3A4 inhibitörüdür.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeVeri yok; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

Kortikosteroidler (glukokortikoidler) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · glukokortikoid (antiinflamatuvar ve immünsüpresif)

Glukokortikoid reseptörü üzerinden gen anahtarlarını değiştirip enflamasyonu ve bağışıklığı baskılayan hormon analogları; birçok glomerüler hastalığın temelidir. Uzun kullanımda diyabet, kemik ve enfeksiyon riski.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve tüm dokular › Hedef hücre (lenfosit, makrofaj) › Sitoplazma → çekirdek › Glukokortikoid reseptörü (GR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdeğe geçer,genleri açarenflamatuvarprotein yapariltihabısürdürürEnflamatuvar uyarıenfeksiyon, antijen ya da doku hasarımakrofaj ve T hücreyi uyarırDoku · enflamasyon alanıNF-κB ve AP-1 aktivasyonuenflamatuvar gen anahtarları çekirdeğegeçmeye hazırlanırSitoplazma → çekirdeğeSitokin geni okunurIL-1, IL-6, TNF-α ve COX-2 mRNA'sıyapılırÇekirdekEnflamasyon ve lenfosit artışıdamar geçirgenliği artar, doku hasarısürerDoku · interstisyumSteroid: GR'yebağlanır, NF-κBve AP-1'ibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GR kompleksi NF-κB ve AP-1'i baskılar → sitokin geni okunmaz;enflamasyon ve lenfosit işlevi azalır.Aynı reseptörle glukoneogenez, protein yıkımı ve kemik yapımı etkilenir: hiperglisemi,miyopati, osteoporoz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Hedef hücrenin içinde. Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçip sitoplazmadaki reseptöre ulaşır (prednizon önce karaciğerde prednizolona dönüşür).
Neye etki eder?Sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; kompleks çekirdeğe geçip gen düzenleyici bölgelere bağlanır, NF-κB ve AP-1'in etkisini baskılar.
Ne olur?IL-1, IL-6, TNF-α, adezyon molekülü ve COX-2 yapımı azalır; lenfosit sayısı ve işlevi düşer → antiinflamatuvar ve immünsüpresif etki.

Klinik

EndikasyonBirincil glomerüler hastalıklar (MDH, FSGS, membranöz nefropati, IgA nefropatisi), lupus nefriti, ANCA vasküliti, akut interstisyel nefrit, nakil rejeksiyonu ve idame immünsüpresyonu; romatolojik, hematolojik ve alerjik hastalıklar; antiemezi (deksametazon); adrenal yetmezlik replasmanı.
Yan etkilerHiperglisemi, hipertansiyon, sıvı tutulumu, kilo artışı, osteoporoz ve avasküler nekroz, miyopati, enfeksiyon (PJP, tüberküloz, hepatit B reaktivasyonu), mide hasarı (NSAİİ ile), katarakt-glokom, uykusuzluk-psikoz, adrenal baskılanma, Cushing görünümü.
KontrendikasyonSistemik mantar enfeksiyonu; tedavi edilmemiş sistemik enfeksiyon (göreli); yüksek dozda canlı aşı; ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, fenobarbital) steroid etkisini azaltır; inhibitörleri (azoller, klaritromisin, ritonavir) özellikle budesonid, metilprednizolon ve deksametazon maruziyetini artırır. NSAİİ ile mide kanaması; kıvrım diüretiği-amfoterisin B ile hipokalemi; antidiyabetik gereksinimi artar; florokinolonla tendon rüptürü riski.
DikkatÜç haftadan uzun kullanımda ani kesilmez (HPA ekseni baskılanması; stres dozu gerekebilir). Uzun ya da yüksek dozda PJP profilaksisi, kalsiyum-D vitamini ± kemik koruması, gastroprotektif; hepatit B ve tüberküloz taraması; glisemi ve tansiyon izlemi.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir; eşdeğer dozlar: prednizolon 5 mg ≈ prednizon 5 mg ≈ metilprednizolon 4 mg ≈ deksametazon 0,75 mg ≈ hidrokortizon 20 mg. Prednizolon, prednizon: glomerüler hastalıkta 0,5–1 mg/kg/gün (çoğunlukla en çok 60–80 mg), sonra yavaş azaltılır. Metilprednizolon puls: 250–1000 mg/gün IV, 3 gün (yavaş infüzyon). Deksametazon: 0,5–9 mg/gün; miyelom protokolünde 20–40 mg haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yan etki duyarlılığı artar, glisemi ve kemik izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hipoalbüminemide serbest ilaç artar, yan etki izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sıvı tutulumu, glisemi ve enfeksiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez. Metilprednizolon puls seans dışı günde verilebilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; peritonit ve glisemi izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (metilprednizolon kısmen). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı-tuz tutulumu, hipertansiyon, hipokalemi ve hiperglisemi yapabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BPrednizolon tercih edilir; en düşük etkili doz.
Child-Pugh CPrednizon yerine prednizolon; en düşük doz, yan etki izlemiyle.

Yaşlıda kullanım

En düşük etkili doz ve en kısa süre. Yaşlıda kemik kaybı ve kırık, hiperglisemi, hipertansiyon, deliryum, miyopati, enfeksiyon ve gastrointestinal kanama riski artar. 3 aydan uzun kullanımda kalsiyum, D vitamini ve gerekirse bifosfonat verilir; ani kesilmez.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak Romatoid artritte sistemik steroid monoterapisi 3 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak Orta-ağır KOAH idamesinde inhale steroid yerine sistemik steroid verilmez.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli yüksek doz steroid alana kemik koruması (bifosfonat) başlanır.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak NSAİİ ya da antitrombotikle birlikte steroidde mide koruması gerekir.

AGS Beers 2023 deliryum öyküsünde kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte kullanımda peptik ülser ve kanama riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; prednizolon ve prednizon plasentada büyük oranda inaktive edilir (tercih). Deksametazon ve betametazon fetüse geçer. 1. trimesterde yüksek dozda yarık damak riski küçüktür.
EmzirmePrednizolon uygundur; günlük 20 mg üzeri dozlarda emzirme 4 saat sonraya ertelenebilir.

Sınıftaki ilaçlar

Prednizolon · Prednizon · Metilprednizolon · Deksametazon · Budesonid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Hidrokortizon, Betametazon, Triamsinolon, Flutikazon, Deflazakort

↑ DizinATC C07AG01

Labetalol

Alfa-1 ve beta adrenerjik reseptör blokeri

Alfa-1 ve beta reseptörlerini birlikte bloke eden antihipertansif; uluslararası kılavuzlarda gebelikte birinci basamak. Türkiye'de yalnız IV formu ruhsatlıdır (Lablol), oral formu yoktur.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar ve kalp › Damar düz kası ve kalp hücresi › Hücre zarı (adrenerjik reseptör) › α1, β1 ve β2 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)noradrenalinreseptörebağlanıruyarı hücreyeiletilirbasıncıyükseltirSempatik sinir ucuuyarıyla noradrenalin salgılarSempatik sinir ucuα1 ve β1 reseptörleridamar düz kasında (α1) ve kalpte (β1)bulunan alıcılarDamar-kalp hücre zarıDamar daralması · nabız artışıperiferik direnç ve kalp debisi artarDamar duvarı · kalpKan basıncı yükselirgebede ağır hipertansiyon anne ve fetüsütehdit ederKan · dolaşımLabetalol: α1 veβ reseptörlerinibloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin reseptöre bağlanamaz → damar gevşer, nabız artmaz → kanbasıncı düşer; kalp debisi ve uteroplasental akım büyük ölçüde korunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Damar düz kası ve kalp hücrelerinin dış zarındaki reseptörlerde. Kanla ulaşır, hücre içine girmez; karaciğerde glukuronitlenir, böbrekle atılımı azdır.
Neye etki eder?α1, β1 ve β2 reseptörlerine yarışmalı bağlanır; noradrenalin reseptöre tutunamaz. Oral kullanımda β:α etkisi yaklaşık 3:1'dir.
Ne olur?α1 blokajı direnci düşürür, β blokajı refleks taşikardiyi önler → kan basıncı düşer, kalp debisi korunur. Gebelikte ağır hipertansiyonda sık kullanılır.

Klinik

EndikasyonGebelikte kronik ve gestasyonel hipertansiyon (oral); gebelikte ve gebelik dışında ağır hipertansiyon ve hipertansif acil (IV).
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon, baş dönmesi, yorgunluk, bulantı, kafa derisinde karıncalanma, bronkospazm; nadiren hepatoselüler hasar. Yenidoğanda bradikardi ve hipoglisemi.
KontrendikasyonAstım ve obstrüktif hava yolu hastalığı, ikinci-üçüncü derece AV blok, ağır bradikardi, kardiyojenik şok, dekompanse kalp yetersizliği.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazem (bradikardi, AV blok); insülin ve sülfonilüreler (hipoglisemi belirtileri maskelenir); simetidin düzeyini artırır.
DikkatGebelik: uluslararası kılavuzlarda birinci basamak; teratojen değildir, atenolole göre fetal büyüme kısıtlılığıyla belirgin ilişkisi yoktur. Doğuma yakın kullanıldıysa yenidoğan bradikardi ve hipoglisemi açısından izlenir. Emzirme: uyumlu. Türkiye'de ruhsatlı formu yoktur; yerine metildopa ve nifedipin kullanılır.

Erişkin dozu

Oral: 100 mg günde 2 kez ile başlanır, 2–3 günde bir artırılır; olağan 200–800 mg/gün 2–3 doza bölünmüş, en çok 2400 mg/gün. IV (ağır hipertansiyon): 20 mg 2 dakikada, 10 dakika arayla 40, 80, 80 mg (toplam en çok 300 mg) ya da 1–2 mg/dk infüzyon.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; ortostatik hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans günü ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; oral biyoyararlanım artar.
Child-Pugh BOral doz azaltılır; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır; biyoyararlanım çok artar, nadir ağır hepatoselüler hasar.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 50–100 mg ile başla, yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, bradikardi, düşme ve bronkospazm riski; karaciğer testi izlenir. Hipertansif acilde IV dozlar kademeli verilir.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece kalp bloğunda başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel HT'de ilk basamak olarak seçilmez.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskeler.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte hipertansiyonda tercih edilen seçeneklerdendir; tüm trimesterlerde kullanılabilir, fetal bradikardi ve hipoglisemi izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir, bebek nabzı ve kan şekeri izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lablollabetalol hidroklorür100 mg/20 ml IV enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX18

Lakozamid

Antiepileptik (Na⁺ kanalı yavaş inaktivasyon güçlendirici)

Voltaj kapılı Na⁺ kanalının yavaş inaktivasyonunu artıran fokal nöbet antiepileptiği; oral ve IV formu vardır. Tuzağı: PR aralığı uzaması (AV blok, bradikardi); PR uzatan ilaçlarla dikkat.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Epileptik odak nöronları › Nöron zarı › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı (yavaş inaktivasyon)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açaryüksek frekanslıdeşarj üretirkomşu devreyeyayılırDepolarizasyonaksonda Na⁺ kanalları açılırAkson zarı · Na⁺ kanalıVoltaj kapılı Na⁺ kanalıaçık, hızlı ve yavaş inaktivasyondurumlarıNöron zarı · Na⁺ kanalıUzamış depolarizasyonkanallar yeniden açılarak nöron tekrartekrar ateşlerNöron içi · aksonNöbet yayılımıkomşu nöronlar ve devreler uyarılırKortikal devreLakozamid: Na⁺kanalının yavaşinaktivasyonunuartırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kanallar uzun inaktif kalır → tekrarlayan yüksek frekanslı deşarjdurur; nöbet gerilir.Kalp iletisinde de Na⁺ kanalı etkisi: PR uzaması.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde nöron zarında. Oral emilim neredeyse tamdır (biyoyararlanım ~%100); kan-beyin bariyerini geçer; böbrekle değişmeden atılır.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Na⁺ kanalının yavaş inaktivasyonunu seçici olarak artırır; hızlı inaktivasyonu etkilemez. CRMP-2 etkisi tam bilinmiyor.
Ne olur?Uzamış depolarizasyonlar ve tekrarlayan yüksek frekanslı deşarj azalır → nöbet yayılımı sınırlanır; normal ateşleme korunur.

Klinik

EndikasyonFokal nöbetler (monoterapi ya da ek tedavi); genelleşmiş tonik-klonik nöbetlerde ek tedavi.
Yan etkilerBaş dönmesi, baş ağrısı, çift görme, bulantı, ataksi, uyku hali; PR aralığı uzaması, AV blok, bradikardi, atriyal fibrilasyon ve flutter; nadiren DRESS; intihar düşüncesi (sınıf uyarısı).
Kontrendikasyonİkinci ya da üçüncü derece AV blok; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerPR uzatan ilaçlar (beta bloker, verapamil, diltiazem, digoksin, sınıf I antiaritmikler) ve diğer Na⁺ kanalı blokerleriyle ileti bozukluğu ve baş dönmesi artar; güçlü enzim indükleyiciler düzeyi hafif düşürür.
DikkatBaşlamadan önce EKG; kalp hastalığı, ileti bozukluğu ya da PR uzatan ilaç varsa dikkatle. IV infüzyon 30–60 dakikada verilir. Ani kesilmez.

Erişkin dozu

50 mg günde iki kez ile başlanır; haftalık 100 mg/gün artışla idame 200–400 mg/gün, iki dozda (IV eşdeğer). Yükleme dozu 200 mg verilebilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle.
eGFR 15–29En çok 300 mg/gün (yaklaşık %25 azaltma).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 300 mg/gün; yavaş titrasyon.
HemodiyalizSeans sonrası dozun en çok %50'si kadar ek doz; en çok 300 mg/gün.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD gibi, dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (4 saatte yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 300 mg/gün; yavaş artırılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda PR uzaması, bradikardi ve AV blok riski için başlamadan EKG; beta bloker, verapamil ve digoksin kullanımı sorgulanır. Düşük dozla başlanır (50 mg/gün), baş dönmesi ve düşme izlenir. Böbrek bozukluğunda en çok 300 mg/gün.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

Gebelikİnsan verisi sınırlıdır; hayvanda fetotoksisite gösterilmiştir. Yarar-risk değerlendirilir, gerekirse en düşük etkili dozla.
EmzirmeSüte geçer, veri sınırlıdır; kararı yarar-risk belirler, bebek sedasyonu izlenir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Benvidalacosamide10 mg/ml IV infuzyon cozeltisi; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Elepsilakozamid10 mg/ml şurup; 50 mg film kapli tablet; 50 mg+100 mg tedaviye başlama paketi; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Lamidelakozamid10 mg/ml şurup; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Lamide Tedaviye Başlama Paketilakozamid
Matisselakozamid50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A06AD11

Laktüloz

Ozmotik laksatif (emilmeyen disakkarit)

Emilmeyen disakkarit; kolonda asitleşme ve ozmotik etkiyle hem kabızlığı hem hepatik ensefalopatiyi (amonyak tutarak) tedavi eder. Tuzak: aşırı dozda ishal, hipernatremi ve dehidratasyon.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon lümeni › Kolon bakterileri ve lümen içeriği › Amonyak (NH₃) ve ozmotik yük

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)amonyak üretirkana geçerbeyne ulaşırKolon bakterileriproteinden üreazla amonyak üretirKolon lümeni · bakteriAmonyak (NH₃)yağda çözünen gaz; kolondan kana geçerKolon lümeniPortal kan amonyağıkaraciğer yetmezliğinde temizlenemezPortal ven · kanBeyin amonyağıastrositte glutamin birikir;ensefalopatiBeyin · astrositLaktüloz: lümeniasitleştirir,amonyağı NH₄⁺yapar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Amonyak lümende iyonlaşıp hapsolur ve dışkıyla atılır → kan amonyağıve ensefalopati azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Kalın bağırsak lümeninde. Disakkarit ince bağırsakta sindirilmez ve emilmez; kolona ulaşıp bakterilerce fermente edilir.
Neye etki eder?Bakteriyel fermantasyonla laktik ve asetik asite dönüşür, kolon pH'sı düşer; NH₃ iyonlaşıp NH₄⁺ olarak lümende kalır (asit tuzağı). Emilmeyen şeker suyu lümende tutar.
Ne olur?Amonyak emilimi azalır, dışkı yumuşar ve geçiş hızlanır → hepatik ensefalopati ve kabızlık düzelir.

Klinik

EndikasyonKronik kabızlık; hepatik ensefalopati tedavisi ve profilaksisi.
Yan etkilerŞişkinlik, gaz, karın krampı, bulantı; aşırı dozda ishal, dehidratasyon, hipernatremi ve hipokalemi.
KontrendikasyonGalaktozemi, bağırsak tıkanıklığı ya da perforasyon; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntibiyotikler kolon bakterilerini azaltarak etkisini azaltabilir; diüretik ve kortikosteroidlerle birlikte hipokalemi riski.
DikkatHepatik ensefalopatide hedef günde 2–3 yumuşak dışkıdır; aşırı ishal ensefalopatiyi ve hipovolemi-hipernatremiyi kötüleştirir. Şeker içerir (diyabette dikkat).

Erişkin dozu

Kabızlık: 15–30 mL/gün (başlangıç), gerekirse artırılır. Hepatik ensefalopati: 25–30 mL günde 2–3 kez, günde 2–3 yumuşak dışkıya göre titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sıvı ve elektrolit izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sıvı ve elektrolit izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; sıvı ve elektrolit izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; elektrolit izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; aşırı ishal hipovolemi, hipernatremi ve prerenal AKI yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yumuşak dışkıya göre titre edilir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; yumuşak dışkıya göre titre edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; hepatik ensefalopatide dozu yumuşak dışkıya göre titre edilir. Aşırı ishal dehidratasyon, hipernatremi ve düşme riski yaratır; sıvı ve sodyum izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmilmez; gebelikte kullanılabilir.
EmzirmeEmilmez; emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Duphalaclaktüloz670 mg/ml surup
Hepalac Şuruplaktuloz670 mg/ml
Lacselaclaktüloz667 mg/ml şurup
Lactozenlaktüloz667 mg/ml şurup
Lactulaclactulose670 mg/ml 100 ml surup; 670 mg/ml 200 ml surup; 670 mg/ml 250 ml surup
Laevolaclaktuloz670 mg/ml surup
Laktilitlaktüloz667 mg/ml şurup
Laxamotlaktüloz667 mg/ml şurup
Medulac Wmlaktüloz667 mg/ml şurup
Oralaclaktüloz670 mg/ml şurup
Osmalaklactulose667 mg/ml çözelti
Rexlaclaktuloz670 mg/ml şurup
Tuloz Şuruplaktuloz
Zubeyralaktüloz667 mg/ml şurup

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AF05

Lamivudin

Nükleozid ters transkriptaz inhibitörü (HBV ve HIV)

HBV ve HIV polimerazını tıkayan nükleozid analoğu; kolay tolere edilir ancak yıllık yaklaşık %20 direnç nedeniyle HBV'de ikinci basamaktır. Böbrek işlevine göre doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer / bağışıklık sistemi › Hepatosit, CD4 T hücresi › Hücre içi (sitoplazma) › HBV polimeraz ve HIV ters transkriptaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)terstranskriptazDNA'ya çevirirpolimeraztamamlarkapsüllenipsalınırPregenomik RNAçekirdekteki cccDNA'dan yazılırHepatosit · cccDNAEksi zincir DNAvirüsün ters transkriptaz-polimerazenzimiyle yazılırKapsid içi · sitoplazmaÇift zincirli HBV DNAartı zincir tamamlanırKapsid içi · sitoplazmaYeni virionhepatositten salınır, yeni hücrelerienfekte ederYeni HBV virionuLamivudintrifosfat:zincirisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HBV DNA sentezi durur ve viral yük düşer; uzun kullanımda YMDDmutasyonuyla direnç gelişebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)Mikroorganizma içi
Nerede?Virüslü hepatosit ve CD4 hücresinin içinde. Ağızdan emilir, hücreye girer, kinazlarla trifosfata dönüşür. Böbrekle büyük ölçüde değişmeden atılır (KBH'de doz azaltılır).
Neye etki eder?Lamivudin trifosfat, sitidin yerine geçerek viral ters transkriptaza rekabetçi bağlanır ve DNA zincirine girince uzamayı sonlandırır.
Ne olur?Viral DNA sentezi durur → HBV DNA ve HIV RNA düşer. YMDD mutasyonu HBV'de direncin başlıca nedenidir.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit B (daha çok ikinci basamak ya da immünsüpresyon sırasında profilaksi; tenofovir ve entekavir tercih edilir), HIV enfeksiyonu (kombinasyon tedavisinde).
Yan etkilerBaş ağrısı, yorgunluk, bulantı, CK artışı, laktik asidoz (nadir), pankreatit (çocuk), kesilince hepatit B alevlenmesi.
KontrendikasyonLamivudine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTrimetoprim-sülfametoksazol lamivudin düzeyini yaklaşık %40 artırır (böbrek yetersizliğinde dikkat); zalsitabinle birlikte verilmez; sorbitollü çözeltiler maruziyeti azaltır.
DikkatKesilince hepatit B alevlenmesi olabilir; kesildikten sonra izlem sürdürülür. HIV ile birlikte enfeksiyonda tek başına kullanılmaz. Gebelikte HBV bulaşını azaltma amacıyla kullanılabilir, ancak tenofovir tercih edilir.

Erişkin dozu

HBV: 100 mg günde bir. HIV: 150 mg günde iki kez ya da 300 mg günde bir (kombine ürünlerde ayrı).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (HBV: 100 mg/gün).
eGFR 30–59CrCl 30–49: ilk doz 100 mg, sonra 50 mg/gün.
eGFR 15–29CrCl 15–29: ilk doz 100 mg, sonra 25 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl 5–14: ilk doz 35 mg, sonra 15 mg/gün; < 5: 35 mg, sonra 10 mg/gün.
Hemodiyaliz10 mg/gün (ilk doz 35 mg); HD günü seanstan sonra ver.
Periton diyalizi10 mg/gün (HD ile aynı).
Diyalizle uzaklaşmaAz (HD sonrası ek doz gerekmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek yetersizliğinde birikir, yan etkiler artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; laktik asidoz izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; dozu kreatinin klirensine göre ayarla. Yaşlıda böbrek işlevi azsa birikir. Kesilince HBV alevlenmesi olabilir, kesme sonrası izlenir; uzun kullanımda direnç gelişir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir (HIV ve HBV'de yaygın kullanım).
EmzirmeSüte geçer; HBV'de emzirme genelde sürdürülür, HIV varsa genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Epivirlamivudine · lamivudin10 mg/ml oral çözelti; 150 mg film kapli tablet; 300 mg film kaplı tablet
Laveroslamivudin10 mg/ml oral çözelti
Lavirexlamivudin100 mg film kapli tablet
Medovirlamivudin5 mg/ml oral çözelti; 100 mg film kapli tablet
Mivuxlamivudine100 mg film kapli tablet; 150 mg film tablet; 300 mg film kapli tablet
Zeffixlamivudin100 mg film kapli tablet
Zefomenlamivudin100 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (4): Combivir, Delstrigo, Dovipsa, Triumeq

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX09

Lamotrijin

Antiepileptik ve duygudurum dengeleyici (Na⁺ kanalı ve glutamat salımı)

Voltaj kapılı Na⁺ kanalını bloke edip glutamat salımını azaltan antiepileptik; bipolar idamede de kullanılır. Tuzağı: hızlı titrasyon ve valproatla SJS/TEN; estrojenli kontraseptif düzeyi düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Epileptik odak nöronları (presinaptik uç) › Nöron zarı › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı (ve glutamat salımı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarglutamatboşaltırnöronu uyarırDepolarizasyonaksonda Na⁺ kanalları açılırAkson zarı · Na⁺ kanalıVoltaj kapılı Na⁺ kanalıpresinaptik nöron zarında, açık veinaktif durumlarPresinaptik zar · Na⁺ kanalıGlutamat salımıpresinaptik uçtan uyarıcınörotransmitter boşalırSinaps · presinaptik uçPostsinaptik uyarılmakomşu nöron ateşler, nöbet yayılırPostsinaptik zar · glutamat-RLamotrijin: Na⁺kanalını inaktiftutar, glutamatıazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Presinaptik glutamat salımı ve yüksek frekanslı deşarj azalır →nöbet ve duygudurum atakları gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Beyinde presinaptik uçta ve nöron zarında. Oral emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde glukuronidasyonla yıkılır.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Na⁺ kanalının yavaş inaktif durumunu stabilize eder; glutamat salımı azalır (ayrıca bazı Ca²⁺ kanalı etkisi).
Ne olur?Yüksek frekanslı deşarj ve presinaptik glutamat salımı azalır → nöbet yayılımı ve duygudurum dalgalanması sınırlanır.

Klinik

EndikasyonFokal ve genelleşmiş tonik-klonik nöbetler, Lennox-Gastaut; bipolar I bozuklukta duygudurum atağını önleme.
Yan etkilerDöküntü (SJS/TEN, DRESS), baş ağrısı, baş dönmesi, çift görme, ataksi, bulantı, uykusuzluk; nadiren HLH, aseptik menenjit ve ritim bozukluğu (yapısal kalp hastalığında).
KontrendikasyonLamotrijine aşırı duyarlılık; ikinci ya da üçüncü derece AV blok (dikkat); yapısal kalp hastalığı ve iletim bozukluğunda dikkatle.
EtkileşimlerValproat lamotrijin yarı ömrünü yaklaşık iki katına çıkarır (doz yarıya iner); karbamazepin, fenitoin, fenobarbital, rifampisin ve estrojenli kontraseptif düzeyi düşürür; lamotrijin sınıf IB benzeri etki gösterebilir.
DikkatDoz ilaç etkileşimine göre titre edilir; titrasyon hızı aşılmaz, döküntüde hemen kesilir. Kesilirse 5 yarı ömürden uzun ara verildiyse titrasyona yeniden başlanır. Estrojen başlanır ya da bırakılırsa düzey izlenir.

Erişkin dozu

Monoterapide 25 mg/gün 2 hafta, 50 mg/gün 2 hafta, sonra 100–200 mg/gün (haftalık 50–100 mg artış). Valproatla: 12,5 mg/gün ile başla, idame 100–200 mg/gün. Enzim indükleyiciyle: 50 mg/gün ile başla, idame 300–500 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yavaş titrasyon.
eGFR 15–29İdame doz azaltılabilir; yavaş titrasyon.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Azaltılmış idame doz; yavaş titrasyon ve düzey izlemi.
HemodiyalizHD'de yaklaşık %20 uzaklaşır; ek doz gerekmez, seans sonrası verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (%20); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; nadiren interstisyel nefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BBaşlangıç, artış ve idame dozu yaklaşık %25 azaltılır.
Child-Pugh CYaklaşık %50 azaltılır (asit yoksa %25).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda genellikle iyi tolere edilir; düşük dozla başlanır, titrasyon hızı aşılmaz. Döküntü ve ateş hemen değerlendirilir. Valproat, karbamazepin ve estrojenli ilaç etkileşimi, böbrek ve karaciğer işlevi ile kalp ileti bozukluğu gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikMajör malformasyon riski düşüktür (en güvenli antiepileptiklerden); klirens 2.–3. trimesterde artar, düzeyi izlenir, doğumdan sonra hızlı düşer ve doz azaltılır. Folat önerilir.
EmzirmeSüte belirgin geçer (bebek düzeyi anne düzeyinin yaklaşık %30'u); bebek izlenir (apne, döküntü); çoğunlukla uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lamictal Dclamotrijin5 mg cozunur/cigneme tableti; 25 mg cozunur/cigneme tableti; 50 mg cozunur/cigneme tableti; 100 mg cozunur/cigneme tableti; 200 mg cozunur/cigneme tableti
Latrigallamotrijin25 mg çığneme tableti; 50 mg cigneme tablet; 100 mg cigneme tableti; 200 mg çığneme tableti
Pinrallamotrijin5 mg cignenebilir/cozunebilir tablet; 25 mg cignenebilir/cozunebilir tablet; 50 mg cignenebilir/cozunebilir tablet; 100 mg cignenebilir/cozunebilir tablet; 200 mg cignenebilir/cozunebilir tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H01CB03

Lanreotid

Somatostatin analoğu (uzun etkili)

Hipofizdeki somatostatin reseptörlerini uyaran uzun etkili analog; akromegali ve nöroendokrin tümörde kullanılır. ADPKD'de böbrek işlevi kaybını yavaşlatmadığı için bu amaçla önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Hipofiz somatotrop hücresi; kist epiteli › Hücre zarı (dış yüz) › Somatostatin reseptörü (SSTR2, SSTR5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uyarırkana GH salarfazlalığı bulguyaparGHRH (hipotalamus)hipofizi büyüme hormonu salgılamayauyarırHipotalamus · hipofiz sapıHipofiz somatotrop hücresiGH sentezler ve salarSomatotrop hücre · SSTR2/5GH ve karaciğerde IGF-1doku büyümesi ve metabolik etkiKan · GH ve IGF-1Akromegali bulgularıaşırı GH/IGF-1 ile kemik, yumuşak dokuve metabolik etkiKemik ve yumuşak dokuLanreotid:SSTR2/5'iuyarır, GHsalınımınıfrenler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GH ve IGF-1 düşer → akromegali bulguları ve tümör büyümesi geriler.ADPKD'de toplam böbrek hacmi artışı yavaşlar, yıllık eGFR düşüşü değişmez(DIPAK-1).Böbrek ve karaciğer kist epitelinde SSTR2 cAMP'yi düşürür (ADPKD'de kist büyümesi yavaşlarama eGFR korunmaz).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Hipofizde somatotrop hücrenin zarında; ayrıca bağırsak, pankreas ve böbrek-karaciğer kist epitelinde. Derin deri altına 4 haftada bir verilir, depodan yavaş salınır.
Neye etki eder?Zardaki somatostatin reseptörlerini (en çok SSTR2 ve SSTR5) uyarır; adenilil siklaz baskılanır, hücre içi cAMP düşer.
Ne olur?GH ve IGF-1 salınımı azalır → akromegali bulguları ve tümör büyümesi geriler; kist epitelinde cAMP düşer, ADPKD'de hacim artışı yavaşlar (eGFR düşüşü değişmez).

Klinik

EndikasyonAkromegali, gastroenteropankreatik nöroendokrin tümör, karsinoid sendrom; polikistik karaciğer hastalığı ve ADPKD'de ruhsat dışı.
Yan etkilerBulantı, ishal ve yağlı dışkı, safra çamuru ve taşı, enjeksiyon yeri ağrısı ve nodülü, hiper- ve hipoglisemi, bradikardi.
KontrendikasyonLanreotid ya da somatostatin analoğuna aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSiklosporin emilimini azaltır; insülin ve oral antidiyabetik ihtiyacı değişir; beta-bloker ve verapamille bradikardi artar; bromokriptin etkisi artar.
DikkatSafra taşı riski nedeniyle uzun süreli kullanımda safra kesesi USG'si düşünülür. KDIGO ADPKD önerisi (4.6.1, 2B): yalnız böbrek amacıyla somatostatin analoğu verilmez (DIPAK-1'de eGFR düşüşü değişmedi; gastrointestinal yakınma, safra taşı ve hepatik kist enfeksiyonu arttı). Seçilmiş polikistik karaciğer hastalığında kist hacmini azaltmak için kullanılır.

Erişkin dozu

Akromegali ve NET: 60–120 mg derin deri altı, 28 günde bir (doz GH-IGF-1'e göre). ADPKD çalışmalarında 90–120 mg 4 haftada bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59AB KÜB: ayar gerekmez; ABD etiketi: akromegalide 60 mg ile başlanır.
eGFR 15–29AB KÜB: ayar gerekmez; ABD etiketi: akromegalide 60 mg ile başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; ABD etiketi: akromegalide 60 mg ile başlanır.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAB KÜB: ayar gerekmez; ABD etiketi: akromegalide 60 mg ile başlanır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez. Safra taşı/çamuru, bradikardi, glisemi bozulması ve steatore görülebilir. Başlarken safra kesesi USG yapılır; diyabette glisemi izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi veri yok; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Somatuline Autogellanreotid asetat60 mg/0,5 ml uzatılmış salimli enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 90 mg/0,5 ml uzatılmış salimli enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 120 mg/0,5 ml uzatılmış salimli enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BC03

Lansoprazol

Proton pompası inhibitörü (PPI)

Parietal hücre proton pompasını geri dönüşsüz kapatan güçlü asit baskılayıcı; sabah aç karnına alınır. Tuzak: uzun süreli kullanımda hipomagnezemi, B12 eksikliği, kırık, C. difficile ve interstisyel nefrit.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › Parietal hücre › Apikal (kanaliküler) zar › H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pompayıçalıştırırasit salgılarmukozayıaşındırırUyaranlargastrin, histamin ve asetilkolinparietal hücreyi uyarırParietal hücre · bazolateral zarH⁺/K⁺-ATPazapikal zarda K⁺ karşılığı H⁺ pompalarParietal hücre · apikal zarMide asidilümene H⁺ ve Cl⁻ geçer; pH 1–2Mide lümeniMukoza hasarıasit ve pepsin özofagus-mide mukozasınıaşındırırÖzofagus/mide mukozasıLansoprazol:proton pompasınıgeri dönüşsüzkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pompa kapanır, H⁺ lümene geçemez → asit belirgin azalır, mukozaiyileşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Midede, parietal hücrenin lümene bakan kanaliküler zarında. Zayıf baz olan ön ilaç kandan gelir, asidik kanaliküle birikir ve asitle etkin sülfenamide dönüşür.
Neye etki eder?Proton pompasının (H⁺/K⁺-ATPaz) sistein kalıntılarına kovalent bağlanır ve pompayı geri dönüşsüz kapatır; yalnızca aktif pompayı tutar.
Ne olur?H⁺ lümene verilemez → gün boyu asit salgısı %80–95 azalır; yeni pompa sentezlenene kadar etki sürer; ülser iyileşir, reflü hafifler.

Klinik

EndikasyonGastroözofageal reflü hastalığı, erozif özofajit, peptik ülser, H. pylori eradikasyon rejimleri, NSAİİ ülser profilaksisi, Zollinger-Ellison sendromu.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, karın ağrısı, bulantı; uzun süreli kullanımda hipomagnezemi, B12 ve demir eksikliği, kırık riski, C. difficile ishali, pnömoni, akut interstisyel nefrit, kronik böbrek hastalığı ile ilişki.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; rilpivirin içeren rejimlerle birlikte kullanım.
EtkileşimlerAtazanavir ve rilpivirinin emilimi azalır (kontrendike/kaçınılır); ketokonazol, itrakonazol, mikofenolat mofetil, demir emilimi azalır; yüksek doz metotreksat düzeyi artar; takrolimus düzeyi artabilir; digoksin düzeyi artabilir.
DikkatGereksiz uzun süreli kullanım yaygındır; endikasyon belli olmadan sürdürülmez, mümkünse en düşük dozla ve belirli aralıklarla gözden geçirilir. Kesilince asit rebound'u olabilir.

Erişkin dozu

Reflü ve ülser: 15–30 mg/gün sabah, 4–8 hafta; erozif özofajit: 30 mg/gün 8 hafta; H. pylori rejimlerinde 30 mg günde 2 kez 10–14 gün; Zollinger-Ellison: 60 mg/gün ile başlanıp titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (yüksek proteine bağlanma).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit (haftalar-aylar sonra), kronik kullanımda KBH ile ilişki; hipomagnezemi.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 30 mg/gün; dikkatle.
Child-Pugh CEn çok 15 mg/gün; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Endikasyonsuz uzun süreli kullanım yaygındır; gerekçe ve süre yeniden değerlendirilir. Düşme ve kırık riski, hipomagnezemi, B12 eksikliği, C. difficile ve interstisyel nefrit akılda tutulur.

  • TIME-to-STOP C4sınıf üyesi olarak Komplike olmayan ülser ya da erozif özofajitte tam doz PPI 8–12 haftadan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C5sınıf üyesi olarak Yalnızca 'çok ilaç kullanıyor' gerekçesiyle PPI başlanmaz ya da sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, steroid ya da ek antitrombotik varlığında aspirin/NSAİİ PPI'sız verilmez; bu durumlarda koruyucu PPI gerekir.

AGS Beers 2023 8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılır (yüksek riskli hastalar, erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon ya da kanıtlı idame gereği hariç); C. difficile, kırık riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; geniş verilerde belirgin malformasyon artışı gösterilmemiştir (endikasyon varsa).
EmzirmeSüte geçer, miktar az; endikasyon varsa kısa süreli kullanılabilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (17 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aprazollansoprazol30 mg mikropellet kapsül
Degastrollansoprazol15 mg mikropellet kapsul; 30 mg mikropellet kapsul
Elingerlansoprazol15 mg mikropellet kapsul; 30 mg mikropellet kapsul
Lansazollansoprazol15 mg mikropellet kapsul; 30 mg mikropellet kapsul
Lansoprollansoprazol15 mg enterik kapli mikropellet kapsül; 30 mg enterik kapli mikropellet kapsül
Lansorlansoprazol15 mg mikropellet kapsül; 30 mg mikropellet kapsül
Lansoterlansoprazol30 mg mikropellet kapsül
Lanzaplansoprazol30 mg sert kapsül
Lanzedinlansoprazol30 mg enterik kapli mikropellet kapsul
Lapilorilansoprazol15 mg mikropellet kapsül; 30 mg mikropellet kapsul
Lasotablansoprazol15 mg 30 mikropellet kapsul; 30 mg mikropellet kapsul
Lukazrollansoprazol30 mg enterik sert kapsul
Opagislansoprazol30 mg kapsul; 30 mg kapsül
Pepticerlansoprazol15 mg enterik mikropellet kapsül; 30 mg enterik mikropellet kapsül
Peptizollansoprazol30 mg sert kapsül
Vogastlansoprazol30 mg mikropellet kapsul
Zoprollansoprazol30 mg mikropellet kapsul

Kombinasyon ürünleri (5): Helipak 500 + 30 +, Lacombi 15, Lacombi 30, Trilevo, Trio

17 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AE03

Lantan karbonat

Kalsiyumsuz metal esaslı fosfor bağlayıcı

Bağırsakta diyet fosfatını bağlayarak emilimini azaltan kalsiyumsuz fosfor bağlayıcı; öğünle çiğnenerek alınır. Uzun süreli doku birikimi tartışmalıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide ve ince bağırsak lümeni › Lümen içi (neredeyse hiç emilmez) › Diyet fosfatı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sindiriliremilirbirikirDiyet fosfatıyiyeceklerle alınan fosforİnce bağırsak lümeniBağırsakta serbest fosfatsindirimden sonra emilmeye hazırİnce bağırsak lümeniFosfatın kana emilimiböbrek yetersizliğinde atılamaz, birikirBağırsak mukozası → kanFosfat ↑ → FGF-23 ve PTH ↑damar kalsifikasyonu, ikincilhiperparatiroidiKan · kemik-mineral ekseniLantan karbonat:lümende fosfatabağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Fosfat lantan fosfat olarak lümende kalır → kana geçmez, dışkıylaatılır → serum fosfatı düşer.Kalsiyum içermez. Dokuda çok az birikir; çiğnenerek yemekle alınmazsa etkisi azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Mide ve ince bağırsak lümeninde. Yemekle birlikte çiğnenerek alınır; kana neredeyse geçmez (%0,002'nin altında), dışkıyla atılır.
Neye etki eder?Midenin asidinde serbest kalan lantan iyonu (La³⁺), lümendeki fosfata bağlanır; çözünmeyen lantan fosfat oluşur (bağlayıcı).
Ne olur?Fosfat kana emilemez → dışkıyla atılır → serum fosfatı düşer → FGF-23 ve PTH azalır; damar kalsifikasyonu ve ikincil hiperparatiroidi riski gerilir.

Klinik

EndikasyonDiyaliz hastasında ve ileri KBH'de hiperfosfatemi (SUT 4.2.9.B koşullarında).
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, kabızlık ya da ishal; hipofosfatemi (aşırı doz); bütün yutulursa bağırsak tıkanıklığı; kemik ve karaciğerde birikim; karın radyografisinde radyoopak görünür.
KontrendikasyonHipofosfatemi, bağırsak tıkanıklığı, ileus ve ciddi GİS hareket bozukluğu.
EtkileşimlerKinolonlar, tetrasiklinler, levotiroksin ve antasitlerin emilimini azaltır: bu ilaçlar lantandan en az 2 saat önce ya da 4 saat sonra alınır.
DikkatUzun süreli doku birikiminin (kemik, karaciğer) güvenliği tam aydınlanmamıştır. Çiğnenmeden yutulması bağırsak tıkanıklığı yapabilir. Gebelik verisi yetersizdir, kalsiyum bazlı bağlayıcı ya da sevelamer tercih edilir; emzirmede kaçınılır. SUT 4.2.9.B: önce diğer bağlayıcıların en az 3 ay kullanılması ve ölçütlerden birinin bulunması gerekir.

Erişkin dozu

Öğünle birlikte ya da hemen sonrasında, çiğnenerek (bütün yutulmaz). Başlangıç 750–1500 mg/gün bölünmüş dozlar; idame 1500–3000 mg/gün; en çok yaklaşık 3750 mg/gün; serum fosfatına göre 2–3 haftada bir ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; endikasyon hiperfosfatemidir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; serum fosfatına göre 2–3 haftada bir titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; öğünle kullanılır.
Periton diyaliziAyar gerekmez; öğünle kullanılır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (sistemik düzeyi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; bulantı, kusma, kabızlık ve ileus.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış (safrayla atılır); akut karaciğer hasarında dikkat.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Çiğnenerek öğünle alınır; bulantı, kabızlık ve ileus riski (yutma güçlüğü, bağırsak hareketi azalmışsa dikkat). Dokuda birikir, uzun süreli güvenlik verisi sınırlı. Abdominal görüntülemede opak görünebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kalsiyum bazlı bağlayıcılar tercih edilir, lantan yalnız gerekirse kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emilimi çok düşüktür ancak veri yetersiz; yarar-riske göre.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Antaxlantanyum karbonat oktahidrat500 mg oral toz içeren saşe; 500 mg çığneme tableti; 750 mg oral toz içeren saşe; 750 mg çığneme tableti; 1000 mg oral toz içeren saşe; 1000 mg çığneme tableti
Trucurelantanyum karbonat oktahidrat500 mg oral toz; 500 mg çiğneme tableti; 750 mg oral toz; 750 mg çiğneme tableti; 1000 mg oral toz; 1000 mg çiğneme tableti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EH01

Lapatinib

EGFR ve HER2 tirozin kinaz inhibitörü

HER2 pozitif meme kanserinde kapesitabin ya da letrozolle kullanılan çift EGFR/HER2 inhibitörü; aç alınır. Kutulu uyarı: hepatotoksisite; ishal, LVEF düşüşü, QT uzaması, ILD.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme · HER2 pozitif tümör › Tümör hücresi zarı ve sitoplazması › HER2 ve EGFR kinaz alanları › ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dimer oluştururkinaz alanınıaçarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerLigand ve HER2 aşırı ifadesiHER2 ligandsız dimerleşir; HER3 ile engüçlü sinyali verirTümör hücre zarı · HER2HER2 dimerleriHER2–HER3 ve HER2–EGFR dimerleri zardakinaz alanını açarTümör hücre zarı · dimerlerHER2/EGFR kinaz alanıATP bağlanır, reseptör kuyruğufosforillenirHER2/EGFR kinaz alanı · sitoplazmaPI3K-AKT ve RAS-MAPKhücre içi çoğalma ve yaşam sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasıHER2 pozitif meme kanseri hücreleribölünürMeme tümör dokusuLapatinib: HER2ve EGFR kinazcebini içeridenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP cebi kapanır → HER2/EGFR fosforillenmez, çoğalma sinyalikesilir; HER2 pozitif tümör küçülür.Normal deri ve bağırsak EGFR'sinin kapanması ishal ve döküntü yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?HER2 aşırı ifade eden meme kanseri hücresinin zarındaki HER2 ve EGFR'nin hücre içi kinaz alanında. Oral ilaç kanla taşınır, zardan geçerek sitoplazmadaki ATP cebine ulaşır.
Neye etki eder?HER2 ve EGFR kinaz alanlarının ATP cebine geri dönüşlü bağlanır; hücre içinden HER2 kinazı kapatır (trastuzumab dış bölgeden bağlanır).
Ne olur?HER2/EGFR fosforilasyonu durur → PI3K-AKT ve RAS-MAPK kesilir → HER2 pozitif tümör hücre çoğalması durur, apoptoz artar; trastuzumaba dirençte de etkilidir.

Klinik

EndikasyonHER2 pozitif ileri meme kanseri: kapesitabinle (trastuzumab sonrası) ya da letrozolle (HR pozitif postmenopozal) kombinasyon.
Yan etkilerİshal, bulantı, kusma, döküntü, el-ayak sendromu (kapesitabinle), yorgunluk, ALT-AST ve bilirubin artışı (ciddi hepatotoksisite), LVEF azalması, QT uzaması, ILD.
KontrendikasyonLapatinibe aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır, indükleyiciler düşürür; greyfurt kaçınılır. PPI düzeyi azaltabilir; QT uzatan ilaçlarla dikkat. P-gp ve BCRP substratlarının (digoksin) düzeyi artar.
DikkatBaşlamadan önce ve her 8–12 haftada LVEF; EKG, K⁺, Mg²⁺; karaciğer enzimleri ve bilirubin ilk 6 ayda aylık. İshalde erken loperamid ve hidrasyon. Yemekten 1 saat önce ya da 1 saat sonra alınır.

Erişkin dozu

Kapesitabinle: 1250 mg/gün (5 tablet), aç karnına tek doz; letrozolle: 1500 mg/gün. Toksisitede doz kesilir ve düşük dozla yeniden başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı, ishal ve hidrasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; ishale bağlı dehidratasyon ve prerenal AKİ.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri sık izlenir.
Child-Pugh BDikkatle kullanılır; enzimler ve bilirubin sık izlenir.
Child-Pugh C750 mg/gün (kapesitabinle) ya da 1000 mg/gün (letrozolle); çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda ishal dehidratasyon ve AKİ yapabilir, LVEF düşüşü ve QT uzaması riski artar: LVEF, EKG, elektrolit ve karaciğer enzimleri izlenir; greyfurt ve CYP3A4 etkileşimleri gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tykerblapatinib ditosilat250 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA13

Leflunomid

Pirimidin sentez inhibitörü (DHODH inhibitörü) immünmodülatör

Aktif metaboliti teriflunomidle dihidroorotat dehidrojenazı kapatıp lenfosit çoğalmasını durduran DMARD; romatoid ve psöriatik artritte kullanılır, teratojeniktir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Aktif T ve B lenfosit › Mitokondri iç zarı › DHODH enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DHODH oksitlerpirimidin yolunagirernükleik asityaparDihidroorotatde novo pirimidin yolunun ara ürünüMitokondri · pirimidin yoluOrotatDHODH (mitokondri) dihidroorotatıoksitlerMitokondri iç zarı · DHODHUMP → CTP, dTTPpirimidin nükleotidleriLenfosit sitoplazmasıLenfosit çoğalmasıaktif T ve B hücreleri bölünürLenfoid doku · eklemLeflunomid(teriflunomid):DHODH'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pirimidin nükleotidleri yapılamaz → aktive lenfositlerin DNA-RNAsentezi ve çoğalması durur; eklem iltihabı azalır.Dinlenme halindeki hücreler kurtarma yolunu kullanabilir; bu yüzden etki seçici ve yavaşbaşlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Lenfositin içinde, mitokondri iç zarında. Ağızdan alınan ön ilaç bağırsak duvarı ve karaciğerde teriflunomide dönüşür; teriflunomid hücre zarını geçer.
Neye etki eder?Dihidroorotat dehidrogenazı (DHODH) inhibe eder; de novo pirimidin sentezinin dihidroorotat → orotat basamağı kapanır.
Ne olur?UMP, CTP ve dTTP azalır → aktive lenfositler çoğalamaz (kurtarma yolu yetmez), eklem ve otoimmün iltihap azalır. Yarı ömür yaklaşık 2 hafta.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, psöriatik artrit; BK viral nefropatisinde yardımcı kullanım (kanıtı zayıf).
Yan etkilerİshal, bulantı, karaciğer enzim yüksekliği ve hepatotoksisite, hipertansiyon, alopesi, döküntü, periferik nöropati, interstisyel akciğer hastalığı, sitopeni.
KontrendikasyonGebelik ve doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon kullanmayan kadın, emzirme, ağır karaciğer yetmezliği, ağır immün yetmezlik.
EtkileşimlerMetotreksat ve diğer hepatotoksik ilaçlarla hepatotoksisite artar; rifampisin teriflunomid düzeyini artırır; varfarinle INR artar; kolestiramin ve aktif kömür atılımı hızlandırır; canlı aşılardan kaçınılır.
DikkatTeratojenik: gebelik planlanıyorsa ya da gebelikte beklenmedik durumda kolestiramin ile hızlandırılmış eliminasyon uygulanır (8 g günde 3 kez, 11 gün) ve plazma düzeyi sıfırlanana dek izlenir. Başlangıçta ve ilk 6 ay boyunca karaciğer enzimleri ve kan sayımı izlenir.

Erişkin dozu

Romatoid artrit: istenirse 100 mg/gün × 3 gün yükleme, sonra 10-20 mg/gün tek doz. Yükleme çoğu hastada atlanır (yan etkiyi azaltmak için).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Hafif-orta böbrek yetmezliğinde ayar önerilmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle, düşük dozla kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, düşük dozla (10 mg) ya da kaçınılır.
HemodiyalizÇalışılmamış; diyalizle uzaklaşmaz, veri sınırlı.
Periton diyaliziÇalışılmamış; diyalizle uzaklaşmaz, veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması; HD/PD ile uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; HT ve ödem yapabilir, teriflunomid ürik asidi düşürür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKontrendike (karaciğer yetersizliği); ALT izlemi şart.
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yükleme dozu genellikle atlanır; 10–20 mg/gün. ALT, kan sayımı, tansiyon ve interstisyel akciğer hastalığı izlenir. Yarı ömür çok uzun; toksisitede kolestiramin ile yıkama yapılır.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Kronik aktif romatolojik hastalıkta DMARD gereksinimi; leflunomid bir seçenektir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: teratojenik. Gebelik öncesi kolestiramin ile yıkama (günde 3×8 g, 11 gün) ve plazma düzeyi < 0,02 mg/L doğrulanır.
EmzirmeKontrendike; süte geçiş olasılığı, bebekte ağır toksisite riski.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aramidleflunomid10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Aravaleflunomid10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 100 mg film tablet
As-lunexleflunomide10 mg tablet; 20 mg tablet
Bagedaleflunomid10 mg film tablet; 20 mg film kapli tablet
Lefumixleflunomide10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Lypathialeflunomid10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Ralefleflunomid10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 100 mg film kapli tablet
Reumilleflunomid10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AX31

Lenakapavir

HIV-1 kapsid inhibitörü (uzun etkili)

HIV kapsidini birçok basamakta bozan, altı ayda bir deri altına verilen antiretroviral; çoklu dirençli HIV-1'de arka plan rejimine eklenir. Tuzak: CYP3A indükleyicileriyle (rifampisin) birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMikrop › HIV-1 virüsü › Viral kapsid (p24 çekirdeği) › Kapsid protein alt birimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdeğetaşınırgenoma katılıryeni kapsidyapılırViral kapsidHIV genomunu saran p24 protein kabuğuHIV kapsidi · sitoplazmaÇekirdeğe girişkapsid çekirdek zarındaki gözenektengeçerÇekirdek zarı · gözenekProvirüsviral DNA konak DNA'sına katılırKonak çekirdeğiYeni virion montajıkapsid alt birimleri toplanır, olgunvirüs çıkarYeni virüs · hücre yüzeyiLenakapavir: p24kapsidini bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kapsid kararsızlaşır, çekirdeğe giremez ve yeni virion toplanamaz →viral çoğalma baskılanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Virüs partikülünde ve enfekte hücrenin içinde: kapsid hücre sitoplazmasında çekirdek zarına yaklaşır; ilaç hücre içine girer, deri altından yavaş salınarak aylarca kanda kalır.
Neye etki eder?Kapsid proteini p24'ün alt birimleri arasındaki ceplere bağlanır; kapsidin kararlılığını bozar (hedefe doğrudan bağlanır, enzim kapatmaz).
Ne olur?Kapsid çekirdek gözeneğinden geçemez, viral DNA yanlış açılır, yeni kapsid düzgün toplanmaz → bulaşıcı virion yapılamaz, viral yük düşer.

Klinik

EndikasyonMevcut rejimlerle viral baskılama sağlanamayan, çoklu ilaca dirençli erişkin HIV-1 enfeksiyonunda optimize arka plan rejimiyle birlikte. Bazı ülkelerde risk altındakilerde korunma (PrEP) için de onaylıdır.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonları (nodül, şişlik, ağrı, eritem; çok sık), bulantı, baş ağrısı, immün rekonstitüsyon sendromu; ilaca dirençli virüs gelişimi (rejim tek başına bırakılırsa).
KontrendikasyonGüçlü CYP3A indükleyicileriyle (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) birlikte kullanım; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A indükleyicileri düzeyi düşürür (kontrendike); güçlü CYP3A/P-gp/UGT1A1 inhibitörleri düzeyi artırır. Kendisi orta düzeyde CYP3A inhibitörüdür: duyarlı substratların (ör. bazı statinler, KKB) düzeyi artabilir.
DikkatEnjeksiyon yeri nodülleri aylarca sürebilir; 6 aylık enjeksiyon atlanırsa dirençli virüs riski artar. Etkili bir arka plan rejimi olmadan tek ilaç olarak verilmez.

Erişkin dozu

Başlangıç (seçenek 1): 1. gün 927 mg SC + 600 mg oral, 2. gün 600 mg oral. Seçenek 2: 1.–2. gün 600 mg oral, 8. gün 300 mg oral, 15. gün 927 mg SC. İdame: 927 mg SC her 26 haftada bir (±2 hafta).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl 15–29: ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamıştır; kullanım ancak uzman kararıyla.
HemodiyalizÇalışılmamıştır; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (büyük oranda proteine bağlı; uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksisite sinyali yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 65 yaş üstünde veri sınırlı. Eşlik eden ilaçlar CYP3A etkileşimi açısından gözden geçirilir; enjeksiyon yeri nodülleri ve gecikmiş enjeksiyon (direnç) konusunda uyarılır.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; başka seçenek yoksa ve yarar riskten büyükse kullanılır. Hayvan çalışmalarında teratojenite gösterilmemiştir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; HIV bulaşı riski nedeniyle HIV pozitif annede emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sunlencalenakapavir sodyum300 mg film kaplı tablet; 464 mg enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AX04

Lenalidomid

İmmünomodülatör ilaç (cereblon modülatörü, talidomid analoğu)

Cereblon aracılığıyla IKZF1 ve IKZF3'ün yıkımını sağlayan oral immünomodülatör; multipl miyelom ve MDS'de kullanılır, böbrekten atıldığı için doz ayarı zorunludur.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği ve bağışıklık sistemi › Miyelom hücresi (plazma hücresi) › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Cereblon-CRL4 E3 ubikuitin ligazı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)genleri açıktutarçoğalmayısürdürürIKZF1 ve IKZF3plazma hücresinde yaşam genlerini açıktutan transkripsiyon faktörleriMiyelom hücresi · çekirdekIRF4 ve MYC ifadesihücre büyümesini yürüten genlerÇekirdek · gen yazılımıPlazma hücresi çoğalır ve yaşarmiyelomda denetimsizdirKemik iliği · plazma hücreleriLenalidomid:cereblonlaIKZF1/3'üyıktırır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Transkripsiyon faktörleri yıkılır → IRF4-MYC düşer, miyelom hücresiölür; T ve NK hücre etkisi bağışıklık yanıtını güçlendirir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Miyelom hücresinin içinde (sitoplazma). Ağızdan alınır, kanda dolaşır, hücre zarından geçer; böbrekten atılır, KBH'de birikir ve doz azaltılır.
Neye etki eder?E3 ligazın cereblon alt birimine bağlanıp hedef seçimini değiştirir; IKZF1 ve IKZF3 (Ikaros, Aiolos) yıkım için işaretlenir. 5q- MDS'de kazein kinaz 1α da yıkılır.
Ne olur?IKZF1/3 proteazomda yıkılır → IRF4 ve MYC düşer, miyelom hücresi ölür; T ve NK hücre aktivasyonu artar. Talidomid gibi teratojeniktir.

Klinik

EndikasyonMultipl miyelom (indüksiyon ve idame), del(5q) MDS, mantle hücreli ve foliküler lenfoma, AL amiloidoz (kullanım alanı değişken).
Yan etkilerNötropeni, trombositopeni, venöz tromboembolizm, yorgunluk, döküntü, ishal, kas krampı, ikincil malignite, tiroid bozukluğu; ağır tümör flare reaksiyonu.
KontrendikasyonGebelik ve gebelik programına uyamayan doğurganlık çağındaki kadın, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDigoksin düzeyi artabilir; varfarinle ciddi etkileşim yok ama eritropoez uyarıcılar, estrojen ve deksametazonla tromboz riski artar.
DikkatTeratojenik (talidomid analoğu): gebelik önleme programı gerekir. VTE profilaksisi (aspirin ya da DOAK) risk düzeyine göre verilir; tam kan sayımı ilk 8 hafta haftalık izlenir. Böbrek fonksiyonu düzeldikçe ya da bozuldukça doz yeniden ayarlanır.

Erişkin dozu

Multipl miyelom: 25 mg/gün, 28 günlük kürün ilk 21 günü (oral kapsül). MDS (del5q): 10 mg/gün. Doz KrKl'e ve hematolojik toksisiteye göre azaltılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60KrKl ≥ 60: tam doz (MM'de 25 mg/gün, gün 1–21).
eGFR 30–59KrKl 30–60: 10 mg/gün; tolere edilirse 15 mg'a çıkılabilir.
eGFR 15–29KrKl < 30 (diyalizsiz): 7,5 mg/gün ya da 15 mg gün aşırı (kaynağa göre).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)7,5 mg/gün ya da 15 mg gün aşırı (kaynağa göre); sitopeni izlemi sıkı.
Hemodiyaliz5 mg/gün; diyaliz günü seanstan sonra.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; MM böbrek hasarında kullanılır. Nadiren AİN, Fanconi sendromu bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle, kan sayımı ve KC testi izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nötropeni, trombositopeni ve VTE riski yüksek; başlangıç dozu KrKl'e göre seçilir. Tromboprofilaksi (aspirin ya da DMAH), kan sayımı ve TSH izlenir; deksametazon dozu azaltılır (20 mg).

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: talidomid analoğu, ağır doğumsal anomali riski; gebelik önleme programı zorunludur.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Komplialenalidomid5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül
Lenatulenalidomid5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül
Lenomlenalidomid5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül
Pausedlenalidomid5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül
Relivlenalidomid5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül
Revdominlenalidomid5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül
Revlimidlenalidomide5 mg sert kapsul; 10 mg sert kapsul; 15 mg sert kapsul; 25 mg sert kapsül
Rivelimelenalidomid2,5 mg sert kapsül; 5 mg sert kapsül; 7,5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül; 20 mg sert kapsül …

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX08

Lenvatinib

Çoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR1–3, FGFR1–4, PDGFRα, KIT, RET)

Tiroid kanseri, böbrek hücreli karsinom, hepatoselüler karsinom ve endometriyum kanserinde VEGFR/FGFR inhibitörü. Tuzaklar: hipertansiyon, proteinüri ve böbrek yetmezliği, hipotiroidi, kanama, QT.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör · damar yapımı › Endotel ve tümör hücresi zarı › Sitoplazmik kinaz alanı › VEGFR1–3, FGFR1–4, PDGFR ve RET kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içiyolları açardamar sürgünüoluştururVEGF ve FGF salgısıtümör ve stroma VEGF-A ve FGF salgılarTümör mikroçevresiVEGFR2 ve FGFR (zar)ligandlarına bağlanınca dimerleşir,kinaz alanları açılırEndotel ve tümör zarı · VEGFR/FGFREndotel hücre içi sinyalPLCγ-ERK ve PI3K-AKT yolları açılırEndotel hücresi içiYeni damar oluşumutümöre kan ve oksijen sağlarTümör damarıLenvatinib:VEGFR, FGFR,PDGFR ve RETkinazlarınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör kinazları kapanır → endotel sinyali ve yeni damar oluşumuazalır; FGFR blokajıyla kaçış yolu da kapanır.Endotel ve podosit-endotel etkilenmesi hipertansiyon ve proteinüri yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Tümör hücrelerinde ve tümör damarlarının endotel hücresinde; hücre zarı reseptörlerinin sitoplazmik kinaz alanlarında. Oral ilaç kanla taşınır, zardan geçerek hücre içine girer.
Neye etki eder?VEGFR-1, -2, -3, FGFR-1 ila -4, PDGFR-α, KIT ve RET kinazlarının ATP cebine bağlanıp kapatır; VEGF ve FGF yolunu birlikte keser.
Ne olur?VEGFR ve FGFR sinyali durur → anjiyogenez ve tümör hücre çoğalması azalır; RET blokajı tiroid tümöründe etkilidir. Damar endoteli etkilenir → hipertansiyon, proteinüri.

Klinik

EndikasyonRadyoaktif iyoda dirençli diferansiye tiroid kanseri; ileri böbrek hücreli karsinom (everolimusla ya da pembrolizumabla); inoperabl hepatoselüler karsinom; ileri endometriyum kanseri (pembrolizumabla).
Yan etkilerHipertansiyon (çok sık), ishal, yorgunluk, iştah ve kilo kaybı, proteinüri, hipotiroidi, el-ayak sendromu, stomatit, kanama, arteriyel tromboz, QT uzaması, GİS perforasyon-fistül, hepatotoksisite, hipokalsemi, RPLS, böbrek yetmezliği.
KontrendikasyonLenvatiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin CYP3A4 etkileşimi yok (P-gp ve BCRP substratıdır); QT uzatan ilaçlarla dikkat. Antikoagülanlarla kanama artar; hipertansiyon ilaçlarının dozu gerekebilir; levotiroksin ihtiyacı artar.
DikkatBaşlamadan önce kan basıncı kontrol altına alınır; ilk 2 ay 2 haftada bir KB, idrarda protein, TSH, karaciğer enzimleri, Ca²⁺ ve EKG izlenir. Yemekle ya da aç alınabilir.

Erişkin dozu

Tiroid: 24 mg/gün; HCC: 12 mg (≥ 60 kg) ya da 8 mg (< 60 kg); RCC: 18 mg + everolimus 5 mg; endometriyum: 20 mg + pembrolizumab. Toksisitede basamaklı azaltılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29Tiroid kanserinde 14 mg/gün (CrCl < 30); proteinüri ve AKİ izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa düşük dozla ve çok yakın izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %98 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (nefrotik düzey olabilir), hipertansiyon, dehidratasyona bağlı AKİ ve böbrek yetmezliği, nadiren nefrotik sendrom bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BTiroid kanserinde 14 mg/gün ya da dikkatle; yakın izlem.
Child-Pugh CTiroid kanserinde 14 mg/gün; HCC'de önerilmez; çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipertansiyon, proteinüri, yorgunluk, kilo kaybı ve kanama yaşlıda önemlidir: KB sık izlenir, TSH ve idrar proteini düzenli bakılır; yaşlıda düşük başlangıç dozu ve yavaş artırım düşünülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 30 gün etkili kontrasepsiyon (bariyer dahil) kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 1 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lenvapemlenvatinib mesilat4 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08CA13

Lerkanidipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (lipofilik, uzun etkili)

Damar düz kasında L tipi Ca²⁺ kanalını kapatan, lipofilik ve uzun etkili dihidropiridin; hipertansiyonda kullanılır. Ayak bileği ödemi daha az; GFR < 30 ve ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendikedir, greyfurtla etkileşir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Arteriyol düz kası › Hücre zarı › L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarkasılmayıbaşlatırdirenci artırırZar depolarizasyonudüz kas hücresinde voltaj değişirArteriyol düz kası · zarL tipi Ca²⁺ kanalıaçılınca hücreye Ca²⁺ girerArteriyol düz kası · L tipi kanalHücre içi Ca²⁺kasılmayı başlatırArteriyol düz kası içiArteriyol kasılmasıdirenç ve tansiyon artarArteriyol · direnç damarıLerkanidipin: Ltipi Ca²⁺kanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi kesilir → arteriyol gevşer, direnç ve tansiyon düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Arteriyol düz kası hücresinin zarında. Lipofilik olduğu için zar fosfolipidinde birikir, yavaş ve uzun süre etki eder; kandan damar duvarına ulaşır.
Neye etki eder?L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalını kapatır; damar seçiciliği yüksektir.
Ne olur?Düz kas Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer → periferik direnç ve tansiyon düşer; yavaş etkisi nedeniyle refleks taşikardi azdır.

Klinik

EndikasyonHafif-orta esansiyel hipertansiyon.
Yan etkilerPeriferik ödem (nifedipinden az), baş ağrısı, flushing, çarpıntı, baş dönmesi, yorgunluk, taşikardi, nadiren hipotansiyon ve anjina kötüleşmesi.
KontrendikasyonTedavisiz kalp yetersizliği, sol ventrikül çıkış obstrüksiyonu, kararsız anjina, MI sonrası ilk ay, ağır karaciğer ve ağır böbrek yetmezliği (GFR < 30, diyaliz), güçlü CYP3A4 inhibitörleri, siklosporin, greyfurt suyu, gebelik.
EtkileşimlerGreyfurt suyu, siklosporin, azoller ve makrolidler düzeyi artırır (kontrendike); rifampisin, fenitoin, karbamazepin düşürür; digoksin düzeyi artabilir; midazolam ve metoprolol düzeyini artırır.
DikkatYemekten en az 15 dakika önce alınır (yağlı yemek biyoyararlanımı artırır). Hafif-orta böbrek ve karaciğer yetmezliğinde dikkatle ve 10 mg'ı aşmadan başlanır.

Erişkin dozu

10 mg günde 1 kez (yemekten ≥ 15 dk önce); 2 hafta sonra gerekirse 20 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59GFR 30–59: dikkatle; 10 mg ile başlanır, artırmadan önce izlenir.
eGFR 15–29GFR < 30: kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike.
Periton diyaliziKontrendike; çalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; protein bağlanması > %98, az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; 10 mg'ı aşmadan.
Child-Pugh BDikkatle; 10 mg'ı aşmadan, yakın izlemle.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez; 10 mg ile başla. Ortostatik hipotansiyon, ödem ve düşme izlenir. Greyfurt, siklosporin ve CYP3A4 inhibitörleriyle kullanılmaz; GFR < 30'da ve ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendike.

  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 mmHg'da antihipertansif başlanır; dihidropiridin KKB seçeneklerdendir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: yeterli insan verisi yok; etkin kontrasepsi olmadan doğurganlık çağında kullanılmaz.
EmzirmeKontrendike.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lamartlerkanidipin hidroklorür10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Lercadiplerkanidipin hidroklorür10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Lercixlerkanidipin hidroklorür10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Lernipinlerkanidipin hidroklorür10 mg film kaplı tablet; 20 mg film kaplı tablet

Kombinasyon ürünleri (4): Tansiprex, Zalepril, Zanipress, Zanitek

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BG04

Letrozol

Steroid yapıda olmayan aromataz inhibitörü

Aromatazı geri dönüşlü ve güçlü kapatan oral ilaç; postmenopozal HR pozitif meme kanserinde kullanılır, ovülasyon indüksiyonunda ise kullanım ruhsat dışıdır. Kemik kaybı ve artralji sık.

Etki mekanizması

Etki yeriÖstrojen sentezi (periferik yağ, meme, tümör) › Aromataz ifade eden hücreler › Endoplazmik retikulum › Aromataz (CYP19A1) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aromataza gireröstrojenedönüşürtümörü uyarırAndrostenedion · testosteronadrenalden gelen androjenler, östrojeninöncüsüdürKan · androjenAromataz (CYP19A1)androjenleri östrojene çeviren enzimHücre içi · ER zarıÖstron · östradiolpostmenopozalde ana östrojen kaynağıKan · östrojenÖstrojen reseptörlü tümörER pozitif hücre östrojenle çoğalırMeme tümörü dokusuLetrozol:aromatazıkapatır,östrojensentezini⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aromataz kapanır, androjenden östrojen yapılamaz → östrojen düşer veER pozitif tümörün çoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Postmenopozalde östrojen yağ, kas ve tümör dokusunda üretilir. Ağızdan alınan ilaç dolaşımdan hücreye girer; enzim hücre içi ER zarındadır.
Neye etki eder?Aromatazın (CYP19A1) hem demirine bağlanarak androjenlerin östrojene dönüşümünü geri dönüşlü olarak kapatır.
Ne olur?Dolaşımdaki östrojen %90'dan fazla azalır → ER pozitif tümörün östrojen uyarısı kesilir, tümör küçülür; kemik kaybı ve artralji gelişebilir.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal kadında HR pozitif erken ve ileri meme kanseri (adjuvan, uzatılmış adjuvan, birinci basamak); neoadjuvan tedavi.
Yan etkilerSıcak basması, eklem ve kas ağrısı, kemik yoğunluğu azalması ve kırık, yorgunluk, vajinal kuruluk, baş dönmesi, kolesterol artışı, bulantı, kilo alımı.
KontrendikasyonGebelik, emzirme, premenopozal kadın, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTamoksifen letrozol düzeyini düşürür (birlikte kullanılmaz); östrojen içeren ilaçlar etkiyi azaltır; belirgin CYP etkileşimi az.
DikkatBaşlangıçta ve periyodik kemik yoğunluğu ölçülür; kalsiyum ve D vitamini eksikliği giderilir. Premenopozalde kullanılmaz.

Erişkin dozu

2,5 mg günde 1 kez ağızdan; adjuvan tedavide toplam 5 yıl, bazı hastalarda 5–10 yıla uzatılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (CrCl ≥ 10).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: veri yetersiz; dikkatle kullanılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; yüksek dağılım hacmi nedeniyle az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; izlemle.
Child-Pugh C2,5 mg iki günde bir (yarı doz).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Doz ayarı gerekmez. Kemik kaybı, kırık, eklem ağrısı ve baş dönmesi sık; başlangıçta DEXA, kalsiyum ve D vitamini yeterliliği, düşme riski değerlendirilir. Kolesterol ve kalp-damar risk izlenir.

  • TIME-to-START E1#uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Aromataz inhibitörü kemik kaybı yapar; kalsiyum ve D vitamini yetersizse takviye edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: embriyo-fetal toksisite ve anomali bildirilmiştir; postmenopozal olmayan kadında kullanılmaz.
EmzirmeKontrendike; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Femaraletrozol2,5 mg film kapli tablet
Femveonletrozol2,5 mg film kaplı tablet
Letrasanletrozol2,5 mg film kapli tablet
Letroksletrozole2,5 mg film kapli tablet
Letrolletrozol2,5 mg film tablet
Letuletrozole2,5 mg film kapli tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02AE02

Leuprorelin

GnRH agonisti (LHRH analoğu)

Depo enjeksiyonla sürekli GnRH uyarısı yapan agonist; ilerlemiş prostat kanserinde androjen yoksunluğu sağlar. Tuzaklar: ilk 1–2 hafta testosteron artışı (flare), kemik kaybı, DM, KV risk, QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriHipotalamus-hipofiz-gonad ekseni › Hipofiz ön lob · gonadotrop hücre › Hücre zarı · GnRH reseptörü › GnRH reseptörü (Gq bağlı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörenabızla bağlanırLH ve FSHsalgılatırgonadı uyarırçoğalmayısürdürürHipotalamus GnRH'ınabız tarzı (pulsatil) salgılanırHipotalamus · sinapsGnRH reseptörühipofiz gonadotrop hücre zarında Gqbağlı reseptörHipofiz hücre zarı · GnRH-RLH ve FSH salgısıtestis Leydig hücresini ve yumurtalığıuyarırKan · LH ve FSHTestosteron ya da östrojenprostat ya da meme tümör hücresininhormon reseptörünü uyarırKan · testosteron / östrojenTümör çoğalmasıhormona bağımlı prostat ve meme kanseribüyürProstat ya da meme tümör dokusuLeuprorelin:GnRH reseptörünüsürekli uyarıpduyarsızlaştırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sürekli uyarı reseptörü duyarsızlaştırır → LH ve FSH düşer →testosteron ya da östrojen kastrasyon düzeyine iner; tümör büyümesi yavaşlar.İlk 1–2 haftada LH ve testosteron geçici artar (flare); prostat kanserinde kemik ağrısı,idrar obstrüksiyonu, omurilik basısı yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Hipofizde, gonadotrop hücrelerin zarında. Depo enjeksiyonla ya da implantla verilen peptit ilaç kanla hipofize ulaşır; zardaki GnRH reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GnRH reseptörüne bağlanan agonisttir; doğal GnRH'ın nabızlı salgısı yerine sürekli uyarı sağlar, reseptör duyarsızlaşır ve zardan azalır (downregulation).
Ne olur?Önce LH/FSH ve testosteron kısa süre artar (flare), 2–4 hafta sonra LH/FSH düşer → testosteron kastrasyon düzeyine (< 50 ng/dL) iner ya da östrojen düşer → hormona bağımlı tümör küçülür.

Klinik

Endikasyonİleri prostat kanseri (androjen yoksunluğu); premenopozal meme kanseri; endometriozis ve uterin fibroid (kısa süreli).
Yan etkilerSıcak basması, libido azalması, erektil disfonksiyon, jinekomasti, kemik kaybı ve kırık, yorgunluk, kilo artışı, insülin direnci ve DM, lipid artışı, enjeksiyon yeri reaksiyonu; ilk haftalarda flare (kemik ağrısı, idrar obstrüksiyonu), QT uzaması, nadiren hipofiz apopleksisi.
KontrendikasyonGebelik ve emzirme; GnRH analoglarına aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (sınıf IA/III antiaritmikler, metadon, moksifloksasin, antipsikotikler) QT riski artar. Antidiyabetik ihtiyacı değişebilir. Belirgin CYP etkileşimi yok.
DikkatProstat kanserinde ilk enjeksiyondan 1–2 hafta önce antiandrojen (flare önlemi); PSA, testosteron (kastrasyon: < 50 ng/dL), KMY, glukoz, lipid ve EKG izlenir. Omurga metastazında ilk haftalar yakın izlem.

Erişkin dozu

Prostat kanseri depo formları: 7,5 mg/ay SC/IM, 22,5 mg/3 ay ya da 45 mg/6 ay (ürüne göre, SC/IM). Premenopozal meme kanseri: 3,75 mg/ay. Endometriozis: 3,75 mg/ay (en çok 6 ay).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlıdır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması önemli değildir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (peptit; depo salınımı sürer). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; prostat kanserinde flare dönemi üreter obstrüksiyonu ve böbrek işlevi bozulması yapabilir; sıcak basması, DM ve KV risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Androjen yoksunluğu kemik kaybı, düşme-kırık, DM, lipid, kardiyovasküler risk ve bilişsel etki yapar: KMY, D vitamini-kalsiyum, glukoz, lipid ve KB izlenir; QT uzatan ilaçlarla dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, düşük riski). Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; tedavi sırasında adet kesilir ve gebelik testi yapılır.
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz (süte geçişi ve süt azalması).

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Eligardleuprorelin asetat7,5 mg enjeksiyonluk cozelti icin s,c, toz iceren siringa ve cozucu iceren siringa; 22,5 mg enj, coz, icin s,c, toz iceren siringa ve cozucu iceren siringa; 45 mg enjeksiyonluk çözelti için s,c, toz içeren şırınga ve çözücü içeren şırınga
Leuproneleuprorelin asetat3,6 mg implant; 5 mg implant
Lucrinleuprorelin5 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Lucrin Depotleuprorelin3,75 mg IM/SC enjeksiyonluk flakon; 3,75 mg kullanima hazir toz ve cozucu iceren cift bolmeli enjektor; 11,25 mg kullanima hazir toz ve cozucu iceren cift bolmeli enjektor
Lucrin Depot-3 Mleuprorelin

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P02CE01

Levamizol

İmmünomodülatör (antihelmintik kökenli)

Eski antihelmintik; T hücre işlevini düzenleyerek steroid bağımlı ya da sık nüks eden çocukluk nefrotik sendromunda steroid tasarrufu amacıyla kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit ve makrofaj › Hücre içi (sitokin yapımı) › Kesin hedef bilinmiyor

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salgılarpodositi zedeleralbümin kaçarAktive T hücrenefrotik sendromda sitokin salgılarT hücre içiT hücre sitokinleripermeabilite faktörü olarak podosiytietkilerKan · doku sıvısıPodosit hasarıayak çıkıntısı silinir, bariyer açılırPodosit içiProteinürinefrotik sendrom nüksüBowman aralığı · idrarLevamizol: Thücre sitokinyanıtınıbaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: T hücre kaynaklı sitokin yanıtı azalır → podosit hasarı ve nükssıklığı düşer, steroid ihtiyacı azalır (mekanizma kesin değildir).Mekanizma varsayımsaldır; etki T hücre dışı yollardan da olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıTübül lümeni
Nerede?T lenfosit ve makrofajlarda. Ağızdan alınan küçük molekül kanla dolaşır; hücre içinde hangi yolu etkilediği kesin bilinmiyor.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor; T hücre ve makrofaj işlevini düzenlediği, Th1-Th2 dengesini ve sitokin yapımını değiştirdiği düşünülür. Tek bir bağlanma noktası gösterilmemiştir.
Ne olur?T hücre kaynaklı sitokin yanıtı azalır → podosit hasarı ve nüks sıklığı düşer, steroid ihtiyacı azalır (kesin değil).

Klinik

EndikasyonSteroid bağımlı ya da sık nüks eden çocukluk nefrotik sendromunda steroid tasarrufu; ruhsatlı değildir, bazı ülkelerde bulunamaz.
Yan etkilerNötropeni ve agranülositoz (en önemlisi), döküntü, bulantı, ANCA ilişkili kutanöz vaskülit-ensefalopati, nöbet, hepatotoksisite.
KontrendikasyonÖnceki agranülositoz, aşırı duyarlılık, ciddi karaciğer hastalığı.
EtkileşimlerAlkolle disülfiram benzeri reaksiyon; varfarin etkisi artar; fenitoin düzeyi artabilir.
Dikkatİlk 3 ay haftalık, sonra aylık tam kan sayımı; ateş ve boğaz ağrısında hemen kesilir. Kokainle karıştırılmış levamizol ANCA pozitif vaskülit yapabilir; döküntüde ANCA bakılır.

Erişkin dozu

Çocuklarda 2–2,5 mg/kg gün aşırı (en çok 150 mg), 12–24 ay; erişkinde sınırlı veri.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Veri yetersiz; doz protokole göre.
eGFR 30–59Veri yetersiz; doz azaltılır, kan sayımı sık izlenir.
eGFR 15–29Doz azaltılır; metabolitler birikebilir, kan sayımı sık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz azaltılır; metabolitler birikebilir, kan sayımı sık izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz; doz azaltılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ANCA ilişkili vaskülit ve glomerülonefrit bildirilmiştir (levamizol katkılı kokain).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda veri yetersiz (nefrotik sendromda çocukta kullanılır; erişkinde sınırlı). Agranülositoz, lökopeni, nörotoksisite ve vaskülit bildirilmiştir; sık kan sayımı gerekir. Kokain katkısı olarak ANCA ilişkili vaskülit yapabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Neo-pipeks Drajelevamizol hcl
Parakslevamisole40 mg tablet
Sitrakslevamizol hcl40 mg 6 draje; 40 mg/5 ml surup

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX14

Levetirasetam

Antiepileptik (SV2A bağlayıcı)

Sinaptik vezikül proteini SV2A'ya bağlanan, geniş spektrumlu antiepileptik; etkileşimi azdır, böbrekle atılır. Tuzağı: irritabilite, depresyon ve psikoz gibi davranış yan etkileri; böbrek işlevine göre ayar zorunlu.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Presinaptik sinir ucu › Sinaptik vezikül zarı › SV2A proteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ kanalınıaçarvezikülüharekete geçiririçeriği boşaltırAksiyon potansiyelipresinaptik uca ulaşırPresinaptik zarCa²⁺ girişipresinaptik uçta Ca²⁺ kanalları açılırPresinaptik uç · Ca²⁺ kanalıVezikül kaynaşmasıSV2A içeren vezikül uç zarıyla birleşirSinaptik vezikül · SV2ANörotransmitter salımıglutamat ya da GABA sinaps aralığınaboşalırSinaps aralığıLevetirasetam:SV2A'yabağlanır, salımıdüzenler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aşırı senkron deşarjda nörotransmitter salımı azalır → nöbetlergerilir.SV2A etkisinin ayrıntısı tam bilinmiyor.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelSinaps / sinir ucu
Nerede?Beyinde presinaptik uçta, sinaptik vezikül zarında. Oral emilir, kan-beyin bariyerini geçer; büyük kısmı idrarla atılır.
Neye etki eder?SV2A'ya bağlanır; vezikül kaynaşması ve nörotransmitter salımı modüle olur (kesin süreç tam bilinmiyor). Na⁺ kanalı ya da GABA-A reseptörü üzerinde etkisi yoktur.
Ne olur?Aşırı senkron deşarj sırasında nörotransmitter salımı azalır → nöbet eşiği yükselir.

Klinik

EndikasyonFokal nöbetler, miyoklonik nöbetler, genelleşmiş tonik-klonik nöbetler; status epileptikusta IV ikinci basamak.
Yan etkilerUyku hali, bitkinlik, baş dönmesi, irritabilite, depresyon, agresyon, psikoz; nadiren SJS/TEN, trombositopeni, pansitopeni, rabdomiyoliz.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da pirolidon türevlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKlinik önemli farmakokinetik etkileşimi azdır; sedatiflerle sedasyon artar; metotreksat atılımı azalabilir.
DikkatBöbrek işlevine (CrCl) göre ayarlanır; ani kesilmez. Ruh hali ve davranış sorgulanır (depresyon, intihar düşüncesi).

Erişkin dozu

500 mg günde iki kez ile başlanır; 1000–3000 mg/gün, iki dozda (IV eşdeğer). Status epileptikusta 60 mg/kg IV (en çok 4500 mg).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60500–1500 mg 12 saatte bir; ayar gerekmez.
eGFR 30–5950–79: 500–1000 mg; 30–49: 250–750 mg, 12 saatte bir.
eGFR 15–29250–500 mg 12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)250–500 mg 12 saatte bir; sedasyon izlenir.
Hemodiyaliz500–1000 mg günde bir; seans sonrası 250–500 mg ek doz.
Periton diyalizi500–1000 mg günde bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (4 saatte yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; nadiren AKI ve interstisyel nefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh Cİdame doz yaklaşık %50 azaltılır (kreatinin klirensi hafife alır).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine (eGFR/CrCl) göre doz ayarı şarttır; düşük dozla başlanır. Uyku hali, düşme, irritabilite, depresyon ve deliryum izlenir. Etkileşimi az olduğu için çok ilaç kullanan yaşlıda tercih edilebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikMajör malformasyon riski düşüktür; ilk seçenek antiepileptiklerdendir. Klirens gebelikte artar, düzeyi izlenir ve doğumdan sonra doz azaltılır.
EmzirmeSüte geçer, bebek düzeyi düşüktür; genellikle uyumlu kabul edilir; bebekte sedasyon izlenir.

Türkiye’deki ürünler (28 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anlevlevetirasetam100 mg/ml oral çözelti; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Epilecurelevetirasetam500 mg/5 ml konsantre infüzyon çözeltısı
Epilemlevetirasetam500 mg/5 ml konsantre infüzyon çözeltısı içeren flakon
Epitamlevetirasetam250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 1000 mg film kapli tablet
Epitam Xrlevetirasetam500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Epi-nolevetirasetam250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Epixxlevetirasetam100 mg/ml oral cozelti; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 500 mg/5 ml konsantre infüzyon çözeltisi; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Epixx Xrlevetirasetam500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Keppralevetiracetam100 mg/ml oral cozelti; 250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Ketiramlevetirasetam500 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Lepticalevetirasetam250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Lesitamlevetirasetam500 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Levebrainlevetirasetam250 mg film kapli tablet; 500 mg / 5 ml konsantre inf, çözeltısı içeren flakon; 500 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Levemaxlevetiracetam · levetirasetam250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Levemax Xrlevetiracetam · levetirasetam500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Levenuelevetirasetam500 mg/5 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti
Levestolevetiracetam · levetirasetam250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film tablet
Levetamlevetirasetam500 mg/5 ml konsantre infüzyon çözeltısı içeren flakon
Levrallevetirasetam250 mg efervesan tablet; 500 mg efervesan tablet; 750 mg efervesan tablet; 1000 mg efervesan tablet; 1500 mg efervesan tablet
Lev-endlevetirasetam100 mg/ml oral çözelti; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 500 mg/5 ml konsantre infüzyon çözeltisi içeren flakon; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
L-cetamlevetiracetam250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
L-cetam Xrlevetiracetam500 mg uzatilmis salimli tablet; 750 mg uzatilmis salimli tablet
Molevlevetirasetam250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Netrolexlevetirasetam100 mg/ml oral cozelti; 250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 500 mg/5 ml konsantre infuzyon cozeltisi iceren flakon; 1000 mg film tablet
Netrolex Xrlevetirasetam500 mg tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg tablet
Tirgenlevetirasetam250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Tirgen Xrlevetirasetam500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Vetrialevetiracetam100 mg/ml oral cozelti 300 ml; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet

28 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BA02

Levodopa-benserazid

Dopamin öncülü + periferik dekarboksilaz inhibitörü

Beyinde dopamine dönüşen öncül ile onu çevrede yıkımdan koruyan benserazid birleşimi; Parkinson hastalığının temel tedavisidir. Metanefrin testinde yanlış pozitif yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Nigrostriatal nöron (beyin) ve çevre dokular › Sinir ucu sitoplazması; bağırsak ve kan › L-aromatik amino asit dekarboksilaz (DDC)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tirozinhidroksilazdönüştürürDDC dönüştürür+reseptörü uyarırTirozinbesinle alınan amino asitKan · besin amino asidiL-DOPAtirozin hidroksilazla oluşur;Parkinson'da nigral nöron kaybıylayetersiz kalırNigral nöron · sitoplazmaDopaminDDC enzimi L-DOPA'yı dopamine çevirirSinir ucu · dopamin yapımıStriatum D1/D2 reseptör uyarısıhareketin başlaması ve akıcılığıStriatum · D1/D2 reseptörüLevodopa: öncülüverir;benserazid çevreDDC'sini tutar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Beyinde dopamin yapımı geri gelir → bradikinezi, rijidite ve tremorazalır. Levodopa yarılanma ömrü kısadır: doz aralıkları kısalınca dalgalanma(on-off) ve diskinezi görülür.Benserazid yalnız çevrede (kanda, bağırsakta) DDC'yi kapatır; beyindeki dönüşüm sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Levodopa bağırsaktan emilir, kandan kan-beyin bariyerini geçip striatumdaki sinir uçlarında dopamine döner. Benserazid bariyeri geçemez, yalnız çevrede etkilidir.
Neye etki eder?Levodopa dopaminin öncülüdür (DDC ile dopamine dönüşür). Benserazid çevredeki DDC enzimini kapatır, levodopanın kanda dopamine dönüşmesini önler.
Ne olur?Beyinde dopamin yapımı geri gelir → bradikinezi, rijidite, tremor azalır. Çevrede dopamin az: bulantı, hipotansiyon azalır; uzun kullanımda on-off ve diskinezi.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı ve parkinsonizm; huzursuz bacak sendromu (ruhsat dışı).
Yan etkilerBulantı, ortostatik hipotansiyon, diskinezi, on-off dalgalanma, uyku atakları, halüsinasyon ve konfüzyon, dürtü kontrol bozukluğu, idrar ve terin koyulaşması.
KontrendikasyonSeçici olmayan MAO inhibitörü, dekompanse karaciğer, böbrek ya da kalp hastalığı, psikoz, dar açılı glokom (tedavisiz).
EtkileşimlerMetoklopramid ve klasik antipsikotikler levodopanın etkisini ortadan kaldırır (kullanılmaz); protein ve demir emilimi azaltır; antihipertansiflerle hipotansiyon artar; MAO inhibitörleriyle hipertansif kriz.
DikkatLevodopa plazma ve idrar metanefrin-katekolamin testlerinde yanlış pozitifliğe yol açabilir (feokromositoma taraması). Ani kesilirse nöroleptik malign sendroma benzer tablo gelişebilir. Proteinli yemekle birlikte alınmaz (emilim ve beyne geçiş azalır).

Erişkin dozu

Başlangıç levodopa 50 mg + benserazid 12,5 mg günde 3 kez ya da 100/25 mg yarım tablet günde 3–4 kez; yavaş artırılır, olağan idame 300–800 mg levodopa/gün (3–4 doza bölünmüş).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar önerisi yok; düşük dozla başlanır, hipotansiyon ve konfüzyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; düşük dozla başlanır, hipotansiyon ve konfüzyon izlenir.
HemodiyalizVeri sınırlı; düşük dozla başlanır, ortostatik hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; düşük dozla başlanır, yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipotansiyonla dolaylı böbrek perfüzyonu azalabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz, yavaş artırılır; dikkatle.
Child-Pugh CDekompanse karaciğer hastalığında kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başlanır, yavaş artırılır. Ortostatik hipotansiyon, bulantı, halüsinasyon, deliryum, diskinezi görülebilir. Protein emilimi azaltır. Ani kesilmez (malign nöroleptik benzeri sendrom).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; hayvanda iskelet ve iç organ anomalisi bildirilmiş. Doğurganlıkta kontrasepsiyon; yalnız yarar riski aşıyorsa.
EmzirmeSüte geçer ve prolaktini baskılayabilir; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Domirpalevodopa, benserazid hidroklorür100 mg/25 mg tablet; 200 mg/50 mg tablet
Domirpa Hbslevodopa, benserazid hidroklorür100 mg/25 mg sert kapsül
Madoparlevodopa ve benserazid hcl50 mg + 12,5 mg kapsül; 125 mg tablet; 250 mg tablet
Madopar Hbslevodopa ve benserazid hcl100 mg + 25 mg kapsül

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05DB27

Levodropropizin

Periferik etkili antitüsif

Hava yolundaki duyusal C liflerini baskılayan, solunum merkezini ve bağırsağı etkilemeyen kuru öksürük ilacı; sedasyonu opioidlerden azdır. Balgamlı öksürükte kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu · trakeobronşiyal ağaç › Periferik duyusal sinir ucu (C lifi) › Duyusal nöropeptit salınımı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinir ucunuuyarırsinyal taşırrefleksibaşlatırHava yolu irritasyonuC lifleri ve hızlı adapte reseptörleruyarılırHava yolu · duyusal ağC lifi uyarısınöropeptitler salınır ve sinyal ilerlerPeriferik C lifi ucuVagal afferent sinyaluyarı beyin sapına taşınırVagus siniriÖksürük refleksimerkez uyarılır, solunum kasları kasılırBeyin sapı · öksürük merkeziLevodropropizin:hava yolu Cliflerinibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: C lifi uyarısı ve nöropeptit salınımı azalır → öksürük refleksizayıflar; beyin sapı baskılanmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Trakeobronşiyal ağacın periferik duyusal sinirlerinde (C lifleri). Oral alınır, kanla hava yoluna gelir; beyne az geçer.
Neye etki eder?C liflerinden nöropeptit (substans P) salınımını ve duyusal uyarı iletimini baskılar; kesin moleküler hedef tam bilinmiyor.
Ne olur?Öksürük refleksinin afferent kolu zayıflar → kuru öksürük azalır; solunum merkezi baskılanmadığı için solunum depresyonu yapmaz.

Klinik

EndikasyonKuru, irritatif (nonproduktif) öksürüğün semptomatik tedavisi.
Yan etkilerUyku hali, baş dönmesi, bulantı, ishal, mide yanması, çarpıntı; döküntü, ürtiker, anjiyoödem, nadiren hipotansiyon.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; balgamlı öksürük; mukosiliyer temizlik bozukluğu (Kartagener, bronşektazi); ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği.
EtkileşimlerSedatifler ve alkolle uyku hali artabilir; diğer antitüsiflerle birlikte verilmez.
DikkatAraç ve makine kullanımında uyku halini artırabilir. Balgamlı öksürükte ve öksürük atımı zayıf hastada kullanılmaz.

Erişkin dozu

Erişkin: 60 mg günde 3 kez oral (dozlar arası en az 6 saat); en çok 7 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Hafif yetmezlikte ayar gerekmez; dikkatle kullan.
eGFR 15–29Kreatinin klirensi < 35'te kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; ağır yetmezlikte birikim nedeniyle önerilmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle kullan.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla kullan.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; en düşük dozla kısa süre ver. Uyku hali, baş dönmesi, düşme ve hipotansiyon izlenir. Balgamlı öksürükte ve aspirasyon riskinde kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanılmaz (özellikle 1. trimester).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (22 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arlevinlevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Azinexlevodropropizine30 mg/5 ml 150 ml surup
Consetinlevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Dropolevlevodropropizin60 mg/ml oral damla
Dropolev-slevodropropizin30 mg/5 ml şurup
İsodoslevodropropizin30 mg /5 ml şurup; 60 mg/5 ml şurup
Lavenillevodropropizine30 mg/5 ml 150 ml surup
Ledropinlevodropropizin30 mg/5 ml surup
Leoctivelevodropropizine30 mg/5 ml 150 ml surup
Levoprontlevodropropizin30 mg/5 ml surup; 60 mg tablet
Levopront Fortlevodropropizin60 mg/5 ml şurup
Levoruplevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Levosollevodropropizin30 mg/5 ml surup
Levosol Fortlevodropropizin60 mg / 5 ml şurup
Levozopinlevodropropizine30 mg/5 ml surup
Lungeslevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Pulmoprontlevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Pulmorestlevodropropizin30 mg/5 ml surup
Pulmorest Fortlevodropropizin60 mg/5 ml şurup
Tousserlevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Turosiflevodropropizin30 mg/5 ml şurup
Tussirlevodropropizine30 mg/5 ml 150 ml surup

Kombinasyon ürünleri (2): Dropolev Şurup, Pulmotus

22 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01MA12

Levofloksasin

Florokinolon (3. kuşak, solunum kinolonu)

Pnömokok ve atipikleri kapsayan, günde tek doz solunum kinolonu; pnömoni, piyelonefrit ve prostatitte kullanılır. Tendon, MSS, QT, aort ve disglisemi riskleri nedeniyle ilk basamak değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre içi sitoplazma › Bakteri DNA'sı (kromozom) › DNA giraz ve topoizomeraz IV

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sarmalı gevşetirkopyalamayısağlarhücre bölünürBakteri DNA'sıdairesel kromozom, sitoplazmada sıkısarmal haldeBakteri sitoplazmasıDNA giraz ve topoizomeraz IVDNA'yı keser, döndürür ve yenidenbirleştirirBakteri DNA'sı · enzimDNA replikasyonusarmal gevşer, iki kopya yapılırBakteri sitoplazmasıBakteri bölünmesiiki yavru hücre oluşurBakteri hücresiLevofloksasin:DNA giraz vetopo IV'ükilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA kırılır, replikasyon durur → bakterisidal etki.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Oral biyoyararlanım yaklaşık %99; akciğer ve idrar dahil dokulara iyi geçer; porinlerden zarı aşıp DNA'nın bulunduğu sitoplazmaya ulaşır.
Neye etki eder?DNA giraz ve topoizomeraz IV enzimlerini DNA ile kompleks halinde kilitler; DNA kırıkları kapanamaz.
Ne olur?DNA sarmalı açılıp kapanamaz, DNA kırılır → replikasyon durur → bakteri ölür (bakterisidal).

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, KOAH alevlenmesi (seçilmiş), komplike idrar yolu enfeksiyonu ve piyelonefrit, kronik bakteriyel prostatit, deri-yumuşak doku enfeksiyonları, ikinci basamak tüberküloz rejimleri, şarbon.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı, uykusuzluk; tendinit ve tendon rüptürü, periferik nöropati, QT uzaması, hipo/hiperglisemi, deliryum, nöbet, fotosensitivite, miyastenia gravis alevlenmesi, aort anevrizması riski, C. difficile.
KontrendikasyonKinolon aşırı duyarlılığı; kinolona bağlı tendon hastalığı öyküsü; gebelik ve emzirme; çocuk ve ergen; epilepsi (göreli).
EtkileşimlerCa, Mg, Al, Fe, Zn içeren ilaçlarla 2 saat ara verilir; NSAİİ ile nöbet; antidiyabetikle disglisemi; varfarin etkisi artar; QT uzatan ilaçlarla (amiodaron, sotalol, makrolid) aritmi; kortikosteroidle tendon rüptürü.
DikkatÖnce başka seçenek varsa kinolon verilmez. Aort anevrizması ya da risk faktöründe, miyasteni ve uzun QT'de kaçınılır. İlk belirtide tendon ağrısı olursa kesilir.

Erişkin dozu

Oral/IV 500 mg günde 1 kez ya da 750 mg günde 1 kez (pnömoni 5–7 gün; piyelonefrit 5–7 gün; prostatit 28 gün).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60500–750 mg/gün; ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl ≥ 50 ayar gerekmez; 20–49: 750 mg 48 saatte bir (ya da 500 mg, sonra 250 mg/gün).
eGFR 15–29CrCl 20–49: yukarıdaki rejim; 10–19: 500 mg, sonra 250 mg 48 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)500 mg yükleme, sonra 250 mg 48 saatte bir.
Hemodiyaliz500 mg yükleme, sonra 250 mg 48 saatte bir; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyalizi500 mg yükleme, sonra 250 mg 48 saatte bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren akut interstisyel nefrit, kristalüri; hidrasyon sağlanır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; QT ve MSS izlemi.
Child-Pugh CAyar gerekmez; çalışılma sınırlı, yakın izlem.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda tendon rüptürü (özellikle steroid alırken), deliryum, nöbet, QT uzaması ve disglisemi riski artar. Böbrek işlevine göre doz azalt (CrCl < 50). Aort anevrizması ve QT riskini sorgula; mümkünse başka sınıf seç.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez (mukozal hasar yapacak ürolojik girişim dışında).

Gebelik ve emzirme

GebelikKıkırdak hasarı kaygısı nedeniyle gebelikte kaçınılır; alternatif yoksa ve yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirme döneminde kaçınılır, gerekirse emzirme ara verilir.

Türkiye’deki ürünler (34 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Acometlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Beraxinlevofloxacin500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Floxilevolevofloksasin hermihidrat500 mg film kapli tablet; 500 mg/100 ml IV infüzyon çözeltisi; 750 mg film kapli tablet
Ilfloxlevofloksasin hemihidrat500 mg film kapli tablet; 500 mg/100 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon; 750 mg film kapli tablet
Infecurlevofloksasin hemihidrat500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Kinofloxlevofloxacin500 mg film tablet
Lebellevofloxacin · levofloksasin hermihidrat250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 500 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 750 mg film tablet
Lefosinlevofloksasin hemihidrat500 mg 7 film kapli tablet
Lefoxlevofloksasin hemihidrat500 mg film tablet; 500 mg/100 ml IV infüzyon için cozelti iceren flakon; 750 mg film tablet
Levadidozlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Levocurlevofloksasin hemihidrat750 mg film tablet
Levofloxlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Levojectlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Levolonlevofloxacin500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Levonatlevofloxacin500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Levonidinlevofloksasin hemihidrat500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Levozerlevofloksasin hemihidrat · levofloxacin500 mg film kapli tablet; 750 mg film tablet
Levoworldlevofloksasin500 mg film tablet
Levoximedlevofloksasin hemihidrat250 mg film kapli tablet
Levoxinlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Levoxipolinlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti
Levoxiworldlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Lexsanlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti
Lexurlevofloksasin hemihidrat500 mg film kapli tablet; 750 mg film tablet
Lievolevofloxacin · levofloksasin hemihidrat500 mg film tablet; 500 mg/100 ml IV perfuzyonluk cozelti iceren flakon; 750 mg film kapli tablet
Lorenlevofloxacin500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Multiflex Levoflexlevofloksasin hemihidrat500 mg/100 ml IV infüzyon çözeltısı
Nevoteklevofloksasin hemihidrat250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 500 mg/100 ml IV infuzyon cozelti iceren flakon; 750 mg film kapli tablet
Pisanlevofloxacin · levofloksasin hemhidrat500 mg/100 ml IV infuzyon çözeltisi içeren flakon; 750 mg film tablet
Potantlevofloksasin hemihidrat500 mg film kapli tablet; 500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 750 mg film kapli tablet
Ravivolevofloksasin hemihidrat500 mg film kapli tablet; 500 mg/100 ml IV infuzyon cozelti iceren flakon; 750 mg film kapli tablet
Tavaniclevofloksasin · levofloxacin500 mg film tablet; 500 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Volefloklevofloxacin500 mg film kapli tablet; 500 mg/100 ml IV infuzyon icin solusyon iceren flakon; 750 mg film kapli tablet; 750 mg/150 ml IV infuzyon icin steril apirojen cozelti iceren flakon
Qufonslevofloxacin500 mg 7 film kapli tablet; 750 mg 7 film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Trilevo

34 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AE09

Levosetirizin

2. kuşak H1 antihistaminik (setirizinin R-enantiyomeri)

Setirizinin aktif R-enantiyomeri; günde tek doz alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Böbrek yetmezliğinde doz sıklığı azaltılır, kreatinin klirensi < 10'da kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıLevosetirizin:H1 reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon hafiftir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptöre ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel ve sürekli alerjik rinit, kronik idiyopatik ürtiker.
Yan etkilerUyku hali, yorgunluk, ağız kuruluğu, baş ağrısı, karın ağrısı; nadiren idrar retansiyonu, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (kreatinin klirensi < 10 mL/dk), piperazin türevlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol ve sedatiflerle uyku hali artar; ritonavir ve teofilin düzeyini az da olsa değiştirebilir.
DikkatBöbrek işlevine göre doz aralığı uzatılır; yaşlıda eGFR'ye bakılır; araç kullanımında dikkat.

Erişkin dozu

Erişkin: 5 mg günde 1 kez (akşam).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (standart 5 mg/gün).
eGFR 30–595 mg gün aşırı (kreatinin klirensi 30–49).
eGFR 15–295 mg 3 günde bir (kreatinin klirensi 10–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (kreatinin klirensi < 10'da kontrendike).
HemodiyalizKullanılmaz (son dönem böbrek yetmezliğinde kontrendike).
Periton diyaliziKullanılmaz; aynı ürün bilgisi geçerli.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (4 saatte yaklaşık %25). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nadiren idrar retansiyonu bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (böbrek normalse).
Child-Pugh BTek başına ayar gerekmez; böbrek de bozuksa böbrek dozu uygula.
Child-Pugh CÇalışılmamış; düşük dozla ve dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

2. kuşak olduğu için tercih edilir. Böbrek işlevine göre doz aralığını uzat (eGFR < 50'de sıklığı azalt); uyku hali ve düşmeyi izle; gereksiz uzun kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; setirizin ve loratadin verisi güvence verir. Zorunluysa kullanılabilir, 1. trimesterde yarar-zarar değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte uyku hali izlenir; loratadin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · 11 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alerinitlevosetirizin dihidroklorür0,5 mg/ml oral çözelti; 5 mg film kapli tablet
Crebroslevocetirizine · levosetirizin dihidroklorür0,5 mg/ml oral cozelti; 5 mg film kapli tablet; 5 mg/ml oral damla
Levisetlevosetirizin dihidroklorür0,5 mg/ml oral çözelti; 5 mg film kapli tablet; 5 mg/ml oral damla
Levmollevocetirizine5 mg efervesan tablet
Levosetillevosetirizin dihidroklorür5 mg film tablet; 5 mg/ml oral damla
Lezinlevocetirizine0,5 mg/ml 200 ml oral cozelti; 5 mg film tablet
Otritablevosetirizin dihidroklorür5 mg film kaplı tablet
Rinirexlevosetirizin dihidroklorür5 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (11): Airpass 5, Arvair, Bronchorest, Cetmont, Fixdual, Levday Plus, Levmont 2.5, Levmont 5, Montair, Narisat, Sevopel Mr 2.5

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 11 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01CX08

Levosimendan

Kalsiyum duyarlaştırıcı inotrop (troponin C bağlayıcı, K-ATP kanal açıcı)

Troponin C'yi Ca²⁺'a duyarlılaştırarak kasılmayı artıran, damar K-ATP kanallarını açıp gevşeten IV inotrop-vazodilatör. Aktif metaboliti günlerce etkilidir; hipotansiyon, taşikardi ve AF tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası hücresi (sarkomer) › İnce filament · troponin C › Troponin C–Ca²⁺ kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)troponin C'yebağlanır+köprülerikurdururSistolde Ca²⁺ artışısarkoplazmik retikulumdan çıkan Ca²⁺troponin C'ye bağlanırKalp kası hücresi içiTroponin C–Ca²⁺ kompleksiaktin–miyozin etkileşimini açarİnce filament · troponin CAktin–miyozin köprülerisarkomer kısalır, kasılma gücü oluşurSarkomer · kasılmaLevosimendan:troponin C–Ca²⁺kompleksinikararlı kılar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Ca²⁺ duyarlılığı artar → kasılma gücü yükselir; K-ATP açılmasıyladamarlar gevşer.Damar düz kasında K-ATP kanallarını açar (vazodilatasyon); aktif metaboliti OR-1896 etkiyigünlerce sürdürür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası hücresinin içinde, sarkomerde. IV infüzyonla kana verilir, hücre zarından geçerek troponin C'ye ulaşır; damar düz kasında da etkir.
Neye etki eder?Ca²⁺ ile dolu troponin C'ye bağlanıp kompleksi kararlı kılar (Ca²⁺ duyarlaştırıcı); damar düz kasında K-ATP kanallarını açar.
Ne olur?Hücre içi Ca²⁺ artmadan kasılma gücü artar (enerji harcaması az) → debi yükselir; K-ATP açılması damarları genişletir → ön ve art yük düşer.

Klinik

EndikasyonKonvansiyonel tedaviye yanıtsız akut dekompanse kalp yetersizliğinde, inotrop destek gerektiren düşük debili durumda kısa süreli kullanım.
Yan etkilerBaş ağrısı, hipotansiyon, taşikardi, atriyal fibrilasyon, ventriküler ekstrasistol, hipokalemi, bulantı, baş dönmesi.
KontrendikasyonAğır hipotansiyon ve taşikardi, mekanik tıkayıcı kalp hastalığı, ağır böbrek (CrCl < 30) ya da ağır karaciğer yetmezliği, torsades de pointes öyküsü.
EtkileşimlerDiğer vazodilatör ve antihipertansiflerle hipotansiyon artar; hipokalemi aritmi riskini yükseltir; isosorbid mononitratla ortostatik hipotansiyon artabilir.
DikkatAktif metaboliti OR-1896 (yarı ömür yaklaşık 80 saat) infüzyon bitince günlerce hemodinamik etki sürdürür. Başlamadan önce hipovolemi ve hipokalemi düzeltilir.

Erişkin dozu

IV: isteğe bağlı 6–12 mcg/kg yükleme (10 dk), ardından 0,05–0,2 mcg/kg/dk infüzyon, en çok 24 saat. Hipotansiyon riskinde yükleme atlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; tansiyon ve kalp hızı izlenir.
eGFR 30–59Hafif-orta yetmezlikte dikkatle ve yakın izlemle; metabolit birikebilir.
eGFR 15–29CrCl < 30: kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz; ağır böbrek yetmezliğinde kontrendike.
Periton diyaliziKullanılmaz; ağır böbrek yetmezliğinde kontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; protein bağlanması yüksek, az uzaklaşması beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon böbrek perfüzyonunu bozabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; tansiyon ve kalp hızı izlenir.
Child-Pugh BDikkatle ve yakın izlemle; metabolit birikimi uzayabilir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez. Hipotansiyon, taşikardi, AF ve hipokalemi izlenir; aktif metaboliti nedeniyle etki infüzyondan sonra günlerce sürer. Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde kullanım sınırlıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır, yalnız yaşamsal gerekçeyle.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; infüzyon sürecinde emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Calcicardlevosimendan12,5 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Genlevorlevosimendan12,5 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Leokslevosimendan2,5 mg/ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Simelevlevosimendan12,5 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Simendanlevosimendan12,5 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H03AA01

Levotiroksin

Tiroid hormonu (T4)

Sentetik tiroksin; hipotiroidide replasman ve tiroid kanserinde TSH baskılamasında kullanılır. Tuzak: aç karnına alınmalı; demir, kalsiyum ve fosfat bağlayıcılar emilimi azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Tüm doku hücreleri › Hücre çekirdeği › Tiroid hormon reseptörü (T3 aracılığıyla)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre içinealınır+çekirdektekireseptörebağlanırgenleri açarDolaşan T4kanda taşıyıcı proteine bağlı depohormonKan · plazmaT4'ten T3'e dönüşümhücre içinde deiyodinaz iyot koparır,etkin T3 oluşurHücre içi · sitoplazmaTiroid hormon reseptörüçekirdekte, T3 bağlanınca genleri açanreseptörÇekirdekMetabolik yanıtoksijen tüketimi, kalp hızı ve ısıüretimi artarTüm dokular · metabolizmaLevotiroksin:eksik T4'ütamamlar, T3yoluyla etkieder+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Eksik T4 yerine konur, T3 reseptöre bağlanır → metabolizma normaledöner, hipotiroidi belirtileri geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hemen her dokunun hücresinde. Ağızdan emilip kanda taşıyıcı proteine bağlanır; hücreye taşıyıcılarla girer.
Neye etki eder?Hücre içinde deiyodinazlarla T3'e dönüşür; T3 çekirdekteki tiroid hormon reseptörüne bağlanıp hedef genleri açar (levotiroksin ön ilaçtır).
Ne olur?Bazal metabolizma, kalp hızı ve protein sentezi normale döner → hipotiroidi belirtileri düzelir; fazla dozda tirotoksikoz ve TSH baskılanması olur.

Klinik

EndikasyonHipotiroidi (primer, sekonder), tiroidektomi sonrası replasman, diferansiye tiroid kanserinde TSH baskılaması, guatrın tedavisi (seçilmiş), miksödem komasında IV.
Yan etkilerAşırı dozda tirotoksikoz: çarpıntı, AF, anjina, kilo kaybı, terleme, tremor, uykusuzluk, osteoporoz; ağır koroner hastalıkta angina alevlenmesi.
KontrendikasyonTedavi edilmemiş adrenal yetmezlik, tedavi edilmemiş tirotoksikoz, akut MI; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDemir, kalsiyum, alüminyum antasit, sevelamer, kolestiramin ve PPI emilimi azaltır (4 saat ara); varfarin etkisi artar; rifampisin, karbamazepin ve fenitoin yıkımı artırır; insülin ihtiyacı değişir.
DikkatSabah aç karnına, kahvaltıdan 30–60 dakika önce alınır. Doz değişikliğinden 6–8 hafta sonra TSH bakılır. Koroner hastalıkta ve yaşlıda çok düşük dozla başlanır.

Erişkin dozu

Erişkinde tam replasman yaklaşık 1,6 µg/kg/gün; kardiyak hastalık ve yaşlıda 12,5–25 µg/gün ile başlanır, 6–8 haftada bir 12,5–25 µg artırılır. Hedef TSH referans aralığıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; TSH'ya göre titre edilir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; TSH izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; TSH izlenir, bağlayıcılarla 4 saat ara bırakılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; TSH'ya göre doz, fosfat bağlayıcılarla ara bırakılır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; TSH izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; fazla doz kalp hızını ve kan basıncını artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; TSH'ya göre titre edilir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; düşük dozla başlanıp TSH'ya göre titre edilir.
Child-Pugh CDüşük dozla başlanır; TSH ve klinik izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 12,5–25 µg/gün ile başla, 6–8 haftada bir yavaş artır; hedef TSH yaşla birlikte biraz yüksek tutulabilir. Aşırı doz AF, anjina ve kemik kaybı yapar. Subklinik hipotiroidide rutin başlanmaz.

  • TIME-to-STOP G13sınıf üyesi olarak Subklinik hipotiroidide (TSH 4–10, sT4 normal) tiroid hormonu başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte tedaviye devam edilir; gereksinim 4–6. haftadan itibaren %25–30 artar, doz TSH'ya göre ayarlanır. Tedavisiz hipotiroidi fetus için zararlıdır.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede güvenle kullanılır, doz değişikliği gerekmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Euthyroxlevotiroksin sodyum25 mcg tablet; 50 mcg tablet; 75 mcg tablet; 100 mcg tablet; 125 mcg tablet; 150 mcg tablet …
Levipomixlevotiroksin sodyum200 mcg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 500 mcg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Levotironlevotiroksin sodyum25 mcg tablet; 50 mcg tablet; 75 mcg tablet; 100 mcg tablet; 125 mcg tablet; 150 mcg tablet …
Tefor Duotablevothyroxine sodium0,1 mg 100 tablet
Tirosintlevotiroksin sodyum13 mcg/ml oral çözelti; 25 mcg/ml oral çözelti; 50 mcg/ml oral çözelti; 75 mcg/ml oral çözelti; 88 mcg/ml oral çözelti; 100 mcg/ml oral çözelti …
Votryxelevotiroksin sodyum25 mcg tablet; 50 mcg tablet; 75 mcg tablet; 100 mcg tablet; 125 mcg tablet; 150 mcg tablet …

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01BB01 · N01BB02

Lidokain

Amid tipi lokal anestezik (sınıf Ib antiaritmik)

Voltaj kapılı sodyum kanalını tıkayıp sinir iletimini durduran lokal anestezik; infiltrasyon, topikal jel-krem ve ventriküler aritmide IV kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Sinir lifi (akson) › Hücre zarı · iç yüzden › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)eşik aşılıncakanallar açılırNa⁺ girişiyleyayılıromurilik-beyneiletilirSinir ucunda uyarıağrı reseptörü uyarılırSinir ucu · ağrı reseptörüVoltaj kapılı Na⁺ kanalı açılırNa⁺ içeri girer, depolarizasyon olurAkson zarı · Na⁺ kanalıAksiyon potansiyeli iletilirsinir lifi boyunca yayılırAkson zarı boyuncaAğrı algısıomurilik ve beyne ulaşırOmurilik · beyin sinapsıLidokain: Na⁺kanalını tıkar,depolarizasyonolmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aksiyon potansiyeli doğmaz → ağrı iletimi kesilir, uygulanan bölgeuyuşur; sistemik kan düzeyi yükselirse kalp ve beyinde toksisite yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Sinir lifinin zarında. Yağda çözünen nötr biçimi zardan geçer, hücre içinde yüklü biçimi kanalın iç ağzına bağlanır. Kalpte aynı kanalda etki eder.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Na⁺ kanalına hücre içi yüzünden bağlanır (açık ve inaktif durumu tercih eder); kanalı tıkar, Na⁺ girişi olmaz.
Ne olur?Depolarizasyon ve aksiyon potansiyeli doğmaz → ağrı iletimi kesilir, bölge uyuşur. Kalpte sık ateşleyen iskemik hücreleri baskılar; yüksek düzeyde kalp ve beyinde toksiktir.

Klinik

EndikasyonYerel anestezi (infiltrasyon, blok, topikal jel-krem), diyaliz iğnesi öncesi topikal anestezi (lidokain-prilokain), ventriküler aritmi, kateter ve sistoskopide jel.
Yan etkilerLokal reaksiyon; sistemik düzeyde ağız çevresinde uyuşma, metalik tat, tinnitus, baş dönmesi, nöbet, bradikardi, kalp bloğu (LAST); lidokain-prilokainde methemoglobinemi.
KontrendikasyonAmid lokal anestezik alerjisi, ağır kalp bloğu (IV kullanımda), Adams-Stokes sendromu.
EtkileşimlerBeta-blokerler, simetidin ve CYP1A2-3A4 inhibitörleri düzeyini artırır; diğer antiaritmik ve lokal anesteziklerle toksisite toplanır; prilokainle methemoglobin.
DikkatToplam doz sınırı aşılmamalı; resüsitasyon ekipmanı ve lipid emülsiyonu (LAST tedavisi) hazır olmalı. Gebelikte ve emzirmede lokal kullanım güvenlidir.

Erişkin dozu

Infiltrasyon: %1-2 çözeltiden adrenalinsiz en çok 4,5 mg/kg (adrenalinli en çok 7 mg/kg). Topikal %2-4 jel-krem; lidokain-prilokain krem (%2,5/%2,5) iğne öncesi 45-60 dk oklüzif örtü altında. Ventriküler aritmi: 1-1,5 mg/kg IV bolus, ardından 1-4 mg/dk infüzyon.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Tek doz ve lokal kullanımda ayar gerekmez; infüzyonda metabolit birikimi izlenir.
eGFR 15–29İnfüzyonda doz azaltılır; MEGX/GX birikimi ve nörotoksisite izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tekrarlayan doz ve infüzyonda azaltılmış doz; toksisite izlemi.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD/PD ile önemli ölçüde uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; metabolitler (GX) KBH'de birikip konvülsiyon ve ileti bozukluğu yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ATek dozda ayar yok; infüzyonda doz azaltılır, düzey izlenir.
Child-Pugh BKlirens düşer; tekrarlayan doz ve infüzyonda belirgin azaltılır.
Child-Pugh CBelirgin azaltılır ya da kaçınılır; toksisite riski yüksek.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda klirens ve dağılım hacmi azalır; infüzyon dozu azaltılır, yükleme küçük tutulur. Nörotoksisite (parestezi, konfüzyon, nöbet), bradikardi ve AV blok izlenir; kalp yetersizliği ve karaciğer hastalığında düzey yükselir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYaygın kullanılır; lokal anestezi ve aritmide gerektiğinde güvenli kabul edilir. Doğumda yüksek doz neonatal depresyon yapabilir.
EmzirmeSüte az geçer; lokal ya da kısa süreli kullanımda emzirme uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · 31 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aritmallidocaine%2 2 ml*10 ampul; %2 2mlx100 ampul; %2 IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti; %10 IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Biofleks Lidosel-200 Enjektabl Sollidocaine500 ml setli
Dolocainelidokain hidroklorür% 0,5 ampul
Jetmonallidocaine%10 enjeksiyonluk çözelti; 100 mg/5 ml IV/IM/SC enjeksiyonluk çözelti; 200 mg/10 ml IV/IM/SC enjeksiyonluk çözelti
Jetokainlidokain100 mg/ml sprey
Jetokain Simplexlidocaine20 mg/ml IV/IM/SC enjeksiyonluk çözelti
Joymaxlidokain hidroklorür%10 sprey
Lidocaine Hydrochloridelidokain hidroklorür% 1 ampül
Lidofleks -200 Pvclidocaine500 ml sol setsiz
Lidokeslidokain hcl% 2 flakon
Lidonlidokain hidroklorür40 mg/2 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti; 100 mg/5 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti; 500 mg/5 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk çözelti
Lincainelidokain%10 sprey
Lmx 4 Kremlidocaine · lidokain%4 5x5 g; %4,5 gr
Locanestlidokain% 10 sprey
Monocain 10 Ampullidocaine
Nobekain Ampullidokain
Precoxinlidokain hidroklorür%10 sprey
Stag 9000lidokain%10 sprey
% 0,4 Lidodeks %5 Dekstroz İçinde I.v. İnfüzyon İçin Çözeltilidokain hidroklorür
% 0,8 Lidodeks %5 Dekstroz İçinde I.v. İnfüzyon İçin Çözeltilidokain hidroklorür

Kombinasyon ürünleri (31): Adsefon, Anesfar, B-cyan Fort Ampul, Dolofast Plus, Duovita-b Im Enjeksiyonluk Çözelti, Emla, Emlong, Iekain, Jetex, Jetokain, Jetosel, Laconest Ad 20 Ampul, Lidofast, Lidorin, Litex, Locanest-a, Locpynol, Lokaril, Nolerji, Norogrizovim I.m. Enjeksiyonluk Çözelti, Onkain, Pelong, Protectol, R-late, Rif, Rifamisin Haver, Rifocin, Sefabel, Turktipsan Lidokain Hidroklorür-adrenalin, Wellocal, Xylonor

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 31 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Liksivaptan

Seçici vazopressin V2 reseptör antagonisti (araştırma aşamasında)

ADH'nin V2 reseptörünü seçici bloke eden araştırma ilacı; ADPKD'de kist büyümesini yavaşlatmak için çalışılmaktadır (tolvaptana alternatif); Türkiye'de ve dünyada onaysızdır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal › Esas hücrenin kan tarafındaki (bazolateral) zarı › Vazopressin V2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP artar,kanal yerleşirsuyu geri emerVazopressin (ADH)susuzlukta hipofizden salınırKan · ADHV2 reseptörü → cAMPtoplayıcı kanal hücresinde adenililsiklazı uyarırEsas hücre · bazolateral zarAkuaporin-2 zara taşınırsu kanalı apikal zara gelirEsas hücre · apikal zarİdrar konsantrasyonusu geri emilir; ADPKD'de cAMP kistsıvısını da artırırToplayıcı kanal lümeniLiksivaptan: V2reseptörünübloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP artışı kesilir → akuaporin-2 zara gelmez, serbest su atılır(akuarez); ADPKD'de kist büyümesinin yavaşlaması hedeflenir.ADPKD'de etkinliği çalışılmaktadır (ACTION çalışması); sonuçlar kesinleşmemiştir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Tübül lümeni
Nerede?Toplayıcı kanal esas hücresinin kana bakan zarında. Ağızdan alınır, kandan reseptöre ulaşır; hücre içine girmez, reseptörü dışarıdan tutar.
Neye etki eder?V2 reseptörüne seçici ve yarışmalı bağlanır; vazopressin tutunamaz.
Ne olur?cAMP artışı ve akuaporin-2 yerleşimi azalır → su geri emilmez, serbest su atılır (akuarez). ADPKD'de kist epitelinde cAMP düşüşü kist büyümesini yavaşlatmayı hedefler.

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyonu yok; ADPKD'de hızlı ilerleme riskli erişkinlerde ve hiponatremide çalışılmaktadır.
Yan etkilerSusuzluk, poliüri, nokturi, hipernatremi ve dehidratasyon; karaciğer enzim yüksekliği izlenmelidir (sınıf etkisi). Tolvaptanda ağır karaciğer hasarı bildirilmiştir; liksivaptanda daha düşük olması hedeflenmektedir.
KontrendikasyonOnaylı kullanım olmadığı için tanımlı değildir; çalışma ölçütleri geçerlidir (hipovolemi, anüri, hipernatremi).
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri ve indükleyicileriyle düzeyi değişebilir; çalışma protokolüne bakılır.
DikkatAraştırma ilacıdır; yalnız klinik çalışma kapsamında kullanılır. Güncel sonuçlar yayımlandığında yeniden değerlendirilmelidir.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda günde bir kez oral, idrar osmolaritesi ve serum sodyumuna göre titre edilerek verilmektedir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Veri yetersiz.
eGFR 30–59Veri yetersiz.
eGFR 15–29Veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOnaylı değil; hipovolemi ve hipernatremi riski nedeniyle böbrek işlevi izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ürün değildir; yaşlıda veri yetersiz. Vazopressin antagonistlerinde hızlı sodyum düzeltmesi ve hipernatremi riski vardır; sodyum yakın izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; onaylı değil, kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A10BH05

Linagliptin

DPP-4 inhibitörü (gliptin)

İnkretin yıkımını durduran, böbrek işlevine bakmadan 5 mg verilen tek gliptin; tip 2 diyabette kullanılır. Başlıca safra ve bağırsakla atıldığı için böbrek yetmezliğinde ayar gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem · inkretin yolu › Endotel zarı ve kan › Hücre yüzeyi ve plazma › DPP-4 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kana geçerDPP-4 ilekarşılaşırparçalanırBesin alımıince bağırsak L ve K hücreleri GLP-1 veGIP salgılarİnce bağırsak mukozasıGLP-1 ve GIP (inkretinler)glukoza bağlı insülini artırır,glukagonu azaltırKan · inkretinlerDPP-4 enzimiendotel zarında ve kanda inkretinleridakikalar içinde yıkarEndotel zarı · DPP-4İnaktif parçalarinsülin salgısını uyaramazKan · inaktif parçalarLinagliptin:DPP-4'ü plazmadakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DPP-4 kapanınca aktif GLP-1 ve GIP kanda uzun kalır → glukoza bağlıinsülin artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve damar endotelinin yüzeyinde (zara bağlı ve çözünür DPP-4). İlaç ağızdan alınır, emilip kana geçer ve enzime plazmada ulaşır.
Neye etki eder?DPP-4 enzimini geri dönüşümlü kapatır; GLP-1 ve GIP artık yıkılamaz.
Ne olur?Aktif inkretinler kanda uzun kalır → glukoza bağlı insülin salgısı artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette tek başına ya da metformin, sülfonilüre ve insülinle birlikte glisemik kontrol; böbrek yetmezliğinde tercih edilen gliptindir.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı; nadiren akut pankreatit, ciddi eklem ağrısı, büllöz pemfigoid, aşırı duyarlılık; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi.
KontrendikasyonLinagliptine ya da bileşenlerine aşırı duyarlılık; tip 1 diyabet, ketoasidoz.
EtkileşimlerGüçlü P-gp/CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin) etkiyi azaltır; belirgin ilaç etkileşimi azdır; sülfonilüre ve insülin hipoglisemiyi artırır.
DikkatPankreatit öyküsünde dikkat; kalp yetersizliği riskini artırmaz (CARMELINA'da kardiyovasküler ve böbrek güvenliği gösterildi).

Erişkin dozu

5 mg günde 1 kez; böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde de değişmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (5 mg/gün).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (5 mg/gün).
eGFR 15–29Ayar gerekmez (5 mg/gün).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (5 mg/gün).
HemodiyalizAyar gerekmez; 5 mg/gün, seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; klinik deneyim sınırlı, dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ve böbrek yetmezliğinde doz ayarı gerekmez: 5 mg/gün; tek başına hipoglisemi yapmaz. Pankreatit belirtileri, eklem ağrısı ve büllöz pemfigoid için uyar; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Atalynalinagliptin5 mg film kaplı tablet
Dialiptalinagliptin5 mg film kaplı tablet
Dianovialinagliptin5 mg film kaplı tablet
Elnagliplinagliptin5 mg film kapli tablet
Linadiyalinagliptin5 mg film kaplı tablet
Linatinlinagliptin5 mg film kapli tablet
Linazeplinagliptin5 mg film kapli tablet
Lincretinlinagliptin5 mg film kaplı tablet
Linigalinagliptin5 mg film kaplı tablet
Lintrejalinagliptin5 mg film kapli tablet
Lizeralinagliptin5 mg film kapli tablet
Snoxxlinagliptin5 mg film kapli tablet
Trajentalinagliptin5 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (7): Dialipta Met, Dianovia Met, Linatin Met, Linazep Plus, Liniga Plus, Lintrejamet, Snoxx-met

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01XX08

Linezolid

Oksazolidinon antibiyotik

Bakteri ribozomunda protein sentezinin başlamasını engelleyen antibiyotik; MRSA, VRE ve dirençli gram-pozitif enfeksiyonlarda kullanılır. Miyelosüpresyon ve serotonin sendromu yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · ribozom › 50S alt birim · P bölgesi › 70S başlama kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)birleşirprotein yapımınıbaşlatırbüyümeyi sağlarRibozom alt birimleri30S ve 50S ayrı ayrı bulunurBakteri sitoplazması70S başlama kompleksimRNA, ilk tRNA ve iki alt birim birleşirBakteri ribozomuProtein sentezibakterinin yapı ve enzim proteinleriBakteri ribozomuBakteri çoğalmasıbölünme ve enfeksiyonun sürmesiBakteri hücresiLinezolid:50S'ye bağlanır,başlamakompleksiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: 70S kompleksi kurulamaz → protein yapımı başlamaz → bakteriçoğalamaz.Zayıf MAO inhibisyonu: SSRI ile serotonin sendromu. Uzun kullanımda miyelosupresyon velaktik asidoz görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazmada). Bağırsaktan tam emilir, dokulara iyi geçer; hücre zarından geçerek ribozoma ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 50S alt birimine bağlanır; 30S, mRNA ve ilk tRNA ile 70S başlama kompleksinin kurulmasını engeller.
Ne olur?Protein sentezi başlayamaz → bakteri çoğalamaz (genelde bakteriyostatik). Diğer gruplarla çapraz direnç yoktur. Zayıf, geri dönüşlü MAO inhibitörüdür.

Klinik

EndikasyonMRSA pnömonisi ve deri-yumuşak doku enfeksiyonu, VRE enfeksiyonu, vankomisine uygun olmayan hastada alternatif.
Yan etkilerMiyelosüpresyon (özellikle trombositopeni ve anemi; 10–14 günden sonra, böbrek yetersizliğinde daha erken), laktik asidoz, periferik ve optik nöropati (uzun kullanımda), serotonin sendromu, ishal, bulantı, baş ağrısı, hipoglisemi (diyabette).
KontrendikasyonMAO inhibitörü kullanımı (son iki hafta dahil); kontrolsüz hipertansiyon, feokromositoma, karsinoid sendromu ya da serotonerjik ilaç kullanımı (izlem yoksa).
EtkileşimlerSSRI, SNRI, trisiklikler, tramadol, meperidin, buspiron (serotonin sendromu); psödoefedrin ve dopamin gibi adrenerjik ajanlar (hipertansiyon); tiraminli gıdalar (eski peynir, salam, şarap).
DikkatHaftalık tam kan sayımı yapılır; 2 haftadan uzun kullanımda ve böbrek yetersizliğinde dikkatle. Gebelik ve emzirmede veri sınırlıdır; yalnız başka seçenek yoksa.

Erişkin dozu

600 mg IV ya da ağızdan 12 saatte bir (oral biyoyararlanım yaklaşık %100, IV ile eşdeğer); süre genellikle 10–14 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan sayımı sık izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; metabolitler birikir, trombositopeni ve laktik asidoz riski artar, kan sayımı sıkı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; metabolitler birikir, miyelosupresyon ve laktik asidoz riski yüksek, kan sayımı sıkı izlenir.
Hemodiyaliz600 mg 12 saatte bir; HD günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı, kan sayımı sıkı izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (yaklaşık %30); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde miyelosupresyon ve laktik asidoz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; laktik asidoz açısından dikkat, yalnız yarar riski aşıyorsa.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Trombositopeni ve anemi 10–14 günden uzun kullanımda ve böbrek yetmezliğinde belirgin; haftalık kan sayımı. SSRI, SNRI, tramadolle serotonin sendromu; hipoglisemi ve laktik asidoz izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvanda fetal toksisite bildirildi. Alternatif yoksa (dirençli enfeksiyon) yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal, kusma, miyelosupresyon olabilir; mümkünse kaçınılır ya da bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Limexidlinezolid2 mg/1 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 600 mg film tablet
Linedorlinezolid600 mg/300 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 600 mg/300 ml IV infüzyon için çözelti içeren torba 300 ml (setli); 600 mg/300 ml IV infüzyon için çözelti içeren torba 300 ml (setsiz)
Linejcetlinezolid600 mg/300 ml IV infüzyonluk çözelti (1 adet torba)
Linezonelinezolid2 mg/ml IV infuzyon çözeltisi
Linexolidlinezolid600 mg/300 ml IV infüzyonluk çözelti
Lizorexlinezolid600 mg/300 ml IV infüzyonluk cozelti iceren flakon
Lynozidlinezolid100 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 600 mg film kapli tablet; 600 mg/300 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Multiflex Linezosellinezolid2 mg/ml IV infüzyon çözeltısı
Nodizillinezolid600 mg/300 ml IV infuzyonluk cozelti
Polinoksidlinezolid2 mg/ml IV infüzyon için çözelti
Zizolidlinezolid2 mg/ml infuzyon cozeltisi iceren flakon; 100 mg / 5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 400 mg film tablet; 600 mg film tablet
Zyvoxidlinezolid600 mg film kapli tablet

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01FF02

Linkomisin

Linkozamid antibiyotik

Klindamisinin atası olan linkozamid; Gram pozitif koklara ve bazı anaeroplara etkilidir. Klindamisinden daha zayıf ve daha çok C. difficile kolit yapma eğilimlidir; kullanımı azalmıştır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre içi sitoplazma › Ribozom (50S alt birimi) › 23S rRNA (peptidil transferaz bölgesi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)peptid bağıkurarzincir uzarproteintamamlanırmRNA ve ribozombakteri sitoplazmasında mRNA ribozomabağlanırBakteri sitoplazmasıPeptidil transferaz50S alt biriminde peptid bağı kuranbölgeRibozom · 50SPeptid zincirinin uzamasıamino asitler art arda eklenirRibozom · peptid zinciriBakteri proteinibüyüme ve çoğalma için gerekli enzimlerBakteri sitoplazmasıLinkomisin: 50Sribozomu bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peptid bağı kurulamaz, protein yapılamaz → bakteri çoğalması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. IM ya da IV verilince dokulara ve kemiğe geçer; bakteri zarından geçip ribozoma ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 50S alt birimine bağlanır; peptidil transferaz etkinliğini ve zincir uzamasını engeller.
Ne olur?Protein sentezi durur → bakteri çoğalamaz (bakteriyostatik; yüksek düzeyde bakterisidal olabilir).

Klinik

EndikasyonGram pozitif koklarla (stafilokok, streptokok) deri-yumuşak doku, kemik-eklem ve solunum yolu enfeksiyonları, beta-laktam alerjisinde alternatif.
Yan etkilerİshal, C. difficile kolit, bulantı, döküntü, karaciğer enzim yüksekliği, IV hızlı verişte hipotansiyon ve kardiyopulmoner arrest, nadiren nötropeni.
KontrendikasyonLinkomisin ya da klindamisine aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetersizliğinde dikkat.
EtkileşimlerNöromüsküler blokerlerin etkisini artırır; eritromisinle antagonizma; kaolin-pektin oral emilimi azaltır.
DikkatIV infüzyon en az 1 saatte verilir (1 g için). Oral emilim yemekle belirgin azalır: yemekten en az 1–2 saat önce ya da sonra alınır.

Erişkin dozu

Oral 500 mg 6–8 saatte (aç karnına). IM 600 mg 12–24 saatte. IV 600 mg–1 g 8–12 saatte, en az 1 saatte infüzyon.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Hafif-orta yetersizlikte ayar gerekmez; yakın izle.
eGFR 15–29Normal dozun yaklaşık %25–30'u.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Normal dozun yaklaşık %25–30'u.
HemodiyalizDoz azaltılmış rejimle; seans sonrası ek doz önerilmez (veri sınırlı).
Periton diyaliziVeri yetersiz; azaltılmış doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBelirgin nefrotoksisite beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BDozu azalt, aralığı uzat.
Child-Pugh CMümkünse kullanılmaz; gerekirse düşük doz ve yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda C. difficile kolit riski yüksektir; mümkünse klindamisin ya da başka seçenek tercih edilir. Böbrek işlevine göre doz azaltılır. Hızlı IV verişte hipotansiyon, ishalde ilaç kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer; insan verisi sınırlı. Klindamisin varken tercih edilmez; yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal ve kandida izlenir. Klindamisin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lincocinlincomisin hcl600 mg IM/IV ampul
Linco-nobel Ampullinkomisin hcl
Linkokanlinkomisin hidroklorür600 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Linkoleslinkomisin hidroklorür300 mg/ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Linkomedlincomycin600 mg 1 ampul
Linkomisin Menarinilincomycin600 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Linkosollinkomisin baz600 mg enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 600 mg enjeksiyonluk çözelti içeren flakon

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BJ02

Liraglutid

GLP-1 reseptör agonisti (günlük)

Günde bir kez enjekte edilen GLP-1 reseptör agonisti; tip 2 diyabette ve (yüksek dozu) obezitede kullanılır, kardiyovasküler sonlanımları azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriPankreas, beyin, mide, damar › β ve α hücresi; hipotalamus › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › GLP-1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağırsak hormonusalgılatırpankreası uyarır+glukozu düşürür,iştahı kısarYemekbesin ince bağırsağa ulaşırBağırsak lümeniGLP-1 (bağırsak L hücresi)yemekle salgılanan, dakikalar içindeDPP-4 ile yıkılan inkretin hormonuKan · bağırsak hormonuPankreas β ve α hücreleriGLP-1 reseptörü taşır: insülin salgısıartar, glukagon azalırPankreas β/α hücre zarıKan glukozu ve iştahinsülin glukozu düşürür; tokluk hissigelirKan ve hipotalamusLiraglutid:GLP-1reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır → yemekle glukoza bağlı insülin artar, glukagondüşer, iştah azalır; HbA1c ve kilo düşer. Mide boşalması yavaşlar, hipotalamustatokluk uyarılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas β ve α hücresinin zarında, hipotalamus ve beyin sapında, mide boşalmasını düzenleyen vagal yolda. Deri altından verilir, albümine bağlı dolaşır.
Neye etki eder?GLP-1 reseptörünü (Gs bağlı) uyarıp cAMP'yi artırır. İnsan GLP-1'ine yaklaşık %97 benzer; yağ asidi zinciri albümine bağlar, DPP-4 yıkımına dirençlidir.
Ne olur?Glukoza bağlı insülin ↑, glukagon ↓, mide boşalması yavaşlar, iştah azalır → HbA1c ve kilo düşer. Yarı ömrü yaklaşık 13 saattir: günde bir kez verilir.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet (ve yerleşik kardiyovasküler hastalıkta kardiyovasküler korunma); Saxenda: obezite ve ilişkili hastalıkta kilo yönetimi.
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, kabızlık; pankreatit, safra taşı-kolesistit, enjeksiyon yeri reaksiyonu, kalp hızında artış, volüm kaybına bağlı AKI, insülin ya da sülfonilüreyle hipoglisemi.
KontrendikasyonKişisel ya da ailesel medüller tiroid kanseri, MEN2; ilaca aşırı duyarlılık; gebelik (Saxenda).
Etkileşimlerİnsülin ve sülfonilüre (hipoglisemi, doz azaltılır); mide boşalmasını yavaşlatarak bazı oral ilaçların emilimini geciktirebilir.
DikkatKusma-ishalde volüm kaybı ve AKI uyarısı; RAS blokeri ve diüretik geçici durdurulur. Pankreatit öyküsünde kullanılmaz; sürekli şiddetli karın ağrısında kesilip pankreatit araştırılır. Gebelikte kullanılmaz, emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

Victoza: 0,6 mg SC günde bir × 1 hafta, sonra 1,2 mg; gerekirse 1,8 mg (en çok). Saxenda: 0,6 mg ile başlanıp haftalık 0,6 mg artırılarak 3 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Deneyim sınırlı; en düşük dozla, dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Deneyim sınırlı; bazı kaynaklarda önerilmez.
HemodiyalizDeneyim sınırlı; bazı kaynaklarda önerilmez.
Periton diyaliziDeneyim sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBulantı, kusma ve ishalle hipovolemik AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CDeneyim sınırlı; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

0,6 mg günde 1 kez ile başla; haftada artır. Bulantı, kusma ve ishal kırılgan yaşlıda dehidratasyon, AKI ve kilo kaybına yol açar. Sülfonilüre ya da insülinle hipoglisemi; safra taşı, pankreatit ve kalp hızı artışı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz.
EmzirmeÖnerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Saxendaliraglutid6 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Victozaliraglutide6 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

Kombinasyon ürünleri (1): Xultophy

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA03

Lisinopril

ACE inhibitörü

Ön ilaç olmayan, doğrudan etkili ve değişmeden böbrekle atılan ACE inhibitörü; hipertansiyon, proteinüri ve kalp yetmezliğinde günde tek doz kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan dolaşımı ve böbrek › Endotel hücresi (akciğer, böbrek) › Hücrenin kana bakan yüzeyi › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin parçalarACE dönüştürürAT1 reseptörünüuyarırAnjiyotensinojenkaraciğerin yaptığı plazma proteiniKan · plazmaAnjiyotensin Irenin parçalar; kendi etkisi yokKan · plazmaAnjiyotensin IIgüçlü vazokonstriktör; efferentarteriyolü daraltır, aldosteronsalgılatırEndotel yüzeyi · ACE'de yapılırAT1 etkisidamar daralması, tuz-su tutulumu,intraglomerüler basınç ↑Düz kas · AT1 reseptörüLisinopril: ACEenziminidoğrudan kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II azalır → efferent arteriyol ve sistemik damarlargevşer, aldosteron düşer → kan basıncı, intraglomerüler basınç ve proteinüriazalır. Bradikinin birikir → öksürük ve anjiyoödem.Metabolize olmaz, değişmeden böbrekle atılır; yarı ömrü KBH'de belirgin uzar, diyalizleuzaklaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar endotelinin kana bakan yüzeyinde (özellikle akciğer ve böbrek). Ön ilaç değildir: kandaki ilaç doğrudan enzime hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Zara bağlı ACE'nin çinko içeren aktif bölgesine bağlanıp enzimi kapatır; ACE kininaz II olduğundan bradikinin yıkımı da durur.
Ne olur?AT I → AT II dönüşümü azalır, bradikinin birikir → efferent arteriyol ve damar gevşer, aldosteron düşer → kan basıncı, glomerül içi basınç ve proteinüri azalır; öksürük riski.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, proteinürik KBH, sistolik kalp yetmezliği, akut miyokard infarktüsü (ilk 24 saat), diyabetik nefropati.
Yan etkilerKuru öksürük, hipotansiyon (ilk doz), hiperkalemi, kreatinin artışı (> % 30 ise doz azaltılır), anjiyoödem, baş dönmesi, nadiren nötropeni.
KontrendikasyonACE inhibitörü anjiyoödemi öyküsü; gebeliğin 2. ve 3. trimesteri; iki yanlı renal arter darlığı (dikkatle); sakubitril/valsartanla birlikte (36 saat ara bırakılır).
EtkileşimlerK⁺ tutucu diüretikler, K⁺ takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus, heparin (hiperkalemi); NSAİİ + diüretikle AKI; lityum düzeyi artar; sakubitril/valsartan (anjiyoödem).
DikkatGebelikte 2. ve 3. trimesterde fetotoksiktir; kadınlarda kontrasepsiyon. Emzirmede veri sınırlıdır, tercih edilen ACE inhibitörleri kaptopril ve enalaprildir. AN69 membranlı HD'de anaflaktoid reaksiyon yapabilir. Hastalık günlerinde geçici kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 10 mg/gün ile başlanır, 20-40 mg/gün. Kalp yetmezliği: 2,5 mg/gün ile başlanır, 5-35 mg/gün. Başlangıçtan 1-2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölçülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–595–10 mg ile başlanır, tansiyona göre titre edilir.
eGFR 15–292,5–5 mg ile başlanır; K⁺ ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,5 mg/gün; tansiyona göre titre edilir.
Hemodiyaliz2,5 mg/gün; diyaliz günü seanstan sonra verilir.
Periton diyalizi2,5 mg/gün ile başlanır; PD için veri sınırlıdır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik GFR düşüşü (kreatinin %30'a dek artış kabul), hiperkalemi; iki yanlı renal arter darlığında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAktif ilaç, karaciğerde metabolize olmaz: ayar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; tansiyon ve kreatinin izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; asitli sirozda HRS/AKI tetikleyebilir, kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

2,5 mg ile başla, 1–2 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve AKI (dehidratasyon, diüretik, NSAİİ ile) riski vardır; öksürük sık. Başlangıçtan ve her doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölç.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak EF ≤ %40 sistolik kalp yetmezliğinde ya da STEMI sonrası ACE inhibitörü verilir.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Proteinürili ya da albüminürili diyabette ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 KBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.
EmzirmeVeri sınırlı; emzirmede kaptopril ve enalapril tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
April-acelisinopril5 mg tablet; 20 mg tablet
Rilacelisinopril dihidrat5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet; 40 mg tablet
Sinopryllisinopril5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet
Tanstoplisinopril5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (5): Amlipin 10, Amlipin 5, Rilace Plus, Sinoretik, Sinoretik Fort

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AN01

Lityum

Duygudurum dengeleyici (alkali metal tuzu)

Bipolar bozuklukta kullanılan, dar terapötik aralıklı ilaç. Toplayıcı kanalda ADH sinyalini bozup nefrojenik diyabetes insipidus, kronik tübülointerstisyel nefrit ve hiperkalsemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek (toplayıcı kanal) ve beyin › Toplayıcı kanal esas (prensipal) hücresi › Apikal zar → hücre içi: V2–cAMP–akuaporin-2 › ENaC ile girer; adenilat siklaz, GSK-3β

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP üretirAQP2'yi zarataşırsuyu geri çekerADH (vazopressin)toplayıcı kanal hücresinde V2reseptörünü uyarırToplayıcı kanal · bazolateral V2cAMP artışıhücre içi sinyal; akuaporin-2 yapımınıve zara taşınmasını başlatırEsas hücre içi · cAMPAkuaporin-2 zardatoplayıcı kanal lümeninde su kanalıolarak açılırToplayıcı kanal · apikal AQP2Su geri emilimi · yoğun idrarsu tutulur, idrar yoğunlaşırToplayıcı kanal lümeni · idrarLityum:V2–cAMP–AQP2yolunu bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ADH-cAMP-AQP2 zinciri çalışmaz → toplayıcı kanalda su geri emilmez →seyreltik, bol idrar (nefrojenik DI). Uzun kullanımda tübülointerstisyelfibrozis/KBH.ENaC ile girdiği için amilorid lityumun toplayıcı kanal hücresine girişini azaltır venefrojenik DI'yı hafifletebilir. Hücre dışında paratiroid CaSR eşiğini kaydırarakhiperkalsemi/hiperparatiroidi yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Beyinde nöron içinde; böbrekte toplayıcı kanal esas hücresinde. Lümendeki lityum ENaC üzerinden apikal zardan hücre içine girer ve orada birikir.
Neye etki eder?Hücre içinde GSK-3β ve adenilat siklazı inhibe eder; V2 reseptörü → cAMP → akuaporin-2 yolunu bozar, AQP2 sentezini azaltır. Beyinde inositol monofosfataz ve GSK-3β'yı inhibe eder.
Ne olur?ADH'ye yanıt kaybolur, AQP2 zara gelmez → su geri emilmez → nefrojenik diyabetes insipidus (poliüri, polidipsi). Beyinde duygudurum dengelenir.

Klinik

EndikasyonBipolar bozukluk (akut mani, idame), dirençli depresyonda ek tedavi; küme tipi baş ağrısında nadiren.
Yan etkilerNefrojenik diyabetes insipidus, kronik tübülointerstisyel nefrit, hiperkalsemi-hiperparatiroidi, hipotiroidi, tremor, bulantı-ishal, kilo artışı, EKG'de T dalgası düzleşmesi, sinüs düğümü işlev bozukluğu, kronik kullanımda mikrokistler.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği, ağır dehidratasyon ve sodyum eksikliği, ağır kalp hastalığı, gebelik (özellikle ilk trimester) ve emzirme.
EtkileşimlerDüzeyi artıranlar: tiyazid ve kıvrım diüretikleri, ACE inhibitörü ve ARB, NSAİİ (aspirin hariç), metronidazol. Düzeyi düşürenler: teofilin, sodyum bikarbonat, ozmotik diüretikler, asetazolamid. Haloperidol ve karbamazepinle nörotoksisite.
DikkatDar terapötik aralık; kusma, ishal, dehidratasyon, yeni NSAİİ-ACE-tiyazid başlanması toksisiteye yol açar. Gebelikte kardiyak malformasyon riski (Ebstein anomalisi); emzirmede önerilmez. Kreatinin, kalsiyum, TSH ve lityum düzeyi 3–6 ayda bir izlenir.

Erişkin dozu

Lityum karbonat genellikle 600–1200 mg/gün bölünmüş dozlarda ya da uzatılmış salımlı biçimde; son dozdan 12 saat sonra bakılan serum düzeyi hedefi idamede 0,6–1,0 mmol/L (akut maniye 0,8–1,2). Düzeye göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar genellikle gerekmez; düzey ve eGFR 3–6 ayda bir izlenir.
eGFR 30–59Doz azaltılır; düzey sık izlenir.
eGFR 15–29Genellikle kaçınılır; psikiyatriyle birlikte karar verilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Genellikle kaçınılır; yalnız psikiyatriyle ortak kararla.
HemodiyalizSeans sonrası verilir; seans sonrası düzey geri sıçrar (rebound), düzey izlenir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; düzey izlenir, psikiyatri ve nefroloji ortak karar.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (iyi uzaklaşır); PD: kısmen (daha az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrojenik diyabetes insipidus, kronik tübülointerstisyel nefrit ve KBH; toksisitede AKI. Ağır toksisitede HD endikasyonu vardır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (karaciğerde metabolize olmaz).
Child-Pugh BAyar gerekmez (karaciğerde metabolize olmaz).
Child-Pugh CAyar gerekmez; asitte hacim değişimi düzeyi etkiler, düzey izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda klirens düşük: düşük dozla (150–300 mg) başla, idamede hedef düzeyin alt sınırı (0,6–0,8 mmol/L) yeterli olabilir. Tremor, ataksi, konfüzyon toksisite habercisidir. ACEİ/ARB, tiyazid, NSAİİ ve dehidratasyon düzeyi artırır; düzey, kreatinin, Na, TSH, Ca izlenir.

AGS Beers 2023 ACE inhibitörü ya da kıvrım diüretiğiyle birlikte lityum toksisitesi riski; düzey yakın izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (Ebstein anomalisi dahil kardiyak malformasyon riski küçük artar); gerekirse en düşük dozla, düzey sık izlenir; doğum çevresinde hidrasyon ve düzey yakın izlenir.
EmzirmeSüte yüksek oranda geçer; bebekte toksisite ve hipotoni riski; önerilmez ya da düzey izlemiyle uzman kararıyla.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kilonum Retard Tabletlityum karbonat
Lithurillityum karbonat300 mg kapsul
Litomakslityum karbonat300 mg sert kapsül

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H03AA02

Liyotironin

Tiroid hormonu (T3)

Sentetik triiyodotironin; hızlı ve kısa etkili tiroid hormonu. Miksödem komasında ve levotiroksin kesilen kanser hastalarında kullanılır. Tuzak: dalgalı düzey, kalp hızı ve ritim bozukluğu.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Tüm doku hücreleri › Hücre çekirdeği › Tiroid hormon reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre içinealınırçekirdektekireseptörebağlanır+genleri açarDolaşan T3kanda taşıyıcı proteine bağlı etkintiroid hormonuKan · plazmaHücre içine alınırtaşıyıcılarla hücreye girer, çekirdeğegeçerHücre içi · sitoplazmaTiroid hormon reseptörüçekirdekte, T3 bağlanınca genleri açanreseptörÇekirdekMetabolik yanıtoksijen tüketimi, kalp hızı ve ısıüretimi artarTüm dokular · metabolizmaLiyotironin: T3reseptörünüdoğrudan uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: T3 reseptöre bağlanır → metabolizma hızla normale döner; kısa yarıömür nedeniyle düzey dalgalanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hemen her dokunun hücresinde. Ağızdan hızla emilir, kanda proteine bağlanır ve hücreye taşıyıcılarla girer; deiyodinasyon gerekmez.
Neye etki eder?Çekirdekteki tiroid hormon reseptörüne doğrudan bağlanıp (T3'ün kendisi etkin hormondur) hedef genleri açar.
Ne olur?Bazal metabolizma, kalp hızı ve protein sentezi hızla artar → hipotiroidi belirtileri düzelir; fazla dozda tirotoksikoz ve aritmi.

Klinik

EndikasyonMiksödem koması (IV), tiroid kanseri radyoiyot tedavisi öncesi kısa süreli levotiroksin kesme döneminde yedek, seçilmiş hipotiroidi olgularında (levotiroksine ek, uzman kararı).
Yan etkilerÇarpıntı, taşikardi, AF, anjina, tremor, terleme, uykusuzluk, kilo kaybı, ısı intoleransı, kemik kaybı; yaşlıda kalp riski yüksek.
KontrendikasyonTedavi edilmemiş adrenal yetmezlik, tedavi edilmemiş tirotoksikoz, akut MI; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKolestiramin ve demir/kalsiyum emilimi azaltır; varfarin etkisi artar; trisiklik antidepresanlarla aritmi riski; insülin ve antidiyabetik ihtiyacı değişir; digoksin düzeyi düşebilir.
DikkatYarı ömrü kısa (1–2 gün); gün içinde dalgalanma yapar. Rutin hipotiroidide ilk seçenek levotiroksindir. Kalp hastalığında çok düşük dozla başlanır.

Erişkin dozu

Hipotiroidi: 5–25 µg/gün ile başlanır, 1–2 haftada bir 5–25 µg artırılır; idame 25–75 µg/gün 2–3 dozda. Miksödem koması: IV 5–20 µg ile başlanır (uzman izleminde, yoğun bakımda).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; klinik ve TSH izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; klinik yanıta göre düşük dozla titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; klinik izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; fazla doz taşikardi ve hipertansiyon yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; düşük dozla başlanır.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; TSH ve klinik izlem.
Child-Pugh CDüşük dozla ve dikkatle; uzman izleminde.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda rutin kullanılmaz; kısa etki ve dalgalı düzey AF, anjina ve çarpıntı riskini artırır. Gerekirse 5 µg ile başla, çok yavaş artır. Hipotiroidide levotiroksin tercih edilir.

  • TIME-to-STOP G13sınıf üyesi olarak Subklinik hipotiroidide (TSH 4–10, sT4 normal) tiroid hormonu başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte hipotiroidi tedavisinde levotiroksin tercih edilir; T3 plasentadan çok az geçtiği için fetal yarar sağlamaz. Rutin kullanılmaz.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede replasman dozlarında kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tiromelliothyronine sodium25 mcg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07DA03

Loperamid

Periferik μ-opioid agonisti (antidiyareik)

Bağırsaktaki μ-opioid reseptörlerini uyaran, beyne geçmeyen antidiyareik; motiliteyi ve sıvı salgısını azaltır. Tuzak: yüksek dozda QT uzaması ve kardiyak arrest; kanlı ve ateşli ishalde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Enterik sinir sistemi (miyenterik pleksus) › Enterik nöronun presinaptik zarı › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhareketiyavaşlatır+Endojen enkefalinenterik nöronlardan salgılanan opioidpeptitEnterik sinir sonlanmasıμ-opioid reseptörüenterik nöron zarında; ACh salınımınıazaltırEnterik nöron zarı · μPeristaltizm ve sekresyongeçiş hızı ve sıvı salgısıBağırsak duvarı · düz kasLoperamid:bağırsakμ-opioidreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: ACh salınımı ve sıvı salgısı azalır → peristaltizm yavaşlar, ishaldurur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Bağırsak duvarındaki enterik (miyenterik) nöronlarda. Ağızdan alınır; P-glikoproteinle beyin ve kandan geri atıldığı için merkezi sinir sistemine geçmez.
Neye etki eder?μ-opioid reseptörünü uyarır (agonist); presinaptik asetilkolin salınımını azaltır ve epitelden sıvı salgısını baskılar.
Ne olur?Peristaltizm yavaşlar, geçiş süresi uzar, sıvı ve elektrolit emilimi artar → ishal azalır; kabızlık ve ileus riski.

Klinik

EndikasyonAkut non-enfeksiyöz ishal, gezgin ishali (kanlı ve ateşli değilse), kronik ishal (inflamatuvar barsak hastalığı, ileostomi, kısa barsak sendromu).
Yan etkilerKabızlık, karın şişkinliği, bulantı, baş dönmesi; toksik megakolon (kolitte), paralitik ileus; yüksek dozda QT uzaması, torsades de pointes ve kardiyak arrest, MSS depresyonu.
KontrendikasyonKanlı ya da ateşli ishal, psödomembranöz kolit (C. difficile), akut ülseratif kolit atağı, ileus, toksik megakolon riski.
EtkileşimlerGemfibrozil ve itrakonazol (CYP2C8 ve CYP3A4 inhibisyonu), kinidin, ritonavir ve sakinavir (P-gp inhibisyonu) düzeyi artırır; QT uzatan ilaçlarla aritmi riski; desmopressin düzeyi artar.
DikkatKanlı ya da ateşli ishalde ve 48 saatten uzun süren ishalde kullanılmaz, neden araştırılır. Yüksek doz (kötüye kullanım) kardiyak toksisite yapar.

Erişkin dozu

Başlangıç 4 mg, sonra her sulu dışkıdan sonra 2 mg; en çok 16 mg/gün (reçetesiz kullanımda 8 mg/gün). Akut ishalde 48 saatten uzun kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri sınırlı.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (yüksek proteine bağlanır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok; ishal nedeniyle sıvı kaybını düzeltmez, hipovolemi ayrıca tedavi edilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz; MSS ve QT izlemiyle.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopati ve toksisite riski).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kısa süreli ve en düşük dozla. Kabızlık, ileus ve QT uzaması (yüksek doz, QT uzatan ilaçlar) izlenir; kolit ve enfeksiyöz ishalde kullanılmaz, hipovolemi düzeltilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (veri sınırlı); gerekirse kısa süreli ve en düşük dozla.
EmzirmeSüte çok az geçer; ürün bilgisi emzirmede önermez, kısa süreli kullanımda risk düşük.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Loperan Tabletloperamid
Lopermidloperamid2 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX13

Loratadin

2. kuşak H1 antihistaminik (trisiklik yapılı)

Günde tek doz, sedasyonu en az 2. kuşak H1 blokerlerinden biri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Gebelik ve emzirmede en çok veri bulunan seçeneklerdendir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıLoratadin: H1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon çok hafiftir.Desloratadin aktif metabolitidir; etkinin büyük kısmı ondan gelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptöre ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel ve sürekli alerjik rinit, kronik ürtiker ve alerjik kaşıntı.
Yan etkilerBaş ağrısı, yorgunluk, ağız kuruluğu, hafif uyku hali; nadiren çarpıntı, aşırı duyarlılık, karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonLoratadin ya da yardımcı maddelerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 ve CYP2D6 inhibitörleri (ketokonazol, eritromisin, simetidin) düzeyi artırır; klinik QT etkisi belirgin değildir.
DikkatBöbrek ve karaciğer yetmezliğinde doz aralığı uzatılır; yüksek doz sedasyon yapabilir.

Erişkin dozu

Erişkin: 10 mg günde 1 kez. Ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde 10 mg gün aşırı.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–2910 mg gün aşırı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)10 mg gün aşırı.
Hemodiyaliz10 mg gün aşırı; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD ile aynı 10 mg gün aşırı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle kullan.
Child-Pugh C10 mg gün aşırı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 2. kuşak ajanların en güvenli seçeneklerindendir; 10 mg/gün yeterlidir. Böbrek ya da karaciğer işlevi belirgin azalmışsa (eGFR < 30) gün aşırı ver; gereksiz uzun kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGeniş insan verisinde malformasyon artışı yok; gerektiğinde kullanılabilir, gebelikte tercih edilen antihistaminiklerdendir.
EmzirmeSüte az geçer; bebekte etki beklenmez; uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alarinloratadine1 mg/1 ml surup; 10 mg tablet
Altadinloratadin10 mg tablet
Altadin Süspansiyonloratadin1 mg/ml
Claritineloratadin10 mg tablet
Histadinloratadine1 mg/ 1 ml süspansiyon; 10 mg tablet
Lertinalloratadin10 mg tablet
Lertinal Suspansiyonloratadin1 mg/ml suspansiyon
Lorantisloratadine10 mg 10 tablet
Loraverloratadin10 mg tablet
Ritin Şuruploratadin1 mg/ml

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05BA06

Lorazepam

Benzodiazepin (orta etkili)

Aktif metaboliti olmayan orta etkili benzodiazepin; anksiyete, ajitasyon ve status epileptikusta kullanılır, karaciğer hastalığında tercih edilir. Yüksek doz IV'de propilen glikol toksisitesi olabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve limbik nöronlar › Nöron zarı › GABA-A reseptörü (BZD bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırklorür kanalınıaçar+nöronu sustururGABA salımıinhibitör nörotransmitter sinir ucundansinaps aralığına çıkarSinaps aralığıGABA-A reseptörünöron zarında Cl⁻ kanalı olan ligandkapılı reseptörNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal baskılanmasedasyon, anksiyetede azalma, nöbeteşiğinde artışKortikal ve limbik nöronlarLorazepam:GABA-A'nın Cl⁻kanalınıgüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA etkisi güçlenir → nöronal baskılanma: anksiyete azalır, nöbetdurur, sedasyon olur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde kortikal, limbik ve beyin sapı nöronlarının zarı. İlaç yağda çözünür, kan-beyin bariyerini hızla geçer ve nöron zarındaki GABA-A reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründeki benzodiazepin bağlanma yerine bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Cl⁻ kanalı daha sık açılır → nöron hiperpolarize olur → anksiyete, kas tonusu ve nöbet eşiği azalır, sedasyon gelişir.

Klinik

EndikasyonAnksiyete (kısa süreli), uykusuzluk, akut ajitasyon, status epileptikus, preoperatif sedasyon.
Yan etkilerSedasyon, uyku hali, ataksi, düşme, deliryum, anterograd amnezi, solunum depresyonu, bağımlılık ve yoksunluk (nöbet), paradoksal ajitasyon; yüksek doz IV infüzyonda propilen glikole bağlı hiperozmolarite ve laktik asidoz.
KontrendikasyonMiyastenia gravis, ağır solunum yetersizliği, uyku apnesi, benzodiazepinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOpioid ve alkolle solunum depresyonu; valproat lorazepam düzeyini artırır; probenesid etkisini uzatır; klozapinle solunum baskılanması ve sedasyon.
DikkatSürekli IV infüzyonda propilen glikol birikimi (hiperozmolar durum, anyon açıklı asidoz, AKI) olabilir.

Erişkin dozu

Anksiyete: 0,5–2 mg günde 2–3 kez (en çok 4 mg/gün). Status epileptikus: 4 mg IV (2 mg/dk); 10–15 dk sonra tekrarlanabilir. Yaşlı: 0,5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz.
eGFR 15–29Düşük doz; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; yüksek doz IV'de propilen glikol toksisitesi izlenir.
HemodiyalizDiyalizle belirgin uzaklaşmaz; düşük doz.
Periton diyaliziDiyalizle belirgin uzaklaşmaz; düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, protein bağlanması ~%90).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek doz IV infüzyonda propilen glikole bağlı ATN, hiperozmolarite ve laktik asidoz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; düşük doz.
Child-Pugh BDüşük doz; ensefalopati izlenir.
Child-Pugh CDikkatle ve düşük dozla; ensefalopatiyi tetikleyebilir.

Yaşlıda kullanım

Gerekirse 0,5 mg ile başla, kısa süre; glukuronidasyon nedeniyle yaşlıda diazepamdan az birikir. Yine de düşme, deliryum, bilişsel bozulma ve opioidle solunum depresyonu riski yüksek.

  • TIME-to-STOP B14sınıf üyesi olarak 4 haftadan uzun kullanılmaz; bağımlılık, bilişsel bozulma, düşme ve kırık riski artar.
  • TIME-to-STOP B15sınıf üyesi olarak Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde solunum baskılanması riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve denge bozukluğuyla düşme ve kırığı artırır.

AGS Beers 2023 benzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; geç gebelikte ve doğuma yakın kullanımda yenidoğanda hipotoni, solunum sıkıntısı ve yoksunluk görülebilir.
EmzirmeSüte az geçer; kısa süreli kullanımda uygundur, bebek sedasyon ve beslenme açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ativan Expidetlorazepam1 mg tablet; 2,5 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01ED05

Lorlatinib

ALK ve ROS1 tirozin kinaz inhibitörü (3. kuşak)

Direnç mutasyonlarına ve beyin metastazına karşı etkili 3. kuşak ALK inhibitörü. Tuzaklar: hiperlipidemi, bilişsel ve duygudurum etkileri, ödem, AV blok; güçlü CYP3A indükleyicileri kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · ALK pozitif tümör › Tümör hücresi sitoplazması › ALK füzyon tirozin kinazı › ALK ve ROS1 tirozin kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerALK füzyon geni (EML4-ALK)kromozom inversiyonuyla oluşur; ALKkinazı ligandsız dimerleşirTümör hücresi · sitoplazmaALK kinaz alanıATP bağlayıp kendini ve substratlarıfosforillerALK kinaz alanı · sitoplazmaSTAT3, RAS-MAPK, PI3K-AKThücre içi çoğalma ve sağkalım sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasıALK pozitif akciğer adenokarsinomu büyürAkciğer tümör dokusuLorlatinib: ALKve ROS1 kinazınıdirençlimutantlarda dakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ALK/ROS1 kinazı kapanır → STAT3, RAS-MAPK ve PI3K-AKT sinyalikesilir; dirençli tümör ve beyin metastazı yanıt verir.Beyne geçiş nedeniyle bilişsel ve duygudurum etkileri; lipid metabolizması etkisihiperlipidemi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?ALK pozitif akciğer kanseri hücresinin sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek ALK füzyon kinazına ulaşır.
Neye etki eder?ALK ve ROS1 füzyon kinazlarının ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı kapatır; çoğu ALK direnç mutasyonuna (G1202R dahil) etkilidir. Kan-beyin bariyerini kolay geçer.
Ne olur?ALK kinaz fosforilasyonu durur → STAT3, RAS-MAPK ve PI3K-AKT kesilir → tümör hücresi çoğalması durur; beyin metastazında da yüksek yanıt verir.

Klinik

EndikasyonALK pozitif ileri NSCLC (ilk basamak ve önceki ALK inhibitörü sonrası); ROS1 pozitif NSCLC'de de kullanılır.
Yan etkilerHiperkolesterolemi ve hipertrigliseridemi (çok sık), ödem, kilo artışı, periferik nöropati, bilişsel bozukluk (hafıza, konuşma), duygudurum değişikliği (depresyon, irritabilite, halüsinasyon), AV blok ve PR uzaması, ILD, hipertansiyon, hiperglisemi.
KontrendikasyonLorlatiniba aşırı duyarlılık; güçlü CYP3A4 indükleyicileriyle (rifampisin, sarı kantaron) birlikte kullanılmaz (hepatotoksisite).
EtkileşimlerGüçlü CYP3A indükleyicileri hepatotoksisiteye yol açar (kontrendike); güçlü inhibitörlerden kaçınılır, gerekirse 75 mg. Kendisi CYP3A4 indükleyicisidir: hormonal kontraseptif, midazolam, statin ve varfarin etkisi değişir.
DikkatBaşlamadan önce ve sonra lipid profili (başlangıçta 2 ayda bir ilk 2 ay), EKG (PR aralığı), kan şekeri, lipaz ve karaciğer enzimleri izlenir. Bilişsel ve duygudurum belirtileri sorgulanır. Yemekle ya da aç alınabilir.

Erişkin dozu

100 mg/gün tek doz (yemekle ya da aç). Toksisitede 75 ya da 50 mg/gün. Güçlü CYP3A inhibitörüyle doz 75 mg/gün'e düşürülür.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (CrCl ≥ 30); CrCl < 30'da 75 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)75 mg/gün (CrCl < 30); veri sınırlı, dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %66 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; hiperlipidemi ve ödem, hipertansiyon izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; dikkatle kullanılır, enzimler izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kullanılmaz ya da çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Bilişsel bozulma, deliryum, düşme, ödem ve hiperlipidemi yaşlıda önemlidir: bilişsel durum sorgulanır, lipid, KB ve EKG izlenir; statin gerekirse etkileşim kontrol edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Hormonal kontraseptif etkisi azalır; son dozdan sonra kadında 6 ay, erkekte 3 ay bariyerli kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 7 gün emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lorviqualorlatinib25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AC05

Lornoksikam

NSAİİ (oksikam grubu, klortenoksikam; nonselektif COX inhibitörü)

Kısa yarı ömürlü (3–5 saat) güçlü oksikam NSAİİ; akut ağrı, osteoartrit ve RA'da oral ve parenteral kullanılır. Etkili analjezik, ancak GİS kanama, AKI ve kalp-damar riski klasik NSAİİ'lerle benzer.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuLornoksikam:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'ye bağlanıp araşidonik asidin enzim kanalına girişini engeller (geri dönüşlü). Nonselektif oksikam; ayrıca lökosit işlevlerini ve serbest radikal yapımını azaltır.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonAkut hafif-orta ağrı (ameliyat sonrası, kas-iskelet, siyatalji), osteoartrit ve romatoid artritte semptom kontrolü.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır. Kısa süreli kullanılır; böbrek işlevi, KB ve Hb izlenir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Akut ağrı: 8 mg tek doz ya da 8 mg günde 2 kez (ilk dozda 16 mg olabilir); kronik eklem hastalığında 12 mg/gün; oral günlük en çok 16 mg. Parenteral: 8 mg IM/IV, günde en çok 16 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz (4–8 mg), kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI, birikim).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük dozla (4–8 mg), en kısa sürede. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve deliryum riski. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fixlorlornoksikam8 mg efervesan tablet
Lorixamlornoksikam4 mg film kapli tablet; 8 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 8 mg film kapli tablet
Lornoxlornoksikam8 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Lornox Fastlornoksikam8 mg film kapli tablet
Maxlorlornoksikam8 mg film kapli tablet
Quandolornoksikam8 mg enjektabl toz iceren flakon; 8 mg film kapli tablet
Xefo Rapidlornoxicam8 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Lornopar 8

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Lorundrostat

Aldosteron sentaz (CYP11B2) inhibitörü (araştırma aşamasında)

Aldosteron sentazı seçici inhibe eden oral araştırma ilacı; kontrolsüz ve dirençli hipertansiyonda kan basıncını düşürmüştür. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Böbrek üstü bezi · zona glomerulosa › Hücre içi · mitokondri zarı › Aldosteron sentaz (CYP11B2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimiçalıştırırhormonu kanaverirtoplayıcıkanalda tuztutarAnjiyotensin II · K⁺ artışızona glomerulosa hücresini uyarır, enzimgeni açılırZona glomerulosa · hücre zarıAldosteron sentaz (CYP11B2)kortikosteronu aldosterona dönüştürenenzimMitokondri iç zarıAldosteronkana geçer, mineralokortikoidreseptörüne bağlanırKan · plazmaNa⁺ ve su tutulumutoplayıcı kanalda tuz geri emilir, hacimve basınç artarToplayıcı kanal · esas hücreLorundrostat:aldosteronsentazı(CYP11B2)kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aldosteron yapılamaz → Na⁺ ve su tutulumu azalır, kan basıncı düşer;K⁺ atılımı da azaldığı için hiperkalemi izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Böbrek üstü bezi korteksinin zona glomerulosa hücrelerinde. Ağızdan alınır, kanla bezlere ulaşır ve hücre zarından geçerek mitokondriye girer.
Neye etki eder?Mitokondri iç zarındaki CYP11B2 enzimine bağlanıp onu kapatır; kortizol yapan CYP11B1'e çok daha az etki eder (seçici).
Ne olur?Kortikosteron aldosterona dönemez → aldosteron düşer → toplayıcı kanalda Na⁺ tutulumu azalır, kan basıncı iner; K⁺ atılımı azaldığından hiperkalemi olabilir.

Klinik

EndikasyonAraştırma aşamasında: kontrolsüz ve dirençli hipertansiyon (ADVANCE-HTN, LAUNCH-HTN çalışmaları).
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin artışı (hemodinamik, genellikle geçici), hipotansiyon, baş ağrısı.
KontrendikasyonOnaylı ürün olmadığı için tanımlanmamış.
EtkileşimlerPotasyum tutucu ilaçlar, ACE inhibitörü, ARB, MRA ve potasyum takviyesi hiperkalemi riskini artırır.
DikkatOnaylı bir ilaç değildir; yalnız klinik çalışma kapsamında. Potasyum izlemi şarttır.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda 50 mg günde bir, gerekirse 100 mg/gün kullanılmıştır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Onaylı doz yok; çalışmalarda ayar tanımlı değil.
eGFR 30–59Çalışmalarda eGFR sınırı vardı; hiperkalemi sık, K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; ileri KBH çalışmalarda sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi ve kreatinin artışı; K ve kreatinin yakından izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ilaç değildir; yaşlıda doz bilgisi yoktur. Yalnız klinik çalışma kapsamında kullanılır. Hiperkalemi, hiponatremi, hipotansiyon ve kreatinin artışı izlenir; K ve kreatinin başlangıçta ve doz değişiminde bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; kullanılmaz. Çalışmalarda etkili kontrasepsiyon istenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C09CA01

Losartan

Anjiyotensin II reseptör blokeri (ARB, AT1)

AT1 reseptörünü seçici bloke eden ARB; hipertansiyonda, diyabetik nefropatide ve proteinürik KBH'de kullanılır, ürik asit atılımını da artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp-damar ve böbrek › Damar düz kası · efferent arteriyol › Hücre zarı › Anjiyotensin II tip 1 (AT1) reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE dönüştürürAT1 reseptörünebağlanırAnjiyotensinojenkaraciğerden gelen öncül proteinKan · plazmaAnjiyotensin Irenin ile parçalanıp oluşurKan · plazmaAnjiyotensin IIACE ile oluşan etkin hormonKan · doku yüzeyiAT1 reseptör uyarısıdamar daralması, aldosteron salgısı,efferent arteriyol daralması, Na⁺tutulumuDamar düz kası · AT1Losartan: AT1reseptörünüyüzeyden blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II AT1'e bağlanamaz → damar ve efferent arteriyolgevşer, aldosteron azalır → kan basıncı ve glomerül içi basınç düşer.ACE inhibitörünün aksine bradikinin birikmez (öksürük ve anjiyoödem daha seyrek). URAT1'iinhibe ederek ürikozürik etki gösterir. Hiperkalemi ve GFR düşmesi yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar düz kasında, efferent arteriyolde, adrenal korteksinde ve proksimal tübülde. Kanla gelir, hücre yüzeyindeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Hücre yüzeyindeki AT1 reseptörüne anjiyotensin II ile yarışmalı bağlanır ve bloke eder. Ön ilaçtır; CYP2C9 ile aktif metaboliti EXP3174'e dönüşür.
Ne olur?AT1 yolu kapanır → vazokonstriksiyon, aldosteron salgısı ve efferent arteriyol daralması azalır → kan basıncı ve glomerül içi basınç düşer, proteinüri azalır.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon; tip 2 diyabette proteinürik nefropati (RENAAL); sol ventrikül hipertrofili hipertansiyonda inme önlenmesi (LIFE); kalp yetmezliği (ACE inhibitörü tolere edilmezse); proteinürik glomerüler hastalıkta renoproteksiyon.
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin artışı (%30'a kadar kabul edilir), hipotansiyon, baş dönmesi, nadir anjiyoödem, öksürük (ACE inhibitörüne göre seyrek).
KontrendikasyonGebelik (fetal böbrek hasarı, oligohidramnios, kemik ve akciğer gelişim bozukluğu), bilateral renal arter stenozu, ağır hiperkalemi, aliskirenle birlikte diyabetik hastada.
EtkileşimlerACE inhibitörü, aliskiren, spironolakton, potasyum takviyesi ve trimetoprim (hiperkalemi); NSAİİ (AKI ve hiperkalemi, 'üçlü darbe'); litiyum düzeyi artar; flukonazol ve rifampisin aktif metabolit düzeyini değiştirir.
DikkatGebelikte ve gebelik planlıyorsa kesilir; fetotoksiktir. Başlangıçtan 1-2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ kontrol edilir; hastalık günlerinde (kusma, ishal, ateş) geçici olarak ara verilir ('sick day' kuralı). Kreatinin %30'dan fazla artarsa ilaç azaltılır ya da kesilir, renal arter stenozu ve hacim kaybı araştırılır.

Erişkin dozu

50 mg/gün tek doz ile başlanır, 100 mg/güne artırılabilir. Hacim kaybı olan ya da diüretik alan hastada 25 mg ile başlanır. Tolere edilen en yüksek doza titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; K ve kreatinin 1–2 hafta sonra bakılır.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düşük dozla başlanıp titre edilir, K izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hiperkalemi izlenir, başlanıp titre edilmesi mümkündür.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD öncesi hipotansiyon varsa akşam alınır.
Periton diyaliziAyar gerekmez; K izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik eGFR düşüşü ve hiperkalemi; bilateral renal arter stenozu ve hacim kaybında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ABaşlangıç 25 mg/gün.
Child-Pugh BBaşlangıç 25 mg/gün (klirens azalır).
Child-Pugh CVeri yetersiz; önerilmez. Asitli sirozda ARB kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 25–50 mg ile başla, 1–2 haftada artır; hacim kaybı ve diüretik kullanımında 25 mg. Ortostatik hipotansiyon, hiperkalemi ve kreatinin artışı için 1–2 hafta sonra K ve kreatinin bak. Kusma ve ishalli günlerde ara ver.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken RAS blokeri başlama.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da K yakından izlenemiyorsa ARB kullanma.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette albüminüri/proteinüri varsa ACE inhibitörü ya da ARB başla.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi, oligohidramnios, akciğer hipoplazisi; 1. trimesterde de kaçınılır. Gebelik saptanınca hemen kesilir.
EmzirmeVeri yetersiz; yenidoğan ve prematürede kaçınılır, enalapril ya da kaptopril tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 17 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cozaarlosartan potasyum50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Eklipslosartan potasyum50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Hiloslosartan50 mg film tablet
Hilos Fortlosartan100 mg film tablet
Lorkarlosartan potasyum50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Losanew-100-mg-film-kapli-tblosartan potasyum
Losanew-50-mg-film-kapli-tblosartan potasyum
Losartillosartan potasyum50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Losaryumlosartan potasyum50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Loxibinlosartan potasyum50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Sarilenlosartan potasyum25 mg film tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (17): Co-hilos, Co-hilos Fort, Eklips Fort, Eklips Fort 100, Eklips Plus, Eklips Plus 50, Hysartar, Hyzaar, Hyzaar Fort, Losanew Plus, Losapres Plus, Losartil Plus, Losaryum Plus, Lotans Plus, Loxibin Plus, Sarilen Plus, Sarvastan

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 17 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AF03

Lökovorin (folinik asit)

Aktif folat (reduksiyon gerektirmeyen tetrahidrofolat kaynağı)

Folinik asit; DHFR'yi atlayarak tetrahidrofolat yapar. Metotreksat kurtarmasında ve 5-FU etkisini artırmada kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBölünen hücreler (normal ve tümör) › Hücre içi (sitoplazma) › Folat – tek karbon metabolizması › Folat havuzu (DHFR'yi atlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DHFR indirgertek karbon verir+nükleotid yaparDihidrofolat (DHF)timidilat sentez reaksiyonunun yan ürünüHücre içi · folat havuzuTetrahidrofolat (THF)DHFR ile indirgenirHücre içi · DHFR basamağıMetilen-THF ve formil-THFtek karbon taşıyıcılarıHücre içi · tek karbon taşıyıcıPürin ve timidilat senteziDNA-RNA yapımı, hücre bölünmesiHücre içi · nükleotid senteziLökovorin:DHFR'yi atlayıptek karbontaşıyıcıyıdoldurur+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Metotreksatın DHFR blokajı dolaşılır → normal hücrelerde nükleotidsentezi sürer, mukozit ve kemik iliği baskısı önlenir ya da azalır.Metotreksat 1. oku (DHFR) keser; lökovorin yalnız sonrasını doldurur. Tümörde metotreksatetkisini de azaltabilir; bu yüzden zamanlama ve doz protokole göre yapılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Hücrenin içinde (sitoplazma). Ağızdan ya da damardan verilir; indirgenmiş folat taşıyıcısıyla hücreye girer.
Neye etki eder?Enzim kapatmaz: hazır 5-formil tetrahidrofolat verir, DHFR basamağı atlanır ve tek karbon taşıyan folat havuzu dolar. 5-FU'da TS kompleksini sabitler.
Ne olur?Metotreksat DHFR'yi kapatsa da pürin ve timidilat sentezi sürer → mukozit ve kemik iliği baskısı azalır (kurtarma). 5-FU ile birlikte TS blokajı güçlenir.

Klinik

EndikasyonYüksek doz metotreksat sonrası kurtarma, metotreksat toksisitesi, 5-FU ile kombinasyonda (modülasyon), megaloblastik anemi (folat eksikliği, B12 eksikliği dışlanınca).
Yan etkilerGenellikle iyi tolere edilir; nadiren alerji, ateş, nöbetlerde artış (fenitoin ile), IV hızlı verilirse kalsiyum yükü.
KontrendikasyonPernisiyöz anemi ve B12 eksikliği anemisi (hematolojiyi maskeler, nörolojik hasar ilerler); intratekal kullanım kesinlikle yapılmaz.
Etkileşimler5-FU toksisitesini (mukozit, ishal) artırır; fenitoin ve fenobarbital düzeyini düşürebilir; trimetoprim-sülfametoksazolle tedavi başarısızlığı bildirilmiştir.
DikkatGlukarpidaz öncesinde ve sonrasında 2 saat boyunca verilmez. İntratekal kullanılmaz (ölümcül). IV hızı dakikada 160 mg'ı aşmamalıdır (kalsiyum tuzu).

Erişkin dozu

Metotreksat kurtarma: genellikle 10-15 mg/m² (ya da 15 mg) IV ya da oral 6 saatte bir, metotreksat başladıktan 24 saat sonra; plazma metotreksat düzeyi güvenli aralığa inene dek sürer, düzey yüksekse doz artırılır. 5-FU kombinasyonda 400 mg/m² (veya 200 mg/m²) IV.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; MTX düzeyine göre dozlanır.
eGFR 30–59Doz sabit değil; MTX atılımı gecikirse doz ve süre artırılır, düzey izlenir.
eGFR 15–29MTX düzeyine göre artırılır; düzey ve kreatinin 24 saatte bir izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)MTX düzeyine göre artırılır; glukarpidaz değerlendirilir.
HemodiyalizKısmen uzaklaşır; MTX düzeyine göre doz ve süre ayarlanır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; MTX nefrotoksisitesinde kurtarma amaçlı kullanılır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyrı doz ayarı tanımlanmamış.
Child-Pugh BAyrı doz ayarı tanımlanmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayrı doz ayarı tanımlanmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; MTX düzeyi ve böbrek işlevine göre kurtarma süresi uzar. MTX toksisitesinde mümkün olduğunca erken (24 saat içinde) başlanır. İntratekal verilmez; IV bolus 160 mg/dk'dan hızlı olmamalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik değil; gebelikte endikasyonu varsa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; fizyolojik folatla benzer olduğundan emzirme ile uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Antrexcalcium folinate15 mg 100 tablet
Cafolinekalsiyum folinat50 mg /5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 300 mg /5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Calcium Folınate-koçakkalsiyum folinat pentahidrat200 mg / 20 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 300 mg / 30 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Calcium Folinate Dblcalcium folinate5 ml 50 mg flakon; 7,5 mg/ml enj, solusyon 1 ampul; 100 mg/10 ml enjektabl solusyon; 300 mg/30 ml flakon enjektabl sol,
Calcium Folinate-kocakkalsiyum folinat pentahidrat50 mg/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Folcakalsiyum folinat15 mg tablet
Folmindkalsiyum folinat pentahidrat50 mg enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz; 100 mg enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz; 200 mg enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz; 300 mg enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz
Kalsifosinkalsiyum folinat50 mg/5 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti; 100 mg/10 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti; 200 mg/20 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti; 300 mg/30 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti
Leucovorin Tevacalcium folinate50 mg/5 ml IV/IM enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Leucovorin-tevacalcium folinate · kalsiyum folinat100 mg/10 ml IV/IM enjeksiyonluk cozelti iceren flakon; 200 mg/20 ml IV/IM enjeksiyonluk cozelti iceren flakon; 300 mg/30 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon

Kombinasyon ürünleri (1): Ferplex Fol

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A06AX03

Lubiproston

Klor kanalı aktivatörü (prostanon)

Bağırsak epitelinde ClC-2 klor kanalını açıp lümene sıvı salgılatan laksatif; kronik kabızlık, opioid kabızlığı ve kadında IBS-K'de kullanılır. Tuzak: bulantı sık; gebelikte kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon epiteli › Epitel hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › ClC-2 klor kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Cl⁻ salgılar+Na⁺ ve suyuçekerdışkıyıyumuşatırClC-2 klor kanalıkolon epitelinin lümen zarında; normaldeaz açıktırKolon epiteli · apikal zarCl⁻ salgısıklor lümene çıkarBağırsak lümeniNa⁺ ve su akışısodyum ve ardından su lümene geçerBağırsak lümeni · sıvıYumuşak dışkıhacmi artar, geçiş hızlanırKolon lümeni · dışkıLubiproston:ClC-2 klorkanalını açar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Lümene klor ve su salgılanır → dışkı yumuşar, geçiş hızlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Bağırsak lümeni
Nerede?Kalın ve ince bağırsak epitel hücresinin lümene bakan zarında. İlaç ağızdan alınır, sistemik düzeyi ölçülemeyecek kadar düşüktür; etkisi epitelde yereldir.
Neye etki eder?Epitelin apikal zarındaki ClC-2 klor kanalını uyarır (aktivatör); kanalın açılma olasılığını artırır.
Ne olur?Cl⁻ lümene çıkar, Na⁺ ve su ardından lümene akar → dışkı yumuşar, hacim artar, geçiş hızlanır.

Klinik

EndikasyonKronik idiyopatik kabızlık, kanser dışı ağrıda opioide bağlı kabızlık, kadınlarda kabızlık baskın irritabl bağırsak sendromu (IBS-K).
Yan etkilerBulantı (sık), ishal, baş ağrısı, karın şişkinliği ve ağrısı; ilk dozdan sonra göğüste sıkışma ve dispne hissi; periferik ödem.
KontrendikasyonMekanik bağırsak tıkanıklığı; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; metadon gibi difenilheptan opioidlerle etkinliği azalabilir.
DikkatYemek ve suyla alınır (bulantıyı azaltır). Şiddetli ishalde kesilir. Doğurganlık çağında hasta gebelik açısından uyarılır.

Erişkin dozu

Kronik kabızlık ve opioid kabızlığı: 24 µg günde 2 kez, yemekle. Kadınlarda IBS-K: 8 µg günde 2 kez, yemekle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (sistemik düzey çok düşük).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok; ishal olursa sıvı-elektrolit izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B16 µg günde 2 kez (kabızlık); IBS-K'de 8 µg günde 1 kez.
Child-Pugh C8 µg günde 2 kez (kabızlık); yarar ve tolerans izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; bulantı ve ishal (dehidratasyon, hipokalemi, düşme) izlenir. Opioid kabızlığında etkilidir; metadon kullananlarda yanıt azalabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır: hayvanlarda fetal kayıp bildirilmiştir; doğurganlık çağında etkin korunma.
EmzirmeSüte geçişi çok düşük; veri sınırlı, emzirmede dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lubiconstlubiproston8 mcg yumuşak kapsül; 24 mcg yumuşak kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Lumasiran

Karaciğere yönelik siRNA (glikolat oksidaz HAO1 susturucusu)

Karaciğerde glikolat oksidaz (HAO1) mRNA'sını yıkan siRNA; primer hiperoksalüri tip 1'de oksalat öncüsü glioksilat yapımını azaltır, deri altına üç ayda bir yapılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Hücre içi (sitoplazma · peroksizom) › HAO1 mRNA'sı (glikolat oksidaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HAO1 dönüştürürLDH dönüştürürkalsiyumla çökerGlikolatperoksizomda yapılırHepatosit · peroksizomGlioksilatglikolat oksidazla (HAO1) oluşur; PH1'deAGT çalışmadığı için birikirHepatosit · peroksizomOksalatLDH ile glioksilattan yapılır, böbrektenatılırHepatosit → kan → idrarKalsiyum oksalat birikimiidrarda kristal, taş, nefrokalsinoz, KBHİdrar · böbrek dokusuLumasiran: HAO1mRNA'sınısusturur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glioksilat yapımı azalır → oksalat öncüsü kalmaz → idrar oksalatıdüşer, taş ve nefrokalsinoz ilerlemesi yavaşlar.Plazma glikolat düzeyi artar (beklenen sonuç); metabolik asidoz riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Karaciğer hepatositinin sitoplazmasında. Deri altından verilir; GalNAc eki hepatosit zarındaki reseptöre bağlanıp ilacı hücre içine taşır.
Neye etki eder?RISC kompleksine girip HAO1 mRNA'sına eşleşir ve yıkar; glikolat oksidaz proteini yapılamaz (susturucu siRNA).
Ne olur?Glikolattan glioksilat yapımı azalır → PH1'de oksalat öncüsü azalır; idrar ve plazma oksalatı düşer, taş ve nefrokalsinoz ilerlemesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonPrimer hiperoksalüri tip 1 (PH1), böbrek işlevi korunmuş ya da bozulmuş tüm yaşlarda.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu (en sık), karın ağrısı, plazma glikolat artışı ve metabolik asidoz riski, böbrek taşı ağrısı.
KontrendikasyonLumasirana ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir.
DikkatEtkinliği idrar ve plazma oksalatıyla izlenir; yeterli sıvı alımı sürdürülür. Çocuklarda ve ileri KBH'de plazma glikolat ve asit-baz dengesi izlenir.

Erişkin dozu

Erişkin ve ≥ 20 kg: 3 mg/kg deri altı, ayda bir 3 kez (yükleme), sonra 3 mg/kg üç ayda bir. Daha küçük çocuklarda kiloya göre farklı yükleme ve idame şeması vardır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (ileri KBH ve diyalizde de çalışıldı).
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü seanstan sonra uygulanması tercih edilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (belirgin uzaklaşma beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; plazma oksalatı ve nefrokalsinoz izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; ilaç esas olarak çocukluk ve genç erişkin hastalarda çalışıldı. Enjeksiyon yeri reaksiyonu ve karın ağrısı olabilir. Plazma ve idrar oksalatı izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte veri sınırlı; yarar riske ağır basıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N05AE05

Lurasidon

İkinci kuşak antipsikotik (D2, 5-HT2A, 5-HT7 antagonisti)

Metabolik etkisi ve QT etkisi az atipik antipsikotik; şizofreni ve bipolar depresyonda kullanılır. Tuzağı: yemekle (en az 350 kcal) alınmazsa emilim azalır; güçlü CYP3A4 inhibitörü ve indükleyicileriyle kontrendike.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2, 5-HT2A ve 5-HT7 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreLurasidon: D2,5-HT2A ve5-HT7'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mezolimbik D2 blokajı pozitif belirtileri azaltır; 5-HT7 ve 5-HT1Aetkisi duygudurumu düzeltir; metabolik etki azdır.Yemekle alınmazsa emilim azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik, mezokortikal yollar ve limbik sistemde. Oral emilimi yemekle artar; kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?D2, 5-HT2A ve 5-HT7 reseptörlerini bloke eder; 5-HT1A reseptöründe parsiyel agonisttir.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → pozitif belirtiler azalır; 5-HT2A/5-HT7 blokajı ve 5-HT1A etkisi duygudurum ve bilişi düzeltebilir; H1 ve M1 etkisi az olduğundan sedasyon ve kilo daha azdır.

Klinik

EndikasyonŞizofreni; bipolar I bozuklukta depresif atak (monoterapi ya da ek).
Yan etkilerAkatizi, bulantı, uyku hali, parkinsonizm, kilo ve metabolik etki (az), hiperprolaktinemi, QT uzaması (minimal), ortostatik hipotansiyon, nadiren NMS.
KontrendikasyonGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir) ve güçlü indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin, sarı kantaron); etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOrta CYP3A4 inhibitörleri (diltiazem, verapamil, eritromisin, flukonazol) ile doz yarıya iner, en çok 74 mg/gün; greyfurt suyu; karbamazepin ve rifampisin düzeyi çok düşürür.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. En az 350 kcal yemekle alınır. Kilo, glukoz ve lipitler izlenir.

Erişkin dozu

Şizofreni: 37 mg günde bir yemekle ile başlanır, 37–148 mg/gün. Bipolar depresyon: 18,5 mg ile başlanır, 18,5–74 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Başlangıç 18,5 mg, en çok 74 mg/gün (CrCl < 50).
eGFR 15–29Başlangıç 18,5 mg, en çok 74 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç 18,5 mg, en çok 74 mg/gün; dikkatle.
HemodiyalizÇalışılmamış; HD ile uzaklaşması beklenmez, en çok 74 mg/gün.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: beklenmez (yüksek protein bağı); veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BBaşlangıç 18,5 mg, en çok 74 mg/gün.
Child-Pugh CBaşlangıç 18,5 mg, en çok 37 mg/gün.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda demansta ölüm riski artar; düşük dozla başlanır, en çok 74 mg/gün. CYP3A4 etkileşimleri (diltiazem, verapamil, azoller, makrolidler) gözden geçirilir. Akatizi, düşme ve ortostatik hipotansiyon izlenir; yemekle alınır.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlıdır; yarar-risk değerlendirilir. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme görülebilir; majör malformasyon artışı net değildir.
EmzirmeSüte geçer (hayvan); emzirmede önerilmez ya da bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Feradonlurasidon hidroklorür40 mg film kaplı tablet
Ledasonlurasidon hidroklorür20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet
Luigonlurasidon hidroklorür20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet
Lunivexlurasidon hidroklorür20 mg film kaplı tablet; 40 mg film kaplı tablet; 60 mg film kaplı tablet; 80 mg film kaplı tablet; 120 mg film kaplı tablet
Luradinlurasidon hidroklorür20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet
Sizolocklurasidon hidroklorür20 mg film kaplı tablet; 40 mg film kaplı tablet; 60 mg film kaplı tablet; 80 mg film kaplı tablet; 120 mg film kaplı tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03XA06

Luspatersept

Aktivin reseptör tip IIB füzyon proteini (eritroid olgunlaşma düzenleyicisi)

TGF-β ailesi ligandlarını tutarak geç eritroid olgunlaşmayı artıran enjeksiyonluk ilaç; talasemi ve MDS anemisinde transfüzyon ihtiyacını azaltır. Tuzak: hipertansiyon ve tromboz.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Eritroid öncü hücre › Hücre zarı (aktivin reseptörü) › GDF11 ve aktivin B ligandları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırSMAD'larıfosforillerolgunlaşmayıbaskılarTGF-β ligandları (GDF11)iliğin ve kanın serbest ligandları;eritroid olgunlaşmayı frenlerKemik iliği sıvısı · kanAktivin reseptörüeritroid öncünün zarında ligand bağlayanreseptörEritroid öncü · aktivin reseptörüSMAD2/3 sinyalihücre içinde fosforillenir, çekirdeğegeçerEritroid öncü içiGeç eritroid olgunlaşmanormalde baskılanır; MDS ve talasemideetkisiz eritropoezKemik iliği · eritroid nişiLuspatersept:GDF11 gibiligandları kandatutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ligandlar reseptöre ulaşamaz, SMAD2/3 sinyali azalır → geç eritroidolgunlaşma ilerler, hemoglobin artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kandan ve kemik iliği sıvısından eritroid öncü hücrelerin zarına ulaşır; kanda serbest dolaşan ligandları tutar. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?TGF-β ailesi ligandlarına (GDF11, aktivin B) bağlanan bir tuzak molekülüdür; ligandlar aktivin reseptörüne ulaşamaz.
Ne olur?SMAD2/3 sinyali azalır → geç evre eritroid olgunlaşma serbest kalır; etkisiz eritropoez düzelir → hemoglobin artar, transfüzyon ihtiyacı azalır.

Klinik

EndikasyonTransfüzyon bağımlı beta talasemi anemisi; halka sideroblastlı MDS'de eritropoetine yetersiz yanıt sonrası transfüzyon bağımlı anemi.
Yan etkilerHipertansiyon, tromboembolik olaylar, kemik ağrısı, artralji, halsizlik, baş dönmesi, baş ağrısı, ishal, enfeksiyon, hiperürisemi; talasemide ekstramedüller hematopoez kitleleri (nadir).
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; gebelik.
EtkileşimlerBelirgin etkileşme bildirilmemiştir; eritropoez uyarıcı ajanlarla birlikte kullanımda hemoglobin yanıtı izlenir.
DikkatHer dozdan önce hemoglobin ve kan basıncı bakılır; hemoglobin 11,5 g/dL'yi aşarsa doz ertelenir. Tromboz riskli hastada profilaksi düşünülür. Etkili kontrasepsiyon gerekir.

Erişkin dozu

Subkutan; talasemide 1 mg/kg 3 haftada bir (en çok 1,25 mg/kg); MDS'de 1 mg/kg 3 haftada bir, yanıt yoksa 1,33 ve en çok 1,75 mg/kg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, kan basıncını izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa yakın izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; hemoglobin ve kan basıncı izlemiyle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok (büyük protein; uzaklaşması beklenmez). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipertansiyon böbrek hastalığını kötüleştirebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; sınırlı veri, dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipertansiyon ve tromboz riski yaşlıda daha önemlidir: her dozdan önce kan basıncı ve hemoglobin kontrol edilir; halsizlik ve düşme izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (hayvanda embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 3 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 3 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Reblozylluspatersept25 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 75 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AA01

L-karnitin (levokarnitin)

Besin takviyesi ve metabolik ilaç (yağ asidi taşıyıcısı)

Uzun zincirli yağ asitlerini mitokondriye taşıyan doğal bileşik; diyalizle kaybedildiği için diyaliz hastasında eksilen karnitini yerine koyar. Rutin yararı tartışmalıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriEnerji metabolizması › Kas ve kalp hücresi › Mitokondri iç zarı › Yağ asidi–karnitin mekiği (CPT)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karnitinebağlanırmitokondriyetaşır (CPTsistemi)+enerji üretirUzun zincirli yağ asidisitoplazmada asil-KoA'ya çevrilirKas hücresi · sitoplazmaKarnitin (asil-karnitin)yağ asidini mitokondri zarından geçirenmekikMitokondri iç zarı · CPTMitokondri β-oksidasyonuyağ asidi parçalanır, asetil-KoA çıkarMitokondri matriksiATP üretimikas ve kalp enerjisiMitokondri · solunum zinciriL-karnitin:eksilentaşıyıcıyıyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Taşıyıcı yeterli olunca yağ asitleri mitokondriye girer →β-oksidasyon ve ATP üretimi düzelir; diyalizle kaybedilen karnitinin yerine konur(kas krampı, halsizlik ve ESA yanıtında yararı tartışmalıdır).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Ağızdan ya da diyaliz sonrası damardan verilir; kandan kas ve kalp hücresine girer, sitoplazmadan mitokondri zarına yağ asidi taşır.
Neye etki eder?Hedef bir enzim değil, taşıyıcı molekülün kendisidir: uzun zincirli yağ asidine (asil-KoA) bağlanıp CPT sistemiyle mitokondri matriksine geçirir.
Ne olur?Yağ asitleri mitokondriye girer → β-oksidasyon ve ATP artar; hemodiyalizle kaybedilen karnitin yerine konur. Kas krampı ve halsizlikte yarar tartışmalıdır.

Klinik

EndikasyonDiyaliz hastasında karnitin eksikliği (sekonder); birincil karnitin eksikliği ve organik asidemiler.
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, balık kokusu (trimetilamin), kas güçsüzlüğü, hipertansiyon, nöbet eşiğinin düşmesi (nadir).
Kontrendikasyonİlaç içeriğine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerVarfarin etkisini artırabilir (INR izlenir); valproat karnitin düzeyini düşürür; pivalat içeren antibiyotikler karnitin kaybettirir.
DikkatRutin kullanımı önerilmez; kas krampı, intradiyalitik hipotansiyon ya da ESA direnci gibi seçilmiş hastada deneme tedavisi yapılır, yanıt yoksa kesilir. SUT'ta yalnız hemodiyaliz hastalarında (EK-4/D madde 3.18) tanımlıdır. D-karnitin kullanılmaz.

Erişkin dozu

Hemodiyaliz: her seansın sonunda yaklaşık 10–20 mg/kg (genellikle 1–2 g) yavaş IV, haftada 3 kez. Oral: 1–2 g/gün, bölünmüş dozlar. Yanıt yoksa 3–6 ayda kesilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Birikme riski; doz azaltılır, yan etkiler izlenir.
eGFR 15–29Birikme riski; doz azaltılır, yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı: birikir, doz azaltılır; TMA ve TMAO artışı kuramsal risktir.
HemodiyalizSeans sonunda IV verilir; diyalizle uzaklaşır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; klinik yanıta göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimde TMA ve TMAO artışı kuramsal risktir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AGenellikle ayar gerekmez.
Child-Pugh BGenellikle ayar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yüksek dozda bulantı, ishal ve balık kokusu; epilepsi öyküsünde nöbet eşiği düşebilir. Diyaliz dışı böbrek yetersizliğinde birikir, doz azaltılır; klinik yanıt ve yan etki izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; eksiklik varsa gerekirse kullanılabilir.
EmzirmeSüt içinde doğal bulunur; terapötik dozda veri sınırlı, genellikle uygun.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Almibalevokarnitin1 g/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Carnialevokarnitin1 g/5 ml enjektabl çözelti içeren ampul
Carnisellevokarnitin1 g/5 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Cramptinelevokarnitin1 g/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Lecartenlevokarnitin1 g/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Lekarnitinlevokarnitin1 g/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Metacartinlevokarnitin · l-karnitin1 g/10 ml oral çözelti içeren flakon; 1 g/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 2 g/10 ml oral çözelti içeren flakon; 100 mg/ml şurup
Nefro-carnitinlevocarnitine50 ml surup
Nefro-carnitin Iv İnfüzyon Solüsyon İçeren Ampull-carnitine
Tefectuslevokarnitin2 g/10 ml oral çözelti
T-karnitlevokarnitin1 g/10 ml oral çözelti içeren flakon; 1 g/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 2 g/10 ml oral çözelti içeren flakon

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02AA04

Magnezyum hidroksit

Antasit, ozmotik laksatif, magnezyum tuzu

Mide asidini nötrleyen ve kolonda su çeken tuz; antasit ve laksatif olarak kullanılır. KBH'de magnezyum atılamadığı için hipermagnezemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMide ve kalın bağırsak › Mide lümeni (asit) ve kolon lümeni › Lümen içi: kimyasal tepkime ve ozmoz › Mide HCl'si; ozmotik su çekimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pH'ı düşürürmukozayı tahrişederMide asidi (HCl)parietal hücre proton pompasıyla lümenesalgılanırMide lümeni · asitMide pH ↓ · pepsin aktifmukozayı tahriş ederMide lümeni · pH ve pepsinYanma · dispepsireflü ve mide hasarı belirtileriYemek borusu ve mide mukozasıMagnezyumhidroksit:lümende HCl'yinötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HCl nötralize olur → mide pH'ı yükselir, pepsin etkisi azalır →yanma ve dispepsi hafifler. Kolonda ozmotik laksatif etki yapar.Emilen Mg²⁺ böbrekle atılır; GFR düşükse hipermagnezemi (hipotansiyon, bradikardi, solunumdepresyonu) gelişebilir; KBH'de önerilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Mide lümeninde; ağızdan alınır, mide sıvısında çözünüp asitle tepkimeye girer. Emilmeyen kısım kolon lümenine geçer. Mukozadan emilmeden lümende etki eder.
Neye etki eder?HCl ile kimyasal tepkimeye girerek (Mg(OH)₂ + 2HCl → MgCl₂ + 2H₂O) asidi nötralize eder (bağlayıcı etki). Kolonda emilmeyen Mg²⁺ ozmotik laksatiftir.
Ne olur?Mide pH'ı yükselir, pepsin etkisi azalır → yanma ve dispepsi azalır. Kolonda su çekilir → yumuşak dışkı. Emilen Mg²⁺ böbrekle atılır; KBH'de hipermagnezemi.

Klinik

EndikasyonAntasit (dispepsi, reflü), ozmotik laksatif (kabızlık), magnezyum eksikliğinde takviye; araştırmada KBH'de damar kalsifikasyonuna karşı denenmiştir.
Yan etkilerİshal, karın krampı, hipermagnezemi (böbrek yetmezliğinde), hipotansiyon, bulantı.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (eGFR < 30; kronik kullanım), bağırsak tıkanıklığı, akut karın.
EtkileşimlerTetrasiklinler, kinolonlar, levotiroksin, demir ve bifosfonatların emilimini azaltır (2–4 saat arayla); kalsiyum kanal blokerleriyle hipotansiyon; nöromusküler blokerlerle etki uzar.
DikkatSerum magnezyumu > 4–5 mg/dL'de derin tendon refleksi kaybı, hipotansiyon; > 10'da solunum depresyonu ve arrest. Semptomatik hipermagnezemide kalsiyum glukonat IV, ardından diyaliz.

Erişkin dozu

Antasit: 400–1200 mg günde 1–4 kez; laksatif 2,4–4,8 g/gün. MAGiCAL-CKD'de eGFR 15–45'te 15 mmol (≈ 875 mg) günde iki kez, 12 ay; koroner kalsifikasyon progresyonu plasebodan farklı değildi.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; kronik kullanımda serum Mg izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle, kısa süreli; serum magnezyum izlenir.
eGFR 15–29Kronik kullanımdan kaçınılır (hipermagnezemi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (hipermagnezemi).
HemodiyalizMagnezyum içeren antasit ve laksatiften kaçınılır.
Periton diyaliziKaçınılır; magnezyum birikimi riski, veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (diyalizat Mg düzeyine bağlı); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan değil; eGFR azsa hipermagnezemi (hipotansiyon, bradikardi, solunum depresyonu).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azsa hipermagnezemi (halsizlik, hipotansiyon, bradikardi, bilinç bulanıklığı), ishal ve dehidratasyon riski. Kronik kullanımdan kaçın; eGFR < 30'da kullanma. Kinolon, tetrasiklin, levotiroksin ve bifosfonat emilimini azaltır (2–4 saat ara).

  • TIME-to-STOP C9 eGFR < 30'da magnezyum preparatı verilmez (hipermagnezemi).

Gebelik ve emzirme

GebelikAntasit olarak kısa süreli kullanılabilir; uzun süreli yüksek dozdan kaçınılır (maternal hipermagnezemi, ishal).
EmzirmeGenellikle uyumludur; yüksek dozda bebekte yumuşak dışkı olabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Magnesie Calcineemagnezyum hidroksit400 mg süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 400 mg süspansiyon hazirlamak için kurutoz
Magnesie Calcinee Lafarmagnesyum hidroksit100 g toz
Magnesie Calcinee Nanelimagnesyum hidroksit100 g toz
Magnesie Calcinee Sabamagnesyum hidroksit400 mg süspansiyon hazirlamak için toz

Kombinasyon ürünleri (5): Acidpass, Alukain Süspansiyon, Famodin Plus, Simalgel, Trigast

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A12CC10

Magnezyum oksit

Magnezyum tuzu: antasit, ozmotik laksatif, magnezyum takviyesi

Midede asidi nötralize eden, bağırsakta ozmotik su çeken ve magnezyum eksikliğini gideren tuz. Tuzağı: eGFR < 30'da magnezyum birikir (hipermagnezemi).

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide ve bağırsak lümeni › Lümen içinde asit nötralizasyonu ve ozmotik etki › Mide HCl'i ve bağırsak içi su dengesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)midedenbağırsağa geçersuyu emer,dışkıyıkoyulaştırırMide asidi (HCl)parietal hücreler salgılar, pH 1–2;reflüde özofagusu yakarMide lümeniBağırsak lümenisu ve tuzun emildiği ince ve kalınbağırsakİnce-kalın bağırsak lümeniDışkı kıvamısu içeriği belirler; kuruyunca kabızlıkKalın bağırsak lümeniMagnezyum oksit:asidi bağlar,lümende su tutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asit nötralize olur; bağırsakta su tutulur → dışkı yumuşar. Böbrekyetmezliğinde emilen Mg²⁺ birikir.Bağırsaktan emilen magnezyum yalnızca böbrekle atılır; GFR düşükse serum düzeyi hızlayükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeni
Nerede?Mide ve bağırsak lümeninde. Emilen küçük kısım dolaşıma geçip böbrekle atılır; asıl etki lümende, emilmeyen magnezyumla olur.
Neye etki eder?Mide asidini nötralize eder (MgO + 2 HCl → MgCl₂ + H₂O). Emilmeyen Mg²⁺ bağırsak lümeninde ozmotik olarak su tutar.
Ne olur?Mide pH'ı yükselir → yanma ve dispepsi azalır; bağırsak içi su artar → dışkı yumuşar, peristaltizm hızlanır (kabızlıkta yarar, fazlada ishal).

Klinik

EndikasyonHipomagnezemi ve magnezyum takviyesi; hiperasidite ve dispepsi; kabızlık (ozmotik laksatif).
Yan etkilerİshal, karın krampı, bulantı; böbrek yetmezliğinde hipermagnezemi (hipotansiyon, derin tendon refleksi kaybı, bradikardi, solunum depresyonu, kardiyak arrest).
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (eGFR < 30), bilinen hipermagnezemi, bağırsak tıkanıklığı, tanısı konmamış akut karın ağrısı, miyasteni gravis (dikkat).
EtkileşimlerKinolonlar, tetrasiklinler, bifosfonatlar, levotiroksin, demir ve azol antifungallerin emilimini azaltır: 2–4 saat ara bırakılır. Kalsiyum kanal blokerleri ve nöromüsküler blokerlerle kas gevşemesi artabilir.
DikkatBöbrek yetmezliğinde kronik kullanımdan kaçınılır; tekrarlayan dozda serum magnezyum izlenir. Fosfat bağlayıcı olarak kullanılması önerilmez.

Erişkin dozu

Magnezyum eksikliği: elemental magnezyum olarak yaklaşık 240–480 mg/gün (magnezyum oksit 400–800 mg), bölünmüş dozda. Antasit ya da laksatif: 400–800 mg/gün. Bol su ile.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; elemental Mg 240–480 mg/gün.
eGFR 30–59Dikkatle ve kısa süreli; serum magnezyum izlenir.
eGFR 15–29Kullanılmaz (hipermagnezemi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; HD ile magnezyum uzaklaştırılır ama ek yükleme önerilmez.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (magnezyum diyalizatla uzaklaşır); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; böbrek yetmezliğinde birikim ve hipermagnezemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; ishal ensefalopatiyi ya da volüm kaybını kötüleştirebilir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; volüm ve elektrolit kaybına dikkat.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi (eGFR) bakılmadan kronik kullanılmaz; hipermagnezemi, hipotansiyon ve bradikardi riski vardır. İshal, dehidratasyon ve elektrolit kaybı izlenir. Diğer ilaçlarla 2–4 saat ara bırakılır.

  • TIME-to-STOP C9 eGFR < 30'da magnezyum preparatları hipermagnezemi yapar; yaşlıda böbrek işlevi bakılmadan verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilen dozlarda gebelikte kullanılabilir (magnezyum ihtiyacı artar). Yüksek doz laksatif kullanımdan kaçınılır; böbrek yetmezliğinde dikkat.
EmzirmeSüte geçen magnezyum miktarı çok azdır; önerilen dozlarda uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · 9 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Biolectra Magnesium Forte Efervesan Tabletmagnesium oxide
Efermagmagnezyum oksit365 mg efervesan tablet
Enornomagnezyum oksit365 mg efervesan tablet
Magneralmagnezyum oksit365 mg film kapli tablet
Magnezi Kalsinemagnesium oksit100 g toz
Magnormmagnezyum oksit365 mg efervesan tablet; 365 mg tablet
Magositmagnezyum oksit365 mg tablet
Mgneysinmagnezyum oksit365 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (9): Kalsimag-d3, Magneduo, Magnimax, Magonat, Magozinde, Magvel, Magvital, Trioste-d3, Vi-mineral

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 9 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A12CC02

Magnezyum sülfat

Antikonvülzan (eklampsi profilaksisi ve tedavisi)

Preeklampsi-eklampsideki nöbetleri önleyen ve tedavi eden IV ilaç; tamamen böbrekle atıldığı için böbrek yetersizliğinde doz azaltılır ve düzey izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin nöronu ve damarı › Hücre zarı (NMDA / Ca²⁺ kanalı) › NMDA reseptörü ve Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkalsiyum içerigirernöbeti tetiklerGlutamatbeyindeki uyarıcı nörotransmitterBeyin · sinapsNMDA reseptörü · Ca²⁺ kanalınöronu kalsiyuma açan kapılarNöron zarı · NMDA / Ca²⁺Nöronun aşırı uyarılmasıpreeklampside serebral ödem vevazospazmla nöbet eşiği düşerNöron içiEklamptik nöbetanne ve fetüs için yaşamı tehdit ederBeyin · nöron ağıMagnezyum: NMDAve Ca²⁺ kanalınıtıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsiyum girişi ve nöron uyarılması azalır, serebral vazospazmçözülür → eklampsi riski yarıdan fazla düşer (Magpie).Ayrıca serebral damarları genişletir; nöromusküler kavşakta iletiyi azaltır (refleks kaybıtoksisite belirtisidir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damardan ya da kas içinden verilir, kanla beyne geçer. Nöron zarındaki kanalları tıkar. Değişmeden böbrekle atılır, KBH'de birikir.
Neye etki eder?NMDA reseptör kanalına ve voltaj kapılı Ca²⁺ kanallarına girip Ca²⁺ ile yarışır (tıkar). Eklampside kesin etki mekanizması tam bilinmiyor.
Ne olur?Nöronda Ca²⁺ girişi ve aşırı uyarılma azalır, serebral damarlar gevşer → eklampsi riski yarıdan fazla düşer (Magpie). Toksisite: refleks kaybı, solunum depresyonu.

Klinik

EndikasyonAğır özellikli preeklampside nöbet önlenmesi; eklampsi tedavisi ve tekrarının önlenmesi; 32. haftadan önce beklenen doğumda fetal nöroproteksiyon; hipomagnezemi; torsades de pointes.
Yan etkilerSıcak basması, terleme, bulantı, hipotansiyon, hipokalsemi; toksisitede sırasıyla patella refleksi kaybı, solunum depresyonu, kalp iletim bozukluğu ve arrest; yenidoğanda hipotoni.
KontrendikasyonMiyastenia gravis, kalp bloğu ya da miyokart hasarı; ileri böbrek yetersizliğinde yalnız düzey izlemiyle.
EtkileşimlerNifedipin ve diğer kalsiyum kanal blokerleri (hipotansiyon, nöromusküler blokaj); nöromusküler blokerlerin etkisini uzatır; aminoglikozitlerle kas güçsüzlüğü artar.
DikkatGebelik: eklampsi önlemede kısa süreli kullanım güvenlidir; 5–7 günden uzun kullanımda fetal hipokalsemi ve kemik demineralizasyonu bildirilmiştir. Emzirme: uyumlu. Saatlik patella refleksi, solunum sayısı (> 12/dk) ve idrar çıkışı (> 25–30 mL/saat) izlenir; toksisitede infüzyon durdurulur, panzehir kalsiyum glukonat 1 g IV.

Erişkin dozu

Yükleme: 4–6 g IV, 15–20 dakikada. İdame: 1–2 g/saat IV infüzyon, doğumdan (ya da son nöbetten) sonra 24 saat sürdürülür. Nöbet tekrarlarsa 2 g IV ek doz. Terapötik serum düzeyi yaklaşık 4,8–8,4 mg/dL.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; düzey ve refleks izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle; idrar çıkışı ve düzey izlenir.
eGFR 15–29İdame yarıya indirilir; düzey izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yalnızca yükleme; idame serum düzeyine göre.
HemodiyalizYalnızca yükleme dozu; düzey izlenir.
Periton diyaliziYalnızca yükleme dozu; düzey izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; böbrek yetersizliğinde birikerek hipermagnezemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi düşük olduğundan hipermagnezemi riski artar: düşük dozla başla; patella refleksi, solunum hızı ve idrar çıkışı izlenir. Antidot kalsiyum glukonattır.

  • TIME-to-STOP C9 eGFR < 30'da magnezyum preparatları birikir (hipermagnezemi).

Gebelik ve emzirme

GebelikEklampsi ve ağır preeklampside nöbet profilaksisi ve tedavisi için standarttır; yükleme sonrası idame ve düzey izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Magnezyum Sulfatmagnesium sulfate% 15 100 ampul; %15 10 ampul
Magnezyum Sulfat Galenmagnesium sulfate · magnezyum sülfat1500 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti
Magnezyum Sülfatmagnezyum sülfat% 15 onfarma ampul
Magnezyum Sülfat Farmalasmagnezyum sülfat heptahidrat%15 enjeksiyonluk çözelti
Multiflex Magnezyum Sülfatmagnezyum sülfat heptahidrat4 g/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 40 g/1000 ml IV infüzyonluk çözelti
Pre-eklamol Magnezyum Sülfatmagnezyum sülfat heptahidrat4 g/100 ml IV infüzyon için çözelti; 40 g/1000 ml IV infüzyon için çözelti
Turktipsan Magnezyum Sülfatmagnezyum sülfat heptahidrat4 g/100 ml IV infüzyon için çözelti; 40 g/1000 ml IV infüzyon için çözelti; 1500 mg / 10 ml enjeksiyonluk çözelti

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A06AD15

Makrogol

Ozmotik laksatif (polietilen glikol)

Emilmeyen polietilen glikol; suyu bağlayıp dışkıyı yumuşatan ozmotik laksatif, elektrolit içermediği için böbrek hastasında da güvenlidir. Tuzak: yeterli suda çözülerek içilir; tıkanıklıkta kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon lümeni › Lümen içeriği (dışkı suyu) › Su bağlama (ozmotik etki)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)suyu emerhareketihızlandırır+Kolon lümeniepitel dışkı suyunun çoğunu emerKolon lümeniDışkı içeriğisu azalırsa sert ve geçişi zor olurLümen · dışkıKolon geçişihacim arttıkça peristaltizm artarKolon duvarı · düz kasMakrogol: suyubağlar, dışkıyıyumuşatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Su dışkıda tutulur → hacim artar, dışkı yumuşar ve kolay geçer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Kalın bağırsak lümeninde. Ağızdan alınır, emilmez ve fermente olmaz; değişmeden dışkıyla atılır.
Neye etki eder?Hidrojen bağlarıyla suyu bağlayan büyük, etkisiz bir molekül; bir reseptörü ya da enzimi hedeflemez.
Ne olur?Dışkıda su tutulur, hacim ve yumuşaklık artar → geçiş hızlanır, kabızlık ve dışkı sıkışması düzelir.

Klinik

EndikasyonKronik kabızlık ve dışkı sıkışması (fekalom), opioid kabızlığı; yüksek hacimli formları kolonoskopi hazırlığında.
Yan etkilerŞişkinlik, karın ağrısı, bulantı, ishal; aşırı dozda sıvı-elektrolit kaybı; nadir alerjik reaksiyon.
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı ya da perforasyon, ileus, toksik megakolon, ağır inflamatuvar barsak hastalığı, aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; diğer ilaçlar bağırsaktan hızlı geçerse emilimi azalabilir (1 saat ara).
DikkatPoşet 125 mL su içinde tam çözülerek içilir. Elektrolitsiz formül kronik kullanım için tercih edilir; fosfat ya da magnezyumlu laksatiflerden daha güvenlidir.

Erişkin dozu

10–20 g/gün (makrogol 4000: 1–2 poşet), sabah tek doz; fekalomda 3350 formüllerle yüksek doz kısa süreli.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; elektrolitsiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok; fosfat ya da magnezyum içermediği için KBH'de güvenlidir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; elektrolitsiz yapısı nedeniyle uzun süreli kullanım için güvenlidir. Yeterli sıvı alımı ve dışkı sıkışmasında kısa süreli yüksek doz gerekebilir.

  • TIME-to-START C1sınıf üyesi olarak Yaşam tarzına yanıt vermeyen kabızlıkta lif ya da polietilen glikol (makrogol) başlanmalıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmilmez; gebelikte kullanılabilir.
EmzirmeEmilmez; emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Casenlaxmakrogol 40004 g oral çözelti hazirlamak için toz içeren saşe; 10 g oral çözelti hazirlamak için toz içeren saşe
Konsoftmakrogol 400010 g oral çözelti hazırlamak için toz

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Makrolidler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · makrolid antibiyotik (50S ribozom inhibitörü)

50S ribozomu bağlayıp protein sentezini durduran antibiyotikler. Nakil tuzağı: klaritromisin ve eritromisin güçlü CYP3A4 inhibitörüdür; kalsinörin düzeyi, kolşisin ve statin toksisitesi artar; QT uzar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · ribozom › 50S alt birimi · peptit çıkış tüneli

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zinciri uzatırtünelden geçerproteintamamlanırmRNA ve ribozom50S ve 30S alt birimler mRNA üzerindebirleşirBakteri ribozomuPeptit zincirinin uzamasıtRNA amino asit ekler, zincir 50Stüneline girerBakteri ribozomu · 50SPeptit çıkış tüneliyeni zincir tünelden ribozomun dışınaçıkarBakteri 50S · çıkış tüneliİşlevsel proteinbakterinin enzim ve yapı proteinleritamamlanırBakteri sitoplazmasıMakrolid:50S'nin çıkıştünelini tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tünel tıkanır → peptit uzayamaz, protein sentezi durur; bakteribüyüyemez.Klaritromisin ve eritromisin insanda CYP3A4 ve P-gp'yi inhibe eder: nakil ve kolşisinetkileşimi.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. Yağda çözünen ilaç zardan geçer; doku ve fagositlere iyi dağılır, hücre içi bakterilere de ulaşır.
Neye etki eder?Ribozomun 50S alt birimindeki 23S rRNA'ya, peptit çıkış tüneli yanında bağlanır; uzayan peptit zincirinin tünelden geçmesini engeller.
Ne olur?Peptit zinciri uzayamaz, ribozomdan erken ayrılır → bakteri protein yapamaz, büyüme durur (çoğunlukla bakteriyostatik). Yan etki: insan CYP3A4'ünün baskılanması.

Klinik

EndikasyonAtipik ve toplum kökenli pnömoni (Mycoplasma, Legionella, Chlamydia), boğmaca, klamidya, MAC profilaksisi ve tedavisi (azitromisin), H. pylori eradikasyonu (klaritromisin), penisilin alerjisinde streptokok enfeksiyonları; eritromisin ayrıca mide boşalmasını hızlandırmak için.
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, ishal; QT uzaması ve torsades; kolestatik hepatit (özellikle eritromisin estolat); geri dönüşlü işitme kaybı (yüksek doz, böbrek-karaciğer yetmezliği); C. difficile kolit; CYP3A4 etkileşimleri (klaritromisin, eritromisin).
KontrendikasyonMakrolide aşırı duyarlılık; QT uzaması ve torsades öyküsü; klaritromisin-eritromisinle kolşisin (özellikle böbrek-karaciğer yetmezliğinde), simvastatin, lovastatin, ergot, pimozid birlikte verilmez; estolat ile hepatit öyküsü.
EtkileşimlerKlaritromisin ve eritromisin güçlü, azitromisin zayıf CYP3A4 inhibitörüdür: takrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeyi birkaç kat artar (nefrotoksisite); kolşisin (ölümcül toksisite), statin (rabdomiyoliz), kalsiyum kanal blokerleri (hipotansiyon, AKI), finerenon, DOAK ve varfarin etkilenir. QT uzatan ilaçlarla aritmi.
DikkatNakil hastasında kalsinörin inhibitörü kullanılırken klaritromisin ve eritromisinden kaçınılır, azitromisin tercih edilir; zorunluysa kalsinörin dozu önceden azaltılır, düzey yakın izlenir. Kolşisin ve statinle birlikte verilmez. QT riski olanlarda EKG ve elektrolit (K⁺, Mg²⁺) bakılır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Azitromisin: 500 mg günde bir 3 gün ya da ilk gün 500 mg, sonra 250 mg × 4 gün. Klaritromisin: 250–500 mg günde iki kez. Eritromisin: oral 250–500 mg günde 4 kez; IV 15–20 mg/kg/gün, 4 doza bölünmüş.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; klaritromisin CrCl < 30'a dek ayarsız.
eGFR 15–29Klaritromisin CrCl < 30'da doz yarıya iner; azitromisin ve eritromisin ayarsız.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Klaritromisin yarı doz; eritromisin en çok 2 g/gün; azitromisin dikkatle.
HemodiyalizKlaritromisin yarı doz, seans sonrası; azitromisin ve eritromisin ayarsız.
Periton diyaliziAzitromisin ve eritromisin ayarsız; klaritromisin yarı doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit nadir; asıl risk etkileşimle kalsinörin inhibitörü nefrotoksisitesinin artması.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; azitromisin ve klaritromisinde dikkat; estolat kullanılmaz.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kaçınılır ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda QT uzaması ve torsades riski (özellikle eritromisin, klaritromisin), işitme kaybı ve ishal artar. Klaritromisin ve eritromisin güçlü CYP3A4 inhibitörüdür: statin, kolşisin, kalsinörin inhibitörü, varfarin, DOAK ile etkileşir. Azitromisin etkileşim açısından daha güvenlidir.

AGS Beers 2023 klaritromisin ve eritromisin ilaç etkileşimi (CYP3A4) nedeniyle kaçınılmalı ya da dozu azaltılmalı; QT uzaması riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikAzitromisin gerekirse kullanılabilir; eritromisin bazı durumlarda; klaritromisin 1. trimesterde kaçınılır; estolat kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; azitromisin ve eritromisin kısa kullanımda uygundur; bebekte ishal ve pilor stenozu izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Azitromisin · Klaritromisin · Eritromisin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Roksitromisin, Spiramisin, Josamisin

↑ DizinATC B05BC01

Mannitol

Ozmotik diüretik

Süzülüp geri emilmeyen ozmotik diüretik; kafa içi basınç yüksekliğinde kullanılır. Rabdomiyolizde rutin yararı yoktur; yüksek dozda ozmotik nefroz yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Proksimal tübül ve Henle inen kolu › Tübül lümeni (idrar tarafı) › Ozmotik basınç (molekül hedefi yok)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tübüle akargeri emilir;kalan sıvıdistale geçersuyu geri emerGlomerül filtratısu ve tuz tübüle süzülürTübül lümeni · süzüntüProksimal tübül · Henle inen kolsuyun çoğu ozmotik olarak geri emilirProksimal tübül lümeniToplayıcı kanalkalan su ADH etkisiyle geri emilirToplayıcı kanal lümeniAz ve yoğun idrarvücut suyu korunurİdrarMannitol:lümende suyututar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Su geri emilemez → bol idrar (ozmotik diürez); plazma ozmolalitesiartar, beyinden su çekilir. Anüride damarda kalır: hipervolemi, hiponatremi veozmolal açık.Yüksek dozda tübül hücresinde vakuolleşme (ozmotik nefroz) ve AKI.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeni
Nerede?Damardan verilir, glomerülde serbestçe süzülür; hücre içine girmez, tübül lümeninde kalır. Kan tarafında beyin dahil dokulara ozmotik etki yapar.
Neye etki eder?Reseptör ya da enzim hedefi yoktur. Geri emilmeyen ozmotik etkin maddedir: lümende suyu tutar, plazmada ise hücre içinden su çeker.
Ne olur?Su geri emilemez → bol idrar (ozmotik diürez); beyinden su çekilir, kafa içi basınç düşer. Anüride damarda kalır: hipervolemi, hiponatremi.

Klinik

EndikasyonKafa içi basınç artışı, akut glokomda göz içi basıncını düşürme. Rabdomiyoliz ve AKI önlenmesinde rutin önerilmez.
Yan etkilerVolüm yükü ve akciğer ödemi (özellikle oligüride), hiponatremi (sıvı kayması) ya da su kaybıyla hipernatremi, hiperkalemi, ozmotik nefroz ve AKI (özellikle > 200–300 g/gün), ekstravazasyonda doku hasarı.
KontrendikasyonTest dozuna yanıtsız anüri, ağır hipervolemi ve akciğer ödemi, ağır dehidratasyon, aktif kafa içi kanama (kraniyotomi dışında).
EtkileşimlerDiğer nefrotoksinlerle (aminoglikozid, siklosporin) AKI riski artar; lityum atılımını artırır.
DikkatRabdomiyolizde rutin verilmez (yarar kanıtlanmamış). Ozmolal açığın artması birikim ve toksisite göstergesidir; tek bir evrensel kesme eşiği kanıtlanmamıştır (sık kullanılan sınır yaklaşık 20 mOsm/kg). Yineleme kararı kurumun nörokritik protokolü, ozmolal açık, serum Na⁺ ve ozmolalite, böbrek işlevi ve klinik yanıt birlikte değerlendirilerek verilir.

Erişkin dozu

Kafa içi basınç: 0,25–1 g/kg IV 15–30 dakikada, gerektiğinde 6–8 saatte bir; serum ozmolalitesi ve ozmolal açık izlenir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; ozmolal açık izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle; birikim riski, serum ozmolalitesi izlenir.
eGFR 15–29Kaçınılır; zorunluysa test dozuyla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; oligoanüride kontrendike.
HemodiyalizOligoanürik hastada kontrendike; birikimde diyalizle uzaklaştırılır.
Periton diyaliziKontrendike; birikim riski.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOzmotik nefrozis, afferent vazokonstriksiyon ve AKI; yüksek doz, birikim ve önceden böbrek bozukluğunda risk artar. Ozmolal açık birikimi gösterir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; dikkatle.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; dikkatle (volüm ve elektrolit).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yalnızca gerekli olduğunda ve düşük dozla; hacim kaybı, hiponatremi/hipernatremi, ozmolal açık ve AKI izlenir. Test dozu yapılır. Kalp yetersizliğinde pulmoner ödem riski.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli veri yok; ancak ciddi endikasyonda yarar-risk ile kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kısa süreli kullanımda emzirme genellikle sorun değil.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Biofleksmannitol%20 mannitol enjeksiyonluk çözelti
Lafleksmannitol% 20 mannitol çözeltisi; % 20 mannitol çözeltisi 250 ml setli
Mannitolmannitol%20 250 ml sol setli sise; %20 250 ml sol setsiz sise; %20 500 ml sol setsiz sise
Neofleksmannitol%5 mannitol irigasyon cozeltisi 3000 ml setli; %5 mannitol irigasyon cozeltisi 3000 ml setsiz; %20 mannitol sudaki cozeltisi 100 ml (setli); %20 mannitol sudaki cozeltisi 100 ml (setsiz); %20 mannitol sudaki cozeltisi 1000 ml (setli); %20 mannitol sudaki cozeltisi 1000 ml (setsiz) …
Pfmannitol%20 mannitol sudaki IV infüzon için çözelti
Polifleksmannitol%5 mannitol ürolojıkırrıgasyon çözeltısı; %20 mannitol sudaki IV infüzyon için çözelti
Resectisol Ürolojik İrigasyon İçinmannitol%5 mannitol çözeltisi
Rezoselmannitol%5 mannitol urolojik irrigasyon solusyonu
% 10 Mannitol Solüsyonumannitol
% 20 Mannitol Sudaki Çözeltisimannitol
%20 Mannitol Çözeltısı Bfsmannitol
%20 Mannitol Çözeltisi (cam)mannitol
%20 Mannitol Osel Iv İnfüzyonluk Çözeltimannitol
%5 Mannitol Cozeltisi Setsizmannitol

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AX10

Maribavir

Antiviral (UL97 protein kinaz inhibitörü; CMV)

Transplant sonrası ganciklovir, valganciklovir, foskarnet ya da sidofovire dirençli ya da yanıtsız CMV enfeksiyonunda kullanılan oral antiviral. Takrolimus, siklosporin ve diğer ilaçların düzeyini artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriCMV ile enfekte hücre › Hücre çekirdeği ve sitoplazma › Viral DNA sentezi ve kapsid olgunlaşması › UL97 protein kinaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)fosforillervirionuolgunlaştırırenfekte ederCMV DNA sentezienfekte hücrenin çekirdeğinde başlarEnfekte hücre çekirdeğiUL97 protein kinazviral ve konak proteinlerini fosforillerÇekirdek · UL97 kinazKapsid olgunlaşmasıkapsid tamamlanır, virion çekirdektençıkarÇekirdek → sitoplazmaYeni viriondiğer hücrelere yayılırKana ve dokuya yayılan virionMaribavir: UL97kinazı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: UL97 çalışamaz → DNA sentezi ve virion çıkışı bozulur → CMVçoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?CMV ile enfekte hücrenin içinde. Oral emilir; çekirdekte viral DNA sentezi sırasında çalışan viral UL97 kinaz enzimine ulaşır. Ganciklovirden farklı olarak ön ilaç değildir.
Neye etki eder?Viral UL97 protein kinazın ATP bağlanma bölgesini yarışmalı olarak tutar ve kinazı kapatır.
Ne olur?Viral DNA sentezi, kapsid olgunlaşması ve virionun çekirdekten çıkışı bozulur → CMV çoğalamaz (ganciklovir direnç mutasyonlarından etkilenmez).

Klinik

EndikasyonTransplantasyon sonrası ganciklovir, valganciklovir, sidofovir ya da foskarnete refrakter (dirençli ya da yanıtsız) CMV enfeksiyonu/hastalığı.
Yan etkilerTat bozukluğu (disgözi), bulantı, ishal, kusma, yorgunluk, immünosüpresan düzeylerinde artış, nadiren nötropeni; viral yük artışı (tedavi başarısızlığı).
KontrendikasyonMaribavire aşırı duyarlılık; ganciklovir ya da valganciklovirle birlikte (antagonizma).
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin, sirolimus, everolimus düzeyleri artar (izlem); digoksin düzeyi artar; CYP3A indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) maribavir düzeyini düşürür.
Dikkatİmmünosüpresan düzeyleri sık izlenir. Ganciklovirle antagonizma: UL97 aktivasyonu gerektiren ganciklovir ile birlikte verilmez. Viral yük haftalık izlenir.

Erişkin dozu

Oral 400 mg günde 2 kez, 8 hafta (yemekle ya da aç karnına). Güçlü CYP3A indükleyicileri (karbamazepin, fenitoin) ile 1200 mg günde 2 kez; sarı kantaron ve rifampisinle kullanılmaz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerilmez, dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; protein bağlanması yüksektir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yetersiz (protein bağlanması yaklaşık %98).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; takrolimus ve siklosporin düzeylerini artırarak dolaylı nefrotoksisiteyi artırabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlı transplant hastasında takrolimus, siklosporin, sirolimus düzeyleri sık izlenir. Tat bozukluğu ve bulantı beslenmeyi bozabilir. Digoksin düzeyini kontrol et.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi yok; hayvanda zarar gösterilmedi. Gebelikte kullanılmaz, yarar riskten büyükse düşünülür.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); emzirme döneminde kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Livtencitymaribavir200 mg film kaplı tablet; 200 mg film kaplı tablet (112 (56'lık 2 şişe) adet)

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02KX04

Masitentan

Endotelin reseptör antagonisti (ETA/ETB, dual, uzun etkili)

ETA ve ETB reseptörlerini kapatan, doku düzeyinde reseptöre uzun süre bağlı kalan oral endotelin antagonisti; pulmoner arter hipertansiyonunda kullanılır. Teratojenik; anemi yapar. Gebelik ve emzirmede kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer dolaşımı › Pulmoner arter · damar düz kası › Düz kas hücre zarı › ETA ve ETB endotelin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırCa²⁺'u yükseltirdamarı daraltırEndotelin-1endotelden salınır; PAH'ta aşırı yapılırPulmoner arter endoteliETA ve ETB reseptörüdamar düz kası zarında, G proteininebağlıDüz kas zarı · ETA/ETBHücre içi Ca²⁺ artışıdüz kas kasılır ve hücre çoğalırDamar düz kası içiVazokonstriksiyon · yapılanmapulmoner direnç ve sağ ventrikül yüküartarPulmoner arteriyolMasitentan: ETAve ETBreseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptörler kapanır, endotelin-1 uyarısı kesilir → vazokonstriksiyonazalır, pulmoner direnç düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter düz kası ve endotel. Oral ilaç kana geçer, kanla taşınır; hücre zarındaki endotelin reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki ETA ve ETB reseptörlerine bağlanıp endotelin-1'in bağlanmasını engeller; reseptöre yavaş ayrılan, doku içine iyi girmiş bir antagonisttir.
Ne olur?Endotelin-1 uyarısı kesilir → vazokonstriksiyon ve yeniden yapılanma azalır, pulmoner direnç düşer. Yan etki: anemi, ödem, teratojenite.

Klinik

EndikasyonPulmoner arter hipertansiyonu (WHO fonksiyonel sınıf II–III) ve klinik kötüleşmeyi geciktirmek için.
Yan etkilerAnemi, nazofarenjit ve farenjit, bronşit, baş ağrısı, influenza benzeri belirti, idrar yolu enfeksiyonu, hipotansiyon, periferik ödem; teratojenik.
KontrendikasyonGebelik; emzirme; ağır karaciğer yetmezliği ya da ALT/AST > 3 × normal; etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, ritonavir) düzeyi artırır; güçlü indükleyiciler (rifampisin) düşürür: birlikte kaçınılır; diğer endotelin antagonistleriyle birlikte verilmez.
DikkatBaşlangıçta ve sonrasında hemoglobin izlenir; aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.

Erişkin dozu

10 mg günde 1 kez, yemekle ya da yemeksiz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; protein bağlanması > %99.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; anemi ve ödem izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; izlem.
Child-Pugh BÇalışılmamış; önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Ayar gerekmez; anemi, hipotansiyon ve sıvı tutulumu izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitör ve indükleyicilerinden kaçınılır; çok ilaç kullanımında etkileşim kontrol edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: teratojenik. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.
EmzirmeKontrendike (emzirme).

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Brespamasitentan10 mg film kaplı tablet
Fulmorexmasitentan10 mg film kaplı tablet
Macitrinmasitentan10 mg film kapli tablet
Masilvamasitentan10 mg film kapli tablet
Masipahmasitentan10 mg film kaplı tablet
Masiteramasitentan10 mg film kapli tablet
Opsentanmasitentan10 mg film kapli tablet
Opsumitmasitentan10 mg film kapli tablet
Phealeramasitentan10 mg film kaplı tablet
Pulhipmasitentan10 mg film kaplı tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Opsynvi

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01EB24

Mavakamten

Kardiyak miyozin inhibitörü

Kalp miyozin ATPaz'ını kısmen kapatıp aşırı kasılmayı azaltan, obstrüktif hipertrofik kardiyomiyopati ilacı. EF düşmesi ve kalp yetersizliği önemli risktir; CYP2C19/3A4 etkileşimleri ve ekokardiyografik titrasyon şarttır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası hücresi (sarkomer) › Kalın filament · miyozin başı › Kardiyak miyozin ATPaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP yıkımınıbaşlatırkasılmayıartırırAktin–miyozin temasıCa²⁺ ile açılan aktin miyozin başınabağlanırSarkomer · ince-kalın filamentMiyozin ATPazATP'yi yıkar, çapraz köprü hareketiniyürütürKalın filament · miyozin başıAşırı kasılmahipertrofik kalpte aşırı çapraz köprü,LVOT daralması ve yüksek dolum basıncıSarkomer · kasılmaMavakamten:miyozin ATPaz'ıkısmen kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Miyozin ATPaz yavaşlar, çapraz köprü azalır → hiperkontraktilite veLVOT gradyanı düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası hücresinin içinde, sarkomerin kalın filamentinde. Oral emilir, hücre içine girer; iskelet kası miyoziniyle etkileşimi çok azdır.
Neye etki eder?Kardiyak β-miyozin ağır zincirine allosterik bağlanır ve ATPaz döngüsünü yavaşlatır; aktinle çapraz köprü sayısı azalır.
Ne olur?Aşırı kasılma ve gerilim azalır → LVOT gradyanı düşer, dolum basıncı ve semptomlar azalır; fazla etkide EF düşer.

Klinik

EndikasyonSemptomatik (NYHA II–III) obstrüktif hipertrofik kardiyomiyopatili erişkinde semptom ve LVOT gradyan kontrolü.
Yan etkilerSol ventrikül EF'sinde azalma ve kalp yetersizliği, baş dönmesi, dispne, senkop, atriyal fibrilasyon, palpitasyon, nadiren ağır sistolik disfonksiyon.
KontrendikasyonGebelik, orta-güçlü CYP2C19 inhibitörleri ya da güçlü CYP3A4 inhibitörleri, güçlü CYP2C19 ve CYP3A4 indükleyicileri ile birlikte kullanım, EF < %55 iken başlanma.
EtkileşimlerCYP2C19 ve CYP3A4 yolunu etkileyen ilaçlar (omeprazol, esomeprazol, flukonazol, klaritromisin, rifampisin) düzeyi değiştirir; negatif inotroplarla (beta bloker, verapamil, diltiazem, dizopiramid) EF düşebilir.
DikkatEF ve LVOT gradyanı başlangıçta, 4. ve 8. haftada ve sonra düzenli izlenir; EF < %50'de ara verilir. Enfeksiyon, AF, dehidratasyon EF'yi düşürebilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 2,5 ya da 5 mg günde 1 kez (CYP2C19 genotipi ve eş zamanlı ilaçlara göre); ekokardiyografiyle doz titre edilir; en çok 15 mg. EF < %50'de ara verilir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; EF ve gradyan izlenir.
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle, ekokardiyografik izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; önerilmez.
HemodiyalizÇalışılmamış; önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük başlangıç dozu (2,5 mg) ve yakın izlem.
Child-Pugh BDüşük başlangıç dozu (2,5 mg) ve yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez; düşük başlangıç (2,5–5 mg) ve ekokardiyografiyle titrasyon. EF düşmesi, dehidratasyon, enfeksiyon ve AF izlenir; CYP2C19/3A4 etkileşimlerine ve ek negatif inotroplara dikkat edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendike (teratojenik); tedavi sırasında ve bırakıldıktan sonra yaklaşık 6 ay etkin kontrasepsi gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Camzyosmavakamten2,5 mg sert kapsül; 5 mg sert kapsül; 10 mg sert kapsül; 15 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P02CA01

Mebendazol

Benzimidazol antihelmintik

Solucanın tübülinine bağlanıp glukoz alımını bozan benzimidazol; kıl kurdu, askaris, kancalı kurt ve kırbaç kurdunda kullanılır. Tuzak: bağırsakta kalır; doku paraziti için yetersizdir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak › Bağırsak solucanı › Solucan bağırsak hücresi (sitoplazma) › β-tübülin / mikrotübül

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerleşirtaşıma sağlarenerji verirTübülin alt birimlerisolucan hücresinde mikrotübül yapı taşıSolucan hücresi içiMikrotübülhücre içi taşıma ve glukoz alımıiskeletiSolucan bağırsak hücresiGlukoz alımısolucan enerjisini besinden sağlarSolucan hücre zarıSolucan canlılığıhareket ve bağırsağa tutunmaSolucanMebendazol:tübülinpolimerizasyonunuengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikrotübül kurulamaz, glukoz alımı durur → solucan enerjitükenmesiyle ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Mikroorganizma içi
Nerede?Solucanın bağırsak lümeninde yaşadığı yerde. İlaç emilmeden bağırsakta kalır ve solucanın bağırsak hücrelerine girer.
Neye etki eder?Solucan β-tübülinine bağlanır ve mikrotübül oluşumunu (polimerizasyonu) engeller; insan tübülinine afinitesi çok daha düşüktür.
Ne olur?Mikrotübül çöker, glukoz alımı ve glikojen depoları azalır → solucan enerjisiz kalır, hareketsizleşir ve dışkıyla atılır.

Klinik

EndikasyonEnterobiyaz (kıl kurdu), askariyaz, trikuriyaz, kancalı kurt enfeksiyonu, karışık bağırsak helmintiyazı.
Yan etkilerKarın ağrısı, ishal, bulantı; yüksek doz ve uzun süreli kullanımda lökopeni, nötropeni, karaciğer enzim yüksekliği; nadir döküntü ve anafilaksi.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; gebeliğin 1. trimesteri.
EtkileşimlerSimetidin düzeyini artırır; karbamazepin ve fenitoin mebendazol düzeyini düşürür; metronidazolle birlikte nadir Stevens-Johnson sendromu bildirilmiştir.
DikkatEmilimi düşüktür (< %10); yağlı yiyecekle artar. Yüksek doz uzun kürde kan sayımı ve karaciğer enzimleri izlenir.

Erişkin dozu

Enterobiyaz: 100 mg tek doz, 2 hafta sonra tekrar. Askaris, trikuris, kancalı kurt: 100 mg günde 2 kez 3 gün (ya da 500 mg tek doz). Çiğnenebilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (emilim düşük).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKısa kürde ayar gerekmez.
Child-Pugh BKısa kürde dikkatle; uzun kürden kaçınılır.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kısa kür. Uzun kürde (nadir) kan sayımı ve karaciğer enzimleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; sonraki trimesterlerde gerekirse kısa kür kullanılabilir.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa kürde uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vermazolmebendazole100 mg çiğneme tableti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A03AA04

Mebeverin

Kassal etkili antispazmodik

Bağırsak düz kasını doğrudan gevşeten antispazmodik; irritabl bağırsak sendromunda kramp ağrısı için kullanılır. Tuzak: sistemik antikolinerjik etkisi yok denecek kadar azdır; kanıt düzeyi sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Bağırsak düz kası › Düz kas hücre zarı › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ girişinisağlarkası kasarNa⁺ kanalıdüz kasta depolarizasyonu başlatırDüz kas hücre zarıCa²⁺ yükselmesihücre içi kalsiyum artarDüz kas hücre içiDüz kas kasılmasıspazm ve kramp ağrısıBağırsak düz kasıMebeverin: düzkasta Na⁺ veCa²⁺ akışınıazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kasılma azalır → bağırsak spazmı ve kramp ağrısı hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bağırsak duvarındaki düz kas hücresinin zarında. İlaç ağızdan alınır, bağırsak düz kasına doğrudan etki eder; sistemik antikolinerjik etkisi yoktur.
Neye etki eder?Kesin mekanizma tam bilinmiyor: düz kas zarında Na⁺ kanalını ve hücre içi Ca²⁺ depolarının yeniden dolmasını azalttığı düşünülür.
Ne olur?Hücre içi Ca²⁺ yükselmesi azalır, düz kas kasılması zayıflar → spazm ve kramp ağrısı azalır; motiliteyi tümden durdurmaz.

Klinik

Endikasyonİrritabl bağırsak sendromu ve organik hastalığa bağlı gastrointestinal spazm ve kramp ağrısı.
Yan etkilerNadir: döküntü, ürtiker, anjiyoödem, baş dönmesi, dispepsi; belirgin antikolinerjik yan etki beklenmez.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; paralitik ileus.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir.
DikkatYemekten 20 dakika önce alınır. Alarm bulguları (kilo kaybı, rektal kanama, anemi) varken yalnızca antispazmodikle sürdürülmez.

Erişkin dozu

135 mg günde 3 kez, yemekten 20 dakika önce; uzun salımlı kapsül 200 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar verisi yok.
Child-Pugh BDikkatle; veri yetersiz.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; antikolinerjik yükü ihmal edilebilir düzeydedir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kaçınılır, özellikle ilk trimesterde.
EmzirmeVeri yetersiz; süte geçişi bilinmiyor, emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Duskonalmebeverin hidroklorür mikropellet200 mg retard kapsül
Duspatalinmebeverine · mebeverin100 mg kapli tablet; 200 mg değiştirilmiş salimli sert kapsül
Duspatalin Likitmebeverin10 mg/ml
Mebefitmebeverine200 mg değiştirilmiş salimli kapsül

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G03AC06 · G03DA02

Medroksiprogesteron

Sentetik progestin

Sentetik progestin; östrojenli HRT'de endometrial koruma, anormal uterin kanama, depo kontrasepsiyon ve onkolojide (yüksek doz) kullanılır. Depoda kemik kaybı, yüksek dozda VTE ve kilo artışı tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme sistemi › Endometrium ve hipofiz › Hedef hücre çekirdeği › Progesteron reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ovülasyonubaşlatırreseptörebağlanır+gen okunmasınıdeğiştirirHipofiz LH dalgasıöstrojen geri bildirimiyle gelen LHovülasyonu başlatırHipofiz gonadotrop hücresiOvülasyon ve korpus luteumfolikül yırtılır, doğal progesteronsalgılanırOver · folikülProgesteron reseptörüendometrium hücresinde çekirdekreseptörüEndometrium · çekirdekSekretuvar endometriumçoğalma durur, doku salgı fazına geçerEndometrium dokusuMedroksiprogesteron:progesteronreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır, LH dalgası baskılanır → ovülasyon durur,endometrium salgı fazında kalır; kanama düzelir.Yüksek dozda glukokortikoid benzeri etki (adrenal baskılanma) görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıÇekirdek
Nerede?Hipofizde ve endometriumda (üreme organları). Yağda çözünen ilaç kandan hücre zarını geçip hücreye girer, çekirdekteki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Progesteron reseptörüne bağlanıp uyarır (agonist); hipofizde LH salgısını baskılar.
Ne olur?Ovülasyon baskılanır, endometrium çoğalmaktan salgı fazına geçer → kanama düzenlenir, östrojenin endometrium üzerindeki etkisi dengelenir.

Klinik

EndikasyonSekonder amenore ve anormal uterin kanama; östrojenle HRT'de endometrial koruma; depo kontrasepsiyon; endometrium ve meme kanserinde palyatif (yüksek doz).
Yan etkilerDüzensiz kanama, kilo artışı, meme hassasiyeti, ödem, depresyon, baş ağrısı; VTE; depoda kemik mineral yoğunluğu kaybı; yüksek dozda glukoz intoleransı, Cushing benzeri bulgular.
KontrendikasyonGebelik, açıklanamayan genital kanama, aktif VTE ya da arteriyel tromboembolik hastalık, ağır karaciğer hastalığı, meme kanseri (palyatif doz dışında).
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (karbamazepin, rifampisin, fenitoin) etkiyi azaltır; aminoglutetimid düzeyi düşürür; yüksek dozda glukoz toleransı bozulur, antidiyabetik ihtiyacı artar.
DikkatDepo uzun süre kullanılırsa kemik sağlığı izlenir; tromboembolik öykü ve yüksek dozda VTE riski değerlendirilir; östrojenle birlikte meme riski artar.

Erişkin dozu

Oral 5–10 mg/gün 5–10 gün (amenore, anormal kanama); HRT'de 5–10 mg/gün ayın 12–14 günü; depo kontrasepsiyon 150 mg IM 12–13 haftada bir; onkolojide yüksek doz uzman kararıyla.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ödem ve sıvı tutulumunu izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, ödem izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; sıvı tutulumu nedeniyle dikkatle kullan.
HemodiyalizVeri yetersiz; seansa göre ayar gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı tutulumu ve ödem yapabilir, hipertansiyonu etkileyebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa düşük doz ve yakın izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer hastalığı kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda başlıca rahmi olan kadında östrojene eklenir ya da onkolojik/palyatif yüksek dozda verilir. VTE, meme kanseri ve kilo-ödem riskini değerlendir; yüksek dozda glukoz intoleransı ve adrenal baskılanma olabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelikte gerekli değildir, ilk trimesterde progestin maruziyetinden kaçınılır.
EmzirmeSüte az geçer; depo kontrasepsiyon doğumdan en az 6 hafta sonra başlandığında uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Depo-proveramedroksi progesteron asetat150 mg/ml steril akoz suspansiyon
Tarlusalmedroxyprogesterone5 mg 12 tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Divina

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AG01

Mefenamik asit

Nonselektif NSAİİ (fenamat)

Hafif-orta ağrı, dismenore ve menorajide kullanılan fenamat grubu NSAİİ. Tuzağı: ishal ve nadiren hemolitik anemi (Coombs pozitifliği); aşırı dozda nöbet.

Etki mekanizması

Etki yeriKas-iskelet ve doku inflamasyonu › İltihaplı doku, trombosit, mide, böbrek › Hücre içi (ER ve çekirdek zarfı) › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)fosfolipaz A₂serbestlerCOX'a girerizomerazlarladönüşürMembran fosfolipidihasar ve sitokinler fosfolipaz A₂'yiaçarHücre zarı · fosfolipidAraşidonik asitzar fosfolipidinden serbest kalırHücre içi · sitoplazmaCOX-1 / COX-2araşidonik asidi PGH₂'ye çeviren enzimER zarı · COXProstaglandin ve tromboksanağrı-ateş, uterus kasılması; mide veböbrek koruması; trombositDoku · iltihap, uterus, böbrekMefenamik asit:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve dismenore hafifler; mide veböbrek koruyucu PG azalması yan etki olarak ortaya çıkar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Kandan (yüksek albümin bağı) dokuya geçer; iltihap bölgesi hücrelerinin içinde, ER ve çekirdek zarfındaki COX enzimlerine ulaşır. Aynı enzim mide, trombosit ve böbrekte de vardır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'yi geri dönüşlü olarak kapatır; araşidonik asit PGH₂'ye dönüşemez.
Ne olur?PGE₂ azalır → ağrı, ateş ve uterus kasılması (dismenore) azalır; mide koruyucu PG azalır → ülser; afferent arteriyol dilatör PG azalır → GFR düşer.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ağrı; primer dismenore; menoraji (ürün ve ruhsat durumuna göre).
Yan etkilerDispepsi, bulantı, ishal, GİS kanama ve ülser, baş dönmesi, döküntü, AKI, hipertansiyon, sıvı tutulumu, nadiren hemolitik anemi ve trombositopeni; aşırı dozda nöbet.
KontrendikasyonAktif peptik ülser ve GİS kanama; aktif inflamatuvar bağırsak hastalığı; ağır böbrek, karaciğer ya da kalp yetersizliği; aspirin ve NSAİİ aşırı duyarlılığı; KABG öncesi ve sonrası; 3. trimester gebelik.
EtkileşimlerDiğer NSAİİ ve aspirin, antikoagülanlar, SSRI ile kanama; ACEi/ARB ve diüretikle AKI; lityum ve metotreksat düzeyi artar; varfarinle INR artabilir.
DikkatYemekle alınır; kısa süre kullanılır (ağrıda en çok 7 gün; dismenoreda 2–3 gün). Süregiden ishalde ya da sarılıkta kesilir; uzun kullanımda kan sayımı ve Coombs izlenir.

Erişkin dozu

İlk doz 500 mg, sonra 250 mg her 6 saatte, yemekle; en çok 7 gün (dismenore: menstruasyonun başlangıcında, 2–3 gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kısa süreli.
eGFR 30–59Kaçınılır; zorunluysa kısa süreli ve hidrasyonla.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI, akut interstisyel nefrit, hiperkalemi, tuz-su tutulumu, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKısa süreli, dikkatle; kanama ve böbrek izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI, ödem).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır ya da en düşük dozla kısa süreli kullanılır. GİS kanama, AKI, hipertansiyon, kalp yetersizliği ve ishal/dehidratasyon riski; PPI koruması, hidrasyon ve böbrek işlevi izlenir. ACEi/ARB ve diüretikle birlikte kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak NSAİİ alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi hipertansiyon, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI ya da inmede NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak NSAİİ ile oral antikoagülan birlikte GİS kanama riskini artırır.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, antitrombotik ya da steroid varken NSAİİ PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 oral nonselektif NSAİİ'ler (mefenamik asit dahil) yaşlıda uzun süreli kullanımdan kaçınılır; PPI olmadan ve antikoagülanla kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1.–2. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra oligohidramniyos, 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli kullanım uyumlu kabul edilir; bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ponstan Fortemefenamik asit500 mg film kapli tablet
Rolan Kapsülmefenamik asit
Ulkarolmefenamik asit250 mg kapsül
Ulkarol Fortmefenamik asit500 mg kapsül

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02AB01

Megestrol asetat

Sentetik progestin

İleri meme ve endometriyum kanserinde palyatif hormon tedavisi olarak kullanılan progestin. Yaşlıda iştah açıcı olarak tuzaktır: yarar sınırlı, VTE, ödem, adrenal baskılanma ve ölüm riski artar.

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme ve endokrin sistem › Hormona duyarlı meme/endometriyum tümörü › Hücre içi · çekirdek reseptörü › Progesteron reseptörü (PR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)östrojenyapımını uyarırER'ye bağlanırçoğalmayısürdürürHipofiz LH salgısıhipofiz gonadotropları LH salgılar;yumurtalık ve adrenalde östrojenyapımını uyarırHipofiz · gonadotrop hücreÖstrojendolaşımdan tümör hücresininçekirdeğindeki ER'ye ulaşırKan · östrojenER aktivasyonuöstrojen yanıt elemanında siklin D1 vebüyüme genlerini açarÇekirdek · ER ve hedef genlerTümör hücre çoğalmasımeme ve endometriyum tümörü büyürMeme ve endometriyum dokusuMegestrol: PR'yiuyarır, LH ve ERyolunu baskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: LH ve östrojen düşer, tümörde ER yolu zayıflar → hormona bağımlıtümör çoğalması yavaşlar.Glukokortikoid etkisi: hiperglisemi, adrenal baskılanma. Progestin etkisi: VTE ve sıvıretansiyonu.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuKan / plazmaÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Meme ve endometriyum tümör hücresinin içinde (sitoplazma ve çekirdek), ayrıca hipofiz ve hipotalamusta. Yağda çözünen oral ilaç hücre zarından difüzyonla girer.
Neye etki eder?Progesteron reseptörüne bağlanıp aktive eden agonisttir; glukokortikoid reseptörüne de zayıf bağlanır. İştah artırıcı etkinin mekanizması tam bilinmiyor.
Ne olur?LH ve östrojen düşer, tümörde ER yolu zayıflar → hormona bağımlı tümör çoğalması yavaşlar; iştah artışı mekanizması tam açıklanamaz.

Klinik

Endikasyonİleri meme ve endometriyum kanserinin palyatif tedavisi; ürün bilgisine bağlı olarak AIDS ya da kansere bağlı anoreksi ve kaşeksi (iştah açıcı, etkinliği sınırlı).
Yan etkilerKilo artışı ve ödem, venöz tromboemboli, hipertansiyon, hiperglisemi, adrenal baskılanma (kesince adrenal yetmezlik), vajinal kanama, ateş basması, libido azalması, kalp yetmezliği, terleme.
KontrendikasyonMegestrole aşırı duyarlılık; gebelik.
EtkileşimlerGlukokortikoid etkisi nedeniyle hipergliseminin insülin ve oral antidiyabetik dozunu artırabilir; antikoagülanlarla INR değişebilir. Belirgin CYP etkileşimi yok.
DikkatUzun süreli kullanımdan sonra aniden kesilmez, adrenal yetmezlik riski vardır (stres dozu gerekebilir). VTE belirtileri, kan şekeri, kan basıncı ve ödem izlenir. İştah açıcı olarak kullanımdan kaçınılır.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Meme kanseri: 160 mg/gün (tek ya da bölünmüş doz). Endometriyum kanseri: 40–320 mg/gün, bölünmüş doz; yanıt en az 2 ayda değerlendirilir. İştah için oral süspansiyon 400–800 mg/gün (ürün bilgisine göre, kısa süre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Veri yetersiz; ayar önerisi yok; sıvı retansiyonu, VTE ve kan şekeri izlenir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; ayar önerisi yok, dikkatle ve düşük dozla kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve düşük dozla.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine yüksek oranda bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; sıvı ve tuz tutulumu, hipertansiyon ve ödem yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle kullanılır.
Child-Pugh BDüşük dozla ve dikkatle; ensefalopati ve sıvı retansiyonu izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır; birikim ve sıvı retansiyonu riski.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda iştah açıcı olarak kullanılmaz: yarar sınırlı, VTE, ödem, kalp yetmezliği ve ölüm riski artar. Kullanılacaksa en kısa süre, düşük doz; kesince adrenal yetmezlik riski; kan şekeri, KB ve VTE belirtileri izlenir.

  • TIME-to-STOP G12 İştah açıcı olarak kullanılmaz; yarar sınırlı, tromboemboli, ödem ve ölüm riski artar.

AGS Beers 2023 kaçınılmalı — iştah ve kilo üzerindeki etkisi küçük; tromboembolik olay ve olası ölüm riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, genital anomali riski); 1. trimesterde özellikle kaçınılır. Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme sırasında kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Boreamegestrol asetat160 mg tablet
Megacemegestrol160 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05CH01

Melatonin

Melatonin MT1/MT2 reseptör agonisti (sirkadiyen uyku düzenleyici)

Hipotalamustaki sirkadiyen merkezde MT1 ve MT2 reseptörlerini uyaran hormon; yaşlıda uyku bozukluğunda kullanılır. Hipnotik değildir, yan etkisi azdır; fluvoksaminle düzeyi çok artar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Hipotalamus · suprakiazmatik çekirdek › Nöron zarı › MT1 ve MT2 melatonin reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+ateşlemeyidüzenleruykuyukolaylaştırırSirkadiyen merkezhipotalamusta suprakiazmatik çekirdekuyanıklığı gündüz desteklerHipotalamus · SCN nöronuMT1 ve MT2 reseptörüçekirdek nöronlarının zarında Giproteinine bağlı reseptörlerSCN nöron zarı · MT1/MT2Nöron ateşleme hızıMT1 ateşlemeyi azaltır; MT2 sirkadiyenfazı kaydırırSCN nöronu içiUyku başlangıcıuyanıklık sinyali azalır, uykukolaylaşırUyku-uyanıklık devresiMelatonin:MT1/MT2reseptörleriniuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptörler uyarılır, sirkadiyen uyanıklık sinyali azalır → uykubaşlangıcı kolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde hipotalamusun sirkadiyen merkezi (suprakiazmatik çekirdek). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?Nöron zarındaki MT1 ve MT2 reseptörlerine bağlanıp onları uyarır (agonist); Gi proteini yoluyla hücre içi cAMP'yi azaltır.
Ne olur?MT1 uyarılması nöron ateşlemesini azaltır, MT2 sirkadiyen fazı kaydırır → uyku başlangıcı kolaylaşır; hipnotik etki zayıftır.

Klinik

Endikasyon55 yaş ve üzerinde birincil uykusuzluğun kısa süreli tedavisi (uzatılmış salımlı form); sirkadiyen ritim bozuklukları.
Yan etkilerBaş ağrısı, sabah uyuşukluğu, baş dönmesi, bulantı, karın ağrısı, canlı rüya, nadiren irritabilite ve düşük mizaç.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerFluvoksamin (CYP1A2) düzeyini çok artırır: birlikte kullanılmaz; siprofloksasin düzeyi artırır; sigara ve karbamazepin, rifampisin düşürür; alkol etkiyi bozar; benzodiazepinlerle sedasyon.
DikkatUzatılmış salımlı tablet yemekten sonra alınır, bölünmez ya da ezilmez. Etkisi sınırlıdır; ilaç dışı uyku önlemleri önceliklidir.

Erişkin dozu

Uzatılmış salımlı 2 mg, yatmadan 1–2 saat önce, yemekten sonra; en çok 13 hafta.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Çalışılmamış; en düşük dozla dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; en düşük dozla dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÖnerilmez; veri yetersiz (yıkımı azalır).
Child-Pugh BÖnerilmez; düzey belirgin artar.
Child-Pugh CÖnerilmez; düzey belirgin artar.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tercih edilebilecek en güvenli uyku ilaçlarından biridir; uzatılmış salımlı 2 mg. Sabah uyuşukluğu ve baş dönmesi izlenir; fluvoksamin ve siprofloksasinle etkileşim gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte önerilmez.
EmzirmeSüte geçer; bebekte etkisi bilinmiyor, önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abdi İbrahim Melatoninmelatonin3 mg tablet; 5 mg tablet
Baymelamelatonin3 mg tablet
Circadaymelatonin3 mg tablet
Cozymelmelatonin3 mg tablet
Insovefmelatonin1 mg/ml oral çözelti; 2 mg uzatılmış salımlı tablet
İlko Melatoninmelatonin3 mg film kaplı tablet
Melabiemmelatonin3 mg tablet; 5 mg tablet
Melaformelatonin2 mg uzatılmış salımlı tablet
Mellarestmelatonin3 mg film kaplı tablet
Melogenmelatonin1 mg/ml oral çözelti
Melonisenkmelatonin3 mg film kaplı tablet; 5 mg film kaplı tablet
Mihadamelatonin3 mg tablet
Tab Melatoninmelatonin5 mg tablet
Vefarma Melatoninmelatonin2 mg uzatılmış salımlı tablet

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01AA03

Melfalan

Alkilleyici ajan (azot mustardı)

DNA'yı çapraz bağlayan alkilleyici; multipl miyelom ve AL amiloidozda oral (melfalan-deksametazon) ya da otolog nakil öncesi yüksek doz IV olarak kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriPlazma hücresi (miyelom / AL klonu) › Çekirdek › DNA çift sarmalı › Guanin N7 (çapraz bağ)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hasarı onarır,eşlerbölünmeye izinverirDNA çift sarmalıbölünmeden önce eşlenirÇekirdek · DNADNA onarımı ve eşlenmehasar noktaları kontrol edilirÇekirdek · onarımPlazma hücresi bölünmesiklonal plazma hücresi çoğalırPlazma hücresi · bölünmeMelfalan: DNA'yıçapraz bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlar onarılamaz → apoptoz → klonal plazma hücresi azalır;kemik iliği baskısı bedeldir.Yüksek dozda otolog kök hücre nakli ile kurtarma gerektirir; böbrek yetmezliğinde dozazaltılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücre çekirdeğinde, DNA üzerinde. Damardan ya da ağızdan alınır, aminoasit taşıyıcılarıyla hücreye girer.
Neye etki eder?Bifonksiyonel alkilleyici: DNA'da guaninin N7 pozisyonunda zincirler arası çapraz bağ kurar.
Ne olur?Replikasyon ve transkripsiyon durur → apoptoz, klonal plazma hücresi azalır; kemik iliği baskısı ve sekonder malignite riski bedeldir.

Klinik

EndikasyonMultipl miyelom, AL amiloidoz (oral melfalan-deksametazon ve yüksek doz otolog nakil öncesi), bazı over ve meme kanserleri.
Yan etkilerKemik iliği baskısı (lökopeni, trombositopeni), bulantı, mukozit (yüksek dozda), alopesi, enfeksiyon; sekonder MDS/AML; infertilite; böbrek yetersizliğinde ağır miyelosupresyon.
KontrendikasyonMelfalana aşırı duyarlılık; ilaca dirençli hastada tekrar kullanım dikkatlidir.
EtkileşimlerSiklosporinle nefrotoksisite, nalidiksik asitle hemorajik enterokolit (çocuk), interferon alfa ile melfalan düzeyi azalır; canlı aşılar verilmez.
DikkatKök hücre toplanacak hastada melfalan kök hücre rezervini azalttığı için önce toplama yapılır. Sekonder malignite ve MDS riski kümülatif doza bağlıdır. Gebelikte teratojendir.

Erişkin dozu

Oral miyelom: 0,22 mg/kg/gün, 4 gün; deksametazon 40 mg gün 1–4 ile, 28 günlük siklus (slayttaki şema). Otolog nakil öncesi IV 200 mg/m² (eGFR < 30'da 140 mg/m²).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kemik iliği yanıtına göre titre edilir.
eGFR 30–59Oral: standart doz, kemik iliği yanıtına göre titre edilir.
eGFR 15–29Başlangıç dozu yaklaşık %50 azaltılır; yüksek doz IV'de 140 mg/m².
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç dozu yaklaşık %50 azaltılır; yakın izlem.
HemodiyalizBaşlangıç %50 azaltılır; seans sonrası ver.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim ve ağır miyelosüpresyon; yüksek dozda mukozit ve AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; dikkatle.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kemik iliği baskısı ve mukozit riski yüksektir; doz azaltılır ve kan sayımı sık izlenir. Böbrek işlevine göre ayar şarttır. Yüksek doz otolog nakil için yaşa ve eşlik eden hastalıklara göre seçilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (mutajenik ve teratojenik); etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeEmzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alkeranmelphalan2 mg tablet
Eriolanmelfalan50 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti için liyofilize toz ve çözücü
Stemelixmelfalan hidroklorür50 mg enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon ve 1 adet çözücü flakon)

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AC06

Meloksikam

NSAİİ (oksikam; COX-2 tercihli)

COX-2 tercihli oksikam NSAİİ; osteoartrit, RA ve ankilozan spondilitte günde tek doz kullanılır. Düşük dozda GİS güvenliği klasik NSAİİ'lerden iyi olabilir, doz arttıkça COX-1 baskısı artar; böbrek ve kalp-damar riski sürer.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz-2 (COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuMeloksikam:COX-2'yi(tercihli)kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; yüksek dozda mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Ağızdan iyi emilir (yarı ömür ~20 saat); hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır.
Neye etki eder?COX-2'ye COX-1'e göre daha çok bağlanır (COX-2 tercihli); doz arttıkça COX-1 de kapanır.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartritin alevlenmesi, romatoid artrit ve ankilozan spondilitte semptom kontrolü.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle alınır; en düşük etkili doz, kısa süre. Yaşlıda ve ağır böbrek yetmezliğinde 7,5 mg'ı aşmamak önerilir.

Erişkin dozu

Osteoartrit 7,5 mg günde 1 kez (gerekirse 15 mg); RA ve ankilozan spondilit 15 mg günde 1 kez (7,5 mg'a indirilebilir); en çok 15 mg/gün; HD hastasında en çok 7,5 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse en çok 7,5 mg, kısa süre, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (ağır yetmezlikte kontrendike).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı kullanılmaz.
HemodiyalizHD'de en çok 7,5 mg/gün; yalnız zorunluysa.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn çok 7,5 mg, kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa 7,5 mg'ı aşmadan.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 7,5 mg ile başla, 15 mg'ı aşma. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve kalp-damar olay riski; antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte. eGFR < 50'de kaçınılır.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Enflarmeloksikam7,5 mg fort tablet; 15 mg fort tablet
Exenmeloksikam7,5 mg tablet; 15 mg/1,5 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Exen Fortmeloksikam15 mg tablet
Gramellmeloksikam15 mg/1,5 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Loxidolmeloksikam7,5 mg tablet; 15 mg tablet; 15 mg/1,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Meksunmeloxicam7,5 mg tablet
Meksun Fortmeloxicam15 mg; 15 mg tablet
Melbikmeloksikam7,5 mg tablet; 15 mg tablet
Melcammeloksikam7,5 mg tablet; 15 mg tablet
Meloxmeloxicam7,5 mg 10 tablet; 7,5 mg tablet; 15 mg/1,5 ml 3 ampul
Melox Fortmeloxicam15 mg 10 tablet; 15 mg tablet
Melurjinmeloksikam7,5 mg tablet; 15 mg tablet
Monemeloxicam7,5 mg 10 tablet; 7,5 mg tablet
Mone Fortmeloxicam15 mg 10 tablet; 15 mg tablet
Romacoxmeloksikam7,5 mg tablet
Romacox Fortmeloksikam15 mg tablet
Runomex Fortmeloksikam15 mg tablet
Veroxicammeloksikam15 mg/1,5 ml enjeksiyonluk çözelti
Zeloximmeloxicam7,5 mg 10 tablet; 7,5 mg tablet; 15 mg/1,5 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Zeloxim Fortmeloxicam15 mg 10 tablet; 15 mg tablet

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06DX01

Memantin

NMDA reseptör antagonisti (düşük afiniteli, kanal blokeri)

NMDA kanalını voltaj bağımlı kapatan antagonist; orta-ağır Alzheimer'da semptomatik tedavidir. Baş dönmesi, kabızlık ve konfüzyon yapabilir; böbrek yetmezliğinde doz azalır, idrar alkalileşince düzeyi artar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve hipokampal glutamaterjik sinaps › Postsinaptik nöron zarı › NMDA reseptör kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarCa²⁺ kanaldangirersinyali bozarGlutamatkortikal sinapste uyarıcınörotransmitter; Alzheimer'da süreklidüşük düzeyde salınırGlutamaterjik sinapsNMDA reseptör kanalıpostsinaptik zarda Ca²⁺ geçiren, Mg²⁺ile tıkanan kanalPostsinaptik zar · NMDACa²⁺ aşırı girişisürekli uyarı nöronda Ca²⁺ yüklenmesi vesinyal gürültüsü yaparNöron içiBellek sinyali bozuluröğrenme için gereken sinyal gürültüdekaybolur, nöron hasarlanırHipokampal devreMemantin: NMDAkanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aşırı Ca²⁺ girişi kesilir → sinyal gürültüsü azalır, nöron hasarıbaskılanır; bilişsel belirtilerde hafif düzelme.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde korteks ve hipokampus. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; çoğu değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Postsinaptik NMDA reseptörünün kanalına girip Mg²⁺ gibi tıkar; sürekli düşük düzeyli glutamat uyarısında açık kalan kanalı kapatır, fizyolojik uyarıya izin verir.
Ne olur?Aşırı Ca²⁺ girişi ve "gürültü" azalır → nöron hasarı baskılanır, bellek ve işlev belirtilerinde hafif düzelme.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır Alzheimer hastalığı (semptomatik tedavi).
Yan etkilerBaş dönmesi, baş ağrısı, kabızlık, uyku hali, hipertansiyon, konfüzyon, halüsinasyon, yorgunluk, nadiren nöbet.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAmantadin, ketamin, dekstrometorfanla NMDA etkisi artar (kaçınılır); idrarı alkalileştirenler (sodyum bikarbonat, karbonik anhidraz inhibitörü) düzeyi artırır; levodopa ve antikolinerjikler; simetidin.
Dikkatİdrar pH'sı yükselince (pH > 8: renal tübüler asidoz, Proteus enfeksiyonu, alkali diyet) klirens düşer; doz azaltılır. Nöbet öyküsünde dikkat.

Erişkin dozu

Başlangıç 5 mg/gün; haftada 5 mg artırılır, hedef 20 mg/gün (tek doz ya da 10 mg günde 2 kez).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–49: 10 mg/gün; tolere edilirse 20 mg/gün'e çıkılabilir.
eGFR 15–29CrCl 5–29: 10 mg/gün (5 mg günde 2 kez).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 5 ya da diyaliz: veri yok; 10 mg/gün'ü aşma, yakın izlem.
HemodiyalizVeri yetersiz; en çok 10 mg/gün ve yakın izlem.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; dağılım hacmi büyük, az uzaklaşır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; yetmezlikte birikim konfüzyon ve baş dönmesini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yavaş titrasyon.
Child-Pugh CVeri yok; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Başlangıç 5 mg, yavaş artırılır; böbrek işlevine göre azaltılır. Baş dönmesi, konfüzyon, kabızlık, tansiyon yüksekliği ve düşme izlenir. Amantadin ve dekstrometorfanla birlikte verilmez.

  • TIME-to-START B4# Orta-ileri Alzheimer'da memantin eklenebilir (Delphi uzlaşısı yok).

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; insan verisi yetersiz.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (32 ticari ad · 18 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alcebamemantin hcl10 mg film tablet
Alceba Oral Damlamemantin hcl
Aliosmemantin hcl10 mg film kapli tablet
Almentamemantin hcl · memantine10 mg film kapli tablet; 10 mg/g 100 g oral damla; 15 mg film tablet; 20 mg film tablet
Alzantmemantine10 mg film kapli tablet; 10 mg/g oral damla
Alzermemantine10 mg film tablet
Alziamemantin hcl10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Alzmexmemantin hidroklorür · memantine10 mg film kapli tablet; 10 mg/gr oral damla 100 gr
Angetinmemantin hidroklorür10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Ceraminmemantin hcl10 mg film tablet; 10 mg/gr oral damla 100 g
Cogitomemantin hidroklorür · memantin hcl5 mg ağızda dağılan tablet; 5 mg/basış oral solüsyon; 10 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Cogito 5+10+15+memantin hidroklorür20 mg film kapli tablet tedaviye başlama paketi
Demaxmemantin hcl5 mg+10 mg+15 mg+20 mg tedavi başlangıç paketi; 10 mg film kapli tablet; 10 mg/g oral çözelti; 10 mg/g oralçözelti; 20 mg film kapli tablet
Demax Easytabmemantin hcl10 mg agizda dagilan tablet
Ebitexmemantin hidroklorür10 mg film tablet; 10 mg/gr oral damla 100 gr
Ebixamemantine10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Emaxinmemantin hcl5 mg efervesan tablet; 10 mg efervesan tablet; 15 mg efervesan tablet; 20 mg efervesan tablet
Emaxin Baslangic Setimemantin hcl
Femtamemantin hcl · memantin hidroklorür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Fixremmemantine5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 15 mg film tablet; 20 mg film tablet
Korintmemantin hcl · memantin hidroklorür10 mg film tablet; 10 mg/gr oral damla; 20 mg ağızda dağılan tablet
Korint Başlangıç Paketimemantin hidroklorür
Maxirammemantin hcl10 mg film kapli tablet
Melandamemantin hidroklorür5 mg + 10 mg + 15 mg + 20 mg başlangıç paketi; 5 mg/basis oral çözelti; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Melanda Rapidmemantin hidroklorür5 mg+10 mg+15 mg+20 mg ağızda dağılan tablet tedaviye başlangıç paketi; 10 mg ağızda dağılan tablet; 20 mg ağızda dağılan tablet
Memanzaksmemantin hci10 mg film kapli tablet
Memotecmemantin hcl10 mg film tablet
Mentaxmemantin hidroklorür10 mg film kapli tablet
Mexiamemantin hidroklorür · memantine5 mg + 10 mg + 15 mg + 20 mg tedaviye başlama paketi; 10 mg film tablet; 10 mg/g oral damla; 20 mg film tablet
Mexia Xrmemantin hidroklorür7 mg + 14 mg + 21 mg + 28 mg tedaviye başlama paketi; 14 mg uzatılmış salinimli mikropellet kapsül; 28 mg uzatılmış salinimli mikropellet kapsül
Sayconmemantin hcl20 mg film kapli tablet
Viximemmemantine10 mg film tablet; 20 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (18): Bermaxin 90/10, Dement Combi, Dement Combi 10, Dezira Combi, Doenza Combi, Domingo 10/10, Domingo 10/20, Domingo 5/10, Domingo 5/20, Domingo 5/5, Doneptin, Duopezil, Ebicomb, Everon 90, Megingo 10, Megingo 20, Phocuss, Rememba

32 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 18 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02AB02

Meperidin

Opioid agonisti (μ-opioid reseptör agonisti; fenilpiperidin)

Kısa etkili opioid analjezik; toksik metaboliti normeperidin böbrek yetmezliğinde birikip nöbet yapar. Kolik ağrısı ve KBH'de tercih edilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı › μ-opioid reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinir ucunuuyarırsinyali aktarıralgıya dönüşürDoku hasarıağrı uyaranı oluştururDoku · ağrı reseptörüAferent sinir lifleriağrı sinyalini omuriliğe taşırAferent sinir ucu · omurilikOmurilik arka boynuzu → talamusağrı sinyali aktarılırArka boynuz nöron zarı · μAğrı algısıbeyin kabuğunda bilinçli ağrıBeyin kabuğuMeperidin:μ-opioidreseptörünüuyarıp aktarımıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: μ-reseptör uyarılır → ağrı aktarımı baskılanır; normeperidinbirikimi nöbet ve tremor riskini artırır.Normeperidin analjezik değil nörotoksiktir; böbrek yetmezliğinde birikerek nöbet yapar, buyüzden önerilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Omurilik arka boynuzunda ve beyinde nöron zarında. Ağızdan ya da damardan alınır, yağda çözündüğü için kan-beyin bariyerini hızla geçer.
Neye etki eder?Gi proteinine bağlı μ-opioid reseptörünü uyarır; presinaptik Ca²⁺ girişi azalır, postsinaptik K⁺ çıkışı artar, nöron baskılanır.
Ne olur?Ağrı aktarımı ve algısı azalır → analjezi. Karaciğerde normeperidine dönüşür; nörotoksik (nöbet, tremor) ve yarı ömrü 15–30 saat olduğundan böbrek yetmezliğinde birikir.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli akut ağrı (kısa süreli), anestezi sonrası titreme. Böbrek koliğinde ve KBH'de tercih edilmez.
Yan etkilerSedasyon, bulantı-kusma, solunum depresyonu, hipotansiyon, taşikardi, tremor, miyoklonus ve nöbet (normeperidin); serotonin sendromu.
KontrendikasyonMAO inhibitörü kullanımı (ve son 14 gün), ağır böbrek yetmezliği, nöbet öyküsü, uzun süreli kullanım.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri (ölümcül serotonin sendromu ve hipertansif kriz), SSRI ve diğer serotonerjikler, ritonavir (düzey artışı), fenitoin (düzey düşüşü).
DikkatDers notu: kolik ağrısında meperidin tercih edilmez (kusma sıklığı yüksek, normeperidin nöbet yapar). Başka bir opioid ya da NSAİİ ile değiştirilir.

Erişkin dozu

50–100 mg IM/SC/IV (yavaş) 3–4 saatte; en çok 600 mg/gün ve en çok 48 saat.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kısa süreli.
eGFR 30–59Dikkatle ve en kısa sürede.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen (HD: normeperidin kısmen; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNormeperidin birikimi: nöbet, miyoklonus, deliryum.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; kısa süreli.
Child-Pugh BKullanılmaz ya da doz %50 azaltılıp aralık uzatılır.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır. Aktif metaboliti normeperidin birikir ve deliryum, miyoklonus ve nöbet yapar; serotonin sendromu riski vardır (MAO inhibitörü, SSRI). Etkisiz ve yarı ömrü uzun olduğundan kronik ağrıda kullanılmaz; başka opioid seçilir.

  • TIME-to-STOP E8 Ağrıda meperidin kaçınılır; deliryum ve nörotoksisite, böbrekte daha da fazla.

Gebelik ve emzirme

GebelikDoğumda kullanılmıştır; yenidoğanda solunum depresyonu ve normeperidin birikimi: tercih edilmez.
EmzirmeSüte geçer; normeperidin birikir, bebekte sedasyon: kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aldinepetidin hcl100 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Cedeptinpetidin hidroklorür100 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Pethipainpethidine100 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Petholanpetidin hidroklorür100 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Petiselpetidin hidroklorür100 mg/ 2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DX09

Mepolizumab

Anti-IL-5 monoklonal antikor

Serbest IL-5'e bağlanan monoklonal antikor; eozinofilik ağır astımda, EGPA ve hipereozinofilik sendromda kullanılır. Oral steroid ihtiyacını azaltır; herpes zoster ve helmint enfeksiyonuna dikkat.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan ve doku sıvısı › Hücre dışı; serbest sitokin › İnterlökin-5 (IL-5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sitokini salareozinofiliartırırhasar yaparTh2 / ILC2 hücreleriIL-5 salgılarHava yolu dokusuIL-5 sitokinieozinofil üretimini ve yaşamını uzatırKan · doku sıvısıEozinofilkemik iliğinde olgunlaşır, kana vedokuya geçerKemik iliği → hava yoluDoku inflamasyonuhava yolu duvarında hasar, mukus vehiperreaktiviteBronş duvarıMepolizumab:IL-5'i kandayakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-5 eozinofil reseptörüne ulaşamaz → eozinofil sayısı ve dokuinflamasyonu azalır; alevlenme ve steroid ihtiyacı düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Kanda ve doku sıvısında serbest dolaşır. Deri altından verilir; hücre içine girmez, hedef olan IL-5'i hücre dışında yakalar.
Neye etki eder?Th2 ve ILC2 hücrelerinin salgıladığı IL-5'e bağlanır; IL-5'in eozinofil yüzeyindeki IL-5 reseptörü α zincirine bağlanmasını önler.
Ne olur?Eozinofil olgunlaşması, kana çıkışı ve yaşam süresi azalır → kan ve balgam eozinofili düşer → ağır astım alevlenmeleri ve oral steroid ihtiyacı azalır.

Klinik

EndikasyonEozinofilik fenotipli ağır astım, EGPA, hipereozinofilik sendrom, nazal polipli kronik rinosinüzit (ruhsat durumu endikasyona göre değişir).
Yan etkilerBaş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, sırt ağrısı, yorgunluk; aşırı duyarlılık reaksiyonu (anafilaksi dahil), herpes zoster.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; oral steroid dozu klinik yanıta göre kademeli azaltılır, ani kesilmez.
DikkatBaşlamadan önce helmint enfeksiyonu tedavi edilir. Akut atakta kullanılmaz. Canlı aşı ve zoster aşısı durumu gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Ağır astım: 100 mg deri altı her 4 haftada. EGPA: 300 mg deri altı her 4 haftada (3 ayrı 100 mg enjeksiyon).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; EGPA'da böbrek tutulumu hastalığa bağlıdır, ilaca değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Oral steroidin kademeli azaltılması kemik ve glisemi yükünü hafifletir. Herpes zoster aşısı, helmint ve enfeksiyon belirtileri gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı 2. ve 3. trimesterde geçer; gebelik kayıtlarında anlamlı risk saptanmadı. Yarar varsa devam edilir; ağır astım anneye ve fetüse daha zararlıdır.
EmzirmeSüte düşük miktarda geçer; bebekte etki beklenmez. Yarar-risk değerlendirilerek kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nucalamepolizumab40 mg/0,4 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 100 mg subkutan enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz; 100 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 100 mg/ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DH02

Meropenem

Karbapenem (beta-laktam antibiyotik)

Bakteri hücre duvarı yapımını bozan geniş spektrumlu karbapenem; dirençli gram-negatif ve karma enfeksiyonlarda, ağır sepsiste kullanılır. Valproatla birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Hücre zarının dış yüzü · PBP › Transpeptidaz (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PBP'ye sunulurçapraz bağlamayaparhücrebütünlüğünükorurPeptidoglikan öncüllerihücre duvarının yapı taşlarıBakteri hücre duvarıPBP (transpeptidaz)zincirleri birbirine bağlayan enzimBakteri zarı · PBPÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıçoğalma ve enfeksiyonun sürmesiBakteri hücresiMeropenem:PBP'ye bağlanır,duvar bağlarınıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağ yapılamaz → duvar zayıflar → bakteri patlar. Böbrekleatılır; GFR düşünce doz azaltılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. Damardan verilir, kanla enfeksiyon bölgesine gelir; gram-negatifte porin kanallarından geçerek PBP'ye ulaşır.
Neye etki eder?Penisilin bağlayan proteinlere (PBP) bağlanıp peptidoglikan zincirlerini çapraz bağlayan enzimi kapatır.
Ne olur?Duvar çapraz bağlanamaz → bakteri parçalanır (bakterisidal). ESBL ve AmpC beta-laktamazlarına dayanıklıdır; karbapenemaz üreten bakteriye etkisizdir.

Klinik

EndikasyonHastane kökenli pnömoni ve sepsis, komplike karın içi ve idrar yolu enfeksiyonu, ESBL üreten bakteri enfeksiyonları, bakteriyel menenjit, nötropenik ateş.
Yan etkilerİshal, bulantı, döküntü, transaminaz artışı, enjeksiyon yeri flebiti; böbrek yetersizliğinde doz azaltılmazsa nöbet; C. difficile kolit; direnç gelişimi.
KontrendikasyonKarbapeneme ya da beta-laktamlara ağır aşırı duyarlılık (anafilaksi). Penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür (yaklaşık %1); öykü sorgulanır.
EtkileşimlerValproat: düzeyini 24 saat içinde belirgin düşürür, nöbet çıkabilir (birlikte verilmez, başka antiepileptiğe geçilir); probenesid düzeyini artırır.
DikkatValproat kullanan hastaya verilmez. AKI ve KBH'de doz ayarlanmazsa nöbet riski artar. Gebelikte veri sınırlıdır, yararı riski aşıyorsa kullanılır; emzirmede kısa tedavi uygun kabul edilir.

Erişkin dozu

Genel: 1 g IV 8 saatte bir (30 dakikada; seçilmiş hastada 3 saatlik uzatılmış infüzyon). Menenjitte 2 g 8 saatte bir. Hafif-orta enfeksiyonlarda 500 mg 8 saatte bir de kullanılabilir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (olağan doz).
eGFR 30–59eGFR 26–50: olağan doz 12 saatte bir; eGFR > 50: ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR 26–29: olağan doz 12 saatte bir; eGFR 10–25: dozun yarısı 12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 10: dozun yarısı 24 saatte bir.
HemodiyalizDozun yarısı 24 saatte bir; HD günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; eGFR < 10 dozu (dozun yarısı 24 saatte bir) kullanılır, uzmanla ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri sınırlı. Sürekli renal replasmanda doz ünite protokolüne göre.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikimde nöbet ve konfüzyon (nörotoksisite).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; enzimler izlenir (veri sınırlı).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; birikimde nöbet ve konfüzyon görülür. Valproat düzeyini belirgin düşürür, birlikte kullanılmaz. Nöbet öyküsünde dikkat. C. difficile ishali ve konfüzyon izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikCiddi enfeksiyonda her trimesterde yarar riski aşıyorsa kullanılabilir; teratojenite bildirilmemiştir ancak insan verisi sınırlıdır.
EmzirmeSüte az geçer; kısa kürde uygun kabul edilir; bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Maxipenmeropenem trihidrat1 g IV enjeksiyon ve infüzyon için toz içeren flakon; 500 mg IV enjeksiyon ve infüzyon için toz içeren flakon
Meraparonmeropenem trihidrat1 g IV enjeksiyon ve infüzyon için toz içeren flakon; 500 g IV enjeksiyon ve infüzyon için toz içeren flakon
Merosidmeropenem trihidrat500 mg IV enjektabl toz iceren 1 flakon
Merozanmeropenem trihidrat · meropenem1 g enjektabl toz içeren flakon; 500 mg enjektabl toz iceren flakon
Mopemmeropenem trihidrat1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 500 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Peneremmeropenem trihidrat500 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1000 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07EC02

Mesalazin

Aminosalisilat (5-ASA, inflamatuvar bağırsak hastalığı ilacı)

Bağırsak mukozasında lokal antiinflamatuvar etki gösteren 5-aminosalisilik asit; ülseratif kolit ve Crohn'da kullanılır. Nadir ama ciddi interstisyel nefrit yapabilir, böbrek izlemi gerektirir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Bağırsak mukozası (ileum ve kolon) › Epitel ve iltihap hücresi › COX/5-LOX, NF-κB, PPAR-γ (kesin bilinmiyor)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX ve 5-LOXdönüştürürhücreleriçağırırmukozayı zedelerAraşidonik asitmukoza hücre zarından açığa çıkarEpitel zarı · fosfolipitLökotrienler ve prostaglandinlerCOX ve 5-lipoksijenaz ürünleriEpitel ve iltihap hücresi içiİltihap hücresi göçünötrofiller ve lenfositler mukozayatoplanır, serbest radikal artarBağırsak duvarı · lamina propriaMukozal iltihapülserasyon, kanlı ishal (ülseratifkolit)Bağırsak mukozasıMesalazin:mukozada COX-LOXve NF-κB'yibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İltihap mediatörleri ve hücre göçü azalır → mukoza iyileşir, ataksöner ve nüks seyrekleşir. Etki yerel olduğundan sistemik yan etki azdır.Nadiren interstisyel nefrit yapar (böbrek işlevi izlenmeli).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıBağırsak lümeni
Nerede?Bağırsak mukozasında, doğrudan lümen yüzeyinden epitel ve iltihap hücrelerine etki eder. Kaplamalı formlar ileum ve kolonda açılır; emilen kısım azdır.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor: COX ve 5-lipoksijenaz yolunu, NF-κB'yi ve serbest radikalleri baskılar, PPAR-γ'yı uyarır.
Ne olur?Lökotrien-prostaglandin yapımı ve iltihap hücresi göçü azalır → mukoza iyileşir, atak söner. Nadiren interstisyel nefrit yapar; böbrek izlenir.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ülseratif kolit (indüksiyon ve idame), Crohn kolitinde sınırlı yarar.
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, ishal, karın ağrısı, döküntü; nadiren interstisyel nefrit, pankreatit, miyokardit, kan sayımında düşme, paradoks kolit alevlenmesi.
KontrendikasyonSalisilat aşırı duyarlılığı, ağır böbrek ya da karaciğer yetersizliği (GFR < 30).
EtkileşimlerAzatiyoprin ve merkaptopürin (miyelosupresyon artar); nefrotoksik ilaçlar (NSAİİ) ve varfarin etkisi dikkatle.
Dikkatİlaca bağlı interstisyel nefrit (idiyosinkratik, doza bağlı değil) ilk yıl ve sonra da görülebilir; kreatinin başlamadan önce, 3 ve 6. ayda, sonra yılda bir ve yeni ilaç eklenince bakılır. Artış olursa ilaç kesilir. Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir (foliyat desteği önerilir).

Erişkin dozu

Aktif ülseratif kolit: 2–4 g/gün; idame 1,5–3 g/gün (tek ya da bölünmüş doz). Rektal: supozituvar 0,5–1 g günde 1 kez; enema 1–4 g.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin düzenli izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle ve kreatinin izleyerek kullanılır.
eGFR 15–29Kullanılmaz (kontrendike).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (kontrendike).
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut/kronik interstisyel nefrit ve KBH; kreatinin ve idrar tetkiki düzenli izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez, ancak böbrek işlevi azalmış olabilir: başlamadan önce, 3–6. ayda ve sonra yılda bir kreatinin ve idrar tetkiki yapılır. Döküntü, ishal, nadiren pankreatit görülebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAktif hastalığı kontrol etmek için sürdürülür; malformasyon artışı gösterilmedi. Yenidoğanda nadir kan bulguları için izlem.
EmzirmeSüte az geçer; bebekte nadiren ishal bildirilmiş; kabul edilebilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (18 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Asacolmesalazin4 g/100 ml rektal süspansiyon; 500 mg supozituvar; 800 mg enterik tablet
Asamesamesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon
Asazinmesalazin4 g/60 g rektal süspansiyon
Colmezamesalazin500 mg enterik kapli tablet
Kolesamesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon; 250 mg supozituvar; 500 mg supozituvar
Mesainmesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon
Mesavixamesalazin4 g/60 g rektal süspansiyon
Mesoselmesalazin4 g/60 g rektal süspansiyon
Osirecmesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon
Pentasamesalazin · mesalazine1 g enema; 1 g supozituvar; 1 g uzatılmış salimli granül; 1 g uzatılmış salimli tablet; 2 g uzatılmış salimli granül; 500 mg uzatilmis salim tablet
Rectazinmesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon
Rektacolmesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon; 250 mg supozituvar; 500 mg supozituvar
Salmidenmesalazin4 g/100 ml rektal süspasniyon; 500 mg enterik kapli tablet
Salofalkmesalazin1 g rektal köpük; 4 g/60 g rektal suspansiyon; 250 mg supozituar; 500 mg enterik tablet; 500 mg supozituar
Salofalk Granu-stixmesalazin500 mg granül içeren saşe
Salofalk Granü-stixmesalazin500 mg granül içeren saşe; 1000 mg granül içeren saşe
Salozinmesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon; 250 mg supozituvar; 500 mg supozituvar
Selazvomesalazin4 g/60 ml rektal süspansiyon

18 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AF01

Mesna

Sitoprotektif (uroprotektör; tiyol bileşiği)

Siklofosfamid ve ifosfamidin toksik yan ürünü akroleini idrarda bağlayıp etkisiz hale getiren uroprotektör; hemorajik sistiti önler ve sitotoksik etkiyi etkilemez.

Etki mekanizması

Etki yeriİdrar yolları › Böbrek tübülü → mesane lümeni › İdrar (lümen) içinde, hücre dışı › Akrolein ve 4-hidroksi metabolitleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yıkımındanakrolein çıkaridrarla mesaneyegeçerürotele zararverirSiklofosfamid / ifosfamidkaraciğerde aktifleşen ön ilaçHepatosit içi · aktivasyonAkroleinaktif metabolit yıkımının toksik yanürünü; idrara geçerİdrar · tübül, mesaneİdrarla mesaneye ulaşmaakrolein idrarda derişir ve ürotelletemas ederMesane lümeni · ürotel yüzeyiHemorajik sistitürotel hasarı, kanama ve fibrozisMesane duvarı · ürotelMesna: idrardaakroleinebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İdrardaki akrolein tiyol grubuyla bağlanıp zararsız tioeteredönüşür; ürotel zarar görmez → hemorajik sistit önlenir. Kemoterapinin etkisiazalmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda inaktif dimer (dimesna) olarak dolaşır; böbrekte süzülür, tübül hücresinde indirgenip serbest tiyole döner ve idrarla mesane lümenine ulaşır. Etki idrarın içinde olur.
Neye etki eder?İdrardaki toksik akroleine ve 4-hidroksi metabolitlere serbest tiyol grubuyla kovalent bağlanır (bağlayıcı etki); kemoterapötik ilacın kendisine etki etmez.
Ne olur?Akrolein zararsız tioetere dönüşür → mesane ürotelinde birikmez → hemorajik sistit önlenir. Sistemik antikanser etki korunur.

Klinik

EndikasyonYüksek doz siklofosfamid ve ifosfamid kemoterapisinde hemorajik sistit önlenmesi; lupus nefriti ve vaskülitte IV siklofosfamid pulsunda (bol hidrasyonla birlikte).
Yan etkilerBulantı, kusma, baş ağrısı, ishal, yorgunluk, döküntü, nadir anafilaktoid reaksiyon; idrar ketonu için yalancı pozitif sonuç.
KontrendikasyonMesnaya ya da diğer tiyol bileşiklerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKemoterapötiklerin etkisini azaltmaz, belirgin ilaç etkileşimi yoktur. İdrar ketonu çubuk testinde yalancı pozitif (tiyol).
DikkatMesna hemorajik sistiti önler ancak bol sıvı alımı ve sık idrar yapmayı yerine koymaz; siklofosfamidin diğer toksisitelerinden (kemik iliği, infertilite) koruma sağlamaz. Hematüri gelişirse ilaç kesilir ve sistit araştırılır.

Erişkin dozu

Siklofosfamid/ifosfamid dozunun %60-100'ü kadar IV: genellikle kemoterapi ile aynı anda %20, 4 ve 8. saatte %20'şer (toplam %60). IV pulse siklofosfamid dozlarında protokole göre hidrasyon ve gerekirse mesna.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; siklofosfamid dozu azaltılıyorsa mesna da orantılı verilir.
eGFR 15–29Ayrı doz önerisi yok; kemoterapi dozuyla orantılı verilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; protokol uzmana bırakılır.
HemodiyalizDeneyim sınırlı; protokol onkolog ve nefrologla belirlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; protokol uzmana bırakılır.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (çalışılmamış).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar yolunu (hemorajik sistit) korur.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; özel ayar önerilmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; özel ayar önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; özel ayar önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Siklofosfamid ve ifosfamide bağlı hemorajik sistiti önler; bol hidrasyonla birlikte verilir. Aşırı duyarlılık (döküntü) görülebilir; idrarda yalancı keton pozitifliği yapar.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; birlikte verilen sitotoksik tedavi gebelikte onkoloji kararıyla verilir, 1. trimesterde kemoterapiden kaçınılır.
EmzirmeVeri yok; birlikte verilen sitotoksikler nedeniyle emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Uromitexanmesna400 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Metadon

Tam μ-opioid agonist (NMDA antagonisti)

Uzun ve değişken yarı ömürlü tam μ agonist; KBH ve diyalizde güvenli kabul edilen opioidlerdendir. QT uzatır, birikir ve ilk günlerde aşırı doz riski vardır; yalnız deneyimli hekim kullanır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiMetadon:μ-reseptörüuyarır, NMDA'yıtıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı iletisi azalır ve NMDA bloğu toleransı ile nöropatikağrıyı da hafifletebilir; metabolitleri inaktiftir, böbrek yetersizliğindebirikmez.Çok uzun ve değişken yarı ömür (8–59 saat) nedeniyle ilaç birikebilir; QT uzaması yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır.
Neye etki eder?μ-reseptörü uyarır; ayrıca NMDA reseptörünü bloke eder ve serotonin-noradrenalin geri alımını inhibe eder.
Ne olur?Ağrı iletisi azalır; NMDA bloğu opioid toleransını ve nöropatik ağrıyı hafifletebilir. İnaktif metabolitlere dönüşür, KBH'de dışkıyla atılım artar.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli kronik ağrı (özellikle nöropatik ağrı ve KBH), opioid bağımlılığında idame (yasal çerçevede ve merkezlerde).
Yan etkilerKabızlık, bulantı, sedasyon, solunum depresyonu, QT uzaması ve torsades de pointes, terleme, hipoglisemi, bağımlılık.
KontrendikasyonAkut solunum depresyonu, ağır akut astım, paralitik ileus, QT uzaması olanlar (kontrol edilmeden), MAO inhibitörleri.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (makrolid, florokinolon, azol, ondansetron, antipsikotik), CYP3A4-2B6 inhibitörleri (flukonazol, ritonavir) düzeyi artırır, indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin) düşürür; benzodiazepin, alkol: sedasyon.
DikkatBaşlamadan önce ve doz artımında EKG (QTc) ve potasyum-magnezyum bakılır. Birikme nedeniyle ilk 3–5 günde aşırı doz olabilir (gecikmiş solunum depresyonu). Gebelikte opioid bağımlılığı tedavisinde kullanılır; emzirmede çok az geçer.

Erişkin dozu

Ağrıda: 2,5 mg oral 8–12 saatte bir ile başlanır; doz artırımı en erken 5–7 günde bir yapılır (yarı ömrü uzun). Opioid-naif olanda kısa aralıkla artırmak aşırı doz riski doğurur. Opioid bağımlılığında dozlar özel merkez protokolünde.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Genellikle ayar gerekmez.
eGFR 15–29Genellikle ayar gerekmez; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 10: gerekirse dozun %50–75'i; sedasyon ve QT izlenir.
HemodiyalizSeans günü ek doz gerekmez; QT ve sedasyon izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı; sedasyon ve QT izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; yakın izlem.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda çok dikkatle: uzun, öngörülemez yarı ömür birikim ve gecikmiş sedasyon yapar; QT uzaması (EKG, K ve Mg izlenir). Düşük dozla başla, dozu en erken 5–7 günde artır; benzodiazepinle birlikte solunum depresyonu riski.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden başlanmaz; birlikte bağırsak düzenlemesi planlanır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif varken kaçınılır.
  • TIME-to-START E9sınıf üyesi olarak Orta-ağır ağrıda diğer seçenekler yetersizse güçlü opioid düşünülür.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikOpioid bağımlılığı tedavisinde gebelikte standart; NOWS beklenir, QT izlenir; ağrıda yalnız gerekirse.
EmzirmeSüte düşük geçer; bakım programındaki anneye emzirme önerilir; bebek sedasyonu izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N02BB02

Metamizol

Pirazolon türevi analjezik-antipiretik

Güçlü ağrı kesici ve ateş düşürücü; nadir ama öngörülemeyen agranülositoz riski taşır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin ve omurilik › Nöron (merkezi sinir sistemi) › COX enzimi (santral)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX dönüştürür(ağırlıklabeyinde)sentaz enzimleridönüştürüralgıyı ve ateşiartırırAraşidonik asithücre zarındaki yağ asidiNöron zarı · fosfolipidProstaglandin H2ara ürünNöron içi · COXProstaglandinler (MSS)ağrı eşiğini düşürür, ateşi yükseltirOmurilik · hipotalamusAğrı · ateşklinik sonuçAğrı yolu · hipotalamusMetamizol:santral COX'uinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Santral prostaglandin yapımı azalır → güçlü ağrı kesici ve ateşdüşürücü etki; antiinflamatuvar etkisi zayıftır.Seyrek ama ağır yan etki: agranülositoz (ani ateş, boğaz ağrısı). Hızlı damardan verilincehipotansiyon.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Bağırsakta aktif metabolit 4-metilaminoantipirine (4-MAA) dönüşür, kana geçip kan-beyin bariyerini aşar; etki ağırlıkla beyin ve omurilikte, periferde zayıftır.
Neye etki eder?Santral COX enzimini inhibe eder; endokannabinoid ve opioid yollar da katkı verir. Kesin mekanizma tam bilinmiyor.
Ne olur?Santral prostaglandin ↓ → ağrı eşiği yükselir, ateş düşer. Antiinflamatuvar etkisi zayıftır. Seyrek ama ağır: agranülositoz.

Klinik

EndikasyonŞiddetli akut ya da kronik ağrı, başka yöntemle düşmeyen yüksek ateş.
Yan etkilerAgranülositoz (doza bağımsız, öngörülemez), anafilaksi, hızlı IV verilişte hipotansiyon, döküntü, idrarda kırmızı renk.
KontrendikasyonPirazolon alerjisi, kemik iliği yetmezliği, G6PD eksikliği, akut porfiri, analjezik astımı, gebeliğin son üç ayı.
EtkileşimlerMetotreksatın kemik iliği toksisitesini artırabilir; siklosporin düzeyini düşürebilir.
DikkatAteş, boğaz ağrısı ya da ağız yarası çıkarsa ilaç kesilip hemen tam kan sayımı yapılır. Birçok ülkede kullanımdan kaldırılmış ya da kısıtlanmıştır.

Erişkin dozu

Erişkin: 500–1000 mg tek doz, günde en çok 4 kez (en çok 4 g/gün). IV yavaş verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Kısa süreli kullanımda ayar gerekmez; tekrarlayan yüksek dozdan kaçınılır.
eGFR 15–29Tekrarlayan yüksek dozdan kaçınılır; kısa süreli, düşük doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tekrarlayan yüksek dozdan kaçınılır; mümkünse alternatif analjezik.
HemodiyalizKısa süreli düşük doz; veri sınırlı, seans sonrası verilmesi uygun.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kısa süreli, düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (metabolitler). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNSAİİ gibi güçlü prostaglandin baskısı yapmaz; nadir akut interstisyel nefrit ve oligüri bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ATekrarlayan yüksek dozdan kaçınılır.
Child-Pugh BTekrarlayan yüksek dozdan kaçınılır; düşük doz.
Child-Pugh CKaçınılır; metabolit atılımı uzar.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kısa süreli ve en düşük dozla kullan. Agranülositoz ve hipotansiyon (hızlı IV) riski; ateş ve boğaz ağrısında kan sayımı. Böbrek yetersizliğinde tekrarlayan yüksek dozlardan kaçın.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. ve 2. trimesterde yalnızca gerektiğinde ve kısa süreli; 3. trimesterde (duktus arteriyozus ve fetal böbrek riski) kullanılmaz.
EmzirmeMetabolitleri süte geçer; emzirmede kullanılmaz, kullanıldıysa 48 saat süt atılır.

Türkiye’deki ürünler (29 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adepironmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 2,5 g/5 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/5 ml surup; 500 mg tablet
Algopanmetamizol500 mg 20 film kapli tablet
Andolormetamizol sodyum500 mg tablet; 1000 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Bebigut Damlametamizol15 ml
Devaljinmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 10 ampul; 1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 100 ampul; 1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 5 ampul; 1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 50 ampul
Devaljin1 Gmetamizol sodyum2 ml IV/IM ampul 200 ampul
Farmizolmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Geralgine-mmetamizole sodium · metamizol sodyum250 mg/5 ml surup; 1000 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Geralgine-m Tabletmetamizol sodyum500 mg
Kafalginmetamizol sodyum500 mg 20 tablet
Karmizolmetamizol sodyum1 g/2 ml IM IV ampul
Metamizolmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul
Nogesicmetamizole sodium2 ml 1 gr 10 ampul; 500 mg tablet
Nogesic 2.5 Grmetamizole sodium5 ml ampul
Novakom Ampulmetamizol sodyum
Novakom Fort Ampulmetamizol sodyum
Novakom Pomadmetamizol sodyum
Novakom S Tabletmetamizol sodyum
Novakom-s 1grmetamizole sodium2 ml 1x2 ampul; 2 ml 5x2 ampul
Novalginmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/5 ml surup; 500 mg tablet; 500 mg/ml oral damla
Novamizolmetamizol sodyum1000 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Novapleks Ampulmetamizol sodyum
Novapleks Tabletmetamizol sodyum
Novaplexmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV ampul
Novopyrinemetamizole sodium1 g/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 500 mg tablet
Novo-planmetamizole sodium1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Onpyronmetamizol sodyum1 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Sedoralmetamizol sodyum1 g/2 ml enjeksiyonlukçözelti
Türktıpsan Metamizol Sodyummetamizol sodyum1000 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (5): Antispazmin Kompoze Draje, B.fort Ampul, Metaljin Tablet, Pedianoks Suppozituvar, Skopolin Ampul

29 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BA02

Metformin

Biguanid (oral antidiyabetik)

Karaciğerde glukoz yapımını azaltan ilk basamak tip 2 diyabet ilacı; böbrek işlevine göre dozlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Mitokondri ve sitoplazma › Kompleks I · AMPK yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)glukoneogenezegirerglukozu kanaverirşekeri belirlerLaktat · alanin · gliserolglukoz yapımının ham maddeleriKan · portal dolaşımGlukoneogenezkaraciğerde yeni glukoz yapımıHepatosit · mitokondriKaraciğerden glukoz çıkışıaçlık kan şekerini belirlerKan · hepatik çıkışAçlık kan şekeritip 2 diyabette yüksekKan · plazmaMetformin:mitokondrikompleks I /AMPK⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hepatik glukoz üretimi azalır, insülin duyarlılığı artar. Laktatglukoza çevrilemediği için birikim durumunda laktik asidoz riski.Laktat glukoza çevrilemediği için birikim durumunda (KBH, hipoperfüzyon) laktik asidoz riskivardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organel
Nerede?Barsaktan emilir, hepatosite taşıyıcıyla (OCT1) girer. Metabolize olmaz; değişmeden tübülde salgılanarak (OCT2/MATE) idrarla atılır, KBH'de birikir.
Neye etki eder?Mitokondri kompleks I'i hafif inhibe eder → ATP düşer, AMPK artar; glukoneogenez baskılanır, laktat glukoza çevrilemez.
Ne olur?Karaciğerden glukoz çıkışı ve açlık glukozu azalır, insülin duyarlılığı artar. Birikimde laktat yükselir → laktik asidoz (eGFR < 30'da verilmez).

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet (ilk basamak), prediyabet, polikistik over sendromu.
Yan etkilerİshal, bulantı, metalik tat, B12 eksikliği; nadir ama ağır laktik asidoz.
KontrendikasyoneGFR < 30, ağır karaciğer yetmezliği, şok-sepsis-ağır hipoksi, alkolizm, ağır dehidratasyon.
Etkileşimlerİyotlu kontrast (AKI riskinde ara verilir), alkol, dolutegravir ve simetidin düzeyi artırır.
DikkatKusma-ishal, dehidratasyon ya da akut hastalıkta geçici kesilir ("hasta gün kuralı"). Uzun kullanımda B12 düzeyi bakılır (nöropati, anemi).

Erişkin dozu

500 mg/gün yemekle başlanır, 1–2 haftada bir artırılarak 2000 mg/gün'e çıkılır. eGFR 30–44: en çok 1000 mg/gün; eGFR < 30: kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yılda bir eGFR izlenir.
eGFR 30–59eGFR 45–59: tam doz, izlem sıklaşır. 30–44: en çok 1000 mg/gün, yeni başlanmaz.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet, ama kullanılmaz. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; akut böbrek hasarında birikip laktik asidoz yapar, AKI'de kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; alkol ve hipoksi yoksa kullanılabilir.
Child-Pugh BKaçınılır; laktat temizliği bozuk.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 500 mg ile başla, eGFR'ye göre doz ver. B12 eksikliği, kilo kaybı ve gastrointestinal intolerans sık. Akut hastalıkta, dehidratasyonda ve kontrast öncesi ara ver; laktik asidoz nadir.

  • TIME-to-STOP G3 eGFR < 30'da metformin kullanılmaz (laktik asidoz).
  • TIME-to-STOP G2# Kırılgan ya da malnütre yaşlıda sürdürmek yeniden değerlendirilir (uzlaşı yok).

Gebelik ve emzirme

GebelikGestasyonel ve tip 2 diyabette kullanılabilir; plasentayı geçer, insülin ilk seçenektir. PKOS’ta ovülasyon indüksiyonu için kullanılıyorsa 1. trimester sonuna dek kesilir (ADA 2026). Gebelik diyabetinde bireysel karar.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (26 ticari ad · 64 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Atametmetformin hidroklorür500 mg film kapli tablet; 850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Diabestmetformin hcl850 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Diaformınmetformin hcl850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Diaformin Xrmetformin hidroklorür · metformin hcl500 mg yavaş salimli tablet; 750 mg yavaş salimli tablet; 1000 mg yavaş salimli tablet
Diametmetformin hidroklorür850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Diorminmetformin hidroklorür500 mg film kaplı tablet; 850 mg film kaplı tablet
Gliformetformin hidroklorür850 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Glifor Srmetformin hidroklorür500 mg uzatilmis salimli tablet; 500 mg uzatılmış salimlitablet; 1000 mg uzatilmis salimli tablet
Glinextmetformin500 mg 112 mr film tablet; 850 mg 112 mr film tablet; 1000 mg 112 mr film tablet
Glisusmetformin hidroklorür500 mg/5 ml oral cozelti; 500 mg/5 ml oral çözelti
Glucotardmetformin hidroklorür850 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Gluforcemetformin hidroklorür850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Gluforminmetformin hcl850 mg retard film tablet
Glukofenmetformin hcl850 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Insuformetformin hidroklorür500 mg film tablet; 850 mg film kapli tablet; 850 mg film tablet; 1000 mg film tablet
İnsuformetformin hidroklorür500 mg uzatılmış salimli tablet
Matofinmetformin hcl500 mg film tablet; 500 mg xr tablet; 850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet; 1000 mg xr film tablet; 1000 mg xr tablet
Mefoday Mrmetformin hidroklorür500 mg film kapli tablet; 850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Merneptametformin hidroklorür1000 mg xr tablet
Metaformalmetformin hidroklorür850 mg film kaplı tablet; 1000 mg film kapli tablet
Metforixmetformin hidroklorür850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Metfullmetformin hcl500 mg efervesan tablet; 850 mg efervesan tablet; 1000 mg efervesan tablet
Metodelmetformin hcl850 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Metodel Srmetformin hcl500 mg değiştirilmiş salimli film kapli tablet; 1000 mg değiştirilmiş salimli film kapli tablet
Metvelmetformin hcl850 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Metvel Srmetformin hcl1000 mg uzatılmış salimli tablet

Kombinasyon ürünleri (64): Anerva Xr, Arliptin Met, Arliptin Met Xr, Calira-met, Calira-met Xr, Dapadapmet Xr, Dapavel Plus, Dapgeon Plus Xr, Dialipta Met, Dianovia Met, Diyatix Plus, Dropia-met, Dropia-met 15, Duodia, Duodia 80, Duplax, Emjardi-met, Emladipmet, Empacros Met, Empafel Met, Empance Met, Empavera Met, Epiclo-met, Galvus Met 50, Glazonemet Xr, Glifix Plus, Glifix Plus 15, Glifix Plus Sr, Glifor Plus, Glipamet, Glividin Met, Janumet, Jasita Met, Linatin Met, Linazep Plus, Liniga Plus, Lintrejamet, Maralit Plus, Meglitis 100, Natmet 120, Natplus 180, Pareglin, Pio-met 15, Pio-met 30, Pional 15/500, Pional 15/850, Preko 15, Prenorm 30, Prenorm Mr 15, Repamef 1, Repamef 2, Returin, Sanosita Plus, Snoxx-met, Synjardy, Taglin Met, Vidaptin Met, Viglida Plus, Vildabet Met, Vildega Plus, Vilmet, Viptin Met, Xigduo Xr, İnsucomb

26 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 64 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02AB01

Metildopa

Santral etkili alfa-2 agonist (antihipertansif)

Beyin sapında alfa-2 reseptörlerini uyararak sempatik çıkışı azaltan santral antihipertansif; gebelikte güvenlik verisi en uzun olan ilaçtır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin sapı (vazomotor merkez) › Nöron zarı ve sinir ucu › α2 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sempatik çıkışüretirsinir ucundasalgılatırα1 reseptörünüuyarırVazomotor merkez (beyin sapı)kan basıncını ayarlayan sinir merkeziBeyin sapı · vazomotor merkezSempatik sinir uyarısımerkezden damar ve kalbe giden uyarıSempatik sinir · iletimNoradrenalin salınımısinir ucundan salgılanan damar daraltıcıiletiSinir ucu · salınımArteriyol daralmasıperiferik direnç ve kan basıncı yükselirDamar düz kası · α1Metildopa:santral α2uyarır, çıkışıfrenler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Merkezden sempatik çıkış azalır → noradrenalin salınımı ve periferikdirenç düşer → kan basıncı iner; böbrek ve uteroplasental kan akımı korunur.Ön ilaç: sinir hücresinde alfa-metilnorepinefrine dönüşerek etki eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin sapında. Amino asit taşıyıcısıyla emilir, kan-beyin bariyerini geçer; adrenerjik nöronda α-metilnorepinefrine dönüşür (ön ilaç).
Neye etki eder?α-Metilnorepinefrin, beyin sapı nöronlarının zarındaki α2 reseptörlerini uyarır (agonist); sempatik çıkış frenlenir.
Ne olur?Sempatik çıkış ↓ → noradrenalin salınımı ve periferik direnç düşer → kan basıncı iner. Gebelikte güvenlidir; Coombs pozitifliği ve karaciğer hasarı yapabilir.

Klinik

EndikasyonGebelikte kronik ve gestasyonel hipertansiyon; gebelik dışında günümüzde nadiren kullanılır.
Yan etkilerSedasyon, yorgunluk, depresyon, ağız kuruluğu, ortostatik hipotansiyon; Coombs pozitifliği (hemolitik anemi nadir), karaciğer enzim artışı ve hepatit, ilaç ateşi.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı, metildopaya bağlı önceki hepatit ya da hemolitik anemi, MAO inhibitörü kullanımı, feokromositoma, depresyon.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri (hipertansif kriz); demir tuzları emilimi azaltır; lityum toksisitesi artabilir; diğer antihipertansif ve anesteziklerle hipotansiyon.
DikkatGebelik: güvenlik verisi en uzun antihipertansiftir, fetüs için güvenli kabul edilir. Emzirme: uyumlu. Depresyon riski nedeniyle doğum sonrası nifedipine (ya da labetalole) geçilmesi önerilir; postpartum depresyon öyküsünde tercih edilmez. Coombs pozitifliği kan uyumluluk testini zorlaştırabilir.

Erişkin dozu

250 mg günde 2–3 kez ile başlanır, 2 günde bir artırılır; idame 0,5–2 g/gün 2–4 doza bölünmüş, en çok 3 g/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Doz aralığı 8–12 saate uzatılır.
eGFR 15–29Doz aralığı 8–12 saate uzatılır; düşük dozla başla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz aralığı 12–24 saate uzatılır.
HemodiyalizDoz HD günü seanstan sonra verilir; gerekirse 250 mg ek doz.
Periton diyaliziDoz aralığı 12–24 saat; HD kadar uzaklaşma yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; aktif metabolit birikimiyle sedasyon, bradikardi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır; karaciğer testi sık izlenir.
Child-Pugh CKontrendike; aktif karaciğer hastalığı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda mümkünse kaçın: sedasyon, depresyon, bradikardi, ortostatik hipotansiyon ve Coombs pozitif hemoliz. Kullanılırsa 125–250 mg ile başla. Karaciğer testi izlenir.

  • TIME-to-STOP A9 Santral etkili antihipertansifler diğer sınıflar tolere edilemiyorsa seçilir (MSS ve ortostatik etki).

AGS Beers 2023 kaçınılır (bradikardi, ortostatik hipotansiyon, MSS etkileri).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte hipertansiyon için uzun deneyimli birinci basamak seçenektir; tüm trimesterlerde kullanılabilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alfametmethyldopa (levorotatory)250 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AB17

Metilen mavisi

Methemoglobin indirgeyici (antidot, redoks ajanı)

Methemoglobini (Fe³⁺) hemoglobine (Fe²⁺) indirgeyen antidot. G6PD eksikliğinde etkisizdir ve hemoliz yapar; MAO-A inhibisyonu nedeniyle serotonerjik ilaçlarla serotonin sendromu yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan › Eritrosit › Eritrosit içi (sitoplazma) › Methemoglobin (Fe³⁺)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)oksidanla Fe³⁺'eyükseltgeniroksijen taşınmazHemoglobin (Fe²⁺)oksijeni bağlar ve dokulara taşırEritrosit içiMethemoglobin (Fe³⁺)oksidan stresle oluşur; oksijenitaşıyamazEritrosit içiDoku hipoksisisiyanoz ve nefes darlığı; SpO₂ yaklaşık%85'te kalırKan · dokularMetilen mavisi:methemoglobinihemoglobineindirger✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Methemoglobin Fe²⁺ hemoglobine döner → oksijen taşıma kapasitesidüzelir, siyanoz geriler.G6PD eksikliğinde NADPH yetersizdir: ilaç etkisiz kalır ve hemoliz yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Dolaşımdaki eritrositlerin içi. İlaç IV verilir, eritrosite girer; NADPH ile lökometilen mavisine indirgenir.
Neye etki eder?Lökometilen mavisi methemoglobindeki demiri Fe³⁺'ten Fe²⁺'ye indirger (elektron verir); NADPH-methemoglobin redüktaz yolunu hızlandırır.
Ne olur?Methemoglobin tekrar oksijen taşıyan hemoglobine döner → doku oksijenlenmesi düzelir, siyanoz geriler. NADPH sağlayan G6PD yoksa etkisizdir ve hemoliz olur.

Klinik

EndikasyonEdinsel methemoglobinemi (nitrat, dapson, lokal anestezik, prilokain vb.), ifosfamid ensefalopatisinin tedavisi (ruhsatsız).
Yan etkilerMavi-yeşil idrar ve deri boyanması, bulantı, baş ağrısı, terleme, hemolitik anemi (G6PD eksikliği), serotonin sendromu, yüksek dozda paradoksal methemoglobin artışı, SpO₂ ölçümünde yanlış düşük değer, enjeksiyon yerinde nekroz.
KontrendikasyonG6PD eksikliği, serotonerjik ilaç kullanımı (SSRI, SNRI, MAOİ, tramadol, linezolid), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSSRI, SNRI, MAOİ, linezolid, tramadol, meperidin, bupropionla serotonin sendromu (MAO-A inhibisyonu); CYP etkileşimleri; diğer oksidanlarla hemoliz.
DikkatPulse oksimetre güvenilir değildir (dalga boyu girişimi); tedavi cevabı kooksimetre ile izlenir. Serotonerjik ilaç kullananda kaçınılır.

Erişkin dozu

%1'lik çözelti: 1–2 mg/kg IV, 5 dk'da yavaş; yanıt yetersizse 30–60 dk sonra 1 mg/kg tekrar edilebilir (toplam en çok ~7 mg/kg). G6PD eksikliğinde kullanılmaz. Ekstravazasyondan kaçınılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; tek doz.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; tekrar dozlarda dikkat.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle; tekrar dozlardan kaçınılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar gerekmez, tek doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; G6PD eksikliğinde hemoliz ve pigment nefropatisi olabilir; idrar mavi-yeşil renklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; tek doz.
Child-Pugh CAyar gerekmez; tek doz, tekrar dozlarda dikkat.

Yaşlıda kullanım

Kullanılacaksa ilk kez serotonerjik ilaç (SSRI, SNRI, MAOİ) yönünden sorgula: serotonin sendromu. Pulse oksimetre güvenilmez; kooksimetre kullanılır. G6PD eksikliğinde kullanılmaz; yaşlıda kardiyak ve renal izlem.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikFetal zarar bildirilmiştir (intraamniyotik uygulamada jejunal atrezi, hemoliz); hayatı tehdit eden methemoglobinemide yarar ağır basarsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; ürün bilgisine göre tedavi sırasında ve sonrasında yaklaşık 8 gün emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Blumetmetilen mavisi50 mg/5 ml IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul; 100 mg/10 ml IV enjeksiyon için çözelti içeren ampul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H02AB04

Metilprednizolon

Glukokortikoid (orta etkili)

Prednizolonun metillenmiş, mineralokortikoid etkisi daha az türevi; oral ve IV (puls) kullanımıyla glomerülonefrit, vaskülit, lupus ve nakil rejeksiyonunda temel ilaçtır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Lenfosit ve iltihap hücresi › Hücre içi (sitoplazma → çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)transkripsiyonfaktörleriniaktive edergenleri açariltihabı yürütürİltihap sinyalienfeksiyon ya da doku hasarında sitokinve mikrop ürünleri yüzey reseptörlerinebağlanırHücre yüzeyi · reseptörNF-κB · AP-1iltihap genlerini açan transkripsiyonfaktörleriÇekirdek · NF-κB ve AP-1Sitokin ve adezyon yapımıiltihap hücrelerini çağıran ve çoğaltanürünlerDoku · salgılanan sitokinİltihap ve lenfosit çoğalmasışişlik, ağrı, otoimmün hasar, rejeksiyonGlomerül · damar · dokuMetilprednizolon:NF-κB'yiçekirdektebaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İltihap genleri açılamaz → sitokin ve adezyon molekülü yapımı düşer,lenfosit sayısı azalır; glomerüler ve damar iltihabı ile rejeksiyon baskılanır.Puls dozda (250–1000 mg/gün, 3 gün) lenfosit apoptozu ve hızlı, genom dışı zar etkileri deeklenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?İltihap hücrelerinin (lenfosit, makrofaj) sitoplazmasında. Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçerek içeri girer; kandan her dokuya ulaşır.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne bağlanır (aktif ilaçtır); kompleks çekirdeğe geçip NF-κB ve AP-1'i baskılar.
Ne olur?İltihap genleri açılamaz → sitokin ve adezyon molekülü yapımı düşer, lenfosit azalır → glomerüler ve damar iltihabı ile rejeksiyon baskılanır.

Klinik

EndikasyonHızlı ilerleyen glomerülonefrit, lupus nefriti, ANCA vasküliti, akut hücresel rejeksiyon (puls), akut interstisyel nefrit, multipl skleroz alevlenmesi, ağır astım-KOAH alevlenmesi, eklem içi uygulama (Depo-Medrol).
Yan etkilerHiperglisemi, hipertansiyon, sıvı tutulumu, psikiyatrik etkiler, enfeksiyon, osteoporoz ve avasküler nekroz, miyopati, adrenal baskılanma; puls dozda aritmi, ani ölüm (hızlı bolusta), yüzde kızarıklık, ağızda metalik tat.
KontrendikasyonTedavi edilmemiş sistemik enfeksiyon (göreli); ilaca aşırı duyarlılık; Depo-Medrol IV ya da intratekal verilmez.
EtkileşimlerEnzim indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin) etkisini azaltır; azoller, makrolidler ve greyfurt düzeyini artırır; NSAİİ ile GİS kanama; diüretiklerle hipokalemi; siklosporin düzeyi artabilir.
DikkatÜç haftadan uzun kullanımda azaltarak kesilir. Başlamadan hepatit B, tüberküloz ve glisemi değerlendirilir; yüksek doz ya da uzun kullanımda PJP profilaksisi, gastrik koruma, kalsiyum-D vitamini. Puls dozlar yavaş infüzyonla verilir ve kalp izlenir. Gebelikte plasentada büyük oranda inaktive olur (düşük fetal maruziyet), zorunluysa kullanılabilir; emzirmede yüksek doz sonrası 4 saat beklenebilir.

Erişkin dozu

Oral: 4–48 mg/gün; 4 mg metilprednizolon yaklaşık 5 mg prednizolona eşdeğerdir. Puls: 250–1000 mg/gün IV, 3 gün, 100 mL %0,9 NaCl içinde 30–60 dakikada infüzyon (hızlı bolus verilmez). Depo-Medrol: eklem içi ya da kas içi 40–80 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; puls seans dışı günde verilebilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hiperglisemi, hipertansiyon ve sıvı tutulumu yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; aktivasyon gerekmez.
Child-Pugh BEn düşük etkili dozla; glisemi ve enfeksiyon izlenir.
Child-Pugh CEn düşük etkili dozla; yarı ömür uzayabilir, izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

En düşük etkili dozu en kısa süre ver. Deliryum, hiperglisemi, hipertansiyon, ödem, miyopati, osteoporoz, enfeksiyon ve GİS kanama riski. Puls (250–1000 mg) sırasında tansiyon, kalp ritmi ve glisemi izlenir; PPI düşünülür.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak RA'da 3 aydan uzun steroid monoterapisi sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak Orta-ağır KOAH idamesinde inhale steroid yerine sistemik steroid verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak NSAİİ, antitrombotik ya da dispepsi varken PPI'sız verilmez.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli yüksek doz steroidde kemik koruması (bifosfonat) başlanır.

AGS Beers 2023 deliryumda kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama).

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentada büyük oranda inaktive olur; zorunluysa kullanılabilir.
EmzirmeYüksek doz sonrası 4 saat beklenebilir; kısa süreli kullanım uygun.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cortipolmetilprednisolon sodyum süksinat20 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 40 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücüsü
Depo-medrolmetilprednizolon asetat40 mg/ml enjektabl suspansiyon iceren flakon
Meticuremetil prednisolon sodyum süksinat20 mg IM/IV enjeksiyon icin liyofize toz iceren flakon; 40 mg IM/IV enjeksiyon icin liyofize toz iceren flakon; 250 mg IM/IV enjeksiyon icin liyofize toz iceren flakon
Precortmetilprednizolon4 mg tablet; 16 mg tablet
Precort-liyometilprednisolon sodyum süksinat20 mg IM/IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren ampul; 40 mg IM/IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren ampul; 250 mg IM/IV enjeksiyon icin liyofilize toz iceren ampul
Predlocortmetilprednisolon sodyum süksinat20 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için liyofilize toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon + 1 adet çözücü içeren ampul); 40 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için liyofilize toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon + 1 adet çözücü içeren ampul); 250 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için liyofilize toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon + 1 adet çözücü içeren ampul)
Prednolmetilprednizolon4 mg tablet; 16 mg tablet
Prednol-lmetilprednizolon20 mg IM/IV enjeksiyonluk liyofilize toz; 40 mg IM/IV enjeksiyonluk liyofilize toz; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk liyofilize toz
Tredisonmetilprednisolon sodyum süksinat20 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 40 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Metirozin

Tirozin hidroksilaz inhibitörü (katekolamin sentez inhibitörü)

Katekolamin yapımının hız kısıtlayıcı basamağını durduran ilaç; feokromositoma ve paragangliomada ameliyat öncesi ya da metastatik hastalıkta alfa blokere eklenir. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi · adrenal medulla › Katekolamin yapan hücre (sinir ucu, tümör) › Sitoplazma › Tirozin hidroksilaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tirozinhidroksilazçevirirDOPAdekarboksilazçevirirdopaminβ-hidroksilazçevirirTirozinamino asit; katekolaminlerin hammaddesiSinir ucu · sitoplazmaL-DOPAhız kısıtlayıcı basamağın ürünüSinir ucu · sitoplazmaDopaminnoradrenalinin öncülüDepo vezikülüNoradrenalin · adrenalinkan basıncını ve nabzı yükseltirSinaps · kana salımMetirozin:tirozinhidroksilazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Katekolamin yapımı düşer → feokromositomada hipertansif kriz azalır;yan etki olarak sedasyon ve ekstrapiramidal belirtiler görülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Sempatik sinir ucunda, adrenal medulla ve feokromositom hücrelerinin sitoplazmasında. Ağızdan alınır, kanla taşınır ve hücreye aminoasit taşıyıcılarıyla girer.
Neye etki eder?Tirozin hidroksilaza tirozinle yarışarak bağlanır ve onu kapatır; katekolamin sentezinin hız kısıtlayıcı basamağıdır.
Ne olur?Tirozin L-DOPA'ya dönemez → noradrenalin ve adrenalin yapımı %35–80 azalır → feokromositomada kriz ve ameliyatta basınç dalgalanması azalır.

Klinik

EndikasyonAlfa blokere rağmen kontrol edilemeyen feokromositoma, ameliyat öncesi hazırlık (kısa süreli) ve metastatik hastalığın semptomatik tedavisi.
Yan etkilerBelirgin sedasyon, ekstrapiramidal belirtiler (titreme, sertlik), depresyon, anksiyete, ishal, kristalüri; pahalı ve zor bulunur.
KontrendikasyonMetirozine aşırı duyarlılık; hamilelik ve emzirmede kullanım için yeterli veri yoktur.
EtkileşimlerFenotiyazinler ve haloperidol ekstrapiramidal belirtileri artırır; sedatifler ve alkol sedasyonu artırır.
DikkatBol sıvı alınmalıdır (kristalüri). Alkol ve sedatiflerden kaçınılır; ilaç kesilince katekolamin yapımı kısa sürede eski düzeyine döner.

Erişkin dozu

250 mg günde 4 kez başlanır; her 2–3 günde 250–500 mg artırılarak olağan 1–2 g/gün (en çok 4 g/gün). Ağır olguda alfa blokerle birlikte kısa süreli verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük dozla başlanır; bol sıvı.
eGFR 15–29Çalışılmamış; düşük dozla, kristalüri izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; dikkatle, düşük dozla.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKristalüri; bol sıvı alınır, idrar sedimenti izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 250 mg günde 2–3 kez ile başlanır, yavaş artırılır. Sedasyon, depresyon, ekstrapiramidal belirti, ishal ve kristalüri riski; bol sıvı alınır. Alkol ve sedatiflerden kaçınılır; ilaç kesilince katekolamin yapımı kısa sürede döner.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yalnız zorunluysa ve uzman kararıyla.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Metiserjid

Ergot türevi serotonin antagonisti (piyasadan çekilmiş migren ilacı)

Migren profilaksisinde kullanılan, retroperitoneal fibroz ve kalp-akciğer fibrozu yapma riski nedeniyle piyasadan çekilmiş ergot türevi; sekonder retroperitoneal fibrozun klasik nedenlerindendir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağ dokusu (retroperiton, plevra, kalp) › Fibroblast ve kapak hücresi › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › 5-HT2B reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+fibroblastıuyarırkollajen yaparSerotonin (5-HT)enterokromaffin hücre ve trombosittensalınırKan · serotonin5-HT2B reseptörüfibroblast ve kapak hücresi yüzeyindeFibroblast zarı · 5-HT2BFibroblast sinyalikontrollü kollajen senteziFibroblast içi · sinyalDoku yenilenmesinormalde dengeli ve sınırlıdırRetroperiton · plevra · kapakMetiserjid(metabolit):5-HT2B'yisürekli uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Fibroblast sürekli uyarılır → kontrolsüz kollajen birikir;retroperitoneal fibroz üreterleri sarıp obstrüktif nefropati yapar.Uzun süreli kullanım (özellikle > 6 ay) ve kesintisiz kürler riski artırır; ilacıbıraktıktan sonra fibroz bazen geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Fibroblast ve kalp kapağı hücrelerinin yüzeyinde. Ağızdan alınır, karaciğerde metilergometrine dönüşür; kanla dokulara ulaşıp yüzey reseptörüne bağlanır.
Neye etki eder?Migrende 5-HT2 reseptörünü kapatır; metaboliti metilergometrin ise 5-HT2B reseptörünü uyarır (agonist) ve fibroblastı sürekli etkinleştirir.
Ne olur?Fibroblast çoğalır, kollajen birikir → retroperitoneal fibroz üreterleri sarar, obstrüktif nefropati; plevra ve kapakta da fibroz. İlaç bu nedenle piyasadan çekildi.

Klinik doğrulanıyor

EndikasyonArtık kullanılmaz; eskiden sık ve ağır migren ile vasküler baş ağrısı profilaksisi.
Yan etkilerRetroperitoneal fibroz (obstrüktif üropati), plevro-pulmoner fibroz, kalp kapak fibrozu, bulantı, kas-eklem ağrısı, ekstremite iskemisi.
KontrendikasyonGebelik, vasküler hastalık, kronik akciğer-kalp-böbrek hastalığı, ağır hipertansiyon (eskiden belirtilen kontrendikasyonlar).
EtkileşimlerSumatriptan ve diğer ergot türevleri ile vazospazm; CYP3A4 inhibitörleri ergot toksisitesini artırabilir.
DikkatRetroperitoneal fibrozlu hastada ilaç öyküsü (ergot türevleri, metiserjid, bazı beta-blokerler) sorgulanır; neden ilaç ise ilaç kesilir. Hidronefrozda üreter dekompresyonu gerekir.

Erişkin dozu

Onaylı güncel doz yok; eskiden migren profilaksisinde birkaç mg/gün ve her 6 ayda 3-4 haftalık ara verilerek kullanılırdı.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Güncel doz yok; kullanılmaz.
eGFR 30–59Çalışılmamış; kullanılmaz.
eGFR 15–29Çalışılmamış; kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiRetroperitoneal fibroz ile üreter obstrüksiyonu, hidronefroz ve obstrüktif AKI; kullanım dışıdır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; kullanılmaz.
Child-Pugh BÇalışılmamış; kullanılmaz.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Piyasadan çekilmiştir, güncel kullanım yok. Retroperitoneal, plevral ve kalp kapağı fibrozu riski nedeniyle kullanılmaz; eskiden kullananlarda fibroz ve damar daralması açısından izlem gerekir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; ergot türevidir, güvenlik verisi yok.
EmzirmeKullanılmaz; veri yok.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A03FA01

Metoklopramid

Dopamin D2 antagonisti, prokinetik antiemetik

Dopamin D2 reseptörünü tutan ve mide boşalmasını hızlandıran antiemetik; böbrek yetersizliğinde birikir, ekstrapiramidal yan etki ve tardif diskinezi riski artar.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi ve beyin sapı › Enterik nöron ve area postrema › Nöron zarı › Dopamin D2 ve 5-HT4 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)salınımı frenlerkası kasar+gecikirse artarDopamin (D2 uyarısı)enterik nöronda asetilkolin salınımınıfrenler; area postrema'da bulantıyıtetiklerEnterik nöron · D2 reseptörüAsetilkolin salınımımide ve ince bağırsak düz kasını uyarırEnterik nöron ucuMide boşalmasıantrum kasılır, pilor gevşerMide düz kasıBulantı hissimide boşalmazsa (gastrik staz) artarArea postrema · kusma merkeziMetoklopramid:D2'yi tutar,5-HT4'ü uyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Frenleyici dopamin etkisi kalkar, asetilkolin artar → mide dahahızlı boşalır; area postremadaki D2 de tutulduğundan bulantı ve kusma azalır.Beyne geçtiği için ekstrapiramidal yan etki (akatizi, distoni, geç diskinezi) yapar; KBH'debirikir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Mide-bağırsak duvarındaki enterik nöronlarda ve beyin sapında area postrema'da, nöron zarında. Ağızdan emilir, kan-beyin bariyerini geçer; kısmen böbrekle atılır.
Neye etki eder?D2 reseptörünü bloke eder (frenleyici dopamin etkisi kalkar), 5-HT4 reseptörünü uyarır; ikisi de enterik nörondan asetilkolin salınımını artırır.
Ne olur?Mide boşalması ve alt özofagus tonusu artar; area postrema'da D2 blokajı bulantı ve kusmayı azaltır. Ekstrapiramidal yan etki, KBH'de doz azaltılır.

Klinik

EndikasyonBulantı-kusma (kemoterapi, ameliyat sonrası, migren), gastroparezi, gastroözofageal reflü (yardımcı).
Yan etkilerUyuklama, huzursuzluk (akatizi), distoni ve parkinsonizm, tardif diskinezi (uzun süre ve yüksek dozda kalıcı olabilir), nöroleptik malign sendrom, QT uzaması, hiperprolaktinemi, methemoglobinemi (nadir).
KontrendikasyonParkinson hastalığı, feokromositoma, mide-bağırsak tıkanması, perforasyon ve kanama, epilepsi, 1 yaş altı.
EtkileşimlerLevodopa ve dopamin agonistlerinin etkisini azaltır; antipsikotik ve diğer dopamin antagonistleriyle EPS artar; QT uzatan ilaçlar; sedatiflerle uyuklama; SSRI ile serotonin sendromu.
DikkatBöbrek yetersizliğinde ekstrapiramidal yan etki sık ve geç tanınır; doz azaltılır, süre kısıtlanır. Gebelikte (hiperemezis gibi) kısa süreli kullanılabilir.

Erişkin dozu

10 mg günde en çok 3 kez (oral, IV ya da IM); en çok 30 mg/gün; tedavi süresi en çok 5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Günlük doz yarıya indirilir (eGFR 15–60).
eGFR 15–29Günlük doz yarıya indirilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Günlük doz yaklaşık dörtte bire indirilir (ör. 5 mg günde 1–2 kez).
HemodiyalizGünlük doz yaklaşık dörtte bir; seans zamanlaması gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimle EPS, sedasyon, konfüzyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CGünlük doz yarıya indirilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 5 mg ile başlanır, kür en çok 5 gün. Ekstrapiramidal etki, tardif diskinezi, sedasyon ve depresyon riski var; Parkinson'da kullanılmaz. Böbrek yetersizliğinde doz azaltılır.

AGS Beers 2023 kaçınılmalı (gastroparezi dışında, en kısa süre); EPS ve tardif diskinezi riski; Parkinson'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikHiperemezis ve bulantıda kullanılabilir; malformasyon artışı gösterilmedi. Kısa süre.
EmzirmeSüte geçer, bebek dozu düşük; kısa süreli kabul edilebilir, bebekte huzursuzluk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anti-nauseametoklopramid hcl10 mg / 2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Emojectmetoclopramide10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Metoklamidemetoklopramid hcl10 mg tablet
Metoplonmetoclopramide10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Metopraxmetoclopramide10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Metpamidmetoclopramide10 mg ampul; 10 mg tablet
Metpamid Oralmetoclopramide1 mg 125 ml solusyon
Nastifranmetoklopramid hidroklorür10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Pramedmetoklopramid hcl10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Primperanmetoclopramide10 mg/2 ml IM/IV ampul
Primselmetoclopramide10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Turktipsan Metoklopramid Hıdroklorürmetoklopramid hidroklorür10 mg/2 ml ampul
Vomeprammetoklopramid hcl10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Metoksi polietilen glikol-epoetin beta (CERA)

Sürekli eritropoietin reseptör aktivatörü (uzun etkili ESA)

Eritropoietin reseptörünü uzun süre uyaran, yarı ömrü yaklaşık 130 saat olan pegile eritropoietin; böbrek anemisinde iki haftada bir başlanır, ayda bire uzatılabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Eritroid progenitör hücre › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › Eritropoietin reseptörü (EPO-R)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+hücre içisinyali açareritrositiçoğaltırBöbrek eritropoietini (EPO)KBH'de yapımı azalır; anemi nedenidirKan · eritropoietinEPO reseptörüeritroid progenitörlerin yüzeyindeÖncül hücre zarı · EPO-RJAK2 → STAT5 sinyaliolgunlaşma ve apoptozdan korunmaHücre içi · JAK2-STAT5Eritrosit yapımıhemoglobin yükselirKan · eritrositCERA: EPOreseptörünü uzunsüre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Yapımı bozulan EPO'nun yerini alıp reseptörü uzun süre uyarır →eritroid olgunlaşma düzelir, hemoglobin 4–8 haftada yükselir; demir deposu veinflamasyon yanıtı belirler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kemik iliğindeki eritroid öncül hücrenin yüzeyinde. Damardan ya da deri altından verilir; kanla ulaşıp hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?EPO reseptörüne bağlanır (agonist); polietilen glikol zinciri yarı ömrü uzatır, afinite eritropoietinden düşüktür. JAK2 → STAT5 yolunu açar.
Ne olur?Eritroid öncül olgunlaşır, apoptozdan korunur → eritrosit ve Hb artar; seyrek dozlanır. Demir eksikliği ve inflamasyon yanıtı azaltır; Hb çok yükselirse trombotik risk artar.

Klinik

EndikasyonKronik böbrek hastalığına bağlı semptomatik anemi (diyaliz ve diyaliz dışı).
Yan etkilerHipertansiyon, tromboz (damar erişimi dahil), inme ve MI riski (Hb > 11,5 g/dL'ye çıkarılırsa artar), baş ağrısı, saf eritroid aplazi (antikorlu; nadir), enjeksiyon yeri reaksiyonu.
KontrendikasyonKontrolsüz hipertansiyon; saf eritroid aplazi öyküsü; ilaç içeriğine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yoktur. Demir eksikliği, kronik inflamasyon, hiperparatiroidi, aluminyum zehirlenmesi ve ACE inhibitörü/ARB yanıtı azaltabilir.
DikkatESA başlamadan önce demir deposu doldurulur (TSAT ≥ %20, ferritin ≥ 100 µg/L); Hb hedefi 10–11,5 g/dL, > 13 g/dL'den kaçınılır. Maligniteli hastada (özellikle kür amaçlı kemoterapi) dikkat. Gebelikte kullanımı sınırlı verilidir, yararı riski aşıyorsa.

Erişkin dozu

Başlangıç 0,6 mcg/kg IV ya da SC her 2 haftada bir; ESA'dan geçişte önceki haftalık epoetin/darbepoetin dozuna göre hesaplanan sabit doz (başlangıç yaklaşık 0,4–0,94 mcg/kg). Hb hedefe gelince idame iki haftalık dozun iki katı olarak ayda bir (yaklaşık 0,8–1,88 mcg/kg). Aylık Hb'ye göre ±25% ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; IV ya da SC, Hb yanıtına göre titre edilir.
HemodiyalizSeans sonunda IV ya da SC; doz Hb yanıtına göre, ek doz gerekmez.
Periton diyaliziSC tercih edilir; Hb yanıtına göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipertansiyon, tromboz; nadiren antikor aracılı saf eritrosit aplazisi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılacaksa Hb yakından izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir. Hedef Hb aşılırsa (KDIGO: genellikle > 11,5 g/dL) inme, tromboz ve hipertansiyon riski artar; önce demir eksikliği giderilir; Hb ve tansiyon düzenli izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeVeri yetersiz; büyük bir protein olup süte geçişi sınırlı beklenir, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (2): Mircera, Mircera Roche

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Metolazon

Tiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)

Distal kıvrımlı tübülde NCC'yi tıkayan, düşük GFR'de de etkisini koruyan tiyazid benzeri diüretik; dirençli ödemde kıvrım diüretiğine eklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Distal kıvrımlı tübül › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NCC taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NCCtaşıyıcısıylaalınırNa⁺-K⁺-ATPaz ilekana verilirhacmi korurLümendeki Na⁺ ve Cl⁻kıvrım diüretiği sonrası kalan tuzdistal kıvrımlı tübüle gelirDistal kıvrımlı tübül lümeniHücre içi Na⁺ ve Cl⁻distal kıvrımlı tübül hücresinin içiDistal tübül · apikal zarKana verilen tuzbazolateral Na⁺-K⁺-ATPaz ile Na⁺interstisyuma pompalanırBazolateral zar · interstisyumHacim ve kan basıncı korunursüzülen tuzun yaklaşık %5'i bu bölgedegeri alınırKan · dolaşım hacmiMetolazon:NCC'yi lümendenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kıvrım diüretiğinden kaçan Na⁺ da geri emilemez → sıralı blokajladiürez artar.Kıvrım diüretiğiyle sinerjik olduğundan kısa süreli ve sık laboratuvar izlemiyle(hiponatremi, hipokalemi) verilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Böbrekte, distal kıvrımlı tübülde. Kandan lümene salgılanır, taşıyıcıya idrar tarafından ulaşır; GFR düşükken de tübüle ulaşabilir.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NCC); hücreye girmeden taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Distal tuz geri emilimi kesilir → kıvrım diüretiğiyle sıralı nefron blokajı (sinerji) → direnç aşmış ödemde bol idrar; eGFR düşükken de etkisi korunur.

Klinik

EndikasyonKıvrım diüretiğine dirençli ödem (kalp yetmezliği, nefrotik sendrom, KBH), hipertansiyon.
Yan etkilerŞiddetli hiponatremi, hipokalemi, hipomagnezemi, hipovolemi ve prerenal AKI, hiperürisemi, hiperglisemi, hipotansiyon; kıvrım diüretiğiyle birlikte elektrolit kaybı çok hızlı gelişebilir.
KontrendikasyonAnüri, hepatik koma, ağır hiponatremi/hipokalemi, tiyazid ya da sülfonamid aşırı duyarlılığı.
EtkileşimlerKıvrım diüretiği ile birlikte hipokalemi, hiponatremi ve hacim kaybı katlanır; litiyum düzeyi artar; digoksin toksisitesi (hipokalemi); NSAİİ etkiyi azaltır.
DikkatKıvrım diüretiğine eklendiğinde ilk 2-3 günde sodyum, potasyum ve kreatinin kontrol edilir; hiponatremi ve hipokalemi sık ve hızlı gelişir. Gebelikte rutin ödem tedavisi için kullanılmaz.

Erişkin dozu

Dirençli ödemde 2,5-5 mg/gün, kıvrım diüretiğinden 30 dakika önce; hipertansiyonda 2,5-5 mg/gün. Süre kısa tutulur (günler-haftalar) ve elektrolitler 2-3 günde bir kontrol edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; elektrolit sık izlenir.
eGFR 15–29Etkisi korunur; ayar gerekmez, dikkatle titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Etkisi korunur; ayar gerekmez, anürik hastada etkisiz.
HemodiyalizRezidüel idrar varsa kıvrım diüretiğine eklenebilir; anürik hastada etkisiz.
Periton diyaliziRezidüel idrar varsa kıvrım diüretiğine eklenebilir; anürik hastada etkisiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; aşırı diürez, hiponatremi, hipokalemi ve prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla; elektrolit sık izlenir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; ensefalopati ve elektrolit izlenir.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda şiddetli hiponatremi, hipokalemi ve hacim kaybı riski yüksek; kıvrım diüretiğiyle birlikte kısa süreli (günler) ve düşük dozla (2,5 mg) kullanılır, elektrolitler 2–3 günde bir bakılır. Düşme ve ortostatik hipotansiyon izlenir.

  • TIME-to-STOP A17sınıf üyesi olarak Belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gut öyküsünde tiyazid benzeri verme.

AGS Beers 2023 diüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; ödem için tiyazid ve benzerleri gebelikte rutin başlanmaz, yarar riski aşıyorsa uzman kararıyla.
EmzirmeVeri yetersiz; süt yapımını baskılayabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C07AB02

Metoprolol

Seçici β1-adrenerjik reseptör blokeri

Kalp β1-reseptörlerini seçici kapatan beta bloker; hipertansiyon, anjina, aritmi ve sistolik kalp yetmezliğinde (süksinat) kullanılır; CYP2D6 ile metabolize olur.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Sinüs/AV düğüm ve ventrikül miyositi › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › β1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içisinyali başlatırkalsiyum girişiartar, reninsalınırSempatik uyarısinir uçlarından noradrenalin salınırSempatik sinir ucuKalp β1-reseptörümiyosit, sinüs ve AV düğüm hücresinde,jukstaglomerüler hücredeMiyosit zarı · β1 reseptörücAMP artışıreseptör Gs proteini ve adenilat siklazyoluyla hücre içi haberci yaparMiyosit içi · Gs-cAMPNabız ↑ · kasılma ↑ · renin ↑kalp daha hızlı ve güçlü çalışır, RAASuyarılırMiyosit ve JG hücre içiMetoprolol:β1-reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin bağlanamaz → nabız, kasılma gücü ve renin azalır → kanbasıncı, aritmi eğilimi ve miyokard oksijen tüketimi düşer.Karaciğerde CYP2D6 ile yoğun metabolize edilir. Süksinat (ZOK) uzatılmış salımlıdır, gündetek doz; tartarat günde iki doz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalpte sinüs ve AV düğümde, ventrikül miyositinin zarında; böbrekte jukstaglomerüler hücrede. Yağda çözünür: kandan dağılır, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Zardaki β1-reseptörüne noradrenalinle yarışarak geri dönüşümlü bağlanır; reseptörü uyarmadan kapatır. Yüksek dozda β2 seçiciliği azalır.
Ne olur?Gs–cAMP zinciri susar → nabız, kasılma gücü, AV iletim ve renin azalır → kan basıncı, aritmi eğilimi ve miyokard O₂ tüketimi düşer; süksinat kalp yetmezliğinde mortaliteyi azaltır.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, anjina, miyokard infarktüsü sonrası, supraventriküler taşiaritmi ve atriyal fibrilasyonda hız kontrolü, sistolik kalp yetmezliği (süksinat), migren profilaksisi.
Yan etkilerBradikardi, hipotansiyon, yorgunluk, baş dönmesi, soğuk ekstremite, bronkospazm, uyku bozukluğu, erektil disfonksiyon, hipoglisemi belirtilerinin maskelenmesi.
KontrendikasyonKardiyojenik şok, akut dekompanse kalp yetmezliği, 2-3. derece AV blok, hasta sinüs sendromu, semptomatik bradikardi, ağır hipotansiyon, ağır periferik dolaşım bozukluğu.
EtkileşimlerGüçlü CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin, bupropion, kinidin) düzeyi belirgin artırır; verapamil ve diltiazem (AV blok); klonidin (rebound); digoksin ve amiodaron (bradikardi); rifampisin düzeyi düşürür.
DikkatAni kesilmez. CYP2D6 zayıf metabolizörlerinde (farmakogenetik) düzey yüksektir, bradikardi görülür. Gebelikte kullanılabilir ama fetal büyüme geriliği ve yenidoğan bradikardisi-hipoglisemisi izlenir; emzirmede kabul edilebilir.

Erişkin dozu

Süksinat (ZOK): hipertansiyonda 50-200 mg/gün tek doz; kalp yetmezliğinde 12,5-25 mg ile başlanıp iki haftada bir ikiye katlanır, hedef 200 mg/gün. Tartarat: 50-100 mg günde iki kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizSeanstan sonra verilir ya da seans öncesi doz atlanır; hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (özellikle tartarat). PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük dozla başla, yavaş titre et.
Child-Pugh CDüşük dozla başla; nabız ve tansiyona göre ayarla.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 12,5–25 mg ile başla, yavaş artır. Bradikardi, kalp bloğu, ortostatik hipotansiyon, yorgunluk ve depresyon; ani kesmeden kaçın. Süksinat formu (ZOK) kalp yetersizliğinde tercih edilir.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece kalp bloğunda başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel HT'de ilk basamak olarak seçilmez.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskeler.
  • TIME-to-START A6sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliği ya da iskemik kalp hastalığında beta bloker başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılabilir; fetal büyüme geriliği ve yenidoğanda bradikardi/hipoglisemi izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Altobio Metoprololmetoprolol tartarat5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Belocmetoprolol tartarat5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk solüsyon içeren ampul
Beloc Durulesmetoprolol tartarat200 mg yavaş salimli film tablet
Beloc Zokmetoprolol süksinat25 mg kontrollü salımlı film kaplı tablet; 50 mg kontrollü salımlı film kaplı tablet; 100 mg kontrollü salımlı film kaplı tablet
Betablok Srmetoprolol tartarat200 mg film tablet
Cardovolmetoprolol tartarat5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 25 mg tablet; 50 mg tablet; 100 mg tablet
Corcuratiometoprolol tartarat50 mg değiştirilmiş salimli tablet; 100 mg değiştirilmiş salimli tablet
Mecorlongmetoprolol50 mg kontrollu salimli film tablet; 100 mg kontrollu salimli film tablet
Mepolexmetoprolol tartarat5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Metlocmetoprolol tartarat5 mg/5 ml IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Mevopalmetoprolol tartarat50 mg tablet
Normololmetoprolol tartarat5 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Problokmetoprolol tartarat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Sanelocmetoprolol tartarat · metoprolol süksinat25 mg kontrollü salimli film kapli tablet; 50 mg değiştirilmiş salimli film kapli tablet; 100 mg değiştirilmiş salimli film kapli tablet; 150 mg degistirilmis salinimli tablet

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AX03 · L01BA01

Metotreksat

Antifolat antimetabolit (DHFR inhibitörü)

Dihidrofolat redüktazı kapatıp DNA sentezini bozan antimetabolit; düşük dozda romatoid artrit ve vaskülit, yüksek dozda kanserde kullanılır; böbrekle atılır, kristal AKI yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHızlı bölünen hücre (tümör, lenfosit) › Sitoplazma: folat metabolizması › Dihidrofolat redüktaz (DHFR) enzimi › DHFR aktif bölgesi (folat benzeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DHFR ileyenilenirnükleotidlerekatılırDNA'yı çoğaltırDihidrofolat (DHF)timidilat sentezi sırasında oluşan yanürünHücre içi · sitoplazmaTetrahidrofolat (THF)tek karbon taşıyan aktif folatHücre içi · DHFRPürin ve timidilat senteziDNA yapı taşları yapılırHücre içi · nükleotid senteziDNA sentezi ve hücre çoğalmasıS fazı; lenfosit ve tümör çoğalmasıÇekirdek · DNA replikasyonuMetotreksat:DHFR'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: THF yenilenemez → pürin ve timidilat azalır → DNA sentezi ve hücreçoğalması durur (tümör, lenfosit).Böbrekle atılır; yüksek dozda tübülde çöker (AKI) ve GFR düşer → toksisite artar.Glukarpidaz ve folinik asit (lökovorin) kurtarma tedavisidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Hücrenin sitoplazmasında. Kanda dolaşır, hücreye indirgenmiş folat taşıyıcısı (RFC) ile girer, orada poliglutamatlanıp hücrede kalır. Büyük bölümü böbrekle atılır.
Neye etki eder?DHFR enzimine folattan binlerce kez güçlü bağlanarak (folat analoğu) kapatır; poliglutamat biçimi timidilat sentaz ve pürin sentezi enzimlerini de baskılar.
Ne olur?Tetrahidrofolat yenilenemez → pürin ve timidilat yapımı durur → DNA/RNA sentezi ve çoğalma azalır (S fazı). Düşük dozda adenozin birikimi antiinflamatuvar etki yapar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, psöriazis, vaskülit, sarkoidoz, steroid koruyucu (bazı glomerüler hastalık ve GCA); lösemi, lenfoma, osteosarkom ve diğer kanserler; ektopik gebelik.
Yan etkilerKemik iliği baskısı, mukozit, hepatotoksisite ve fibrozis, interstisyel pnömonit, bulantı, AKI (yüksek dozda kristal ve doğrudan tübüler toksisite), ağız yarası, saç kaybı, teratojenite.
KontrendikasyonGebelik (onkoloji dışı endikasyonlarda) ve emzirme, ağır böbrek yetmezliği, ağır karaciğer yetmezliği, aktif ciddi enfeksiyon, ağır kemik iliği baskısı, aşırı alkol kullanımı.
EtkileşimlerNSAİİ, penisilinler, PPI, probenesid, trimetoprim-sülfametoksazol (klirensi azaltır ve toksisite artırır; TMP-SMX pansitopeni yapar), diüretik ve nefrotoksikler düzeyi artırır; folat antagonistleri; leflunomid hepatotoksisiteyi artırır.
DikkatHaftalık dozun günlük alınması en sık ölümcül hatadır; hasta ve eczacı uyarılmalıdır. Düşük dozda bile eGFR düşmesi toksisiteyi artırır; kreatinin ve kan sayımı düzenli izlenir. Yüksek dozda alkalin hidrasyon ve glukarpidaz kurtarma düşünülür. Teratojendir: ABD ürün bilgisine göre kadında son dozdan sonra 6 ay, erkekte 3 ay korunma; romatoloji ve onkoloji rejimleri ayrı değerlendirilir, ürün KÜB’ü doğrulanır.

Erişkin dozu

Romatoid artrit/vaskülit: 7,5-25 mg HAFTADA TEK DOZ (günlük alınırsa ölümcül toksisite); folik asit 5 mg haftada bir (metotreksattan 24 saat sonra). Kemoterapide protokole göre yüksek doz (g/m²) ve lökovorin kurtarma.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; eGFR izlenir.
eGFR 30–59Doz yaklaşık %50 azaltılır ya da kaçınılır; kan sayımı sık izlenir.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz (kümülatif toksisite).
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: yüksek akımlı membranla kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek dozda tübül içi kristal çökmesi ve AKI; AKI'de atılım azalıp toksisite artar. Hidrasyon, idrar alkalizasyonu, glukarpidaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif bozuklukta dikkatle; sık transaminaz izlemi.
Child-Pugh BKontrendikedir.
Child-Pugh CKontrendikedir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi düşük olduğundan toksisite (pansitopeni, mukozit, pnömonit) riski yüksek; 7,5–10 mg HAFTADA TEK DOZ ile başla, eGFR'ye göre ayarla. Günlük alım yanlışı ölümcüldür. Folik asit ver; TMP-SMX, NSAİİ ve PPI ile etkileşir.

  • TIME-to-STOP E7 eGFR < 30'da verme; böbrekle atıldığı için birikir ve pansitopeni yapar.
  • TIME-to-START E7 Metotreksat alana folik asit ekle (haftada bir, metotreksattan 24 saat sonra).

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikOnkoloji dışı endikasyonlarda kontrendike (teratojen). ABD ürün bilgisi: kadın son dozdan sonra 6 ay, erkek 3 ay etkili korunma. Onkolojide yarar-risk ayrı değerlendirilir; ürün KÜB’ü doğrulanır.
EmzirmeÖnerilmez (sitotoksik; süte geçer, bebekte birikim ve miyelosupresyon).

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Artjetmetotreksat disodyum7,5 mg/ 0,3 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 10 mg/ 0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 12,5 mg/ 0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 15 mg/ 0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 17,5 mg/ 0,7 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 20 mg/ 0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör …
Artrojectmetotreksat disodyum7,5 mg/0,75 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 10 mg/1,0 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 15 mg/1,5 ml SC/ enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 20 mg/2,0 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 25 mg/2,5 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga
Emthexatemetotrexat2,5 mg tablet
Meksratumetotreksat7,5 mg/0,3 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 10 mg/0,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga (metu); 12,5 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 15 mg/0,6 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 17,5 mg/0,7 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 20 mg/0,8 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga …
Methotrexatemethotrexate50 mg 1 ampul; 50 mg ampul
Methotrexate Dblmethotrexate50 mg/2 ml flakon; 500 mg/20 ml flakon
Methotrexate Dbl 5grmethotrexate50 ml flakon
Methotrexate Ebewemethotrexate2,5 mg 100 tablet
Methotrexate Koçakmethotrexate · metotreksat50 mg/5 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 500 mg/20 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Methotrexat Ebewemetotreksat50 mg/5 ml konsantre enjektabl çözelti iceren flakon; 500 mg/5 ml konsantre enjektabl cozeleti iceren flakon
Metoartmetotreksat disodyum10 mg/1 ml enj, coz, iceren kullanima hazir siringa; 15 mg/1,5 ml enj, coz, iceren kullanima hazir siringa; 20 mg/2 ml enj, coz, iceren kullanima hazir siringa; 25 mg/2,5 ml enj, coz, iceren kullanima hazir siringa
Metoart Conmetotreksat disodyum7,5 mg/ 0,1875 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 10 mg/0,25 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 12,5 mg/0,3125 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 15 mg/0,375 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 17,5 mg/0,4375 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 20 mg/ 0,500 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga …
Mextumetotreksat50 mg/ 2 ml IM/IV/ia/it enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon; 500 mg/20 ml IM/IV/ia/it enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon; 1000 mg/40 ml IM/IV/ia/it enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon; 5000 mg/50 ml IM/IV/ia enjeksiyon ve infüzyon için çözelti içeren flakon
Rheumetexmetotreksat disodyum7,5 mg/0,1875 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 10 mg/0,25 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 12,5 mg/0,3125 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 15 mg/0,375 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 17,5 mg/0,4375 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 20 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör …
Submexmetotreksat10 mg / 0,4 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 15 mg / 0,6 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 20 mg/0,8 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga; 25 mg / ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir şırınga
Trexanmethotrexate2,5 mg 100 tablet

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01XD01 · P01AB01

Metronidazol

Nitroimidazol antibiyotik / antiprotozoal

Anaerop bakteri ve protozoonlarda indirgenip DNA'yı parçalayan nitroimidazol; C. difficile, bakteriyel vajinoz, amebiyaz ve karın içi anaerop enfeksiyonlarda kullanılır. Alkolle birlikte alınmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri · protozoon › Anaerop hücre sitoplazması › Elektron taşıma sistemi › Nitro grubu (ön ilaç)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PFOR elektronverirelektronlarıaktarırhücreyi yaşatırPiruvatanaerop glikolizin ürünüAnaerop hücre sitoplazmasıRedükte ferredoksinPFOR enzimiyle elektron yüklenirAnaerop ferredoksinEnerji üretimi ve metabolizmaelektronlar enerji yoluna aktarılırAnaerop hücre içiAnaerop hücrenin sağkalımıenerji ve DNA bütünlüğü korunurAnaerop hücreMetronidazol:elektronu kapar,radikale dönüşüpDNA'yı keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İlaç elektron alıp nitro radikaline dönüşür → DNA parçalanır →yalnız anaeroplar ölür.Asıl öldürücü etki: indirgenen ilaçtan oluşan nitro radikalleri DNA'yı parçalar. Karaciğerdeyıkılır, yarı ömür yaklaşık 8 saattir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Anaerop bakteri ve protozoonun içinde. Bağırsaktan emilir, dokulara ve apselere iyi geçer; hücre içine pasif girer, yalnız oksijensiz ortamda etkinleşir.
Neye etki eder?Ön ilaç. Anaerop hücrenin ferredoksini nitro grubunu indirger; çıkan reaktif radikaller DNA'ya bağlanır.
Ne olur?Radikaller DNA'yı parçalar → anaerop bakteri ölür (bakterisidal). Oksijenli hücrede indirgenme olmadığı için insan hücresi ve aeroplar etkilenmez.

Klinik

EndikasyonC. difficile enfeksiyonu (hafif-orta), bakteriyel vajinoz, trikomoniyaz, amebiyaz, giardiyaz, karın içi ve pelvik anaerop enfeksiyonlar, diş enfeksiyonu, H. pylori (kombinasyon).
Yan etkilerMetalik tat, bulantı, ağız kuruluğu; koyu ya da kırmızımsı kahverengi idrar (metabolit; kanla karıştırılır); uzun kullanımda periferik nöropati ve ensefalopati; QT uzaması; lökopeni.
KontrendikasyonNitroimidazol aşırı duyarlılığı; alkol ile birlikte (disülfiram benzeri reaksiyon, ilaçtan sonra 48–72 saat); disülfiram kullanımı son 2 hafta; Cockayne sendromu.
EtkileşimlerAlkol (kusma, çarpıntı); varfarin (INR belirgin artar); lityum düzeyi artar; takrolimus ve siklosporin düzeyi artabilir; fenitoin ve fenobarbital (klirens değişir); busulfan; disülfiram.
DikkatTedavi sırasında ve sonrasında 48–72 saat alkol alınmaz. 10 günü aşan kullanımda nörolojik yakınma (nöropati, ataksi) sorgulanır. Gebelikte ilk trimesterde yalnız gerekirse; emzirmede süt ve bebek izlenir.

Erişkin dozu

500 mg günde 3 kez (ağızdan ya da IV 500 mg/100 mL, 8 saatte bir); C. difficile hafif-orta: 500 mg günde 3 kez, 10 gün. Bakteriyel vajinoz: 500 mg günde iki kez, 7 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; uzun kürde metabolitler birikir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)GFR < 10: metabolitler birikir; uzun kullanımda doz azaltılır.
HemodiyalizHD ile uzaklaşır: HD günü seanstan sonra verilir (ya da ek doz).
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; uzun süreli kullanımda nöropati ve ensefalopati.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CGünlük doz yaklaşık yarıya indirilir; ensefalopati riski artar.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda uzun süreli kullanımda periferik nöropati, ensefalopati ve serebellar bulgular görülebilir; metalik tat, bulantı. Alkolle disülfiram benzeri reaksiyon; varfarinle INR artar. Doz ve kür süresi sınırlı tutulur.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGerektiğinde kullanılabilir; büyük çalışmalarda 1. trimesterde de malformasyon artışı yok. Endikasyon varsa kısa kür.
EmzirmeSüte geçer; kısa kürde kabul edilebilir, bebekte ishal ve kandidiyaz izlenir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Azogylmetronidazol%0,5 infüzyonluk çözelti (100 ml-setli); %0,5 infüzyonluk çözelti (100 ml-setsiz)
Biofleks Metroselmetronidazol%0,5 IV perfüzyon çözeltisi 100 ml (pvc torba) setli; %0,5 IV perfüzyon çözeltisi 100 ml (pvc torba) setsiz
Fladazolmetronidazol%0,5 enjeksiyonluk çözelti
Flagylmetronidazol500 mg film tablet
Laroniummetronidazol% 0,5 infüzyonluk çözeltisi; % 0,5 infüzyonluk çözeltisi setli
Metrazolmetronidazole5 mg 125 ml suspansiyon
Metrolynxmetronidazol500 mg film kaplı tablet
Multiflexmetronidazol%0,5 metronidazol IV infüzyonluk çözelti
Neofleksmetronidazol% 0,5 IV metronidazol enjeksiyonluk çözelti
Nidazolmetronidazol · metronidazole%0,5 IV 500 mg 100 ml solusyon (setli); 50 mg/5 ml oral süspansiyon; 200 mg/5 ml oral süspansiyon; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Nidazol Ivmetronidazole%0,5 500 mg 100 ml solusyon(setsiz)
Polgylmetronidazole%0,5 IV perfuzyon çözeltisi
Turkfleksmetronidazol% 0,5 metronidazol IV infüzyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (1): Metirasin

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05CD08

Midazolam

Benzodiazepin (kısa etkili, parenteral sedatif)

Kısa etkili, suda çözünür benzodiazepin; sedasyon, anestezi indüksiyonu ve nöbet acilinde kullanılır. CYP3A4 ile yıkılır; böbrek yetmezliğinde aktif metabolitin glukuronidi birikir; opioidle solunum depresyonu.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve limbik nöronlar › Nöron zarı › GABA-A reseptörü (BZD bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırklorür kanalınıaçar+nöronu sustururGABA salımıinhibitör nörotransmitter sinir ucundansinaps aralığına çıkarSinaps aralığıGABA-A reseptörünöron zarında Cl⁻ kanalı olan ligandkapılı reseptörNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal baskılanmasedasyon, anksiyetede azalma, nöbeteşiğinde artışKortikal ve limbik nöronlarMidazolam:GABA-A'nın Cl⁻kanalınıgüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA etkisi güçlenir → hızlı sedasyon, amnezi ve nöbet baskılanması;solunum merkezi de baskılanabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde kortikal, limbik ve beyin sapı nöronlarının zarı. İlaç yağda çözünür, kan-beyin bariyerini hızla geçer ve nöron zarındaki GABA-A reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründeki benzodiazepin bağlanma yerine bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Cl⁻ kanalı daha sık açılır → nöron hiperpolarize olur → anksiyete, kas tonusu ve nöbet eşiği azalır, sedasyon gelişir.

Klinik

EndikasyonProsedürel sedasyon, anestezi indüksiyonu ve idamesi, yoğun bakımda sedasyon, status epileptikus, palyatif sedasyon.
Yan etkilerSolunum depresyonu ve apne (opioidle birlikte), hipotansiyon, derin ya da uzamış sedasyon (böbrek-karaciğer yetmezliği, yaşlı), anterograd amnezi, paradoksal ajitasyon, deliryum, bağımlılık (uzun infüzyon), tromboflebit.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, miyastenia gravis, ağır solunum yetersizliği (monitörsüz ortamda), akut dar açılı glokom; güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle oral kullanım.
EtkileşimlerAzoller, makrolidler, diltiazem, verapamil, HIV proteaz inhibitörleri düzeyi çok artırır; opioidlerle solunum depresyonu; rifampisin ve karbamazepin etkiyi azaltır; alkolle sedasyon.
DikkatSedasyonda doz kişiye göre titre edilir; yaşlıda, böbrek ve karaciğer yetmezliğinde belirgin düşük doz. Antagonisti flumazenil hazır bulundurulur.

Erişkin dozu

Sedasyon: IV 1–2,5 mg yavaş titre, her doz arası 2 dk; yaşlı ya da ASA III–IV: en çok 1,5 mg. Anestezi indüksiyonu 0,15–0,35 mg/kg. Nöbet: 10 mg IM (> 40 kg). Yalnız monitörizasyon ve resüsitasyon olanağı olan yerde verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; titre edilir.
eGFR 15–29Düşük doz, titre edilir; sürekli infüzyonda sedasyon uzayabilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz ve sınırlı infüzyon süresi; birikim riski.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz (protein bağlanması ~%97); düşük doz.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAktif metabolit glukuronidi birikir: uzamış sedasyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; titre edilir.
Child-Pugh BDoz azaltılır, titre edilir.
Child-Pugh CDüşük doz; ensefalopati riski, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Mümkünse kaçınılır; prosedürde en düşük dozla titre et (≤ 1,5 mg IV). Yaşlıda etkisi uzar; solunum depresyonu, deliryum ve düşme riski artar; opioidle birlikte dozlar azaltılır ve monitörizasyon yapılır.

  • TIME-to-STOP B15sınıf üyesi olarak Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde solunum baskılanması riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve denge bozukluğuyla düşme ve kırığı artırır.

AGS Beers 2023 benzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılabilir; geç gebelikte ve doğumda kullanımda yenidoğanda hipotoni, solunum depresyonu ve yoksunluk görülebilir.
EmzirmeSüte az geçer; tek dozdan sonra emzirme genellikle sürdürülebilir, bebek sedasyon açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dalizommidazolam5 mg/5 ml IM/IV/rektal enjeksıyonluk/infüzyonluk çözelti; 15 mg/3 ml IM/IV/rektal enjeksıyonluk/infüzyonluk çözelti; 50 mg/10 ml IM/IV/rektal enjeksıyonluk/infüzyonluk çözelti
Demizolammidazolam5 mg/5 ml IV/IM enjektabl solusyon iceren ampul; 15 mg/3 ml IM/IV enjektabl solusyon iceren ampul
Dilemymidazolam5 mg /5 ml rektal uygulama ve IM/IV enjeksiyonluk infüzyonluk çözelti; 15 mg /3 ml rektal uygulama ve IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 50 mg /10 ml rektal uygulama ve IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Dorenmidazolam hidroklorür5 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti; 15 mg/3 ml enjeksiyonluk çözelti; 50 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti
Midajectmidazolam5 mg/5 ml IM/ivrektal kullanim için çözelti; 15 mg/3 ml IM/IV rektal kullanim için çözelti; 50 mg/10 ml IM/IV/rektal enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Midolammidazolam5 mg/1 ml IM/IV/rektal çözelti içeren ampul; 15 mg/3 ml IM/IV/rektal çözelti içeren ampul; 50 mg/10 ml IM/IV/rektal çözelti içeren ampul
Milozmidazolam5 mg/5 ml 10 ampul
Sedevermidazolam5 mg/5 ml rektal uygulama ve IV/IM enjeksiyon ve infüzyon için çözelti; 15 mg/3 ml rektal uygulama ve IV/IM enjeksiyon ve infüzyon için çözelti; 50 mg/10 ml rektal uygulama ve IV/IM enjeksiyon ve infüzyon için çözelti
Sedozolammidazolam hidroklorür5 mg/5 ml IM/IV/rektal enjeksiyonluk çözelti; 15 mg/3 ml IM/IV/rektal enjeksiyonluk çözelti
Zolamidmidazolam5 mg/5 ml IV/IM/rektal kullanim için çözelti içeren ampul; 15 mg/3 ml IV/IM/rektal kullanim için çözelti içeren ampul; 50 mg/10 ml IV/IM/rektal kullanim için çözelti içeren ampul

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Midodrin

Selektif α1 agonisti (vazopressör, ön ilaç)

Aktif metaboliti desglimidodrinle α1 reseptörlerini uyaran, ağızdan alınan vazopressör; ortostatik hipotansiyonda ve dirençli intradiyalitik hipotansiyonda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar sistemi › Arteriyol ve ven düz kası › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › α1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+kalsiyumla kasardolaşımı toplarSempatik uyarıayağa kalkınca ya da hacim çekilincenoradrenalin salınırSempatik sinir ucuα1 reseptörüarteriyol ve venlerin düz kasındaDüz kas zarı · α1Düz kas kasılmasıdamar çapı daralırDüz kas içi · kalsiyumDirenç ve venöz dönüş artarkan basıncı korunurArteriyol ve ven düz kasıMidodrin(desglimidodrin):α1 reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör yeterince uyarılır → damarlar daralır, direnç ve venözdönüş artar, ayakta ya da ultrafiltrasyon sırasında kan basıncı düşmez. Yatarkenhipertansiyon yan etkidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Arteriyol ve venlerin düz kas hücre zarında. Ön ilaç emilir, karaciğer ve dokularda aktif desglimidodrine dönüşür; kandan reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Desglimidodrin α1 reseptörünü uyarır (agonist); Gq–Ca²⁺ zinciri açılır. Kalpteki β reseptörlerine etkisi yoktur.
Ne olur?Arteriyol ve ven daralır → periferik direnç ve venöz dönüş artar → kan basıncı yükselir; refleks bradikardi, yatarken hipertansiyon yapabilir.

Klinik

EndikasyonSemptomatik ortostatik hipotansiyon, dirençli intradiyalitik hipotansiyon (diğer önlemler yetersizse), hepatorenal sendromda oktreotid ve albuminle (terlipressin ve noradrenalinden daha az etkili).
Yan etkilerYatarken hipertansiyon, piloereksiyon, saç derisinde kaşıntı ve parestezi, üriner retansiyon, bradikardi, baş ağrısı.
KontrendikasyonAğır organik kalp hastalığı, akut böbrek hastalığı, üriner retansiyon, feokromositoma, tirotoksikoz, kontrolsüz hipertansiyon.
EtkileşimlerDigoksin ve beta blokerle bradikardi-AV blok; α agonistleri ve sempatomimetiklerle hipertansiyon; α blokerlerle etkisi azalır.
DikkatYatar pozisyonda hipertansiyon riski nedeniyle yatmadan 4 saat önce son doz verilir; yatak başı yükseltilir. Kalp yetmezliği ve koroner hastalıkta dikkatle. Gebelikte veri yoktur, önerilmez.

Erişkin dozu

İntradiyalitik hipotansiyonda seanstan 15–30 dakika önce 2,5–10 mg ağızdan. Ortostatik hipotansiyonda 2,5–10 mg günde 3 kez, gündüz saatlerinde. Son doz yatmadan en az 4 saat önce.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–592,5 mg ile başlanır, yavaş artırılır.
eGFR 15–292,5 mg ile başlanır, yavaş artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,5 mg ile başlanır, yavaş artırılır.
HemodiyalizSeanstan 15–30 dk önce 2,5–10 mg; diyalizle uzaklaşır, etki seansta azalabilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (desglimidodrin); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; idrar retansiyonu ve supin hipertansiyon yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVeri sınırlı; tansiyonla izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır.
Child-Pugh CVeri sınırlı; düşük dozla ve dikkatle.

Yaşlıda kullanım

2,5 mg ile başla, yavaş artır; son doz yatmadan en az 4 saat önce. Supin hipertansiyon, bradikardi, idrar retansiyonu (BPH'de), piloereksiyon ve kaşıntı olabilir. Kalp yetersizliği ve ağır arter hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; önerilmez.
EmzirmeVeri yetersiz; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC L01EX10

Midostaurin

Çoklu kinaz inhibitörü (FLT3 ve KIT)

FLT3 mutasyonlu AML'de 7+3 ile birlikte ve ileri sistemik mastositozda kullanılan oral kinaz inhibitörü. Tuzak: bulantı, QT uzaması, pnömonit ve güçlü CYP3A4 ilaç etkileşmeleri.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Lösemik blast › Hücre zarı ve sitoplazma › FLT3 ve KIT kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP ilefosforillenirçekirdekte genaçarçoğalmayısürdürürFLT3 reseptörüblast zarında tirozin kinaz; ITDmutasyonunda sürekli açıkBlast zarı · FLT3STAT5, MAPK ve AKT yollarıhücre içi çoğalma ve yaşam sinyaliBlast · sitoplazmaGen okunmasıçekirdekte çoğalma ve apoptoz engellemegenleriBlast · çekirdekBlast çoğalmasılösemik blastlar kemik iliğinde çoğalırKemik iliğiMidostaurin:FLT3 kinazınıhücre içindekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: FLT3 ve KIT kinazı kapanır → alt yollar durur; blast çoğalmasıazalır, apoptoz başlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Lösemik blastların zarındaki ve sitoplazmasındaki kinazlarda. Oral ilaç hücre zarından geçerek reseptörün hücre içi kinaz bölgesine ulaşır.
Neye etki eder?FLT3 (ITD ve TKD mutantları dahil) ve KIT reseptör tirozin kinazlarının ATP bağlama bölgesine bağlanıp aktivitesini kapatır.
Ne olur?STAT5, RAS–MAPK ve PI3K–AKT sinyali azalır → blast çoğalması durur, apoptoz başlar; KIT baskısı mast hücre çoğalmasını azaltır.

Klinik

EndikasyonFLT3 mutasyonlu yeni tanılı AML (indüksiyon ve konsolidasyonda); agresif sistemik mastositoz ve mast hücreli lösemi.
Yan etkilerBulantı, kusma, febril nötropeni, mukozit, baş ağrısı, peteşi, hiperglisemi, ALT yüksekliği, QT uzaması, interstisyel akciğer hastalığı ve pnömonit.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) maruziyeti artırır, yakın izlenir; güçlü indükleyiciler (rifampisin) etkiyi çok düşürür, kaçınılır; QT uzatan ilaçlarla dikkat.
DikkatYemekle alınır; bulantı için antiemetik önceden verilir. EKG (QTc), solunum belirtileri ve karaciğer testleri izlenir. FLT3 mutasyonu doğrulanmalıdır.

Erişkin dozu

AML: 50 mg günde 2 kez, indüksiyon ve konsolidasyonda 8–21. günlerde. Sistemik mastositoz: 100 mg günde 2 kez, sürekli.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, yakın izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; bulantı-kusmaya bağlı volüm kaybı ve prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez. Bulantı, nötropeni ve QT uzaması yaşlıda daha riskli; EKG, elektrolit ve CYP3A4 etkileşimleri gözden geçirilir. Genel durum ve eşlik eden hastalıklara göre kemoterapiyle birlikte kullanım seçilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 4 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeÖnerilmez; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 4 ay emzirme yapılmaz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mideonmidostaurin25 mg yumuşak kapsül
Rydaptmidostaurin25 mg yumuşak kapsül

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AX14

Migalastat

Farmakolojik şaperon (α-galaktozidaz A stabilizatörü)

Uygun (amenabl) GLA mutasyonu olan Fabry hastalarında mutant α-galaktozidaz A enzimini katlanma sırasında stabilize eden oral şaperon.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek, kalp, damar (tüm hücreler) › Endoplazmik retikulum › ER lümeni (mutant enzimle birlikte) › Mutant α-galaktozidaz A

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)katlanmasıdenetlenirdoğru katlanantaşınır+Yeni yapılan α-galaktozidaz Amutant gende kararsız, yanlış katlanmayaeğilimliER lümeni · mutant enzimER kalite kontrolüyanlış katlananı yıkıma gönderirER kalite kontrolüLizozoma ulaşan enzimGb3'ü yıkarLizozom · aktif enzimMigalastat:enzime bağlanıpkatlanmasınısabitler+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Enzim ER'de yıkılmadan lizozoma ulaşır → artık kalan etkinlikyeterli Gb3 yıkımına yeter. Etki yalnız amenabl varyantlarda görülür.Yalnız bazı missense GLA varyantlarında etkilidir; test sonucu olmadan başlanmaz. Ağırböbrek yetmezliğinde (eGFR < 30) önerilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organel
Nerede?Hücre içinde, endoplazmik retikulumda. Oral küçük molekül kandan hücreye girer ve ER'de yeni yapılan mutant enzime ulaşır.
Neye etki eder?Mutant α-galaktozidaz A'nın aktif bölgesine geri dönüşlü bağlanıp doğru katlanmasını sağlar (şaperon); lizozomda asidik pH ve substratla ayrılır.
Ne olur?Enzim ER'de yıkılmadan lizozoma ulaşır → artık etkinlik Gb3'ü yıkar. Yalnız amenabl varyantlarda çalışır; uygunluk hücre testiyle belirlenir.

Klinik

EndikasyonAmenabl GLA mutasyonu olan (≥ 16 yaş) Fabry hastalığı; ERT yerine ya da ERT'den geçişte.
Yan etkilerBaş ağrısı, nazofarenjit, idrar yolu enfeksiyonu, bulantı, ishal, kreatinin kinaz artışı, ateş.
KontrendikasyonMigalastata aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKlinik olarak anlamlı etkileşim yok; ERT ile birlikte kullanılmaz (migalastat ERT'nin aktivitesini etkileyebilir).
DikkatUygun varyantın doğrulanması zorunludur. eGFR < 30 mL/dk/1,73 m²'de önerilmez. Gebelik ve emzirmede önerilmez. Pahalı, kısıtlı ve rapor şartlı bir ilaçtır; reçete öncesi SUT koşulları ve endikasyon doğrulanmalıdır.

Erişkin dozu

123 mg kapsül, gün aşırı 1 kez, aç karnına (öncesinde ve sonrasında en az 2 saat yemeksiz). Aynı saatte alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez.
HemodiyalizÖnerilmez.
Periton diyaliziÖnerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamıştır; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

123 mg gün aşırı, aç karnına (öncesinde ve sonrasında 2 saat yemeksiz). Yalnız duyarlı GLA varyantında kullanılır; yaşa bağlı ayar gerekmez. Baş ağrısı, nazofarenjit sık görülür; eGFR < 30'da önerilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez.
EmzirmeÖnerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Galafoldmigalastat hidroklorür123 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AX06

Miglustat

Glukozilseramid sentaz inhibitörü (substrat azaltma)

Glukozilseramid sentazı kapatıp depolanan lipit yapımını azaltan oral ilaç; enzim replasmanı uygun olmayan hafif-orta Gaucher tip 1 ve Niemann-Pick C'de kullanılır. İshal, kilo kaybı, tremor ve nöropati sık sorundur.

Etki mekanizması

Etki yeriLizozomal depo hastalığı yolu › Golgi · makrofaj › Golgi zarı › Glukozilseramid sentaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimle birleşirglukozilseramidyaparlizozomataşınır, birikirSeramid ve UDP-glukozGolgi'de glukozilseramid yapımının hammaddesiGolgi · seramidGlukozilseramid sentazglikosfingolipid sentezinin ilk enzimiGolgi · enzimGlukozilseramidgangliozitlerin ve glikosfingolipidlerinöncülüGolgi → lizozomLizozomda birikimGaucher'de GBA eksikliğiyle makrofajdatoplanırLizozom · makrofajMiglustat:glukozilseramidsentazı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sentaz kapanınca glukozilseramid daha az yapılır → lizozomda birikenyük azalır ve organomegali hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organel
Nerede?Golgi cihazında, glukozilseramid sentezinin yapıldığı membranda. İlaç ağızdan alınıp emilir, hücre içine girer.
Neye etki eder?Glukozilseramid sentaz enzimini geri dönüşümlü kapatır (substrat azaltma).
Ne olur?Glukozilseramid yapımı azalır → lizozomda biriken substrat yükü düşer; dalak ve karaciğer büyüklüğü ile kemik belirtileri hafifler.

Klinik

EndikasyonHafif-orta Gaucher hastalığı tip 1 (ERT uygun değilse); Niemann-Pick tip C nörolojik belirtileri.
Yan etkilerİshal, şişkinlik, kilo kaybı, tremor, periferik nöropati, trombositopeni, baş ağrısı; kognitif etkiler bildirilmiştir.
KontrendikasyonMiglustata ya da yardımcı maddelerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; ishal diğer oral ilaçların emilimini etkileyebilir; ERT ile birlikte kullanımda trombosit izlenir.
DikkatBaşlangıçta ve 6–12 ayda nörolojik muayene ve nöropati değerlendirmesi, trombosit sayımı; ishal için laktoz ve karbonhidrat kısıtı ya da loperamid. Erkek ve kadında etkin kontrasepsiyon.

Erişkin dozu

Gaucher: 100 mg günde 3 kez. Niemann-Pick C: 200 mg günde 3 kez. Böbrek işlevine göre azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60eGFR > 70'te ayar gerekmez; 60–70'te 100 mg günde 2 kez.
eGFR 30–59eGFR 50–59: 100 mg günde 2 kez; 30–49: 100 mg günde 1 kez.
eGFR 15–29Önerilmez (eGFR < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; veri yok.
HemodiyalizÖnerilmez; veri yok.
Periton diyaliziÖnerilmez; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; atılımı böbrekten olduğu için yetmezlikte birikir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; dikkatle izle.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle ve izlemle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tremor, nöropati, kilo kaybı ve ishal belirgin olabilir; böbrek işlevine göre dozu ayarla, nörolojik muayene ve trombosit izle. Deneyim sınırlıdır; uzman merkezde kullan.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (hayvanda fetal toksisite, kadın ve erkekte tedavi sırasında etkin kontrasepsiyon).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Zavescamiglustat100 mg kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AX05

Mikafungin

Ekinokandin antifungal

Candida'ya karşı günde tek dozla verilen IV ekinokandin; kök hücre nakli ve nötropeni profilaksisinde de kullanılır. Karaciğer ve ilaç etkileşimi açısından görece temiz; idrarda yeterli düzey vermez.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar › Hücre duvarı › Hücre zarı dışı yüzey › Beta-(1,3)-D-glukan sentaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincire eklenirağ oluştururhücreyi korurUDP-glukozduvar polisakkaritinin yapı taşı, hücreiçindeMantar sitoplazmasıGlukan sentaz (zar)beta-1,3-glukan zincirini hücre dışınauzatırMantar hücre zarı · enzimBeta-glukan ağımantar duvarına sertlik verirMantar hücre duvarıSağlam mantar duvarıozmotik basınca dayanır, hücre büyürMantar hücre duvarıMikafungin:glukan sentazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Beta-glukan yapılamaz, duvar bozulur → Candida ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin zarı ve duvarı arasında. IV verilir, kanla dokulara dağılır; hücreye girmez, zardaki enzime dışarıdan etki eder.
Neye etki eder?Mantar hücre zarındaki beta-(1,3)-D-glukan sentaz enzimini kapatır (insan hücresinde bu enzim yoktur).
Ne olur?Beta-glukan yapılamaz, duvar zayıflar → Candida lizise uğrar (fungisidal).

Klinik

EndikasyonKandidemi ve invaziv kandidiyaz, özofageal kandidiyaz, hematopoetik kök hücre naklinde ve nötropenik hastada Candida profilaksisi.
Yan etkilerAteş, flebit, bulantı, ishal, transaminaz yükselmesi, hipokalemi, histamin benzeri reaksiyon, nadiren hemoliz ve karaciğer hasarı.
KontrendikasyonMikafungine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSirolimus, nifedipin ve itrakonazol düzeyleri artabilir; siklosporin ve takrolimus için belirgin etkileşim yoktur.
Dikkatİdrarda yeterli düzey vermediğinden idrar yolu kandidiyazında kullanılmaz. Hayvan çalışmalarında karaciğer tümörü görüldü; uzun tedavide karaciğer testleri izlenir.

Erişkin dozu

IV kandidemi 100 mg/gün; özofageal kandidiyaz 150 mg/gün; profilaksi 50 mg/gün (60 dakikada infüzyon).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren böbrek işlevi bozulması bildirilmiştir; belirgin nefrotoksisite beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; yarar riskten büyükse dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; böbrek ayarı da gerekmez. Yaşlıda karaciğer testlerini ve hemolizi (anemi, idrar rengi) izle. İlaç etkileşimi azdır.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi yetersiz; hayvanda toksisite bildirildi. Yalnız yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); tercihen kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mifundexmikafungin sodyum50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Mikafungusmikafungin sodyum50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Mixaginmikafungin sodyum50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz; 100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Msfunginmikafungin sodyum50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 100 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Myacitmikafungin sodyum50 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 100 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Myafungmikafungin sodyum50 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz; 100 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Mycaminemikafungin · mikafungin sodyum50 mg IV infüzyonluk çözelti için konsantre toz; 100 mg IV infüzyonluk çözelti için konsantre toz

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA06

Mikofenolat

Antimetabolit immünsüpresif (IMPDH inhibitörü)

Guanin nükleotid yapımını keserek lenfosit çoğalmasını durduran immünsüpresif; nakil ve lupus nefritinin temel ilacı.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T ve B lenfosit › Hücre içi (sitoplazma) › IMPDH enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)de novo yolIMPDH enzimidönüştürürDNA senteziRiboz-5-fosfatde novo pürin sentezinin başlangıcıLenfosit · sitoplazmaIMP (inozin monofosfat)pürin ara ürünüLenfosit · sitoplazmaGMP (guanin nükleotidi)DNA ve RNA yapımı için gerekliLenfosit · sitoplazmaLenfosit çoğalmasılenfositler kurtarma yolunu yeterincekullanamazBölünen lenfosit · DNAMikofenolikasit: IMPDH'yiinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Guanin nükleotidi tükenir → lenfositler bölünemez; diğer hücrelerkurtarma yoluyla sürdürür (seçicilik).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Lenfositin sitoplazmasında. Ön ilaç mikofenolat mofetil bağırsakta mikofenolik aside dönüşür; karaciğerde glukuronitlenir, böbrekle atılır.
Neye etki eder?Guanin nükleotidi yapan IMPDH enzimini (aktive lenfositte baskın tip 2) geri dönüşlü inhibe eder.
Ne olur?Guanin nükleotidi tükenir → DNA ve RNA yapımı durur, lenfosit çoğalmaz. Bağırsak ve kemik iliği yan etkileri de buradan gelir.

Klinik

EndikasyonBöbrek, karaciğer ve kalp nakli; lupus nefriti (indüksiyon ve idame); ANCA vasküliti ve diğer GN'lerde steroid koruyucu.
Yan etkilerİshal ve bulantı, lökopeni-anemi, enfeksiyon (CMV, BK virüs), lenfoproliferatif hastalık ve deri kanseri riski.
KontrendikasyonGebelik ve etkili kontrasepsiyon kullanmayan doğurganlık çağındaki kadın; emzirme.
EtkileşimlerPPI'lar ve fosfat bağlayıcılar emilimi azaltır; siklosporin enterohepatik dolaşımı keserek düzeyi düşürür (takrolimusla daha yüksek); azatiyoprinle birlikte verilmez.
DikkatTeratojendir (düşük ve malformasyon). Gebelik planlanıyorsa en az 6 hafta önce azatiyoprine geçilir. GİS yakınmasında doz bölünür ya da sodyum tuzuna geçilir.

Erişkin dozu

Mofetil: nakilde 1 g günde iki kez; lupus nefriti indüksiyonunda 2–3 g/gün, idamede 1–2 g/gün. Sodyum tuzu: 720 mg günde iki kez (yaklaşık 1 g mofetile eşdeğer).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Mofetil günde 2 kez 1 g'ı aşmamalı (eGFR < 25).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Mofetil en çok günde 2 kez 1 g; lökopeni ve ishal izlenir.
HemodiyalizEk doz gerekmez; günde 2 kez 1 g'ı aşmamalı.
Periton diyaliziGünde 2 kez 1 g'ı aşmamalı; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kan sayımı izlenir.
Child-Pugh CÇalışmalar sınırlı; dikkatle, kan sayımıyla.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda gastrointestinal yan etki (ishal), lökopeni ve enfeksiyon riski yüksek; düşük dozla başla, kan sayımını izle. Antiasitler ve demir emilimi azaltabilir. Doz azaltma çoğu kez ishalle sınırlıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: ilk trimesterde düşük ve konjenital malformasyon riski yüksek; gebelikten en az 6 hafta önce kesilir, etkili doğum kontrolü şart.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cellceptmikofenolat mofetil250 mg kapsül; 500 mg IV infüzyonluk çözelti için toz
Celptumikofenolat mofetil250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Micosefmycophenolic acid500 mg 1film tablet; 500 mg film tablet
Mikoceptmikofenolat mofetil500 mg film kapli tablet
Mikotumikofenolat sodyum180 mg gastro rezistan tablet; 360 mg gastro rezistan tablet
Mofeceptmikofenolat mafetil250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Myceptmycophenolic acid250 mg 100 kapsul
Tarbetaxmikofenolat mofetil250 mg kapsul; 500 mg film kapli tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01CE02

Milrinon

PDE3 inhibitörü (inotrop ve vazodilatör)

Kalpte ve damar düz kasında PDE3'ü kapatıp cAMP'yi artıran IV inotrop-vazodilatör; düşük debili akut kalp yetersizliğinde kullanılır. Hipotansiyon ve aritmi tuzaktır; böbrekle atılır, böbrek yetmezliğinde birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası hücresi ve damar düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › PDE3 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP yaparPDE3 ile yıkılırsinyalisonlandırırβ1 reseptör uyarısıkatekolamin kalp hücresi zarındaadenilat siklazı açarKalp kası · hücre zarıcAMPPKA'yı çalıştıran ikinci haberci; Ca²⁺girişini ve kasılmayı artırırKalp ve damar kası içiPDE3 enzimicAMP'yi 5'-AMP'ye yıkar ve sinyalisöndürürKalp ve damar kası içiSinyalin sonucAMP düşer; kasılma gücü ve damargevşemesi gerilerHücre içi · sinyal sonuMilrinon: PDE3'ükapatır, cAMPyıkılmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP yıkılamaz, birikir → kasılma gücü artar, damarlar gevşer; debiyükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası hücresi ve damar düz kası hücresinin içinde (sitoplazma). IV verilir, kandan hücreye girer; hastanede sürekli infüzyonla kullanılır.
Neye etki eder?cAMP'yi 5'-AMP'ye yıkan fosfodiesteraz 3 (PDE3) enzimini kapatır; β reseptöründen bağımsız çalışır.
Ne olur?cAMP birikir → kalpte Ca²⁺ girişi ve kasılma gücü artar, damarda düz kas gevşer → debi yükselir, ön ve art yük düşer; hipotansiyon ve aritmi yapabilir.

Klinik

EndikasyonDüşük debili akut kalp yetersizliği ve kardiyojenik şokta kısa süreli inotrop destek; ileri kalp yetersizliğinde nakil ya da cihaz öncesi köprü tedavi.
Yan etkilerHipotansiyon, ventriküler ve supraventriküler aritmi, baş ağrısı, anjina ya da iskemi tetiklenmesi, hipokalemi, nadiren trombositopeni.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık. Ağır obstrüktif aort ya da pulmoner kapak hastalığında yararsızdır; hipertrofik obstrüktif kardiyomiyopatide çıkış yolu gradyanını artırabilir.
EtkileşimlerDiüretiklerle hipovolemi ve hipotansiyon; digoksinle aritmi riski artar; vazodilatörlerle hipotansiyon; furosemid ile aynı hatta karıştırılmaz (çöker).
DikkatAtriyal fibrilasyonda AV iletimi hızlandırıp ventrikül yanıtını artırabilir. Sürekli EKG ve tansiyon izlemi gerekir; hipokalemi önce düzeltilir.

Erişkin dozu

IV: isteğe bağlı 50 mcg/kg yükleme (10 dk), ardından 0,375–0,75 mcg/kg/dk infüzyon; günlük en çok 1,13 mg/kg. Süre klinik yanıta göre belirlenir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: 0,375–0,75 mcg/kg/dk.
eGFR 30–59CrCl 30–59: 0,33–0,43 mcg/kg/dk (CrCl 50'de 0,43; 30'da 0,33).
eGFR 15–29CrCl 20: 0,28; CrCl 10: 0,23 mcg/kg/dk; hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl 5: 0,20 mcg/kg/dk; ihtiyatla ve yakın hemodinamik izlemle.
HemodiyalizStandart öneri yok; en düşük hızla, yakın izlemle. Veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük hızla ve yakın izlemle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim hipotansiyona bağlı böbrek hipoperfüzyonunu artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hemodinamik izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle ve yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Hastane içi IV ilaç. Yaşlıda hipotansiyon ve ventriküler aritmiye duyarlılık artar; düşük hızla başlanır, böbrek işlevine göre azaltılır. Sürekli EKG, tansiyon ve potasyum izlemi gerekir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa ve yaşamsal durumda kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yalnız hastanede kısa süreli kullanılır; veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kardiyomilmilrinon10 mg/10 ml IV enjeksıyon/infüzyon için çözelti içeren ampul
Milodilmilrinon10 mg/10 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Milricormilrinon10 mg/10 ml IV enjeksiyon / infüzyon için çözelti içeren ampul
Multifleks Kardiyomilmilrinon20 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Mineralokortikoid reseptör antagonistleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · mineralokortikoid reseptör antagonisti (K⁺ tutucu)

Mineralokortikoid reseptörünü kapatır: kalp yetmezliği, dirençli hipertansiyon, asit ve (finerenon) diyabetik KBH'de kullanılır. Tuzak: hiperkalemi; eGFR düştükçe ve ACEi/ARB ile artar.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve kalp › Distal tübül sonu ve toplayıcı kanal › Esas hücre sitoplazması › Mineralokortikoid reseptörü (MR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreye girer,MR'ye bağlanırçekirdektegenleri açarENaC sayısıartarAldosteronadrenalden salgılanan mineralokortikoid;Ang II ve K⁺ ile uyarılırKan · plazmaMR (esas hücre sitoplazması)aldosteronla birleşir ve çekirdeğe geçerEsas hücre · sitoplazmaGen yazımı (çekirdek)ENaC, Na⁺/K⁺-ATPaz ve SGK1 sentezi artarÇekirdek · gen yazımıEsas hücre yanıtıapikal Na⁺ girişi ve K⁺ atılımı artar;fibrozis uyarılırToplayıcı kanal · apikal zarMRA'lar: MR'yesitoplazmadabağlanıpaldosteronuengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aldosteron MR'ye bağlanamaz → ENaC ve Na⁺/K⁺-ATPaz sentezi azalır;Na⁺ tutulumu ve K⁺ atılımı düşer, fibrozis hafifler (hiperkalemi riski).Spironolaktonun androjen reseptörü etkisi jinekomastiye yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre zarı (yüzey)
Nerede?Böbrekte distal tübül sonu ve toplayıcı kanalın esas hücreleri; ayrıca kalp, damar, makrofaj. İlaç kandan hücreye girer ve sitoplazmadaki reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki MR'ye aldosteronla yarışarak bağlanır, çekirdeğe geçişini engeller. Spironolakton seçici değildir (androjen ve progesteron reseptörünü de tutar); diğerleri seçicidir.
Ne olur?ENaC ve Na⁺/K⁺-ATPaz sentezi azalır → Na⁺ tutulumu ve K⁺ atılımı düşer: hafif diürez, hiperkalemi. Kalpte ve böbrekte fibrozis ve iltihap azalır.

Klinik

EndikasyonDüşük EF'li kalp yetmezliği, dirençli hipertansiyon, primer hiperaldosteronizm ve siroza bağlı asit (spironolakton), enfarktüs sonrası kalp yetmezliği (eplerenon), albüminürili tip 2 diyabetli KBH (finerenon).
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin artışı, hiponatremi, hipotansiyon; spironolaktonda jinekomasti, memede ağrı, adet düzensizliği ve libido azalması (eplerenon ve finerenonda nadir).
KontrendikasyonHiperkalemi, Addison hastalığı; spironolakton ve eplerenonda ağır böbrek yetersizliği (eplerenon CrCl < 30); finerenon başlangıcında K⁺ > 5,0 mmol/L ya da eGFR < 25; güçlü CYP3A4 inhibitörüyle eplerenon ve finerenon.
EtkileşimlerACEi, ARB, potasyum takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, kalsinörin inhibitörü: hiperkalemi; güçlü CYP3A4 inhibitörleri (itrakonazol, klaritromisin) eplerenon ve finerenon düzeyini artırır; lityum düzeyi artar; NSAİİ etkiyi azaltır.
DikkatBaşlamadan önce K⁺ ve eGFR bakılır; yaklaşık 1 ve 4 hafta sonra, sonra düzenli izlenir. K⁺ > 5,5 mmol/L'de doz azaltılır, > 6,0'da kesilir. Kusma-ishal ve AKI'de geçici kesilir. Greyfurt suyu eplerenon ve finerenon düzeyini artırır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Spironolakton 12,5–50 mg/gün (asitte 100–400 mg/gün'e kadar); eplerenon 25–50 mg/gün; finerenon eGFR ≥ 60'ta 20 mg, 25–60'ta 10 mg/gün (K⁺ uygunsa 20 mg'a çıkılır).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve eGFR izlenir.
eGFR 30–59Spironolakton düşük doz ya da günaşırı; eplerenon dikkatle; K sık izlenir.
eGFR 15–29Spironolakton yalnız sıkı K izlemiyle; eplerenon kontrendike; finerenon eGFR ≥ 25'te başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez (hiperkalemi); eplerenon kontrendike, finerenon başlanmaz.
HemodiyalizRutin önerilmez (çalışmalar sürüyor); diyalizle uzaklaşmazlar.
Periton diyaliziRutin önerilmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi ve geçici eGFR düşüşü; ACEi/ARB ve NSAİİ ile AKI riski; spironolaktonda jinekomasti.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ASpironolakton düşük dozla başlanıp titre edilir; K ve kreatinin izlenir.
Child-Pugh BSpironolakton titre edilir; finerenon dikkatle ve izlemle.
Child-Pugh CSpironolakton dikkatle (K, kreatinin); eplerenon çalışılmamış; finerenon önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (spironolakton 12,5 mg, eplerenon 25 mg). Hiperkalemi ve AKI riski ACEi/ARB, NSAİİ ve eGFR < 45'te artar; K ve kreatinin 1. ve 4. haftada, sonra 3 ayda bir izlenir. Jinekomasti (spironolakton), hiponatremi.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak K > 5,5 mmol/L iken başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte, K izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikSpironolakton antiandrojenik (hayvanda fetal feminizasyon): kaçınılır; eplerenon ve finerenon: veri yetersiz, kullanılmaz.
EmzirmeSpironolakton (kanrenon) süte az geçer, uygun kabul edilir; eplerenon ve finerenon için veri yok: önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Spironolakton · Eplerenon · Finerenon

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Kanrenon, Esaksereron

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Minoksidil

Potasyum kanalı açıcı (doğrudan etkili arteriyoler damar genişletici)

Arteriyolleri doğrudan genişleten güçlü oral antihipertansif; ancak refleks taşikardi ve sıvı tutulumu yaptığı için beta bloker ve kıvrım diüretiğiyle birlikte, son çare olarak kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol düz kası › Hücre zarı (kanal) › ATP'ye duyarlı K⁺ kanalı (KATP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zar depolarizeolurkalsiyum içerigirerkası kasarArteriyol düz kas hücresi zarıATP'ye duyarlı K⁺ kanalı; kanalkapalıysa zar depolarize olurDüz kas · KATP kanalıDepolarizasyonvoltaj kapılı Ca²⁺ kanalları açılırDüz kas · Ca²⁺ kanalıCa²⁺ girişihücrenin içine kalsiyum dolarDüz kas hücresi içiArteriyol kasılmasıdamar direnci ve kan basıncı yüksekkalırArteriyol duvarıMinoksidilsülfat: K⁺kanalını açar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: K⁺ kanalı açılınca zar hiperpolarize olur, Ca²⁺ girmez → arteriyolgevşer, direnç ve kan basıncı düşer; refleks taşikardi ve tuz-su tutulumu gelişir.Aktif metaboliti minoksidil sülfattır; hipertrikoz ve perikardiyal efüzyon yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Arteriyol düz kas hücresinin zarında. Ağızdan alınır; karaciğerde aktif minoksidil sülfata dönüşür ve K⁺ kanalına hücre dışından etki eder. Venlere etkisi azdır.
Neye etki eder?KATP kanalına bağlanıp kanalı açar.
Ne olur?K⁺ çıkışı hücreyi hiperpolarize eder, Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer, direnç düşer; refleks taşikardi ve tuz-su tutulumu gelişir.

Klinik

EndikasyonDiğer ajanlarla kontrol edilemeyen dirençli hipertansiyon (üçlü tedavi: beta bloker + kıvrım diüretiği ile birlikte); topikal biçim saç dökülmesinde.
Yan etkilerRefleks taşikardi, tuz-su tutulumu ve ödem, perikardiyal efüzyon (tamponad olabilir), hirsutizm, angina alevlenmesi, nadiren T dalgası değişiklikleri.
KontrendikasyonFeokromositoma, yakın zamanda miyokard enfarktüsü ya da stabil olmayan koroner hastalık, perikardiyal efüzyon (oral kullanımda).
EtkileşimlerDiğer antihipertansifler ve vazodilatörlerle hipotansiyon; kıvrım diüretiği ve beta bloker dışındaki ajanlarla hipotansiyon; NSAİİ'ler sıvı tutulumunu artırır.
DikkatMutlaka kıvrım diüretiği (sıvı tutulumu) ve beta bloker ya da klonidin (refleks taşikardi) ile birlikte verilir; tek başına kullanılmaz. Perikardiyal efüzyon ve sıvı yüklenmesi izlenir; hastayı hirsutizm konusunda önceden uyar.

Erişkin dozu

Oral: günde 2,5–5 mg ile başlanır; 3 günde bir artırılarak olağan 10–40 mg/gün (1–2 dozda), en çok 100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük dozla başlanır; yavaş titre edilir.
eGFR 15–29Düşük dozla başlanır; sıvı yükü ve K izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla başlanır; sıvı yükü izlenir; veri sınırlı.
HemodiyalizSeanstan sonra verilir; UF hedefiyle birlikte sıvı yükü izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük dozla ve dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaEvet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSıvı ve Na tutulumu, perikardiyal efüzyon; kıvrım diüretiği gerekir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır.
Child-Pugh CDüşük dozla ve dikkatle; çalışılmış öneri yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 2,5 mg/gün ile başlanır, yavaş artırılır; kıvrım diüretiği ve beta bloker ya da klonidinle birlikte verilir. Sıvı tutulumu, perikardiyal efüzyon, taşikardi, ortostatik hipotansiyon ve hirsutizm izlenir. Kalp yetersizliği ve anjinada dikkat.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda vazodilatör antihipertansif kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüvenlik verisi yetersiz; yalnız zorunluysa. Yenidoğanda hipertrikoz bildirilmiştir.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede tercih edilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC G04BD12

Mirabegron

Seçici beta-3 adrenerjik reseptör agonisti

Detrüsördeki beta-3 reseptörlerini uyararak mesane gevşemesini ve kapasitesini artıran, antikolinerjik yükü olmayan aşırı aktif mesane ilacı.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt idrar yolu › Mesane detrüsör düz kası › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › Beta-3 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)noradrenalinbağlanıradenilat siklazuyarılır+düz kas gevşerMesane dolumuidrar birikir, sempatik tonus artarSempatik sinir ucuBeta-3 reseptörü (detrüsör)noradrenalin bağlanırDetrüsör zarı · beta-3cAMP artardüz kas gevşeme yolu çalışırDetrüsör hücresi içiMesane kapasitesi artarsıkışma ve sık idrar azalırMesane duvarı · kapasiteMirabegron:beta-3reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Doldurma sırasında detrüsör daha çok gevşer → mesane kapasitesiartar, sıkışma ve sık idrar azalır; ağız kuruluğu ve kabızlık antikolinerjiklerdençok daha azdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Mesane duvarındaki detrüsör düz kas hücrelerinin yüzeyinde. Ağızdan alınır, kanla ulaşır; hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Beta-3 reseptörünü seçici uyarır (agonist); Gs proteini adenilat siklazı açar ve cAMP artar. Antimuskarinik değildir.
Ne olur?Dolum sırasında detrüsör gevşer → mesane kapasitesi artar, sıkışma ve sık idrar azalır; ağız kuruluğu azdır. Kan basıncını artırabilir, CYP2D6'yı kısmen inhibe eder.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane (sıkışma, sık idrar, sıkışma inkontinansı); antimuskarinikleri tolere edemeyen ya da bilişsel risk taşıyan yaşlılarda.
Yan etkilerHipertansiyon, taşikardi, idrar yolu enfeksiyonu, baş ağrısı, nazofarenjit; nadiren üriner retansiyon (özellikle mesane çıkış tıkanıklığında).
KontrendikasyonKontrolsüz ağır hipertansiyon (sistolik ≥ 180 ya da diyastolik ≥ 110 mmHg).
EtkileşimlerCYP2D6 substratlarının (metoprolol, desipramin, flekainid, propafenon) düzeyini artırır; digoksin düzeyi artabilir; güçlü CYP3A4-P-gp inhibitörleri etkiyi artırır.
DikkatBaşlamadan önce ve tedavide kan basıncı ölçülür. Prostat büyümesi ve mesane çıkış obstrüksiyonu olan erkekte mesane rezidüsü ölçülür; taşma inkontinansı aşırı aktif mesane sanılarak tedavi edilmemelidir.

Erişkin dozu

25 mg/gün tek doz; 4-8 haftada yanıt yetersizse 50 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 6025 mg ile başla; gerekirse 50 mg/güne çıkılır.
eGFR 30–5925 mg ile başla; en çok 50 mg/gün.
eGFR 15–29En çok 25 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez (veri çok sınırlı).
HemodiyalizÖnerilmez; çalışılmamış.
Periton diyaliziÖnerilmez; çalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD/PD ile uzaklaşma bilinmiyor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; obstrüksiyonda idrar retansiyonu ve HT kötüleşmesi izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 25 mg/gün.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda antikolinerjik yük yok; 25 mg ile başla. Kan basıncı (kontrolsüz ağır HT'de kullanılmaz), taşikardi ve idrar retansiyonu izlenir. CYP2D6 substratlarını (metoprolol, flekainid) ve digoksin düzeyini artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; hayvanda yüksek dozda fetal toksisite. Gebelikte önerilmez.
EmzirmeSüte geçişi hayvanda gösterildi; insanda bilinmiyor, emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Begamirmirabegron25 mg uzatılmış salımlı film kaplı tablet; 50 mg uzatılmış salımlı film kaplı tablet
Betmigamirabegron25 mg uzatılmış salimli film tablet; 50 mg uzatılmış salimli film tablet
Urotrexinmirabegron25 mg uzatılmış salımlı film kaplı tablet; 50 mg uzatılmış salımlı film kaplı tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC24

Mirikizumab

Anti-IL-23 (p19) monoklonal antikor

IL-23'ün p19 alt birimini bağlayan hümanize IgG4 antikoru; orta-ağır ülseratif kolit ve Crohn hastalığında kullanılır. Başlamadan önce tüberküloz ve hepatit taranır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Dendritik hücre/makrofaj sitokini › Hücre dışı sıvı (kan ve bağırsak dokusu) › IL-23'ün p19 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)IL-23 salgılarreseptörebağlanırsinyali iletirsitokinüretimini açarDendritik hücre ve makrofajbağırsak mukozasında uyarılınca IL-23salgılarBağırsak duvarı · dokuIL-23 (p19/p40)hücre dışında serbest dolaşan sitokinHücre dışı sıvı · kanIL-23 reseptörüTh17 ve doğal lenfoid hücre zarındaTh17 hücre zarı · IL-23RSTAT3 yoluhücre içi sinyal; sitokin genlerini açarTh17 hücresi içiIL-17, IL-22 ve TNFmukozal iltihap ve epitel hasarıBağırsak mukozasıMirikizumab:IL-23'ün p19 altbirimini bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-23 reseptöre ulaşamaz → Th17 yolu susar, mukozal iltihap veülserasyon azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kanda ve bağırsak duvarında, hücre dışında. Antikor hücreye girmez; salgılanmış IL-23'e dolaşımda ve dokuda bağlanır.
Neye etki eder?IL-23 sitokininin p19 alt birimi. Bağlanan IL-23, T hücre ve doğal lenfoid hücre zarındaki IL-23 reseptörüne tutunamaz.
Ne olur?STAT3 yolu açılmaz → Th17 yanıtı, IL-17 ve IL-22 azalır → bağırsak mukozasındaki iltihap ve ülserasyon geriler.

Klinik

EndikasyonKonvansiyonel ya da biyolojik tedaviye yetersiz yanıtlı orta-ağır ülseratif kolit; orta-ağır Crohn hastalığı (ruhsat durumuna göre).
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, döküntü, artralji, herpes zoster, karaciğer enzimlerinde artış, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; aktif klinik önemli enfeksiyon (aktif tüberküloz dahil).
EtkileşimlerCanlı aşılar tedavi sırasında verilmez. CYP üzerinden etkileşimi beklenmez. Güçlü immünsüpresiflerle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatBaşlamadan önce tüberküloz taraması, hepatit B/C testi ve karaciğer enzimleri; indüksiyon sırasında ve sonrasında karaciğer testleri izlenir. Aşı durumu güncellenir.

Erişkin dozu

Ülseratif kolit: 300 mg IV 0, 4, 8. hafta; sonra 200 mg SC 4 haftada bir (12. haftadan). Crohn: 900 mg IV 0, 4, 8. hafta; sonra 300 mg SC 4 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; özel çalışma yoktur.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (büyük moleküllü antikor).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; çok dikkatle ya da kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda enfeksiyon, zoster ve aşı durumu gözden geçirilir; canlı aşı yapılmaz. Karaciğer testleri başlangıçta ve tedavi boyunca izlenir. Çoklu ilaç etkileşimi beklenmez.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlıdır; IgG antikoru 2.–3. trimesterde plasentadan geçer. Yarar-risk değerlendirilir; gebelikte kullanımdan kaçınmak tercih edilir.
EmzirmeIgG antikorlar süte az geçer; veri sınırlı, genellikle uyumlu kabul edilir; bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Misuvyamirikizumab100 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 300 mg/15 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AX11

Mirtazapin

NaSSA (noradrenerjik ve spesifik serotonerjik antidepresan)

α2 otoreseptör ve 5-HT2/5-HT3 antagonisti; H1 blokajıyla sedasyon ve iştah artışı yapar. Yaşlıda uykusuzluk ve iştahsızlıkla giden depresyonda yararlıdır; hiponatremi ve nadiren nötropeni izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Noradrenerjik ve serotonerjik sinaps › Presinaptik uç zarı · α2 reseptörü › α2 otoreseptör (+ 5-HT2/5-HT3, H1)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)otoreseptörüuyarırsalımı baskılarNoradrenalin ve serotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına çıkarSinaps aralığıα2 otoreseptörüpresinaptik uçta, salımı frenleyenreseptör (negatif geri bildirim)Presinaptik zar · α2Salım azalırsinaps aralığında amin düzeyi düşükkalırSinaps aralığıMirtazapin: α2otoreseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: α2 freni kalkar → noradrenalin ve serotonin salımı artar; 5-HT2/3 veH1 blokajı anksiyete, bulantıyı azaltır, uyku ve iştahı artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde noradrenerjik ve serotonerjik sinapslar. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde (CYP2D6, 1A2, 3A4) yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik α2 otoreseptör ve α2 heteroreseptörünü kapatır; 5-HT2A, 5-HT2C, 5-HT3 ve H1 reseptörlerini de bloke eder.
Ne olur?α2 frenini kaldırır → noradrenalin ve serotonin salımı artar; 5-HT2/5-HT3 blokajı anksiyete ve bulantıyı azaltır → antidepresan etki. H1 blokajı sedasyon ve iştah artışı yapar.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon (uykusuzluk, iştahsızlık, anksiyete eşlik ederse), yaşlıda ve kronik hastalıkta iştah ve uyku desteği (ruhsatsız).
Yan etkilerSedasyon, iştah artışı ve kilo alımı, ağız kuruluğu, kabızlık, baş dönmesi, hiponatremi/SIADH, düşme, nadiren nötropeni/agranülositoz, huzursuz bacak, serotonin sendromu, ALT yüksekliği.
KontrendikasyonMAO inhibitörleri (14 gün ara), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMAOİ, linezolid, metilen mavisi, tramadol, triptanla serotonin sendromu; alkol, benzodiazepin ve opioidlerle sedasyon; karbamazepin, fenitoin düzeyi düşürür; simetidin, ketokonazol düzeyi artırır.
DikkatAteş, boğaz ağrısı ve enfeksiyon belirtisinde tam kan sayımı (agranülositoz). Geceleri sedasyon ve kilo alımı, yaşlıda düşme.

Erişkin dozu

15 mg/gün gece başlanır, 15–45 mg/gün tek doz gece; yaşlı: 7,5 mg gece ile başlanır. Doz artışı en az 1–2 hafta arayla yapılır. Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde düşük doz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 15–29CrCl < 40: klirens azalır; düşük doz (7,5 mg) ile başlanır, yavaş artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; klirens yaklaşık %50 azalır, yavaş titrasyon.
HemodiyalizVeri sınırlı; düşük doz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, protein bağlanması ~%85).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
Child-Pugh BDüşük doz ile başlanır; klirens azalır.
Child-Pugh CDüşük doz, yavaş titrasyon; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 7,5 mg gece. Uyku ve iştah için yararlıdır; sedasyon, düşme, hiponatremi (Na izle) ve kilo alımı izlenir. Böbrek yetmezliğinde klirens düşer: doz azaltılır. Ateş ve boğaz ağrısında kan sayımı.

AGS Beers 2023 SIADH/hiponatremi öyküsünde dikkat, başlangıçta Na izlenir; düşme/kırık öyküsünde antidepresanlar için uyarı geçerli.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yarar risk dengesiyle kullanılır. Doğuma yakın kullanımda yenidoğanda adaptasyon sendromu olabilir.
EmzirmeSüte az geçer; kullanılabilir, bebek sedasyon ve kilo alımı açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Miresmirtazapine · mirtazapin15 mg film tablet; 30 mg film tablet; 45 mg film tablet
Mitazenmirtazapin6 mg/2 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul; 15 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul; 15 mg/ml oral çözelti
Molremmirtazapine15 mg efervesan tablet; 30 mg efervesan tablet; 45 mg efervesan tablet
Redepramirtazapin15 mg film kapli tablet; 30 mg film kapli tablet; 45 mg film kapli tablet
Remeronmirtazapin30 mg film kaplitablet
Ulkapinmirtazapin15 mg film tablet; 30 mg film tablet; 45 mg film tablet
Velorinmirtazapine30 mg film tablet
Velorin Odmirtazapine15 mg agizda dagilan tablet; 30 mg agizda dagilan tablet; 45 mg agizda dagilan tablet
Zestatmirtazapin15 mg ağızda dağılan tablet; 15 mg/ml oral çözelti; 30 mg ağızda dağılan tablet; 45 mg ağızda dağılan tablet

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BB01

Misoprostol

Prostaglandin E1 analoğu (mide koruyucu)

Mide mukozasını koruyan PGE1 analoğu; NSAİİ ile ilişkili ülser profilaksisinde kullanılır. Tuzak: gebelikte kontrendikedir (düşük, uterus kasılması); ishal en sık yan etkidir.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › Parietal hücre › Parietal hücre zarı (EP3 reseptörü) › Adenilil siklaz / cAMP

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP yapılmasınıuyarırpompayı aktiveederasit salgılarHistamin (H2 yolu)parietal hücreyi cAMP üzerinden uyarırMide mukozası · histaminAdenilil siklazATP'den cAMP yaparParietal hücre · adenilil siklazH⁺/K⁺-ATPazcAMP–PKA ile açılan apikal protonpompasıParietal hücre · apikal zarMide asidilümene H⁺ geçer; mukozayı yıpratırMide lümeniMisoprostol:EP3'ü uyarır,cAMP'yi düşürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Gi yolu adenilil siklazı baskılar → asit azalır; mukus ve bikarbonatartar, mukoza korunur.Mukus ve bikarbonat salgısını ve mukoza kan akımını artırması koruyucu etkiye ek katkıyapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Bağırsak lümeni
Nerede?Midede, parietal hücrenin zarında. İlaç ağızdan alınır, karaciğerde aktif metabolit misoprostol asite dönüşür ve kandan hücre zarına ulaşır.
Neye etki eder?Parietal hücre EP3 reseptörünü uyarır (agonist); Gi proteini aracılığıyla adenilil siklazı baskılar ve cAMP düşer. Ayrıca mukus ve bikarbonat salgısını artırır.
Ne olur?cAMP–PKA ve proton pompası uyarısı azalır → asit salgısı düşer, mukus-bikarbonat bariyeri güçlenir; NSAİİ ülseri önlenir.

Klinik

EndikasyonNSAİİ ilişkili mide ve duodenum ülseri profilaksisi (yüksek riskli hastada). Jinekolojik endikasyonları (düşük, doğum indüksiyonu) ayrıca uzman kararıdır.
Yan etkilerİshal (doza bağlı, %10–40), karın krampı, bulantı, gaz; kadınlarda vajinal kanama ve adet düzensizliği; uterus kasılması ve düşük.
KontrendikasyonGebelik ya da gebelik olasılığı (düşük, doğum kusuru); prostaglandinlere aşırı duyarlılık; doğurganlık çağında etkin korunma olmadan.
EtkileşimlerMagnezyum içeren antasitler ishali artırır; diğer belirgin etkileşim yok.
DikkatDoğurganlık çağında hasta gebelik testi ve etkin doğum kontrolü konusunda uyarılır. İshal sıvı-elektrolit kaybına yol açabilir; yaşlıda ve böbrek hastasında dikkat.

Erişkin dozu

NSAİİ ile birlikte 200 µg günde 4 kez (yemekle ve yatarken); tolere edilemezse 100 µg 4 kez ya da 200 µg 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ishal ve sıvı durumu izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; tolere edilemezse doz azaltılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; ishal ve hipovolemiye bağlı prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; ishal izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ishal izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. İshal dehidratasyon ve ön böbrek (prerenal) AKI'ye yol açabilir; diüretik ve RAS bloker kullananlarda sıvı durumu izlenir. NSAİİ kullanımı gerekçelendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir: uterus kasılması, düşük ve doğum kusurları (Möbius dizisi, uzuv defektleri) bildirilmiştir.
EmzirmeAktif metaboliti süte geçer; bebekte ishal olabilir, emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cytotecmisoprostol200 mcg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01DC03

Mitomisin

Alkilleyici antitümör antibiyotik

İndirgenerek aktifleşen ve DNA zincirlerini çapraz bağlayan sitotoksik ilaç; sistemik ve intravezikal kullanılır; kümülatif doza bağlı TMA (HÜS) ve gecikmiş miyelosüpresyon yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre çoğalması › Bölünen tümör hücresi › Çekirdek · DNA › DNA'nın guanin bazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirlerayrılırkopyalamatamamlanırbölünmeyi sağlarÇift sarmal DNAiki zincir baz çiftleriyle bağlıdırÇekirdek · DNAZincir ayrılması ve kopyalanmasıreplikasyon çatalında polimeraz çalışırReplikasyon çatalıİki yavru DNAher hücreye bir kopya geçerÇekirdekHücre bölünmesidoku yenilenmesi ve tümör büyümesiBölünen hücreMitomisin:zincirleriçapraz bağlar,kopyayı durdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA zincirleri ayrılamaz, kopyalanmaz → hücre bölünemez ve ölür;kümülatif dozda TMA gelişebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücrenin çekirdeğinde. Damardan verilir, hücreye girer ve hücre içi enzimlerle indirgenerek aktifleşir.
Neye etki eder?Aktif ara ürün DNA'nın iki zincirini guanin bazlarından çapraz bağlar (alkilleme); zincirler ayrılamaz.
Ne olur?Replikasyon ve transkripsiyon durur → hücre ölür. Endotel hasarı ve TMA yapabilir (doza bağlı, kümülatif).

Klinik

EndikasyonMide, pankreas, meme, anal kanal ve servikal kanserler; yüzeyel mesane kanserinde intravezikal; göz cerrahisinde (glokom, pterjiyum) topikal; üretra ve özofagus darlıklarında.
Yan etkilerGecikmiş ve kümülatif kemik iliği baskısı, bulantı, mukozit, interstisyel pnömonit, ekstravazasyonda doku nekrozu, TMA/HÜS, hemolitik anemi, böbrek yetmezliği, mesanede kimyasal sistit (intravezikal).
KontrendikasyonTrombositopeni, lökopeni, kanama bozukluğu, ağır böbrek yetmezliği (kreatinin > 1,7 mg/dL ise kaçınılır), gebelik.
EtkileşimlerVinka alkaloidleri (bronkospazm), doksorubisin (kardiyotoksisite artar), diğer nefrotoksik ve miyelotoksik ajanlar; kan transfüzyonu sonrası HÜS bildirilmiştir.
DikkatKümülatif doz yaklaşık 40–60 mg/m² üstünde HÜS riski belirgin artar; hemoglobin, trombosit, LDH, kreatinin ve tansiyon izlenir. Hemolitik anemi ve böbrek yetmezliği birlikte çıkarsa ilaç kesilir. Teratojen: gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Sistemik: 10–20 mg/m² IV tek doz, 6–8 haftada bir (kümülatif doz izlenir). Mesane: genellikle 40 mg/40 mL haftalık intravezikal, 6–8 hafta. Oftalmik ve darlık kullanımı için lokal protokol.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Hafif yetersizlikte ayar gerekmez; kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Kaçınılır; kullanılacaksa doz azaltılır, onkolojiyle birlikte.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; veri yetersiz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kaçınılır.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHÜS/TMA (kümülatif doza bağlı); hemoglobin, trombosit, LDH, kreatinin izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kemik iliği baskılanması, pulmoner toksisite ve hemolitik üremik sendrom riski artar; kümülatif doz (yaklaşık 40–60 mg/m² üzeri) izlenir. Her kür öncesi kan sayımı, LDH, kreatinin ve tansiyon bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojen; kullanılmaz. Etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Misintumitomisin20 mg enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Mitomycin-c Kyowamitomycin2 mg enjektabl flakon; 10 mg enjektabl flakon; 20 mg enjektabl flakon

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01MA14

Moksifloksasin

Florokinolon (4. kuşak, solunum kinolonu)

Pnömokok, atipikler ve anaerop kapsamı olan solunum kinolonu; idrarda yetersiz düzey verdiği için idrar yolu enfeksiyonunda kullanılmaz. QT uzatma riski kinolonlar arasında en yüksek olanlardandır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre içi sitoplazma › Bakteri DNA'sı (kromozom) › DNA giraz ve topoizomeraz IV

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sarmalı gevşetirkopyalamayısağlarhücre bölünürBakteri DNA'sıdairesel kromozom, sitoplazmada sıkısarmal haldeBakteri sitoplazmasıDNA giraz ve topoizomeraz IVDNA'yı keser, döndürür ve yenidenbirleştirirBakteri DNA'sı · enzimDNA replikasyonusarmal gevşer, iki kopya yapılırBakteri sitoplazmasıBakteri bölünmesiiki yavru hücre oluşurBakteri hücresiMoksifloksasin:DNA giraz vetopo IV'ükilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA kırılır, replikasyon durur → bakterisidal etki.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Oral biyoyararlanım yaklaşık %90; akciğer ve dokulara iyi geçer; zarı aşıp DNA'nın bulunduğu sitoplazmaya ulaşır.
Neye etki eder?DNA giraz ve topoizomeraz IV enzimlerini DNA ile kompleks halinde kilitler; kırılan DNA onarılamaz.
Ne olur?DNA sarmalı açılıp kapanamaz, DNA kırılır → replikasyon durur → bakteri ölür (bakterisidal).

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, akut sinüzit ve bronşit alevlenmesi, komplike deri-yumuşak doku ve intraabdominal enfeksiyon, pelvik inflamatuvar hastalık, çoklu ilaca dirençli tüberkülozda rejim bileşeni.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş dönmesi, QT uzaması ve torsades, tendinit ve tendon rüptürü, periferik nöropati, disglisemi, hepatotoksisite (nadir ağır), deliryum, aort anevrizması riski, C. difficile.
KontrendikasyonKinolon aşırı duyarlılığı; konjenital ya da edinilmiş uzun QT, klinik anlamlı bradikardi, kalp yetersizliği; ağır karaciğer yetersizliği (Child-Pugh C) ve transaminazı normalin 5 katı üstünde; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (sınıf IA/III antiaritmikler, antipsikotikler, makrolidler, ondansetron) kaçınılır; Ca/Mg/Al/Fe/Zn ile 6 saat ara; antidiyabetiklerle disglisemi; kortikosteroidle tendon rüptürü; varfarin etkisi artar.
DikkatHipokalemi ve hipomagnezemi düzeltilmeden verilmez; başlangıçta EKG düşünülür. İdrar yolu enfeksiyonunda tercih edilmez.

Erişkin dozu

Oral ya da IV 400 mg günde 1 kez (pnömoni 5–10 gün; komplike intraabdominal 5–14 gün). IV infüzyon 60 dakikada.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60400 mg/gün; ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır / çok az.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren akut interstisyel nefrit; belirgin nefrotoksisite beklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testlerini ve QT'yi izle.
Child-Pugh BAyar gerekmez; QT ve transaminaz izlemi.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda QT uzaması, tendon rüptürü (özellikle steroidle), deliryum, nöbet ve disglisemi riski artar. Doz ayarı gerekmez ama EKG, K ve Mg kontrol edilir. Aort anevrizması ve ilaç etkileşimlerini sorgula.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; kıkırdak hasarı kaygısıyla gebelikte kaçınılır, kullanım yalnız alternatifsiz kalındığında düşünülür.
EmzirmeSüte geçer; emzirme döneminde kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (23 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Atafloksmoxifloxacin400 mg film kapli tablet
Aveloxmoksifloksasin hcl400 mg film kapli tablet
Demoxifmoxifloxacin400 mg film kapli tablet
Emesmoxmoksifloksasin hidroklorür400 mg/250 ml IV infüzyonluk çözelti
Kinomoxmoksifloksasin400 mg film kaplı tablet
Mofeloxmoksifloksasin hci400 mg film tablet; 400 mg/250 ml IV infüzyon solusyonu içeren flakon
Moksefenmoksifloksasin hcl400 mg film tablet; 400 mg/250 ml IV infüzyon çözeltisi içeren flakon
Moksiloxmoksifloksasin hcl400 mg/250 ml IV infüzyon için çözelti
Moxacinmoksifloksasin hidroklorür400 mg film kapli tablet; 400 mg/250 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Moxaimoksifloksasin hcl · moksifloksasin hidroklorür400 mg film kapli tablet; 400 mg/250 ml infüzyon solüsyonu içeren flakon
Moxdaymoksifloksasin hcl400 mg film tablet
Moxhelmoksifloksasin hidroklorür400 mg/250 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Moxicummoksifloksasin hidroklorür · moksifloksasin hidroklorur400 mg film kapli tablet; 400 mg/250 ml IV infüzyonluk çözelti
Moxifixmoxifloxacin400 mg/250 ml IV inf, cozeltisi iceren flakon
Moxiformoksifloksasin hidroklorür400 mg film tablet; 400 mg/250 ml IV inf, icin coz,iceren flakon
Moxiıtecmoksifloksasin hidroklorür400 mg film kapli tablet
Moxiprecmoksifloksasin hidroklorür400 mg film tablet
Moxitabmoksifloksasin hidroklorür400 mg film tablet
Moxitecmoksifloksasin hidroklorür400 mg film kapli tablet
Multiflex Moxiflexmoksifloksasin hidroklorür400 mg/250 ml IV infüzyon çözeltısı
Pitoxilmoksifloksasin hidroklorür400 mg film tablet
Pnemoxmoksifloksasin hidroklorür400 mg/250 ml IV infüzyonluk çözelti
Turktipsan Moksifloksasinmoksifloksasin hidroklorür400 mg/250 ml IV infüzyonluk çözelti

23 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02AC05

Moksonidin

Merkezi etkili antihipertansif (I1-imidazolin reseptör agonisti)

Beyin sapında I1-imidazolin reseptörünü uyararak sempatik çıkışı azaltan merkezi antihipertansif; ağız kuruluğu ve sersemlik yapar. Yaşlıda ve CrCl < 30'da önerilmez; birinci basamak değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Beyin sapı · rostral ventrolateral medulla › Nöron hücre zarı › I1-imidazolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sempatik uyarıgönderirnoradrenalinsalardamarı daraltır,nabzı artırırRVLM nöronları (I1 reseptörü)beyin sapında sempatik çıkışı yönetirBeyin sapı · RVLM nöron zarıSempatik sinir ucunoradrenalin salarSempatik sinir ucuNoradrenalindamar α1 ve kalp β1 reseptörleriniuyarırDamar duvarı · sinaps aralığıDamar tonusu ve kalp hızıperiferik direnç ve kalp debisitansiyonu belirlerDamar düz kası · α1Moksonidin: I1reseptörünüuyarır, sempatikçıkışı azaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: I1 reseptörü uyarılır, sempatik uyarı azalır → damar direnci vetansiyon düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Beyin sapında, rostral ventrolateral medullada (sempatik çıkışı yöneten merkez). Oral emilir, kan-beyin bariyerini geçer; kandan merkezi sinir sistemine ulaşır.
Neye etki eder?Nöron zarındaki I1-imidazolin reseptörüne bağlanıp uyarır (α2 reseptörüne ilgisi daha azdır).
Ne olur?Merkezden sempatik çıkış azalır → noradrenalin salımı ve periferik damar direnci düşer → tansiyon yavaşça düşer; refleks taşikardi azdır.

Klinik

EndikasyonHafif-orta esansiyel hipertansiyonda, diğer ilaçlarla yetersiz kontrolde ya da intolerans durumunda ikinci/üçüncü basamak ek tedavi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, baş dönmesi, uyku hali, baş ağrısı, asteni, uykusuzluk, bulantı, bradikardi, ortostatik hipotansiyon.
KontrendikasyonHasta sinüs sendromu, SA/AV blok (2.–3. derece), istirahat nabzı < 50/dk, ağır kalp yetersizliği, ağır aritmi, anjiyoödem öyküsü, ağır böbrek yetmezliği (CrCl < 30).
EtkileşimlerBeta blokerlerle bradikardi (kesilirken önce beta bloker bırakılır); antihipertansifler, trisiklik antidepresanlar ve alkol ile sedasyon ve hipotansiyon; benzodiazepin etkisini artırır.
DikkatAni kesme önerilmez (rebound hipertansiyon); doz kademeli azaltılır. Beta blokerle birlikte kullanılıyorsa önce beta bloker, birkaç gün sonra moksonidin kesilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 0,2 mg sabah; 3 hafta sonra 0,4 mg/gün; en çok 0,6 mg/gün (iki dozda, tek doz en çok 0,4 mg). CrCl 30–60'ta en çok 0,4 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59GFR 30–60: 0,2 mg ile başla, günlük en çok 0,4 mg.
eGFR 15–29GFR < 30: kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz (diyalizde kontrendike).
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; veri sınırlı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük dozla dikkatle; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük başla (0,2 mg), yavaş artır. Baş dönmesi, sedasyon, bradikardi, ortostatik hipotansiyon ve düşme izlenir. Beta blokerle birlikte bradikardi riski vardır; böbrek işlevine göre azaltılır, ani kesilmez.

  • TIME-to-STOP A9sınıf üyesi olarak Santral etkili antihipertansifler (moksonidin dahil sınıf) ortostatik hipotansiyon, düşme ve MSS etkisi nedeniyle ilk seçenek değildir.

AGS Beers 2023 merkezi α-agonistleri birinci basamak antihipertansif olarak kaçınılır; moksonidin adıyla geçmez, sınıf uyarısı uygulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır, yalnız gerekliyse.
EmzirmeSüte geçer; emzirme sırasında kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Physiotensmoxonidine0,2 mg film kapli tablet; 0,4 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03BA07

Mometazon furoat

İnhale kortikosteroid (ICS)

Güçlü inhale (ve nazal) kortikosteroid; astım idamesinde ve alerjik rinitte (nazal). Sistemik biyoyararlanımı çok düşüktür; kandidiyazis ve ses kısıklığı yapar, CYP3A4 inhibitörleriyle sistemik etkisi artabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolları › Bronş mukozası · epitel ve inflamatuvar hücre › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdekte geniaçarsitokinsalgılatırinflamasyonyaparHücre uyarısıalerjen ve irritan epitel ve T hücredeNF-κB'yi açarHavayolu epiteli · T hücreNF-κB · gen yazımıIL-5, IL-13 ve TNF-α genleri okunurHavayolu hücresi · çekirdekSitokin ve mediyatöreozinofil, mast hücre ve T hücreçağrılırHavayolu mukozasıHavayolu inflamasyonumukoza ödemi, mukus, bronş aşırıduyarlılığıBronş duvarıMometazon: GR'yebağlanıpNF-κB'yibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Steroid-GR kompleksi NF-κB'yi baskılar → sitokin yapımı ve havayoluinflamasyonu azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Havayollarında: bronş epiteli, T lenfosit, eozinofil ve mast hücresi. İnhale ya da nazal ilaç mukozaya yerel ulaşır, lipofilik olduğu için hücre zarından geçer.
Neye etki eder?Hücre içindeki glukokortikoid reseptörüne (GR) bağlanıp çekirdeğe girer; NF-κB ve AP-1'i baskılar, anti-inflamatuvar genleri açar.
Ne olur?Sitokin yapımı ve eozinofil, mast hücre infiltrasyonu azalır → havayolu (ya da nazal) inflamasyonu ve aşırı duyarlılık gerilir; alevlenme azalır.

Klinik

EndikasyonAstımda idame (kalıcı astım); nazal formu alerjik rinit ve nazal polipte.
Yan etkilerOral kandidiyazis, ses kısıklığı, öksürük, boğaz tahrişi, baş ağrısı, adrenal supresyon (yüksek doz), kemik yoğunluğu azalması, katarakt ve glokom; nazal: burun kanaması ve kuruluk.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; akut astım atağında ya da bronkospazmda tek başına kurtarma ilacı olarak kullanılmaz.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, kobisistat, ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) sistemik steroid maruziyetini artırır: Cushing ve adrenal supresyon; birlikte kaçınılır.
DikkatHer kullanımdan sonra ağız çalkalanır. Yüksek dozda adrenal supresyon, kemik yoğunluğu ve göz (katarakt, glokom) izlenir; KOAH'ta pnömoni riski.

Erişkin dozu

İnhale 200–400 mcg/gün (tek doz akşam ya da 2 doza bölünür); ağır astımda daha yüksek. Nazal: her burun deliğine 2 püskürtme günde 1 kez (200 mcg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; sistemik emilim çok düşüktür.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; inhale sistemik düzey çok düşüktür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; sistemik maruziyet artabilir.
Child-Pugh CSistemik maruziyet artar; Cushing ve adrenal supresyon izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; en düşük etkili doz. İnhaler tekniği, oral kandidiyazis, kemik yoğunluğu, katarakt ve glokom izlenir; ağız çalkalanır.

  • TIME-to-START D2sınıf üyesi olarak FEV₁ < %50 ve steroid gerektiren tekrarlayan alevlenmede inhale steroid eklenir.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak KOAH idamesinde sistemik steroid yerine inhale steroid tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrolsüz astım fetüs için daha zararlıdır; ICS gebelikte tercih edilen idame tedavidir. En düşük etkili doz kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; sistemik düzey çok düşük, dikkatle kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Metanixmometazon furoat200 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül; 400 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül

Kombinasyon ürünleri (5): Dulamon, Mopinex 18, Morfex 5, Tiomom 18, Tiomom 9

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DC03

Montelukast

Lökotrien reseptör antagonisti

CysLT1 reseptörünü kapatan oral ilaç; astımda ek tedavi, egzersiz astımı ve alerjik rinitte kullanılır. Nöropsikiyatrik olaylar (kâbus, depresyon, intihar düşüncesi) için uyarı vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Bronş düz kası, burun mukozası, eozinofil › Hücre zarı (dış yüzey) › CysLT1 lökotrien reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)lökotrienleredönüşürreseptörebağlanırkası kasar, ödemyaparAraşidonik asithücre zarı yağından 5-lipoksijenazyoluna girerMast hücresi · eozinofil zarıSisteinil lökotrienlerLTC₄, LTD₄, LTE₄ hücre dışına salınırHava yolu dokusuCysLT1 reseptörüdüz kas ve eozinofil zarında Gqproteinine bağlıDüz kas · CysLT1Hava yolu daralmasıkas kasılır, mukus ve ödem artarBronş duvarıMontelukast:CysLT1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Lökotrienler reseptöre bağlanamaz → bronkokonstriksiyon, mukus veödem azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hava yolu düz kası, burun mukozası ve eozinofil zarında. Oral alınır, kanla dolaşır; hücre yüzeyindeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Sisteinil lökotrienlerin (LTD₄ öncelikle) bağlandığı CysLT1 reseptörüne seçici ve yarışmalı bağlanıp kapatır.
Ne olur?Lökotrien kaynaklı bronkokonstriksiyon, mukus artışı, ödem ve eozinofil çağırma azalır → astım ve alerjik rinit semptomları azalır.

Klinik

EndikasyonKalıcı astımda ek idame tedavi, egzersizle tetiklenen bronkokonstriksiyonun önlenmesi, alerjik rinit.
Yan etkilerBaş ağrısı, karın ağrısı, üst solunum yolu enfeksiyonu; uyku bozukluğu, kâbus, ajitasyon, depresyon, intihar düşüncesi; nadiren eozinofilik vaskülit, karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerFenobarbital ve rifampisin düzeyi düşürür; gemfibrozil düzeyi artırır; CYP2C8 ve CYP3A4 yoluyla yıkılır.
DikkatAkut atak tedavisinde kullanılmaz. Ruh hali ve davranış değişikliğinde kesilir. Steroidi ani bırakmak için kullanılmaz.

Erişkin dozu

Erişkin: 10 mg günde 1 kez, akşam. Egzersiz astımında egzersizden en az 2 saat önce; günde birden çok doz kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine >%99 bağlı). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nadir eozinofilik vaskülitte böbrek tutulumu olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Uyku bozukluğu, kâbus, ajitasyon ve depresif belirtiler izlenir; belirti çıkarsa kesilir. Çok ilaçlı hastada CYP etkileşimleri gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSınırlı insan verisi, belirgin risk artışı bildirilmedi; yarar varsa kullanılabilir. Astımda inhale steroid ilk seçenektir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte etkisi bilinmiyor. Yarar-risk değerlendirilerek kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · 16 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aerokastmontelukast sodyum4 mg granül içeren saşe
Airfixmontelukast sodyum4 mg cigneme tableti; 4 mg granül içeren saşe; 5 mg cigneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Airlastmontelukast sodyum4 mg cigneme tableti; 5 mg cigneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Airlinemontelukast sodyum4 mg çığneme tableti; 5 mg çığneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Alecastmontelukast sodyum4 mg çığneme tableti; 5 mg çığneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Alientomontelukast sodyum4 mg cigneme tableti; 5 mg cigneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Culentomontelukast sodyum4 mg pediyatrik oral granül içeren saşe; 4 mg çiğneme tableti; 5 mg çiğneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Luxatmontelukast sodyum10 mg film kapli tablet
Medlukastmontelukast sodyum10 mg film tablet
Nottamontelukast sodyum4 mg cigneme tableti; 4 mg pediyatrik oral granül; 5 mg cigneme tableti; 10 mg film kapli tablet
N-fessmontelukast sodyum10 mg film tablet
Onceairmontelukast sodyum4 mg cigneme tablet; 4 mg pediyatrik oral granul; 5 mg cigneme tablet; 10 mg film kapli tablet
Sinairmontelukast sodyum10 mg film kapli tablet
Singulairmontelukast sodyum4 mg çiğneme tableti; 5 mg çiğneme tableti; 10 mg film kaplitablet
Sinmontmontelukast sodyum4 mg cigneme tableti; 5 mg cigneme tableti; 10 mg film kapli tablet
Ventilarmontelukast sodyum4 mg cigneme tableti; 5 mg cigneme tableti; 10 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (16): Aircomb, Aircomb 5, Airpass 5, Arvair, Bronchorest, Cetmont, Descase, Dezamos, Fixdual, Levmont 2.5, Levmont 5, Lorclast, Mondes 5, Montair, Narisat, Zespira Plus

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 16 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02AA01

Morfin

Opioid agonisti (μ-opioid reseptör agonisti)

Güçlü opioid analjezik; aktif metabolitleri (morfin-6-glukuronid) böbrek yetmezliğinde birikir ve sedasyon, solunum depresyonu yapar. KBH'de başka opioidler tercih edilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı › μ-opioid reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinir ucunuuyarırsinyali aktarıralgıya dönüşürDoku hasarıağrı uyaranı oluştururDoku · ağrı reseptörüAferent sinir lifleriağrı sinyalini omuriliğe taşırAferent sinir ucu · omurilikOmurilik arka boynuzu → talamusağrı sinyali aktarılırArka boynuz nöron zarı · μAğrı algısıbeyin kabuğunda bilinçli ağrıBeyin kabuğuMorfin: μ-opioidreseptörünüuyarıp aktarımıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: μ-reseptör uyarılır → arka boynuzda ağrı aktarımı baskılanır, ağrıalgısı azalır; böbrek yetmezliğinde M3G ve M6G birikip sedasyon ve nörotoksisiteyapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Omurilik arka boynuzunda ve beyinde (periakuaduktal gri madde, talamus) nöron zarında. Ağızdan ya da damardan alınır; kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Gi proteinine bağlı μ-opioid reseptörünü uyarır; presinaptik Ca²⁺ girişi azalır, postsinaptik K⁺ çıkışı artar ve nöron hiperpolarize olur.
Ne olur?Ağrı sinyali omurilikten ve beyne aktarılamaz → analjezi. Metaboliti M6G aktiftir, M3G nörotoksiktir; ikisi de böbrekle atıldığı için böbrek yetmezliğinde birikir.

Klinik

EndikasyonAkut ve kanser ağrısı, böbrek koliğinde yetersiz yanıtta kurtarma, akut koroner sendrom ve akciğer ödeminde ağrı-dispne.
Yan etkilerSedasyon, solunum depresyonu, bulantı-kusma, kabızlık, kaşıntı, miyoz, hipotansiyon, idrar retansiyonu; böbrek yetmezliğinde metabolit birikimiyle nöbet ve miyoklonus.
KontrendikasyonSolunum depresyonu, paralitik ileus, akut astım, MAO inhibitörüyle birlikte kullanım, ağır karaciğer yetmezliği (kronik kullanım).
EtkileşimlerBenzodiazepinler, alkol ve diğer sedatifler (solunum depresyonu); serotonerjik ilaçlar; MAO inhibitörleri.
DikkatBöbrek yetmezliğinde morfin tekrarlayan dozlarda tehlikelidir; sedasyon ya da miyoklonus birikim belirtisidir. Opioid kullanan hastada kabızlık profilaksisi başlanır.

Erişkin dozu

Akut ağrı IV 0,05–0,1 mg/kg (2–5 mg), 5–15 dakikada titre edilir; oral hemen salımlı 5–10 mg 4 saatte; uzun salımlı preparat 12 saatte bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; dikkatle titre edilir.
eGFR 30–59Doz %25–50 azaltılır; titre edilir.
eGFR 15–29Kaçınılır; zorunluysa çok düşük doz, uzun aralık.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; fentanil, hidromorfon, buprenorfin tercih edilir.
HemodiyalizMetabolitler kısmen uzaklaşır, seanslar arası birikir; kaçınılır.
Periton diyaliziKaçınılır; başka opioid seçilir.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen (HD: metabolitler kısmen; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiMetabolit (M6G) birikimi: sedasyon, miyoklonus, solunum depresyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; dikkatle.
Child-Pugh BDoz yaklaşık %50 azaltılır, aralık uzatılır.
Child-Pugh CKaçınılır ya da çok düşük doz; ensefalopatiyi tetikler.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla (2,5 mg) başlanır ve yavaş artırılır; sedasyon, deliryum, düşme, solunum depresyonu, kabızlık ve idrar retansiyonu riski. Başlangıçtan itibaren laksatif verilir. Böbrek işlevi düşükse metabolitleri birikir.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif ve laksatif.

AGS Beers 2023 düşme/kırık öyküsünde ve benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte opioid kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kısa süreli; uzun süreli kullanımda neonatal opioid yoksunluğu, doğuma yakın solunum depresyonu.
EmzirmeSüte geçer; kısa süre ve düşük dozda kullanılabilir, bebekte sedasyon izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Hazir Enjektormorphine
Morfiamorfin sülfat15 mg tablet; 30 mg tablet
Morfia Crmorfin sülfat15 mg film tablet; 30 mg film tablet; 60 mg film tablet; 100 mg film tablet
Morfin Hidroklorür Oselmorfin hidroklorür0,01 g/ 1 ml enjeksiyonluk çözelti; 0,02 g/1 ml enjeksiyonluk çözelti
Morphine Hclmorphine · morfin hidroklorür10 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 20 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti
M-eslonmorphine30 mg mikropellet kapsul; 60 mg 7 mikropellet kapsul; 100 mg 7 mikropellet kapsul

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

mTOR inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · mTOR inhibitörü (proliferasyon sinyali inhibitörü)

FKBP12'yle mTORC1'i kapatıp T hücre çoğalmasını durduran immünsüpresifler; kalsinörin inhibitörü gibi nefrotoksik değildir ama proteinüri, hiperlipidemi ve yara iyileşmesinde gecikme yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit › Hücre içi (sitoplazma) › FKBP12–mTORC1 kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)mTORC1'i aktiveederS6K ve 4E-BP1'ifosforillerhücre döngüsünüilerletirT hücreyiçoğaltırIL-2 reseptörü uyarısıIL-2 T hücre yüzeyine bağlanınca hücreiçi PI3K–AKT sinyali başlarT hücre zarı · IL-2 reseptörümTORC1hücre büyümesini ve protein senteziniyöneten kinaz kompleksiSitoplazma · mTORC1S6K ve 4E-BP1 fosforilasyonuribozomda protein sentezi hızlanırRibozom · protein senteziG1→S geçişihücre DNA sentezine girerÇekirdek · hücre döngüsüT hücre çoğalmasıklonal genişleme; rejeksiyonu yürütürLenf düğümü · greft dokusumTOR inh.:FKBP12'ylemTORC1'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: mTORC1 çalışmaz → protein sentezi ve G1→S geçişi durur; T hücreçoğalması ve rejeksiyon yanıtı azalır.Damar düz kası ve tümör hücresi çoğalmasını da azaltır (böbrek hücreli karsinom, tüberozskleroz).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?T lenfositin sitoplazmasında (ayrıca damar düz kası ve tümör hücrelerinde). Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçip içeri girer.
Neye etki eder?FKBP12'ye bağlanır; bu kompleks hücre büyümesini yöneten kinaz kompleksi mTORC1'e yapışıp onu kapatır. Kalsinörine etkisi yoktur.
Ne olur?IL-2 reseptöründen gelen sinyal kesilir: protein sentezi ve G1→S geçişi durur → T hücre çoğalması azalır. Yan etki: yara iyileşmesi gecikir, proteinüri ve hiperlipidemi.

Klinik

EndikasyonBöbrek ve diğer organ nakli rejeksiyon profilaksisi (kalsinörin inhibitörünü azaltmak ya da yerine); tüberoz sklerozda anjiyomiyolipom ve SEGA; metastatik böbrek hücreli karsinom ve pankreas nöroendokrin tümörü (everolimus).
Yan etkilerHiperlipidemi, proteinüri, aft ve stomatit, yara iyileşmesinde gecikme ve lenfosel, periferik ödem, anemi-lökopeni-trombositopeni, interstisyel pnömoni, hiperglisemi, enfeksiyon; kalsinörin inhibitörüyle birlikte nefrotoksisite ve TMA.
KontrendikasyonSirolimus, everolimus ya da türevlerine aşırı duyarlılık. Böbrek nakli sonrası ilk haftalarda başlamaktan (yara iyileşmesi) ve ağır proteinüride dikkat edilir.
EtkileşimlerCYP3A4 ve P-gp substratlarıdır. İnhibitörler (azoller, klaritromisin, diltiazem, verapamil) düzeyi artırır; indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) düşürür. Kalsinörin inhibitörüyle nefrotoksisite ve TMA artar. ACE inhibitörüyle anjiyoödem riski artar; canlı aşı yapılmaz.
DikkatADPKD'de mTOR inhibitörleri böbrek işlevini korumadığı için kullanılmaz (KDIGO). Çukur düzey, proteinüri, lipid ve yara iyileşmesi izlenir. Gebelik planlanıyorsa kesilir, etkili kontrasepsiyon gerekir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Sirolimus: nakilde 6 mg yükleme, sonra 2 mg/gün tek doz; çukur düzeye göre ayarlanır. Everolimus: nakilde 0,75 mg günde iki kez (çukur 3–8 ng/mL); onkolojide 10 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; doz çukur düzeye göre.
eGFR 30–59Farmakokinetik ayar yok; proteinüri ve çukur düzey izlenir.
eGFR 15–29Ayar yok; proteinüri ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar yok; veri sınırlı.
HemodiyalizDoz çukur düzeye göre; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (nefrotik düzey olabilir), kalsinörin inhibitörüyle birlikte nefrotoksisite ve TMA artar.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ASirolimus idame dozu yaklaşık üçte bir azaltılır; everolimus ayarsız.
Child-Pugh BSirolimus idame yaklaşık üçte bir; everolimus yaklaşık yarıya inilir.
Child-Pugh CSirolimus yaklaşık yarı doz; everolimus onkolojide 2,5 mg, nakilde çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük çukur düzey hedeflenir. Ağız yaraları, hiperlipidemi, proteinüri, anemi, pnömonit, yara iyileşme gecikmesi ve enfeksiyon izlenir. Güçlü CYP3A4 etkileşimleri vardır.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez; teratojenik olabilir. Gebelik planlanıyorsa en az 12 hafta önce kesilir; etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçebilir; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Everolimus · Sirolimus

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Temsirolimus

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Mupirosin

Topikal antibiyotik (izolösil-tRNA sentetaz inhibitörü)

Stafilokok ve streptokoklara etkili topikal antibiyotik; burun taşıyıcılığının tedavisinde ve periton diyalizi kateter çıkış yerinde enfeksiyondan korunmada kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfeksiyon (bakteri) › Cilt ve burun mukozası (topikal) › Bakteri sitoplazması › İzolösil-tRNA sentetaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime sunuluryükleme yaparribozomdaprotein yaparİzolösin ve tRNAprotein yapımının hammaddesiBakteri sitoplazmasıİzolösil-tRNA sentetazaminoasidi tRNA'ya yükleyen enzimBakteri sitoplazmasıİzolösil-tRNAaminoasidi ribozoma taşırBakteri ribozomuBakteri proteiniçoğalma ve yaşam için gerekliBakteri bütünüMupirosin:sentetazabağlanıp enzimikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aminoasit yüklü tRNA oluşmaz → bakteride protein yapımı durur,çoğalma durur (düşük derişimde bakteriyostatik, yüksekte bakterisidal).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre içi organel
Nerede?Cilde ya da buruna sürülür; deriden sistemik olarak neredeyse hiç emilmez. Bakteri hücresinin içine girer ve sitoplazmadaki enzime ulaşır.
Neye etki eder?Bakterinin izolösil-tRNA sentetaz enzimine bağlanıp onu kapatır; izolösin tRNA'ya yüklenemez. Yapısı farklı olduğundan çapraz direnç beklenmez.
Ne olur?Yüklü tRNA oluşmaz → ribozomda protein yapımı durur, bakteri çoğalamaz (düşük derişimde bakteriyostatik, yüksekte bakterisid).

Klinik

EndikasyonBurunda S. aureus (MRSA dahil) taşıyıcılığının eradikasyonu, impetigo ve ikincil enfekte deri lezyonları, periton diyalizi ve tünelli kateter çıkış yerinde enfeksiyondan korunma.
Yan etkilerUygulama yerinde yanma, batma, kaşıntı, kontakt dermatit; uzun ve sık kullanımda dirençli suş (özellikle MRSA) gelişimi.
KontrendikasyonMupirosine ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerÖnemli sistemik etkileşimi yok; aynı bölgede başka topikal ürünle birlikte kullanılmaz (seyrelme).
DikkatPolietilen glikol bazlı merhem geniş yara ya da yanıkta emilirse böbrek yetersizliğinde PEG birikimi yapabilir; bu hastalarda geniş yüzeye ve açık yaraya sürülmez (krem ya da dar alana uygulama tercih edilir). Gözlere sürülmez. Rutin ve uzun süreli kullanım direnç yapar; ISPD 2023 çıkış yeri profilaksisindeki önerisini zayıflatmıştır. Gebelikte ve emzirmede dar alana kısa süreli kullanılabilir.

Erişkin dozu

%2 krem ya da merhem: enfekte deride günde 2–3 kez ince tabaka, en çok 10 gün. Burun içi %2 merhem: günde 2 kez 5 gün. Kateter çıkış yerinde (periton diyalizi): günde bir kez ince tabaka.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; geniş açık yüzeyde kaçınılır.
HemodiyalizAyar gerekmez; kateter çıkış yerine uygulanabilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; PD kateter çıkış yerine uygulanır.
Diyalizle uzaklaşmaGeçerli değil (topikal).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiGeniş açık yüzeyde PEG emilir; böbrek yetersizliğinde nefrotoksik olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Topikal; yaşa bağlı ayar gerekmez. Burun taşıyıcılığında ya da kateter çıkış yerinde kısa süreli (5–10 gün) kullanılır, uzun kullanımda direnç gelişir. Geniş açık yüzeyde PEG içeren merhem uygulanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilim önemsiz; gebelikte gerekliyse kullanılabilir.
EmzirmeMeme başına uygulanacaksa emzirmeden önce temizlenir; uygun.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC M01AX01

Nabumeton

NSAİİ (nonasidik prodrug; aktif 6-MNA, COX-2 tercihli)

Karaciğerde aktif metabolit 6-MNA'ya dönüşen prodrug NSAİİ; günde tek doz osteoartrit ve RA'da kullanılır. Prodrug olduğu için mide mukozasına doğrudan etkisi az, ancak sistemik COX baskısı sürer: GİS, böbrek ve kalp-damar riski.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz-2 (COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuNabumeton(6-MNA): COX'ukapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Ağızdan emilir; ilk geçişte karaciğerde aktif metabolit 6-MNA'ya dönüşür, bu dokulara dağılır ve hücre içindeki COX'a (ER ve çekirdek zarı) ulaşır.
Neye etki eder?6-MNA, COX'u geri dönüşlü kapatır (COX-2'yi tercihli); prodrug mide mukozasında doğrudan etki yapmaz.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit ve romatoid artritte semptom kontrolü.
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYemekle ya da akşam yatarken alınır. Böbrek işlevi, KB ve Hb izlenir; yaşlıda en düşük doz.

Erişkin dozu

1000 mg akşam tek doz; gerekirse 1500–2000 mg/gün (tek ya da 2 doza); yaşlı ve böbrek yetmezliğinde en çok 1000 mg/gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır (aktivasyon ve kanama).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en çok 1000 mg/gün, en kısa sürede. GİS kanama, AKI, hiperkalemi, ödem, KB yükselmesi ve deliryum riski; aktif metabolit böbrekle atıldığından eGFR düştükçe birikir. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte kaçınılır; PPI ile birlikte.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nabufexnabumeton500 mg film tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Nadroparin

Düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH)

Düşük molekül ağırlıklı heparin; ağırlıkla faktör Xa'yı inhibe eder, deri altından günde 1-2 doz verilir; böbrekle atıldığı için KBH'de birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Plazmada serbest enzimler › Antitrombin → faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktive olurprotrombinitrombine çevirirfibrinojeniçözünmez ağaçevirirFaktör Xkaraciğerde yapılan pıhtılaşma proteiniKan · plazmaFaktör Xapıhtılaşma basamağının hız belirleyicienzimiKan · plazmaTrombin (IIa)fibrinojeni fibrine çeviren enzimKan · plazmaFibrin pıhtısıçözünmez ağKan · pıhtıNadroparin:antitrombinlefaktör Xa'yısöndürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Xa çalışmaz → trombin yapılamaz → fibrin pıhtısı oluşmaz.Heparine göre HIT ve osteoporoz riski daha düşüktür; eGFR < 30'da birikim ve kanama riskiartar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada. Deri altına verilir, biyoyararlanımı yüksektir; hücreye girmez, kanda antitrombine bağlanır. Atılımı ağırlıkla böbrekledir.
Neye etki eder?Antitrombine bağlanarak onun faktör Xa'yı inaktive etmesini hızlandırır. Zincirleri kısa olduğu için trombine kolay bağlanamaz.
Ne olur?Xa söner → trombin oluşumu ve pıhtı büyümesi azalır. Anti-Xa/anti-IIa oranı yüksektir (yaklaşık 3,6:1). Böbrek yetmezliğinde birikir.

Klinik

EndikasyonVenöz tromboembolizm profilaksisi ve tedavisi, akut koroner sendrom; ürün bilgisinde diyaliz devresi antikoagülasyonu da yer alır.
Yan etkilerKanama, HIT (düşük), trombositopeni, enjeksiyon yeri hematomu, transaminaz yükselmesi, hiperkalemi, osteoporoz (uzun süreli), nadir deri nekrozu.
KontrendikasyonAktif ciddi kanama, HIT öyküsü, ağır böbrek yetmezliğinde tedavi dozu (ürün bilgisinde CrCl < 30 mL/dk), akut bakteriyel endokardit.
EtkileşimlerAntiagregan, antikoagülan ve NSAİİ ile kanama artar; ACE inhibitörü ve spironolakton ile hiperkalemi; santral nöroaksiyel girişimde zamanlama (profilakside 12, tedavide 24 saat) kuralı.
DikkatTürkiye'de ruhsatlı ürünü yoktur (TİTCK, Ekim 2026); kullanılabilen DMAH enoksaparindir. Tedavi dozunda eGFR < 30'da UFH ya da doz azaltılmış enoksaparin tercih edilir. Gebelikte kullanılabilir (plasentayı geçmez).

Erişkin dozu

Profilaksi: 2850 anti-Xa IU (0,3 mL) günde bir, deri altı. Tedavi: 86 anti-Xa IU/kg günde iki kez ya da 171 anti-Xa IU/kg günde bir kez. Hemodiyalizde protokol dozu (kilo ve seans süresine göre) uygulanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (CrCl ≥ 50).
eGFR 30–59CrCl 30–50: dikkatle, anti-Xa izlemiyle.
eGFR 15–29Profilakside doz %25–33 azaltılır; tedavide kullanılmaz (UFH tercih edilir).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Profilakside doz %25–33 azaltılır; tedavide kullanılmaz (UFH tercih edilir).
HemodiyalizBirikim riski: yalnız protokolle ve anti-Xa izlemiyle; UFH tercih edilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; UFH tercih edilir.
Diyalizle uzaklaşmaÖnemsiz (HD: çok az; PD: veri yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikime bağlı kanama; hiperkalemi nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; kanama izlenir.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle, anti-Xa izlemiyle.
Child-Pugh CDoz ayarı ve anti-Xa izlemi; kanama riski yüksektir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda birikim ve kanama riski; doz kilo ve kreatinin klirensine göre (CrCl < 30'da profilakside %25–33 azaltılır, tedavide UFH). Trombositler izlenir (HIT); gerekirse anti-Xa. Nöroaksiyel anestezide ara süre korunur.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçmez; VTE profilaksi ve tedavisinde UFH ve DMAH tercih edilir, her trimesterde kullanılabilir (nadroparin verisi enoksaparinden azdır).
EmzirmeSüte geçmez ya da çok azdır, bebekte emilmez; emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC V03AB15

Naloksan

Opioid antagonisti (saf, kompetitif; μ-reseptör)

Opioid reseptörlerini kapatan saf antagonist; opioid zehirlenmesinde solunum depresyonunu geri çevirir. Etkisi 30–90 dk sürer, opioidden kısa olabilir: sedasyon geri döner; titre edilmezse ani yoksunluk.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nöron zarı (beyin sapı, limbik sistem) › Nöron zarı › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içi yolubaşlatırsolunumubaskılarOpioidmorfin, fentanil gibi ilaç ya da endojenpeptitSinaps aralığı · dokuμ-opioid reseptörünöron zarında G proteinine bağlıreseptörNöron zarı · μ-reseptörHücre içi sinyalcAMP düşer, K⁺ kanalı açılır, nöronsusarNöron içiSolunum merkezibeyin sapı nöronları baskılanır; CO₂yanıtı kaybolurBeyin sapı · solunum merkeziNaloksan:μ-reseptörebağlanıp opioidiuzaklaştırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Opioid reseptörden uzaklaşır → solunum baskısı ve sedasyon geridöner (dakikalar içinde); etki kısa sürdüğü için tekrar doz gerekebilir.Opioid uzun etkiliyse etki geri dönebilir: gözlem ve tekrar doz ya da infüzyon gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Beyin sapı (solunum merkezi), limbik sistem ve omurilikteki nöronların zarı. Kana verilen ilaç hızla kan-beyin bariyerini geçer; IV'de etkisi dakikalar içinde başlar.
Neye etki eder?μ-opioid reseptörüne opioidlerden daha güçlü bağlanır ve onları yerinden eder; reseptörü uyarmaz (kompetitif antagonist).
Ne olur?Opioid reseptörleri açılır → solunum merkezinin baskısı ve sedasyon geri döner; opioidin analjezisi de kaybolur ve yoksunluk gelişebilir. Etki kısa sürer.

Klinik

EndikasyonOpioid doz aşımı ve zehirlenmesi (solunum depresyonu, koma), postoperatif opioid etkisinin geri çevrilmesi.
Yan etkilerAni opioid yoksunluğu (ajitasyon, bulantı-kusma, taşikardi, hipertansiyon), pulmoner ödem, aritmi, nöbet (nadir), solunum depresyonunun geri dönmesi, ağrı kontrolünün kaybı.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık (acil durumda kontrendikasyon sayılmaz).
EtkileşimlerOpioid agonistlerin ve parsiyel agonistlerin (buprenorfin) etkisini ortadan kaldırır; opioid bağımlılarında yoksunluğu hızlandırır; klonidin ve beta blokerle birlikte hipertansif yanıt değişebilir.
DikkatTitre edilmeli: amaç solunum düzelmesi (tam uyanıklık değil). Gözlem en az birkaç saat sürmeli; uzun etkili opioidde infüzyon ve yoğun bakım gerekir.

Erişkin dozu

Solunum depresyonunda IV 0,04–0,4 mg, 2–3 dk arayla titre edilir (yanıt yoksa 2 mg'a kadar); IM/IN 2–4 mg. Opioid uzun etkiliyse tekrar doz ya da infüzyon (yanıt veren bolus dozun ~2/3'ü saatte). 4–10 mg yanıt yoksa opioid dışı neden düşünülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; opioid birikimi ve uzun gözlem.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar gerekmez, opioid etkisi uzayabilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; opioid birikiminde izlem uzar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; acil kullanım.
Child-Pugh BAyar gerekmez; acil kullanım.
Child-Pugh CAyar gerekmez; acil kullanım, izlem uzar.

Yaşlıda kullanım

Doz titre edilir; ani yoksunluk, hipertansiyon, pulmoner ödem ve aritmi riski özellikle kalp hastalığında artar. Uzun etkili opioid ya da yüksek doz zehirlenmesinde etkisi geçince solunum depresyonu yinelenir: en az 4–6 saat izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAcil durumda yarar risk dengesiyle kullanılabilir; opioid bağımlısı gebede yoksunluk fetal stres yapabilir, dikkatle titre edilir.
EmzirmeOral biyoyararlanımı düşük, süte az geçer; emzirmede uygun.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nalokson Hidroklorur Enj.10amp(d)(enaloxone

Kombinasyon ürünleri (1): Suboxone

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AE02

Naproksen

Steroid olmayan antiinflamatuvar ilaç (NSAİİ, non-selektif COX inhibitörü)

Uzun yarı ömürlü propiyonik asit türevi NSAİİ; ağrı, iltihap ve gut ataklarında kullanılır. Böbrekte hemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit ve minimal değişiklik hastalığı yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriİltihap ve ağrı yolu › Doku hücreleri (iltihap bölgesi) › Hücre içi (ER ve çekirdek zarı) › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX-1 ve COX-2dönüştürürsentaz veizomerazlardönüştürürdokularda etkiederAraşidonik asithücre zarındaki yağ asidiHücre zarı · fosfolipitProstaglandin H2COX enziminin ara ürünüER ve çekirdek zarı · COXProstaglandinler ve tromboksaniltihap, ağrı, ateş; mide koruması;böbrekte afferent arteriyol genişlemesiDoku · mide · böbrek damarıAğrı · iltihap · ateşklinik sonuçİltihaplı dokuNaproksen: COX-1ve COX-2'yiinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandin yapımı düşer → ağrı, iltihap ve ateş azalır; aynızamanda renal kan akımı ve mide koruması azalır, bu da AKI ve ülser riskininnedenidir.Yan etki: böbrekte afferent vazodilatör prostaglandinler azalır → özellikle RAS blokeri +diüretik (üçlü) ile hemodinamik AKI; mide mukozasında koruyucu prostaglandinler de azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?İltihaplı dokuda, hücre içinde (endoplazmik retikulum ve çekirdek zarına bağlı enzim). Ağızdan emilir, plazma proteinine yüksek bağlanır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2 enzimlerinin kanalına girerek araşidonik asidin ulaşmasını geri dönüşümlü engeller.
Ne olur?Prostaglandin ve tromboksan yapımı düşer → ağrı, ateş ve iltihap azalır; böbrek kan akımı, mide koruması ve trombosit işlevi de azalır.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, osteoartrit, ankilozan spondilit, akut gut atağı, dismenore, kas-iskelet ağrıları.
Yan etkilerDispepsi, GİS kanama ve ülser, hemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit ve minimal değişiklik hastalığı (nefrotik sendrom), hiperkalemi, sıvı tutulumu ve hipertansiyon, kardiyovasküler olay riski, papiller nekroz, analjezik nefropatisi.
KontrendikasyonAktif GİS kanama-ülser, ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliği, ağır kalp yetmezliği, NSAİİ ya da aspirinle astım-ürtiker, gebeliğin son üç ayı, KABG sonrası ilk günler.
EtkileşimlerACEi-ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum, metotreksat ve siklosporin düzeyini artırır; varfarin-DOAK ile kanama; aspirinle antiagregan etki azalır; kortikosteroidle GİS kanama.
DikkatBöbrek yetersizliği, kalp yetmezliği, siroz, yaşlılık ve RAS blokeri-diüretik kullanımında kaçınılır. Nefrotik sendrom ya da açıklanamayan AKI'de gizli NSAİİ öyküsü sorulur. Gebelikte 20. haftadan sonra oligohidramnios ve fetal duktus arteriyozus daralması riski; son üç ayda kullanılmaz. Emzirmede kısa süreli düşük doz tercih edilir.

Erişkin dozu

250–500 mg günde 2 kez (en çok 1250 mg/gün); akut gutta 750 mg yükleme, sonra 250 mg 8 saatte bir. Yemekle ve en kısa süre kullanılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kısa süre, en düşük doz, hidrasyon.
eGFR 30–59Kaçınılır; zorunluysa kısa süre ve en düşük dozla, kreatinin ve K izlenir.
eGFR 15–29Kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKaçınılır; kalan idrar işlevini bozar.
Periton diyaliziKaçınılır; kalan böbrek işlevini bozar.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik AKI, akut interstisyel nefrit, minimal değişiklik hastalığı, papiller nekroz, hiperkalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla ve kısa süre; dikkatle.
Child-Pugh BKaçınılır; asitte AKI riski yüksektir.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır ya da en düşük dozla kısa süre kullanılır: GİS kanama, AKI, hipertansiyon ve kalp yetersizliği alevlenmesi riski. PPI koruması eklenir; ACEi/ARB + diüretikle birlikte verilmez; kreatinin ve K izlenir.

  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kullanılmaz; naproksen de aynı.
  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kaçınılır.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riskini belirgin artırır.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser, steroid ya da antitrombotik varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı; gerekirse gastroprotektif ajanla. CrCl < 30'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1.–2. trimesterde yalnız zorunluysa kısa süre, düşük doz. 20. haftadan sonra oligohidramnios ve duktus daralması riski; 3. trimesterde kontrendike.
EmzirmeSüte az geçer; kısa süreli düşük dozda kabul edilebilir, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (51 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alevenaproksen sodyum220 mg film kapli tablet
Apraljin Fortenaproksen550 mg film kapli tablet
Apranaxnaproksen sodyum275 mg film kapli tablet
Apranax Fortnaproksen sodyum550 mg film kapli tablet
Aprodent Fortnaproksen sodyum550 mg film kapli tablet
Aproflexnaproksen500 mg tablet
Aprolnaproksen sodyum275 mg film kapli tablet
Aprol Fortnaproksen sodyum550 mg film kapli tablet
Apromednaproksen275 mg film kapli tablet
Apromed Fortnaproksen550 mg film kapli tablet
Aprowellnaproksen sodyum275 mg tablet
Aprowell Fortnaproksen sodyum550 mg tablet
Armanaksnaproksen · naproksen sodyum275 mg tablet; 550 mg fort tablet
Atrennaproksen275 mg 10 tablet; 275 mg tablet
Atren Fortnaproksen550 mg 10 tablet; 550 mg tablet
A-nox Fortnaproksen sodyum550 mg 10 tablet; 550 mg tablet
Bonminnaproksen (2-naftalen asetik asit)500 mg tablet
Exvilenaproksen sodyum220 mg film kapli tablet
Femininnaproksen250 mg enterik kapli tablet
Flamaksnaproksen250 mg tablet
Flamaks Fortnaproksen500 mg tablet
Inaprolnaproksen250 mg suppozituar; 250 mg tablet; 500 mg supozituar
İnaprol Fortnaproksen500 mg tablet
Karoksennaproksen sodyum275 mg tablet
Karoksen Fortnaproksen sodyum550 mg tablet
Mednapnaproksen250 mg tablet; 500 mg tablet
Motrinaxnaproksen sodyum275 mg film kapli tablet
Motrinax Fortnaproksen sodyum550 mg film kapli tablet
Naponalnaproksen250 mg tablet
Naponal Fort Tabletnaproksen
Napradol Fortenaproksen550 mg film tablet
Napren Snaproksen sodyum550 mg fort film tablet
Naproffnaproksen sodyum275 mg film tablet
Naproff Fortenaproksen sodyum550 mg film tablet
Naprol Tabletnaproksen
Naprosynnaproksen500 mg supozituar
Naprosyn Crnaproksen750 mg uzatılmış salimli tablet
Naprosyn Ecnaproksen500 mg fort tablet
Nexpronaproksen sodyum275 mg film tablet
Nexpro Fortenaproksen sodyum550 mg film tablet
Opraksnaproksen275 mg film tablet
Opraks Fortnaproksen550 mg film tablet
Randolnaproksen250 mg tablet; 500 mg suppozituar
Randol Fortnaproksen500 mg tablet
Relokapnaproksen sodyum275 mg film tablet; 550 mg forte film tablet
Rumazolidinnaproksen250 mg 20 draje
Rumazolidin Fortnaproksen500 mg 20 draje
Sodinaxnaproksen275 mg 10 tablet; 275 mg tablet
Sodinax Fortnaproksen550 mg 10 tablet; 550 mg tablet
Synaxnaproksen275 mg film tablet
Synax Fortenaproksen550 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (5): Apranax Plus, Rudista, Suvalen, Tiyoksen, Vono

51 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Narsoplimab

Anti-MASP-2 monoklonal antikor (lektin yolu inhibitörü)

Lektin kompleman yolunun serin proteazı MASP-2'yi bloke eden antikor; transplantasyonla ilişkili TMA ve IgA nefropatisi için incelenmiş, membranöz nefropatide çalışma aşamasındadır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi (kompleman) › Lektin yolu › Kanda (hücre dışı) › MASP-2 serin proteazı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tanıyıp bağlanırC4 ve C2'yikeserC3 ve C5'iaktive ederMBL ve fikolinlermikrobiyal şekerleri ve hasarlı hücreyitanırYüzey · mikrop, hasarlı hücreMASP-2lektin yolunun proteaz enzimiPlazma · MASP-2C4 ve C2 kesilir → C3 konvertazC4b2a oluşurYüzey · C3 konvertazC3 aktivasyonu ve C5b-9iltihap, endotel hasarı, TMAEndotel zarı · hasarNarsoplimab:MASP-2'yi blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MASP-2 çalışamaz → lektin yolu üzerinden C3 konvertaz kurulamaz,endotel hasarı ve TMA azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve damar endotelinin yüzeyinde (hücre dışı). Damardan verilen antikor hücreye girmez; plazmadaki MASP-2'ye bağlanır.
Neye etki eder?MASP-2 enzimi: bağlanınca C4 ve C2'yi kesemez, lektin yolu kapanır. Klasik ve alternatif yol çalışmaya devam eder.
Ne olur?C4b2a (C3 konvertaz) kurulamaz → C3 ve C5 aktivasyonu, endotel hasarı ve TMA azalır; enfeksiyon savunması görece korunur.

Klinik

EndikasyonTransplantasyon ilişkili trombotik mikroanjiyopati (bazı ülkelerde); IgA nefropatisi ve membranöz nefropati çalışma aşamasında.
Yan etkilerBaş ağrısı, enfeksiyon, infüzyon reaksiyonu; erken çalışmalarda genel olarak tolere edildi.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAyrıntılı etkileşim verisi sınırlı.
DikkatKapsüllü bakteri riski diğer kompleman inhibitörlerinden düşük olsa da aşı durumu gözden geçirilir. Dersteki membranöz nefropati verisi çalışma düzeyindedir.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok (Türkiye'de); çalışmalarda IV haftalık infüzyonlarla verilmiştir, doz protokole göre.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Çalışılmamış; doz protokole göre.
eGFR 30–59Çalışılmamış.
eGFR 15–29Çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Türkiye'de onaylı doz yok; yaşlıya özgü veri yok. TMA tedavisinde IV infüzyonla verilir; infüzyon reaksiyonu ve enfeksiyon izlenir. Yalnız uzman merkezde, protokole göre.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kullanımdan kaçınılır.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A10BX03

Nateglinid

Glinid (kısa etkili insülin salgılatıcı)

β hücresinin KATP kanalını çok kısa süre kapatıp yemekle uyumlu insülin salgılatan ilaç; tip 2 diyabette öğünden önce kullanılır. En kısa etkili gliniddir; hipoglisemi riski düşüktür ama sıfır değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas › β hücresi › β hücresi zarı › KATP kanalı (SUR1 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücrede ATPüretirkanalı kapatır+zarı depolarizeedergranül salgısınıtetiklerKan glukozuyemekle yükselir, GLUT2 ile β hücresinegirerKan · glukozATP/ADP oranı artarβ hücresinde glukoz metabolizması ATPüretirβ hücresi · sitoplazmaKATP kanalı (SUR1/Kir6.2)ATP bağlayınca kapanan potasyum kanalıβ hücresi · KATP kanalıDepolarizasyon ve Ca²⁺ girişivoltaja duyarlı Ca²⁺ kanalları açılırβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgısıinsülin granülleri zarla kaynaşır,insülin kana geçerβ hücresi · insülin granülüNateglinid: KATPkanalını βhücresindekapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kanal glukozdan bağımsız kısa süre kapanır → yemekle uyumlu hızlıinsülin salgısı; etkisi kısa olduğundan geç hipoglisemi sülfonilürelerden azdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas adacığında β hücresinin zarında. İlaç emilip kanla gelir; hücreye girmeden zar yüzündeki SUR1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?KATP kanalının SUR1 alt birimine (sülfonilüre bölgesinden farklı yere) bağlanıp kanalı kısa süreli kapatır.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → yemekle uyumlu hızlı, kısa insülin salgısı; öğün atlanırsa hipoglisemi riski düşer ama sürer.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette yemek sonrası hiperglisemi kontrolü (genellikle metformin ile birlikte).
Yan etkilerHipoglisemi, baş dönmesi, kilo artışı, bulantı, ishal; nadiren karaciğer enzim artışı ve aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, ketoasidoz, ağır karaciğer yetmezliği, gebelik ve emzirme, nateglinide aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP2C9 inhibitörleri (flukonazol) düzeyi artırır; rifampisin ve karbamazepin düşürür; beta blokerler hipoglisemiyi maskeler; NSAİİ ve salisilatlar etkiyi artırır.
DikkatÖğünden 1–15 dakika önce alınır, öğün atlanırsa atlanır; kısa etkisi nedeniyle öğün başına doz verilir.

Erişkin dozu

60–120 mg öğünden hemen önce günde 3 kez; HbA1c hedefine yakınsa 60 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hipoglisemiyi izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez ama dikkatle; 60 mg ile başla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; düşük doz, dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; düşük doz, diyaliz günü hipoglisemi izlemiyle.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde hipoglisemi riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; hipoglisemiyi izle.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle, düşük dozla başla.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer yetmezliği kontrendike).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

60 mg ile başla, öğünle uyumlu al; öğün atlayana verme. Uzayan hipoglisemi riski sülfonilürelerden düşüktür; yine de hipoglisemiyi sor. Kırılganda hedefi gevşet; karaciğer yetmezliğinde verme.

  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi yapabilen ilaçla sıkı hedef (HbA1c < %7) kısa yaşam beklentisi, düşme ya da bilişsel bozulmada izlenmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz, insülin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dianidenateglinid60 mg film tablet; 120 mg film tablet; 180 mg film tablet
Incurianateglinid60 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet
Inglexnateglinide120 mg film kapli tablet
Naglidnateglinid120 mg film kapli tablet
Natalixnateglinid120 mg film tablet; 180 mg film tablet
Natefulnateglinide120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet
Natgelnateglinid120 mg film kapli tablet
Reaglidnateglinid60 mg film tablet; 120 mg film tablet; 180 mg film tablet
Teglixnateglinide60 mg film kapli tablet; 120 mg film kapli tablet; 180 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (4): Nat-ala 120, Nat-ala 180, Natmet 120, Natplus 180

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C07AB12

Nebivolol

β1-selektif beta bloker (NO aracılı vazodilatör etkili)

β1 reseptörü seçici kapatan, endotelden NO salımını artıran beta bloker; hipertansiyon ve kalp yetersizliğinde kullanılır. Karaciğer yetmezliğinde kontrendikedir; CYP2D6 zayıf metabolizörlerinde düzeyi artar.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası ve damar endoteli › Hücre zarı › β1-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP yapardebiyi artırırSempatik uyarınoradrenalin kalp kası zarında β1reseptörüne bağlanırKalp kası · β1 reseptörücAMP–PKACa²⁺ girişi ve kasılma gücü artarKalp kası hücresi içiNabız ve kasılma gücükalp debisi ve renin salımı artarKalp · dolaşımNebivolol: β1reseptörünükapatır, NOsalımını artırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: β1 reseptörü kapanır → nabız, kasılma gücü ve renin düşer; NO iledamar gevşer, tansiyon düşer.Endotelden NO salımını artırarak damar genişletici etki de yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kalp kası hücre zarında (β1) ve damar endotelinde. Oral emilir, kandan hedefe ulaşır; karaciğerde CYP2D6 ile yıkılır.
Neye etki eder?β1 reseptörünü seçici kapatır (antagonist); ayrıca endotelde NO sentazı uyaran bir etkiyle NO salımını artırır.
Ne olur?cAMP–PKA zinciri ve Ca²⁺ girişi azalır → nabız, kasılma gücü ve renin salımı düşer; NO aracılı vazodilatasyon periferik direnci azaltır → tansiyon düşer.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyon; yaşlıda (≥ 70 yaş) stabil hafif-orta kronik kalp yetersizliğinde standart tedaviye ek.
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, yorgunluk, bulantı, kabızlık, parestezi, bradikardi, ödem, nadiren bronkospazm ve ortostatik hipotansiyon.
KontrendikasyonAkut kalp yetersizliği, kardiyojenik şok, hasta sinüs sendromu, 2.–3. derece AV blok, bradikardi (< 60/dk), sistolik KB < 90 mmHg, ağır periferik dolaşım bozukluğu, karaciğer yetmezliği, bronkospazm öyküsü, tedavisiz feokromositoma.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazemle bradikardi ve blok; sınıf I antiaritmikler ve amiodaronla iletim bozukluğu; CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin) düzeyi artırır; insülin ve oral antidiyabetiklerle hipoglisemi maskelenir.
DikkatAni kesilmez (anjina ve aritmi geri tepmesi). Diyabette hipoglisemi belirtilerini maskeleyebilir. Hafif β2 etkisi olsa da bronkospazm olası.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 5 mg günde 1 kez. Kalp yetersizliği: 1,25 mg ile başlanır, 1–2 haftada bir iki katına çıkarılır, hedef 10 mg günde 1 kez. Yaşlı ve CrCl < 30: 2,5 mg başlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda 2,5 mg ile başlanır.
eGFR 15–29CrCl < 30: 2,5 mg/gün ile başlanır, gerekirse 5 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,5 mg/gün; veri sınırlı, dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; düşük dozla, tansiyon izlemiyle; seans sırasında hipotansiyon riski.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük dozla.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (protein bağlanması yüksek); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKontrendike (karaciğer yetmezliğinde veri yetersiz).
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

≥ 75 yaşta 2,5 mg ile başla; kalp yetersizliğinde 1,25 mg ile başlanıp yavaş artırılır. Bradikardi, ortostatik hipotansiyon, düşme ve yorgunluk izlenir; hipoglisemi belirtilerini maskeleyebilir. Karaciğer yetmezliğinde kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel hipertansiyonda ilk basamak ilaç değildir.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil ya da diltiazemle birlikte kalp bloğu riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide hipoglisemi belirtilerini maskeler.
  • TIME-to-START A6sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliği ya da iskemik kalp hastalığında beta bloker başlanır; nebivolol yaşlı kalp yetersizliğinde seçenektir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; yeterli insan verisi yok, beta blokerler fetal bradikardi, hipoglisemi ve büyüme kısıtlılığı yapabilir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bloxernebivolol5 mg tablet
Cromtolnebivolol hcl5 mg tablet; 10 mg tablet
Nebiworldnebivolol hidroklorür · nebivolol hcl2,5 mg tablet; 5 mg tablet
Nevimolnebivolol hcl2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet
Nevolnebivolol hcl5 mg tablet; 10 mg tablet
Nexivolnebivolol hcl5 mg tablet; 10 mg tablet
Valendenebivolol hcl5 mg tablet; 10 mg tablet
Vascuranebivolol hidroklorür5 mg tablet; 10 mg tablet
Vasoxennebivolol · nebivolol hidroklorür5 mg tablet; 10 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Amloneb, Nevimol Plus, Vasoxen Plus 5

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Nedosiran

Karaciğere yönelik siRNA (laktat dehidrojenaz A susturucusu)

Karaciğerde LDHA mRNA'sını yıkan siRNA; oksalat sentezinin son basamağını keserek primer hiperoksalüri tip 1'de oksalat yapımını azaltır, deri altına ayda bir yapılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Hücre içi (sitoplazma) › LDHA mRNA'sı (laktat dehidrojenaz A)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)LDHA dönüştürürkalsiyumla çökerböbreği zedelerGlioksilatkaraciğer peroksizomunda; AGTçalışmıyorsa (PH1) birikirHepatosit · peroksizomOksalatLDHA glioksilatı oksalata çevirir;böbrekten atılırHepatosit → kan → idrarKalsiyum oksalat kristaliidrarda ve dokuda çökerİdrar · tübül lümeniNefrokalsinoz · taş · KBHböbrek hasarıBöbrek dokusuNedosiran: LDHAmRNA'sınısusturur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Oksalat sentezinin son basamağı kesilir → idrar ve plazma oksalatıdüşer → kristal, taş ve nefrokalsinoz ilerlemesi yavaşlar.Lumasirandan farklı olarak oksalat yapımının son basamağını hedefler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre içi (sitoplazma)Tübül lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Hepatositin sitoplazmasında. Deri altından verilir; GalNAc eki ilacı hepatosit zarındaki reseptörle hücre içine taşır.
Neye etki eder?RISC aracılığıyla LDHA mRNA'sına eşleşir ve yıkar; LDHA enzimi yapılamaz (siRNA).
Ne olur?Glioksilattan oksalat yapımı azalır → idrar ve plazma oksalatı düşer, kristal ve nefrokalsinoz ilerlemesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonPrimer hiperoksalüri tip 1'de, böbrek işlevi göreceli korunmuşken idrar oksalatını düşürmek (eGFR ≥ 30).
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu (en sık), baş ağrısı, bulantı; aşırı duyarlılık nadirdir.
KontrendikasyonNedosirana ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir.
DikkatTedavi sırasında yeterli sıvı alımı sürdürülür. Etkinlik 24 saatlik idrar oksalatıyla izlenir; ileri KBH'de plazma oksalatı ve nakil planı birlikte değerlendirilir.

Erişkin dozu

Erişkin ≥ 50 kg: 160 mg deri altına ayda bir; daha düşük kilo ve yaş gruplarında kiloya göre ayarlanmış dozlar vardır (hocanın kontrolü).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; yarar-risk bireysel, plazma oksalatı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; plazma oksalatı ve eGFR izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; veri sınırlı.
Child-Pugh BÇalışılmamış; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; yaşlıda veri sınırlıdır. Enjeksiyon yeri reaksiyonu olabilir. Plazma ve idrar oksalatı izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte veri sınırlı; yarar riske ağır basıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Neomisin

Aminoglikozid antibiyotik (oral-topikal)

Oral yoldan bağırsakta kalıp amonyak üreten bakterileri baskılayan, topikal olarak da kullanılan aminoglikozid; sistemik emilimde en nefrotoksik ve ototoksik aminoglikozidtir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak (gram-negatif flora) › Bağırsak lümeni › Bakteri sitoplazması · ribozom › 30S ribozom alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kodonu doğruokuraminoasidi eklerprotein hücreyisürdürürmRNA ribozoma bağlanır30S alt birimi kodonları okumaya başlarBağırsak lümeni · bakteriDoğru aminoasil-tRNA eşleşirkodona uygun aminoasit seçilirRibozom · A bölgesiProtein zinciri uzarişlevsel bakteri proteini oluşurBakteri sitoplazmasıBakteri yaşar ve çoğalırsağlam proteinler zarı ve enzimlerisürdürürBakteri hücresiNeomisin: 30S'ebağlanır, kodonokumasını bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Bakteri proteini yanlış yapılır → bağırsak florası azalır, amonyaküretimi düşer; emilen az miktar bile tübül hücresinde birikip nefrotoksisiteyapabilir.Aminoglikozidler arasında nefrotoksisite ve ototoksisitesi en yüksek olanlardandır(emilince); ototoksisite kalıcıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniMikroorganizma içi
Nerede?Bağırsak lümeninde kalır, çok az emilir; bakteri hücresinin içindeki ribozomda etki eder. Emilen az miktar kanla böbrek ve iç kulağa ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri 30S alt birimine (16S rRNA) bağlanıp kodon okumasını bozar; yanlış aminoasitli, işlevsiz proteinler yapılır.
Ne olur?Bağırsak florası ve amonyak üreten bakteriler azalır (hepatik ensefalopati, bağırsak hazırlığı). Bozuk mukoza ve KBH'de emilim artar → nefrotoksisite, kalıcı ototoksisite.

Klinik

EndikasyonHepatik ensefalopati (yardımcı tedavi), cerrahi öncesi bağırsak hazırlığı; topikal göz-kulak-deri kombinasyon preparatları.
Yan etkilerNefrotoksisite, kalıcı ototoksisite, nöromüsküler blokaj, malabsorpsiyon, bulantı-ishal; topikalde alerjik kontakt dermatit.
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı, aminoglikozid alerjisi, ağır böbrek yetmezliği (oral uzun süreli kullanımda).
EtkileşimlerLoop diüretikler ve diğer nefrotoksik-ototoksik ilaçlar; digoksin, metotreksat ve varfarin emilimini ve etkisini değiştirir; nöromüsküler blokerlerle blokaj.
DikkatKreatinin ve işitme izlenir; uzun süreli kullanılmaz. Diğer aminoglikozidlerle birlikte verilmez. Gebelikte sistemik kullanımdan kaçınılır.

Erişkin dozu

Hepatik ensefalopatide oral 4-12 g/gün bölünmüş dozlarda, kısa süreli (en çok 1-2 hafta); bağırsak hazırlığında oral 1 g, 3 doz. Topikal preparatlarda günde 1-3 uygulama.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kısa süre, en düşük dozla; kreatinin ve işitme izlenir.
eGFR 30–59Kaçınılır ya da çok kısa süre; sistemik emilim artar.
eGFR 15–29Kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; alternatif (rifaksimin, laktuloz).
Periton diyaliziKullanılmaz; alternatif (rifaksimin, laktuloz).
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (emilen kısım aminoglikozid gibi HD ile uzaklaşır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOral kullanımda da emilir (inflamasyon, böbrek yetmezliği): ATN, ototoksisite, nöromüsküler blok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHepatik ensefalopatide endikasyon; kısa süre.
Child-Pugh BKısa süre, düzey ve kreatinin izleyerek; HRS/ATN riski.
Child-Pugh CDikkatle, kısa süre; HRS riski yüksek, rifaksimin tercih edilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda oral kullanımda bile emilim ve birikim (özellikle böbrek yetmezliğinde) nedeniyle oto- ve nefrotoksisite riski; en çok 1–2 hafta kullanılır. Hepatik ensefalopatide rifaksimin tercih edilir; işitme ve kreatinin izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: emilirse fetal 8. sinir toksisitesi; oral emilim az olsa da zorunlu olmadıkça verilmez.
EmzirmeOral emilim azdır; kısa süreli kullanımda süte geçiş düşüktür, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Nesiritid

Rekombinant BNP (natriüretik peptid reseptör-A agonisti)

B tipi natriüretik peptidin rekombinant biçimi; vazodilatasyon ve natriürez yapar. Akut kalp yetersizliğinde denenmiş, ancak dekonjesyonu ve böbrek işlevini iyileştirmediği için rutin önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp-damar ve böbrek › Damar düz kası ve böbrek tübülü › Hücre yüzeyi (zar) › Natriüretik peptid reseptörü-A (NPR-A)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)BNP salgılatırreseptörü uyarır+gevşetir vesodyum attırırVentrikül gerilmesivolüm ve basınç yükü artarKalp kası · ventrikülDoğal BNP salgılanırkalp kası hücresindenKan · plazmaNPR-A → cGMP artışıdüz kas ve tübül hücresindeDüz kas ve tübül · NPR-AVazodilatasyon ve natriürezön ve art yük azalırDamar ve böbrekNesiritid:rekombinant BNP,NPR-A'yı uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: cGMP artar → vazodilatasyon ve natriürez güçlenir; ancak randomizeçalışmada (ROSE-AHF) idrar hacmi ve böbrek işlevi düzelmemiş, hipotansiyon vekreatinin artışı belirgin olmuştur.Hipotansiyon renal perfüzyonu düşürebilir; bu nedenle böbreği koruyucu bir ilaç değildir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damardan infüzyonla verilir; kanda dolaşır ve düz kas ile böbrek hücrelerinin dış yüzündeki reseptöre ulaşır. Yarı ömrü yaklaşık 18 dakikadır.
Neye etki eder?Endojen BNP gibi hücre zarındaki NPR-A'yı uyarır; reseptörün hücre içi guanilat siklaz bölümü etkinleşir ve cGMP artar.
Ne olur?cGMP artar → damar gevşer (ön ve art yük düşer), sodyum ve su atılımı artar. Ancak ROSE-AHF'de idrar ve böbrek işlevi düzelmedi; hipotansiyon ve kreatinin artışı belirgin oldu.

Klinik

EndikasyonAkut dekompanse kalp yetersizliğinde nefes darlığının azaltılması (yurt dışı ruhsatı); rutin kullanımı önerilmez, kardiyorenal sendromda dekonjesyonu ya da böbrek işlevini artırmadığı gösterilmiştir.
Yan etkilerHipotansiyon (doza bağlı), kreatinin artışı ve AKI, baş ağrısı, bulantı, baş dönmesi, ventriküler aritmi.
KontrendikasyonKardiyojenik şok, sistolik kan basıncı < 90 mmHg, hipovolemi ya da düşük dolum basıncı.
EtkileşimlerACE inhibitörü ve diğer vazodilatörlerle hipotansiyon artar; heparin ile aynı hattan verilmez (uyumsuzluk).
DikkatHipotansiyon renal perfüzyonu düşürebilir, bu nedenle böbrek işlevi ve kan basıncı sıkı izlenir. Gebelik ve emzirmede veri sınırlıdır.

Erişkin dozu

Ruhsatlı doz: 2 µg/kg IV bolus, ardından 0,01 µg/kg/dk infüzyon. ROSE-AHF çalışmasında düşük doz (0,005 µg/kg/dk, bolussuz) kullanılmıştır. Hipotansiyonda infüzyon durdurulur ya da hızı düşürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; hipotansiyon ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hipotansiyon ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hipotansiyon ve kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizÇalışılmamış; intradiyalitik hipotansiyon nedeniyle dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipotansiyonla ilişkili kreatinin artışı ve AKI bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh BDoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh CDoz ayarı önerisi yok; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Akut dekompanze kalp yetersizliğinde IV; yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipotansiyon sık; sistolik KB < 90 mmHg'de başlanmaz. Rutin kullanımın sağkalım ya da böbrek yararı gösterilmemiştir; kreatinin izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; yalnız yarar riski aşıyorsa.
EmzirmeVeri yok; kısa IV kullanımda dikkatle.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C10AD02

Niasin

Nikotinik asit (lipid düşürücü; B3 vitamini)

Yüksek dozda yağ dokusunda lipolizi azaltıp VLDL ve LDL'yi düşüren, HDL'yi artıran B3 vitamini. Statine ek yararı kanıtlanamamıştır; flushing, hiperglisemi, hiperürisemi ve hepatotoksisite sık sorundur.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · yağ dokusu ve karaciğer › Adipositin hücre zarı › Adipoz doku lipolizi › GPR109A (HCA2) reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yağ asidi salarkaraciğeretaşınırAdipoz doku lipolizihormona duyarlı lipaz trigliseridi yağasidine yıkarYağ hücresi · sitoplazmaSerbest yağ asidikana geçip karaciğere ulaşırKan · plazmaHepatosit VLDL yapımıtrigliserid ve apo B-100 paketlenirHepatosit içiNiasin:GPR109A'yıuyarır, lipoliziazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Lipoliz azalır → karaciğere giden yağ asidi ve VLDL yapımı düşer;LDL azalır, HDL artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Yağ hücresinde (adiposit) zar reseptörü düzeyinde; ayrıca karaciğerde trigliserid sentezi düzeyinde. Oral emilir ve kanla yağ dokusuna ulaşır.
Neye etki eder?Adipositteki GPR109A reseptörünü uyarır; cAMP düşer, hormona duyarlı lipaz azalır. Karaciğerde DGAT2'yi de baskılar.
Ne olur?Yağ dokusundan serbest yağ asidi salımı azalır → karaciğerde VLDL (dolayısıyla LDL) yapımı düşer; HDL katabolizması azalır, HDL artar.

Klinik

EndikasyonStatin tolere edilemediğinde ya da yetersiz kaldığında dislipidemi (LDL yüksek, HDL düşük); statine ek niasinin kardiyovasküler yararı gösterilmemiştir.
Yan etkilerFlushing ve kaşıntı (en sık), hiperglisemi, hiperürisemi ve gut, hepatotoksisite, dispepsi, ishal, miyopati (statinle), nadiren görme bozukluğu ve AF.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı, aktif peptik ülser, arteriyel kanama, açıklanamayan transaminaz yükselmesi, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerStatinlerle miyopati ve rabdomiyoliz riski; antihipertansif ve vazodilatörlerle hipotansiyon; antidiyabetik etkiyi azaltır; safra asidi bağlayıcılar emilimi azaltır (4–6 saat ara).
DikkatFlushing için doz yavaş artırılır, aspirin ya da NSAİİ ön tedavisi ve yemekle alım yardımcıdır. Karaciğer enzimleri, glukoz ve ürik asit izlenir.

Erişkin dozu

Uzun salımlı 500 mg geceleri; 4 haftada bir 500 mg artırılır, idame 1–2 g/gün (en çok 2 g). Hızlı salımlı form 1,5–3 g/gün üç dozda.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Dikkatle; düşük doz ve yavaş titrasyon.
eGFR 15–29Dikkatle; birikim ve yan etkiler izlenir; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; veri sınırlı.
HemodiyalizÖnerilmez; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; statinle rabdomiyolizde AKI gelişebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; transaminazlar izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır; hepatotoksisite.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yarar zarar dengesi çoğunlukla olumsuzdur: flushing nedeniyle hipotansiyon ve düşme, hiperglisemi, gut ve hepatotoksisite. Kullanılırsa düşük dozla başlanır, yavaş artırılır; glukoz, ürik asit ve transaminazlar izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikLipid düşürücü dozlarda kaçınılır; yeterli insan verisi yok.
EmzirmeSüte geçer; lipid düşürücü dozlarda önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Niascorniasin500 mg e,r, tablet; 1000 mg e,r, tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08CA05

Nifedipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri

Damar düz kasındaki L tipi kalsiyum kanallarını kapatarak arteriyolleri genişleten antihipertansif; uzun etkili formu gebelikte birinci basamak ajanlardandır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol düz kas hücresi › Hücre zarı (voltaj kapılı kanal) › L tipi Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarkalsiyum hücreiçine girerkasılmayıbaşlatırDepolarizasyondamar düz kası zarında elektriksel uyarıDüz kas zarı · depolarizasyonL tipi Ca²⁺ kanalıvoltajla açılan kalsiyum kapısıDüz kas zarı · L tipi kanalHücre içi Ca²⁺ ↑kalsiyum-kalmodulin miyozin hafif zincirkinazını çalıştırırDüz kas hücresi içiDüz kas kasılmasıarteriyol daralır; periferik direnç vekan basıncı yükselirDüz kas hücresi · arteriyolNifedipin: Ltipi kalsiyumkanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsiyum girişi azalır → arteriyoller gevşer, periferik direnç vekan basıncı düşer; refleks taşikardi, yüz kızarması ve ödem bu vazodilatasyondangelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kası hücre zarında. Ağızdan emilir, kanla arteriyollere ulaşır ve kanalın zardaki bölgesine bağlanır; karaciğerde CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?L tipi Ca²⁺ kanalının α1 alt birimindeki dihidropiridin bölgesine bağlanıp kanalı kapalı tutar.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer, direnç ve kan basıncı düşer. Refleks taşikardi, yüz kızarması ve ödem (afferent > efferent genişleme) görülür.

Klinik

EndikasyonKronik hipertansiyon ve gebelikte hipertansiyon (uzun etkili form), gebelikte ağır hipertansiyonun akut tedavisi (oral), kronik stabil angina, Raynaud fenomeni.
Yan etkilerBaş ağrısı, yüz kızarması, çarpıntı (refleks taşikardi), ayak bileği ödemi, baş dönmesi, diş eti hipertrofisi; hızlı salımlı formda ani hipotansiyon.
KontrendikasyonKardiyojenik şok, ağır aort darlığı, kararsız angina ve akut miyokart enfarktüsünün erken dönemi; rifampisinle birlikte kullanım.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (klaritromisin, azoller, greyfurt) düzeyi ve hipotansiyonu artırır; rifampisin, karbamazepin, fenitoin etkisini azaltır. Magnezyum sülfatla birlikte hipotansiyon ve nöromusküler blokaj bildirilmiştir.
DikkatGebelik: kronik hipertansiyonda birinci basamak ajanlardandır, teratojen değildir; ağır hipertansiyonda oral verilir, dilaltı ya da kapsül delinerek verilmez (ani düşüş → fetal distres). Emzirme: süte az geçer, uyumludur. Magnezyum sülfat alan gebede kan basıncı ve refleksler yakın izlenir.

Erişkin dozu

Kontrollü salımlı form: 30–60 mg günde bir, en çok 120 mg/gün. Gebelikte ağır hipertansiyonda (≥ 160/110) oral nifedipin protokole göre (ör. 10–20 mg, 20–30 dakika arayla tekrar); dilaltı verilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans içi hipotansiyonda doz seans sonrasına alınabilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; periferik ödem ve glomerüler hiperfiltrasyon artışı olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; yakın izle.
Child-Pugh BDüşük dozla başla; yavaş titre, yakın izle.
Child-Pugh CKontrollü salımlı form çalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kontrollü salımlı form ve düşük dozla (30 mg) başla; kısa etkili form (kapsül) verilmez: ani hipotansiyon, iskemi. Ödem, baş ağrısı, ortostatik hipotansiyon ve düşme izlenir.

AGS Beers 2023 kısa etkili nifedipin kaçınılır (hipotansiyon, miyokard iskemisi).

Gebelik ve emzirme

GebelikAğır hipertansiyonda ve erken doğum tokolizinde kullanılabilir; oral kısa etkili nifedipin gebelikte tercih edilen seçeneklerdendir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adalat Crononifedipin30 mg kontrollu salim tableti; 60 mg kontrollu salim tableti
Nidicardnifedipin10 mg kapsul

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07AX03

Nifuroksazid

Nitrofuran (bağırsak antiseptiği)

Bağırsak lümeninde kalan nitrofuran antiseptik; akut bakteriyel ishalde kullanılır, sistemik enfeksiyonda etkisizdir. Tuzak: kanlı ishal, ateş ve ağır hastalıkta yetmez, kanıt düzeyi sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak lümeni › Enterik bakteriler › Bakteri hücresi içi › Bakteri nitroredüktazları ve DNA/ribozom

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ilacıetkinleştirirDNA ve ribozomubozarsayı artarEnterik bakteriishale yol açan bağırsak bakterisiBağırsak lümeni · bakteriNitroredüktazbakterinin kendi enzimi ilacıetkinleştirirBakteri içi · nitroredüktazReaktif ara ürünlerDNA, ribozom ve enzimlere bağlanırBakteri içi · DNA ve ribozomBakteri çoğalmasıbağırsak lümeninde sayı artar, ishalsürerBağırsak lümeniNifuroksazid:bağırsakbakterisiniDNA/ribozomhasarıyla✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: İlaç bakteride etkinleşir, DNA ve proteinleri bozar → bağırsaktakipatojen azalır; sistemik etkisi yoktur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniMikroorganizma içi
Nerede?Bağırsak lümeninde, bakteri hücresinin içinde. İlaç ağızdan alınır, büyük ölçüde emilmez ve kolonda yüksek konsantrasyonda kalır.
Neye etki eder?Bakteri nitroredüktazları ilacı reaktif ara ürünlere çevirir; bunlar bakteri DNA'sını, ribozomu ve enzimlerini bozar (çoklu hedef).
Ne olur?Bakterinin protein ve DNA sentezi bozulur, enterik patojenin sayısı azalır → ishalin süresi biraz kısalabilir; sistemik bakteriyemiyi tedavi etmez.

Klinik

EndikasyonHafif, ateşsiz akut enfeksiyöz ishal (ampirik, destek tedaviye ek); sıvı ve elektrolit tedavisinin yerini tutmaz.
Yan etkilerBulantı, kusma, karın ağrısı, kaşıntı ve döküntü, nadiren ürtiker ve anjiyoödem; G6PD eksikliğinde hemoliz riski kuramsaldır.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da nitrofuran türevlerine aşırı duyarlılık; gebelikte kullanımı önerilmez.
EtkileşimlerAlkolle disülfiram benzeri reaksiyon bildirilmiştir; bağırsak florasını etkileyen ilaçlarla ek etkileşim bilinmiyor; belirgin sistemik etkileşim yoktur.
DikkatAteşli, kanlı ya da 3 günden uzun süren ishalde ve immünsüprese hastada kullanılmaz; dışkı kültürü ve uygun sistemik antibiyotik gerekir. Asıl tedavi oral/IV sıvıdır.

Erişkin dozu

200 mg ağızdan günde 4 kez (toplam 800 mg/gün), en çok 7 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (sistemik emilim çok düşük); veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; sistemik emilim az, dikkatle kullanılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz (emilimi çok düşük).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CVeri sınırlı; sistemik emilim düşük, dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ishalde asıl tedavi sıvı ve elektrolit replasmanıdır; nifuroksazid hafif olgularda ek olabilir, doz ayarı gerekmez. Ateş, kanlı dışkı ya da dehidratasyon varsa kullanılmaz, kültür ve uygun tedavi gerekir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte yeterli veri yok; önerilmez. İshalde asıl tedavi sıvı ve beslenmedir, gerekirse uygun antibiyotik seçilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanımdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Diafurylnifuroksazid100 mg kapsul; 200 mg/5 ml suspansiyon
Diafuryl Fortnifuroksazid200 mg kapsül
Diaridexnifuroksazid200 mg/5 ml oral süspansiyon
Durisal Suspansiyonnifuroxazide200 mg/5 ml
Enfurylnifuroxazide200 mg/5 ml süspansiyon
Ercefurylnifuroksazid100 mg kapsul
Erfulynnifuroxazide100 mg 12 kapsul; 200 mg 60 ml suspansiyon
Furilnifuroxazide200 mg 60 ml suspansiyon
Nifurylnifuroxazide5 ml 200 mg 60 ml suspansiyon

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08CA04

Nikardipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (IV, titre edilebilir)

Arteriyolleri seçici genişleten, titre edilebilen IV dihidropiridin; hipertansif acillerde, ensefalopati ve intraserebral kanamada kan basıncını hızlı ve kontrollü düşürmek için kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol düz kası › Hücre zarı (kanal) › L-tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanaldan Ca²⁺girerkasılma aygıtınıçalıştırırarteriyol lümenidaralırDüz kas zarı depolarize olurgerilime duyarlı L-tipi Ca²⁺ kanallarıaçılırDüz kas · L-tipi Ca²⁺ kanalıHücre içi Ca²⁺ artarkalmodulini ve miyozin hafif zincirkinazını uyarırDüz kas hücresi içiAktin-miyozin kasılmasıdamar düz kası kısalırDüz kas hücresi içiArteriyol daralmasıperiferik direnç ve kan basıncı yükselirArteriyol duvarıNikardipin:L-tipi Ca²⁺kanalını tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer, direnç düşer → kan basıncıhızla ve titre edilerek azalır.Yarı ömrü kısadır: infüzyon hızıyla etki dakikalar içinde ayarlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Arteriyol düz kas hücresinin zarında. Damardan infüzyonla verilir, kanda dolaşır; kanalın zar içindeki yerine hücre dışı yüzden ulaşır. Karaciğerde CYP ile yıkılır.
Neye etki eder?L-tipi Ca²⁺ kanalına bağlanıp kapatır (dihidropiridin); damar düz kasına seçicidir, kalp kasına etkisi azdır.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır → arteriyol gevşer, direnç düşer → kan basıncı hızla ve titre edilerek azalır; beyin ve koroner akım korunur.

Klinik

EndikasyonHipertansif aciller (hipertansif ensefalopati, akut intraserebral kanama, akut aort sendromu), operasyon sonrası hipertansiyon; oral olarak hipertansiyon ve anjina.
Yan etkilerBaş ağrısı, yüzde kızarma, taşikardi, bulantı, hipotansiyon; periferik damar yerinde flebit; periferik ödem.
Kontrendikasyonİleri aort darlığı, kompanse edilmemiş ağır kalp yetersizliği, dihidropiridinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (azoller, makrolidler, greyfurt) düzeyi artırır; siklosporin ve takrolimus düzeyi artabilir (düzey izlenir); beta blokerle hipotansiyon ve bradikardi.
DikkatKan basıncı ilk saatte en çok %20–25 düşürülür; aşırı ve hızlı düşüş (özellikle ensefalopati dışı) iskemiyi artırabilir. Gebelikte ve emzirmede ağır hipertansiyonda nifedipin ve labetalol önce gelir.

Erişkin dozu

IV: 5 mg/saat ile başlanır, 5–15 dakikada bir 2,5 mg/saat artırılır, en çok 15 mg/saat; hedefe ulaşınca 3 mg/saate düşürülebilir. Periferik damarda yeri 12 saatte bir değiştirilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yavaş titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yavaş titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizde hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez, titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması; HD: hayır).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; yakın titrasyon.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; yakın izlem.
Child-Pugh CDüşük doz, uzun aralık; çalışılması sınırlı.

Yaşlıda kullanım

IV kullanımda yaşlıda düşük hızla (3–5 mg/saat) başlanır ve yavaş titre edilir. Aşırı ve hızlı basınç düşüşü serebral ve miyokard iskemisi yapabilir. Taşikardi, ödem, baş ağrısı ve flebit izlenir; infüzyon yeri 12–24 saatte değiştirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı. Ağır HT'de nifedipin ve labetalol önce gelir; zorunluysa IV kullanılabilir, fetal ve maternal hipotansiyon izlenir.
EmzirmeSüte geçişi veri yetersiz; kısa süreli IV kullanımda yarar-zarar değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nicardipine Aguettantnikardipin hidroklorür10 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti
Nicarflex Premiksnikardipin hidroklorür20 mg/200 ml IV infüzyonluk çözelti (200 ml-setli); 20 mg/200 ml IV infüzyonluk çözelti (200 ml-setsiz)
Ninaxnikardipin hidroklorür25 mg/10 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P02DA01

Niklozamid

Antihelmintik (sestod; salisilanilid)

Şerit solucanda oksidatif fosforilasyonu ayıran salisilanilid; bağırsakta kalır, emilmez. Tuzak: Taenia solium'da yumurta salınımı sistiserkoz riski taşır; laksatifle birlikte verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak › Şerit solucan › Solucan mitokondrisi › Oksidatif fosforilasyon

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enerji üretirATP sağlarŞerit solucanbağırsak lümeninde skoleksle mukozayatutunurBağırsak lümeni · şeritMitokondrioksidatif fosforilasyonla ATP üretirSolucan mitokondrisiATPtutunma ve hareket için enerji sağlarSolucan hücre içiNiklozamid:mitokondriyiayırır, ATP'yitüketir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP üretimi çöker → skoleks tutunamaz ve solucan atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre içi organelMikroorganizma içi
Nerede?Şerit solucanın bağırsak lümeninde yaşadığı yerde. İlaç emilmeden bağırsakta kalır; solucanın skoleksine ve proksimal segmentlerine doğrudan temas eder.
Neye etki eder?Solucan mitokondrisinde oksidatif fosforilasyonu ayırır (proton gradyanını dağıtır) ve anaerop ATP üretimini de engeller.
Ne olur?ATP tükenir → skoleks ve proksimal segmentler öldürülür, solucan bağırsak mukozasından kopup dışkıyla atılır.

Klinik

EndikasyonTaenia saginata ve T. solium (sığır ve domuz şeridi), Diphyllobothrium latum, Hymenolepis nana enfeksiyonu.
Yan etkilerBulantı, karın ağrısı, ishal, baş dönmesi, kaşıntı; nadir döküntü.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; T. solium'da laksatifsiz verilmez.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir; emilimi çok az olduğundan sistemik etkileşim beklenmez.
DikkatÇiğnenerek alınır (emilimi minimumdur, hedef bağırsaktır). T. solium'da kusma ile retrograd geçiş ve sistiserkoz riski nedeniyle laksatif ve antiemetik düşünülür.

Erişkin dozu doğrulanıyor

T. saginata ve D. latum: 2 g tek doz, sabah aç karnına çiğneyerek. H. nana: 2 g ilk gün, sonra 1 g/gün 6 gün. T. solium'da 2 saat sonra laksatif.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (emilim çok az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; veri yetersiz.
Child-Pugh CDikkatle; veri yetersiz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kısa kür ve düşük emilim.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kesin gerekmedikçe verilmez.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emilim çok az, tek doz sonrası risk düşük kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Yomesanniklozamid500 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01DX16

Nikorandil

K-ATP kanal açıcı ve nitrat benzeri vazodilatör

Damar düz kasında K-ATP kanallarını açan ve NO donörü etkisi gösteren antianginal; koroner ve periferik damarları genişletir. Ağız, bağırsak ve anal ülserleri ile NSAİİ'yle ülser-perforasyon riski önemli tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Koroner ve periferik arter düz kası › Hücre zarı › K-ATP kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)K⁺ çıkarır+Ca²⁺ girişiniazaltırkası gevşetirK-ATP kanalıdamar düz kası zarında hücre enerjidurumuna göre açılan K⁺ kanalıDüz kas hücre zarı · K-ATPHiperpolarizasyonK⁺ çıkışıyla zar potansiyelinegatifleşir, voltaj kapılı Ca²⁺ kanalıkapanırDüz kas hücre zarıCa²⁺ girişihücre içi Ca²⁺ düşer, kasılma azalırDüz kas hücresi içiDamar gevşemesikoroner ve periferik arterler genişlerKoroner ve periferik düz kasNikorandil:K-ATP kanalınıaçar, NO verir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: K-ATP kanalı açılır → damar düz kası gevşer; ön/art yük ve miyokardO₂ ihtiyacı azalır.Nitrat kısmı NO verip guanilat siklaz–cGMP yolunu da uyarır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kası hücresinin zarında (koroner ve periferik arterler, venler). Oral emilir, kandan damar duvarına ulaşır.
Neye etki eder?K-ATP kanalını açar (K⁺ hücreden çıkar); nitrat kısmı ayrıca NO verip guanilat siklaz–cGMP yolunu uyarır.
Ne olur?Hücre hiperpolarize olur, Ca²⁺ girişi azalır → düz kas gevşer → koroner ve periferik damarlar genişler; ön ve art yük düşer, anjina azalır.

Klinik

EndikasyonStabil angina pektoriste semptom kontrolü (beta bloker ya da kalsiyum kanal blokerinin yetersiz kaldığı ya da kullanılamadığı durumlarda).
Yan etkilerBaş ağrısı (başlangıçta sık), flushing, baş dönmesi, bulantı, hipotansiyon, taşikardi; ağız, GİS ve anal ülserler (kesilmesi gerekir), nadiren perforasyon ve fistül.
KontrendikasyonKardiyojenik şok, ağır hipotansiyon, akut pulmoner ödem, düşük dolum basınçlı sol ventrikül yetersizliği, PDE5 inhibitörü ya da riociguat kullanımı.
EtkileşimlerPDE5 inhibitörleri ve riociguatla ağır hipotansiyon (kontrendike); NSAİİ, aspirin ve kortikosteroidlerle GİS ülser ve perforasyon riski; antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatÜlser gelişirse kesilir. Ani nitrat benzeri hipotansiyon riski nedeniyle başlangıçta düşük doz kullanılır.

Erişkin dozu

Oral 5–10 mg günde 2 kez ile başlanır, 10–20 mg günde 2 kez'e artırılır (en çok 30 mg günde 2 kez).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; tansiyon izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı, dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; ayar önerilmez, hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; tansiyon izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; düşük doz; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla (5 mg günde 2 kez). Hipotansiyon ve düşme izlenir; ağız, bağırsak ve anal ülser belirtisinde kesilir. NSAİİ, aspirin ve steroidle birlikte ülser-perforasyon riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ikorelnikorandil10 mg tablet; 20 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N07BA01

Nikotin (replasman tedavisi)

Nikotinik asetilkolin reseptör agonisti (sigara bırakma desteği)

Sigara ürünleri olmadan kontrollü nikotin vererek yoksunluğu azaltan replasman tedavisi (bant, sakız, pastil, sprey). Sigaradan çok daha güvenlidir; kararsız kalp hastalığında dikkat.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ödül yolu · ventral tegmental alan › Dopaminerjik nöron zarı › α4β2 nikotinik asetilkolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü açar+dopamini artırıristeği sürdürürAsetilkolinventral tegmental alandaki dopaminerjiknöronları uyarırVTA kolinerjik sinapsα4β2 nikotinik reseptördopaminerjik nöron zarında Na⁺/Ca²⁺geçiren katyon kanalıVTA nöronu · α4β2Dopamin salımınükleus akumbensde artar, ödül yoluuyarılırNükleus akumbensBağımlılık ve yoksunlukbırakınca dopamin düşer: istek,huzursuzluk, uykusuzlukMezolimbik ödül devresiNikotin: α4β2reseptörünüyavaş vekontrollü uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör kontrollü uyarılır, dopamin düzeyi korunur → yoksunlukbelirtileri ve istek azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde ventral tegmental alan ve nükleus akumbens. Bant, sakız, pastil ve sprey nikotini yavaş ve kontrollü verir, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Dopaminerjik nöron zarındaki α4β2 nikotinik reseptörlerine bağlanıp onları uyarır (agonist); katyon kanalı açılır.
Ne olur?Dopamin salımı kontrollü düzeyde sürer → yoksunluk belirtileri ve sigara isteği azalır; sigaradaki katran ve karbonmonoksit alınmaz.

Klinik

EndikasyonSigara bırakma tedavisinde yoksunluk belirtileri ve sigara isteğinin azaltılması.
Yan etkilerBantta cilt reaksiyonu, uykusuzluk ve canlı rüya; sakız ve pastilde ağız-boğaz tahrişi, hıçkırık, dispepsi, çene ağrısı; baş ağrısı, bulantı, çarpıntı.
KontrendikasyonSigara içmeyenlerde kullanılmaz; etkin maddeye aşırı duyarlılık. Yeni MI, kararsız angina, ağır aritmi ve yeni inmede yalnız hekim kararıyla.
EtkileşimlerSigara bırakılınca CYP1A2 substratlarının (klozapin, olanzapin, teofilin) düzeyi artar, doz azaltılabilir; insülin gereksinimi azalabilir; adenozinin hemodinamik etkisi artabilir.
DikkatSigara içmeyle birlikte kullanım zararsızdır ancak amaç bırakmaktır; davranışsal destekle birlikte verilir. Bant yeri her gün değiştirilir.

Erişkin dozu

Bant: ≥ 10 sigara/gün için 21 mg/24 saat 6 hafta, 14 mg 2 hafta, 7 mg 2 hafta. Sakız ve pastil: 2 mg (ilk sigara > 30 dk) ya da 4 mg, en çok 24 adet/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; en düşük etkili doz, yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En düşük etkili doz; dikkatle.
HemodiyalizVeri sınırlı; en düşük doz ve izlem.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKlirens azalır; düşük doz ve izlem.
Child-Pugh CKlirens belirgin azalır; düşük doz ve yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlı ve kardiyovasküler hastalıkta da sigaradan çok daha güvenlidir; düşük dozla başlanabilir. Kararsız angina ve yeni MI'da dikkat; uykusuzluk (24 saat bant) ve çarpıntı izlenir; CYP1A2 ilaçlarının dozu gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSigaradan daha az zararlı; önce davranışsal tedavi, yetersizse replasman (kısa etkili formlar tercih; bant geceleri çıkarılır).
EmzirmeSigaradan güvenli; kısa etkili formlar emzirmeden hemen sonra verilir, bant yerine tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nicorette Freshfruitnicotine2 mg meyveli sakiz; 4 mg meyveli sakiz
Nicorette Freshmintnicotine2 mg naneli sakiz; 4 mg naneli sakiz
Nicorette Invisinicotine10 mg/16 saat transdermal flaster; 15 mg/16 saat transdermal flaster; 25 mg/16 saat transdermal flaster
Nicorette Quickmistnikotin1 mg/sprey meyveli oral mukozaya uygulanacak sprey; 1 mg/sprey naneli oral mukozaya uygulanacak sprey
Nicotinellnicotine7 mg/24 saat transdermal flaster; 14 mg/24 saat transdermal flaster; 21 mg/24 saat transdermal flaster

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EA03

Nilotinib

BCR-ABL tirozin kinaz inhibitörü (2. kuşak)

Ph+ KML'de güçlü BCR-ABL inhibitörü; aç karnına alınır. Kutulu uyarı: QT uzaması ve ani ölüm; hipokalemi, hipomagnezemi, hiperglisemi, pankreatit ve periferik arter hastalığı izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · kan › Philadelphia pozitif lösemik hücre › Sitoplazma › BCR-ABL tirozin kinazı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlamacebini açarsubstratlarıfosforillerçoğalma sinyaliverirBCR-ABL füzyon proteiniPhiladelphia kromozomundan yapılır;sürekli açık tirozin kinazLösemik hücre · sitoplazmaATP bağlama cebikinazın katalitik bölgesine ATP girer vefosfat verirBCR-ABL · katalitik cepSubstrat fosforilasyonuSTAT5, RAS-MAPK ve PI3K-AKT yollarıaçılırSitoplazma · sinyal yollarıLösemik hücre çoğalmasıapoptoz engellenir, granülositik serihücreleri birikirKemik iliği ve kanNilotinib:BCR-ABL ATPcebini inaktifbiçimde tutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP cebi kapanır → substratlar fosforillenmez; lösemik hücreçoğalması durur. T315I'de etkisizdir.hERG kanalı baskılanması QT uzamasına yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Philadelphia kromozomlu lösemik hücrenin sitoplazmasında. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanla taşınır ve hücre zarını geçerek kinaza ulaşır.
Neye etki eder?BCR-ABL kinazının inaktif konformasyonuna ATP cebinden yüksek afiniteyle bağlanır; imatinibden yaklaşık 20–30 kat güçlüdür. KIT ve PDGFR'yi de kapatır.
Ne olur?Substrat fosforilasyonu durur → STAT5, RAS-MAPK, PI3K-AKT sinyali kesilir → lösemik hücre apoptoza gider; imatinib dirençli mutantların çoğu etkilenir (T315I hariç).

Klinik

EndikasyonYeni tanılı Ph+ KML kronik faz; imatinib dahil önceki tedaviye dirençli ya da intoleran Ph+ KML (kronik ve akselere faz).
Yan etkilerQT uzaması, döküntü, kaşıntı, baş ağrısı, bulantı, yorgunluk, hiperbilirubinemi ve karaciğer enzim artışı, lipaz artışı-pankreatit, hiperglisemi, hiperkolesterolemi, periferik arter hastalığı, nötropeni-trombositopeni.
KontrendikasyonHipokalemi, hipomagnezemi ve uzun QT sendromu; QT uzatan ilaçlarla ve güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır, indükleyiciler düşürür; QT uzatan ilaçlar (makrolidler, florokinolonlar, antiaritmikler, ondansetron) kaçınılır. Antasit ve H2 bloker zamanı ayrılır; PPI emilimi azaltabilir. Yemekle emilim artar, toksisite riski doğar.
DikkatYemekten en az 2 saat önce ve 1 saat sonrasına kadar aç alınır. Başlamadan önce, 7. günde ve sonra düzenli EKG; K⁺ ve Mg²⁺ normal tutulur; kan şekeri, lipid, karaciğer ve lipaz izlenir.

Erişkin dozu

Yeni tanılı KML kronik faz: 300 mg günde 2 kez (12 saat arayla). Dirençli ya da intoleran KML: 400 mg günde 2 kez. QTc > 480 ms ya da toksisitede doz kesilir ya da azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; EKG ve elektrolit izlemi sıklaştırılır.
eGFR 15–29Veri yetersiz; ayar önerisi yok, dikkatle ve EKG izlemiyle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve EKG izlemiyle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %98 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; hipokalemi, hipomagnezemi ve hiperglisemi böbrek işleviyle birlikte izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ABaşlangıç dozu azaltılır; QT ve karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu azaltılır (ör. 200 mg günde 2 kez); EKG sık izlenir.
Child-Pugh CDaha da düşük başlangıç dozu; kullanımda sıkı EKG izlemi.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. QT uzaması, ani ölüm ve arter hastalığı riski yaşlıda artar: başlamadan önce EKG, K⁺ ve Mg²⁺ düzeltilir, QT uzatan ilaçlardan kaçınılır. Kardiyovasküler risk faktörleri optimize edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve sonrasında yaklaşık 2 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Niltrionnilotinib dihidroklorür dihidrat150 mg sert kapsül; 200 mg sert kapsül; 200 mg sert kapsüll
Nitinabnilotinib hidroklorür150 mg sert kapsül; 200 mg sert kapsül
Tasignanilotinib150 mg kapsul; 200 mg kapsul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AX17

Nimesulid

NSAİİ (sülfonanilid; COX-2 tercihli)

COX-2 tercihli NSAİİ; akut ağrı ve dismenorede kısa süreli kullanılır. Karaciğer hasarı (nadiren fulminan hepatit) nedeniyle Avrupa'da ikinci basamak, en çok 15 gün kullanım sınırı vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz-2 (COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuNimesulid:COX-2'yi(tercihli)kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide, böbrek ve karaciğer yan etkileri izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-2'ye tercihli bağlanır; ayrıca nötrofil serbest radikal ve histamin salımını azaltır.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonAkut ağrı ve primer dismenorede kısa süreli semptomatik tedavi (ikinci basamak NSAİİ).
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm. Ağır hepatotoksisite (fulminan hepatit, karaciğer nakli, ölüm bildirilmiştir).
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem. Karaciğer hastalığı ya da hepatotoksik ilaç kullanımı, alkol bağımlılığı, ateşli enfeksiyon belirtileri.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatTedavi 15 günden uzun sürmez; karaciğer enzimleri izlenir. Sarılık, koyu idrar, bulantı, karın ağrısı olursa hemen kesilir. Parasetamol ve diğer hepatotoksiklerle birlikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

100 mg günde 2 kez, yemekten sonra; tedavi süresi en çok 15 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKullanılmaz (hepatotoksisite).
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tercih edilmez: karaciğer hasarı, GİS kanama, AKI ve KB yükselmesi riski. Zorunluysa 100 mg günde 2 kez, en çok 15 gün; karaciğer enzimleri izlenir. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeKullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor, hepatotoksisite riski.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Coxulidnimesulide100 mg 15 tablet
Mesulidnimesulid100 mg tablet
Motivalnimesulide100 mg tablet
Nimelidnimesulid100 mg tablet
Nimesnimesulid100 mg tablet; 100 mg toz içeren poşet

Kombinasyon ürünleri (3): Dolofast Plus, Etna Combo, Nimes Combo

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08CA06

Nimodipin

Dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (serebroselektif)

Beyin damarlarında etkili lipofilik dihidropiridin; subaraknoid kanama sonrası vazospazmın ve gecikmiş iskeminin önlenmesinde kullanılır. Hipotansiyon yapar; oral formu hiçbir zaman damar yoluyla verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi ve damar › Serebral arter düz kası › Hücre zarı › L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarkasılmayıbaşlatırdamarı daraltırZar depolarizasyonuserebral arter düz kasında voltajdeğişirSerebral arter düz kasıL tipi Ca²⁺ kanalıaçılınca Ca²⁺ hücreye girerDüz kas · L tipi kanalHücre içi Ca²⁺düz kas kasılmasını başlatırDüz kas hücresi içiSerebral vazospazmdamar daralır, doku iskemisi gelişirBeyin damarı · subaraknoid aralıkNimodipin:serebral L tipiCa²⁺ kanalınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → serebral vazospazm gerilir; gecikmiş iskemiriski düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Serebral arter düz kası hücresinin zarında. Yağda çözünen ilaç kan-beyin bariyerini geçer; beyin damarlarına ve nöronlara ulaşır.
Neye etki eder?L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalını kapatır; beyin damarlarında seçiciliği periferik damarlardan yüksektir.
Ne olur?Düz kas Ca²⁺ girişi azalır → serebral vazospazm ve gecikmiş iskemi gerilir; nöronal Ca²⁺ yüklenmesine karşı koruma sağlayabilir.

Klinik

EndikasyonSubaraknoid kanama sonrası iskemik nörolojik hasarın önlenmesi ve tedavisi (kanamadan sonra 4 gün içinde başlanır, 21 gün).
Yan etkilerHipotansiyon, baş ağrısı, flushing, baş dönmesi, bulantı, taşikardi ya da bradikardi, ödem, transaminaz artışı (IV'de ayrıca flebit).
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır hipotansiyon; IV formda beta blokerle ya da diğer kalsiyum kanal blokerleriyle eş zamanlı kullanım önerilmez.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır; indükleyiciler (fenitoin, karbamazepin, rifampisin) belirgin düşürür; antihipertansifler ve beta blokerlerle hipotansiyon; greyfurt suyu düzeyi artırır.
DikkatOral tablet ya da çözelti asla IV verilmez (ölümcül hipotansiyon ve kardiyovasküler çökme). Doz sırasında tansiyon izlenir; düşerse doz 30 mg'a bölünerek daha sık verilir.

Erişkin dozu

Oral 60 mg 4 saatte bir (21 gün). Hipotansiyonda 30 mg 2 saatte bir; IV infüzyon hastanede (ilk 2 saat 1 mg/sa, tolere edilirse 2 mg/sa).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; tansiyon izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 20: dikkatle; tansiyon ve böbrek işlevi izlenir (veri sınırlı).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans sırasında hipotansiyon riskiyle dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (protein bağlanması > %95).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik ilaçlarla birlikte böbrek işlevi bozulabilir; hipotansiyondan kaçınılır.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ASiroz belirtisinde 30 mg 4 saatte bir; tansiyon izlenir.
Child-Pugh B30 mg 4 saatte bir; tansiyon yakın izlenir.
Child-Pugh C30 mg 4 saatte bir ya da kaçınılır; düzey çok artar.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipotansiyon ve baş dönmesi artar; her dozda tansiyon izlenir, düşerse doz 30 mg'a bölünerek sık verilir. CYP3A4 etkileşimlerine dikkat edilir. Oral form asla IV verilmez.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikHayvanlarda embriyotoksik; yalnız yaşamsal gerekçeyle, yararı riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; tedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nimotopnimodipin30 mg film kapli tablet; 50 mg/ml infuzyon cozeltisi

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX09

Nintedanib

Tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, FGFR, PDGFR)

VEGFR, FGFR ve PDGFR kinazlarını kapatıp fibrozu yavaşlatan oral ilaç; IPF ve ilerleyici fibrozan ILD'de FVC kaybını azaltır. İshal çok sık; karaciğer enzimlerini yükseltir.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer › Akciğer interstisyumu · fibroblast › Fibroblast zarı ve sitoplazması › VEGFR, FGFR ve PDGFR tirozin kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırATP ile kinazıaçarkolajen yapımınıartırırBüyüme faktörleriPDGF, FGF ve VEGF hasarlı akciğerdokusunda artarAkciğer interstisyumuTirozin kinaz reseptörlerifibroblast zarında VEGFR, FGFR ve PDGFRFibroblast zarı · VEGFR/FGFR/PDGFRHücre içi sinyalATP ile kinaz fosforillenir, fibroblastçoğalır ve göç ederFibroblast içiFibrozkolajen birikir, akciğer sertleşir, FVCdüşerAkciğer interstisyumuNintedanib:kinazların ATPbölgesinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kinaz sinyali kesilir → fibroblast çoğalması ve kolajen yapımıazalır, FVC kaybı yavaşlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Akciğer interstisyumunda fibroblast ve miyofibroblastlar. Oral ilaç emilir, kanla taşınır ve hücre içine girip reseptörlerin sitoplazmik kinaz bölgesine ulaşır.
Neye etki eder?VEGFR, FGFR ve PDGFR reseptörlerinin hücre içi ATP bağlanma bölgesine yarışmalı bağlanıp kinaz etkinliğini kapatır (kinaz inhibitörü).
Ne olur?Büyüme faktörü sinyali kesilir → fibroblast çoğalması, göçü ve kolajen yapımı azalır, fibroz yavaşlar (FVC kaybı azalır). Yan etki: ishal, karaciğer enzimi, kanama.

Klinik

Endikasyonİdiyopatik pulmoner fibroz; sistemik sklerozla ilişkili ILD; diğer ilerleyici fibrozan interstisyel akciğer hastalıkları.
Yan etkilerİshal (çok sık), bulantı, kusma, karın ağrısı, iştah ve kilo kaybı, karaciğer enzim yüksekliği, kanama, hipertansiyon, arter tromboembolisi, gastrointestinal perforasyon, proteinüri.
KontrendikasyonEtkin maddeye, yer fıstığına ya da soyaya aşırı duyarlılık; gebelik (ürün bilgisine göre).
EtkileşimlerP-gp/CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, eritromisin) düzeyi artırır; indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) düşürür; antikoagülanlarla kanama.
DikkatKaraciğer enzimleri ilk 3 ay aylık, sonra 3 ayda bir izlenir. Ishal için erken loperamid ve sıvı; gerekirse doz azaltılır ya da ara verilir.

Erişkin dozu

150 mg günde 2 kez (yaklaşık 12 saat arayla, yemekle); yan etkide 100 mg günde 2 kez; hafif karaciğer yetmezliğinde 100 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl < 30: çalışılmamış; yarar-risk değerlendirmesiyle, dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; protein bağlanması yüksek (~%98).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiVEGF yolu inhibisyonu: proteinüri ve nadiren TMA (sınıf etkisi); idrar izlemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A100 mg günde 2 kez.
Child-Pugh BÖnerilmez.
Child-Pugh CÖnerilmez; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Ayar gerekmez ancak ishal ve kilo kaybı yaşlıda sıvı-elektrolit bozukluğuna yol açar; karaciğer enzimleri izlenir. Antikoagülanla kanama riski, hipertansiyon ve arter olayları dikkate alınır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: hayvanda embriyo-fetal toksisite. Doğurganlıkta etkili doğum kontrolü gerekir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor (hayvanda geçer); önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ofevnintedanib100 mg yumusak kapsul; 150 mg yumusak kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AE30

Nirmatrelvir/ritonavir

SARS-CoV-2 ana proteaz (Mpro, 3CL) inhibitörü + ritonavir (CYP3A güçlendirici)

Ağır COVID-19’a ilerleme riski yüksek erişkinde belirtilerin ilk 5 gününde verilen oral antiviral; en önemli tuzak ritonavire bağlı güçlü CYP3A etkileşimleridir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolu / tüm vücut › SARS-CoV-2 ile enfekte epitel hücresi › Sitoplazma · viral replikasyon kompleksi › Ana proteaz (Mpro, 3CLpro)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Mpro (3CLproteaz) keserreplikasyon vetranskripsiyonViral RNA çevirisiSARS-CoV-2 genomundan pp1a/pp1abpoliproteinleri yapılırHücre içi · sitoplazmaOlgun replikasyon enzimleriMpro poliproteini 11 noktadan keserHücre içi · sitoplazmaYeni viral RNA ve virionreplikasyon kompleksi genomu çoğaltırHücre içi · çift zarlı veziküllerNirmatrelvir:Mpro’yu kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein işlenemez → virüs çoğalamaz; viral yük düşer.Ritonavir antiviral değildir: CYP3A’yı kapatarak nirmatrelvir düzeyini artırır;etkileşimlerin kaynağı budur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?SARS-CoV-2 ile enfekte hücrenin sitoplazmasında, viral poliproteinlerin işlendiği yerde. Ağızdan alınır; ritonavir nirmatrelvirin karaciğerde CYP3A ile yıkımını yavaşlatır.
Neye etki eder?Nirmatrelvir viral ana proteazın (Mpro) aktif bölgesindeki sisteine kovalent, geri dönüşlü bağlanır. Ritonavir antiviral değildir; CYP3A’yı kapatıp nirmatrelvir düzeyini yükseltir.
Ne olur?Poliproteinler kesilemez → replikasyon enzimleri oluşmaz, virüs çoğalamaz; erken verilirse risk altındaki hastada hastaneye yatış ve ölüm azalır.

Klinik

EndikasyonAğır hastalığa ilerleme riski yüksek, hafif-orta COVID-19’lu erişkin; tanıdan sonra en kısa sürede ve belirti başlangıcından itibaren 5 gün içinde.
Yan etkilerTat bozukluğu (disguzi), ishal, bulantı, hipertansiyon, miyalji; aşırı duyarlılık; transaminaz artışı; etkileşimlere bağlı ciddi yan etkiler.
KontrendikasyonEtken maddelere ciddi aşırı duyarlılık. Klirensi CYP3A’ya çok bağımlı ve yüksek düzeyde ciddi toksisite yapan ilaçlarla (ör. amiodaron, dronedaron, simvastatin, lovastatin, ergot türevleri, oral midazolam, triazolam, pimozid, ranolazin, böbrek-karaciğer yetersizliğinde kolşisin) ve güçlü CYP3A indükleyicilerle (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) birlikte kullanım.
EtkileşimlerRitonavir güçlü CYP3A ve P-gp inhibitörüdür: takrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeyi kat kat artar (nakil hastasında uzman eşliğinde kalsinörin inhibitörü durdurulur ya da azaltılır, düzey izlenir); DOAK, tikagrelor, kalsiyum kanal blokerleri, statinler ve bazı antiaritmikler etkilenir. Kombine hormonal kontraseptif etkinliği azalabilir. Etki kesildikten sonra 2–3 gün sürer.
DikkatABD kutulu uyarısı: ciddi ilaç etkileşimleri. Başlamadan önce tüm ilaç listesi etkileşim aracıyla taranır. Tedavi 5 gündür. Tanı konmamış ya da kontrolsüz HIV-1’de proteaz inhibitörü direnci gelişebilir. Türkiye ruhsat ve geri ödeme durumu güncel kaynaktan doğrulanmalıdır.

Erişkin dozu

Nirmatrelvir 300 mg (2 × 150 mg) + ritonavir 100 mg, birlikte, günde 2 kez, 5 gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: 300/100 mg günde 2 kez, 5 gün.
eGFR 30–59eGFR 30–59: 150/100 mg günde 2 kez, 5 gün.
eGFR 15–29eGFR < 30: 1. gün 300/100 mg tek doz, 2.–5. gün 150/100 mg günde 1 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 30 rejimi: 1. gün 300/100 mg, 2.–5. gün 150/100 mg günde 1 kez.
HemodiyalizeGFR < 30 rejimi; HD günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziÜrün bilgisinde PD verisi yok; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: doz seanstan sonra verilir; uzaklaşma oranı için veri sınırlı. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; takrolimus ya da siklosporin düzeyi artışıyla akut kalsinörin inhibitörü nefrotoksisitesi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÖnerilmez (veri yok).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yarar en yüksektir; asıl risk etkileşimlerdir (statin, DOAK, antiaritmik, kalsinörin inhibitörü, benzodiazepin). Doz eGFR’ye göre seçilir; ilaç listesi gözden geçirilmeden başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; ağır COVID-19 riski olan gebede yarar-risk ile kullanılabilir. Kombine hormonal kontraseptif etkinliği azalabilir; ek yöntem önerilir.
EmzirmeSüte geçiş verisi sınırlı; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Paxlovidnirmatrelvir, ritonavir150 mg/100 mg film kaplı tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07AA02

Nistatin

Polien antifungal (ergosterole bağlanan)

Mantar hücre zarındaki ergosterole bağlanıp zarda delik açan polien antifungal; ağız ve bağırsak kandidiyazında topikal etkilidir, sistemik emilmez. Nakil sonrası ilk aylarda profilakside kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMikroorganizma (mantar) › Candida hücre zarı › Hücre zarı (lipit çift katman) › Ergosterol

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zarı kurariçeriği tutarhücreyi yaşatırErgosterolmantar hücre zarının kolesterolkarşılığıMantar hücre zarı · ergosterolBütün hücre zarıiyon ve küçük molekül geçişini denetlerMantar hücre zarıHücre içeriği korunurK⁺ ve hücre bileşenleri içeride kalırMantar hücre içiMaya (Candida) sağkalımıçoğalma ve enfeksiyonCandida hücresiNistatin:ergosterolebağlanıp zardadelik açar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Zar delinir → hücre içeriği sızar, maya ölür. İnsan zarındakikolesterole bağlanma zayıf olduğu için topikal kullanımda zararsızdır; sistemikemilmediği için derin enfeksiyonda yararsızdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Ağız ve bağırsak yüzeyinde, mantar (Candida) hücre zarında. Oral ya da topikal kullanılır; bağırsaktan emilmez, sistemik düzeye çıkmaz.
Neye etki eder?Mantar zarındaki ergosterole bağlanır ve zarda iyon geçiren gözenekler oluşturur (polien). İnsan kolesterolüne bağlanması zayıftır.
Ne olur?K⁺ ve hücre içeriği sızar → mantar ölür (fungisidal); emilmediği için yalnız yüzeyel enfeksiyonda yararlıdır, derin enfeksiyonda yararsızdır.

Klinik

EndikasyonOral kandidiyaz (pamukçuk), özofagus ve bağırsak kandidiyazı, deri ve mukoza kandidiyazı; nakil ve uzun antibiyotik kullanan PD hastasında antifungal profilaksi.
Yan etkilerBulantı, ishal ve karın ağrısı (yüksek dozda); döküntü ve nadiren Stevens-Johnson sendromu.
KontrendikasyonNistatine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAnlamlı sistemik etkileşim yoktur (emilmez).
DikkatSistemik emilmediği için invaziv ya da sistemik mantar enfeksiyonunda kullanılmaz. Profilaksi için sistemik azol (flukonazol) seçilirse takrolimus, siklosporin ve sirolimus düzeyi yükselir; doz azaltılır ve düzey izlenir. Gebelikte ve emzirmede güvenlidir.

Erişkin dozu

Oral kandidiyaz: 100.000 IU/mL süspansiyondan 4–6 mL günde 4 kez, ağızda tutup yutulur; en az bir hafta, belirtiler geçtikten sonra 48 saat daha sürdürülür. Profilakside doz protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (sistemik emilim yok).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (sistemik emilim yok).
eGFR 15–29Ayar gerekmez (sistemik emilim yok).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (sistemik emilim yok).
HemodiyalizAyar gerekmez; sistemik emilim yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez; sistemik emilim yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: yok (emilmez); PD: yok (emilmez).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (sistemik emilim yok).
Child-Pugh BAyar gerekmez (sistemik emilim yok).
Child-Pugh CAyar gerekmez (sistemik emilim yok).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; sistemik emilim yoktur. Protez altı ve inhale steroid sonrası oral kandidiyazda etkilidir; protez temizliği ve ağız bakımı önemlidir. Ağız kuruluğu yapan ilaçlar nedeni olabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilim yok; gebelikte kullanılabilir.
EmzirmeEmilmez; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Distatin Oral Suspansiyon Hazirlamak Icin Kuru Toznistatin
Mikoral Oral Süspansiyonnistatin
Mikostatinnystatin48 ml
Niostanistatin100,000 u/ml oral süspansiyon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05CD02

Nitrazepam

Benzodiazepin (uzun etkili hipnotik)

Uykusuzlukta kullanılan uzun etkili benzodiazepin; ertesi gün sedasyon, düşme ve deliryum riski yaşlıda yüksek. Yalnız kısa süreli kullanılır; kesilince rebound uykusuzluk ve yoksunluk görülür.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve limbik nöronlar › Nöron zarı › GABA-A reseptörü (BZD bağlanma yeri)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırklorür kanalınıaçar+nöronu sustururGABA salımıinhibitör nörotransmitter sinir ucundansinaps aralığına çıkarSinaps aralığıGABA-A reseptörünöron zarında Cl⁻ kanalı olan ligandkapılı reseptörNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal baskılanmasedasyon, anksiyetede azalma, nöbeteşiğinde artışKortikal ve limbik nöronlarNitrazepam:GABA-A'nın Cl⁻kanalınıgüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA etkisi güçlenir → nöronal baskılanma: uykuya dalma kolaylaşır,sedasyon artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde kortikal, limbik ve beyin sapı nöronlarının zarı. İlaç yağda çözünür, kan-beyin bariyerini hızla geçer ve nöron zarındaki GABA-A reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?GABA-A reseptöründeki benzodiazepin bağlanma yerine bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Cl⁻ kanalı daha sık açılır → nöron hiperpolarize olur → anksiyete, kas tonusu ve nöbet eşiği azalır, sedasyon gelişir.

Klinik

EndikasyonŞiddetli, işlevi bozan uykusuzlukta kısa süreli (en çok 2–4 hafta) tedavi.
Yan etkilerErtesi gün sedasyon, uyku hali, ataksi, düşme, anterograd amnezi, deliryum, solunum depresyonu, bağımlılık ve yoksunluk, paradoksal ajitasyon, bilişsel bozulma.
KontrendikasyonMiyastenia gravis, ağır solunum yetersizliği, uyku apnesi, ağır karaciğer yetmezliği, benzodiazepinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOpioid, alkol ve diğer santral baskılayıcılarla solunum depresyonu; simetidin düzeyi artırır; rifampisin ve karbamazepin düzeyi düşürür.
DikkatYarı ömrü uzundur (~25–30 saat); yaşlıda ertesi gün etkisi belirgin; en kısa süre kullanılır.

Erişkin dozu

Gece 5–10 mg, kısa süre (en çok 2–4 hafta). Yaşlı ve zayıf hasta: 2,5 mg ile başlanır. Kesme basamaklı yapılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz.
eGFR 15–29Düşük doz (2,5 mg); sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; sedasyon izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez (protein bağlı).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz; ensefalopati izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopatiyi tetikler).

Yaşlıda kullanım

Kaçınılır; zorunluysa 2,5 mg ve en çok 2 hafta. Uzun yarı ömrü nedeniyle ertesi gün sedasyon, düşme, kırık, deliryum ve bilişsel bozulma riski yüksek; uyku hijyeni ve ilaç dışı yöntemler öncelikli.

  • TIME-to-STOP B14sınıf üyesi olarak 4 haftadan uzun kullanılmaz; bağımlılık, bilişsel bozulma, düşme ve kırık riski artar.
  • TIME-to-STOP B15sınıf üyesi olarak Akut ya da kronik solunum yetersizliğinde solunum baskılanması riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve denge bozukluğuyla düşme ve kırığı artırır.

AGS Beers 2023 benzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; geç gebelikte ve doğuma yakın kullanımda yenidoğanda hipotoni, solunum sıkıntısı ve yoksunluk görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve beslenme güçlüğü olabilir; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ipnozem Tabletnitrazepam

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01XE01

Nitrofurantoin

Nitrofuran grubu idrar yolu antiseptiği

İdrarda yüksek düzeye ulaşan antiseptik; yalnız alt idrar yolu enfeksiyonunda (sistit) kullanılır. eGFR < 30'da etkisiz ve toksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › İdrar yolu · bakteri sitoplazması › Ribozom, DNA ve metabolik enzimler › Nitroredüktaz ürünü (reaktif ara ürün)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)protein ve DNAyaparhücre bölünürRibozom ve DNAprotein ve nükleik asit yapımınınmerkeziBakteri ribozomu ve DNA'sıProtein ve DNA sentezibakterinin büyümesi ve bölünmesi içingerekliBakteri sitoplazmasıBakteri çoğalmasımesanede enfeksiyonun sürmesiBakteri hücresi · idrar yoluNitrofurantoin:bakteridereaktif ürünedönüşüp hasarverir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ribozom, DNA ve enzimler hasar görür → bakteri çoğalamaz. Yalnızidrar yolunda yeterli düzeye çıkar.Hedefi çok yönlü olduğu için tek bir enzim bloke edilmez. Böbrek yetmezliğinde idrarderişimi düşer ve toksisite (nöropati, akciğer) artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mesanede ve idrarda. Bağırsaktan emilir, böbrekten idrara yüksek derişimde atılır; kanda ve dokuda düzeyi düşüktür. Etki bakteri hücresinin içinde olur.
Neye etki eder?Bakterinin nitroredüktaz enzimleri ilacı reaktif ara ürünlere çevirir; bunlar ribozomal proteinlere, DNA'ya ve metabolik enzimlere bağlanıp hasar verir.
Ne olur?Protein ve DNA yapımı bozulur → bakteri çoğalamaz. Çok yönlü hedef nedeniyle direnç azdır. GFR düşükse idrar düzeyi yetersiz kalır, etkisiz olur.

Klinik

EndikasyonKomplike olmayan akut sistit; tekrarlayan sistitte düşük doz profilaksi (seçilmiş hastada).
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, idrarın kahverengileşmesi; akut akciğer reaksiyonu (ateş, öksürük, eozinofili), kronik interstisyel akciğer fibrozu, hepatit, periferik nöropati, G6PD eksikliğinde hemoliz.
KontrendikasyoneGFR < 30; yenidoğan ve küçük bebek (AB KÜB: 3 aydan küçük; ABD etiketi: 1 aydan küçük) ve doğum yakını gebelik (38. hafta sonrası); önceki nitrofurantoin kaynaklı kolestatik sarılık ya da karaciğer hasarı.
EtkileşimlerMagnezyum trisilikatlı antasitler emilimi azaltır; probenesid ilacın atılımını azaltıp toksisiteyi artırır, idrar düzeyini düşürür; nalidiksik asit ve kinolonlarla antagonizm.
DikkatPiyelonefrit, prostatit ve böbrek parankimi enfeksiyonunda kan-doku düzeyi yetersiz olduğu için kullanılmaz. Tekrarlayan ya da uzun kullanımda akciğer ve karaciğer toksisitesi izlenir. Gebelikte erken-orta dönemde başka seçenek yoksa kullanılabilir; 38. haftadan sonra yenidoğanda hemoliz riski nedeniyle verilmez.

Erişkin dozu

Akut sistit: 5 gün; ürün şekline göre 50 mg 6 saatte bir ya da 100 mg (uzatılmış salımlı) 12 saatte bir, yemekle. Profilaksi: gece 50–100 mg (uzun kullanımdan kaçınılır).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (5 günlük sistitte).
eGFR 30–59eGFR ≥ 45: ayar gerekmez; eGFR 30–45: yalnız kısa (5 gün) sistitte dikkatle, alternatif varsa tercih edilir.
eGFR 15–29Kullanılmaz (idrarda etkin düzeye ulaşmaz, nöropati yapan metabolitler birikir).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (idrarda etkisiz, toksik metabolit birikir).
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; diyaliz hastasında kullanılmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiPeriferik nöropati ve akciğer reaksiyonu (özellikle uzun kullanımda); nadiren interstisyel nefrit.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz önerisi yok; kronik karaciğer hastalığında kullanılmaz (hepatit riski).
Child-Pugh BDoz önerisi yok; kronik karaciğer hastalığında kullanılmaz (hepatit riski).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yalnız semptomlu sistitte ve kısa kür (5 gün) için; eGFR < 30'da kullanılmaz. Uzun süreli profilaksiden kaçınılır (akciğer fibrozu, hepatit, periferik nöropati). Her kür öncesi eGFR bakılır; asemptomatik bakteriüri tedavi edilmez.

  • TIME-to-STOP F7 eGFR < 30'da kullanma; idrarda etkin düzeye ulaşmaz, nöropati ve toksisite birikir.
  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüride antibiyotik verme; yalnız semptomlu enfeksiyonda tedavi et.

AGS Beers 2023 CrCl < 30'da ya da uzun süreli baskılayıcı kullanımda kaçınılmalı (akciğer, karaciğer ve sinir toksisitesi).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. ve 2. trimesterde alternatif yoksa kullanılabilir; 38. haftadan sonra ve doğum eyleminde yenidoğanda hemolitik anemi riski nedeniyle kaçınılır.
EmzirmeSüte az geçer; sağlıklı term bebekte uygun; G6PD eksikliği ya da 1 aydan küçük bebekte hemoliz riski nedeniyle kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Furantine Tabletnitrofurantoin
Piyeloseptylnitrofurantoin25 mg/5 ml oral suspansiyon; 50 mg kapsul; 100 mg tablet
Ürineksnitrofurantoin100 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01DA02

Nitrogliserin

Organik nitrat (nitrik oksit vericisi, venodilatör)

Nitrik oksit salıp esas olarak venleri genişleten, önyükü azaltan vazodilatör; anjina, akut pulmoner ödem ve hipertansif acilde kullanılır. Tolerans ve PDE5 inhibitörü etkileşimi önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Ven ve arter düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › Çözünür guanilat siklaz (NO yoluyla)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)siklazı uyarır+cGMP yaparkası gevşetirNitrik oksit (NO)endotelden ya da nitrattan salınırDüz kas hücresi içiÇözünür guanilat siklazdüz kas hücresinde NO ile açılırDüz kas hücresi içicGMP ve protein kinaz Ghücre içi kalsiyum düşer, miyozinfosfatazı açılırDüz kas hücresi içiDüz kas gevşemesiven > arter genişlemesiVen ve arter duvarıNitrogliserin:NO verici,siklazı uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: cGMP yükselir → venöz havuzlanma, önyük ve miyokard oksijen tüketimiazalır, koroner spazm çözülür → anjina ve pulmoner konjesyon hafifler.Sürekli kullanımda nitrat toleransı gelişir; günde 8–12 saat nitratsız aralık bırakılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Damar düz kas hücresinin içinde. Dil altı, deri ya da damardan alınır, hücre içinde NO'ya çevrilir (mitokondriyal ALDH2 ile). Düşük dozda ven, yüksek dozda arter genişler.
Neye etki eder?NO donörüdür: oluşan NO çözünür guanilat siklaza bağlanıp onu uyarır; cGMP ve protein kinaz G artar.
Ne olur?Miyozin fosfatazı etkinleşir, Ca²⁺ düşer → düz kas gevşer; venöz havuzlanma, önyük ve miyokard O₂ tüketimi azalır, koroner spazm çözülür.

Klinik

EndikasyonAkut ve kronik anjina, akut koroner sendrom, akut pulmoner ödem, hipertansif aciller (kalp yetersizliği ya da koroner iskemi eşliğinde), perioperatif hipertansiyon.
Yan etkilerBaş ağrısı (en sık), hipotansiyon, refleks taşikardi, yüzde kızarma, baş dönmesi, toleransın gelişmesi, methemoglobinemi (yüksek dozda).
KontrendikasyonFosfodiesteraz-5 inhibitörü kullanımı (sildenafil 24 saat, tadalafil 48 saat), riociguat, ağır hipotansiyon ve hipovolemi, sağ ventrikül infarktüsü, ağır anemi, artmış kafa içi basıncı (rölatif).
EtkileşimlerPDE5 inhibitörleri ve riociguatla ağır, ölümcül hipotansiyon; diğer antihipertansiflerle ve alkolle hipotansiyon artar; heparin etkisi azalabilir.
DikkatSon 24-48 saatte sildenafil ya da tadalafil alan hastada nitrat verilmez. Hipovolemik ya da hipotansif hastada ve sağ ventrikül infarktüsünde ön yük azalması şoka yol açabilir. Gebelikte veri sınırlıdır; yarar-risk değerlendirilir.

Erişkin dozu

Sublingual: 0,3–0,6 mg, 5 dakikada bir en çok 3 doz. IV infüzyon: 5–10 mcg/dk ile başlanır, yanıta göre 5–10 mcg/dk artırılır (olağan en çok 200 mcg/dk); akut pulmoner ödemde daha hızlı titrasyon yapılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seansta ön yük azaltan etkisi nedeniyle zamanlama dikkatli.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır.
Child-Pugh CDüşük dozla başlanır; hipotansiyon izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ilk doz oturarak ve düşük dozla verilir (SL 0,3 mg). Ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme riski artar; PDE-5 inhibitörü (24–48 saat) ile birlikte verilmez. Toleransı önlemek için nitratsız aralık bırakılır.

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda nitratlar kaçınılır (ciddi supin HT dışında).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; belirgin teratojenite bildirilmemiştir. Zorunluysa kullanılır; anne hipotansiyonu fetal perfüzyonu azaltabilir.
EmzirmeVeri yetersiz; kısa yarı ömürlüdür, kısa süreli kullanım kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nitrilnitrogliserin0,3 mg dilaltı tableti; 0,6 mg dilaltı tableti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02DD01

Nitroprussid

Doğrudan etkili nitrik oksit donörü (damar genişletici)

Kısa etkili, güçlü ve titre edilebilir damar genişletici; hipertansif acillerde kurtarma olarak infüzyonla verilir. Siyanür ve tiyosiyanat birikimi nedeniyle özellikle böbrek ve karaciğer yetmezliğinde sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arter ve ven düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › Çözünür guanilat siklaz (NO yoluyla)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uyarır+GTP'yi cGMP'yedönüştürürkalsiyumuazaltıp kasıgevşetirNitrik oksit (NO)damar duvarında düz kası gevşeten gazhaberciDüz kas hücresi içiGuanilat siklazdüz kas hücresinde NO ile çalışan enzimDüz kas hücresi içicGMPdüz kası gevşeten hücre içi haberciDüz kas hücresi içiDamar düz kası gevşemesiarter ve ven genişler, direnç ve kanbasıncı düşerArter ve ven duvarıNitroprussid: NOaçığa çıkarır(NO donörü)+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: NO sağlanınca cGMP artar, arter ve venler genişler → kan basıncıbirkaç dakikada düşer; infüzyon hızıyla doz kolayca ayarlanır.Yan ürün: her molekül siyanür salar; siyanür karaciğerde tiyosiyanata çevrilir, tiyosiyanatböbrekle atılır (KBH'de birikir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Damar düz kas hücresinin içinde. Damardan infüzyonla verilir; kanda ve dokuda doğrudan NO açığa çıkarır (enzim gerekmez). Etki saniyeler içinde başlar.
Neye etki eder?NO donörüdür: NO çözünür guanilat siklazı uyarır; cGMP artar.
Ne olur?cGMP kalsiyumu azaltır → arter ve venler genişler → kan basıncı birkaç dakikada düşer; infüzyon durunca etki dakikalar içinde söner.

Klinik

EndikasyonHipertansif acil (ensefalopati, akut kalp yetmezliği, aort diseksiyonu; diğer ajanlar varken kurtarma tedavisi), kontrollü hipotansiyon (cerrahi).
Yan etkilerAşırı hipotansiyon, refleks taşikardi, siyanür zehirlenmesi (metabolik asidoz, bilinç bulanıklığı), tiyosiyanat zehirlenmesi (bulantı, konfüzyon, nöbet), koroner ve serebral çalma, intrakraniyal basınç artışı.
KontrendikasyonKompanse edici hipertansiyon (arteriyovenöz şant, koarktasyon), görme sinirinin herediter atrofisi (Leber), tütün ambliyopisi, ağır karaciğer yetmezliği (siyanür birikimi).
EtkileşimlerDiğer antihipertansifler ve anestezikler hipotansiyonu artırır; fosfodiesteraz inhibitörleriyle (sildenafil, tadalafil) birlikte verilmez.
DikkatMetabolik asidoz ya da giderek artan ilaç gereksinimi (taşiflaksi) siyanür zehirlenmesini düşündürür: infüzyon kesilir, sodyum tiyosülfat ve hidroksikobalamin verilir. Böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde, uzun infüzyonda ve yüksek dozda risk çok artar.

Erişkin dozu

0,3 µg/kg/dk IV infüzyonla başlanır; yanıta göre en çok 8–10 µg/kg/dk'ya kadar artırılır. Işıktan korunur, arteriyel kan basıncı sürekli izlenir; yüksek dozda kısa süre kullanılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük doz, kısa süre; tiyosiyanat düzeyi izlenir.
eGFR 15–29Mümkünse kaçınılır; ≥ 24–48 saat verilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; tiyosiyanat birikir (nikardipin, klevidipin tercih).
HemodiyalizTiyosiyanat HD ile uzaklaşır; yine de diyalizde başka ajan tercih edilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen (HD: tiyosiyanat evet; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTiyosiyanat birikimi: bulantı, konfüzyon, nöbet; düzey izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; asit-baz izlenir.
Child-Pugh BSiyanür birikimi riski: mümkünse kullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz; zorunluysa çok düşük doz ve asit-baz izlemi.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 0,3 µg/kg/dk ile başlanır; aşırı hipotansiyon ve iskemi riski yüksektir. Süre mümkün olduğunca kısa (en çok 24–48 saat) tutulur. Siyanür ve tiyosiyanat toksisitesi (asidoz, taşiflaksi, bilinç değişikliği) ve arteriyel basınç sürekli izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYalnız yaşamsal zorunlulukta ve kısa süreli (fetal siyanür birikimi riski).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanımda emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nipruss Ampulsodyum nitroprusid

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FF01

Nivolumab

Anti-PD-1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)

T hücresinin PD-1 reseptörünü bloke ederek tümöre karşı bağışıklık yanıtını serbest bırakan monoklonal antikor; immünle ilişkili akut interstisyel nefrit yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Aktif T lenfosit (tümör çevresi) › Hücre yüzeyi (zar) › PD-1 (CD279)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktivasyonlaifade edilirligand bağlanırT hücrebaskılanırT hücresi tümör antijenini tanırTCR uyarısı hücreyi etkinleştirirT hücre zarı · TCRPD-1 ifadesi artaraktif T hücresinde frenleyici reseptörT hücre zarı · PD-1PD-1, tümör PD-L1'ine bağlanırT hücre sinyali baskılanırTümör hücre zarı · PD-L1Tümör saldırıdan kurtulurT hücre yorgun (exhausted) kalırTümör mikroçevresiNivolumab:PD-1'i blokeeder, frençözülür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PD-1/PD-L1 sinyali kesilir → T hücreler tümöre saldırır; aynı etkiböbrek (AİN), bağırsak, akciğer ve endokrin organlarda immünle ilişkili hasaryapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Aktive T hücresinin yüzeyinde, özellikle tümör çevresinde. Damardan verilen antikor hücre içine girmez; kandan hücre dışı alana bağlanır.
Neye etki eder?PD-1'in hücre dışı alanına bağlanır; PD-L1 ve PD-L2 ile birleşmesini engeller. Frenleyici sinyal iletilemez.
Ne olur?T hücre baskısı kalkar → sitokin üretimi ve tümör öldürme artar. Aynı etki böbrek (AİN), bağırsak, akciğer ve endokrin organlarda immünle ilişkili hasar yapabilir.

Klinik

EndikasyonMelanom, küçük hücreli dışı akciğer kanseri, böbrek hücreli kanser, Hodgkin lenfoma, baş-boyun, mesane, kolorektal (MSI-H), özofagus ve mide kanseri.
Yan etkilerYorgunluk, döküntü, kaşıntı, ishal-kolit, hepatit, pnömonit, tiroid disfonksiyonu, hipofizit, adrenal yetmezlik; immünle ilişkili akut interstisyel nefrit ve nadiren glomerülopati.
KontrendikasyonÖnceden aşırı duyarlılık; organ nakli almış hastada rejeksiyon riski nedeniyle göreli kontrendike.
EtkileşimlerPPI ve NSAİİ birlikte immünle ilişkili AİN riskini artırır; kortikosteroidler etkiyi azaltabilir; canlı aşılardan kaçınılır.
Dikkatİmmünle ilişkili yan etkiler tedaviden aylar sonra da çıkabilir. Kreatinin yükselmesi ve steril piyüri AİN'i düşündürür. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

240 mg 2 haftada bir ya da 480 mg 4 haftada bir IV (30 dk). İpilimumabla kombinasyonda şema endikasyona göre değişir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin her kürde izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kreatinin her kürde izlenir.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerisi yok, yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (monoklonal antikor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiİmmünle ilişkili AİN, nadiren GN: kreatinin artarsa PPI/NSAİİ kesilir, idrar incelenir, gerekirse steroid.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; ayar önerisi yok, hepatit izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; immünle ilişkili yan etkiler (pnömonit, kolit, hepatit, tiroid, nefrit) yaşlıda da benzer görülür. Her kürde kreatinin, karaciğer testleri ve TSH izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKaçınılır: IgG4 plasentayı geçer; hayvanda fetal kayıp. Tedavi sırasında ve son dozdan 5 ay sonrasına dek kontrasepsiyon.
EmzirmeIgG süte geçebilir; tedavi boyunca ve son dozdan sonra 5 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Opdivonivolumab

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · COX inhibitörü, ağrı kesici ve iltihap giderici

Ağrı, ateş ve iltihabı prostaglandin sentezini keserek azaltır. Böbrekte afferent damarı daraltıp AKİ, tuz-su tutulumu ve hiperkalemi yapar; KBH'de ve RAAS inhibitörüyle birlikte kaçının.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm dokular › Prostaglandin sentez yolu › Hücre içi · endoplazmik retikulum › COX-1 ve COX-2 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a substratolurprostaglandinyapılırafferent damarıgenişletirAraşidonik asitzar fosfolipidlerinden fosfolipaz A2 ileserbestleşirHücre içi · sitoplazmaCOX-1 / COX-2 enzimleriaraşidonik asidi prostaglandin H2'yeçevirirEndoplazmik retikulum zarıProstaglandinlerPGE2 ve PGI2: ağrı, ateş, iltihap;böbrekte afferent damarı genişletirDoku · hücre dışına salgılanırAfferent arteriyol açıklığıböbrek kan akımı ve GFH korunur; midemukozası korunurGlomerül öncesi damarNSAİİ:COX-1/COX-2'yikapatır,prostaglandinazalır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prostaglandin yapılmaz → ağrı ve iltihap azalır; afferent arteriyolgenişleyemediği için GFH düşer, tuz ve su tutulur.COX-1 inhibisyonu mide mukozası ve trombosit işlevini de bozar (ülser, kanama).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Dolaşıma geçen ilaç tüm dokulara dağılır. Böbrek, mide mukozası ve trombositlerde hücre içine girer ve endoplazmik retikulumdaki enzime ulaşır.
Neye etki eder?Araşidonik asidi prostaglandine çeviren siklooksijenaz enzimlerine (COX-1, COX-2) bağlanıp kapatır; seçicilik üyeye göre değişir.
Ne olur?Prostaglandin yapılamaz → ağrı, ateş, iltihap azalır; afferent arteriyol genişleyemez → GFH düşer, Na⁺-su tutulur, K⁺ yükselir.

Klinik

EndikasyonAğrı (kas-iskelet, dismenore, baş ağrısı), ateş, romatizmal hastalıklar, gut atağı, renal kolik.
Yan etkilerMide ülseri ve kanama, AKİ, ödem, hiperkalemi, hipertansiyon, kardiyovasküler olay riski, bronkospazm; nadiren akut interstisyel nefrit ve nefrotik sendrom (minimal değişiklik hastalığı).
KontrendikasyonAktif ülser ya da kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır böbrek yetersizliği, AKİ, gebeliğin son trimesteri, aspirin ya da NSAİİ ile tetiklenen astım.
EtkileşimlerRAAS inhibitörü + diüretikle birlikte AKİ (üçlü tuzak); antikoagülan, SSRI ve kortikosteroidle kanama; lityum ve metotreksat düzeyini yükseltir; antihipertansif etkiyi azaltır; ibuprofen aspirinin antiagregan etkisini engelleyebilir.
DikkatKBH, kalp yetersizliği, siroz, hipovolemi ve RAAS inhibitörü + diüretik kullananlarda kaçının; kısa süreli kullanım bile AKİ yapabilir. Gebelikte 20. haftadan sonra kaçının (fetal böbrek hasarı, oligohidramnios).

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. İbuprofen 200–400 mg 6–8 saatte bir (en çok 2400 mg/gün); naproksen 250–500 mg günde 2 kez; diklofenak 50 mg günde 2–3 kez (en çok 150 mg/gün); deksketoprofen 12,5 mg 4–6 saatte bir ya da 25 mg 8 saatte bir (en çok 75 mg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kısa süre ve en düşük dozla; kreatinin ve K izlenir.
eGFR 30–59Kaçınılır; zorunluysa çok kısa süre, en düşük dozla, izlemle.
eGFR 15–29Kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizVerilmez; artık idrar çıkışını bozar. Seans sonrası ek doz kavramı yok.
Periton diyaliziVerilmez; kalan böbrek işlevini korumak için.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik AKI, AİN, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), papiller nekroz, hiperkalemi, tuz-su tutulumu.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKaçınılır; zorunluysa en düşük doz, en kısa süre.
Child-Pugh BKaçınılır; AKİ, HRS ve kanama riski.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda mümkünse kaçınılır. Gastrointestinal kanama, akut böbrek hasarı, hipertansiyon, kalp yetmezliği, hiponatremi ve hiperkalemi riski yüksektir. Gerekirse en düşük dozla, en kısa süre ve PPI koruması ile; ACEİ/ARB + diüretik ile birlikte 'üçlü vuruş' nedeniyle kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de NSAİİ kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun NSAİİ sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi hipertansiyon, kalp yetmezliği ya da MI/inme öyküsünde NSAİİ kaçınılır.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak NSAİİ ile oral antikoagülan birlikte kullanılmaz (kanama).
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız NSAİİ verilmez.
  • TIME-to-STOP E5sınıf üyesi olarak Gut profilaksisinde uzun süreli NSAİİ yerine ksantin oksidaz inhibitörü tercih edilir.

AGS Beers 2023 kronik kullanımdan kaçınılmalı; kanama riski yüksek hastada (≥ 75 yaş, steroid, antikoagülan) PPI koruması olmadan kullanılmaz; CrCl < 30'da kaçınılmalı; kalp yetmezliğinde kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios, 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kontrendike.
Emzirmeİbuprofen emzirmede uygundur (süte çok az geçer); diğerleri kısa süre ve düşük dozla; indometasin kaçınılır.

Sınıftaki ilaçlar

İbuprofen · Naproksen · İndometasin · Diklofenak · Deksketoprofen · Fenoprofen

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Ketorolak, Selekoksib, Meloksikam, Ketoprofen, Piroksikam, Etodolak

↑ DizinATC C01CA03

Noradrenalin

Endojen katekolamin; alfa-1 ağırlıklı vazopresör

Septik şokta ilk seçenek vazopresör: α1 ile damarı daraltıp ortalama arter basıncını yükseltir. Tuzağı: ekstravazasyonda doku nekrozu; periferik, mezenterik ve renal iskemi.

Etki mekanizması

Etki yeriOtonom sinir sistemi › Damar düz kası (arteriyol ve ven) › Düz kas hücresinin zarı › Alfa-1 adrenerjik reseptör (ayrıca β1)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gq proteininiaçarCa²⁺ salardüz kası kasarSempatik sinir ucunoradrenalin salgılar; şokta yetersizkalırSinaps · sempatik uçα1 reseptörüarteriyol düz kası hücre zarındaDüz kas zarı · α1Gq → fosfolipaz C → IP₃hücre içi sinyal yoluDüz kas hücresi içiSitoplazmik Ca²⁺ artışıendoplazmik retikulumdan Ca²⁺ salınırEndoplazmik retikulumDamar daralmasıdirenç ve ortalama arter basıncı artarArteriyol · dolaşımNoradrenalin: α1reseptörünüuyarır, damarıdaraltır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Damar daralır, ortalama arter basıncı yükselir; kalpte kasılma hafifartar. Fazlası periferik ve mezenterik iskemi yapar.β1 etkisi kalp hızını ve kasılmayı artırır; refleks vagal yanıt nabzı yavaşlatabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Damar içinde, kanda serbest dolaşır; damar düz kası hücre zarındaki reseptörlere ulaşır. Hücreye girmez; IV verilir, yarı ömrü 2–3 dakikadır.
Neye etki eder?α1 reseptörünü güçlü, kalpteki β1 reseptörünü orta düzeyde uyarır; β2 etkisi azdır.
Ne olur?Gq → fosfolipaz C → IP₃ → Ca²⁺ artar → damar daralır → sistemik damar direnci ve ortalama arter basıncı yükselir; kalpte β1 ile kasılma artar.

Klinik

EndikasyonSeptik ve vazodilatör şok; anestezi ve diğer nedenlere bağlı ağır hipotansiyon; kardiyojenik şokta (düşük debi ve düşük basınç) seçili hastada.
Yan etkilerEkstravazasyonda doku nekrozu, aritmi, hipertansiyon, taşikardi, periferik ve mezenterik iskemi, renal perfüzyonda azalma, baş ağrısı, anksiyete, miyokardiyal iskemi.
KontrendikasyonVolüm açığı düzeltilmeden (göreceli); mezenterik ya da periferik damar trombozu (yaşamı tehdit etmedikçe); halotan/siklopropan anestezisi (aritmi). Acil durumda mutlak kontrendikasyon yoktur.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri, linezolid ve trisiklik antidepresanlar pressör etkiyi artırır; halotan aritmiyi artırır; alfa blokerler etkiyi azaltır; oksitosik ilaçlarla aşırı hipertansiyon.
DikkatSantral venöz yoldan, arter kateteri ile; hedef ortalama arter basıncı genellikle ≥ 65 mmHg. Ekstravazasyonda infiltrasyon bölgesine fentolamin. Ani kesilmede hipotansiyon: doz kademeli azaltılır.

Erişkin dozu

0,05–0,5 µg/kg/dk IV infüzyon, ortalama arter basıncı hedefine göre titre edilir (dirençli şokta daha yüksek dozlar kullanılabilir). Bolus verilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; renal perfüzyon ve idrar çıkışı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sırasında hipotansiyonda titre edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (hızla metabolize edilir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek dozda renal vazokonstriksiyon ve iskemik AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.
Child-Pugh CAyar gerekmez; hemodinamik hedefe göre titre.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda aritmi, miyokard ve mezenterik iskemi riski yüksektir; en düşük etkili dozla titre edilir. Ekstravazasyon ve periferik iskemi (parmak) izlenir. Deliryum ve renal işlev yakından izlenir; yoğun bakımda kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYaşamı tehdit eden hipotansiyonda kullanılabilir; uteroplasental perfüzyonu azaltabilir. Gebelikte ancak zorunluysa ve en düşük dozda.
EmzirmeVeri yetersiz; kısa süreli yoğun bakım kullanımı emzirmeyi engellemez, süte geçiş az ve oral emilimi yoktur.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adrenornoradrenalin bitartarat4 mg/4 ml IV infüzyonluk çözelti
Biemefrinnoradrenalin bitartarat4 mg/4 ml IV infüzyon için enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Forefrinnoradrenalin tartarat monohidrat4 mg/4 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren ampul
Noredraxnoradrenalin tartarat4 mg/4 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Norefrin Ampulnoradrenalin
Noreprinnoradrenalin bitartarat4 mg/4 ml IV infüzyon için enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Seladrenalinnoradrenalin bitartarat4 mg/4 ml IV infüzyon için enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Stenornoradrenalin tartarat4 mg/4 ml IV infüzyon için enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Türktıpsan Noradrenalinnoradrenalin bitartarat4 mg/4 ml IV infüzyon için enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G03DC02

Noretisteron

Progestin (19-nortestosteron türevi)

Progesteron reseptörünü uyaran sentetik progestin; disfonksiyonel uterin kanama, endometriozis ve adet erteleme için kullanılır. Tuzak: trombembolizm riski ve ilaç etkileşimleri (enzim indükleyiciler).

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme sistemi › Rahim endometriyumu › Endometriyum hücresinin içi › Progesteron reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre zarınıgeçip reseptörebağlanır+çekirdekte geniaçarçoğalmayıdurdurupolgunlaştırırKandaki progesteron sinyalinormalde yumurtalıktan gelen hormonendometriyuma ulaşırKan · plazmaProgesteron reseptörüendometriyum hücresinin içinde, hormonlaçalışan reseptörEndometriyum hücresi içiHedef genlerçekirdekte salgı evresi proteinlerinikodlayan genlerEndometriyum hücresi çekirdeğiEndometriyumöstrojenle kalınlaşan rahim iç tabakasıRahim · endometriyumNoretisteron:progesteronreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır, endometriyum çoğalmayı bırakıp salgı evresinegeçer → kanama düzenlenir, doku incelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Rahim endometriyumunda, epitel ve stroma hücrelerinin içinde. Yağda çözünen ilaç kandan hücre zarını geçerek sitoplazmaya girer.
Neye etki eder?Hücre içindeki progesteron reseptörüne bağlanıp onu uyarır (agonist); kompleks çekirdeğe geçip progesterona duyarlı genleri açar.
Ne olur?Östrojenle olan endometriyum çoğalması durur, doku salgı evresine geçer → kanama düzenlenir, endometriyal hiperplazi ve endometriozis odakları baskılanır.

Klinik

EndikasyonDisfonksiyonel uterin kanama, amenore, endometriozis, adet geciktirme, premenstrüel sendrom ve mastalji; menopozda östrojenle kombine hormon tedavisinde endometriyum koruması.
Yan etkilerDüzensiz kanama, bulantı, meme hassasiyeti, ödem ve kilo artışı, baş ağrısı, depresif duygudurum, akne ve androjenik etkiler, ven trombozu, karaciğer enzim yükselmesi.
KontrendikasyonGebelik, aktif ya da geçirilmiş tromboembolizm, ağır karaciğer hastalığı, tanı konmamış vajinal kanama, hormona bağımlı tümör, porfiri.
EtkileşimlerRifampisin, karbamazepin, fenitoin, fenobarbital ve sarı kantaron (CYP3A4 indüklenir) etkiyi azaltır; HIV proteaz inhibitörleri ve azol grubu düzeyini değiştirebilir.
DikkatUzun süreli kullanımda kan basıncı, sıvı tutulumu ve venöz tromboembolizm riski izlenir; endometriozis tedavisinde kemik kaybı akılda tutulur.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Akut disfonksiyonel kanama: 5 mg günde 3 kez 10 gün; idame 5 mg günde 1–2 kez (10–20 gün). Endometriozis: 5 mg/gün ile başlanır, kanama olursa 2 haftada bir 2,5 mg artırılıp en çok 15 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı tutulumu ve kan basıncı izlenir.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar gerekmez, dikkatle ve ödem/hipertansiyon izlemiyle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle ve sıvı tutulumu izlemiyle kullanılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite yok; sıvı tutulumu ve kan basıncında artış olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle ve karaciğer testleri izlenerek kullanılır.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; karaciğer testleri sık izlenir.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer hastalığında kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nadiren kullanılır (menopoz tedavisinde östrojenin endometriyum koruması). Düşük dozdan başlanır; venöz tromboembolizm, hipertansiyon ve ödem açısından izlenir. Böbrek için ayar gerekmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz. Erken gebelikte yüksek dozlarda kız fetüste virilizasyon bildirilmiştir; gebelik saptanırsa kesilir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede mümkünse kaçınılır, gerekirse düşük dozla ve bebek izlemiyle.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Jineteronnoretisteron5 mg tablet
Primolut-nnoretisteron5 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Activelle, Kliogest Film Kapli Tablet, Trisequens Film Kapli Tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R05CB01

N-asetilsistein

Antioksidan, glutatyon öncülü, mukolitik

Hücre içi glutatyonu yenileyen sistein kaynağı: parasetamol zehirlenmesinin panzehiri ve mukolitiktir. Kontrast nefropatisini önlemede rutin önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer (hepatosit) ve solunum yolu › Hepatosit sitoplazması › Glutatyon sentezi ve NAPQI › Sistein (glutatyon öncülü), serbest tiyol grubu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CYP2E1dönüştürürglutatyon bağlar+tükenirseproteinebağlanırParasetamol (aşırı doz)karaciğerde asıl yoldan atılamazKan · karaciğere gelenNAPQICYP2E1 ile oluşan toksik ara metabolitHepatosit · ER · CYP2E1Glutatyonhücrenin antioksidanı; NAPQI'yi bağlayıpzararsız yaparHepatosit sitoplazmasıHepatosit hasarıglutatyon tükenirse NAPQI hücreproteinlerine bağlanırHepatosit içi · proteinlerN-asetilsistein:glutatyonuyeniler,NAPQI'yi bağlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Glutatyon yeniden yapılır, NAPQI bağlanır → hepatosit hasarıönlenir. Parasetamol zehirlenmesinde ilk 8 saatte en etkili.Mukolitik etkisi mukus disülfid bağlarını kırmasına dayanır. Kontrast nefropatisikorumasında kanıt tutarsızdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hepatosit içinde (sitoplazma). Damardan ya da ağızdan verilir, hücre içine girer ve sisteine çevrilir. Solunum yolunda mukus içinde de etki eder.
Neye etki eder?Sistein vererek glutatyon sentezini artırır; serbest tiyol grubu NAPQI'yi doğrudan bağlar ve antioksidan etki yapar. Mukus disülfid bağlarını kırar (mukolitik).
Ne olur?Glutatyon yenilenir → NAPQI bağlanıp zararsız hale gelir → hepatosit nekrozu önlenir (parasetamol zehirlenmesi). Mukus incelir.

Klinik

EndikasyonParasetamol zehirlenmesi (panzehir); mukus kıvamlaştığında mukolitik; hepatorenal ya da kontrast nefropatisi önlemede denenmiş (rutin önerilmez).
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal (oral); IV hızlı verilişte anafilaktoid reaksiyon (kızarma, ürtiker, bronkospazm, hipotansiyon), nadiren sıvı yüklenmesi ve hiponatremi (çocukta).
KontrendikasyonNAC'a aşırı duyarlılık; IV biçimde astımlı hastada dikkat.
EtkileşimlerNitrogliserinin vazodilatör etkisini artırır (baş ağrısı, hipotansiyon); aktif kömür oral NAC emilimini azaltır; antibiyotiklerle (tetrasiklin) eş zamanlı verilmemelidir.
DikkatKontrast nefropatisi önlemede tuzlu su yeterli ve ucuzdur; NAC rutin önerilmez. Gebelikte parasetamol zehirlenmesinde kullanılabilir.

Erişkin dozu

Parasetamol zehirlenmesi: IV 21 saatlik protokol (150 mg/kg 1 saatte; 50 mg/kg 4 saatte; 100 mg/kg 16 saatte) ya da oral 140 mg/kg yükleme sonra 70 mg/kg 4 saatte bir. Mukolitik: 600 mg/gün oral.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı önerilmez.
eGFR 15–29Doz ayarı önerilmez; IV uygulamada sıvı yükü ve elektrolit izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı önerilmez; IV uygulamada sıvı yükü izlenir.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşır; zehirlenmede protokol sürdürülür, toksikoloji ile birlikte yönetilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; doz ayarı önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; IV uygulamada sıvı yükü ve hiponatremi riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; parasetamol hepatotoksisitesinde asıl tedavidir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda özel kısıtlama yoktur. IV uygulamada sıvı yükü (kalp ve böbrek yetmezliği), hiponatremi ve anafilaktoid reaksiyonu izle. Parasetamol zehirlenmesinde yaşa bağlı doz azaltılmaz. Oral mukolitik formda bulantı ve dispepsi olabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikParasetamol zehirlenmesinde gebelikte de kullanılır (anne ve fetüs korunur); teratojenite artışı bildirilmemiştir. Mukolitik amaçla gereksiz kullanımdan kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (veri yetersiz); kısa süreli tedavi genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (38 ticari ad · 20 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Actasetilsistein100 mg tek dozluk efervesan granul iceren poset; 200 mg tek dozluk efervesan granul iceren poset; 300 mg/3 ml (%10) enjeksiyonluk çözelti
Asetmusasetilsistein300 mg/3 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Asibroxasetilsistein300 mg/3 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Asistasetilsistein% 4 şurup hazirlamak için granül; 200 mg granül içeren saşe; 200 mg/ml nebülizasyon/intratrakeal ve oral uygulama için çözelti; 300 mg/3 ml çözelti içeren ampul; 400 mg oral çözelti hazırlamak için granül; 1200 mg toz iceren 20 sase …
Aspacasetilsistein200 mg oral çözelti hazırlamak için granül; 600 mg oral çözelti hazırlamak için granül
Barnixxasetilsistein600 mg efervesan tablet; 600 mg oral çözelti hazirlamak için toz; 900 mg efervesan tablet; 900 mg oral çözelti hazirlamak için toz; 1200 mg efervesan tablet; 1200 mg oral çözelti hazirlamak için toz
Bronpaxasetilsistein900 mg efervesan tablet
Cinetixasetilsistein400 mg efervesan tablet; 900 mg efervesan tablet
Cisteilasetilsistein1200 mg toz iceren sase
Cystepolasetilsistein300 mg/3 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Edasistasetilsistein600 mg efervesan-tab
Exatenasetilsistein900 mg toz içeren saşe; 1200 mg toz içeren saşe
Expecdinasetilsistein600 mg toz içeren saşe; 900 mg toz içeren saşe; 1200 mg toz içeren saşe
Extalasetilsistein900 mg efervesan tablet
Extal Fortasetilsistein1200 mg efervesan tablet
Farmasistasetilsistein300 mg/ 3 ml çözelti içeren ampul
Mucinacasetilsistein300 mg/3 ml cozelti iceren ampul
Mucocureasetilsistein% 4 surup hazirlamak icin 100 ml granul; % 4 surup hazirlamak icin 150 ml granul; 600 mg toz iceren sase; 1200 mg toz iceren 20 sase; 1200 mg toz iceren 30 sase
Mucolatorasetilsistein150 ml surup hazirlamak icin toz
Mucolator Pediatrikasetilsistein100 ml surup hazirlamak icin granul
Mucolator Plusasetilsistein600 mg toz iceren sase
Mucomaxasetilsistein400 mg efervesan tablet; 1200 mg efervesan tablet
Muconexasetilsistein%4 şurup hazirlamak için granül; 600 mg oral çözelti hazirlamak için granül; 900 mg efervesan tablet
Muconex Fortasetilsistein1200 mg efervesan tablet
Mucoplusasetil sistein1200 mg efervesan tablet
Mucostopasetilsistein100 mg pediatrik saşe; 400 mg efervesan granül içeren saşe
Mukolatinasetilsistein200 mg/5 ml şurup hazirlamak için toz
Mukosetilasetilsistein20 mg/ml şurup hazirlamak için granül; 600 mg efervesan tablet
Nacasetilsistein200 mg efervesan tablet; 600 mg efervesan tablet; 900 mg efervesan tablet
Naclifeasetil sistein600 mg oral çözelti hazirlamak için granül
Nacoselasetilsistein300 mg/3 ml çözelti içeren ampul
Nakoutasetilsistein300 mg/3 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Oxxaasetilsistein100 mg toz granül; 200 mg toz granül
Sistecsasetilsistein300 mg/3 ml çözelti
Traktusasetilsistein%4 şurup hazirlamak için granül; 900 mg tek kullanimlik toz içeren poşet; 1200 mg tek kullanimlik toz içeren poşet
Turktipsan Asetilsisteinasetilsistein300 mg / 3 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Xpectoasetilsistein300 mg toz içeren saşe
Xpecto Plusasetilsistein600 mg toz içeren saşe

Kombinasyon ürünleri (20): Ascovit, Asist C, Asist Cold C, Barnixx Plus C, Daymol, Dexnac 25, Dexnac 50, Mentonex-c 200, Mucofix 1200, Mucofix 600, Mucofix 900, Muconex C, Muconex-c, Mucovit-c 1200, Mucovit-c 600, Mucovit-c 900, Mukozero C, Nac-c, Theolong, Theolong 1200

38 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 20 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FA03

Obinutuzumab

Tip II anti-CD20 monoklonal antikor (glikomühendislikli, hümanize)

CD20'ye bağlanıp B hücrelerini rituksimaba göre daha güçlü yok eden hümanize antikor; rituksimaba dirençli membranöz nefropati ve lupus nefritinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Olgun B lenfosit › B hücre zarı (hücre yüzeyi) › CD20 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)olgunlaşırfarklılaşırantikor yaparPre-B hücreCD20 henüz taşımazKemik iliği · pre-B hücreOlgun B hücre (CD20+)antijen tanır, yardımla uyarılırOlgun B hücre zarı · CD20Plazmablastantikor yapmaya başlarPlazmablast · lenfoid dokuPlazma hücresi → otoantikorCD20 taşımazPlazma hücresi · kemik iliğiObinutuzumab:CD20'yebağlanır, Bhücreyi yok eder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: CD20 taşıyan B hücreleri tükenir → yeni plazmablast ve plazmahücresi oluşmaz, otoantikor düzeyi aylar içinde düşer. Rituksimaba dirençlihastada da etkili olabilir.CD20 taşımayan uzun ömürlü plazma hücreleri etkilenmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda B hücrelerinin yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücreye girmez; zardaki CD20'ye dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?B hücre zarındaki CD20. Tip II, glikomühendislikli antikordur: doğrudan hücre ölümü ve ADCC güçlü, kompleman bağımlı yıkım rituksimaba göre daha az.
Ne olur?CD20+ B hücreler yıkılır → plazmablast ve plazma hücresine dönüşüm azalır, otoantikor aylar içinde düşer → nefrit ve proteinüri remisyonu.

Klinik

EndikasyonKLL, foliküler lenfoma; nefrolojide rituksimaba dirençli membranöz nefropati, lupus nefriti (ruhsat dışı ya da yeni endikasyon).
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu (rituksimaba göre sık), nötropeni, enfeksiyon, hipogamaglobulinemi, hepatit B reaktivasyonu, PML, tümör lizis sendromu (malignitede).
KontrendikasyonAktif hepatit B, ciddi aktif enfeksiyon, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşılar kontrendikedir; antihipertansifler infüzyon günü hipotansiyonu artırabilir.
DikkatBaşlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır (pozitifse antiviral profilaksi); aşılar önceden yapılır; IgG izlenir. Dersteki veri gözlemsel (Gao 2026) olup randomize çalışma yoktur.

Erişkin dozu

Lenfoma: 1000 mg IV (ilk siklusta gün 1, 8, 15). Membranöz nefropati: onaylı doz yok; gözlemsel çalışmalarda 1000 mg IV, 2 ya da birkaç doz (protokole göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizHemodiyalizle uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD'de uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTümör lizis sendromuna bağlı AKİ; nefrotik sendromda ilaç idrarla kaybolabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda infüzyon reaksiyonu, nötropeni, enfeksiyon, HBV reaktivasyonu ve nadiren PML görülür. Yüksek tümör yükünde tümör lizis sendromu: hidrasyon ve premedikasyon. HBV taraması yap; canlı aşı verme; hipogamaglobulinemiyi izle.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte kaçınılır; IgG antikoru plasentayı geçer, yenidoğanda B hücre azalması olabilir, canlı aşılar ertelenir.
EmzirmeSüte az geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra uzun süre emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Gazyvaobinutuzumab1000 mg IV infüzyonluk konsantre çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Ofatumumab

Tam insan anti-CD20 monoklonal antikor

CD20'ye bağlanarak B hücrelerini tüketen tam insan antikoru; KLL ve multipl sklerozda ruhsatlı, rituksimaba karşı antikor geliştiren ya da dirençli nefrotik sendromda kullanılmıştır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Olgun B lenfosit › B hücre zarı (hücre yüzeyi) › CD20 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)olgunlaşırfarklılaşırantikor yaparPre-B hücreCD20 henüz taşımazKemik iliği · pre-B hücreOlgun B hücre (CD20+)antijen tanırOlgun B hücre zarı · CD20Plazmablastantikor yapmaya başlarPlazmablast · lenfoid dokuPlazma hücresi → otoantikorCD20 taşımazPlazma hücresi · kemik iliğiOfatumumab:CD20'yebağlanır, Bhücreyi yok eder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: CD20+ B hücreleri tükenir → yeni plazma hücresi oluşmaz, otoantikordüzeyi düşer; rituksimaba karşı antikoru olan hastada da etkilidir.Etki aylarca sürer; B hücreleri 6–12 ayda geri döner.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda B hücrelerinin yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücreye girmez; zardaki CD20'ye dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?B hücre zarındaki CD20; rituksimabdan farklı, zara daha yakın bir epitop. Sıkı bağlanır, kompleman bağımlı sitotoksisite (CDC) güçlüdür. Tam insan antikorudur.
Ne olur?CD20+ B hücreler yıkılır → plazma hücresi oluşumu ve otoantikor azalır. Rituksimaba karşı antikoru olanlarda kullanılabilir; B hücreler 6–12 ayda geri döner.

Klinik

EndikasyonKronik lenfositik lösemi; relapsing multipl skleroz (subkütan 20 mg); nefrolojide rituksimaba dirençli ya da rituksimab antikoru olan nefrotik sendrom ve membranöz nefropati (ruhsat dışı).
Yan etkilerİnfüzyon-enjeksiyon reaksiyonu, enfeksiyon, hipogamaglobulinemi, hepatit B reaktivasyonu, PML, geç nötropeni.
KontrendikasyonAktif hepatit B, ağır aktif enfeksiyon, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşılar kontrendike; immünsüpresiflerle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatBaşlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır. Dersteki nefroloji verisi küçük serilerdir (ör. yedi hasta, hepsi plazmaferez de almış); kanıt düzeyi düşüktür. Aşılar önceden yapılır.

Erişkin dozu

Multipl skleroz: 20 mg subkütan, 0, 1 ve 2. haftalarda, sonra aylık. KLL: IV, protokole göre. Nefrotik sendrom ve membranöz nefropatide onaylı doz yok; olgu serilerinde protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; protein olduğundan diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); plazmaferezle uzaklaşabilir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotik sendromda idrarla kayıp olabilir, düzey düşük kalır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda enfeksiyon, infüzyon-enjeksiyon reaksiyonu, hipogamaglobulinemi ve HBV reaktivasyonu; PML nadir. Başlamadan HBV taraması ve aşı güncellemesi yap; canlı aşı verme. IgG ve CD19 izlenir; nefrotik sendromda ilaç idrarla kaybolabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır; IgG antikoru plasentayı geçer, yenidoğanda B hücre azalması olabilir, canlı aşılar ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Emzirmede yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Jemvy

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01MA01

Ofloksasin

Florokinolon (2. kuşak)

Gram negatif bakterilere ve atipik etkenlere etkili florokinolon; idrar yolu ve prostat enfeksiyonlarında kullanılır. Tendon rüptürü, MSS ve QT riski nedeniyle kullanım azalmıştır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre içi sitoplazma › Bakteri DNA'sı (kromozom) › DNA giraz ve topoizomeraz IV

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sarmalı gevşetirkopyalamayısağlarhücre bölünürBakteri DNA'sıdairesel kromozom, sitoplazmada sıkısarmal haldeBakteri sitoplazmasıDNA giraz ve topoizomeraz IVDNA'yı keser, döndürür ve yenidenbirleştirirBakteri DNA'sı · enzimDNA replikasyonusarmal gevşer, iki kopya yapılırBakteri sitoplazmasıBakteri bölünmesiiki yavru hücre oluşurBakteri hücresiOfloksasin: DNAgiraz ve topoIV'ü kilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA kırılır, replikasyon durur → bakterisidal etki.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Oral iyi emilir, idrar ve dokulara geçer; porin kanallarından zarı aşıp bakteri DNA'sının bulunduğu sitoplazmaya ulaşır.
Neye etki eder?DNA giraz (Gram negatif) ve topoizomeraz IV (Gram pozitif) enzimlerini DNA ile kompleks halinde kilitler.
Ne olur?DNA sarmalı açılıp kapanamaz, DNA kırıkları birikir → replikasyon durur → bakteri ölür (bakterisidal).

Klinik

EndikasyonKomplike olmayan alt ve komplike idrar yolu enfeksiyonları, prostatit, epididimit, servisit/üretrit (gonore dışı), bazı solunum yolu ve deri enfeksiyonları, ikinci basamak tüberküloz rejimleri.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı, uykusuzluk, baş dönmesi; tendinit ve tendon rüptürü, periferik nöropati, QT uzaması, disglisemi, fotosensitivite, nöbet, deliryum, aort anevrizması/diseksiyonu riski, C. difficile.
KontrendikasyonKinolon aşırı duyarlılığı; kinolona bağlı tendon hastalığı öyküsü; epilepsi (göreli); gebelik ve emzirme; çocuk ve ergen.
EtkileşimlerÇok değerlikli katyonlar (Ca, Mg, Al, Fe, Zn; antasit, sükralfat) emilimi bozar; NSAİİ ile nöbet riski; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi; varfarin etkisi artar; QT uzatanlarla aritmi.
DikkatTendon rüptürü riski yaşlıda ve kortikosteroid kullananda artar. Kinolonlar basit enfeksiyonlarda ilk tercih değildir.

Erişkin dozu

Oral 200–400 mg 12 saatte (3–10 gün; komplike olmayan sistit 200 mg 12 saatte). Günlük en çok 800 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 20–50: 200–400 mg 24 saatte.
eGFR 15–29CrCl 20–50: 200–400 mg 24 saatte; < 20: 100–200 mg 24 saatte.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)100–200 mg 24 saatte.
Hemodiyaliz100–200 mg 24 saatte; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyalizi100–200 mg 24 saatte (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır / çok az.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren interstisyel nefrit ve kristalüri; yeterli hidrasyon sağlanır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkat; günlük doz 400 mg'ı aşmaz.
Child-Pugh CGünlük doz en çok 400 mg; MSS yan etkilerini izle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda tendon rüptürü (özellikle steroidle), deliryum, nöbet, QT uzaması ve hipoglisemi riski artar. Böbrek işlevine göre doz azalt. Aort anevrizması öyküsünde kaçın; mümkünse başka sınıf seç.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez (mukozal hasar yapacak ürolojik girişim dışında).

Gebelik ve emzirme

GebelikKıkırdak hasarı kaygısı nedeniyle gebelikte kaçınılır; başka seçenek yoksa ve yarar riskten büyükse kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirme döneminde kaçınılır, gerekirse emzirme ara verilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Drovidofloksasin200 mg film tablet
Menefloksofloksasin200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Menefloks Ivofloksasin200 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Ofkozinofloxacin200 mg 10 tablet
Rofloxanofloksasin hidroklorür · ofloksasin200 mg film kapli tablet; 200 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 400 mg film kapli tablet
Urosinofloxacin200 mg film tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01XA03

Oksaliplatin

Platin türevi alkilleyici benzeri sitostatik

DNA'da guaninlere çapraz bağ yapan platin türevi; kolorektal kanserin temel ilacıdır, sisplatinden az nefrotoksik fakat soğukla tetiklenen periferik nöropati yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör ve hızlı bölünen hücreler › Hücre çekirdeği › DNA çift sarmalı › Guanin bazı (N7)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)şablon olarakokunurS-fazıtamamlanırDNA çift sarmalıguanin bazları N7 konumunda açıktaÇekirdek · DNAReplikasyon ve transkripsiyonpolimeraz şablonu okurÇekirdek · DNA polimerazHücre bölünmesiDNA bütünse hücre çoğalırÇekirdek · hücre döngüsüOksaliplatin:guaninlereplatin çaprazbağı yapar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA çapraz bağlanır → replikasyon durur, onarılamazsa hücre ölür;hızlı bölünen tümör, kemik iliği ve mukoza etkilenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Çekirdek
Nerede?Hücre çekirdeğinde. Damardan verilir; hücreye girince suyla tepkimeye girip aktif DACH-platin türevine dönüşür ve çekirdekteki DNA'ya ulaşır.
Neye etki eder?DNA'daki guanin N7 atomuna bağlanır; DACH halkası nedeniyle hacimli zincir içi çapraz bağlar yapar, bunlar zor onarılır.
Ne olur?Replikasyon ve transkripsiyon durur → apoptoz; tümör, kemik iliği ve mukoza etkilenir. Kolorektal kanserde 5-FU ve lökovorinle kullanılır; nöropati sınırlayıcıdır.

Klinik

EndikasyonKolorektal kanser (adjuvan ve metastatik; FOLFOX, XELOX), mide, pankreas ve özofagus kanseri kombinasyonları.
Yan etkilerSoğukla tetiklenen duyusal nöropati (kümülatif doza bağlı kalıcı olabilir), nötropeni, trombositopeni, bulantı-kusma, ishal, hipersensitivite, hepatik sinüzoidal hasar.
KontrendikasyonÖnceki platin hipersensitivitesi, ağır miyelosupresyon, fonksiyonel bozukluğu olan periferik duyusal nöropati; AB KÜB'ye göre ağır böbrek yetmezliği (KrKl < 30) kontrendikedir (ABD etiketinde 65 mg/m² ile kullanılabilir).
EtkileşimlerNefrotoksik ilaçlar; fenitoin; kapesitabin ve 5-FU ile sinerji; şimdiye dek bilinen önemli CYP etkileşimi yoktur.
DikkatSoğuk içeceklerden ve soğuk havadan kaçınılması önerilir; kalıcı nöropati gelişirse doz azaltılır ya da ilaç durdurulur. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

FOLFOX: 85 mg/m² IV 2 saat, 2 haftada bir. XELOX: 130 mg/m² 3 haftada bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59KrKl 30–59: başlangıç dozu değiştirilmez; toksisite izlenir.
eGFR 15–29KrKl < 30: AB KÜB kontrendike; ABD etiketi 65 mg/m² ile başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz ya da çok dikkatle; onkoloji-nefroloji ortak karar.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans sonrası, onkoloji ve nefroloji ortak karar.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; platin proteine yüksek bağlanır, HD ile uzaklaşma sınırlı beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSisplatinden belirgin az nefrotoksik; nadiren AKI, ATN; HÜS ve immün trombositopeni nadirdir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BHafif-orta yetmezlikte ayar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda soğukla tetiklenen periferik nöropati ve nötropeni daha sık; kümülatif doz arttıkça nöropati kalıcılaşabilir. Soğuktan kaçınma öğütlenir; nöropatiye göre doz azaltılır ya da ara verilir. Başlamadan KrKl bak.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: genotoksik, teratojenik beklenir; etkin kontrasepsiyon gerekir. Zorunluysa 2.–3. trimesterde onkoloji kararıyla.
EmzirmeTedavi boyunca emzirilmez; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Curatinoxokzaliplatin50 mg/10 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti; 100 mg/20 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti; 200 mg/40 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti
Linoxaokzaliplatin50 mg/10 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti içeren flakon; 100 mg/20 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti içeren flakon; 150 mg/30 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti içeren flakon; 200 mg/40 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti içeren flakon
Oxaliplatin Hospiraoksaliplatin50 mg/10 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon; 100 mg/20 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon; 200 mg/40 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Oxalitinoksaliplatin50 mg/10 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Oxalpinoksaliplatin50 mg/10 ml IV infuzyon icin lıyofilize toz iceren flakon; 100 mg/20 ml IV infuzyon icin lıyofilize toz iceren flakon
Oxatuokzaliplatin50 mg IV infüzyon için liyofilze toz içeren flakon
Oxatu-soxaliplatin50 mg/10 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon; 100 mg/20 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Oxiplexokzaliplatin50 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon; 100 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Platoxatinokzaliplatin50 mg/10 ml IV infüzyonluk çözelti; 100 mg/20 ml IV infüzyonluk çözelti; 200 mg/40 ml IV infüzyonluk çözelti
Ploxaloxaliplatin50 mg 5 mg/ml 1 adet liyofilize flakon; 100 mg 5 mg/ml 1 adet liyofilize flakon; 200 mg IV infuzyon icin liyofilize toz iceren steril apirojen flakon
Ploxal-sokzaliplatin50 mg 5 mg/10 ml 1 IV inf, icin kon,coz, iceren flakon; 100 mg/20 ml IV inf, icin konsantre coz, iceren flakon; 150 mg/30 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 200 mg/40 ml IV inf, icin konsantre coz, iceren flakon

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BD04

Oksibutinin

Antimuskarinik (mesane, M3 antagonisti; üçlü amin)

Detrüsördeki M3 reseptörünü kapatan güçlü antikolinerjik; aşırı aktif mesanede kullanılır. Kan-beyin bariyerini geçer: yaşlıda deliryum, bilişsel bozulma, kabızlık ve idrar retansiyonu yapar; Beers listesindedir.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Mesane detrüsör düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)M3'ü uyarırkasılmayıbaşlatırsıkışma yaparParasempatik uyarısakral sinirden detrüsör kasınaasetilkolin salınırParasempatik sinir ucuMuskarinik M3 reseptörüdetrüsör düz kas hücresinin zarındaDetrüsör hücre zarı · M3Detrüsör kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, mesane duvarıkasılırDetrüsör hücre içiSıkışma ve sık idraraşırı aktif mesanede istemsiz kasılmalarMesane lümeni · idrarOksibutinin: M3reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, mesane kapasitesi artar →sıkışma ve inkontinans azalır; antikolinerjik yan etkiler eşlik eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Alt üriner sistemde, mesane detrüsör düz kası. Oral ilaç emilir, kana geçer; yağda çözünür, kan-beyin bariyerini de geçer; aktif metaboliti N-desetiloksibutinin düzeyi yüksektir.
Neye etki eder?Detrüsör hücre zarındaki muskarinik M3 reseptörünü kapatır (antagonist); ayrıca düz kasa doğrudan gevşetici (spazmolitik) etkisi vardır.
Ne olur?Asetilkolinin M3 uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, mesane kapasitesi artar, istemsiz kasılmalar azalır → sıkışma ve sık idrar azalır. Beyinde M1 blokajı bilişi bozar.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane (sıkışma, sık idrar, sıkışma tipi inkontinans), nörojenik detrüsör aşırı aktivitesi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme, baş dönmesi, uyku hali, konfüzyon ve deliryum (yaşlı), idrar retansiyonu, taşikardi, ısı çarpması (terlemede azalma), bilişsel bozulma.
KontrendikasyonAntimuskarinik: dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır mide-bağırsak obstrüksiyonu, ileus, toksik megakolon, miyastenia gravis.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjikler yükü artırır; kolinesteraz inhibitörleriyle (donepezil, piridostigmin) etkileşir ve etkileri azalır; CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır; opioid, benzodiazepinle sedasyon.
DikkatBilişsel bozukluğu olanda ve kolinesteraz inhibitörü alanda kaçınılır; rezidüel idrar ölçülür.

Erişkin dozu

Oral: 5 mg günde 2–3 kez (en çok 20 mg/gün); uzun salımlı 5–30 mg/gün tek doz. Yaşlı: 2,5 mg günde 2 kez ile başlanır. Transdermal 3,9 mg/gün. İlaç dışı yöntemler (mesane eğitimi) ilk basamak.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz ile başlanır.
eGFR 15–29Düşük doz; antikolinerjik yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar retansiyonu ve üst üriner sistem basıncı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BDüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh CDüşük doz; kaçınılması düşünülür.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılır (güçlü antikolinerjik; beyne geçer): deliryum, bilişsel bozulma, kabızlık, idrar retansiyonu, düşme. Gerekirse 2,5 mg ile başla; mesane eğitimi ve daha az antikolinerjik seçenekler (trospium, mirabegron) tercih edilir.

  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve rezidüel idrar > 150 mL varsa verilmez; retansiyonu ağırlaştırır.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta rezidüel idrar ölçülmeden başlanmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antikolinerjik yük bilişi bozar; kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1 Oral oksibutinin yüksek antikolinerjik ilaçtır; kabızlık, glokom, deliryum, retansiyonda kaçınılır.

AGS Beers 2023 güçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fuitanoksibutinin klorür5 mg tablet
Kenteraoksibutinin3,9 mg/24 saat transdermal flaster
Uropanoksibutinin hcl5 mg tablet; 5 mg/5 ml surup
Voxetoksibutinin hidroklorür5 mg /5 ml şurup

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02AA05

Oksikodon

Yarı sentetik μ ve κ-opioid agonist

Morfinden yaklaşık 1,5 kat güçlü yarı sentetik opioid; uzatılmış ve hemen salımlı biçimleri vardır. Böbrek yetersizliğinde azaltılmış dozla ve yakın izlemle kullanılabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiOksikodon:μ-reseptörünüuyarır (κkatkısı olası)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı iletisi azalır → ağrı algısı düşer; KBH'de ilaç vemetabolitleri birikebilir, bu nedenle doz düşük başlanır.Atılım böbrekle; yarı ömür KBH'de uzar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır.
Neye etki eder?Esas olarak μ-reseptörü uyarır (κ-reseptör katkısı tartışmalıdır). Etki büyük ölçüde ilacın kendisindendir.
Ne olur?Presinaptik Ca²⁺ girişi azalır, ağrı iletisi zayıflar. CYP3A4 ile noroksikodona, CYP2D6 ile oksimorfona dönüşür; ilaç ve metabolitleri böbrekle atılır.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli ve şiddetli ağrı (kanser ağrısı, kronik ağrı); naloksonla birlikte biçimi opioide bağlı kabızlığı azaltmak için.
Yan etkilerKabızlık, bulantı, kusma, sedasyon, baş dönmesi, kaşıntı, solunum depresyonu, bağımlılık ve kötüye kullanım.
KontrendikasyonAğır solunum depresyonu, akut ya da ağır bronşiyal astım, paralitik ileus, ağır karaciğer yetmezliği (naloksonlu form orta-ağırda).
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (azol, makrolid, ritonavir, greyfurt) düzeyi artırır; CYP2D6 inhibitörleri etkisini değiştirebilir; benzodiazepin ve alkol: solunum depresyonu; serotonerjik ilaçlarla serotonin sendromu.
DikkatUzatılmış salımlı tablet ezilmez, çiğnenmez (tek seferde yüksek doz emilir ve ölümcül aşırı doz olabilir). Gebelikte uzun kullanımda neonatal yoksunluk; emzirmede bebekte sedasyon riski, kaçınılır.

Erişkin dozu

Opioid-naif erişkinde hemen salımlı: 5 mg oral 4–6 saatte bir; uzatılmış salımlı: 10 mg 12 saatte bir. Dozlar yanıta göre 1–2 günde artırılır. Opioid-tolerant hastada oral morfin eşdeğerinden çevrilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Başlangıç dozu azaltılır (genellikle %50), yavaş artırılır.
eGFR 15–29Başlangıç dozu azaltılır (genellikle %50), yavaş artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle; aralık uzatılır, sedasyon izlenir.
HemodiyalizKısmen uzaklaşır; dikkatle, aralık uzatılır.
Periton diyaliziDikkatle, düşük dozla; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu normalin %33–50'si.
Child-Pugh CDüşük dozla, dikkatle; naloksonlu form kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 2,5 mg ile başla, yavaş titre et; sedasyon, deliryum, düşme, kabızlık. Böbrek ve karaciğer yetersizliğinde düzey artar, yarı ömür uzar. Uzun salımlı tablet ezilmez; naloksonlu form kabızlığı azaltır.

  • TIME-to-STOP E10sınıf üyesi olarak Kronik opioid laksatif verilmeden başlanmaz; birlikte bağırsak düzenlemesi planlanır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Opioid kabızlık yapar; kronik kabızlıkta alternatif varken kaçınılır.
  • TIME-to-START E9sınıf üyesi olarak Orta-ağır ağrıda diğer seçenekler yetersizse güçlü opioid düşünülür.
  • TIME-to-START E10sınıf üyesi olarak Uzun etkili opioid alana atılım ağrısı için kısa etkili opioid eklenir.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYalnız gerekirse; doğuma yakın neonatal solunum depresyonu, uzun kullanımda NOWS.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon bildirildi; kısa süre, en düşük dozda, bebek izlenerek.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Oxopaneoksikodon hcl5 mg kapsül; 10 mg kapsül; 20 mg kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AF02

Okskarbazepin

Antiepileptik (voltaj kapılı Na⁺ kanal blokeri)

Aktif metaboliti MHD ile voltaj kapılı Na⁺ kanalını bloke eden, fokal nöbet antiepileptiği; karbamazepinden daha az enzim indükler. Tuzağı: hiponatremi (SİADH benzeri); karbamazepin ile çapraz aşırı duyarlılık.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Epileptik odak nöronları › Nöron aksonu ve zarı › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı (aktif metabolit MHD)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açaryüksek frekanslıdeşarj üretirkomşu devreyeyayılırDepolarizasyonnöron aksonunda Na⁺ kanalları açılırAkson zarı · Na⁺ kanalıVoltaj kapılı Na⁺ kanalıaçık, inaktif ve dinlenme durumlarıarasında dönerNöron zarı · Na⁺ kanalıAksiyon potansiyeliepileptik odakta hızla tekrarlanırNöron içi · aksonNöbet yayılımıkomşu nöronlar ve devreler uyarılırKortikal devreOkskarbazepin(MHD): Na⁺kanalını inaktiftutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ kanalı tekrar açılamaz → yüksek frekanslı deşarj ve yayılımazalır; nöbet gerilir.Karaciğerde MHD'ye dönüşür; hiponatremi doza bağlı artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde nöron zarında. Oral emilir; karaciğerde aktif monohidroksi türevine (MHD) dönüşür, bu metabolit kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?MHD voltaj kapılı Na⁺ kanalını inaktif durumda tutar (kullanıma bağlı blok); tekrarlayan yüksek frekanslı deşarjı süzer.
Ne olur?Hızlı tekrarlayan aksiyon potansiyelleri ve komşu nöronlara yayılım azalır → fokal nöbet gerilir. Hiponatremi mekanizması kesin bilinmiyor (ADH etkisi artışı düşünülür).

Klinik

EndikasyonFokal nöbetler (monoterapi ya da ek tedavi); trigeminal nevralji (ruhsatsız).
Yan etkilerHiponatremi, baş dönmesi, uyku hali, çift görme, ataksi, bulantı, baş ağrısı, döküntü; nadiren SJS/TEN (HLA-B*1502), DRESS, hepatit.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da eslikarbazepine aşırı duyarlılık; AV blok (bazı ruhsatlarda).
EtkileşimlerHormonal kontraseptif ve CYP3A4 substratlarının (kalsiyum kanal blokerleri, siklosporin, bazı DOAK) etkisi azalır; fenitoin ve fenobarbital düzeyi artar; karbamazepin, fenitoin ve fenobarbital MHD düzeyini düşürür; diüretik ve SSRI ile hiponatremi artar.
DikkatBaşlangıçta, doz artırımında ve ilk 3 ayda serum sodyumu izlenir. Karbamazepine aşırı duyarlılık öyküsünde çapraz reaksiyon (%25–30) sorgulanır. Asya kökenli hastalarda HLA-B*1502 düşünülür.

Erişkin dozu

300 mg günde iki kez ile başlanır (600 mg/gün); haftalık artışla idame 600–2400 mg/gün, bölünmüş dozda.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl > 30).
eGFR 15–29Başlangıç 300 mg/gün; en az haftalık aralıkla yavaş artırılır; sodyum izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç 300 mg/gün; yavaş artırılır; sodyum izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz; e0 dozu, dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; hiponatremi (SİADH benzeri) sık.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 150–300 mg/gün gibi düşük dozla başlanır, yavaş artırılır. Hiponatremi (diüretik, SSRI ile artar), düşme, baş dönmesi ve uyku hali sık; sodyum düzenli izlenir. Hormonal olmayan ilaç etkileşimleri ve böbrek işlevi gözden geçirilir.

AGS Beers 2023 SİADH ya da hiponatremi öyküsünde dikkatle kullanılır; sodyum izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAntiepileptiklerde olduğu gibi majör malformasyon riski artabilir; karbamazepine göre veri azdır. Gerekliyse en düşük etkili dozla monoterapi, folat; hormonal kontrasepsiyonun etkisi azalır.
EmzirmeSüte geçer, bebek maruziyeti düşüktür; genellikle uyumlu kabul edilir; bebekte sedasyon izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Apilepokskarbazepin150 mg film tablet; 300 mg film tablet; 600 mg film tablet
Epsileoxcarbazepine150 mg 50 divitab film tablet; 300 mg 50 divitab film tablet; 600 mg 50 divitab film tablet
Oxcarilokskarbazepin150 mg film tablet; 300 mg film tablet; 600 mg film tablet
Trileptaloxcarbazepine60 mg/mloral suspansiyon; 300 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H01CB02

Oktreotid

Somatostatin analoğu

Somatostatinin uzun etkili sentetik analoğu; hormon salgısını (büyüme hormonu, serotonin, VIP, glukagon) ve splanknik kan akımını azaltır. Akromegali, nöroendokrin tümör, varis kanaması ve HRS'de midodrinle kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem ve sindirim sistemi › Nöroendokrin hücre; splanknik damar › Hücre zarı (dış yüz) › Somatostatin reseptörü (SSTR2, SSTR5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre içisinyali açarkeseciklerinboşalmasınısağlarkana ve dokuyayayılırNöroendokrin hücre uyarısıGHRH ve bağırsak sinyalleri hormon yapanhücreyi uyarırNöroendokrin hücre · yüzeycAMP ↑ ve Ca²⁺ girişisalgı keseciklerini hazırlayan hücre içisinyalNöroendokrin hücre içiHormon salgısıbüyüme hormonu; serotonin, VIP,glukagon; splanknik vazodilatörhormonlarKan · salgılanan hormonHormon etkileriIGF-1 artışı, ishal ve kızarma(flushing), splanknik vazodilatasyonBağırsak ve splanknik damarOktreotid:SSTR2/5'ebağlanır,cAMP'yi düşürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Salgı kesecikleri boşalmaz → büyüme hormonu ve IGF-1, tümörhormonları ve splanknik vazodilatör hormonlar azalır; portal kan akımı düşer.Akromegali ve karsinoid yakınmaları hafifler, HRS'de renal perfüzyon artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Hipofiz, bağırsak ve pankreas nöroendokrin hücrelerinin zarında; splanknik damar yatağında da etkilidir. Deri altı ya da damardan verilir.
Neye etki eder?Zardaki SSTR2 ve SSTR5'e bağlanır (agonist); adenilil siklazı baskılar, cAMP ve hücre içi Ca²⁺ düşer, salgı kesecikleri boşalmaz.
Ne olur?GH, IGF-1, serotonin, VIP ve glukagon azalır, splanknik kan akımı düşer → akromegali ve karsinoid yakınmaları hafifler; HRS'de renal perfüzyon artar.

Klinik

EndikasyonAkromegali, gastroenteropankreatik nöroendokrin tümörler (karsinoid sendrom, VIPoma), ağır sekretuvar ishal, özofagus varis kanamasında yardımcı; HRS'de midodrin ve albuminle birlikte (ruhsat dışı, etkisi terlipresin ve noradrenalinden zayıf).
Yan etkilerBulantı, karın krampı, ishal, yağlı dışkı; kolelitiyazis ve biliyer çamur (uzun kullanımda); hipo- veya hiperglisemi; bradikardi, QT uzaması; enjeksiyon yeri ağrısı; hipotiroidi.
KontrendikasyonOktreotid ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
Etkileşimlerİnsülin ve oral antidiyabetiklerin gereksinimini değiştirir (hipoglisemi); beta bloker, kalsiyum kanal blokeri ve bradikardi yapan ilaçlarla bradikardi; siklosporin emilimini azaltır; bromokriptin düzeyini artırır.
DikkatUzun süreli kullanımda safra taşı için ultrasonografi, tiroid işlevi ve kan şekeri izlenir. HRS'deki kullanımı ruhsat dışıdır; güncel kılavuzlar terlipresin ya da noradrenalini öne alır.

Erişkin dozu

Kısa etkili: 50–100 mcg deri altı günde 2–3 kez, akromegalide 100–200 mcg 8 saatte bir. Depo (LAR): 10–30 mg kas içi 4 haftada bir. HRS: 100–200 mcg deri altı günde 3 kez + midodrin 7,5–12,5 mg ağızdan günde 3 kez + albumin. Varis kanamasında 50 mcg IV bolus sonra 50 mcg/saat infüzyon (2–5 gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; en düşük etkili doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Klirens azalır, yarı ömür yaklaşık iki katı: en düşük etkili doz, yanıta göre.
HemodiyalizYarı ömür uzar; en düşük etkili doz; HD günü zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; glisemi ve kolestaz izlenir.
Child-Pugh BKlirens azalır; idame dozu azaltmak gerekebilir.
Child-Pugh CKlirens azalır; idame dozu azaltmak gerekebilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda klirens azalır; en düşük etkili dozla başlanır. Safra taşı, bradikardi, glisemi bozulması ve steatore görülebilir. HRS'de midodrin ve albüminle birlikte kullanılır; QT uzatan ilaçlarla dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi veri yok; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sandostatinoctreotide0,1 mg/ml SC/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Sandostatin Laroktreotid asetat10 mg enjeksiyonluk süspansiyon için toz ve çözücü; 20 mg enjeksiyonluk süspansiyon için toz ve çözücü; 30 mg enjeksiyonluk süspansiyon için toz ve çözücü

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AH03

Olanzapin

İkinci kuşak antipsikotik (D2, 5-HT2A, H1, M1 antagonisti)

D2 ve 5-HT2A'yı bloke eden, metabolik yan etkisi belirgin atipik antipsikotik; şizofreni ve bipolar mani. Tuzağı: kilo artışı, diyabet, dislipidemi; antikolinerjik yük; IM formu benzodiazepinle verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2, 5-HT2A (ayrıca H1, M1, 5-HT2C)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreOlanzapin: D2 ve5-HT2A'yıkapatır, H1/M1'ide bloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mezolimbik D2 blokajı psikoz ve manıyı azaltır; H1 ve 5-HT2C blokajıkilo ve insülin direncini artırır.Kilo artışı ve glukoz bozukluğu doza bağlıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal yollarda. Oral emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ve glukuronidasyonla yıkılır.
Neye etki eder?D2 ve 5-HT2A reseptörlerini bloke eder; ayrıca H1, M1 muskarinik, 5-HT2C ve α1 reseptörlerini kapatır.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → pozitif belirtiler azalır; 5-HT2A blokajı ekstrapiramidal etkiyi azaltır; H1 ve 5-HT2C blokajı iştah ve kiloyu artırır; M1 blokajı antikolinerjik etki yapar.

Klinik

EndikasyonŞizofreni; bipolar bozuklukta mani ve idame; akut ajitasyon (IM); kemoterapiye bağlı bulantı-kusmada ek (düşük doz).
Yan etkilerKilo artışı, hiperglisemi ve diyabet, dislipidemi, sedasyon, antikolinerjik etkiler (kuru ağız, kabızlık, retansiyon), ortostatik hipotansiyon, hiperprolaktinemi (hafif), karaciğer enzim yüksekliği, nadiren NMS ve DRESS.
KontrendikasyonDar açılı glokom (bilinen); etkin maddeye aşırı duyarlılık. IM olanzapin ile parenteral benzodiazepin birlikte verilmez.
EtkileşimlerCYP1A2 inhibitörleri (fluvoksamin, siprofloksasin) düzeyi artırır; sigara ve karbamazepin düşürür; benzodiazepinlerle (özellikle IM) kardiyorespiratuvar depresyon; antikolinerjik yük ve antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Kilo, bel çevresi, glukoz ve lipit izlenir. Demansta ölüm riski artar; dikkatle.

Erişkin dozu

Şizofreni: 5–10 mg günde bir ile başlanır, 10–20 mg/gün (en çok 20 mg). Bipolar mani: 10–15 mg. Akut ajitasyon IM: 5–10 mg. Yaşlıda 2,5–5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda 5 mg ile başla.
eGFR 15–29Başlangıç 5 mg; dikkatle artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç 5 mg; sedasyon izlenir.
HemodiyalizHD ile uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ABaşlangıç 5 mg; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç 5 mg, dikkatle artırılır.
Child-Pugh CVeri sınırlı; kaçınılır ya da çok düşük doz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 2,5–5 mg ile başlanır; demansta ölüm riski artar. Antikolinerjik yük (kabızlık, retansiyon, deliryum), sedasyon, ortostatik hipotansiyon, düşme ve metabolik etkiler izlenir. IM benzodiazepinle birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP H1 Olanzapin yüksek antikolinerjik yüklüdür: kabızlık, retansiyon, glokom ve deliryum.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik ilaç deliryum ya da demansta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikMajör malformasyon artışı belirgin değildir; gestasyonel diyabet ve kilo izlenir. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme olabilir.
EmzirmeSüte geçer (bebek düzeyi düşük); sedasyon ve huzursuzluk izlenir; dikkatle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-pineksolanzapin5 mg ağızda dağılabılır tablet; 10 mg ağızda dağılabılır tablet; 15 mg ağızda dağılabılır tablet; 20 mg ağızda dağılabılır tablet
Deprexinatolanzapin2,5 mg film tablet; 5 mg ağızda dağılabılır tablet; 5 mg film tablet; 7,5 mg film tablet; 10 mg ağızda dağılabılır tablet; 10 mg film tablet …
Elynzaolanzapin15 mg film tablet; 20 mg film tablet
Ofans Odtolanzapin2,5 mg agizda dagilan; 5 mg agizda dagilan; 7,5 mg agizda dagilan; 10 mg agizda dagilan; 15 mg agizda dagilan; 20 mg ağızda dağılabilir tablet
Ofertaolanzapin2,5 mg film tablet; 5 mg film kapli tablet; 7,5 mg film kapli tablet; 10 mg film tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Olaferolanzapine · olanzapin2,5 mg efervesan tablet; 5 mg efervesan tablet; 7,5 mg efervesan tablet; 10 mg efervesan tablet; 15 mg efervesan tablet; 20 mg efervesan tablet
Olaxinnolanzapin5 mg ağızda dağılan çentikli tablet; 10 mg agizda dagilan tablet; 15 mg agizda dagilan tablet; 20 mg agizda dagilan tablet
Olfrexolanzapin2,5 mg film tablet; 5 mg film tablet; 7,5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 15 mg film tablet; 20 mg film tablet
Olfrex Easytabolanzapin2,5 mg ağızda dağılan tablet; 5 mg ağızda dağılan tablet; 10 mg ağızda dağılan tablet; 15 mg ağızda dağılan tablet; 20 mg ağızda dağılan tablet
Ollafaxolanzapin5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Olnegisolanzapin dihidroklorür trihidrat5 mg film tablet; 7,5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 15 mg film tablet; 20 mg film tablet
Olzanidolanzapin5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Ozaprinolanzapin2,5 mg film kaplı tablet; 5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Ozaprin Rapidolanzapin5 mg ağızda çözünebılır tablet; 10 mg ağızda çözünebılır tablet; 15 mg ağızda çözünebılır tablet; 20 mg ağızda çözünebılır tablet
Rexapinolanzapin2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Rexapin Easytabolanzapin5 mg agizda dağılabilir tablet; 10 mg agizda dağılabilir tablet; 15 mg agizda dağılabilir tablet; 20 mg agizda dağılabilir tablet
Zolapineolanzapin2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 20 mg tablet
Zyprexaolanzapin5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Zyprexa Velotabolanzapin5 mg agizda dagilabilir tablet; 10 mg agizda dagilabilir tablet; 15 mg agizda dagilabilir tablet; 20 mg agizda dagilabilir tablet
Zyzapinolanzapin2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet; 7,5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Relixan, Rexapin Pro

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09CA08

Olmesartan

Anjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)

AT1 reseptörünü bloke eden, günde tek doz antihipertansif; ACE inhibitörü gibi proteinüriyi azaltır. Hiperkalemi, gebelikte fetotoksisite ve nadiren sprue benzeri enteropati yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar / böbrek › Arteriyol düz kası, efferent arteriyol › Hücre zarı (hücre dışı yüz) › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE dönüştürürAT1 reseptörünüuyarırAnjiyotensinojenkaraciğerden; renin ile kesilirKan · plazmaAnjiyotensin IACE ile dönüştürülürKan · plazmaAnjiyotensin IIaktif peptidKan · plazmaAT1 reseptörü etkisivazokonstriksiyon, aldosteron, efferentarteriyol daralması, tuz tutulumuDamar düz kası · AT1Olmesartan: AT1reseptörünübloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AT1 etkisi kalkar → arteriyol gevşer, aldosteron ve efferent daralmaazalır → kan basıncı ve glomerüler iç basınç düşer, proteinüri azalır.Anjiyotensin II ve renin yükselir; ACE inhibitörü gibi bradikinin artışı olmadığı içinöksürük nadirdir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar düz kası ve aldosteron üreten adrenal hücre zarında. Ön ilaç barsakta aktif olmesartana dönüşür, kanda dolaşır ve reseptöre hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?AT1 reseptörüne seçici ve güçlü bağlanır; anjiyotensin II tutunamaz.
Ne olur?Vazokonstriksiyon, aldosteron ve efferent daralma kalkar → kan basıncı ve glomerüler iç basınç düşer, proteinüri azalır; potasyum yükselebilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon; KBH ve proteinürik böbrek hastalığında RAS blokajı.
Yan etkilerBaş dönmesi, hiperkalemi, kreatinin artışı, hipotansiyon, sprue benzeri enteropati (kronik ishal ve kilo kaybı), anjiyoödem (nadir).
KontrendikasyonGebelik, bilateral renal arter darlığı, aliskirenle birlikte diyabetik hastada.
EtkileşimlerPotasyum tutucu diüretik ve tuz ikamesiyle hiperkalemi; NSAİİ ile akut böbrek hasarı; lityum düzeyi artabilir; ACE inhibitörüyle birlikte (ikili blokaj) önerilmez.
DikkatGebelikte fetotoksiktir (ikinci ve üçüncü trimester); planlı gebelikte kesilir. Hiperkalemi riski KBH'de yüksektir. Kronik ishal ve kilo kaybı çıkarsa olmesartana bağlı enteropati akla gelir; ilaç kesilince düzelir.

Erişkin dozu

Genellikle 20 mg/gün, tek doz; gerekirse 40 mg/gün. Amlodipin ve hidroklorotiyazidle sabit kombinasyonları vardır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve kreatinin 1–2 haftada bakılır.
eGFR 30–59CrCl 20–60: en çok 20 mg/gün; K ve kreatinin yakından izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 20: kullanımı önerilmez (AB ürün bilgisi); ABD'de dikkatle titre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; hiperkalemi ve AKI riski yüksek.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; HD günü zamanlama kuralı yok. Hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi, AKI (özellikle bilateral renal arter darlığı); kreatinin > %30 artarsa gözden geçir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B10 mg ile başlanır; en çok 20 mg/gün.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 10 mg ile başlanır, 2–4 haftada 20 mg'a çıkılır; en çok 40 mg. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin artışı izlenir; başlangıçtan 1–2 hafta sonra K ve kreatinin bakılır. Kronik ishal ve kilo kaybında enteropati düşünülür.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da K sık izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette albüminüri varsa ARB endikedir; olmesartan seçeneklerden biridir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetotoksik (fetal böbrek hasarı, oligohidramnios): kontrendike. Planlı gebelikte kesilir.
EmzirmeSüte geçişi veri yetersiz; tercih edilmez (alternatif: enalapril, kaptopril).

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 28 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Calendaolmesartan medoksomil10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Defansarolmesartan medoksomil10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Hipersarolmesartan medoksomil10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Olgenolmesartan medoksomil10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Olmedayolmesartan medoksomil · olmesartan medoxomil10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Olmetecolmesartan medoksomil10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Olmysarolmesartan medoksomil10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Olsartolmesartan medoksomil10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Ometanolmesartan medoksomil5 mg film tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (28): Arpedon, Calenda Plus, Excaliba, Excaliba Plus, Hipersar Plus, Norday 2.5, Norday 5, Olgen Plus, Olmecomb 20, Olmecomb 40, Olmecomb Plus, Olmecomb Plus 40/10, Olmecomb Plus 40/5, Olmeday Plus, Olmetec, Olmetec Plus 40, Olmysar Combo, Olmysar Plus, Olmysar Plus 20, Olmysar Plus 40, Olmysar Trio, Olsart Plus 20, Olsart Plus 40, Ometan Plus, Sevikar, Sevikar Plus, Tricavol 2.5/40, Tricavol 5/40

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 28 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DX05

Omalizumab

Anti-IgE monoklonal antikor

Serbest IgE'ye bağlanan insanlaştırılmış monoklonal antikor; alerjik ağır astım ve kronik spontan ürtikerde kullanılır. Anafilaksi riski vardır; uygulamadan sonra gözlem gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan ve doku sıvısı (mast hücresi çevresi) › Hücre dışı; serbest IgE › IgE (Cε3 bölgesi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptöretutunurhücreyi uyarırgranülleriboşaltırSerbest IgEalerjene karşı B hücrelerinin yaptığıantikorKan · doku sıvısıFcεRI reseptörümast hücresi ve bazofil zarında IgE'yitutan reseptörMast hücresi zarı · FcεRIMast hücresi uyarısıalerjen komşu IgE'leri çapraz bağlarMast hücresi içiMediatör salgısıhistamin, lökotrien ve sitokinlersalınırHava yolu · cilt dokusuOmalizumab:serbest IgE'yikanda bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IgE reseptöre tutunamaz → mast hücresi alerjenle uyarılmaz; astımatakları ve ürtiker azalır. Etki aylar içinde ortaya çıkar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda ve doku sıvısında serbest dolaşır. Deri altından verilir, lenf yoluyla kana geçer; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Serbest IgE'nin Cε3 bölgesine bağlanır; IgE'nin mast hücresi ve bazofil yüzeyindeki yüksek afiniteli FcεRI reseptörüne tutunmasını engeller.
Ne olur?Serbest IgE düşer, FcεRI sayısı azalır → mast hücresi alerjenle uyarılamaz, histamin ve lökotrien salınmaz → alerjik astım atakları ve ürtiker azalır.

Klinik

EndikasyonStandart tedaviye yetersiz yanıtlı ağır alerjik astım, kronik spontan ürtiker, nazal polipli kronik rinosinüzit.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, baş ağrısı, üst solunum yolu enfeksiyonu, artralji, ateş; anafilaksi (nadir ama ciddi), serum hastalığı benzeri tablo, kötü huylu hastalık sinyali (belirsiz).
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; diğer biyolojiklerle birlikte kullanım için veri sınırlıdır.
Dikkatİlk uygulamalarda ve sonrasında anafilaksiyi tanıyacak donanımlı ortamda gözlem; hasta adrenalin otoenjektörü konusunda bilgilendirilir. Doz serum IgE ve vücut ağırlığına göre belirlenir.

Erişkin dozu

Deri altı, her 2 ya da 4 haftada; doz 75–600 mg, başlangıç serum IgE (30–1500 IU/mL) ve kiloya göre tablodan belirlenir. Kronik ürtikerde 150–300 mg her 4 haftada.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; serum hastalığı benzeri tabloda immün kompleks glomerülonefriti nadiren bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle kullan.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Doz IgE ve kiloya göre belirlenir, yaşa bağlı ayar yoktur. Anafilaksi riski yaşlıda da geçerlidir; gözlem ve adrenalin planı gerekir. Eşlik eden kalp-damar hastalığında dikkat; tümör sinyali nedeniyle izlem.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçer (IgG1); gebelik kayıtlarında anlamlı risk artışı saptanmadı. Yarar riski aşıyorsa kullanılır, anne atağı fetüse daha zararlıdır.
EmzirmeSüte az miktarda geçer; bebekte etkisi bilinmiyor. Yarar-risk değerlendirilerek kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Omlycloomalizumab75 mg/ 0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör; 150 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Xolairomalizumab75 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 150 mg/ml enjeksiyonluk cozelti içeren kullanima hazir enjektör

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BC01

Omeprazol

Proton pompa inhibitörü (PPI)

Mide asidini salgılayan proton pompasını geri dönüşsüz inhibe eden asit baskılayıcı.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide paryetal hücresi › Lümene bakan (apikal) zar › H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pompayıçalıştırırH⁺ dışarı, K⁺içeriasit oluştururParyetal hücre uyarısıhistamin, gastrin ve asetilkolinParyetal hücre · reseptörlerH⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)asidi mideye pompalayan son basamakParyetal hücre · apikal zarMide lümenine H⁺hidrojen iyonu salınırMide lümeniMide asidiülser ve reflünün etkeniMide lümeniOmeprazol:pompaya kovalentbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hangi uyarı gelirse gelsin asit salgısı kesilir; etki yeni pompayapılana (1–2 gün) kadar sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Tübül lümeni
Nerede?Bağırsaktan emilip kanla paryetal hücreye ulaşır. Ön ilaçtır; asitli salgı kanalikülünde aktifleşir ve pompaya lümen tarafından bağlanır.
Neye etki eder?H⁺/K⁺-ATPaz'ın sistein gruplarına kovalent (geri dönüşsüz) bağlanır; pompa kapanır.
Ne olur?Hangi uyarı gelirse gelsin asit salgısı kesilir; etki yeni pompa yapılana (1–2 gün) kadar sürer. Uzun kullanımda hipomagnezemi; seyrek akut interstisyel nefrit.

Klinik

EndikasyonPeptik ülser, GÖRH, H. pylori eradikasyonu, NSAİİ gastropatisinin önlenmesi, Zollinger-Ellison sendromu.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal; uzun kullanımda hipomagnezemi, B12 eksikliği, kırık, C. difficile; akut interstisyel nefrit ve KBH riski artışı.
KontrendikasyonPPI'ya aşırı duyarlılık; rilpivirin ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerKlopidogrelin aktivasyonunu azaltır; mikofenolat ve demir emilimini azaltır; metotreksat düzeyini artırır.
DikkatAçıklanamayan kreatinin artışında akut interstisyel nefrit düşünülür. Endikasyonu kalmamış uzun kullanım gözden geçirilip azaltılarak kesilir.

Erişkin dozu

20–40 mg/gün, kahvaltıdan önce; eradikasyonda günde iki kez. Böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerekmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit (nadir, genellikle aylar sonra) ve KBH ilerlemesi ile ilişki bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BGünde en çok 20 mg.
Child-Pugh CGünde en çok 20 mg; ensefalopati riskinde dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda gereksiz uzun kullanımdan kaçın; en düşük etkili doz ve süre. Kırık, hipomagnezemi, B12 eksikliği, C. difficile ve pnömoni riski artar. Kronik kullanımda yıllık gereklilik gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP C4sınıf üyesi olarak Komplike olmayan ülser ya da özofajitte tam doz 8–12 haftadan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C5sınıf üyesi olarak Yalnızca çok ilaç kullanıyor gerekçesiyle PPI verilmez.

AGS Beers 2023 kanıtlanmış gerekçe olmadan 8 haftadan uzun kullanmaktan kaçın (kırık, C. difficile, kemik kaybı).

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli olduğunda tüm trimesterlerde kullanılabilir; insan verileri major malformasyon artışı göstermemiştir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Demeprazolomeprazol20 mg kapsul
Erbinnaomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon
Gastromax Epomeprazol20 mg kapsül
Loseprolomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon
Lyomepraomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz
Mepraisolomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Oletenomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Olmezolomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon
Omefixomeprazol20 mg mikropellet kapsül
Omegastomeprazol20 mg mikropellet kapsül
Omeprazidomeprazol20 mg kapsul
Omeprefulomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Omeprolomeprazol · omeprazol sodyum20 mg kapsul; 20 mg mikropellet kapsul; 40 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Omerefomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon
Omesekomeprazole20 mg mikropellet kapsul
Omexomeprazol sodyum40 mg IV enjeksiyon için liyofilize toz içeren flako
Omhealomeprazol · omeprazol sodyum20 mg sert kapsül; 40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için liyofilize toz ve çözücü (1 flakon + 1 çözücü ampul); 40 mg sert kapsül
Omizolomeprazol sodyum40 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Pomeronomeprazol20 mg mikropellet kapsul
Zolasitomeprazol20 mg mikropellet kapsul 14 kapsul

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A04AA01

Ondansetron

5-HT3 reseptör antagonisti (antiemetik)

Bağırsak ve beyin sapındaki 5-HT3 reseptörünü bloke eden antiemetik; kemoterapi ve ameliyat sonrası bulantıda etkilidir. QT uzatabilir, kabızlık yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve sindirim sistemi › Vagal afferent uç ve area postrema–NTS › Nöron zarı (iyon kanalı) › 5-HT3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)serotoninsalgılatırreseptörebağlanırkusma merkeziniuyarırEnterokromaffin hücre uyarısıkemoterapi, toksin ya da cerrahibağırsak mukozasını uyarırBağırsak mukozasıSerotonin salınımıbağırsak mukozasında serotonin boşalırMukoza · vagal uç çevresi5-HT3 reseptörü (vagal afferent)iyon kanalı açılır, sinyal beyin sapınagiderVagal uç · 5-HT3 kanalıKusma merkezi (NTS)bulantı ve kusma refleksiBeyin sapı · NTSOndansetron:5-HT3reseptörünübloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Serotonin reseptöre bağlanamaz → vagal sinyal kusma merkezineulaşmaz; bulantı ve kusma azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Bağırsak duvarındaki vagal afferent uçların zarında ve beyin sapında area postrema–NTS bölgesinde. Ağızdan ya da damardan verilir, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?5-HT3 reseptörünü (ligand kapılı katyon kanalı) seçici bloke eder; serotonin bağlanamaz, kanal açılmaz. Dopamin reseptörüne etki etmez.
Ne olur?Bağırsaktan salınan serotoninin kusma merkezine sinyali kesilir → bulantı ve kusma azalır; ekstrapiramidal yan etki yok, QT uzayabilir.

Klinik

EndikasyonKemoterapi, radyoterapi ve ameliyat sonrası bulantı-kusma; gebelik dışı ağır bulantı.
Yan etkilerBaş ağrısı, kabızlık, sıcak basması, QT uzaması (doza bağlı, özellikle hızlı IV), karaciğer enzim artışı, serotonin sendromu (nadir).
KontrendikasyonApomorfinle birlikte kullanım; konjenital uzun QT sendromu.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (antiaritmikler, makrolid, kinolon, antipsikotik); serotonerjik ilaçlarla serotonin sendromu; apomorfinle ağır hipotansiyon; CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür.
DikkatDiyaliz hastasında hipokalemi, hipomagnezemi ve hızlı elektrolit değişimi QT riskini artırır: elektrolit düzeltilir, EKG düşünülür. Gebelikte ilk trimesterde kullanımı tartışmalıdır (oral yarık riskinde küçük artış bildirilmiştir); gerekirse düşük dozla ve kısa süreli.

Erişkin dozu

4–8 mg oral ya da yavaş IV, 8–12 saatte bir; günlük en çok 24 mg (tek IV doz 16 mg'ı aşmaz).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; QT uzamasında elektrolit bozukluğu düzeltilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CGünlük en çok 8 mg.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tek IV doz 16 mg'ı aşmaz. QT uzaması (bradikardi, hipoK/hipoMg, diğer QT uzatan ilaçlarla), kabızlık ve baş ağrısı görülebilir. Riskli hastada EKG ve elektrolit kontrol edilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde yarık damak riskinde küçük artış bildirildi, veriler çelişkili; ilk seçenek değildir, dirençli hiperemezisde yarar-risk tartılır.
EmzirmeSüte geçer; veri sınırlı; kısa süreli kullanım makul, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (18 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Emesetondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 8 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Kemotronondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Kyronsondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti; 8 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Laufranondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 8 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti
Nauzexondansetron8 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Onasetondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 8 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Ondarenondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml enjeksiyonluk cozelti iceren ampul; 8 mg/4 ml enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Onzydondansetron · ondansetron hidroklorür dihidrat4 mg agizda dagilan 10 tablet; 4 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içren ampul; 8 mg agizda dagilan 10 tablet; 8 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti içren ampul
Osetronondansetron hcl · ondansetron hidroklorür4 mg/2 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 8 mg/4 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 8 mg/4 ml i,v,/IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul (4 ml x 5 ampul)
Santisondansetron4 mg ağızda dağılan tablet; 8 mg ağızda dağılan tablet
Vocheronondansetron hidroklorür dihidrat4 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk /infüzyonluk çözelti; 8 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk /infüzyonluk çözelti
Zoferondansetron4 mg / 2 ml enjeksiyonluk çözelti 1 ampul; 4 mg film kapli tablet; 8 mg / 4 ml enjeksiyonluk çözelti 1 ampul; 8 mg film kapli tablet
Zofranondansetron4 mg film tablet; 4 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti; 8 mg film tablet; 8 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Zofran Zydisondansetron4 mg hizli çözünen dil üstü tablet; 8 mg hizli çözünen dil üstü tablet
Zoltemondansetron · ondansetron hidroklorür2 ml 4 mg 1 ampul; 4 mg film kapli tablet; 4 ml 8 mg 1 ampul; 8 mg film kapli tablet
Zontronondansetron hcl · ondansetron4 mg film tablet; 4 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 8 mg film tablet; 8 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti
Zophralenondansetron4 mg/2 ml IV ampul; 8 mg/4 ml IV ampul
Zophralen Ivondansetron4 mg/2 ml ampul

18 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Opioidler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · opioid reseptör agonisti, güçlü ağrı kesici

Orta-şiddetli ağrıyı opioid reseptörlerini uyararak keser. Morfin, kodein, meperidin ve tramadolün metabolitleri böbrek yetersizliğinde birikir; fentanil, metadon ve buprenorfin tercih edilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin, omurilik ve bağırsak sinir ağı › Sinir hücresi (presinaptik) zarı › μ-opioid reseptörü (Gi bağlı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uç depolarizeolurCa²⁺ ile salımoluryükselen yollailetilirAğrı uyarısıdoku hasarı ağrı sinirinin ucunu uyarırPeriferik sinir ucuPresinaptik uç · μ-reseptörzardaki Gi bağlı reseptör; endorfinlerleuyarılır, salımı frenlerOmurilik · presinaptik zarP maddesi / glutamat salımıCa²⁺ girişiyle omurilik sinapsınabırakılırOmurilik sinapsıAğrı algısıtalamus ve kortekse yükselen sinyal ağrıolarak algılanırTalamus · korteksOpioid:μ-reseptörüuyarıp ağrıiletimini keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Presinaptik Ca²⁺ girişi azalır, ağrı mediatörleri salınmaz → ağrıalgısı düşer; aynı etki solunumu ve bağırsağı da baskılar.Morfin ve meperidin metabolitleri böbrekle atılır; böbrek yetersizliğinde birikipnörotoksisite yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin, omurilik arka boynuzu ve bağırsak sinir ağında, sinir hücresi zarında. İlaç kan-beyin bariyerini geçer ve reseptöre hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?Sinir zarındaki G proteinine bağlı opioid reseptörlerine (çoğunlukla μ) bağlanıp uyarır; üyeye göre tam agonist, kısmi agonist ya da karışık etkilidir.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır, K⁺ çıkışı artar → ağrı iletimi kesilir; solunum merkezi baskılanır, bağırsak hareketi yavaşlar, kaşıntı ve miyoz görülür.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli ve şiddetli akut ve kronik ağrı, kanser ağrısı, anestezi ve sedasyon (fentanil, sufentanil), öksürük (kodein), opioid bağımlılığı tedavisi (metadon, buprenorfin).
Yan etkilerSedasyon, solunum depresyonu, kabızlık, bulantı-kusma, kaşıntı, miyoz, idrar retansiyonu, hipotansiyon, bağımlılık ve tolerans; morfin-6-glukuronid ve normeperidin birikiminde miyoklonus, nöbet, deliryum.
KontrendikasyonAğır solunum depresyonu, paralitik ileus, MAO inhibitörü ile birlikte (meperidin, tramadol); 12 yaş altında kodein ve tramadol; CYP2D6 ultra-hızlı metabolizörde kodein ve tramadol.
EtkileşimlerBenzodiazepin, gabapentinoid ve alkolle solunum depresyonu; SSRI, trisiklik ve MAO inhibitörüyle serotonin sendromu (tramadol, meperidin); CYP3A4 inhibitörleri fentanil, oksikodon ve metadon düzeyini artırır; metadon QT uzatır.
DikkatBöbrek yetersizliğinde morfin, kodein ve meperidinden kaçının: aktif ya da toksik metabolitler birikir (nöbet, miyoklonus, solunum depresyonu). Fentanil, metadon ve buprenorfin tercih edilir. Kodein ve tramadol çocukta ve CYP2D6 hızlı metabolizörde tehlikelidir. Naloksonu hazır bulundurun.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir; hastaya göre titre edin. Morfin oral hızlı salınımlı 5–10 mg 4 saatte bir; oksikodon 5–10 mg 4–6 saatte bir; tramadol 50–100 mg 6–8 saatte bir (en çok 400 mg/gün); fentanil transdermal 12 mcg/saat ve üzeri, 72 saatte bir (yalnız opioide tolere hastada).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
eGFR 30–59Morfin, kodein, meperidin kaçınılır; tramadol 12 saatte bir; fentanil, metadon, buprenorfin ayarsız.
eGFR 15–29Tramadol 12 saatte bir (en çok 200 mg/gün); fentanil, buprenorfin, metadon tercih edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Fentanil, buprenorfin, metadon tercih edilir; hidromorfon ve oksikodon düşük dozla.
HemodiyalizFentanil, buprenorfin, metadon ayarsız; morfin ve meperidin kaçınılır; tramadol 50 mg/12 saat.
Periton diyaliziFentanil, buprenorfin tercih; morfin ve meperidin kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: morfin evet; fentanil, buprenorfin, metadon hayır; tramadol kısmen. PD: kısmen/hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; M6G, normeperidin metabolitleri birikir (sedasyon, nöbet).

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; aralık uzatılır.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; ensefalopati riski; fentanil ve buprenorfin dikkatle.
Child-Pugh CKaçınılır; zorunluysa çok düşük doz ve yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır, yavaş artırılır. Yaşlıda sedasyon, deliryum, düşme, kabızlık ve solunum depresyonu artar; başlangıçta laksatif verilir. Meperidin ve kodein kaçınılır. Tramadolde hiponatremi, nöbet ve serotonin sendromu.

  • TIME-to-STOP E8sınıf üyesi olarak Meperidin ağrıda kullanılmaz; nörotoksisite ve deliryum.
  • TIME-to-STOP E9sınıf üyesi olarak Uzun salımlı tramadol eGFR < 30'da kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E10 Kronik opioid laksatifsiz verilmez.
  • TIME-to-START E9 Orta-ağır ağrıda diğerleri yetersizse güçlü opioid başlanır.
  • TIME-to-START E10 Uzun etkili opioid alana atılım ağrısı için kısa etkili opioid verilir.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında tramadol nöbet eşiğini düşürür.

AGS Beers 2023 düşme ya da kırık öyküsünde kaçınılmalı; benzodiazepin ve gabapentinoidle birlikte kullanım kaçınılmalı (solunum depresyonu); deliryumda kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKısa süreli gerekirse; uzun sürede yenidoğanda yoksunluk, solunum depresyonu. 1. trimesterde kodein ve tramadol kaçınılır. Metadon ve buprenorfin bağımlılık tedavisinde sürdürülür.
EmzirmeKodein ve tramadol kaçınılır (ultra hızlı metabolizma riski); morfin ve oksikodon kısa süre düşük dozla; bebek sedasyonu izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Morfin · Meperidin · Kodein · Tramadol · Buprenorfin · Metadon · Fentanil · Sufentanil · Hidromorfon · Oksikodon

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Tapentadol, Remifentanil, Alfentanil, Nalbufin

↑ DizinATC A08AB01

Orlistat

Gastrointestinal lipaz inhibitörü (kilo verme ilacı)

Mide ve pankreas lipazını kapatıp diyet yağının emilimini azaltan kilo verme ilacı; emilmeyen yağ kalsiyuma bağlanır ve enterik hiperoksalüri ile oksalat nefropatisi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide ve ince bağırsak › Bağırsak lümeni (emilmez) › Gastrik ve pankreatik lipaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)lipaz yıkarsaframiselleriyletaşınırenerji sağlarDiyet trigliseridibesinle alınan yağın büyük bölümüMide-ince bağırsak lümeniSerbest yağ asidi + monogliseridlipazın yıkımıyla oluşan, emilebilenbiçimİnce bağırsak lümeniMisel ve enterosit emilimisafra tuzlarıyla enterosite taşınırEnterosit · fırça kenarıEnerji alımı ve kilofazla kalori yağ dokusunda depolanırYağ dokusuOrlistat: mideve pankreaslipazını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yağın yaklaşık üçte biri emilmeden atılır → kalori alımı ve kiloazalır; yağlı dışkı ve yağda eriyen vitamin eksikliği görülür.Yağ emilmeyince lümende kalsiyumu bağlar; serbest oksalat kolondan emilir (enterikhiperoksalüri, oksalat nefropatisi).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Mide ve ince bağırsak lümeninde, besinle karışan lipaz enzimlerinde. Ağızdan alınır, kana geçmez; hedefe lümende ulaşır.
Neye etki eder?Gastrik ve pankreatik lipazın aktif serin bölgesine kovalent bağlanıp enzimi kapatır.
Ne olur?Diyet trigliseridinin yaklaşık %30'u yıkılamaz, dışkıyla çıkar → kalori ve kilo azalır; yağlı dışkı. Lümende kalan yağ Ca'yı bağlar, oksalat emilimi artar.

Klinik

EndikasyonObezite ve fazla kilo (düşük kalorili diyetle birlikte), obezitede tip 2 diyabet ve dislipidemi yönetimine yardımcı.
Yan etkilerYağlı ve sık dışkılama, gaz, dışkı kaçırma, karın ağrısı; yağda eriyen vitamin (A, D, E, K) eksikliği, hiperoksalürik nefropati ve AKI, nadiren karaciğer hasarı ve safra taşı.
KontrendikasyonKronik malabsorpsiyon sendromu, kolestaz; emzirme.
EtkileşimlerSiklosporin düzeyi düşer (3 saat ara); levotiroksin (4 saat ara); varfarin (K vitamini düşer, INR artar); antiepileptik (nöbet kontrolü bozulabilir); amiodaron ve antiretroviral emilim azalır; çok vitaminli takviye gerekir.
DikkatNefroloji açısından kilo verme ilacı öyküsü kalsiyum oksalat taşı ve enterik hiperoksalüri nedenleri arasında sorgulanır. KBH'de ve oksalat nefropatisi riskinde kullanımdan kaçınılır. Gebelikte önerilmez.

Erişkin dozu

120 mg, yağ içeren ana öğünlerle (öğün sırasında ya da öğünden bir saat içinde) günde 3 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar önerisi yok.
eGFR 30–59Ayar önerisi yok; volüm azalmışsa kaçınılır.
eGFR 15–29Kaçınılır (oksalat nefropatisi, AKI).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır (oksalat nefropatisi, AKI).
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiOksalat nefropatisi ve AKI (hiperoksalüri), nefrolitiyazis.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; kolestazda kontrendike.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; kolestazda kontrendike.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; kolestazda kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yağda eriyen vitamin (D, K) eksikliği, steatore ve inkontinans görülebilir; varfarin, levotiroksin, siklosporin ve antiepileptik etkisi değişir. Çok ilaç kullanan yaşlıda yarar sınırlıdır; multivitamin eklenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte önerilmez; gebelikte kilo verme hedeflenmez.
EmzirmeVeri yok; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Orlofforlistat60 mg sert kapsül; 120 mg sert kapsül
Thincalorlistat120 mg kapsul
Xenabi Forteorlistat120 mg kapsul
Xenicalorlistat120 mg sert kapsul

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P01AB03 · J01XD03

Ornidazol

Nitroimidazol antiprotozoal ve antianaerobik

Metronidazole benzeyen 5-nitroimidazol; amebiyaz, giardiyaz, trikomonas ve anaerop enfeksiyonlarda kullanılır. Nörotoksisite (ataksi, nöropati) ve nadiren karaciğer hasarı yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriAnaerop bakteri / protozoon › Hücre içi sitoplazma › Mikrop DNA'sı › Nitro grubunun indirgenmesi (aktif radikal)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)elektron verirDNA'ya saldırır+sarmalı kırarMikrobun sitoplazmasıoksijensiz ortamda ferredoksin elektrontaşırAnaerop mikrop sitoplazmasıNitro grubu indirgenirilaç ancak anaerop hücrede aktif halegelirFerredoksin sistemiReaktif radikallerDNA'ya bağlanırMikrop sitoplazmasıMikrop DNA'sıkırık ve bozulmuş sarmal, çoğalma dururMikrop DNA'sıOrnidazol:anaerop DNA'yıradikalle kırar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Anaerop hücrede aktif radikale dönüşür, DNA'yı bozar → mikrop ölür.Etki yalnız anaerop ve mikroaerofilik ortamda; aerop bakteriye etkisizdir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Anaerop bakteri ve protozoon hücrelerinin içinde. Oral iyi emilir, dokulara ve BOS'a geçer; küçük molekül olarak hücreye pasif girer. Oksijenli konak hücrelerinde aktive olmaz.
Neye etki eder?Nitro grubu, anaerop mikropta ferredoksinle indirgenir; oluşan reaktif ara ürünler DNA'ya bağlanır. Etkin madde bu indirgenmeden doğar (ön ilaç).
Ne olur?DNA sarmalı kırılır, DNA sentezi durur → mikrop ölür (bakterisidal ve trikomonisidal).

Klinik

EndikasyonAmebiyaz (bağırsak ve karaciğer apsesi), giardiyaz, trikomoniyaz, bakteriyel vajinoz, anaerop enfeksiyonlar ve cerrahi profilaksi, H. pylori eradikasyon rejimlerinde seçilmiş kullanım.
Yan etkilerBulantı, metalik tat, baş dönmesi, baş ağrısı, uyku hali, geçici transaminaz yüksekliği; serebellar ataksi, periferik nöropati ve nöbet (yüksek doz ya da uzun süre), lökopeni.
KontrendikasyonNitroimidazol aşırı duyarlılığı; merkezi sinir sistemi organik hastalığı (epilepsi, MS); gebeliğin 1. trimesteri.
EtkileşimlerVarfarin etkisini artırır; vekuronyum etkisini uzatır; lityum ve fenitoin düzeyi değişebilir; alkolle disülfiram benzeri reaksiyon bildirilmiştir (metronidazole göre seyrek).
DikkatUzun tedavide nörolojik belirti ve nöropati izlenir; serebellar belirtide kesilir. Alkolle birlikte alınmaz.

Erişkin dozu

Oral amebiyaz ve giardiyaz için 1,5–2 g tek doz (1–3 gün); anaerop enfeksiyon 500 mg 12 saatte; IV başlangıç 500–1000 mg, sonra 500 mg 12 saatte.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizSeans diyalizle azalır; seans sonrası dozu ver ya da ek doz düşün.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez kabul edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBeklenmez.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkat; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CDoz yarıya in ya da aralığı uzat; nörotoksisiteyi izle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda baş dönmesi, ataksi, konfüzyon ve nöropati dikkat çeker; uzun süreli kullanımdan kaçınılır. Varfarin alıyorsa INR sık izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kullanılmaz; 2.–3. trimesterde yalnız gerekliyse. Nitroimidazol sınıfında insan teratojenisitesi gösterilmemiştir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte uyku hali ve bulantı olabilir. Tedavi süresince emzirmeden kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (15 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Albitrolornidazol500 mg film kapli tablet
Bitazolornidazol500 mg/3 ml enjeksiyonluk çözelti
Biteralornidazol250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 500 mg/ 3 ml infüzyon için cozelti iceren ampul
Daglexornidazol500 mg / 3 ml inf için çözelti içeren ampül
Enfexolornidazol250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Entamezolornidazol500 mg film kaplı tablet
Laudazolornidazole500 mg/3 ml infüzyon çözeltisi
Odanazolornidazol500 mg/ 3 ml IV infüzyon için çözelti
Ornijectornidazol500 mg/3 ml IV infüzyonluk çözelti
Ornisidornidazole250 mg film kapli tablet
Ornisid Fortornidazole500 mg film kapli tablet
Ornitopornidazole250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Pronizolornidazol500 mg/3 ml IV infüzyonluk çözelti (bitdazol IV infüzyon için çözelti içeren ampul 500 mg/3 ml)
Sineralornidazol500 mg kapli film tablet
Tibersidornidazol500 mg/3 ml IV infüzyon için enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (1): Metcef

15 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AH02

Oseltamivir

Antiviral (nöraminidaz inhibitörü)

İnfluenza A ve B'ye karşı oral ön ilaç; belirtilerin ilk 48 saatinde başlanınca hastalık süresini kısaltır. Yatan ve ağır hastada geç başlansa da önerilir; neden olduğu bulantı yemekle azalır.

Etki mekanizması

Etki yeriİnfluenza virüsü ile enfekte solunum epiteli › Virüs zarı (yüzey) › Hücre dışı yüzey › Viral nöraminidaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücre zarınayapışırvirionu serbestbırakırhücrelereyayılırEnfekte hücrevirüs hücre içinde çoğalırEnfekte epitel hücresiYeni virion yüzeyisialik asite tutunur, hücre zarınayapışık kalırVirüs zarı · yüzeyNöraminidazsialik asidi keserek virionu hücredenayırırVirüs zarı · nöraminidazYayılan virüsyeni hücreleri enfekte ederSolunum yolu sıvısıOseltamivir:nöraminidazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Virionlar hücreden ayrılamaz → yayılım durur, hastalık süresikısalır.Ön ilaçtır: oseltamivir karboksilat etkin biçimdir; böbrekten tübüler sekresyonla atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre dışı / doku arası
Nerede?Solunum yolu epitel hücrelerinin dışında, virüs zarının yüzeyinde. Oral alınınca karaciğer ve bağırsakta etkin karboksilata dönüşür, kanla solunum yoluna ulaşır.
Neye etki eder?Virüs zarı yüzeyindeki nöraminidaz enziminin aktif bölgesine bağlanır; sialik asit ile bağlantıyı kesen etkisini engeller.
Ne olur?Yeni oluşan virüsler hücre yüzeyinden ve birbirinden ayrılamaz → virüs yayılımı yavaşlar, viral yük ve semptom süresi azalır.

Klinik

Endikasyonİnfluenza A ve B tedavisi ve proflaksisi (özellikle yüksek riskli, yatan, gebe ve ağır hastada).
Yan etkilerBulantı, kusma, baş ağrısı, karın ağrısı; nadiren nöropsikiyatrik olaylar (konfüzyon, deliryum), aşırı duyarlılık ve cilt reaksiyonları.
KontrendikasyonOseltamivire aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı atenüe intranazal influenza aşısının etkisini azaltabilir (aşıdan 2 hafta önce/48 saat sonrasına kadar kaçın); probenesid düzeyi artırır; belirgin başka etkileşim yok.
DikkatBaşlamadan önce test sonucunu beklemek gerekmez; yüksek riskte klinik tanıyla başlanır. Böbrek işlevine göre doz azaltılmazsa birikir.

Erişkin dozu

Oral tedavi: 75 mg günde 2 kez, 5 gün. Proflaksi: 75 mg günde 1 kez, 10 gün (en az 7 gün). Ağır hastada süre uzatılabilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 6075 mg 12 saatte (tedavi); ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 31–60: 30 mg 12 saatte.
eGFR 15–29CrCl 11–30: 30 mg günde 1 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl ≤ 10 (diyaliz dışı): önerilmez ya da tek doz 30 mg (kaynağa göre).
Hemodiyaliz30 mg hemen, sonra her seans sonrası 30 mg.
Periton diyalizi30 mg tek doz (tedavi); veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ilk 48 saatte başlamak yararlıdır; yatan hastada daha geç de verilir. Böbrek işlevine göre doz azaltılır. Konfüzyon ve deliryum bildirilmiştir; bulantı yemekle azalır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte influenzada ağır seyir riski nedeniyle önerilir; teratojenik bulgu yok, belirtilerde geciktirmeden kullanılır.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirme sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cyoveloseltamivir fosfat6 mg/ml oral süspansiyon hazırlamak için toz; 30 mg sert kapsül; 45 mg sert kapsül; 75 mg sert kapsül
Enfluviroseltamivir · oseltamivir fosfat12 mg/ml oral suspansiyon hazirlamak için toz; 30 mg sert kapsül; 45 mg sert kapsül; 75 mg kapsul
Enzafluoseltamivir fosfat75 mg sert kapsül
Etamiviroseltamivir fosfat75 mg sert kapsül
Fluzaviroseltamivir fosfat12 mg/ml oral süspansiyon hazırlamak için toz; 30 mg sert kapsül; 45 mg sert kapsül; 75 mg sert kapsül
Novaviroseltamivir fosfat12 mg/ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 75 mg sert kapsül
Osefluoseltamivir30 mg granül içeren saşe; 30 mg kapsül; 45 mg kapsül; 75 mg kapsul
Oselmiroseltamivir fosfat12 mg/ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 30 mg sert kapsüi; 45 mg sert kapsüi; 75 mg sert kapsüi
Ovirefluoseltamivir fosfat75 mg sert kapsül
Relifluoseltamivir fosfat75 mg sert kapsül
Seltaviroseltamivir fosfat75 mg sert kapsül

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EB04

Osimertinib

EGFR tirozin kinaz inhibitörü (3. kuşak, T790M dahil)

EGFR duyarlılık mutasyonları ve T790M'yi seçici kapatan 3. kuşak TKİ; adjuvan ve ilk basamakta kullanılır. Tuzaklar: QTc uzaması, kardiyomiyopati (LVEF), ILD, ishal, keratit.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer · epitel kaynaklı tümör › Tümör hücresinin zarı ve sitoplazması › EGFR hücre içi kinaz alanı › Mutant EGFR (T790M dahil) · Cys797

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkinaz alanınıaçarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerEGF benzeri ligandEGF ya da TGF-α hücre dışından EGFR'yebağlanırHücre dışı · EGFR ligandıEGFR dimerizasyonureseptör zarda çift oluşturur, kinazalanı açılırTümör hücre zarı · EGFREGFR kinaz alanıATP bağlanır, reseptör kuyruğufosforillenirEGFR kinaz alanı · sitoplazmaRAS-MAPK ve PI3K-AKThücre içi çoğalma ve yaşam sinyalleriSitoplazma · sinyal yollarıTümör çoğalmasımutant EGFR ligandsız da sürekli sinyalverirAkciğer tümör dokusuOsimertinib:mutant EGFR'yi(T790M dahil)kalıcı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mutant EGFR kinazı kovalent bağlanmayla kapanır → çoğalma sinyalikesilir; T790M dirençli tümörler de yanıt verir.Yabanıl tip EGFR'ye göre seçici olduğu için ishal ve döküntü daha hafiftir; QTc ve kalpişlevi ayrıca izlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Akciğer kanseri hücresinin zarındaki EGFR'nin hücre içi kinaz alanında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek sitoplazmadaki ATP cebine ulaşır.
Neye etki eder?EGFR kinaz alanındaki sisteine (Cys797) kovalent bağlanır; duyarlılık mutasyonları ve T790M'ye seçicidir, yabanıl tip EGFR'ye göre daha az etkiler.
Ne olur?Mutant EGFR sinyali kalıcı kesilir → RAS-MAPK ve PI3K-AKT durur → T790M dahil mutant tümör hücreleri çoğalamaz; kan-beyin bariyerini geçtiği için beyin metastazında da etkilidir.

Klinik

EndikasyonEGFR ekzon 19 delesyonu ya da L858R mutasyonlu NSCLC (ilk basamak, adjuvan ve kemoradyoterapi sonrası evre III); T790M pozitif NSCLC.
Yan etkilerİshal, döküntü, kuru cilt, paronişi, stomatit, sitopeni (lenfopeni, trombositopeni, nötropeni), QTc uzaması, LVEF azalması ve kalp yetmezliği, ILD, keratit; nadiren SJS ve eritema multiforme.
KontrendikasyonOsimertiniba aşırı duyarlılık; sarı kantaron birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) düzeyi düşürür (doz artırılır). QT uzatan ilaçlarla dikkat; BCRP ve P-gp substratlarının (rosuvastatin, digoksin) düzeyi artabilir. PPI ile etkileşim yok.
DikkatBaşlamadan önce ve düzenli aralıklarla LVEF; QTc, K⁺, Mg²⁺, Ca²⁺ izlenir. Yeni dispne ve öksürükte ILD düşünülür. Yemekle ya da aç alınabilir; PPI kullanımı serbesttir.

Erişkin dozu

80 mg/gün tek doz (yemekle ya da aç). Adjuvan olarak 3 yıl. Platin kemoterapiyle birlikte kombinasyonda da 80 mg/gün. Güçlü CYP3A4 indükleyicisiyle 160 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (CrCl 15–89 mL/dk).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine yüksek oranda bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; nadiren kreatinin artışı bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kullanılmaz ya da çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. QTc uzaması ve kalp yetmezliği yaşlıda daha riskli: LVEF, EKG ve elektrolitler izlenir. QT uzatan ilaçlardan kaçınılır; ILD için dispne ve öksürük sorgulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra kadında 2 ay, erkekte 4 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tagrissoosimertinib mesilat40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A03AB06

Otilonyum bromür

Kuaterner amonyum antispazmodik (kalsiyum kanalı bloker)

Bağırsak düz kasında kalsiyum girişini kesen, neredeyse emilmeyen kuaterner amonyum; irritabl bağırsakta kramp için kullanılır. Tuzak: etkisi bağırsakta kalır; kanıt düzeyi orta.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Bağırsak düz kası › Düz kas hücre zarı › L ve T tipi Ca²⁺ kanalları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ girişisağlarkası kasarCa²⁺ kanallarıdüz kas zarında depolarizasyonla açılırDüz kas hücre zarıCa²⁺ girişihücre içi kalsiyum yükselirDüz kas hücre içiKas kasılmasıaktin ve miyozin etkileşir; spazmBağırsak düz kasıOtilonyum: düzkas Ca²⁺kanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → düz kas gevşer, spazm ve kramp hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bağırsak duvarındaki düz kas hücresinin zarında. Kuaterner amonyum olduğundan emilmez, bağırsak duvarında birikerek yerel etki eder.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki L ve T tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanallarını kapatır; muskarinik ve tahikinin NK2 reseptörlerini de baskılar.
Ne olur?Ca²⁺ girişi ve kasılma azalır → bağırsak spazmı ve ağrı hafifler, sistemik yan etki az.

Klinik doğrulanıyor

Endikasyonİrritabl bağırsak sendromu; bağırsak spazmı ve şişkinlik.
Yan etkilerAğız kuruluğu, bulantı, baş ağrısı, baş dönmesi, taşikardi, döküntü; sistemik emilim çok az olduğundan antikolinerjik yan etki nadir.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; pilor stenozu, dar açılı glokom, prostat hipertrofisi (ürün bilgisine göre).
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir; emilimi çok az.
DikkatYemekten önce alınır. Sistemik emilimi çok azdır.

Erişkin dozu

40 mg günde 2–3 kez, yemekten önce.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (emilim çok az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar verisi yok.
Child-Pugh BDikkatle; veri yetersiz.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; sistemik emilim düşüktür, antikolinerjik yük ihmal edilebilir. Glokom ve prostat hipertrofisinde ürün bilgisine uyulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; ilk trimesterde kaçınılır.
EmzirmeVeri yetersiz; emilim çok az, emzirmede dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ekspazotilonyum bromür40 mg film kapli tablet
Karostilotilonyum bromür40 mg film kapli tablet
Motigenotilonyum bromur · otilonyum bromür40 mg film kapli tablet
Nospazmotilonyum bromür40 mg film kapli tablet
Pensotilotilonyum bromür40 mg film tablet
Spazmodinotilonyum bromür40 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (10): Dolospas, Otiliks Plus, Pinix, Simepazm, Simflat, Simlinox, Simogen, Simotran, Spasmoflat, Spazolit

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA38

Ozanimod

Sfingozin-1-fosfat (S1P) reseptör modülatörü

Lenfositlerin lenf düğümlerinden çıkışını engelleyen oral S1P1/S1P5 modülatörü; ülseratif kolit ve MS'te kullanılır. Tuzak: ilk dozda bradikardi ve AV blok; MAO inhibitörleriyle kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Lenf düğümündeki lenfosit › Lenfosit hücre zarı › S1P1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çıkış sinyaliverirkana geçermukozaya göçederS1P1 reseptörülenfositte çıkış sinyalini algılarLenfosit zarı · S1P1Lenf düğümünden çıkışlenfosit lenfe ve kana geçerLenf düğümüBağırsağa göçlenfosit mukozaya girerDolaşım · lenfositBağırsak iltihabısitokin salgısı ve mukoza hasarıBağırsak mukozasıOzanimod: S1P1'iişlevsizbırakır,lenfositçıkışını keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Lenfosit lenf düğümünde kalır → bağırsağa göç ve iltihap azalır;lenfopeni gelişir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Lenf düğümlerindeki ve kandaki lenfositlerin yüzeyinde. İlaç ağızdan alınır, kandan hücre zarındaki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?S1P1 ve S1P5 reseptörlerine bağlanıp reseptörü içeri çekerek işlevsiz bırakır (fonksiyonel antagonist); lenfosit S1P gradyanını algılayamaz.
Ne olur?Lenfositler lenf düğümünde tutulur → dolaşımdaki ve bağırsaktaki lenfosit sayısı azalır, bağırsak iltihabı hafifler; lenfopeni gelişir.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır aktif ülseratif kolit; relapsing multipl skleroz.
Yan etkilerLenfopeni, enfeksiyon, bradikardi ve AV blok, hipertansiyon, karaciğer enzim yüksekliği, makula ödemi, baş ağrısı, ortostatik hipotansiyon, solunum işlevinde azalma, PRES (nadir).
KontrendikasyonSon 6 ayda MI, kararsız angina, inme, TİA, dekompanse kalp yetersizliği ya da NYHA III–IV; Mobitz II ya da 3. derece AV blok, hasta sinüs sendromu (kalp pili yoksa); ağır uyku apnesi; MAO inhibitörleri.
EtkileşimlerMAO inhibitörleriyle kontrendike; güçlü CYP2C8 inhibitörleri (gemfibrozil) önerilmez, indükleyiciler (rifampisin) etkiyi azaltır; beta bloker, KKB ve antiaritmiklerle bradikardi; canlı aşılar kaçınılır.
DikkatBaşlamadan önce ECG, KFT, tam kan sayımı, göz muayenesi ve varisella bağışıklığı; ilk dozda kardiyak izlem gerekebilir. Doz titrasyonu atlanmaz; tedavi bırakıldıktan sonra 3 ay etki sürer.

Erişkin dozu

Titrasyon: gün 1–4 0,23 mg, gün 5–7 0,46 mg, 8. günden itibaren 0,92 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (yüksek proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok; hipertansiyon izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ATitrasyondan sonra 0,92 mg gün aşırı.
Child-Pugh BTitrasyondan sonra 0,92 mg gün aşırı.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; bradikardi, AV blok ve hipertansiyon riski nedeniyle ilk dozda ve kardiyak ilaç kullananlarda izlem. Enfeksiyon, lenfopeni ve makula ödemi için düzenli kontrol; canlı aşıdan kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz: fetüse zarar verebilir; tedavi sırasında ve bıraktıktan sonra en az 3 ay etkin doğum kontrolü gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Zeposiaozanimod0,23 mg ve 0,46 mg sert kapsül tedaviye başlangıç paketi; 0,92 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EF01

Palbosiklib

CDK4/6 inhibitörü

HR pozitif, HER2 negatif ileri meme kanserinde aromataz inhibitörü ya da fulvestrantla kullanılan CDK4/6 inhibitörü. Tuzaklar: nötropeni (tek başına dozu azaltır), CYP3A etkileşimi, nadiren ILD ve emboli.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme · HR pozitif tümör › Hücre çekirdeği · hücre döngüsü › Siklin D–CDK4/6 kompleksi › CDK4/6 ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CDK4/6'yabağlanırRb'yifosforillerE2F'yi serbestbırakırhücreyi çoğaltırMitojen sinyaliöstrojen ve büyüme faktörleri siklin D1yapımını artırırÇekirdek · siklin D1Siklin D–CDK4/6 kompleksiçekirdekte Rb proteinini fosforillerÇekirdek · siklin D–CDK4/6Rb fosforilasyonuRb, E2F transkripsiyon faktörünü serbestbırakırÇekirdek · Rb proteiniG1'den S fazına geçişE2F, DNA sentezi genlerini açarÇekirdek · E2F hedef genleriTümör hücre çoğalmasıHR pozitif meme kanseri hücreleribölünürMeme tümör dokusuPalbosiklib:CDK4/6 ATPcebini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CDK4/6 kapanır → Rb fosforillenmez, E2F serbest kalmaz; hücre G1'dedurur, tümör büyümesi yavaşlar.Kemik iliği öncüllerinde de G1 durması geçici nötropeniye yol açar (sitotoksik değil, geridönüşlü).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hormon reseptörü pozitif meme kanseri hücresinin çekirdeğinde ve sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek hücre içindeki CDK4/6'ya ulaşır.
Neye etki eder?CDK4/6'nın ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı geri dönüşlü kapatır (ATP ile rekabet).
Ne olur?Rb fosforillenmez → E2F bağlı kalır, S fazı genleri açılmaz → hücre G1'de durur; hormon tedavisiyle birlikte tümör büyümesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHormon reseptörü pozitif, HER2 negatif lokal ileri ya da metastatik meme kanseri (aromataz inhibitörü ya da fulvestrantla).
Yan etkilerNötropeni (çok sık), lökopeni, anemi, trombositopeni, enfeksiyon, yorgunluk, stomatit, bulantı, ishal, alopesi, döküntü; nadiren febril nötropeni, venöz tromboemboli ve ILD.
KontrendikasyonPalbosikliba aşırı duyarlılık; sarı kantaron birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin, greyfurt) düzeyi artırır (doz 75 mg'a iner); güçlü indükleyiciler (rifampisin, fenitoin) düşürür. Kapsül yemekle alınır; tablet yemekle ya da aç, PPI ile etkileşimi sınırlıdır.
DikkatKan sayımı ilk 2 döngüde her döngü başında ve 15. günde, sonra her döngü başında izlenir; ateşte hemen değerlendirme. Yeni dispne ve öksürükte ILD düşünülür.

Erişkin dozu

125 mg/gün, 21 gün alınıp 7 gün ara (28 günlük döngü); kapsül yemekle. Toksisitede 100, sonra 75 mg'a düşürülür. Güçlü CYP3A inhibitörüyle 75 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (eGFR ≥ 15).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık kan sayımıyla.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %85 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; nötropeni ve enfeksiyon riski izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kan sayımı izlenir.
Child-Pugh C75 mg/gün (21 gün alınır, 7 gün ara).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Nötropeni ve enfeksiyon yaşlıda daha riskli: kan sayımı sık izlenir, ateşte acil değerlendirme. CYP3A etkileşimleri ve greyfurt gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra kadında en az 3 hafta, erkekte 14 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 3 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Palbopolpalbosiklib125 mg sert kapsül
Paldibopalbosiklib75 mg film kaplı tablet; 125 mg film kaplı tablet
Reamplapalbosiklib75 mg film kapli tablet; 75 mg kapsül; 100 mg film kapli tablet; 100 mg kapsül; 125 mg film kapli tablet; 125 mg kapsül
Repalbopalbosiklib75 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet; 125 mg film kaplı tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AX13

Paliperidon

Atipik antipsikotik (risperidonun aktif metaboliti)

Risperidonun aktif metaboliti; D2 ve 5-HT2A antagonisti. Palmitat depo enjeksiyonu aylık/3 aylık verilir ve uyum sorununda yararlıdır; böbrekle atıldığı için CrCl < 50'de önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik dopaminerjik sinaps › Postsinaptik nöron zarı › D2 ve 5-HT2A reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırnöronu aşırıuyarırDopamin salımımezolimbik yolda sinir ucundan sinapsaralığına dopamin çıkarMezolimbik sinapsD2 reseptörüpostsinaptik nöron zarında, G proteininebağlı dopamin reseptörüPostsinaptik nöron · D2Mezolimbik nöron yanıtıaşırı D2 uyarısı pozitif belirtileri(hezeyan, varsanı) sürdürürPostsinaptik nöron içiPaliperidon: D2ve 5-HT2Areseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: D2 reseptörü kapanır, mezolimbik aşırı uyarı azalır → psikotikbelirtiler gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal sinapslar. Depo enjeksiyondan yavaşça kana geçer; kan-beyin bariyerini geçer, çoğu değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Postsinaptik nöron zarındaki D2 dopamin ve 5-HT2A serotonin reseptörlerini kapatır; α1 ve H1 reseptörlerini de bloke eder.
Ne olur?Mezolimbik D2 uyarısı azalır → hezeyan ve varsanı gerilir. Striatal D2 blokajı EPS, α1 blokajı ortostatik hipotansiyon, hipofiz D2 blokajı prolaktin artışı yapar.

Klinik

EndikasyonŞizofreni (idame, atak tedavisi) ve şizoaffektif bozukluk; depo biçimi uyumu düşük hastada.
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon, taşikardi, EPS, akatizi, hiperprolaktinemi, kilo alımı, QT uzaması, enjeksiyon yeri ağrısı; demanslı yaşlıda ölüm riski; nadiren nöroleptik malign sendrom, tardif diskinezi.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da risperidona aşırı duyarlılık. Demanslı yaşlıda kutulu uyarı.
EtkileşimlerKarbamazepin ve güçlü P-gp/CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür; QT uzatan ilaçlarla aritmi; levodopa etkisi azalır; antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatAğır böbrek yetmezliğinde birikir; CrCl < 50'de depo önerilmez. Oral ve depo biçimleri birbirinin yerine doğrudan çevrilmez.

Erişkin dozu

Palmitat 1 aylık depo: 1. gün 150 mg, 8. gün 100 mg (deltoid), sonra aylık 75 mg (25–150 mg). Oral paliperidon ER: 6 mg/gün sabah (3–12 mg). CrCl 50–80'de depo başlangıcı 100 mg/75 mg, idame 50 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl ≥ 80: standart. CrCl 50–79: depo 100 mg (1. gün) / 75 mg (8. gün), idame 50 mg; oral 3 mg başlanır, en çok 6 mg.
eGFR 30–59CrCl < 50: depo önerilmez; oral 1,5 mg ile başlanır, en çok 3 mg/gün.
eGFR 15–29Depo önerilmez; oral 1,5 mg/gün, en çok 3 mg (CrCl 10–49); CrCl < 10 için veri yok.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (veri yetersiz).
HemodiyalizKullanılmaz; veri yetersiz.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (kısmen beklenir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAğır böbrek yetmezliğinde birikim: sedasyon, hipotansiyon, EPS.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Düşük doz ve yavaş artış; ortostatik hipotansiyon, düşme, EPS izlenir. Böbrekle atıldığı için yaşlıda CrCl'ye göre doz seçilir (CrCl < 50'de depo önerilmez). Demansta ölüm ve inme riski artar.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtisinde önce ilaç dışı yaklaşım; ilaç yalnız ağır belirtide ve en kısa süre.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Hipnotik olarak kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve ortostatik hipotansiyonla düşmeyi artırır.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta motor belirtileri kötüleştirir; ketiapin ya da klozapin seçilir.

AGS Beers 2023 demansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüvenlik verisi sınırlı; yarar risk dengesiyle kullanılır. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda EPS ve çekilme belirtileri görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; depo kullanımında bebekte uzun süre maruziyet olur, emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Byannlipaliperidon palmitat700 mg enjeksiyonluk uzatılmış salımlı süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör; 1000 mg IM enjeksiyonluk uzatılmış salımlı süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör
Invegapaliperidon3 mg uzatilmis salimli tablet; 6 mg uzatilmis salimli tablet; 9 mg uzatilmis salimli tablet
Paligispaliperidon3 mg uzatılmış salimli tablet; 6 mg uzatılmış salimli tablet; 9 mg uzatılmış salimli tablet
Palveonpaliperidon palmitat50 mg/0,5 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon; 75 mg/0,75 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon; 100 mg/1 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon; 150 mg/1,5 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon
Trevictapaliperidon palmitat175 mg IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon; 263 mg IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon; 350 mg IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon; 525 mg IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon
Xeplionpaliperidon palmitat50 mg/0,5 ml IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon; 75 mg/0,75 ml IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon; 100 mg/1 ml IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon; 150 mg/1,5 ml IM enjeksiyon için uzun salimli süspansiyon

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A04AA05

Palonosetron

5-HT3 reseptör antagonisti (ikinci kuşak, uzun etkili)

5-HT3 reseptörüne yüksek afiniteli, yaklaşık 40 saat yarı ömürlü ikinci kuşak antagonist; kemoterapiye bağlı gecikmiş bulantıda da etkilidir. Tek doz yeterli; QT etkisi çok az, kabızlık sık.

Etki mekanizması

Etki yeriGastrointestinal sistem · merkezi sinir sistemi › Vagal afferent sinir ucu ve beyin sapı › Sinir hücresi zarı › 5-HT3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)5-HT3'e bağlanırkusma merkeziniuyarırEnterokromaffin hücrekemoterapi hasarıyla bağırsaktaserotonin (5-HT) salarBağırsak mukozasıVagal 5-HT3 reseptörüsinir ucu zarında, serotoninle açılankatyon kanalıVagus ucu · 5-HT3Beyin sapı kusma merkeziarea postrema ve NTS vagal uyarıylauyarılırArea postrema · NTSPalonosetron:5-HT3reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: 5-HT3 kapanır → vagal uyarı ve kusma merkezi aktivasyonu azalır;uzun etkiyle gecikmiş kusma da önlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniSinaps / sinir ucu
Nerede?Bağırsak mukozasındaki vagal afferent uçlarda ve beyin sapında (area postrema, NTS). IV ya da oral verilir; uzun yarı ömürle kanda uzun süre kalır.
Neye etki eder?Sinir ucu zarındaki 5-HT3 reseptörüne yüksek afinite ile bağlanıp kapatır.
Ne olur?Serotonin 5-HT3'e bağlanamaz → vagal uyarı ve kusma merkezi aktivasyonu azalır; uzun etki gecikmiş bulantıyı da önler.

Klinik

EndikasyonOrta ve yüksek emetojenik kemoterapide akut ve gecikmiş bulantı-kusmanın önlenmesi; postoperatif bulantı-kusma önlenmesi.
Yan etkilerBaş ağrısı, kabızlık, baş dönmesi, ishal, yorgunluk, enjeksiyon yeri reaksiyonu; nadiren QT uzaması ve serotonin sendromu.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer 5-HT3 antagonistlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSerotonerjik ilaçlarla (SSRI, SNRI, tramadol) serotonin sendromu riski; QT uzatan ilaçlarla dikkatle.
DikkatAynı kemoterapi kürü içinde tekrar dozlar önerilmez; kabızlık izlenir. Kalp hastalığı ve elektrolit bozukluğunda dikkatle.

Erişkin dozu

IV: 0,25 mg tek doz, kemoterapiden 30 dk önce (30 sn bolus). Oral: 0,5 mg tek doz, kemoterapiden 1 saat önce.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (dağılım hacmi büyük); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez. Kabızlık ve nadiren QT uzaması izlenir; serotonerjik ilaçlarla serotonin sendromu riski; tek doz yeterlidir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gerekliyse kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (15 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cinvexpalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Dekolpalonosetron250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Emtronpalonosetron hcl250 mcg/5 ml enjeksiyonluk çöz, içeren flakon
Genolaxpalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Palodinpalonosetron250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Palojectpalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Palondempalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Palonexpalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Paloxitronpalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Palselpalonosetron hidroklorür250 mcg / 5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Plaronpalonosetron hidroklorür250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Vomisetpalonosetron hcl250 mcg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Vonaxipalonosetron hcl250 mcg/5 ml IV, enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Votronpalonosetron250 mcg/5 ml enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Ziaxepalonosetron hidroklorür250 mcg / 5 ml ivenjeksiyonluk çözelti

15 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Palopegteriparatid

Uzun etkili PTH(1-34) ön ilacı (hipoparatiroidi tedavisi)

PTH(1-34)'ü taşıyıcıya bağlı salan, günde bir kez uygulanan prodrug; kronik hipoparatiroidide kalsiyum ve aktif D vitamini ihtiyacını azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan, kemik ve böbrek › Distal ve proksimal tübül, osteoblast › Hücre zarı: PTH1 reseptörü (G proteini bağlı) › PTH(1–34) → PTH1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+iyon dengesinidüzeltirPTHparatiroid bezi salgılar(hipoparatiroidide yok)Kan · PTHPTH1 reseptörü (kemik · böbrek)distal tübül ve proksimal tübüldebulunurTübül hücresi · PTH1 reseptörüCa²⁺ ↑ · fosfat ↓ · kalsitriol ↑kalsiyum geri emilir, fosfat atılır,aktif D yapılırKan ve idrar · Ca²⁺, fosfatPalopegteriparatid:PTH1 reseptörünügün boyu uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: PTH1 reseptörü uyarılır → Ca²⁺ geri emilir, fosfat atılır,kalsitriol artar → serum kalsiyumu ve fosfatı normale döner.Hipoparatiroidide kalsiyum ve D vitamini ihtiyacını azaltır; hiperkalsemi/hipokalsemi içinizlenmeli.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Deri altından kana geçen uzun etkili ön ilaç kanda serbest PTH(1–34) bırakır; hormon böbrek tübülü ve kemik hücresinin dış yüzündeki reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?PTH(1–34), inert taşıyıcıya geçici bağlıdır ve fizyolojik pH'da yavaş ayrışır; açığa çıkan PTH, PTH1 reseptörünü uyarır (Gs–cAMP yolu).
Ne olur?Distal tübülde Ca²⁺ geri emilimi ↑, proksimal tübülde fosfat atılımı ↑ ve kalsitriol yapımı ↑ → serum kalsiyumu normale gelir, idrar kalsiyumu azalır (hipoparatiroidi).

Klinik

EndikasyonErişkinde kronik hipoparatiroidi (kalsiyum ve aktif D vitamini tedavisine ek ya da yerine).
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, hipokalsemi veya hiperkalsemi, hipotansiyon-baş dönmesi, baş ağrısı, ağız-ekstremite uyuşması.
KontrendikasyonÖnceki ağır aşırı duyarlılık; akut ve ağır hiperkalsemi (hiperkalsemi ve osteosarkom riski faktörlerinde dikkat).
EtkileşimlerDijital ve kalsiyum düzeyini değiştiren ilaçlar (tiyazid, kıvrım diüretiği); kalsiyum ve aktif D vitamini dozları azaltılır.
DikkatKalsiyum ve aktif D vitamini tedavisi aşamalı azaltılır; serum kalsiyumu, idrar kalsiyumu ve fosfat izlenir. Hipo- ve hiperkalsemi için hasta bilgilendirilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 18 µg/gün SC (PaTHway çalışmasında); kalsiyum düzeyine göre 3 µg basamakla titre edilir (olağan aralık yaklaşık 6–60 µg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı beklenmez; Ca, fosfat ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59Veri sınırlı; dikkatle, kalsiyum ve kreatinin sık izlenir.
eGFR 15–29Çalışılmamış (çalışmada dışlandı); yalnız uzman kararıyla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış (çalışmada dışlandı); yalnız uzman kararıyla.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalsemiyle AKİ ve taş riski; serum ve idrar kalsiyumu ile kreatinin izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Hipoparatiroidide yaşlıda 18 µg/gün ile başla, 3 µg basamakla yavaş titre et. Hiper- ve hipokalsemi, ortostatik hipotansiyon izlenir; digoksin kullananda hiperkalsemiye duyarlılık artar. Serum Ca, fosfat ve kreatinin düzenli bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte yalnız gerekliyse kullanılır, kalsiyum ve D vitamini ihtiyacı değiştiğinden sık izlem gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC M05BA03

Pamidronat

Azot içeren bifosfonat (osteoklast inhibitörü)

Osteoklast işlevini baskılayan IV bifosfonat; malign hiperkalsemi, kemik metastazı ve Paget hastalığında kullanılır. Yüksek dozda nefrotoksiktir (kollapsan FSGS, ATN).

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi: osteoklast › Osteoklast içi (sitoplazma) › FPP sentaz (mevalonat yolu)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)GTPaz'larıaktiflerkemiği yıkarkana Ca²⁺ salarOsteoklastkemik yüzeyine yapışıp kemiği yıkanhücreKemik yüzeyi · osteoklastMevalonat yolu · FPP sentazGTPaz proteinlerini aktifler; hücreiskeleti ve yaşam sinyaliOsteoklast içi · mevalonat yoluKemik rezorpsiyonukalsiyum ve fosfat kana geçerKemik matriksi · rezorpsiyonSerum kalsiyumu ↑malignite, hiperparatiroidi ve Paget'teartmış yıkımKan · serum kalsiyumuPamidronat:osteoklastta FPPsentazı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Osteoklast işlevini yitirip apoptoza gider → kemik yıkımı azalır →kalsiyum ve fosfat salınımı, serum kalsiyumu düşer.Böbrekle atılır; yüksek doz/hızlı infüzyonda tübül hasarı ve kollapsing FSGS bildirilmiştir.KBH'de doz azaltılır, infüzyon yavaş verilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Kemik hidroksiapatit yüzeyine yapışır, osteoklast kemiği yıkarken hücre içine alınır. Damardan verilir; yarısı kemiğe, kalanı böbrekle atılır.
Neye etki eder?Azot içeren bifosfonattır; osteoklast içinde mevalonat yolundaki FPP sentazı inhibe eder → GTPaz proteinleri prenillenemez.
Ne olur?Osteoklast hücre iskeleti ve yaşam sinyalini kaybeder, apoptoza gider → kemik yıkımı ve Ca²⁺/fosfat salınımı azalır → hiperkalsemi düşer.

Klinik

EndikasyonMalign hiperkalsemi, multipl miyelom ve kemik metastazında iskelet olayı önleme, Paget hastalığı, osteogenezis imperfekta (çocukta).
Yan etkilerAkut faz yanıtı (ateş, kemik-kas ağrısı), hipokalsemi, hipofosfatemi, kollapsan FSGS ve proteinüri, AKİ (ATN), çene osteonekrozu, atipik femur kırığı, uveit-skleritte nadiren.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (eGFR < 30; malign hiperkalsemide yararı-riski değerlendirilir), hipokalsemi, gebelik.
EtkileşimlerAminoglikozit ve kıvrım diüretiği hipokalsemiyi artırır; NSAİİ ve diğer nefrotoksik ilaçlar böbrek hasarını artırır; kalsiyum içeren infüzyon çözeltisine karıştırılmaz.
DikkatZoledronik asit pamidronattan daha etkili (hiperkalsemide ilk 10 günde tam yanıt) ve daha kısa sürede verilir; her ikisinde de kreatinin izlenir. Uzun süreli ve yüksek dozda kollapsan FSGS: tedavi kesilir. Dişsel işlem öncesi diş sağlığı. Gebelikte kaçınılır.

Erişkin dozu

Malign hiperkalsemi: 60–90 mg IV tek doz, en az 2–4 saatte; 90 mg'a kadar. Paget hastalığı: 30 mg haftada 1 kez ya da 30 mg/gün × 3 gün (protokole göre).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; her doz öncesi kreatinin ve proteinüri bakılır.
eGFR 30–59Dikkatle; infüzyon ≥ 4 saat, her doz öncesi kreatinin; kreatinin artarsa ara verilir.
eGFR 15–29Genellikle kaçınılır; zorunluysa düşük doz (örn. 60 mg) ve ≥ 4 saatte infüzyon.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; zorunluysa düşük doz ve ≥ 4 saat infüzyon; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; yalnız zorunluysa düşük dozla verilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; yalnız zorunluysa düşük dozla verilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (belirgin değil); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTübüler toksisite, çöken FSGS ve AKİ; yüksek doz ve hızlı infüzyonda artar. Albüminüri artarsa kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (karaciğerden metabolize olmaz).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azalmışsa kaçın ya da düşük doz ve ≥ 4 saatlik infüzyon uygula; her doz öncesi kreatinin ve albüminüri bak. Hipokalsemi, çene osteonekrozu, atipik femur kırığı olabilir. Ca ve D eksikliğini önce düzelt.

  • TIME-to-STOP E16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da bifosfonat verilmez; zorunluysa düşük doz, uzun infüzyon ve nefrotoksisite izlemiyle.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır; bifosfonatlar plasentayı geçer, yeterli insan verisi yoktur (hayvanlarda fetal iskelet ve kalsiyum etkileri bildirilmiştir).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pamexpamidronic acid90 mg IV inf, icin liyofilize toz iceren flakon
Pamidriapamidronat disodyum90 mg/10 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Pamidronat Disodyum Dblpamidronic acid90 mg/10 ml flakon

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01XC08

Panitumumab

Anti-EGFR monoklonal antikor (tam insan IgG2)

EGFR'nin dış alanını bloke ederek tümör büyüme sinyalini kesen tam insan monoklonal antikor; RAS yabanıl tip kolorektal kanserde kullanılır, ağır hipomagnezemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör ve epitel dokusu › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › EGFR (HER1) hücre dışı alanı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkinaz yolunuaçargenleri açarEGF / TGF-α ligandıEGFR'ye bağlanırHücre dışı · EGF, TGF-αEGFR dimerleşirtirozin kinaz fosforilasyonu başlarHücre zarı · EGFRRAS-RAF-MEK-ERK yoluçekirdeğe çoğalma sinyali iletirHücre içi · kinaz yoluHücre çoğalması ve yaşamtümör ve epitel hücreleriÇekirdek · çoğalma genleriPanitumumab:EGFR dış alanınıtıkar, ligandbağlanamaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ligand bağlanamaz → EGFR sinyali ve RAS-RAF-MEK-ERK yolu kapanır,tümör çoğalması durur; böbrekte magnezyum kaybı, deride akneiform döküntü yanetkidir.RAS (KRAS-NRAS) mutant tümörde sinyal EGFR'nin aşağısında açık olduğu için etkisizdir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Tümör ve epitel hücrelerinin (deri, böbrekte distal tübül) yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücre içine girmez; kandan reseptörün dış alanına bağlanır.
Neye etki eder?EGFR'nin hücre dışı ligand bağlama alanına bağlanır (tam insan IgG2); EGF ve TGF-α bağlanamaz, reseptör dimerleşip fosforlanamaz.
Ne olur?RAS-RAF-MEK-ERK ve PI3K yolu kapanır → tümör çoğalması durur (yalnız RAS yabanıl tipte). Deride akneiform döküntü; distal tübülde TRPM6 azalır → magnezyum kaybı.

Klinik

EndikasyonRAS yabanıl tip metastatik kolorektal kanser (FOLFOX-FOLFIRI ile ya da tek ilaç).
Yan etkilerAkneiform döküntü ve cilt toksisitesi, hipomagnezemi, hipokalsemi, hipokalemi, ishal, paronişi, infüzyon reaksiyonu, nadiren interstisyel akciğer hastalığı.
KontrendikasyonRAS mutant tümör (yararsız); oksaliplatin içeren kombinasyonda RAS durumu bilinmeyen hasta; ağır aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBevacizumabla birlikte kullanılmaz (toksisite artar, yarar yok); irinotekan toksisitesi artabilir.
DikkatMagnezyum düşüklüğü aylarca sürebilir ve tedavi bitince haftalarca devam edebilir. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

6 mg/kg IV, 2 haftada bir, 60 dakikada (>1000 mg ise 90 dk).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Mg, Ca, K izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Mg, Ca, K izlenir.
eGFR 15–29Ayar önerisi yok; veri sınırlı, elektrolit izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz, elektrolit sık izlenir.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (monoklonal antikor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipomagnezemi (renal Mg kaybı, sık), hipokalsemi, hipokalemi; ishalle prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; veri sınırlı.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; akneiform döküntü ve ishal (dehidratasyonla AKI) sık. Mg, Ca, K tedavi boyunca ve bitiminden sonra 8 hafta izlenir; yalnız RAS vahşi tip kolorektal kanserde kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: EGFR inhibisyonu fetal zarar yapabilir; tedavi sırasında ve son dozdan 2 ay sonrasına dek kontrasepsiyon.
EmzirmeSüte geçebilir; tedavi boyunca ve son dozdan sonra 2 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vectibixpanitumumab20 mg/ml 20 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon; 20 mg/ml 5 ml IV infuzyon icin cozelti iceren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BC02

Pantoprazol

Proton pompası inhibitörü (PPI)

Mide paryetal hücresindeki proton pompasını kapatan asit baskılayıcı; akut interstisyel nefrit ve kronik böbrek hastalığı ilerlemesi ile ilişkilendirilen ilaç sınıfıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Mide paryetal hücresi › Hücre zarı (lümene bakan kanalikül) › H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pompayıçalıştırırH⁺ dışarı, K⁺içeriasit oluşurParyetal hücre uyarısıhistamin, gastrin ve asetilkolinParyetal hücre · bazolateral zarH⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)asidi mideye pompalayan son basamakKanalikül zarı · proton pompasıMide lümenine H⁺hidrojen iyonu salınırMide lümeniMide asidiülser ve reflünün etkeniMide lümeni · asitPantoprazol:pompaya kovalentbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hangi uyarı gelirse gelsin asit salgısı kesilir; etki yeni pompayapılana kadar (1–2 gün) sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Tübül lümeni
Nerede?Midede, paryetal hücrenin lümene bakan kanaliküler zarında. Kan yoluyla hücreye ulaşır; ön ilaç olarak asidik kanalikülde birikir ve orada aktifleşir.
Neye etki eder?H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası) enzimine kovalent bağlanır ve geri dönüşsüz kapatır; etki yeni pompa yapılana dek sürer.
Ne olur?Hangi uyarı gelirse gelsin mide lümenine H⁺ pompalanamaz → mide asidi düşer; etki 1–2 gün sürer.

Klinik

EndikasyonGastroözofageal reflü, peptik ülser, H. pylori eradikasyonu (kombinasyonda), NSAİİ ve steroid kullanırken mide koruması, stres ülseri profilaksisi, Zollinger-Ellison.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, hipomagnezemi (uzun süre), B12 ve demir eksikliği, kırık riski, C. difficile ve diğer enfeksiyonlar, akut interstisyel nefrit, kronik böbrek hastalığında artış.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık, rilpivirin ve atazanavir ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerMikofenolat mofetil (emilim azalır, mikofenolik asit düzeyi düşer), metotreksat (atılımı azalır, yüksek dozda toksisite), takrolimus (düzey artabilir), demir ve B12 emilimi, atazanavir; klopidogrelle etkileşimi omeprazol ve esomeprazolden azdır.
DikkatAIN nedenleri arasında en hızlı artan ilaçlardandır: kreatinin artışı ve idrar bulgusunda akla gelmelidir; sessiz seyredebilir. Gerekmediği sürece uzun süreli kullanımdan kaçınılır. Gebelikte kullanımı sınırlı veriyle bildirilmiştir; gerekirse kullanılabilir.

Erişkin dozu

Reflü ve ülserde 40 mg/gün sabah aç karnına; koruma amacıyla 20–40 mg/gün. IV 40 mg günde 1–2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (veri sınırlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit; uzun kullanımda KBH ilerlemesi ve hipomagnezemi. AİN'de sınıf etkisi nedeniyle başka PPI'ya geçilmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CGünlük 20 mg'ı (ya da 40 mg gün aşırı) aşmaz; karaciğer enzimleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda endikasyonsuz uzun süreli kullanılmaz: kırık, C. difficile, hipomagnezemi, B12 eksikliği, AİN/KBH riski. Tam doz en çok 8–12 hafta; idamede en düşük doz; yılda bir gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP C4sınıf üyesi olarak Komplike olmayan ülser/özofajitte tam doz 8–12 haftadan uzun verilmez.
  • TIME-to-STOP C5sınıf üyesi olarak Yalnız 'çok ilaç kullanıyor' gerekçesiyle verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Antitrombotik, NSAİİ ya da steroid alan riskli hastada gastroproteksiyon için endike.

AGS Beers 2023 8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılmalı (yüksek riskli hastalar ve kanıtlı endikasyon hariç).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri güven vericidir (majör malformasyon artışı yok); endikasyon varsa kullanılabilir.
EmzirmeSüte çok az geçer; kısa süreli kullanım kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (31 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abpaxpantoprazol40 mg enterik kapli tablet
Arinnapantoprazol40 mg enterik kapli tablet
Gaspazolpantoprazol sodyum40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Gastblokpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg enterik kapli tablet
Gastrazol-lpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz
Helicrazolpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Jectopanpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için liyofilize toz
Pandevpantoprazol sodyum · pantoprazol20 mg enterik kapli tablet; 40 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon; 40 mg enterik kapli tablet
Panocerpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg enterik kapli tablet
Panrefpantoprazol sodyum seskihidrat20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet
Pantactivepantoprazole20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet
Pantgespantoprazol sodyum seskihidrat40 mg enterik kapli tablet
Panthecpantoprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet
Pantopantoprazol sodyum seskihidrat · pantoprazol20 mg enterik kapli tablet; 40 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz iceren flakon; 40 mg enterik kapli tablet
Pantonixpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti için toz
Pantozolpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon
Pantpaspantoprazol40 mg IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 40 mg enterik kapli tablet
Pasmolpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Penzolpantoprazol sodyum40 mg enterik kapli tablet
Plapantpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Progaspantoprazol40 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon
Protazpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk toz
Protechpantoprazol sodyum seskihidrat20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet
Protinumpantoprazol sodyum seskihidrat20 mg enterik kapli tablet; 40 mg enterik kapli tablet
Protonexpantoprazole sodyum seskihidrat20 mg enterik kapli tablet
Pulcetpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Sormitorpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Ulcezolpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg l,v, enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Ulcorekspantoprazol40 mg 14 enterik kapli film tablet; 40 mg 28 enterik kapli film tablet
Ulsepanpantoprazol sodyum seskihidrat40 mg enterik kapli tablet
Zolcerpantoprazol · pantoprazol sodyum seskihidrat40 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz

31 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02BE01

Parasetamol

Analjezik-antipiretik (santral COX inhibitörü)

Santral olarak prostaglandin yapımını azaltan ağrı kesici ve ateş düşürücü; NSAİİ'nin kontrendike olduğu böbrek hastasında ilk seçenektir, doz aşımında karaciğeri öldürür.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin ve omurilik (hipotalamus) › Nöron içi (sitoplazma) › COX enzimi (peroksidaz bölgesi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX enzimidönüştürürsentazdönüştürürsinir sisteminietkilerAraşidonik asithücre zarındaki yağ asidiNöron zarı · yağ asidiProstaglandin H2COX'un ara ürünüNöron içi · COX enzimiProstaglandin E2 (MSS)hipotalamusta ateşi yükseltir, ağrıeşiğini düşürürHipotalamus · sinapsAğrı · ateşklinik sonuçHipotalamus · omurilikParasetamol:santral COX'uinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Beyinde prostaglandin yapımı azalır → ağrı eşiği yükselir, ateşdüşer; periferik prostaglandinlere az etki ettiği için mide ve böbrek hemodinamiğiNSAİİ'lere göre güvenlidir, antiinflamatuvar etkisi yoktur.Toksik yan yol: karaciğerde CYP2E1 → NAPQI → glutatyonla zararsızlaşır. Aşırı dozdaglutatyon tükenir; antidotu N-asetilsistein (NAC) glutatyonu yeniler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezi sinir sisteminde, nöronların içinde (hipotalamus, omurilik). Ağızdan emilir, kan-beyin bariyerini geçer; periferde etkisi çok zayıftır.
Neye etki eder?COX enziminin peroksidaz bölgesine etki ederek enzimi inaktif tutar; ortamda peroksit yüksekse (iltihaplı dokuda) etki zayıflar. Kesin mekanizma tam bilinmiyor.
Ne olur?Beyinde prostaglandin E2 yapımı düşer → ağrı eşiği yükselir, ateş düşer; periferik antiinflamatuvar etki yok.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ağrı, ateş; NSAİİ'nin kontrendike olduğu böbrek hastasında ve gebelikte ilk basamak analjezik; böbrek koliği ve postoperatif ağrıda (IV).
Yan etkilerTerapötik dozda iyi tolere edilir; aşırı dozda ağır hepatotoksisite (24–72 saatte AST-ALT artışı), nadir döküntü, SJS/TEN, agranülositoz; kronik yüksek doz analjezik nefropatisi bildirilmiştir.
KontrendikasyonAğır karaciğer yetmezliği, aktif karaciğer hastalığı; ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerVarfarinle INR artar (düzenli yüksek dozda); enzim indükleyiciler (karbamazepin, fenitoin, rifampisin) ve kronik alkol NAPQI yapımını artırır; kolestiramin emilimi azaltır.
DikkatKombinasyon ürünlerinde (soğuk algınlığı, kodein, tramadol) gizli parasetamol bulunur; toplam günlük doz hesaplanır. Doz aşımı şüphesinde ilk 8–10 saat içinde NAC başlanır. Düşük kilolu, malnütre ya da kronik alkolik hastada günlük doz azaltılır. Gebelikte ve emzirmede ilk seçenek analjezik-antipiretiktir.

Erişkin dozu

Oral: 500–1000 mg 4–6 saatte bir, en çok 4 g/gün (kronik kullanımda 3 g/gün altı tercih edilir). IV: 1 g, 15 dakikada infüzyon, 6 saatte bir (50 kg altında 15 mg/kg).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 4–6 saatte bir, günlük en çok 3–4 g (kronik kullanımda 3 g altı).
eGFR 30–594–6 saat aralık yeterlidir; en az 6 saat aralık önerilir; günlük en çok 3 g.
eGFR 15–29En az 6 saat aralıkla; günlük doz 3 g'ı aşmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En az 8 saat aralıkla; günlük en çok 3 g.
HemodiyalizAralık en az 8 saat, günlük en çok 3 g; HD günü seans sonrası verilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; en az 8 saat aralık, günlük en çok 3 g.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTerapötik dozda yok; kronik yüksek dozda analjezik nefropatisi bildirilmiş.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AGünlük en çok 2–3 g.
Child-Pugh BGünlük en çok 2 g; kronik alkolizmde kaçınılır.
Child-Pugh CEn çok 2 g/gün ya da kaçınılır (IV formda kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ilk seçenek analjezik. Düşük kilolu (< 50 kg), malnütre ve kronik alkolü olanda günlük doz 3 g'ı geçmez. Kombine ürünlerdeki gizli parasetamol toplanır. Varfarinle düzenli yüksek dozda INR izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikHer trimesterde ilk seçenek analjezik-antipiretik; en düşük etkili doz, en kısa süre. Uzun süreli yüksek dozdan kaçınılır.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede ilk seçenek analjeziktir.

Türkiye’deki ürünler (105 ticari ad · 122 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Algomolparasetamol500 mg tablet
Asenolparasetamol500 mg tablet
Asenol Pediatrik Elixirparasetamol120 mg/5 ml
A-ferin Zeroparasetamol120 mg/5 ml pediatrik şurup
A-ferin Zero 6 Plusparasetamol250 mg/5 ml oral süspansiyon
A-perparasetamol120 mg/5 ml pediatrik şurup
Babinoks Pediatrikparasetamol120 mg/5 ml 150 ml eliksir
Babi'kan Pediatrik Suppozituarparasetamol
Babymol Pediatrik Şurupparasetamol120 mg/5 ml
Calpol Suspansiyonparasetamol
Calpol 6 Plusparasetamol250 mg / 5 ml oral süspansiyon
Calposetparasetamol120 mg/5 ml pediatrik şurup
Dolasetparasetamol10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Durapan Tabletparasetamol
Efpa Efervesan Tabletparasetamol
Ekiparadolparasetamol10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Geralgine-pparasetamol120 mg/5 ml pediyatrik oral çözelti
Gripin Bebeparasetamol120 mg/5 ml pediyatrik şurup
Influparasetamol150 mg tek kullanimlik toz içeren poşet
Influ Pediatrik Oral Damlaparasetamol
Influ Şurupparasetamol120 mg/5 ml
Influ Tabletparasetamol
Kalmetparasetamol500 mg tablet
Katesolparasetamol120 mg efervesan tablet
Kidmolparasetamol120 mg / 5 ml oral süspansiyon; 250 mg / 5 ml oral süspansiyon
Medasedparasetamol500 mg tablet
Medasetparasetamol120 mg/5 ml şurup; 325 mg tablet; 650 mg tablet
Minafenparasetamol120 mg/5 ml surup
Minamolparasetamol500 mg tablet; 1000 mg tablet
Minamol Fortparasetamol250 mg/5 ml oral süspansiyon
Minamol-120-mgparasetamol5 ml-oral-suspansiyon
Minoparparasetamol120 mg/5 ml şurup; 500 mg tablet
Minopar Plusparasetamol250 mg / 5 ml pediyatrik oral süspansiyon
Minosetparasetamol500 mg tablet
Mutepparasetamol50 mg tek dozluk efervesan toz içeren poşet; 125 mg tek dozluk efervesan toz içeren poşet; 250 mg tek dozluk efervesan toz içeren poşet; 500 mg tek dozluk efervesan toz içeren poşet
Noralparasetamol120 mg/ 5 ml pediatrik surup
Noral Tabletparasetamol
Norflam Suppozituvarparasetamol500 mg
Pacimolparasetamol120 mg/5 ml oral süspansiyon; 500 mg film kapli tablet
Pacimol Plusparasetamol250 mg / 5 ml oral süspansiyon
Panadolparasetamol500 mg film kapli tablet
Panadol Süspansiyon Bebek Ve Çocuklar İçinparasetamol
Paracerolparasetamol10 mg/ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Paracetparasetamol160 mg pediyatrik film kapli tablet
Paranoxparasetamol120 mg/5 ml pediatrik surup
Paranox Sparasetamol120 mg suppozituar
Parasedolparasetamol10 mg/ml infuzyon coz, iceren 12 flakon; 500 mg tablet
Parasedol Ped.parasetamol120 mg/5 ml 150 ml surup
Para-coldparasetamol120 mg/5 ml surup
Parcalmparasetamol120 mg/5 ml şurup; 500 mg tablet
Parcalm Plusparasetamol250 mg/5 ml pediyatrik oral süspansiyon
Parcetolparasetamol120 mg/5 ml surup; 500 mg tablet
Parokanparasetamol10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Parolparasetamol10 mg/ml infuzyon icin cozelti iceren flakon; 10 mg/ml infuzyon solusyonu; 120 mg/5 ml 150 ml oral suspansiyon; 120 mg/5 ml 150 ml oral süspansıyon; 200 mg supozituvar; 250 mg/5 ml 150 ml plus suspansiyon …
Parol Plusparasetamol250 mg/5 ml oral süspansiyon
Paroset Uno Plusparasetamol250 mg/5 ml süspanisyon
Parovancparasetamol120 mg/5 ml oral süspansiyon; 250 mg/5 ml oral süspansiyon
Parsetanparasetamol10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Partemolparasetamol1 g/100 ml infuzyon icin cozelti iceren flakon
Parteralparasetamol10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti
Parteral Pediatrik Surupparasetamol120 mg/5 ml
Parteral Tabletparasetamol
Pediparparasetamol120 mg/5 ml suspansiyon
Pedipar Plusparasetamol250 mg/5 ml suspansiyon
Peditus Unoparasetamol120 mg/5 ml pediyatrik surup
Pharmadolparasetamol500 mg tablet
Piretikolparasetamol120 mg/5 ml süspansiyon; 250 mg/5 ml süspansiyon
Pirofenparasetamol10 mg/ml IV infüzyonluk çözelti; 120 mg/5 ml pediatrik oral süspansiyon; 250 mg/5 ml oral süspansiyon; 500 mg tablet
Pirofen Pediatrikparasetamol150 ml surup
Polaminofenparasetamol10 mg/ml IV infüzyon için çözelti
Prexibayparasetamol120 mg/5 ml oral süspansiyon
Prexibay Plusparasetamol250 mg /5 ml oral süspansiyon
Prodol Pediatrik Surupasetaminofen
Prodol Tabletasetaminofen
Rastamolparasetamol10 mg/ml infüzyonluk çözelti
Regalparasetamol500 mg tablet
Sasepolparasetamol120 mg/5 ml pediatrik şurup
Sedalonparasetamol120 mg/5 ml 150 ml surup; 500 mg tablet
Separmolparasetamol120 mg/5 ml pediatrik şurup; 160 mg/5 ml pediyatrik şurup
Setamolparasetamol500 mg tablet
Setamol Pediatrik Eliksirparasetamol
Setaparparasetamol120 mg/5 ml şurup; 500 mg tablet
Setapar Plusparasetamol250 mg/5 ml pediyatrik oral süspansiyon
Syrpilparasetamol10 mg /ml infüzyonluk çözelti
Tamojilparasetamol500 mg tablet
Tamojil Pediatrik Süspansiyonparasetamol
Tamol Plusparasetamol250 mg/5 ml 150 ml suspansiyon
Tamol Tabletparasetamol
Termacetparasetamol120 mg/5 ml 100 ml suspansiyon; 120 mg/5 ml 150 ml suspansiyon; 500 mg 10 film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Termacet Damlaparasetamol
Termacet Plusparasetamol250 mg/5 ml 100 ml suspansiyon; 250 mg/5 ml 150 ml suspansiyon
Termalgine Ped.parasetamol100 mg 10 supozituar
Tylolparasetamol120 mg 10 supozituar; 120 mg/5 ml pediatrik süspansiyon; 125 mg tek kullanimlik toz içeren poşet; 250 mg tek kullanimlik toz içeren poşet; 500 mg tablet; 500 mg tek kullanimlik toz içeren poşet
Tylol Baby Oral Solüsyonparasetamol
Tylol Fortparasetamol240 mg 10 supozituar
Tylol Süspansiyonparasetamol
Tylol 6 Plusparasetamol250 mg/5 ml 150 ml suspansiyon
Vermidonparasetamol500 mg efervesan tablet
Viatalparasetamol10 mg/ml infüzyonluk çözelti
Volpanparasetamol600 mg supozituvar
Volpan Bebek Suppozituvarıparasetamol
Volpan Çocuk Suppozituvarıparasetamol
Volpan Tabletparasetamol
Zaldaksparasetamol120 mg/5 ml 150 ml surup
Xfebrilparasetamol10 mg / ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon

Kombinasyon ürünleri (122): A-ferin, A-ferin Forte, A-ferin Hot Tek Kullanimlik Toz İçeren Poşet, A-ferin Plus, A-ferin Plus Film Tablet, A-ferin Sinus 500/30, Afebryl C, Aljil, Ase-cold, Ase-cold Zero, Aseket, Asist Cold C, Atador, Benical Cold, Buscopan Plus, Cafpar Tablet, Car-par Draje, Coldason, Corsal, Daycold-hot 500/10/15, Daymol, Derman, Dexaphen, Dexpadu, Dexpass, Dexpass 50, Doladamon P, Dorsilon, Duamol, Epidosin Compositum Draje, Ergo Sanol Draje, Forza, Forza Tablet, Gerakon, Gerakon Fort, Geralgine P Suppozituar, Geralgine Plus, Geralgine-k, Geralgine-p, Gribexfen Hot D Tek Kullanimlik Toz Içeren Poşet, Grimel Tablet, Gripal 500, Gripaljin 1 Kase, Gripaljin Kaşe, Gripin, Gripin Hot 500/4, Gripin Hot D 500/4, Gripin Hot Pediatrik, Griport, Griport Cold, Indexpa Sr 75, Katacold, Kataljin-p Tablet, Katarin, Katarin Fort, Kongest, Kongest Forte, Kuiflex, Kuilil, Küramol Tablet, Lornopar 8, Maxigesic, Maxihot, Medafein Tablet, Medicold Surup, Minoset Plus, Miyorel, Multicold 200/250, Nopain Plus Tablet, Novaldon 500, Noventa Tablet, Oledro, Oledro Hot D Tek Dozluk Efervesan Granül İçeren Poşet, Oledro Hot Tek Dozluk Efervesan Granül İçeren Poşet, Oledro Tablet, Pacofen S Tablet, Pacofen Tablet, Pafeflu, Pamacet, Panadol Extra …

105 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 122 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AA02

Para-aminosalisilik asit

İkinci basamak antitüberküloz (folat yolu inhibitörü)

Çoklu ilaca dirençli tüberküloz rejimlerinde kullanılan bakteriyostatik ikinci basamak ilaç. Bulantı ve ishal nedeniyle zor tolere edilir; hipotiroidi yapabilir ve sodyum yükü getirir.

Etki mekanizması

Etki yeriMycobacterium tuberculosis › Hücre içi sitoplazma › Folat sentez yolu › Dihidropteroat sentaz (DHPS)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimle birleşirfolat yolunusürernükleik asityapılırPABAbakterinin dışarıdan alıp folatyapımında kullandığı öncülMikobakteri sitoplazmasıDihidropteroat sentazPABA'yı dihidropteroata çevirirMikobakteri · enzimDihidrofolat → tetrahidrofolatpürin ve timidin sentezi için gerekirMikobakteri sitoplazmasıNükleik asit senteziDNA ve RNA yapımı, çoğalmaMikobakteri sitoplazmasıPAS: folatyolunda PABA ileyarışır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Folat yetersizliği → nükleik asit sentezi azalır, mikobakteriçoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakteri hücresinin içinde. Oral emilir, dokulara geçer; yapısı PABA'ya benzediği için bakteri hücresine PABA yerine girer. İnsan hücresi folatı hazır aldığı için etkilenmez.
Neye etki eder?Dihidropteroat sentaz enziminde PABA ile yarışır; yanlış folat öncülü oluşur (sülfonamidlere benzer).
Ne olur?Tetrahidrofolat yeterince yapılamaz → pürin ve timidin (nükleik asit) sentezi azalır → mikobakteri çoğalamaz (bakteriyostatik).

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli ve yaygın ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde diğer ilaçlarla birlikte (tek başına verilmez).
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, hipotiroidi (guatr), hepatit, aşırı duyarlılık (ateş, döküntü), hipokalemi, G6PD eksikliğinde hemoliz, sodyum yükü.
KontrendikasyonSalisilatlara ya da PAS'a aşırı duyarlılık; ağır böbrek yetersizliği (göreli).
EtkileşimlerRifampisinin emilimini azaltabilir (ilaçlar arası 8–12 saat bırakılır); etionamidle hepatotoksisite ve hipotiroidi artar; digoksin ve B12 emilimi azalabilir.
DikkatGranül, asitli meyve suyu ya da yoğurtla alınır; bulantıyı azaltmak için yemekle verilir. Etionamidle birlikte TSH izlenir. Tek başına kullanılmaz.

Erişkin dozu

Oral 8–12 g/gün, 2–3 doza bölünerek (granül tuz formu: tek doz 4 g, günde 2–3 kez). Üreticiye göre doz değişir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sodyum yükünü gözet.
eGFR 15–29Doz azaltılır (ör. 4 g günde 2 kez); asetil metabolit birikir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz azaltılır ya da kaçınılır; veri sınırlı.
HemodiyalizAzaltılmış doz; seans sonrası ver (veri sınırlı).
Periton diyaliziVeri yetersiz; azaltılmış doz ya da kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren interstisyel nefrit, kristalüri; sodyum yükü hipervolemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkat; karaciğer testlerini 2–4 haftada bir izle.
Child-Pugh BKaçın ya da düşük dozla; sık karaciğer testi.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda bulantı, kusma ve ishal nedeniyle zor tolere edilir; yemekle ve düşük dozla başlanıp artırılır. Hepatit, hipotiroidi ve sodyum yükü (kalp yetersizliği, hipertansiyon) için izlenir. Böbrek işlevine göre doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda ve insanda teratojenik bulgu yok; MDR-TB'de alternatif yoksa yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılabilir.
EmzirmeSüte az geçer; bebekte ishal izlenir. Tüberküloz tedavisi sırasında emzirme genellikle sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Paspara-aminosalisilik asit sodyum tuzu1 g tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H05BX02

Parikalsitol

Seçici vitamin D reseptörü aktivatörü

Paratiroid VDR'ını uyaran sentetik 19-nor D vitamini analoğu; KBH'de sekonder hiperparatiroidide PTH'yi düşürür, kalsitriole göre hiperkalsemi ve hiperfosfatemi eğilimi daha azdır.

Etki mekanizması

Etki yeriParatiroid bezi › Paratiroid esas hücresi › Çekirdek: vitamin D reseptörü (VDR) › VDR ve PTH geni (VDRE)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)VDR'ye bağlanır+geni baskılarKalsitriolaktif D vitamini; böbrekte1α-hidroksilaz yapar (KBH'de azalır)Kan · böbrekten gelenVDR (D vitamini reseptörü)paratiroid hücresi çekirdeğindeParatiroid · çekirdek · VDRPTH geni yazılımıPTH sentezi ve paratiroid hücreçoğalmasıParatiroid · PTH geniParikalsitol:VDR'yiçekirdekteuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: VDR uyarılır → PTH geni baskılanır → PTH ve paratiroid hücreçoğalması azalır.Seçici VDR aktivatörüdür; kalsitriole göre hiperkalsemi ve hiperfosfatemi riski daha az,yine de Ca ve fosfat izlenmelidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaÇekirdek
Nerede?Paratiroid hücresinin içinde (çekirdek). Damar içine verilir, yağda çözünür hücre zarını geçer ve sitoplazmada çekirdeğe giden VDR'ye bağlanır.
Neye etki eder?VDR'ye seçici bağlanıp kalsitriol gibi uyarır (VDR aktivatörü); VDR–RXR kompleksi PTH geninin düzenleyici bölgesine bağlanır. Bağırsakta Ca/fosfat emilimini kalsitriolden az artırır.
Ne olur?PTH geni yazılımı ve paratiroid hücre çoğalması baskılanır → PTH düşer (sekonder HPT). Hiperkalsemi ve hiperfosfatemi riski kalsitriolden düşüktür.

Klinik

EndikasyonKBH evre 3–5'te ve diyalizdeki hastada sekonder hiperparatiroidi.
Yan etkilerHiperkalsemi, hiperfosfatemi, aşırı PTH baskılanması (adinamik kemik), kalsifikasyon, bulantı, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu.
KontrendikasyonHiperkalsemi, D vitamini toksisitesi, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum içeren ve kalsiyum bazlı bağlayıcılar hiperkalsemiyi artırır; dijital ve QT uzatan ilaçlarla aritmi riski; ketokonazol, itrakonazol (CYP3A) düzeyi artırabilir; magnezyum ve alüminyum içeren antasitlerden kaçınılır.
DikkatHiperkalsemi ve hiperfosfatemide doz azaltılır ya da ara verilir; PTH hedefin altına inerse (adinamik kemik riski) ilaç bırakılır.

Erişkin dozu

Enjektabl (HD'de seans sırasında venöz hattan bolus): başlangıç genellikle PTH/80 µg (ya da 0,04–0,1 µg/kg), haftada 3 kez; oral: 1 µg/gün ya da 2 µg haftada 3 kez (PD ve ND-KBH). PTH, kalsiyum ve fosfata göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Rutin endikasyon yok (ikincil hiperparatiroidi genellikle eGFR < 60'ta); doz PTH'ye göre.
eGFR 30–59Oral 1 µg/gün ya da 2 µg haftada 3 kez; PTH, kalsiyum ve fosfata göre titre edilir.
eGFR 15–29Oral doz aynı; hiperkalsemi ve hiperfosfatemi riski yüksek, sık izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz öncesi dönemde oral doz aynı; kalsiyum ve fosfat yakından izlenir.
HemodiyalizEnjektabl: seans sırasında venöz hattan bolus, haftada 3 kez; PTH/80 µg ya da 0,04–0,1 µg/kg.
Periton diyaliziOral 1 µg/gün ya da 2 µg haftada 3 kez; PTH, kalsiyum ve fosfata göre.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (proteine bağlı; belirgin uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalsemi ve hiperfosfatemi; hiperkalsemiye bağlı AKİ ve damar kalsifikasyonu riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiperkalsemi, hiperfosfatemi (damar kalsifikasyonu) ve PTH'nin aşırı baskılanması (adinamik kemik) riski; düşük dozla başla. Kalsiyum ve fosfat başlangıçta 2 haftada bir, sonra aylık; PTH 3 ayda bir. Hiperkalsemide ara ver.

  • TIME-to-STOP E14sınıf üyesi olarak Hiperkalsemi ya da hiperfosfatemi varken aktif D vitamini analoğu verilmez, ara verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte kaçınılır, yarar riski aşıyorsa kalsiyum yakından izlenerek kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Emzirmede dikkatle, bebekte kalsiyum izlenerek.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Calsiparparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg / 2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Deparicparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Diasitolparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Paksituparikalsitol2 mcg/ml enjeksiyonluk çözelti; 5 mcg/ml enjeksiyonluk çözelti; 10 mcg/2 ml enjeksiyonluk çözelti
Paricalparicalcitol · parikalsitol2 mcg/ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul; 5 mcg/ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Paricaverparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Paridevparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Parigenparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Parisitolparikalsitol5 mcg/1 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Paritolinparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti; 10 mcg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Pariquelparikalsitol5 mcg / 1 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg / 2 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Rechrositolparikalsitol5 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti; 10 mcg/ml IV enjeksiyonluk çözelti
Zemsitolparikalsitol5 mcg/1mlenjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 10 mcg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AB05

Paroksetin

SSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)

SSRI; depresyon, anksiyete bozuklukları, OKB, PTSD. SSRI'lar içinde en antikolinerjik olanıdır ve güçlü CYP2D6 inhibitörüdür (tamoksifen, metoprolol); kesilince yoksunluk sendromu belirgin.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT (serotonin taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarırgeri alımlasonlanırSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT reseptörüserotonin burada sinyal verir(duygudurum, anksiyete)Postsinaptik zar · 5-HTSERT geri alımıserotonin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERTParoksetin:SERT'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: SERT kapanır, sinapsta serotonin artar, postsinaptik sinyal güçlenir→ depresyon, anksiyete, OKB belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (rafe çekirdekleri, korteks, limbik sistem). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; hedefi presinaptik sinir ucunun zarındaki taşıyıcıdır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin taşıyıcısını (SERT) kapatır; serotonin geri alınamaz. Güçlü CYP2D6 inhibitörüdür; muskarinik reseptörü de zayıfça kapatır.
Ne olur?Sinaps aralığında serotonin artar → postsinaptik 5-HT sinyali güçlenir (2–4 haftada) → depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, panik bozukluk, sosyal anksiyete, yaygın anksiyete, OKB, travma sonrası stres bozukluğu, vazomotor semptomlar (düşük doz).
Yan etkilerBulantı, ağız kuruluğu, kabızlık, sedasyon, terleme, kilo alımı, cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi/SIADH, kanama eğilimi, serotonin sendromu, kesme sendromu (baş dönmesi, parestezi, anksiyete), düşme ve kırık riski, konfüzyon (yaşlı).
KontrendikasyonMAO inhibitörleri (14 gün ara), tioridazin, pimozid, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP2D6 inhibisyonu: tamoksifenin etkisi azalır, metoprolol, TCA, risperidon düzeyi artar; MAOİ, linezolid, metilen mavisi, triptan, tramadolle serotonin sendromu; varfarin, NSAİİ, antiagreganlarla kanama.
DikkatTamoksifen alan hastada kaçınılır; yaşlıda antikolinerjik etkisi nedeniyle tercih edilmez; kesme sendromu nedeniyle doz yavaş azaltılır.

Erişkin dozu

Depresyon: 20 mg/gün sabah, gerekirse 50 mg/gün'e kadar. Yaşlı ve ağır böbrek ya da karaciğer yetmezliği: 10 mg ile başlanır, en çok 40 mg/gün. Kesme basamaklı yapılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–60: düzey artar; 10 mg ile başlanır, en çok 40 mg/gün.
eGFR 15–29CrCl < 30: 10 mg ile başlanır, en çok 40 mg/gün; yavaş artış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)10 mg ile başlanır, en çok 40 mg/gün; yakın izlem.
HemodiyalizVeri sınırlı; diyalizle uzaklaşmaz, ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi/SIADH; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük doz: 10 mg ile başlanır.
Child-Pugh C10 mg ile başlanır, en çok 40 mg/gün.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılır: SSRI'lar içinde en antikolinerjiği (deliryum, kabızlık, retansiyon). Gerekirse 10 mg ile başla, en çok 40 mg; hiponatremi, düşme ve kanama izlenir; sertralin ya da essitalopram tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B2 SSRI başlarken ilk seçenek olmamalı (antikolinerjik, güçlü CYP2D6 inhibisyonu, kesme sendromu).
  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Na < 130 mmol/L iken ya da yakın zamanda hiponatremi geçirmişse kullanılmaz; yaşlıda SIADH sık, Na izlenir.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antikolinerjik yük bilişi bozar.
  • TIME-to-STOP H1 Yüksek antikolinerjik ilaç olarak düşme, kabızlık, glokom, retansiyonda kaçınılır.

AGS Beers 2023 güçlü antikolinerjik; demans/deliryum ve düşme riskinde kaçınılmalı (SIADH ve düşme/kırık uyarıları da geçerli).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kardiyak malformasyon riski arttığı için kaçınılır (kullanılıyorsa değiştirilir); 3. trimesterde yenidoğanda adaptasyon sendromu ve PPHN olabilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilen SSRI'lardan biridir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-paroksparoxetine20 mg film tablet
Nokturnparoksetin hidroklorür hemihidrat10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 30 mg film tablet; 40 mg film tablet
Paluxonparoksetin hidroklorür20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Paxeraparoksetin hidroklorür10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 30 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Paxilparoksetin hcl20 mg film tablet
Paxotinparoxetine · paroksetin mesilat20 mg film kapli tablet; 33,1 mg/ml damla
Xetanorparoxetine hidroklorür20 mg film tablet; 30 mg film tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H01CB05

Pasireotid

Somatostatin analoğu (SSTR5 ağırlıklı)

Hipofiz tümör hücrelerinde somatostatin reseptörlerine (en çok SSTR5) bağlanıp ACTH ve GH salgısını azaltan analog; Cushing hastalığı ve akromegalide kullanılır. Tuzak: sık hiperglisemi.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Hipofiz ön lob adenom hücresi › Hücre yüzeyi (zar) › Somatostatin reseptörü SSTR5 (ve 1, 2, 3)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptöraracılığıyla+salgılamayısürdürürkana salınırHipofiz adenom hücresiACTH (ya da GH) üreten tümör hücresiHipofiz ön lob · adenomSSTR5 reseptörühücre zarında, Gi proteinine bağlısomatostatin reseptörüAdenom hücre zarı · SSTR5cAMP düşeradenilat siklaz baskılanınca hücre içicAMP azalırAdenom hücresi içiACTH salgısıhormon granülleri kana salınır, adrenalkorteksi uyarırKan · ACTHPasireotid:SSTR5'i uyarır,ACTH salgısınıazaltır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: SSTR5 uyarılır, cAMP ve ACTH salgısı düşer → kortizol azalır,Cushing belirtileri geriler; glukoz yükselebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Hipofiz ön lobundaki kortikotrop adenom hücresinin (ve somatotrop hücrenin) yüzeyinde. Enjeksiyonla kana geçer, hücre zarındaki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Hücre zarındaki G proteini bağlı somatostatin reseptörlerine, özellikle SSTR5'e bağlanıp Gi yoluyla adenilat siklazı baskılar; hücre içi cAMP düşer.
Ne olur?ACTH (ve GH) salgısı azalır → adrenalden kortizol yapımı düşer, hipofiz tümör hücresinin çoğalması yavaşlar; pankreasta insülin salgısı da azaldığı için glukoz yükselir.

Klinik

EndikasyonCerrahinin uygun olmadığı ya da başarısız olduğu Cushing hastalığı; diğer tedavilere yetersiz yanıt veren akromegali (uzun etkili form).
Yan etkilerHiperglisemi ve diyabet (sık), bradikardi, QT uzaması, safra taşı, karaciğer enzim yükselmesi, adrenal yetmezlik, ishal, bulantı, enjeksiyon yeri ağrısı, saç kaybı.
KontrendikasyonAğır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C); etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (antiaritmikler, makrolidler, florokinolonlar) ve bradikardi yapan ilaçlarla (beta bloker, verapamil) birlikte dikkatle; siklosporin düzeyini azaltabilir; insülin ve oral antidiyabetik ihtiyacı artar.
DikkatTedavi öncesi ve sırasında açlık glukozu/HbA1c izlenir; EKG (QTc) ve safra kesesi ultrasonu gerekebilir. Ters yönde, kortizol çok düşerse adrenal yetmezlik bulguları aranır.

Erişkin dozu

Cushing hastalığı: deri altı 0,6 mg günde 2 kez (yanıta göre 0,9 mg), ya da IM LAR 10 mg 4 haftada bir (en çok 40 mg). Akromegali: IM LAR 40 mg 4 haftada bir, gerekirse 60 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; glukoz izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (veri sınırlı); glukoz ve EKG izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, glukoz ve QTc izlemiyle.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksisite yok; hiperglisemi ve ozmotik diürez dolaylı olarak izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu azaltılır (deri altı günde 2 kez 0,3 mg); yakın izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez, ancak hiperglisemi, bradikardi ve QT uzaması riski nedeniyle glukoz ve EKG yakından izlenir. Beta bloker gibi bradikardi yapan ilaçlarla birlikte dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeterli insan verisi yok; gerekli olmadıkça önerilmez. Tedavi doğurganlığı artırabilir, etkili kontrasepsiyon önerilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Signiforpasireotid asetat0,3 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 0,6 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti; 0,9 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AE09

Patiromer

Potasyum bağlayıcı (katyon değiştirici polimer)

Bağırsakta potasyum bağlayıp dışkıyla atılmasını sağlayan emilmeyen polimer; hiperkalemide RAS blokerinin sürdürülmesine yardımcı olur.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon (ağırlıklı distal) › Bağırsak lümeni (emilmez) › Potasyum iyonu (K⁺)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağırsağa ulaşırkana emiliratılamayanpotasyum birikirDiyetle alınan potasyumyiyeceklerle K⁺ yüklenirBağırsak lümeniBağırsak lümeninde serbest K⁺ince bağırsakta emilir, kolon da K⁺salgılarKolon lümeni · serbest K⁺Serum potasyumuböbrek aldosteronla atar; KBH'de atılımazalırKan · plazmaHiperkalemiaritmi ve kas güçsüzlüğü riskiKalp ve kas hücresi · kanPatiromer:kolonda K⁺'yıbağlar, dışkıylaatar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: K⁺ lümende bağlı kalır, kana geçemez ve dışkıyla çıkar → serumpotasyumu düşer; böylece RAS blokeri ve spironolakton sürdürülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazma
Nerede?Bağırsak lümeninde, özellikle kolonda kalır; kana geçmez. Ağızdan alınan polimer lümene ulaşır, hiçbir zardan geçmez.
Neye etki eder?Hedefi molekül değil iyon: serbest K⁺'yı bağlar; polimerin kalsiyum iyonu K⁺ ile yer değiştirir (katyon değiştirici).
Ne olur?K⁺ polimerde tutulur, dışkıyla atılır → kana emilen potasyum azalır → serum K⁺ düşer; 7 saatte başlar, günlük kullanımla sürer.

Klinik

EndikasyonErişkinde hiperkalemi (kronik); hiperkalemi nedeniyle RAS blokeri ya da MRA'yı kesmek zorunda kalan KBH ve kalp yetmezliği hastaları.
Yan etkilerKabızlık (en sık), ishal, karın şişkinliği, bulantı, hipomagnezemi (izlenir), hafif hipokalemi.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık; ağır bağırsak tıkanıklığı ya da ciddi gastrointestinal motilite bozukluğunda dikkatle.
EtkileşimlerBirçok oral ilacın emilimini azaltabilir (siprofloksasin, levotiroksin, metformin, tiyazid ve diğerleri): diğer ilaçlardan 3 saat ayrı alınır.
DikkatSerum magnezyumu ve potasyumu izlenir. Hızlı etkili değildir; akut hiperkalemide yeri yoktur. Gebelik ve emzirmede sistemik emilmediği için kullanılabilir (veri sınırlı).

Erişkin dozu

8,4 g günde 1 kez, yemekle birlikte, su ya da yumuşak gıda ile karıştırılarak; potasyuma göre haftalık aralıklarla 4,2 g basamaklarla titre edilir, en çok 25,2 g/gün. Diğer oral ilaçlardan en az 3 saat ayrılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (çalışmalar eGFR 15–60).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; K⁺ diyaliz banyosuyla da düşer.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (emilmez).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamıştır (emilmediğinden ayar beklenmez).
Child-Pugh BÇalışılmamıştır (emilmediğinden ayar beklenmez).
Child-Pugh CÇalışılmamıştır (emilmediğinden ayar beklenmez).

Yaşlıda kullanım

8,4 g günde 1 kez; yaşa bağlı ayar gerekmez. Kabızlık (ağır GİS motilite bozukluğunda ileus), hipomagnezemi görülür. Diğer oral ilaçlardan en az 3 saat ayrı alınır; Mg²⁺ izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; sistemik emilmez, yarar-risk ile kullanılabilir.
EmzirmeSistemik emilmediğinden bebek maruziyeti beklenmez; kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Veltassapatiromer sorbiteks kalsiyum8,4 g oral süspansiyon hazırlamak için toz; 16,8 g oral süspansiyon hazırlamak için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX03 · L01XE11

Pazopanib

Çoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, PDGFR, KIT)

Böbrek hücreli karsinom ve yumuşak doku sarkomunda kullanılan VEGFR/PDGFR/KIT inhibitörü; aç alınır. Kutulu uyarı: hepatotoksisite. Hipertansiyon, proteinüri, hipotiroidi, QT, kanama izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör · damar yapımı › Endotel ve tümör hücresi zarı › Sitoplazmik kinaz alanı › VEGFR, PDGFR ve KIT kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içiyolları açardamar sürgünüoluştururVEGF-A salgısıhipoksik tümör hücresi VEGF salgılarTümör mikroçevresiVEGFR2 (endotel zarı)VEGF'e bağlanıp dimerleşir, kinaz alanıaçılırEndotel hücre zarı · VEGFR2Endotel hücre içi sinyalPLCγ-ERK ve PI3K-AKT yolları açılırEndotel hücresi içiYeni damar oluşumutümöre kan ve oksijen sağlarTümör damarıPazopanib:VEGFR, PDGFR veKIT kinazlarınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör kinazları kapanır → endotel sinyali ve yeni damar oluşumuazalır; tümör beslenemez ve küçülür.Endotel hücre sinyalinin kapanması hipertansiyon, proteinüri ve kanama eğilimi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Tümör hücrelerinde ve tümör damarlarının endotel hücresinde; hücre zarı reseptörlerinin sitoplazmik kinaz alanlarında. Oral ilaç kanla taşınır, zardan geçerek hücre içine girer.
Neye etki eder?VEGFR-1, -2, -3, PDGFR-α/β ve KIT'in ATP bağlama cebine bağlanıp reseptör kinazlarını kapatır (ATP-rekabetçi).
Ne olur?VEGFR sinyali durur → yeni damar oluşumu ve tümör beslenmesi azalır; PDGFR/KIT blokajı tümör hücre çoğalmasını da yavaşlatır. Damar endoteli etkilenir → hipertansiyon, proteinüri.

Klinik

Endikasyonİleri böbrek hücreli karsinom (birinci basamak ve sitokin sonrası); önceki kemoterapi görmüş ileri yumuşak doku sarkomu (adipositik ve GİST dışı).
Yan etkilerHipertansiyon, ishal, saç ve deri depigmentasyonu, bulantı, yorgunluk, ALT-AST artışı (ciddi hepatotoksisite), proteinüri, hipotiroidi, kanama, arteriyel ve venöz tromboz, QT uzaması, GİS perforasyon-fistül, trombotik mikroanjiyopati, RPLS.
KontrendikasyonPazopaniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır, indükleyiciler düşürür. PPI, H2 bloker emilimi azaltır (PPI akşam, pazopanib ile birlikte). Simvastatinle ALT artışı; QT uzatan ilaçlarla dikkat; greyfurt kaçınılır.
DikkatKaraciğer enzimleri ilk 4 ay her 4 haftada; kan basıncı ilk haftalarda sık; idrarda protein, TSH, EKG. Yemekten en az 1 saat önce ya da 2 saat sonra alınır. Gilbert sendromunda bilirubin artışı zararsız olabilir.

Erişkin dozu

800 mg/gün tek doz, aç karnına. Toksisitede 200 mg'lık basamaklarla azaltılır. Orta karaciğer yetmezliğinde 200 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (CrCl ≥ 30); CrCl < 30'da veri sınırlı, dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (nefrotik düzeye çıkabilir), hipertansiyon, trombotik mikroanjiyopati, nadiren AKİ bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh A800 mg/gün; karaciğer enzimleri sık izlenir.
Child-Pugh B200 mg/gün.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipertansiyon, hepatotoksisite, kanama ve düşme yaşlıda önemlidir: KB, karaciğer enzimleri ve TSH izlenir; PPI ve simvastatin etkileşimleri gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 2 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pazopanib-turgutpazopanib hidroklorür200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Vopazzipazopanib hidroklorür200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet
Votrientpazopanib200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L03AA13

Pegfilgrastim

Pegile rekombinant G-CSF (uzun etkili)

Filgrastimin pegile uzun etkili biçimi; kemoterapi küründe tek doz yeter. Tuzak: kemoterapiden 24 saat önce verilmez ve bir sonraki kemoterapiden en az 14 gün önce verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Nötrofil öncü hücresi › Hücre zarı (G-CSF reseptörü) › G-CSF reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+çoğalmayı uyarırkana salarG-CSFkemik iliği stroması ve makrofajlarsalgılar; nötrofil üretim sinyaliKemik iliği · stromaG-CSF reseptörünötrofil öncülerinin zarında, JAK2'yebağlıNötrofil öncüsü · G-CSF reseptörüJAK2–STAT3 sinyalihücre içinde fosforillenir, çekirdeğegiderÖncü hücre içiNötrofil üretimi ve salınımıolgun nötrofiller iliktan kana geçerKan · nötrofilPegfilgrastim:G-CSFreseptörünü uzunsüre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uzun süre uyarılır → nötrofil çoğalması artar; tek dozlanötropeni kısalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kandan kemik iliğine ulaşır; nötrofil öncülerinin zarındaki reseptörlere dışarıdan bağlanır. Hücre içine girmez; pegilasyon nedeniyle böbrekten çok az atılır.
Neye etki eder?G-CSF reseptörüne bağlanır ve reseptörü uyarır; JAK2–STAT3 yolunu açar. Nötrofil sayısı yükseldikçe reseptör aracılı yıkımı artar (kendini sınırlar).
Ne olur?Nötrofil çoğalması ve salınımı artar; uzun kalışı nedeniyle tek dozla kür boyunca nötropeni kısalır.

Klinik

EndikasyonKemoterapiye bağlı febril nötropeniyi önleme (kür başına tek doz).
Yan etkilerKemik ağrısı, lökositoz, splenomegali ve dalak rüptürü (nadir), ARDS, kılcal sızıntı sendromu, orak hücre krizi, nadiren glomerülonefrit.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKemoterapiden önceki 24 saat ve sonraki 14 gün içinde verilmez; lityum nötrofil sayısını artırır; belirgin ilaç etkileşmesi yok.
DikkatKan sayımı izlenir; kemoterapiden 24 saat sonra verilir. Orak hücre hastalığı ve sol üst kadran ağrısında dikkat. Nötrofil toparlanmasında aşırı lökositoz olabilir.

Erişkin dozu

6 mg subkutan, kemoterapi küründen en az 24 saat sonra, tek doz (bir sonraki kürden en az 14 gün önce).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (büyük pegile protein). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir: glomerülonefrit; kılcal sızıntı sendromunda AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; ayar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kemik ağrısı ve splenomegali izlenir. Yaşlıda febril nötropeni riski yüksek olduğundan kemoterapide profilaksi sık endikedir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riske baskınsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme ya da tedavi kararı yarar-riske göre verilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Filpegpegfilgrastim6 mg/0,6 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır enjektör
Neulastimpegfilgrastim6 mg/0,6 ml s,c, enjeksiyon icin kullanima hazir siringa
Ziextenzopegfilgrastim6 mg/0,6 ml s,c, enjeksiyon için çözelti içeren kullanima hazir enjektör

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Pegsetakoplan

C3 ve C3b inhibitörü (pegile peptid, kompleman inhibitörü)

C3'e ve C3b'ye bağlanarak kompleman zincirini merkezde durduran pegile peptid; C3 glomerülopatisi, immün kompleks MPGN ve PNH'de kullanılır, subkütan infüzyonla verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi (kompleman) › C3 ve C3b (üç yolun ortak noktası) › Kanda ve hücre yüzeyinde (hücre dışı) › C3 / C3b proteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)konvertaz böleryüzeye tutunur,çoğaltırC5 konvertazadönüşürC3kompleman zincirinin merkezi proteiniKan · plazmaC3a + C3bC3 konvertaz C3'ü bölerYüzey · C3 konvertazC3b birikimi ve yeni konvertazC3b yüzeye tutunur, döngü büyürHücre yüzeyi · glomerülC5 aktivasyonu ve C5b-9iltihap ve zar hasarıGlomerül · dokuPegsetakoplan:C3'e bağlanır,bölünmesiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: C3 bölünemez, C3b yapılamaz → amplifikasyon döngüsü ve C5b-9 oluşumudurur; C3 birikimi ve proteinüri azalır (VALIANT: 26. haftada UPCR yaklaşık %68göreli azalma).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda ve glomerül dokusunda, hücre dışında. Deri altına verilen pegile peptid kanla dolaşır; plazmadaki C3'e ve yüzeye tutunmuş C3b'ye bağlanır.
Neye etki eder?C3 ve C3b: ilaç bağlanarak C3'ün konvertazla bölünmesini ve C3b'nin yüzeye tutunup yeni konvertaz kurmasını engeller. Bağlayıcı peptiddir, enzim kapatmaz.
Ne olur?C3 bölünemez, C3b birikmez → amplifikasyon döngüsü ve C5b-9 durur → glomerülde C3 birikimi, iltihap ve proteinüri azalır. Kapsüllü bakteri enfeksiyonu riski artar.

Klinik

EndikasyonParoksismal noktürnal hemoglobinüri, C3 glomerülopatisi ve primer immün kompleks MPGN (bazı ülkelerde onaylı, nativ ve nakil sonrası nüks dahil); membranöz nefropatide çalışma aşamasında.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, ishal, karın ağrısı, enfeksiyon; kapsüllü bakteri (özellikle meningokok ve pnömokok) riski; hemoliz kesilirse.
KontrendikasyonAşılanmamış ve profilaksi verilmeyen hasta; aktif ciddi kapsüllü bakteri enfeksiyonu.
EtkileşimlerBilinen önemli ilaç etkileşimi az; diğer kompleman inhibitörleriyle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatMeningokok (ACWY ve B), pnömokok ve Hib aşıları önceden yapılır; gerekirse profilaksi verilir. Hasta ateşte hemen başvurur. Pompa ve enjeksiyon tekniği hastaya öğretilir.

Erişkin dozu

1080 mg subkütan infüzyon (pompa ile), haftada iki kez; doz aralığı yanıta göre protokolle ayarlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez (çalışma popülasyonu eGFR ≥ 30).
eGFR 15–29Çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kapsüllü bakteri enfeksiyonu riski; menenjit ve pnömokok aşıları başlamadan yapılır, gerekirse antibiyotik profilaksisi. Haftada 2 kez SC pompa infüzyonu: enjeksiyon yeri reaksiyonu, ateş ve hemoliz izlenir. Uygulama becerisi ve bakım desteği değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez (ruhsat: tedavi sırasında ve son dozdan sonra bir süre).

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC H01AX01

Pegvisomant

Büyüme hormonu reseptör antagonisti

GH reseptörünü kapatan pegile peptid; somatostatin analoğuna yanıtsız akromegalide IGF-1'i normalleştirir. Tuzak: karaciğer enzimi yükselmesi ve hipofiz tümör büyümesi izlemi.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Karaciğer ve periferik hedef dokular › Hücre yüzeyi (zar) › Büyüme hormonu reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırJAK2'yifosforillerIGF-1 salgılatırAşırı büyüme hormonuhipofiz adenomundan salınan GH kandayüksektirKan · plazmaGH reseptörühepatosit zarında, GH bağlanıncadimerleşen reseptörHepatosit zarı · GH reseptörüJAK2-STAT5 yoluhücre içinde IGF-1 genini açan sinyalzinciriHepatosit içi · sinyalYüksek IGF-1doku büyümesi, akromegali belirtileriKan · IGF-1Pegvisomant: GHreseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GH reseptöre bağlanamaz → IGF-1 yapımı düşer ve akromegalibelirtileri geriler; GH düzeyi yükselmeye devam eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Karaciğer ve diğer hedef dokuların hücre yüzeyinde. Deri altından verilen pegile protein kana geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?Hücre zarındaki GH reseptörüne GH'ın yerine bağlanır; reseptör dimerleşemediği için JAK2-STAT5 sinyali başlamaz (yarışmalı antagonist).
Ne olur?Hepatik IGF-1 yapımı azalır → serum IGF-1 normale iner, akromegali belirtileri düzelir; GH ise yükselmeye devam eder, tümörde büyüme izlenir.

Klinik

EndikasyonCerrahi ve/veya radyoterapiye ya da somatostatin analoğuna yeterli yanıt vermeyen akromegali (IGF-1 normalizasyonu).
Yan etkilerKaraciğer enzim yükselmesi, enjeksiyon yeri reaksiyonu ve lipohipertrofi, baş ağrısı, artralji, ödem, grip benzeri belirtiler, hipoglisemi (diyabetli hastada insülin ihtiyacı azalır).
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık. ALT/AST normalin 3 katından yüksekse başlanmaz.
Etkileşimlerİnsülin ve oral antidiyabetik ihtiyacı azalır (hipoglisemi); opioidler pegvisomant düzeyini azaltabilir; GH ölçümü ilaçla çapraz reaksiyon verdiği için GH izlenmez, IGF-1 izlenir.
DikkatTedavi sırasında GH düzeyi güvenilir değildir; yanıt IGF-1 ile izlenir. Karaciğer testleri ilk 6 ay ayda bir, sonra düzenli; hipofiz tümör boyutu görüntülenir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Yükleme 80 mg subkutan, ardından günde 10 mg; IGF-1'e göre 4–6 haftada bir 5 mg artırılır (en çok 30 mg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerilmez, dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, IGF-1 ve karaciğer izlemiyle.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayrı doz önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayrı doz önerisi yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (büyük pegile protein, uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksisite tanımlanmamıştır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer enzimleri sık izlenir.
Child-Pugh BVeri sınırlı; çok dikkatle ve enzim izlemiyle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kullanılmaz ya da uzman izleminde.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda özel doz ayarı gerekmez; 10 mg/gün ile başlanıp IGF-1'e göre artırılır. Karaciğer enzimleri, glukoz (hipoglisemi) ve hipofiz tümör boyutu izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeterli veri yok; gerekli olmadıkça kullanılmaz, yarar-risk değerlendirilir. Tedavi altında doğurganlık düzelebilir, kontrasepsiyon önerilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanımdan kaçınılır ya da yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Somavertpegvisomant10 mg enjeksiyonluk cozelti icin toz iceren flakon ve cozucu; 15 mg enjeksiyonluk cozelti icin toz iceren flakon ve cozucu; 20 mg enjeksiyonluk cozelti icin toz iceren flakon ve cozucu

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FF02

Pembrolizumab

Anti-PD-1 monoklonal antikor (immün kontrol noktası inhibitörü)

T hücresi PD-1'ini bloke eden kontrol noktası inhibitörü; çok sayıda kanserde kullanılır. Tuzaklar: bağışıklık ilişkili yan etkiler (kolit, pnömonit, hepatit, endokrinopati, nefrit); PPI nefrit riskini artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit · tümör mikroçevresi › T hücresi zarı › PD-1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PD-L1 ilekarşılaşırT hücreyibaskılartümör kaçarT hücresi tümörü tanırTCR, tümör antijenini MHC üzerindetanıyıp T hücresini aktive ederT hücre zarı · TCRPD-1/PD-L1 temasıtümördeki PD-L1, T hücresindeki PD-1'ebağlanır; SHP-2'yi çağırırT hücre zarı · PD-1T hücresi baskılanırTCR/CD28 sinyali söner, sitokin veöldürme işlevi düşerT hücresi içi · SHP-2Tümör kaçışıT hücresi tümör hücresini öldüremezTümör mikroçevresiPembrolizumab: ThücresindekiPD-1'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PD-1 kapanır → T hücresi baskılanmaz; tümör hücresini tanıyıpöldürmeyi sürdürür.Fren kalktığı için sağlıklı dokulara karşı bağışıklık yanıtı da artar (kolit, pnömonit,nefrit gibi yan etkiler).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre dışında: kanda serbest dolaşır (IV antikor hücre içine girmez), tümör mikroçevresine geçer ve T hücresi ya da tümör hücresi yüzeyindeki PD-1/PD-L1 hedefine bağlanır.
Neye etki eder?T hücresi zarındaki PD-1 reseptörüne bağlanır; PD-L1 ve PD-L2'nin PD-1'e tutunmasını engeller (reseptörü kapatır).
Ne olur?PD-1 sinyali (SHP-2) durur → T hücresi baskılanmaz, tümör antijenine yanıt sürer → T hücresi tümörü öldürür; aşırı bağışıklık normal organlarda ilişkili yan etkiler yapar.

Klinik

EndikasyonMelanom, NSCLC, baş-boyun skuamöz, Hodgkin lenfoma, ürotelyal, böbrek hücreli ve endometriyum karsinomu, MSI-yüksek/dMMR tümörler, mide, özofagus, serviks, meme (TNBC) ve diğer kanserler (kemoterapiyle ya da tek başına).
Yan etkilerYorgunluk, kaşıntı, döküntü, ishal, bulantı, artralji, tiroid işlev bozukluğu; bağışıklık ilişkili: pnömonit, kolit, hepatit, nefrit, hipofizit, adrenal yetmezlik, tip 1 DM, miyokardit, deri reaksiyonları; infüzyon reaksiyonu.
KontrendikasyonPembrolizumaba ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin farmakokinetik etkileşim yok. Sistemik kortikosteroid ve immünosüpresifler etkiyi azaltabilir (başlamadan önce kaçınılır; irAE tedavisi hariç). PPI ve antibiyotikler ICI nefriti ve etkinlik açısından tartışılır.
DikkatBaşlamadan önce ve her kürde TSH, karaciğer enzimleri, kreatinin, glukoz, kortizol (klinik şüphede); irAE şüphesinde ilaç ara verilir, ≥ evre 2'de kortikosteroid (1–2 mg/kg prednizolon eşdeğeri). Allojenik transplant hastasında dikkat.

Erişkin dozu

IV: 200 mg 3 haftada bir ya da 400 mg 6 haftada bir (30 dk infüzyon); Hodgkin lenfoma ve erişkinde aynı. Doz kiloya göre ayarlanmaz; irAE'de doz azaltılmaz, ara verilir ya da kesilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok, dikkatle kullanılabilir.
HemodiyalizVeri sınırlı; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBağışıklık ilişkili akut tübülointerstisyel nefrit (ICI nefriti) olabilir; PPI ve NSAİİ riski artırır; kreatinin ve idrar tetkiki izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri yetersiz; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullanılır, karaciğer enzimleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda irAE sıklığı genel olarak benzer; ishal, öksürük-dispne, yorgunluk (adrenal, tiroid), kreatinin artışı sorgulanır. PPI ve NSAİİ gereksizse kesilir (ICI nefriti). Kırılgan hastada yarar-risk bireyselleştirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçen IgG4 antikor; fetal zarar ve düşük riski vardır (hayvanda). Gebelikte kaçınılır; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 4 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeIgG4 süte geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 4 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Keytrudapembrolizumab100 mg/4 ml IV infuzyonluk cozelti içeren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Penisilamin

Tiyol grubu şelasyon ajanı (bakır ve sistin bağlayıcı)

Sistini çözünür karma disülfide çeviren tiyol ilaç: sistinüri taşlarında, Wilson hastalığında ve nadiren romatoid artritte kullanılır; membranöz nefropati yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve idrar yolu › İdrar (tübül ve toplayıcı sistem lümeni) › Çözünmez sistin molekülü › Sistinin disülfid bağı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çözünürlüksınırı aşılıncaçökerkristallerbirleşip büyürSistiniki sistein molekülünün disülfid bağlıbiçimi; sistinüride idrarda fazla atılırİdrar · sistin atılımıSistin kristalleşmesiidrar doygun hale gelince, özellikleasit idrarda çökerİdrar · doygun lümenSistin taşıtekrarlayan, böbrek ve toplayıcısistemde büyürToplayıcı sistem · pelvisPenisilamin:sistinledisülfiddeğişimi yapar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sistin, suda çok çözünen karma disülfide dönüşür; idrar sistindoygunluğu düşer, kristal ve taş oluşumu azalır.Wilson hastalığında etki yolu farklıdır: bakıra bağlanıp idrarla atılımını artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeni
Nerede?İdrarda, böbrek tübülü ve toplayıcı sistem lümeninde. Ağızdan alınır, kana geçer ve idrarla atılırken lümende sistinle tepkimeye girer.
Neye etki eder?Sistinin disülfid bağı: ilacın serbest sülfhidril (tiyol) grubu bağı kırar, çözünür penisilamin-sistein karma disülfidi oluşur. Kimyasal tepkimedir, reseptör yoktur.
Ne olur?Sistin yerine çözünür karma disülfid atılır → idrar sistin doygunluğu düşer, kristal ve taş oluşumu azalır. Wilson hastalığında bakırı bağlayıp atılımını artırır.

Klinik

EndikasyonSistin taşı (alkalileştirme ve yüksek sıvıdan sonra ikinci basamak tiyol, tiyopronine alternatif), Wilson hastalığı, romatoid artrit (artık nadir).
Yan etkilerBulantı, tat kaybı, döküntü; proteinüri ve membranöz nefropati (nefrotik sendrom); trombositopeni, agranülositoz, aplastik anemi; ilaca bağlı lupus, miyasteni, pemfigus; anti-GBM benzeri hastalık (nadir).
KontrendikasyonPenisilamine bağlı önceki agranülositoz ya da aplastik anemi; sistinüri dışı endikasyonlarda gebelik.
EtkileşimlerDemir, çinko, antasit ve süt emilimi azaltır (ilaçtan 2 saat ayrılır); altın, antimalaryal, immünsüpresif ve fenilbutazonla birlikte kemik iliği baskısı artar; digoksin düzeyi düşebilir.
DikkatBaşlangıçta ve sonrasında 1-3 ayda bir idrar proteini ve tam kan sayımı izlenir; proteinüri 1 g/gün üzerine çıkarsa kesilir. Teratojendir (cutis laxa; gebelikte gerekmedikçe kullanılmaz). Türkiye'de ürün erişimi için güncel durum ayrıca doğrulanmalıdır.

Erişkin dozu

Sistinüri: 250 mg/gün ile başlanıp bölünmüş dozla 1-2 g/gün'e artırılır (hedef idrar serbest sistin < 250 mg/L). Wilson: 750-1500 mg/gün. Aç karnına alınır; piridoksin (B6) eklenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; idrar proteini ve kreatinin düzenli izlenir.
eGFR 30–59Düşük doz; proteinüri ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR 15–29Kaçınılır (birikir, nefrotoksik).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kaçınılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiMembranöz nefropati ve nefrotik sendrom; ilaca bağlı lupus. Proteinüri çıkarsa kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; kaçınılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (250 mg/gün), yavaş artır. Proteinüri, sitopeni ve tat kaybı sıktır; idrar proteini ve kan sayımı 2–4 haftada bir izlenir. Aç karnına alınır, piridoksin eklenir. Böbrek işlevi azsa kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte konjenital bağ dokusu anomalisi bildirilmiştir; Wilson'da doz azaltılarak sürdürülür, sistinüride kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi ve güvenliği için veri sınırlı; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

Penisilinler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · penisilin (beta-laktam antibiyotik)

Bakteri hücre duvarı sentezini kapatan beta-laktamlar. Böbrek tuzakları: doz GFR'ye göre ayarlanır, akut interstisyel nefrit, yüksek dozda nörotoksisite ve tuz yükü.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) sentezi › Penisilin bağlayan proteinler (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime ulaşırköprü kurar,duvarı örerhücreyi korurPeptidoglikan öncülleriduvarın yapı taşları zar boyunca duvarbölgesine taşınırBakteri zarı · periplazmaTranspeptidaz (PBP)peptidoglikan zincirlerini köprüleyenenzimBakteri hücre duvarı · PBPÇapraz bağlı duvarsağlam peptidoglikan ağı oluşurBakteri hücre duvarıOzmotik olarak sağlam bakteriduvar hücreyi şişme ve patlamaya karşıkorurBakteri hücresiPenisilin:PBP'yi bağlayıpduvarköprüleriniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PBP kapanır → duvar çapraz bağlanamaz, zayıf kalır; bakteri ozmotikbasınçla parçalanır.Beta-laktamaz yapan bakteri ilacı yıkar: amoksisilin klavulanatla, piperasilin tazobaktamlakorunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre zarı ile duvarı arasında (periplazma). Suda çözünen ilaç gram-negatiflerde dış zardan porinle geçerek PBP'lere ulaşır.
Neye etki eder?Peptidoglikan zincirlerini çapraz bağlayan transpeptidazlara (PBP) bağlanıp onları kalıcı olarak kapatır; klavulanat ve tazobaktam beta-laktamazı tutup ilacı korur.
Ne olur?Hücre duvarı çapraz bağlanamaz, zayıflar → ozmotik basınçla bakteri parçalanır (bakterisidal, zamana bağlı). Beta-laktamaz yapan bakteri korumasız dirençlidir.

Klinik

EndikasyonStreptokok farenjiti ve romatizmal ateş profilaksisi, sifiliz (benzatin penisilin G); solunum, idrar ve yumuşak doku enfeksiyonları (amoksisilin ± klavulanat); enterokok ve listeria (ampisilin); nozokomiyal, Pseudomonas ve karın içi enfeksiyonlar, nötropenik ateş (piperasilin-tazobaktam); H. pylori eradikasyonu (amoksisilin).
Yan etkilerAlerji (döküntü, ürtiker, anafilaksi), ishal ve C. difficile kolit, akut interstisyel nefrit, Coombs pozitif hemolitik anemi, kolestatik hepatit (klavulanat), yüksek dozda ve böbrek yetmezliğinde nörotoksisite (nöbet), sodyum-potasyum yükü, yüksek dozda kanama eğilimi.
KontrendikasyonPenisilin alerjisi (anafilaksi öyküsü); klavulanatla önceki hepatit; benzatin penisilin damar içine verilmez.
EtkileşimlerProbenesid atılımı azaltıp düzeyi artırır. Metotreksat klirensi azalır (toksisite). Varfarin etkisi değişebilir (INR izlenir). Vankomisinle birlikte piperasilin-tazobaktam AKI riskini artırır. Aminoglikozitle aynı torbada karıştırılmaz.
DikkatPenisilin alerjisi sorgulanır; mononükleozda amoksisilin döküntüsü gerçek alerji değildir. Beta-laktam AİN (ateş, döküntü, eozinofili, kreatinin artışı) akla gelir, ilaç kesilir. Böbrek yetmezliğinde yüksek dozda nöbet riski vardır. Benzatin penisilin yalnız derin IM verilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Amoksisilin: 500 mg ya da 1 g günde 2–3 kez ağızdan (amoksisilin-klavulanat 875/125 mg günde iki kez). Ampisilin: IV 1–2 g 4–6 saatte bir. Piperasilin-tazobaktam: 4,5 g IV 6–8 saatte bir. Benzatin penisilin G: 1,2 milyon ünite IM tek doz (erken sifiliz 2,4 milyon ünite).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Amoksisilin ayarsız; piperasilin-tazobaktam eGFR 20–40'ta 2,25 g 6 saatte bir.
eGFR 15–29Amoksisilin 500 mg günde iki kez; klavulanatlı 875 mg tablet kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Amoksisilin 500 mg/gün; piperasilin-tazobaktam 2,25 g 8 saatte bir; ampisilin 12–24 saatte bir.
HemodiyalizSeanstan sonra; piperasilin-tazobaktam 2,25 g 12 saatte bir + seans sonrası 0,75 g.
Periton diyaliziAmoksisilin 250 mg/12 saat; piperasilin-tazobaktam 2,25 g 12 saatte bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit (en sık), kristalüri (yüksek doz amoksisilin); yüksek dozda nörotoksisite.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; klavulanatla enzim izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; amoksisilin-klavulanat kolestaz riski.
Child-Pugh CAyar gerekmez; klavulanat dikkatle, enzim izlenir.

Yaşlıda kullanım

Böbrek işlevine göre doz ayarlanır (CrCl ile). Yaşlıda ishal ve C. difficile enfeksiyonu, yüksek dozda nörotoksisite (nöbet) ve sodyum yükü (piperasilin-tazobaktam) dikkate alınır; klavulanatla karaciğer enzimi izlenir.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikHer trimesterde güvenle kullanılır (tercih edilen antibiyotik grubu).
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede uygundur; bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Amoksisilin (± klavulanat) · Piperasilin-tazobaktam · Benzatin penisilin G · Ampisilin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Kristalize penisilin G, Fenoksimetilpenisilin, Flukloksasilin, Ampisilin-sulbaktam, Prokain penisilin G

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Pentamidin

Antiprotozoal-antifungal (Pneumocystis jirovecii tedavisi)

Pneumocystis pnömonisinde (PJP) sülfametoksazol-trimetoprime alternatif; ENaC'ı tıkayarak hiperkalemi, ayrıca nefrotoksisite, pankreatit ve disglisemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMikrop (Pneumocystis) ve böbrek tübülü › Parazit/mantar hücresi; toplayıcı kanal lümeni › Apikal zar → toplayıcı kanal esas hücre › ENaC (böbrek yan etkisi); mikrop hedefi belirsiz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanaldan geçeryük taşıyaraklümeninegatiflerK⁺'u lümeneçekerLümendeki Na⁺toplayıcı kanal lümenine gelen sodyumToplayıcı kanal lümeniENaC ile hücreye girerprensipal hücrenin apikal sodyum kanalıEsas hücre · apikal ENaCLümen negatifleşirhücre sodyum aldıkça lümenelektronegatif olurToplayıcı kanal lümeni · negatifK⁺ atılımıelektriksel eğim potasyumu ROMK ileidrara çıkarırToplayıcı kanal · ROMK, idrarPentamidin:ENaC'ı lümendentıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ hücreye giremez, lümen negatifliği azalır → K⁺ atılmaz →hiperkalemi (amilorid benzeri). Kesin antimikrobiyal mekanizma bilinmiyor.Proksimal tübülde birikerek akut tübül hasarı yapar; hiperkalemi ve AKI için K⁺ ve kreatininizlenmeli. Antimikrobiyal mekanizması kesin bilinmiyor.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damardan ya da inhalasyonla verilir. Mikrop hücresinin içinde etki eder; böbrekte proksimal tübülde birikir ve toplayıcı kanalda idrar (lümen) tarafından ENaC'a ulaşır.
Neye etki eder?Antimikrobiyal asıl hedef kesin bilinmiyor (DNA, RNA, protein ve mitokondri işlevini bozduğu düşünülür). Katyonik yapısıyla toplayıcı kanal ENaC'ını tıkar (amilorid/trimetoprim gibi).
Ne olur?ENaC kapanır → Na⁺ geri emilimi ve lümen negatifliği azalır → K⁺ atılımı düşer → hiperkalemi. Proksimal tübül hasarıyla AKI gelişebilir.

Klinik

EndikasyonHIV ve nakil hastasında PJP (sülfametoksazol-trimetoprim kullanılamıyorsa); inhale biçimi PJP profilaksisinde; ağır leishmaniazis ve tripanozomiaz.
Yan etkilerHiperkalemi, AKİ (tübüler), hipoglisemi sonra diyabet (pankreas β hücre yıkımı), pankreatit, QT uzaması ve torsades, hipotansiyon (hızlı infüzyonda), lökopeni-trombositopeni, karaciğer enzim artışı, hipokalsemi; inhalede öksürük ve bronkospazm.
KontrendikasyonÖnceki ağır aşırı duyarlılık; QT uzaması, ağır hipotansiyon ya da ciddi pankreatit varlığında dikkatle kullanılır.
EtkileşimlerNefrotoksik ilaçlar (aminoglikozid, amfoterisin, kalsinörin inhibitörleri, sisplatin) ve hiperkalemi yapanlar (ACEi, ARB, MRA, trimetoprim) toksisiteyi artırır; QT uzatan ilaçlarla aritmi riski; foskarnetle ağır hipokalsemi-hipomagnezemi.
DikkatTedavi sırasında potasyum, kreatinin, glukoz, kalsiyum ve EKG (QT) izlenir. Hızlı infüzyonda ağır hipotansiyon: yatarak ve yavaş verilir.

Erişkin dozu

PJP tedavisi: 4 mg/kg IV günde bir, 21 güne kadar, en az 60–90 dakikada yavaş infüzyon (hipotansiyon). Profilaksi: inhale 300 mg ayda bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; kreatinin ve potasyum izlenir.
eGFR 30–59CrCl 10–50 mL/dk'da genellikle 4 mg/kg 24–36 saatte bir; potasyum ve kreatinin sık izlenir.
eGFR 15–29CrCl 10–50 mL/dk'da aralık 24–36 saate uzatılır; hiperkalemi ve AKİ yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10 mL/dk'da 4 mg/kg 48 saatte bir; potasyum ve kreatinin yakın izlenir.
HemodiyalizDiyalizle belirgin uzaklaşmaz; ek doz gerekmez, HD günü seans sonrası verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; belirgin uzaklaşması beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (belirgin değil); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTübüler nefrotoksisite ve AKİ sık; ENaC tıkanmasıyla hiperkalemi yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVeri sınırlı; doz ayarı önerisi yok, karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BVeri sınırlı; doz ayarı önerisi yok, karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; doz ayarı önerisi yok, yarar-risk bireysel değerlendirilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hiperkalemi, AKİ, hipoglisemi (sonra diyabet), QT uzaması ve hipotansiyon riski yüksektir. En az 60 dakikada yavaş infüzyonu yatarak uygula; potasyum, kreatinin, glukoz, kalsiyum ve EKG izle.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa (alternatifsiz PJP) kullanılır. Anne hipoglisemi, hiperkalemi ve nefrotoksisite açısından izlenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (veri yetersiz); sistemik tedavide emzirme önerilmez, inhale biçimde sistemik emilim azdır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C04AD03

Pentoksifilin

Metilksantin türevi hemoreolojik ajan (PDE inhibitörü)

Eritrosit esnekliğini artırıp kan viskozitesini düşüren, TNF-α yapımını azaltan fosfodiesteraz inhibitörü; kladikasyoda ve damar hastalıklarında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan dolaşımı ve mikrodamar › Eritrosit, lökosit, trombosit › Hücre içi (sitoplazma) › Fosfodiesteraz (PDE) enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PDE ile yıkılırcAMP düşük kalırkılcal akımyavaşlarcAMP yapımıadenilat siklaz ATP'den hücre içihaberci cAMP'yi yaparHücre içi · cAMP yapımıFosfodiesteraz (PDE)cAMP'yi 5'-AMP'ye yıkan enzim ailesiHücre içi · PDEDüşük cAMPeritrosit ve lökosit zarı sertleşir,TNF-α yapımı sürerEritrosit ve lökosit içiViskozite ↑ · mikrodolaşım ↓sert hücreler kılcalda zor geçer, dokuperfüzyonu düşerKılcal damar · mikrodolaşımPentoksifilin:fosfodiesterazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP korunur → eritrosit esnekliği artar, TNF-α ve fibrinojen düşer,kan viskozitesi azalır, mikrodolaşım düzelir.Aktif metabolitleri böbrekle atılır; KBH'de birikir, doz azaltılır. Nefrolojide proteinüriyiazalttığına dair bildirimler var, kanıt sınırlıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kan hücrelerinin (eritrosit, lökosit, trombosit) ve damar düz kasının içinde, sitoplazmada. Oral ilaç kana geçer, hücre zarından girer.
Neye etki eder?Seçici olmayan PDE inhibitörüdür; cAMP'nin 5'-AMP'ye yıkımını azaltır, hücre içi cAMP birikir.
Ne olur?cAMP ↑ → eritrosit ve lökosit zarı esnekleşir, TNF-α yapımı ve trombosit agregasyonu azalır, viskozite düşer → mikrodolaşım düzelir.

Klinik

EndikasyonPeriferik arter hastalığında kladikasyo, serebrovasküler dolaşım bozuklukları, venöz bacak ülserleri; KBH ve proteinüride yararı için yeterli kanıt yoktur.
Yan etkilerBulantı, dispepsi, baş dönmesi, baş ağrısı, yüz kızarması, kanama eğilimi, aritmi ve anjina (nadir).
KontrendikasyonMetilksantinlere aşırı duyarlılık, akut miyokard infarktüsü, ağır kardiyak aritmi, serebral ya da retinal kanama, yaygın kanama diyatezi.
EtkileşimlerVarfarin ve diğer antikoagülanlarla INR ve kanama artar; teofilin düzeyi yükselir; antihipertansiflerle hipotansiyon; simetidin ve siprofloksasin düzeyi artırır.
DikkatVarfarin kullananlarda INR yakın izlenir. Retinal kanama, MI ve serebral kanamada kullanılmaz. Gebelikte ve emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

400 mg uzatılmış salımlı tablet, günde 2–3 kez (yemekle birlikte); en çok 1200 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–60: dikkatle.
eGFR 15–29CrCl < 30: doz %30–50 azaltılır (günde 1–2 × 400 mg).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz %30–50 azaltılır; metabolitler birikir.
HemodiyalizÇalışılmamıştır; azaltılmış dozla dikkatle.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; metabolitleri birikir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; yakın izlenir.
Child-Pugh CDoz azaltılır; yakın izlenir.

Yaşlıda kullanım

400 mg ile başla, günde 2–3 kez yemekle. GİS yakınmaları, baş dönmesi, aritmi ve kanama (antikoagülan ve antiagreganla birlikte) görülür. Retina/serebral kanama ve yakın MI'da kullanılmaz; yararı sınırlı olduğundan düzenli sorgulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez.
EmzirmeSüte geçer; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
İskemokspentoksifilin400 mg sr mikropellet kapsül
Onpentpentoksifilin100 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti
Pentox Srpentoxifylline400 mg kapsul
Trental Crpentoksifilin600 mg uzatılmış salimli film kapli tablet
Trentilinpentoxifylline100 mg/5 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul
Trentilin Retardpentoxifylline400 mg film kapli tablet; 600 mg film tablet
Vasoplanpentoxifylline · pentoksifilin100 mg/5 ml IM/IV ampul; 400 mg uzatılmış salimli tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA04

Perindopril

ACE inhibitörü

Karaciğerde perindoprilata dönüşen uzun etkili ACE inhibitörü; hipertansiyon, stabil koroner hastalık ve kalp yetmezliğinde günde tek doz kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan dolaşımı ve böbrek › Endotel hücresi (akciğer, böbrek) › Hücrenin kana bakan yüzeyi › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin parçalarACE dönüştürürAT1 reseptörünüuyarırAnjiyotensinojenkaraciğerin yaptığı plazma proteiniKan · plazmaAnjiyotensin Irenin parçalar; kendi etkisi yokKan · plazmaAnjiyotensin IIgüçlü vazokonstriktör; efferentarteriyolü daraltır, aldosteronsalgılatırEndotel yüzeyi · ACE'de yapılırAT1 etkisidamar daralması, tuz-su tutulumu,intraglomerüler basınç ↑Düz kas · AT1 reseptörüPerindoprilat:ACE enziminikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II azalır → efferent arteriyol ve sistemik damarlargevşer, aldosteron düşer → kan basıncı, intraglomerüler basınç ve proteinüriazalır; koroner olaylar azalır. Bradikinin birikir → öksürük ve anjiyoödem.Etkisi uzundur, günde tek doz yeter; böbrekle atılır ve diyalizle uzaklaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar endotelinin kana bakan yüzeyinde (özellikle akciğer ve böbrek). Ön ilaç karaciğerde perindoprilata dönüşür; aktif metabolit enzime hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Perindoprilat, zara bağlı ACE'nin çinko içeren aktif bölgesine bağlanıp enzimi kapatır; ACE kininaz II olduğundan bradikinin yıkımı da durur.
Ne olur?AT I → AT II dönüşümü azalır, bradikinin birikir → efferent arteriyol ve damar gevşer, aldosteron düşer → kan basıncı, glomerül içi basınç ve proteinüri azalır; öksürük riski.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, stabil koroner arter hastalığında kardiyovasküler olay önlenmesi, semptomatik kalp yetmezliği, inme sonrası ikincil korunma (indapamidle).
Yan etkilerKuru öksürük, hipotansiyon, hiperkalemi, kreatinin artışı, baş dönmesi, tat bozukluğu, kas krampı, anjiyoödem.
KontrendikasyonACE inhibitörü anjiyoödemi öyküsü; gebeliğin 2. ve 3. trimesteri; iki yanlı renal arter darlığı (dikkatle); sakubitril/valsartanla birlikte (36 saat ara bırakılır).
EtkileşimlerK⁺ tutucu diüretikler, K⁺ takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus, heparin (hiperkalemi); NSAİİ + diüretikle AKI; lityum düzeyi artar; sakubitril/valsartan (anjiyoödem).
DikkatGebelikte 2. ve 3. trimesterde fetotoksiktir; kadınlarda kontrasepsiyon. Emzirmede veri yetersizdir, tercih edilmez. AN69 membranlı HD'de anaflaktoid reaksiyon yapabilir. Hastalık günlerinde geçici kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 5 mg/gün (arjinin tuzu) tek doz, gerekirse 10 mg/gün; yaşlıda 2,5 mg ile başlanır. Kalp yetmezliği: 2,5 mg ile başlanır, 5 mg'a artırılır. Başlangıçtan 1-2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölçülür.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–592,5 mg/gün.
eGFR 15–292,5 mg gün aşırı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,5 mg yalnız diyaliz günü, seanstan sonra; K⁺ yakın izlenir.
Hemodiyaliz2,5 mg yalnız diyaliz günü, seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi 2,5 mg ile dikkatle başlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (perindoprilat); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik GFR düşüşü (kreatinin %30'a dek artış kabul), hiperkalemi; iki yanlı renal arter darlığında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; tansiyon ve kreatinin izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yakın izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; asitli sirozda HRS/AKI tetikleyebilir, kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

2,5 mg ile başla; 1–2 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve AKI (dehidratasyon, diüretik, NSAİİ ile) riski vardır; öksürük sık. Başlangıçtan ve her doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölç.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak EF ≤ %40 sistolik kalp yetmezliğinde ya da STEMI sonrası ACE inhibitörü verilir.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Proteinürili ya da albüminürili diyabette ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 KBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.
EmzirmeVeri yetersiz, tercih edilmez; enalapril ya da kaptopril seçilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 8 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aceperperindopril4 mg tablet; 8 mg tablet
Coversylperindopril · perindopril arjinin2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Paderoperindopril4 mg tablet; 8 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (8): Cosimprel, Coveram, Coversyl Plus, Coversyl Plus 4, Padero Plus 4, Perduo 4, Perduo 8, Triplixam

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 8 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FD02

Pertuzumab

Anti-HER2 monoklonal antikor (HER2 dimerizasyon inhibitörü)

HER2'nin dimerizasyon bölgesine (subdomain II) bağlanan antikor; trastuzumab ve dosetakselle birlikte verilir. Tuzaklar: kardiyotoksisite, ishal, infüzyon reaksiyonu, gebelikte fetal zarar.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme · HER2 pozitif tümör › Tümör hücresi zarı › HER2 subdomain II (dimerizasyon kolu) › HER2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HER3'e bağlanır,dimer kurarsinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerHeregulin (NRG1)HER3'e bağlanan ligand; HER2 en güçlüdimer ortağıdırHücre dışı · heregulinHER2–HER3 dimerizarda HER2'nin subdomain II koluüzerinden kurulurTümör hücre zarı · HER2–HER3PI3K-AKT ve RAS-MAPKçoğalma ve apoptoz engeli sinyaliSitoplazma · sinyal yollarıTümör hücre çoğalmasıHER2 pozitif meme kanseri büyürTümör dokusuPertuzumab: HER2dimerizasyonbölgesinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HER2–HER3 dimeri kurulamaz → PI3K-AKT ve MAPK sinyali kesilir;trastuzumabla birlikte tümör çoğalması daha çok azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hücre dışında: kanda serbest dolaşır (IV verilen antikor hücre içine girmez), tümör dokusuna geçer ve tümör hücresi ya da T hücresi yüzeyindeki hedefine bağlanır.
Neye etki eder?HER2'nin hücre dışı subdomain II (dimerizasyon) bölgesine bağlanır; HER2'nin HER3, EGFR ve diğer ErbB'lerle dimer kurmasını engeller.
Ne olur?Dimerleşme durur → PI3K-AKT ve RAS-MAPK sinyali kesilir; ADCC de tetiklenir → trastuzumabla birlikte HER2 sinyali daha tam kapanır, tümör çoğalması yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHER2 pozitif metastatik meme kanseri (trastuzumab + dosetaksel); yüksek riskli HER2 pozitif erken meme kanseri neoadjuvan ve adjuvan (trastuzumabla).
Yan etkilerİshal, alopesi, nötropeni, bulantı, yorgunluk, döküntü, periferik nöropati, kardiyotoksisite (LVEF azalması), infüzyon reaksiyonu, aşırı duyarlılık, interstisyel akciğer hastalığı (nadir).
KontrendikasyonPertuzumaba ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTrastuzumab ve dosetaksel/paklitakselle farmakokinetik etkileşim yok. Antrasiklinlerle birlikte kardiyotoksisite artar; belirgin CYP etkileşimi yok.
DikkatBaşlamadan önce ve her 3 ayda bir LVEF; LVEF düşerse ara verilir. İshal için loperamid ve hidrasyon. Kardiyotoksik tedavi öyküsü (antrasiklin) olan hastada yakın izlem.

Erişkin dozu

IV: 840 mg yükleme, sonra 420 mg 3 haftada bir (trastuzumab ve dosetaksel ile). Neoadjuvan 3–6 kür, adjuvan toplam 1 yıl. Subkutan sabit doz kombinasyon ürünü de vardır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; ayar önerisi yok, dikkatle kullanılır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ishale bağlı dehidratasyon ve prerenal AKİ; gebelikte oligohidramnios ve fetal böbrek toksisitesi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda ishal ve kardiyotoksisite izlenir; başlamadan önce ve 3 ayda bir LVEF, özellikle antrasiklin öyküsü, hipertansiyon ya da koroner hastalıkta. İshalde dehidratasyon ve AKİ riski için hidrasyon.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite: oligohidramnios, fetal böbrek ve akciğer gelişim bozukluğu; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 7 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeIgG süte geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 7 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pectunapertuzumab420 mg/14 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Perjetapertuzumab420 mcg/14 ml konsantre infüzyon çözeltisi

Kombinasyon ürünleri (1): Phesgoro

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Pibrentasvir

HCV NS5A inhibitörü (doğrudan etkili antiviral; glekaprevirle sabit doz)

Hepatit C virüsünün NS5A proteinini tıkayan doğrudan etkili antiviral; glekaprevirle birlikte (Maviret) her evre KBH ve diyalizde doz ayarsız kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · sitoplazma › Viral replikasyon kompleksi (ER zarı) › HCV NS5A proteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ribozom çevirirNS3/4A proteazıkeserekserbestleştirirRNAkopyalanmasınıve montajıHCV RNAvirüs genomu hepatosit içinde ribozomaulaşırHCV RNA · hepatosit içiPoliproteinvirüs proteinleri tek uzun zincir olarakyapılırPoliprotein · sitoplazmaNS5A proteinireplikasyon kompleksinin ve virionmontajının parçasıER zarı · NS5AYeni virüs RNA'sı ve virionvirüs çoğalır, hepatosit dışına salınırYeni HCV RNA · virionPibrentasvir:NS5A'yabağlanır,kompleksi bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Replikasyon kompleksi kurulamaz, virüs RNA'sı çoğalamaz; 8-12haftada kalıcı virolojik yanıt (SVR12) elde edilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre içi organel
Nerede?Hepatositin içinde, ER zarındaki viral replikasyon kompleksinde. Ağızdan alınır, kanla karaciğere gelir ve hücre içinde hedefe bağlanır.
Neye etki eder?HCV NS5A proteini: RNA kopyalanması ve virion montajı için gerekli düzenleyicidir; ilaç bağlanıp bu işlevi durdurur. Glekaprevir NS3/4A proteazı tutar.
Ne olur?Replikasyon kompleksi kurulamaz, virüs RNA'sı çoğalamaz → viremi kaybolur; tüm genotiplerde (1-6) etkilidir, 8-12 haftada SVR12 elde edilir.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit C (genotip 1-6); evre 4-5 KBH, diyaliz ve böbrek nakli alıcılarında; HCV ilişkili kriyoglobulinemik GN'de viral eradikasyon.
Yan etkilerBaş ağrısı, yorgunluk, bulantı, ishal, kaşıntı; HBV birlikteliğinde HBV reaktivasyonu (ağır karaciğer hasarı).
KontrendikasyonChild-Pugh C karaciğer yetmezliği. AB KÜB: atazanavir, rifampisin, atorvastatin, simvastatin, dabigatran etekzilat, etinilestradiol içeren ürünler ve güçlü P-gp/CYP3A indükleyicileriyle birlikte kullanım; ABD etiketi: atazanavir ve rifampisin.
EtkileşimlerGüçlü indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) etkiyi düşürür; siklosporin (>100 mg/gün), takrolimus ve digoksin düzeyleri izlenir; statinlerde doz azaltma ya da ara verme gerekir.
DikkatTedaviye başlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır; HBV birlikteliğinde tedavi sırasında ve sonrasında izlenir. Diyabetli hastada hipoglisemi görülebilir (glisemi düşer, antidiyabetik doz gözden geçirilir). Gebelikte veri sınırlıdır.

Erişkin dozu

Glekaprevir 100 mg / pibrentasvir 40 mg sabit doz tablet: günde 3 tablet tek seferde, yemekle; süre 8-16 hafta (genotip, siroz ve önceki tedaviye göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ve PD ile belirgin uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÖnerilmez (glekaprevirle sabit doz).
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Glekaprevirle sabit dozdur; statin, dabigatran, atazanavir ve rifampisin etkileşimleri yaşlıda dikkat ister. HBV reaktivasyonu için başlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeterli insan verisi yok; HCV tedavisi genellikle doğum sonrasına ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yarar-risk bireysel değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Maviret

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A03AX04

Pinaverium bromür

Bağırsak seçici kalsiyum kanalı blokeri (antispazmodik)

Bağırsak düz kasında L tipi Ca²⁺ kanalını bloke eden, sistemik etkisi az antispazmodik; irritabl bağırsakta ağrı ve kabızlık/ishal için kullanılır. Tuzak: bütün yutulur; yatarken alınmaz (özofagus tahrişi).

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Bağırsak düz kası › Düz kas hücre zarı › L tipi Ca²⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ girişisağlarkası kasarCa²⁺ kanalı (L tipi)düz kas zarında depolarizasyonla açılırDüz kas hücre zarıCa²⁺ girişihücre içi kalsiyum yükselirDüz kas hücre içiKas kasılmasıaktin ve miyozin etkileşir; spazmBağırsak düz kasıPinaverium:bağırsak L tipiCa²⁺ kanalınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ca²⁺ girişi azalır → düz kas gevşer, kramp ve ağrı hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bağırsak duvarındaki düz kas hücresinin zarında. Ağızdan alınır; çok azı emilir, büyük bölümü bağırsak duvarında yerel etki eder.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki L tipi voltaj kapılı Ca²⁺ kanalını kapatır; Ca²⁺ girişini ve kasılmayı azaltır (damar düz kasında etkisi azdır).
Ne olur?Ca²⁺ girişi ve kasılma azalır → bağırsak spazmı ve ağrı hafifler; motilite normale yaklaşır.

Klinik

Endikasyonİrritabl bağırsak sendromu; bağırsak fonksiyon bozukluğuna bağlı ağrı, spazm ve düzensiz bağırsak alışkanlığı; baryumlu tetkik hazırlığı.
Yan etkilerKarın ağrısı, ishal, kabızlık, bulantı, ağız kuruluğu; yutulurken özofagus tahrişi (ezilmiş ya da yatarken alınırsa); nadir döküntü.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerAntikolinerjiklerle birlikte etkisi artabilir; belirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir.
DikkatTablet yemekle birlikte, bütün olarak ve bir bardak suyla yutulur; yatarken alınmaz.

Erişkin dozu

50 mg günde 3 kez (gerekirse 100 mg günde 3 kez), yemekle birlikte, bütün olarak.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar verisi yok.
Child-Pugh BDikkatle; veri yetersiz.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; antikolinerjik yük düşüktür. Tablet yutma güçlüğü ve yatağa bağımlılıkta özofagus tahrişi riski; dik pozisyonda ve bol suyla alınır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKullanılmaz; yeterli insan verisi yok.
EmzirmeKullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arpinpinaveryum bromür50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Bapitelpinaveryum bromür50 mg film kapli tablet
Dicetelpinaverium · pinaveryum bromür50 mg film kapli tablet; 100 mg film kaplı tablet
Disaverpinaveryum bromür50 mg film kapli tablet
Pinadespinaveryum bromür50 mg film kapli tablet; 100 mg film kaplı tablet
Pingastropinaveryum bromür50 mg film kapli tablet
Pivertelpinaveryum bromür50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Solopinapinaveryum bromür50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Upslackpinaveryum bromür50 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet
Zonpaspinaveryum bromür50 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BG03

Pioglitazon

Tiyazolidindion (PPARγ agonisti)

Yağ dokusunda PPARγ'yı uyararak insülin duyarlılığını artıran ilaç; tip 2 diyabette kullanılır. Sıvı tutulumu ve kalp yetersizliğini kötüleştirir; kırık ve mesane kanseri riskini artırabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Yağ dokusu (adiposit) › Adiposit çekirdeği › PPARγ nükleer reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ligandla aktiveolur+gen okunmasınıbaşlatırinsülin yanıtıartarYağ dokusu (adiposit)insülin duyarlılığını ve yağ asididepolamayı düzenlerAdiposit içiPPARγçekirdekte yağ hücresi gen programınıyöneten nükleer reseptörAdiposit · çekirdekGen okunmasıGLUT4, adiponektin ve yağ asidi tutangenler açılırÇekirdek · gen okunmasıİnsülin duyarlılığı artarserbest yağ asidi azalır, kas vekaraciğer daha iyi yanıt verirKan · yağ asitleri ve glukozPioglitazon:PPARγ'yıçekirdekteuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: PPARγ uyarılınca insülin duyarlılığı artar → glukoz düşer; böbrektesodyum tutulumu nedeniyle ödem ve volüm artışı yapabilir.Toplayıcı kanalda ENaC üzerinden sodyum tutulumuna yol açtığı öne sürülür; kalpyetersizliğinde tehlikelidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekKan / plazma
Nerede?Yağ dokusunda adipositlerin çekirdeğinde. İlaç emilir, hücre zarından geçip çekirdeğe ulaşır.
Neye etki eder?Çekirdekteki PPARγ reseptörüne bağlanıp onu uyarır (agonist); RXR ile birleşip genlerin okunmasını başlatır.
Ne olur?Yağ asidi tutan ve glukoz taşıyan genler artar, adiponektin yükselir → kas ve karaciğerde insülin duyarlılığı artar, glukoz düşer; sıvı tutulumu ve kilo artışı yan etkidir.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette tek başına ya da metformin, sülfonilüre ve insülinle birlikte; insülin direnci belirgin olgularda.
Yan etkilerSıvı tutulumu ve ödem, kalp yetersizliği kötüleşmesi, kilo artışı, kadında kemik kırığı, makula ödemi, transaminaz artışı, mesane kanseri riskinde artış (uzun süre).
KontrendikasyonKalp yetersizliği (NYHA I–IV), karaciğer yetmezliği, mesane kanseri (aktif ya da öyküde), açıklanamayan makroskopik hematüri, tip 1 diyabet, ketoasidoz, gebelik.
EtkileşimlerGemfibrozil (CYP2C8 inhibitörü) düzeyi artırır, doz en çok 15 mg olur; rifampisin düzeyi düşürür; insülinle birlikte sıvı tutulumu ve kalp yetersizliği riski artar.
DikkatBaşlamadan önce kalp yetersizliği, karaciğer testleri ve idrarda kan bakılır; kilo ve ödem izlenir. Etkisi 6–12 haftada tam gelişir.

Erişkin dozu

Başlangıç 15–30 mg günde 1 kez; en çok 45 mg/gün (gemfibrozille 15 mg). Etki gelişimi haftalar sürer.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; ödem ve kalp yetersizliğini izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sıvı tutulumu nedeniyle dikkatle, kalp yetersizliğinde kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; sıvı tutulumu nedeniyle kaçınılır.
HemodiyalizVeri yetersiz (diyalizde deneyim yok); kaçınılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sodyum ve su tutulumu ile ödem ve volüm artışı yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAktif hastalıkta başlanmaz; başlarsa ALT izle (üst sınırın 2,5 katı üstünde bırak).
Child-Pugh BKullanılmaz (karaciğer yetmezliği kontrendike).
Child-Pugh CKullanılmaz (karaciğer yetmezliği kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ödem, kalp yetersizliği ve kırık riski nedeniyle seçilmez; kullanılıyorsa 15 mg ile başla, kilo ve ödemi her vizitte sor. Kalp yetersizliği, kırık öyküsü, mesane kanseri öyküsü ve insülinle birlikte kullanımda verme.

  • TIME-to-STOP G5sınıf üyesi olarak Kalp yetersizliği, kırık öyküsü ya da riski, mesane kanseri öyküsü ve insülinle birlikte kullanımda verilmez.

AGS Beers 2023 belirtili kalp yetersizliğinde kaçınılır (sıvı tutulumu, kötüleşme).

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; yeterli insan verisi yok, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 13 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Actospioglitazon15 mg tablet; 30 mg tablet
Dialicpioglitazone15 mg 60 efervesan tablet; 15 mg 90 efervesan tablet; 15 mg efervesan tablet; 30 mg 60 efervesan tablet; 30 mg 90 efervesan tablet; 30 mg efervesan tablet …
Dropiapioglitazon hcl15 mg tablet; 30 mg tablet; 45 mg tablet
Dyndionpioglitazon hidroklorür15 mg tablet; 30 mg tablet; 45 mg tablet
Glifixpioglitazon · pioglitazone15 mg tablet; 30 mg tablet; 45 mg tablet
Pioforcepioglitazon hidroklorür15 mg tablet; 30 mg tablet; 45 mg tablet
Pioforce 45 Mgtabletpioglitazon hidroklorür
Piofoxpioglitazone15 mg tablet; 30 mg tablet; 45 mg tablet
Piondiapioglitazon hcl30 mg film tablet; 45 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (13): Dropia-met, Dropia-met 15, Glifix Plus, Glifix Plus 15, Glifix Plus Sr, Pio-met 15, Pio-met 30, Pional 15/500, Pional 15/850, Preko 15, Prenorm 30, Prenorm Mr 15, Returin

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 13 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CR05

Piperasilin-tazobaktam

Antipsödomonal penisilin + beta-laktamaz inhibitörü

Pseudomonas dahil geniş spektrumlu penisilin ile beta-laktamaz inhibitörü birleşimi; yoğun bakımda sık kullanılır, vankomisinle birlikte AKI riski artar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı › Hücre zarının dışı (periplazma) › PBP (transpeptidaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime gelirzincirleriçapraz bağlarbakteriyi korurPeptidoglikan öncülleribakteri duvarının yapı taşlarıBakteri hücre duvarıPBP (transpeptidaz)zincirleri birbirine bağlayan enzimBakteri hücre duvarı · PBPÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik basınca karşı korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıduvarsız bakteri patlarBakteri hücresiPiperasilin:PBP'ye bağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Duvar kurulamaz → bölünen bakteri parçalanır (bakterisidal). Etki,ilacın MİK üstünde kaldığı süreye bağlıdır (uzatılmış infüzyonun gerekçesi).Tazobaktam, piperasilini yıkan beta-laktamazı bağlar; ESBL bakteriyemisinde meropenemdenzayıftır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre zarı dışında, duvar sentez bölgesinde. Damardan verilir, böbrekle atılır; gram negatifte dış zardaki porlardan geçip PBP'ye ulaşır.
Neye etki eder?Piperasilin PBP'ye bağlanır; tazobaktam piperasilini yıkan çok sayıda beta-laktamazı geri dönüşsüz bağlar.
Ne olur?Duvar kurulamaz → bakteri ölür (zamana bağımlı). Vankomisinle birlikte AKI riski artar; ESBL bakteriyemisinde meropenemden zayıftır.

Klinik

EndikasyonHastane kaynaklı ve ventilatör ilişkili pnömoni, komplike karın içi enfeksiyon, komplike idrar yolu enfeksiyonu, diyabetik ayak ve yumuşak doku enfeksiyonları, febril nötropeni (ampirik).
Yan etkilerİshal (C. difficile dahil), döküntü ve aşırı duyarlılık, uzun kullanımda nötropeni-trombositopeni, hipokalemi, böbrek yetersizliğinde yüksek dozla nörotoksisite (nöbet), akut interstisyel nefrit.
KontrendikasyonPenisilin ya da başka beta-laktama ağır aşırı duyarlılık (anafilaksi).
EtkileşimlerVankomisinle birlikte AKI riski artar; metotreksat atılımını azaltır (toksisite); aminoglikozidleri aynı torbada inaktive eder; nöromüsküler blokörlerin etkisini uzatabilir.
DikkatVankomisinle birlikte kullanımda AKI sıklığı artar: kombinasyon kısa tutulur, kültüre göre daraltılır. Belirgin sodyum yükü taşır (kalp yetmezliği, hipervolemi).

Erişkin dozu

4,5 g IV 6–8 saatte bir (ağır enfeksiyon ve Pseudomonas'ta 6 saatte bir); uzatılmış (4 saatlik) infüzyon tercih edilebilir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60eGFR > 40: ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR 20–40: 2,25 g 6 saatte bir (nozokomiyal pnömonide 3,375 g 6 saatte bir).
eGFR 15–29eGFR < 20: 2,25 g 8 saatte bir (pnömonide 6 saatte bir).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,25 g 8 saatte bir (pnömonide 6 saatte bir); sepsiste ilk 24–48 saat tam doz.
Hemodiyaliz2,25 g 12 saatte bir (pnömonide 8 saatte bir) + seanstan sonra 0,75 g; HD günü doz seans sonrası.
Periton diyalizi2,25 g 12 saatte bir (pnömonide 8 saatte bir); seans dozu gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (%30–40). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit; vankomisinle birlikte AKI sıklığı artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; karaciğer testi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır. Hipokalemi, sodyum yükü, nörotoksisite (böbrek yetersizliğinde nöbet) ve C. difficile artar. Vankomisinle birlikte AKI riski yüksek.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli enfeksiyonda kullanılabilir; beta-laktamlarla geniş deneyim, malformasyon artışı gösterilmemiştir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kullanılabilir, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Avitazpiperasilin sodyum, tazobaktam sodyum2,25 g IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon; 4,5 g IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon
Pamirbacpiperasilin sodyum + tazobaktam sodyu2,25 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 4,5 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Panizaropiperasilin, tazobaktam2,25 g IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon; 4,5 g IV infuzyon icin liyofilize toz iceren flakon
Tazilixpiperasilin sodyum, tazobaktam sodyum2 g/0,25 g enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 4 g/0,5 g enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Tazojectpiperasilin sodyum ve tazobaktam sodyum2 g/ 0,25 g IV enjeksiyonluk liyofilize toz; 4 g/ 0,5 g IV enjeksiyonluk liyofilize toz
Tazoperpiperasilin sodyum, tazobaktam sodyum2,25 g IV enjeksiyonluk liyofilize toz iceren flakon
Tipraxinpiperasilin sodyum +tazobaktam sodyum2 g / 0,25 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 4 g / 0,5 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06BX03

Piracetam

Nootropik (siklik GABA türevi)

Zar akışkanlığını ve AMPA yanıtını artırdığı düşünülen nootropik; kortikal miyoklonusta yararlıdır, bilişsel bozulmada yararı kanıtlanmamıştır. Böbrekle atılır: doz azaltılır, CrCl < 20'de kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal nöron ağı › Postsinaptik nöron zarı › AMPA reseptörü (kesin hedef bilinmiyor)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarır+nöronu ateşletirkas sıçramasınayol açarGlutamat salımıkortikal sinapste uyarıcınörotransmitter sinaps aralığına çıkarKortikal sinapsAMPA reseptörüpostsinaptik zarda Na⁺ geçiren glutamatreseptör kanalıPostsinaptik zar · AMPAKortikal nöron yanıtıateşleme ve uyarılabilirlik; kontrolsüzolursa miyoklonusKortikal nöron içiMiyoklonusani, kısa, istemsiz kas sıçramalarıİskelet kasıPiracetam: AMPAyanıtınıdüzenler (kesindeğil)+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kesin mekanizma bilinmiyor; zar ve AMPA yanıtı düzenlenir → kortikalmiyoklonus gerileyebilir.Kesin etki mekanizması bilinmiyor; yukarıdaki yol varsayımdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyin korteksinde glutamaterjik sinapslar. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; metabolize olmaz, böbrekle değişmeden atılır.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor; nöron zarı akışkanlığını ve AMPA reseptör yanıtını artırdığı, trombosit ve eritrosit zarına da etki ettiği düşünülüyor.
Ne olur?Kortikal nöron yanıtı ve uyarılabilirlik düzenlenir → miyoklonus gerileyebilir. Trombosit agregasyonu azalır; kanama eğilimi artabilir.

Klinik

EndikasyonKortikal miyoklonus (ek tedavi); ürün bilgisine göre bilişsel bozulma belirtileri ve vertigo (yararı sınırlı).
Yan etkilerHiperkinezi, ajitasyon, sinirlilik, uykusuzluk, depresyon, kilo alımı, baş dönmesi, bulantı, kanama eğilimi (trombosit agregasyonu azalır); nadiren nöbet.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (CrCl < 20), serebral kanama, Huntington hastalığı, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerTiroid ekstresiyle konfüzyon, sinirlilik ve uykusuzluk; antikoagülanlarla INR artışı ve kanama; alkol etkiyi değiştirmez.
DikkatBöbrek işlevine göre doz ayarı şarttır; akşam geç doz uykusuzluk yapar. Kesilirken miyoklonusta doz kademeli azaltılır.

Erişkin dozu

Usual 2,4–4,8 g/gün, 2–3 doza bölünür; kortikal miyoklonusta 7,2 g/gün'e kadar. Böbrek yetmezliğinde azaltılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl 50–79: günlük dozun 2/3'ü, 2–3 doza bölünür.
eGFR 30–59CrCl 30–49: günlük dozun 1/3'ü, 2 doza bölünür (50–59'da 2/3).
eGFR 15–29CrCl 20–29: günlük dozun 1/6'sı, tek doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike.
Periton diyaliziKontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaEvet; HD ile yaklaşık %50–60 uzaklaşır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBirikim ajitasyon, uykusuzluk ve nöbet eşiğinde düşme yapar; trombosit işlevi azalır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (böbrek normalse).
Child-Pugh BAyar gerekmez (böbrek normalse).
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek işlevi bozuksa ona göre.

Yaşlıda kullanım

Böbrek işlevine göre doz azaltılır (yaşlıda kreatinin klirensi hesaplanır). Ajitasyon, uykusuzluk, kanama eğilimi izlenir. Bilişsel bozulmada yararı kanıtlanmamıştır; kullanım gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP B20 Miyoklonik nöbet dışında yarar kanıtı yok; yaşlıda gereksiz kullanımdan kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçer; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Biocetam Kapsülpiracetam
Cerebrofilpiracetam1 g/5 ml enjeksiyonluk çözelti
Necetampirasetam800 mg film kapli tablet; 1200 mg film tablet
Neurosetampirasetam1 g/5 ml IV infüzyon için çözelti
Nootropilpiracetam1 g/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 200 mg/ml surup; 800 mg film tablet
Nootroverpirasetam1 g/5 ml infüzyonluk çözelti içeren ampul
Noretampirasetam800 mg film kapli tablet; 1200 mg film kapli tablet
Notroserbpirasetam1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Nörodınpirasetam1 g/5 ml enjeksiyonluk çözelti
Opeminpirasetam800 mg film kapli tablet; 1200 mg film kapli tablet
Piramanpirasetam1 g/ 5 ml enjeksiyonluk çözelti
Pirapilpirasetam1 g/ 5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Setropilpirasetam1 g/ 5 ml IV çözelti içeren ampul
Turktipsan Pirasetampirasetam1 g/5 ml enjeksiyonluk çözelti

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P02CC01

Pirantel pamoat

Antihelmintik (nikotinik agonist, nöromüsküler bloker)

Nematodun kasını depolarize edip spastik felç yapan antihelmintik; kıl kurdu, askaris ve kancalı kurtta tek dozla kullanılır. Tuzak: piperazinle birlikte verilmez (karşılıklı antagonizma).

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak › Bağırsak solucanı › Solucan kas hücre zarı › Nikotinik asetilkolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkası kasar+tutunmayısürdürürMotor sinir ucuasetilkolin salgılarSolucan motor sinir ucuNikotinik reseptörkas zarında Na⁺ kanalını açarSolucan kas hücre zarıKas depolarizasyonukas kasılır ve sonra gevşerSolucan kasıSolucan hareketibağırsak duvarına tutunmaSolucanPirantel:nikotinikreseptörü kalıcıuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kas gevşeyemez, spastik felç → solucan bağırsak duvarından kopar veatılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Mikroorganizma içi
Nerede?Solucanın bağırsakta yaşadığı yerde. İlaç bağırsakta kalır, emilimi azdır; solucanın kas hücresindeki nöromüsküler kavşağa ulaşır.
Neye etki eder?Solucan kas zarındaki nikotinik asetilkolin reseptörünü kalıcı uyarır (agonist); asetilkolinden farklı olarak parçalanmaz.
Ne olur?Kas sürekli depolarize olur ve kasılı kalır → spastik felç; solucan bağırsak duvarından kopup dışkıyla atılır.

Klinik

EndikasyonEnterobiyaz, askariyaz, kancalı kurt enfeksiyonu (Ancylostoma, Necator).
Yan etkilerBulantı, karın ağrısı, ishal, baş ağrısı, baş dönmesi, döküntü; geçici karaciğer enzim yüksekliği.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetmezliğinde dikkat.
EtkileşimlerPiperazinle birbirinin etkisini azaltır; teofilin düzeyi artabilir.
DikkatBağırsaktan çok az emilir; yiyecekle ya da yiyeceksiz alınabilir. Aile bireylerinin birlikte tedavisi enterobiyazda tekrar bulaşı azaltır.

Erişkin dozu

Erişkin: 10–11 mg/kg (baz) tek doz, en çok 1 g; enterobiyazda 2 hafta sonra tekrar; kancalı kurtta 3 gün sürdürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (emilim çok az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle (enzim izlemi).
Child-Pugh CDikkatle; veri yetersiz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kısa kür ve düşük emilim. Karaciğer enzimleri yüksek olanlarda dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gebelikte kesin gerekmedikçe verilmez, gerekirse tek doz.
EmzirmeEmilimi çok az; süte geçişi bilinmiyor, tek doz sonrası risk düşük kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Askolpirantel pamoat250 mg/5 ml süspansıyon
Askol Çığneme Tabletipirantel pamoat
Kontilpirantel pamoat250 mg çiğneme tableti; 250 mg çığneme tableti; 250 mg/5 ml süspansiyon

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AK01

Pirazinamid

Antitüberküloz ajan (sterilize edici ilaç)

Asidik ortamda (fagolizozom, kazeöz odak) yavaş çoğalan basile etkili antitüberküloz ilaç; HRZE rejiminin ilk 2 ayında kullanılır, hepatotoksiktir ve hiperürisemi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMikobakteri (M. tuberculosis) › Asidik ortamdaki yavaş bölünen basil › Bakteri zarı ve sitoplazması › Pirazinoik asit hedefleri (PanD, enerji)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)koenzim A yaparenerjiyisürdürürbasil hayattakalırAsidik ortamdaki basilfagolizozom (pH yaklaşık 5), yavaşbölünen mikobakteriMakrofaj fagolizozomu · pH 5Membran enerjisi ve CoA senteziPanD enzimiyle pantotenattan koenzim AyapılırBakteri zarı · CoA yapımıKoenzim Ayağ asidi ve enerji metabolizması içingerekliBakteri enerji metabolizmasıBasil canlı kalırdormant evrede bile sürerDormant basilPirazinamid(pirazinoikasit): enerji veCoA'yı bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asit ortamda biriken pirazinoik asit enerji ve koenzim A üretiminibozar → dormant basil ölür; kısa süreli tedavi (6 ay) bu sterilize edici etkiylemümkün olur.Pirazinoik asit böbrekte ürat atılımını da azaltır; hiperürisemi ve gut, ayrıcahepatotoksisite görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelMikroorganizma içi
Nerede?Asidik ortamdaki basilin içinde (makrofaj fagolizozomu, nekrotik doku). Ağızdan alınır; basilde pirazinamidaz ile aktifleşir, asit pH'da hücrede birikir.
Neye etki eder?Ön ilaç: pirazinoik asit membran enerjisini ve koenzim A sentezini (PanD) bozar, trans-translasyonu da etkiler. Kesin mekanizma tartışmalıdır.
Ne olur?Dormant basil enerji ve koenzim A yapamaz, ölür → sterilize edici etki; 6 aylık kısa kür mümkün olur.

Klinik

EndikasyonAktif tüberkülozun ilk 2 aylık yoğun evresi (HRZE); ürogenital tüberküloz dahil.
Yan etkilerHepatotoksisite, hiperürisemi ve gut atakları, artralji, bulantı, döküntü, fotosensitivite, nadiren immün aracılı AİN ve hemoliz (aralıklı kullanımda).
KontrendikasyonAğır karaciğer hastalığı, ilaca bağlı önceki hepatit, akut gut atağı (göreli), porfiri.
EtkileşimlerAllopurinol ve probenesid etkisini azaltır (ürat düzeyi); diğer hepatotoksik antitüberküloz ilaçlarla hepatotoksisite artar.
DikkatBaşlangıçta ve ilk 2 ayda transaminaz ile ürik asit izlenir. Gebelikte kullanımı DSÖ önerir (ABD'de rutin değildir); karar enfeksiyon hastalıkları ile birlikte verilir.

Erişkin dozu

25 mg/kg/gün tek doz (20-30 mg/kg; en çok 2 g/gün), ilk 2 ay.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 25 mg/kg/gün.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (KrKl ≥ 30).
eGFR 15–2925–35 mg/kg haftada 3 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)25–35 mg/kg haftada 3 kez.
Hemodiyaliz25–35 mg/kg haftada 3 kez; HD günü seanstan sonra.
Periton diyaliziHD'deki gibi; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ürik asit atılımını azaltır (hiperürisemi, gut alevlenmesi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; transaminazlar sık izlenir.
Child-Pugh BÇok yakın transaminaz izlemiyle ya da alternatif rejim.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hepatotoksisite riski belirgin; ALT/AST başlangıçta ve ilk 2 ayda sık izlenir. Hiperürisemi, artralji ve gut alevlenmesi görülür; yalnız ilk 2 ay kullanılır, böbrek yetmezliğinde aralık uzatılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikStandart TB rejiminde gebelikte kullanılabilir (WHO önerir); teratojenite gösterilmemiş, KC testi izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirme uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pirazinidpirazinamid500 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AX05

Pirfenidon

Antifibrotik (TGF-β ve fibroblast yanıtını azaltır)

Fibroblast çoğalmasını ve kolajen yapımını azaltan oral antifibrotik; IPF'de FVC kaybını yavaşlatır. Bulantı, ışığa duyarlılık ve ALT yüksekliği yapar; fluvoksaminle verilmez, ağır böbrek yetmezliğinde kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer › Akciğer interstisyumu · fibroblast › Fibroblast sitoplazması ve çekirdeği › TGF-β yolu (kesin hedef bilinmiyor)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)fibroblastıuyarırkolajen geniaçılırmatriks birikirTGF-β ve fibrojenik sinyallerepitel hasarı sonrası salınırAkciğer interstisyumuFibroblast uyarısıTGF-β reseptörü ile hücre çoğalır vemiyofibroblasta dönerFibroblast zarı · TGF-β yoluKolajen geni okunurSMAD yoluyla kolajen I ve III yapımıartarFibroblast çekirdeğiFibrozkolajen birikir, akciğer sertleşir, FVCdüşerAkciğer interstisyumuPirfenidon:TGF-β vefibroblastyanıtını azaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TGF-β yanıtı azalır → fibroblast çoğalması ve kolajen yapımı düşer;FVC kaybı yavaşlar.Kesin etki noktası bilinmiyor; yukarıdaki yol sınıflandırma amaçlıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Akciğer interstisyumunda fibroblast ve inflamatuvar hücreler. Oral ilaç emilir, kanla taşınır ve hücre içine geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?Kesin hedefi bilinmiyor; TGF-β ve TNF-α gibi fibrojenik ve inflamatuvar sinyalleri ve fibroblast yanıtını azalttığı gösterilmiştir.
Ne olur?TGF-β etkisi azalır → fibroblast çoğalması, miyofibroblasta dönüşüm ve kolajen yapımı azalır, fibroz ve FVC kaybı yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHafif-orta idiyopatik pulmoner fibroz.
Yan etkilerBulantı, iştah kaybı, dispepsi, ışığa duyarlılık ve döküntü, yorgunluk, baş dönmesi, kilo kaybı, ALT/AST yüksekliği, nadiren anjiyoödem.
KontrendikasyonFluvoksamin ile birlikte kullanım; ağır karaciğer yetmezliği; ağır böbrek yetmezliği ve diyaliz gerektiren SDBY; önceki anjiyoödem.
EtkileşimlerFluvoksamin (güçlü CYP1A2 inhibitörü) kontrendike; siprofloksasin maruziyeti artırır (doz azaltılır); sigara maruziyeti düşürür; diğer CYP1A2 inhibitörlerinde dikkat.
DikkatKaraciğer enzimleri ilk 6 ay aylık, sonra 3 ayda bir izlenir. Güneşten korunma ve yemekle alma zorunludur.

Erişkin dozu

1. hafta 267 mg günde 3 kez; 2. hafta 534 mg günde 3 kez; sonra 801 mg günde 3 kez (2403 mg/gün), yemekle.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; hafifte (CrCl 50–80) dikkatle izlenir.
eGFR 30–59Orta yetmezlikte (CrCl 30–50) dikkatle, yan etkiler yakından izlenir.
eGFR 15–29Ağır yetmezlik (CrCl < 30): kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKontrendike (diyaliz gerektiren SDBY).
Periton diyaliziKontrendike.
Diyalizle uzaklaşmaÇalışılmamış.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde maruziyet artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; enzim izlemi.
Child-Pugh BDikkatle; sık enzim izlemi, yan etkiye göre doz azaltılır.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; bulantı, kilo kaybı, ışığa duyarlılık ve karaciğer enzimleri izlenir. Böbrek işlevi ve fluvoksamin ya da siprofloksasin gibi CYP1A2 etkileşimleri gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: hayvanda toksisite bulgusu yok ancak insan verisi sınırlıdır; zorunlu değilse kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; emzirme ya da ilaçtan vazgeçilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Esbrietpirfenidon267 mg film kapli tablet; 801 mg film kapli tablet
Montenidonpirfenidon200 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet
Pirfapirfenidon200 mg film kapli tablet; 400 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet
Pirfectpirfenidon200 mg film tablet; 200 mg sert kapsül; 267 mg sert kapsül; 400 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N07AA02

Piridostigmin

Kolinesteraz inhibitörü (kuaterner amin, kısa-orta etkili)

Asetilkolinesterazı geri dönüşlü kapatan ilaç; miyastenia gravis tedavisinde kullanılır. Muskarinik yan etkiler (kolik, salya, bradikardi) ve aşırı dozda kolinerjik kriz olur; böbrekle atılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir-kas kavşağı › Motor son plak, sinaps aralığı › Sinaps aralığı · bazal lamina › Asetilkolinesteraz (AChE)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime ulaşırasetilkoliniyıkarAsetilkolin salımımotor sinir ucundan sinaps aralığınaasetilkolin çıkarSinir-kas kavşağıAsetilkolinesterazsinaps aralığında asetilkolini hızlakolin ve asetata yıkarSinaps aralığı · AChESinyal sonlanırasetilkolin düşer, kasa yeterli uyarıgitmez (miyastenide azalmış reseptörle)Sinaps aralığı · bazal laminaPiridostigmin:AChE'yi geridönüşlü kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: AChE kapanır → asetilkolin birikir, nikotinik reseptörler daha uzunuyarılır → miyasteni kas gücü artar; muskarinik yan etkiler olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Sinir-kas kavşağında, sinaps aralığındaki bazal laminaya tutunmuş asetilkolinesteraz enzimi. Kuaterner amin olduğu için kan-beyin bariyerini geçmez; kandan kavşağa ulaşır.
Neye etki eder?Asetilkolinesteraza geri dönüşlü bağlanıp enzimi kapatır (karbamatlayarak); asetilkolinin yıkımı yavaşlar.
Ne olur?Asetilkolin sinaps aralığında birikir → nikotinik reseptör uyarısı uzar → miyasteni kas gücü artar. Muskarinik reseptörlerde de birikim: kolik, salya, bradikardi.

Klinik

EndikasyonMiyastenia gravis (semptomatik tedavi), nörojenik mesane/bağırsak atonisinde (ruhsatsız), ortostatik hipotansiyonda (ruhsatsız).
Yan etkilerKarın krampı, ishal, bulantı, salya artışı, terleme, bronş sekresyonu, bradikardi, kas seyirmeleri, miyozis, aşırı dozda kolinerjik kriz (kas zayıflığı artar).
KontrendikasyonMekanik mide-bağırsak ya da idrar yolu tıkanıklığı, peritonit, bromür aşırı duyarlılığı; bronşiyal astım ve bradikardide dikkat.
EtkileşimlerAntikolinerjik ilaçların (mesane antimuskarinikleri, TCA, hiyosin) etkisini azaltır ve tersine çevirir; depolarizan olmayan kas gevşeticilerin etkisini antagonize eder; beta bloker ve digoksinle bradikardi; aminoglikozid, kinolon, magnezyumla miyasteni kötüleşir.
DikkatKolinerjik kriz ile miyastenik krizi ayırmak gerekir (aşırı doz zayıflığı artırır). Bradikardi ve ileti bozukluğunda dikkat.

Erişkin dozu

Miyastenia: 60 mg günde 3–4 kez ile başlanır, yanıta göre 30–120 mg, 3–6 saatte bir (toplam çoğu hastada ≤ 360 mg/gün). Uzun salımlı 180 mg gece. Doz kişiye göre titre edilir; kolinerjik krizde azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle izlenir.
eGFR 15–29Doz azaltılır (yarı ömür uzar), titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; yakın izlem, titre edilir.
HemodiyalizVeri yetersiz; doz yanıta göre titre edilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; doz yanıta göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (kısmen beklenir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde birikim ve kolinerjik yan etkiler.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; düşük doz ve titrasyon.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla ve titre et; bradikardi, senkop, düşme, kolik ve ishal izlenir. Kolinerjik kriz ile miyastenik kriz ayrılır. Antikolinerjik ilaçlarla karşıt etkileşir; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

  • TIME-to-STOP B16sınıf üyesi olarak Kalıcı bradikardi, 2.–3. derece blok, açıklanamayan senkop ya da uzun QTc'de kolinesteraz inhibitörü kullanılmaz.

AGS Beers 2023 senkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon).

Gebelik ve emzirme

GebelikMiyastenia gravis için kullanılabilir (yarar risk dengesi); doğuma yakın dozda yenidoğanda geçici miyasteni ve kolinerjik belirtiler olabilir.
EmzirmeSüte çok az geçer; bebek GİS belirtileri (ishal, kolik) açısından izlenerek kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mestinonpiridostigmin bromür60 mg kapli tablet
Miyastupiridostigmin bromür180 mg uzatılmış salimli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AA03

Pirimidon

Antiepileptik (barbitürat türevi; fenobarbitale dönüşür)

Karaciğerde fenobarbital ve PEMA'ya dönüşen antiepileptik; fokal ve tonik-klonik nöbetlerde ve esansiyel tremorda kullanılır. Tuzağı: güçlü enzim indüksiyonu (DOAK, varfarin etkisizleşir); sedasyon.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Kortikal ve talamik nöronlar › Postsinaptik nöron zarı · GABA-A kompleksi › GABA-A (fenobarbital), Na⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırCl⁻ kanalınıaçar+ateşlemeyibaskılarPresinaptik uçGABA salgılarSinaps · presinaptik uçGABA-A reseptörüpostsinaptik zarda Cl⁻ kanalıNöron zarı · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olurNöron içiNöron ateşlemesi azalırnöbet yayılımı sınırlanırKortikal devrePirimidon/fenobarbital:GABA-A Cl⁻kanalını uzunaçık tutar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Cl⁻ girişi uzar, nöron ateşlemesi azalır → nöbet eşiği yükselir;sedasyon aynı etkinin sonucudur.Yan etkiler ve enzim indüksiyonu fenobarbital metabolitinden gelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde nöron zarı. Yağda çözünür, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde aktif metabolitlere (fenobarbital, PEMA) dönüşür.
Neye etki eder?Kendisi ve PEMA voltaj kapılı Na⁺ kanalını, fenobarbital GABA-A reseptörünün Cl⁻ kanalının açık kalma süresini uzatarak etkiler.
Ne olur?GABA kaynaklı inhibisyon güçlenir, nöron ateşleme sıklığı azalır → nöbet eşiği yükselir. Esansiyel tremordaki mekanizma kesin bilinmiyor.

Klinik

EndikasyonFokal ve genelleşmiş tonik-klonik nöbetler (ek ya da monoterapi); esansiyel tremor.
Yan etkilerSedasyon, sersemlik, ataksi, bulantı (ilk dozlarda belirgin), kişilik ve davranış değişikliği, megaloblastik anemi, osteomalazi, DRESS ve ciddi deri reaksiyonları, hepatotoksisite, bağımlılık ve ani kesilmede nöbet.
KontrendikasyonPorfiri; barbitürat aşırı duyarlılığı; ağır karaciğer yetmezliği; ağır solunum depresyonu.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4/2C indükleyicisi: DOAK, varfarin, siklosporin, takrolimus, steroid, statin, kalsiyum kanal blokeri ve hormonal kontraseptif etkisi azalır. Valproat fenobarbital düzeyini artırır. Alkol, opioid ve benzodiazepinlerle sedasyon.
DikkatKesilirken yavaşça azaltılır. Folat ve D vitamini eksikliği, kemik sağlığı ve kan sayımı izlenir. Esansiyel tremorda çok düşük dozla başlanır (ilk dozlarda belirgin sedasyon ve bulantı).

Erişkin dozu

Epilepsi: gece 125 mg ile başlanır, 3 günde bir artırılır; idame 750–1500 mg/gün, bölünmüş doz. Esansiyel tremor: gece 12,5–25 mg ile başlanır, yavaş artırılır, çoğunlukla 50–250 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–598–12 saatte bir; sedasyon ve düzey izlenir.
eGFR 15–298–12 saatte bir; sedasyon ve düzey izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)12–24 saatte bir; sedasyon ve düzey izlenir.
HemodiyalizHD ile kısmen uzaklaşır; seans sonrası verilir (ek doz gerekebilir).
Periton diyaliziVeri yetersiz; e0 dozu, dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; osteomalazi ve folat eksikliği izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz, yavaş titrasyon.
Child-Pugh BDoz azaltılır; sedasyon ve düzey izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopatiyi kötüleştirir, yarı ömür uzar).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sedasyon, düşme, deliryum ve ataksi sık; esansiyel tremorda 12,5 mg ile başlanır. Güçlü enzim indüksiyonu nedeniyle DOAK, varfarin ve diğer ilaçların etkisi azalır. Osteomalazi ve folat eksikliği izlenir; fenobarbitale dönüştüğü unutulmaz.

  • TIME-to-START B5#sınıf üyesi olarak İşlevi bozan esansiyel tremorda propranolol ya da primidon başlanabilir; yaşlıda çok düşük dozla.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde majör malformasyon riski (barbitürat); mümkünse kaçınılır, gerekirse en düşük dozla, folat desteği ile. Yenidoğanda K vitamini eksikliği kanaması ve çekilme belirtileri.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve emme zayıflığı; kaçınılır ya da bebek yakından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Granmid Tabletpirimidon
Mysolineprimidon250 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AC01

Piroksikam

NSAİİ (oksikam; uzun yarı ömürlü, nonselektif COX inhibitörü)

Yarı ömrü yaklaşık 50 saat olan nonselektif oksikam NSAİİ; osteoartrit, RA, ankilozan spondilit ve akut gutta kullanılır. NSAİİ'ler arasında GİS kanama ve ciddi deri reaksiyonu riski yüksek; ikinci basamak tercih edilir.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuPiroksikam:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir ve dokulara dağılır; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Ağrı ve inflamasyon bölgesinde etkilidir.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'ye bağlanıp araşidonik asidin enzim kanalına girişini engeller (geri dönüşlü). Nonselektif oksikam; yarı ömür uzun olduğundan etki ve yan etki uzun sürer.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilit ve akut gutta semptomatik tedavi (ikinci basamak NSAİİ).
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm. Ciddi deri reaksiyonları (Stevens-Johnson, TEN), fotosensitivite.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYarı ömrü uzun olduğu için kararlı düzeye ve yan etkiye geç ulaşılır; yaşlıda kaçınılması tercih edilir. Ciddi deri reaksiyonunda kesilir.

Erişkin dozu

10–20 mg günde 1 kez, yemekle; en çok 20 mg/gün (akut gutta ilk 2 gün 40 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz (10 mg), kısa süre; mümkünse kaçınılır.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI, birikim).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yarı ömrü uzun (50 saat): yaşlıda GİS kanama, AKI ve ciddi deri reaksiyonu riski en yüksek NSAİİ'lerdendir; kaçınılır. Zorunluysa 10 mg/gün, kısa süre, PPI ile. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 yaşlıda uzun yarı ömürlü NSAİİ'lerden (piroksikam) kaçınılmalı; kronik kullanım ve CrCl < 30'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer (düzey düşük) ama yarı ömür uzun; mümkünse ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Belkam Kapsülpiroksikam
Felden Flashpiroksikam20 mg tablet
Inflamexpiroxicam20 mg kapsul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AA08

Pitavastatin

Statin (HMG-CoA redüktaz inhibitörü)

Güçlü, CYP3A4'ten az etkilenen statin; LDL'yi düşürür, HDL'yi hafif yükseltir. Siklosporinle ve ağır karaciğer yetmezliğinde kontrendikedir; böbrek yetmezliğinde en çok 2 mg.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · karaciğer › Hepatosit › Endoplazmik retikulum zarı › HMG-CoA redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)redüktazmevalonataçevirirkolesteroledönüşürHMG-CoAkaraciğer hücresinde kolesterolsentezinin öncülüHepatosit · sitoplazmaMevalonatHMG-CoA redüktazın ürünü; kolesterolsentezinin hız kısıtlayıcı basamağıHepatosit · endoplazmik retikulumHücre içi kolesterolazalırsa hepatosit LDL reseptörünüartırırHepatosit içiPitavastatin:HMG-CoAredüktazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kolesterol sentezi azalır → LDL reseptörü artar, kandan LDL çekilir;LDL düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Karaciğer hücresinde (hepatosit), endoplazmik retikulum zarında. Oral emilir, OATP ile hepatosite alınır; glukuronidasyonla yıkılır, CYP3A4'ten az etkilenir.
Neye etki eder?Kolesterol sentezinin hız kısıtlayıcı enzimi HMG-CoA redüktazı yarışmalı olarak kapatır.
Ne olur?Hücre içi kolesterol düşer → SREBP-2 ile LDL reseptörü artar → kandan LDL-K çekilir; LDL düşer (yaklaşık %35–45).

Klinik

EndikasyonPrimer hiperkolesterolemi ve karma dislipidemi (diyet ve diğer yöntemlere ek).
Yan etkilerKas ağrısı, baş ağrısı, kabızlık, ishal, bulantı, transaminaz yükselmesi, miyopati ve nadiren rabdomiyoliz.
KontrendikasyonSiklosporin kullanımı, aktif karaciğer hastalığı (orta-ağır karaciğer yetmezliği), gebelik ve emzirme, açıklanamayan transaminaz yükselmesi.
EtkileşimlerSiklosporinle düzey çok artar (kontrendike); rifampisin düzeyi artırır; gemfibrozil ve diğer fibratlarla miyopati riski; eritromisin ve fusidik asitle riskler artar.
DikkatAçıklanamayan kas ağrısı, güçsüzlük ve koyu idrarda CK bakılır ve kesilir. Başlangıçta karaciğer enzimleri izlenir.

Erişkin dozu

1–4 mg günde 1 kez (aynı saatte, yemekten bağımsız). Orta-ağır böbrek yetmezliği ve yaşlıda en çok 2 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: 1–4 mg.
eGFR 30–59eGFR 30–59: 1 mg ile başlanır, en çok 2 mg.
eGFR 15–29eGFR 15–29: 1 mg ile başlanır, en çok 2 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)1 mg ile başlanır, en çok 2 mg; yakın izlemle.
Hemodiyaliz1 mg ile başlanır, en çok 2 mg; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi 1 mg ile başlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (protein bağlanması > %99); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; rabdomiyolizde miyoglobine bağlı AKI gelişebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; 1 mg ile başlanır, transaminazlar izlenir.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 1 mg ile başla, en çok 2 mg. Miyopati, böbrek işlevi ve ilaç etkileşimleri izlenir; siklosporinle kontrendikedir. Sekonder korunmada yararı kanıtlıdır.

  • TIME-to-STOP A34sınıf üyesi olarak Primer korumada yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demansta statin sürdürülmez.
  • TIME-to-START A2sınıf üyesi olarak Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma için statin başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır (kontrendike kabul edilir); kolesterol sentezi fetal gelişim için gereklidir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alipzapitavastatin kalsiyum1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet
Pitaminpitavastatin kalsiyum1 mg efervesan tablet; 2 mg efervesan tablet; 4 mg efervesan tablet
Pitaspitavastatin kalsiyum1 mg film tablet; 2 mg film tablet; 4 mg film tablet
Pratinpitavastatin kalsiyum1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L03AX16

Pleriksafor

CXCR4 antagonisti (kök hücre mobilizatörü)

CD34+ kök hücreleri kemik iliği nişinden kana çıkaran CXCR4 blokeri; G-CSF ile birlikte miyelom ve lenfomada otolog nakil için kök hücre toplamayı artırır. Tuzak: böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › CD34+ hematopoetik kök hücre › Hücre zarı (kemokin reseptörü) › CXCR4 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi nişetutarkana çıkışısınırlarSDF-1 (CXCL12)ilik stroması salgılar; kök hücreyi nişiçinde tutan kemokinKemik iliği · stromaCXCR4 reseptörüCD34+ kök hücre zarında SDF-1'e bağlananreseptörKök hücre zarı · CXCR4Kök hücre iliğe tutunurhücre nişte kalır ve dolaşıma çıkamazKemik iliği · nişDolaşıma çıkışnormalde kana az sayıda kök hücre geçerKan · periferik dolaşımPleriksafor:CXCR4'ü kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CXCR4 kapanır → kök hücre nişte tutulamaz; dolaşıma geçen CD34+hücre sayısı artar, toplama kolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Kemik iliği nişinde. Subkutan verilen küçük molekül kana geçer ve kök hücrenin zarındaki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?CXCR4 reseptörüne geri dönüşümlü bağlanıp kapatır; stromal hücrelerin SDF-1 (CXCL12) kemokininin kök hücreyi iliğe tutmasını engeller.
Ne olur?Kök hücre iliğe tutunamaz → dolaşıma çıkar → aferezde toplanan CD34+ hücre sayısı artar.

Klinik

EndikasyonG-CSF ile birlikte otolog nakil için kök hücre mobilizasyonu (multipl miyelom, lenfoma); mobilizasyon yetersizliği.
Yan etkilerİshal, bulantı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, baş dönmesi, uykusuzluk, lökositoz, trombositopeni, vazovagal senkop, anafilaksi (nadir), dalak rüptürü (çok nadir).
KontrendikasyonAşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşmesi bildirilmemiştir; G-CSF ile birlikte kullanılır.
DikkatG-CSF'nin 4. gününde akşam, aferezden 6–11 saat önce; 2–4 gün (en çok 7). Lökosit ve trombosit sayısı izlenir; lösemik hastada dolaşımda blast artışı riski.

Erişkin dozu

0,24 mg/kg/gün subkutan (en çok 40 mg/gün); böbrek yetmezliğinde 0,16 mg/kg (en çok 27 mg/gün).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (0,24 mg/kg).
eGFR 30–59CrCl ≤ 50: 0,16 mg/kg (en çok 27 mg/gün).
eGFR 15–290,16 mg/kg (en çok 27 mg/gün); veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa 0,16 mg/kg.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok. PD: veri yok. (Böbrekle atılır.)
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; böbrek işlevine göre doz seçilir (kreatinin klirensi). Yaşlıda kök hücre toplamı sınırlı olabilir; nakil adaylığına göre kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz (hayvanda teratojenik); tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeÖnerilmez; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lexevapleriksafor24 mg/1,2 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti
Miyeleksorpleriksafor24 mg/1,2 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti
Mozobilpleriksafor20 mg/ ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Mozoforpleriksafor24 mg/1,2 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti
Mozosentpleriksafor24 mg/1,2 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti
Pleksorpleriksafor24 mg/1,2 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01XB02

Polimiksin B

Polipeptid antibiyotik

Gram-negatif dış zarın lipopolisakkaridine bağlanıp zarı bozan polipeptid; çoklu dirençli bakterilerde son seçenektir, nefrotoksik ve nörotoksiktir.

Etki mekanizması

Etki yeriGram-negatif bakteri › Dış zar (LPS tabakası) › Dış zar yüzeyi › Lipid A ve Ca²⁺-Mg²⁺ köprüleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)iki değerlikatyonlarlazarısağlamlaştırırbariyer sürerGram-negatif dış zarnegatif yüklü lipid A taşıyan LPStabakasıBakteri dış zarı · LPSCa²⁺-Mg²⁺ köprüleriLPS molekülleri birbirine tutunurDış zar · lipid A köprüsüDış zar bütünlüğüdış zar bakteriyi korurBakteri dış zar bütünlüğüBakteri yaşarozmotik denge ve içerik korunurBakteri hücresiPolimiksin B:lipid A'yabağlanır,Ca²⁺-Mg²⁺ yerinialır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Köprüler çözülür → zar geçirgenliği artar, bakteri ölür; renal tübülhücresinde de benzer zar etkisi ATN yapar.Nefrotoksisite sık ve doza bağlıdır; nörotoksisite (parestezi, nöromüsküler blokaj)görülebilir. Büyük oranda böbrek dışı yolla atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Gram-negatif bakterinin dış zarında, sonra iç zarında. Aktif formda damardan verilir (ön ilaç değildir); hücre dışından lipid A'ya bağlanır.
Neye etki eder?Pozitif yüklü polipeptid, negatif yüklü lipid A'ya bağlanır ve LPS'yi tutan Ca²⁺-Mg²⁺ köprülerinin yerini alır; zar bozulur.
Ne olur?Dış ve iç zar geçirgenleşir, hücre içeriği sızar → bakteri ölür. Böbrek tübül hücre zarında benzer etki ATN yapar; nörotoksisite görülebilir.

Klinik

EndikasyonKarbapenem dirençli gram-negatif enfeksiyonlar (Acinetobacter, Pseudomonas, Klebsiella); topikal göz-kulak-deri preparatları.
Yan etkilerNefrotoksisite, nörotoksisite (baş dönmesi, parestezi, nöromüsküler blokaj), hiperpigmentasyon, IV'de enjeksiyon yeri ağrısı.
KontrendikasyonPolimiksine aşırı duyarlılık; birlikte nefrotoksik ve nörotoksik ilaç kullanımında dikkat.
EtkileşimlerAminoglikozid, vankomisin, amfoterisin B, kontrast ve NSAİİ ile nefrotoksisite artar; nöromüsküler blokerlerle apne riski.
DikkatKreatinin ve nörolojik bulgular izlenir. Kolistinle birlikte verilmez. Gebelikte yalnız alternatif yoksa.

Erişkin dozu

15 000-25 000 U/kg/gün (1,5-2,5 mg/kg/gün) IV, iki doza bölünmüş; yükleme dozu verilebilir.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; 1,5–2,5 mg/kg/gün, kreatinin izlenir.
eGFR 30–59ABD etiketi doz azaltımı önerir; farmakokinetik veriler ayar gerekmeyebileceğini gösterir.
eGFR 15–29Etiket azaltım önerir, çalışmalar gerektirmediğini bildirir; yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Etiket azaltım önerir; çok sınırlı veri, enfeksiyon uzmanı kararı.
HemodiyalizVeri sınırlı; yükleme verilir, idame azaltılır; seans zamanlaması için veri yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir; HD ile uzaklaşma önemsiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSık, doza bağlı AKI (ATN); nörotoksisite (parestezi, baş dönmesi, nöromüsküler blok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok (böbrekle atılımı az).
Child-Pugh BAyar önerisi yok (böbrekle atılımı az).
Child-Pugh CAyar önerisi yok; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nefrotoksisite ve nörotoksisite riski yüksek; doz gerçek ağırlığa göre. Kolistinden farklı olarak böbrekle az atılır, ayar gerekliliği tartışmalıdır. Kreatinin, nörolojik bulgular ve solunum kası gücü izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; yalnız yaşamı tehdit eden dirençli enfeksiyonda ve alternatif yokken.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; oral emilimi zayıf, veri yetersiz; yarar-risk ile.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Polixpolimiksin b sulfat500000 iu enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz (polimisin)
Polynatpolimiksin b sülfat

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AX06

Pomalidomid

İmmünomodülatör (IMiD; cereblon modülatörü)

Cereblon üzerinden Ikaros/Aiolos'u yıkıma yönlendiren oral IMiD; relaps/refrakter multipl miyelomda deksametazonla kullanılır. Tuzak: teratojenite (gebelik önleme programı), VTE ve sitopeni.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği › Miyelom hücresi › Çekirdek ve sitoplazma (ubikuitin–proteazom yolu) › Cereblon (CRL4–CRBN ligazı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)genleri açarçoğalmayısürdürürIkaros ve Aiolosçekirdekte plazma hücresinin yaşamınıdestekleyen transkripsiyon faktörleriMiyelom hücresi · çekirdekIRF4 ve MYC genlerimiyelom hücresinin çoğalması içingerekli genlerÇekirdek · gen ifadesiMiyelom hücresi çoğalmasıkemik iliğinde M-protein üreten klonbüyürKemik iliği · miyelom klonuPomalidomid:cereblon ileIkaros/Aiolos'uyıktırır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Ikaros ve Aiolos yıkılır → IRF4/MYC düşer; miyelom hücresi ölür, Tve NK hücre yanıtı artar.Teratojenik; talidomid benzeri doğum kusurları yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Miyelom hücresinin içinde. Oral ilaç hücre zarından geçer; sitoplazmadaki E3 ligaza bağlanır, etkisi çekirdek transkripsiyon faktörlerine yansır.
Neye etki eder?Cereblona bağlanıp CRL4 E3 ligazının substrat tanımasını değiştirir; Ikaros (IKZF1) ve Aiolos (IKZF3) transkripsiyon faktörlerini ubikuitinleyip proteazomda yıktırır.
Ne olur?IRF4 ve MYC ifadesi düşer → miyelom hücresi apoptoza gider; T hücrede IL-2 baskısı kalkar → bağışıklık yanıtı artar.

Klinik

EndikasyonDaha önce lenalidomid ve proteazom inhibitörü almış relaps/refrakter multipl miyelom (deksametazonla; daratumumab, isatuksimab ya da bortezomibe eklenir).
Yan etkilerNötropeni, anemi, trombositopeni, venöz ve arteriyel tromboz, yorgunluk, kabızlık, ishal, periferik nöropati, enfeksiyon, ikincil primer maligniteler, ciddi deri reaksiyonları, hepatotoksisite.
KontrendikasyonGebelik (ağır doğum kusurları), gebelik önleme programına uymayan üreme çağındaki kadın, emzirme, aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP1A2 inhibitörleri (fluvoksamin, siprofloksasin) dozu 2 mg'a indirir; sigara düzeyi düşürür; antitrombotik profilaksi gerektirir; deksametazonla enfeksiyon riski artar.
DikkatGebelik önleme programı zorunludur (erkeklerde kondom dahil). Tromboprofilaksi (aspirin ya da DOAK ya da DMAH). Kan sayımı ilk 8 haftada haftalık.

Erişkin dozu

4 mg günde 1 kez, 28 günlük kürün 1–21. günleri (oral), deksametazonla birlikte.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (diyaliz dışı); kan sayımı yakın.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (diyaliz dışı); yakın izlem.
Hemodiyaliz3 mg günde 1 kez (1–21. gün); diyaliz günü seans sonrası.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (seans sonrası verilir). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tümör lizisi nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A3 mg; yakın izlem.
Child-Pugh B3 mg; yakın izlem.
Child-Pugh C2 mg; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sitopeni, VTE, enfeksiyon ve yorgunluk daha sık; doz kırılganlığa göre azaltılabilir. Tromboprofilaksi ve kan sayımı şarttır; deksametazon dozu yaşlıda düşürülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir: talidomid benzeri ağır doğum kusurları; gebelik önleme programı (çift kontrasepsiyon, düzenli test) zorunludur.
EmzirmeKontrendikedir; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Imnovidpomalidomid1 mg sert kapsül; 2 mg sert kapsül; 3 mg sert kapsül; 4 mg sert kapsül
Pomalempomalidomid1 mg sert kapsül; 2 mg sert kapsül; 3 mg sert kapsül; 4 mg sert kapsül
Pomavidpomalidomid1 mg sert kapsül; 2 mg sert kapsül; 3 mg sert kapsül; 4 mg sert kapsül

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EA05

Ponatinib

BCR-ABL tirozin kinaz inhibitörü (3. kuşak, T315I dahil)

T315I mutasyonu dahil BCR-ABL'i kapatan çoklu kinaz inhibitörü. Kutulu uyarı: arteriyel ve venöz tıkayıcı olaylar, kalp yetmezliği, hepatotoksisite; hipertansiyon çok sıktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği · kan › Philadelphia pozitif lösemik hücre › Sitoplazma › BCR-ABL (T315I dahil) kinazı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP bağlamacebini açarsubstratlarıfosforillerçoğalma sinyaliverirBCR-ABL füzyon proteiniPhiladelphia kromozomundan yapılır;sürekli açık tirozin kinazLösemik hücre · sitoplazmaATP bağlama cebikinazın katalitik bölgesine ATP girer vefosfat verirBCR-ABL · katalitik cepSubstrat fosforilasyonuSTAT5, RAS-MAPK ve PI3K-AKT yollarıaçılırSitoplazma · sinyal yollarıLösemik hücre çoğalmasıapoptoz engellenir, granülositik serihücreleri birikirKemik iliği ve kanPonatinib: T315Idahil BCR-ABLcebini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ATP cebi kapanır → substratlar fosforillenmez; T315I dahil mutanthücre çoğalması durur.VEGFR ve FGFR blokajı hipertansiyon, damar tıkanıklığı ve kanama ile ilişkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Philadelphia kromozomlu lösemik hücrenin sitoplazmasında. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanla taşınır ve hücre zarını geçerek kinaza ulaşır.
Neye etki eder?BCR-ABL kinazının ATP bağlama cebine, T315I "kapı bekçisi" mutasyonu ile engellenmeyecek şekilde bağlanır; SRC, KIT, FGFR, VEGFR ve PDGFR'yi de kapatır.
Ne olur?Substrat fosforilasyonu durur → STAT5, RAS-MAPK, PI3K-AKT sinyali kesilir → T315I dahil mutant hücreler apoptoza gider; VEGFR blokajı hipertansiyon ve damar olaylarına katkıda bulunur.

Klinik

EndikasyonDirençli ya da intoleran Ph+ KML (T315I dahil); T315I pozitif Ph+ ALL ve başka TKİ'ye uygun olmayan Ph+ ALL.
Yan etkilerArteriyel tıkayıcı olaylar (MI, inme, periferik arter), venöz tromboemboli, hipertansiyon, kalp yetmezliği, pankreatit, karaciğer enzim artışı, trombositopeni-nötropeni-anemi, döküntü, kuru cilt, kabızlık, kanama.
KontrendikasyonPonatinibe aşırı duyarlılık. Kontrolsüz hipertansiyonda, geçirilmiş arteriyel olayda ve ağır kalp yetmezliğinde yarar-risk dikkatle tartılır.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri düzeyi artırır (doz azaltılır), indükleyiciler düşürür. Antikoagülan ve antiagreganlarla kanama artar; PPI emilimi anlamlı değiştirmez. Hipertansiyon ilaçları gerekebilir.
DikkatBaşlamadan önce kardiyovasküler risk (KB, lipid, glukoz) optimize edilir; kan basıncı, karaciğer enzimleri, lipaz ve kalp işlevi izlenir. Kan basıncı kontrolsüzse doz kesilir.

Erişkin dozu

Kronik faz KML: 45 mg/gün; majör yanıtta 15 mg/gün'e düşürülebilir. T315I pozitif Ph+ ALL: 30 mg/gün. Ürün bilgisine göre toksisitede doz azaltılır ya da kesilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; ayar önerisi yok, dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipertansiyon, proteinüri ve nadiren trombotik mikroanjiyopati bildirilmiştir; kan basıncı ve idrar proteini izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BBaşlangıç dozu azaltılır (ör. 30 mg/gün); sık izlem.
Child-Pugh CBaşlangıç dozu azaltılır ya da ürün bilgisine göre kullanılmaz; çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Arteriyel tıkayıcı olay, kalp yetmezliği ve hipertansiyon riski yaşlıda artar: kardiyovasküler risk faktörleri başlamadan önce düzeltilir, kan basıncı sık izlenir; mümkünse en düşük etkili doz (15 mg) seçilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra bir süre etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 6 gün emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Iclusigponatinib hidroklorür15 mg film kaplı tablet; 30 mg film kaplı tablet; 45 mg film kaplı tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J02AC04

Posakonazol

Triazol grubu antifungal (CYP51 inhibitörü)

Aspergillus ve mukoromisete etkili geniş spektrumlu triazol; yüksek riskli hastada profilakside ve ilaç tedavisinde kullanılır. Takrolimus, siklosporin ve sirolimus düzeyini ciddi artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfeksiyon (mantar) › Mantar hücresi › Endoplazmik retikulum / hücre zarı › Lanosterol 14α-demetilaz (CYP51)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)14α-demetilazdönüştürürzarın yapı taşıolurçoğalmayısürdürürLanosterolmantar zar sterolünün öncüsüMantar ER · CYP51Ergosterolmantar hücre zarının ana sterolüMantar hücre zarıMantar hücre zarıgeçirgenlik ve bütünlükMantar hücre zarıMantar büyümesiçoğalma ve invazyonMantar hücresiPosakonazol:CYP51'i tıkar,ergosterolyapılamaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ergosterol azalır, toksik sterol birikir → hücre zarı bozulur vemantar çoğalamaz; insanda kolesterol yolunu yalnız az etkiler.Güçlü CYP3A4 inhibitörü: takrolimus, siklosporin ve sirolimus dozu düşürülmelidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelMikroorganizma içi
Nerede?Ağızdan ya da damardan verilir; kandan mantar hücresine girer. Hedef, mantar hücresinin içindeki zar-ER enzimidir.
Neye etki eder?Mantar sitokrom P450 enzimi lanosterol 14α-demetilaza (CYP51) bağlanıp kapatır. İnsan enzimlerine çok daha az etki eder.
Ne olur?Ergosterol azalır, toksik sterol öncülleri birikir → hücre zarı bozulur, mantar çoğalamaz. Güçlü CYP3A4 inhibitörüdür: takrolimus ve siklosporin düzeyi artar.

Klinik

EndikasyonYüksek riskli hastada (nötropeni, kemik iliği ve organ nakli alıcısı) invaziv mantar profilaksisi; aspergilloz ve mukormikoz tedavisi.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı, karaciğer enzimlerinde artış, QT uzaması, hipokalemi, hipertansiyon ve ödem (psödohiperaldosteronizm benzeri etki).
KontrendikasyonErgot alkaloidleri; simvastatin ve lovastatin (AB KÜB'de atorvastatin da); QT uzatan CYP3A4 substratları (pimozid, kinidin); ABD etiketinde sirolimus. Venetoklaksla başlangıç ve doz artırma döneminde kullanılmaz (AB KÜB).
EtkileşimlerTakrolimus (doz üçte bire), siklosporin (dörtte üçüne) azaltılır, sirolimus ise çok yükselir (birlikte verilmez ya da dozu onda bire iner); düzeyler sık izlenir. QT uzatan ilaçlar, kolşisin, midazolam, statinler.
DikkatNakil alıcısında başlayınca ve kesince kalsinörin/mTOR inhibitörü düzeyi hemen kontrol edilir (kesince düzey düşer, rejeksiyon riski). Başlangıçta ve izlemde EKG (QT), potasyum-magnezyum ve karaciğer testi. Gebelikte kullanılmaz (hayvanda teratojen); kadınlarda etkili kontrasepsiyon.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Profilaksi (gecikmeli salımlı tablet): ilk gün 300 mg günde 2 kez, sonra 300 mg günde bir kez, yemekle; IV aynı doz (santral yoldan). Süspansiyon: 200 mg günde 3 kez, yağlı yemekle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Oral: ayar gerekmez. IV: eGFR < 50'de siklodekstrin birikir.
eGFR 15–29Oral: ayar gerekmez; IV'den kaçınılır, zorunluysa kreatinin izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral: ayar gerekmez; IV'den kaçınılır, zorunluysa kreatinin izlenir.
HemodiyalizOral: ayar gerekmez, seans sonrası ek doz yok; IV'den kaçınılır.
Periton diyaliziOral: ayar gerekmez; IV'den kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiIV formdaki siklodekstrin eGFR < 50'de birikir; kreatinin izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz azaltımı önerilmez; düzey ve karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltımı önerilmez; düzey ve karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CDoz azaltımı önerilmez; düzey çok artabilir, yakın izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; tablet yemekle alınır, profilakside çukur düzey > 0,7 mg/L hedeflenir. QT uzaması, karaciğer enzimleri, hipokalemi ve CYP3A4 etkileşimleri izlenir; QT uzatan ilaçlarla birlikte dikkatle.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır (hayvanda teratojenik); yalnız yarar riski belirgin aşıyorsa.
EmzirmeSüte geçer; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fugafylposakonazol40 mg/ml oral süspansiyon; 100 mg gastro rezistan tablet
Msposposakonazol300 mg/16,7 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Noxafilposakonazol40 mg/ml oral suspansiyon; 100 mg enterik kapli tablet; 300 mg infüzyon için konsantre çözelti
Pansorilposakonazol40 mg/ml oral süspansiyon
Posagilposakonazol100 mg gastro-rezistan tablet; 300 mg infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Posaksinposakonazol40 mg/ml oral süspansiyon; 100 mg gastro rezistan tablet
Posdizolposakonazol40 mg/ml oral süspansiyon
Posectioposakonazol300 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Potasyum bağlayıcılar ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · bağırsakta potasyum bağlayıcı

Bağırsakta K⁺'u bağlayıp dışkıyla atılmasını sağlar; hiperkalemi tedavisinde ve RAAS inhibitörünü sürdürmede kullanılır. Hayatı tehdit eden akut hiperkalemide tek başına yetmez.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kalın bağırsak (kolon) lümeni › Lümen içi (emilmez) › K⁺ iyonu · katyon değiştirici

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çözünüremilirkanda birikirDiyetle potasyumsebze ve meyve bağırsağa K⁺ taşırBağırsak lümeniKolonda serbest K⁺bağırsak içeriğinde çözünmüş K⁺Kolon lümeniK⁺ emilimibağırsak epitelinden kana geçerBağırsak epiteliSerum K⁺böbrek yetersizliğinde atılamaz, kandabirikirKanK⁺ bağlayıcı:K⁺'u bağırsaktatutar, dışkıylaatar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: K⁺ bağlanıp dışkıyla atılır, kana geçmez → serum K⁺ düşer; RAASinhibitörü sürdürülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Bağırsak lümeninde, özellikle K⁺ yoğunluğunun yüksek olduğu kalın bağırsakta. İlaç emilmez; hedefine bağırsak içeriğinde ulaşır.
Neye etki eder?K⁺'u bağlar: patiromer ve SPS katyon değiştirici polimerdir (Ca²⁺ ya da Na⁺ verip K⁺ alır); SZC kristal kafesinde K⁺'u seçici tutar (karşılığında Na⁺ ve H⁺ verir).
Ne olur?Bağlanan K⁺ dışkıyla atılır, emilimi azalır → serum K⁺ düşer; RAAS inhibitörü sürdürülebilir. Kabızlık, ishal, hipomagnezemi (patiromer), Na⁺ yükü (SZC, SPS).

Klinik

EndikasyonKronik ve tekrarlayan hiperkalemi, RAAS inhibitörü ya da MRA tedavisinin sürdürülmesi (patiromer, SZC), akut hiperkalemide ek tedavi (SZC, SPS).
Yan etkilerKabızlık, ishal, bulantı; patiromer: hipomagnezemi; SZC: ödem (Na⁺ yükü), hipokalemi; SPS: ağır kabızlık, kolon nekrozu ve bağırsak tıkanıklığı, hipernatremi, hipokalsemi.
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı ya da ileus, ağır kabızlık ve bağırsak motilitesi bozuk hastada SPS, yenidoğanda SPS, bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer oral ilaçları bağlayabilir: patiromer ve SPS'den 3 saat, SZC'den 2 saat önce ya da sonra verin; levotiroksin, siprofloksasin ve lityum emilimi etkilenir. SPS + sorbitol kolon nekrozu riskini artırır.
DikkatEKG değişikliği olan akut hiperkalemide kalsiyum, insülin-glukoz, β2-agonist ve diyaliz önceliklidir; bağlayıcılar bunların yerine geçmez. Sorbitollü SPS kolon nekrozu yapabilir, mümkünse SZC ya da patiromer seçin. SZC'de ödem, patiromerde Mg²⁺ izlenir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Patiromer 8,4 g günde 1 kez ile başlanır (en çok 25,2 g/gün); SZC düzeltmede 10 g günde 3 kez (en çok 48 saat), idamede 5–10 g günde 1 kez (diyalizde diyaliz dışı günlerde, 5–15 g); SPS 15 g oral günde 1–4 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; serum K'ye göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; K'ye göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; K'ye göre; SZC'de ödem izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; K'ye göre.
HemodiyalizSZC diyaliz dışı günlerde 5–15 g; patiromer ayarsız. Seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı; K'ye göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: uygulanmaz (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; SZC sodyum yükü ve ödem, patiromer hipomagnezemi, SPS bağırsak nekrozu yapabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; SZC'de sodyum yükü.
Child-Pugh CAyar gerekmez; SZC asitli sirozda sodyum yükü dikkate alınır.

Yaşlıda kullanım

Doz serum K'ye göre titre edilir; kabızlık (patiromer), ödem ve hipokalemi (SZC) izlenir. Yaşlıda SPS bağırsak nekrozu riski nedeniyle kaçınılır. Diğer ilaçlarla (levotiroksin, siprofloksasin) 3 saat ara bırakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kullanılmaz, yarar zarardan fazlaysa. Patiromer emilmediğinden sistemik risk düşüktür.
EmzirmeEmilmediği için süte geçiş beklenmez; patiromer ve SZC kullanılabilir.

Sınıftaki ilaçlar

Patiromer · Sodyum zirkonyum siklosilikat · Sodyum polistiren sülfonat

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Kalsiyum polistiren sülfonat

↑ DizinATC B05XA01

Potasyum klorür

Potasyum tuzu (elektrolit replasmanı)

Hipokalemide potasyum açığını kapatan ana ilaç; oral yol tercih edilir, IV bolus ölümcüldür. Böbrek yetmezliğinde ve RAS blokerleriyle hiperkalemi riski yüksektir.

Etki mekanizması

Etki yeriTüm hücreler (kas, sinir, kalp) › Hücre dışı sıvı ve hücre içi (sitoplazma) › Hücre zarı: K⁺ dinlenim potansiyeli › K⁺ iyonu (zar potansiyeli)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zarpotansiyelininegatifleştiririletiyi bozarHücre dışı K⁺ ↓toplam vücut K⁺ azalmıştır ya da hücreiçine kaymıştırKan ve hücre dışı sıvıZar hiperpolarizasyonudinlenim potansiyeli daha negatif;uyarılabilirlik azalırKas, sinir, kalp hücre zarıKas, bağırsak ve ileti bozukluğugüçsüzlük, ileus, U dalgası, aritmi,poliüriKas, bağırsak, kalp dokusuPotasyum klorür:K⁺ eksiğinitamamlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hücre dışı K⁺ yükselir → hiperpolarizasyon geriler → kas ve iletinormalleşir. KBH'de aşırı verilirse hiperkalemi.Hızlı damar içi uygulama kalp için tehlikelidir; GFR düşükse doz azaltılır, K⁺ izlenir.Klorür metabolik alkalozu da düzeltir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Ağızdan ya da damardan verilir; mide-bağırsakta emilip hücre dışı sıvıya karışır, sonra Na⁺/K⁺-ATPaz ile hücre içine geçer. Etki hücre zarı potansiyelinde olur.
Neye etki eder?Hücre dışı K⁺ düzeyini yükselterek K⁺ derişim farkını düzeltir; dinlenim potansiyeli normale döner. Klorür metabolik alkalozda klor eksikliğini giderir.
Ne olur?Zar hiperpolarizasyonu geri döner → kas, bağırsak ve kalp iletisi normalleşir (güçsüzlük, ileus, aritmi düzelir). KBH'de dikkatli kullanılmazsa hiperkalemi.

Klinik

EndikasyonHipokalemi (kusma, ishal, diüretik, hiperaldosteronizm, RTA, hipomagnezemi), dijital toksisitesi ve aritmi önleme.
Yan etkilerHiperkalemi (özellikle böbrek yetmezliği ve RAS blokeri), bulantı, karın ağrısı, GİS ülserasyonu (katı preparatlar), IV'de damar ağrısı ve flebit, aritmi ve kardiyak arrest (hızlı IV).
KontrendikasyonHiperkalemi, ağır böbrek yetmezliği (oligüri), Addison hastalığı, K⁺ tutucu diüretik ya da MRA ile kontrolsüz kullanım.
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, MRA (spironolakton, eplerenon), finerenon, trimetoprim, NSAİİ, heparin ve kalsinörin inhibitörleri hiperkalemiyi artırır; dijital etkisi değişir.
DikkatAsla hızlı IV bolus verilmez: ölümcül hiperkalemi ve arrest. IV replasmanda monitör, damar yolu kontrolü ve sık potasyum ölçümü gerekir. Metabolik asidozda klorür yerine sitrat ya da bikarbonat daha uygundur (klorür asidozu düzeltmez).

Erişkin dozu

Oral daima tercih edilir: 20–40 mmol/gün bölünmüş (8 mEq'lik efervesan ya da draje formları). IV: periferik damardan ≤ 10 mmol/saat ve ≤ 40 mmol/L; santral kateter ve monitörle 10–20 mmol/saat. Dekstrozlu sıvıda verilmez (glukoz insülini uyarır, K⁺'u hücre içine kaydırır).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; serum K ölçülür.
eGFR 30–59Daha düşük doz ve sık potasyum ölçümü ile dikkatle.
eGFR 15–29Doz yarıya indirilir; sık ölçüm yapılır (hiperkalemi riski yüksek).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yarıya indirilir ya da kaçınılır; sık potasyum ölçümü.
HemodiyalizPotasyum atılımı yoktur; kaçınılır, gerekirse diyalizat K düzeyi ile seans öncesi/sonrası K izlenir.
Periton diyaliziDikkatle; PD'de K kaybı olabilir, düşük dozla başla, sık ölç.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (diyalizat K düzeyine bağlı); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan değil; hiperkalemi (aritmi) riski, RAS bloker, MRA ve NSAİİ ile birlikte tehlikeli.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hipokalemide önce magnezyum düzeltilir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sirozda hipokalemi sık, önce hipomagnezemi düzeltilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azalmış, RAS bloker, MRA ve NSAİİ sık kullanılır; hiperkalemi riski yüksektir. Oral yolu yeğle, 20–40 mmol/gün ile başla, sık ölç. Katı formlar özofagus ve ince bağırsak ülseri yapabilir. Periferik IV en çok 10 mmol/saat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli olduğunda kullanılır (fizyolojik iyon); hiperemezis gibi durumlarda serum K izlenerek replasman yapılır.
EmzirmeUyumludur; fizyolojik iyondur, süte geçişi önemli değildir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 87 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Potasyum Klorur Galenpotasyum klorür750 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti; 2250 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti
Potasyum Klorur Oselpotasyum klorür%7,5 enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; %22,5 enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Potasyum Klorürpotasyum klorür%7,5 sibu pharm enjeksiyonluk çözelti
Potasyum Klorür Onfarmapotasyum klorür%7,5 ampul
Potasyum Klorür-koçakpotasyum klorür% 7,5 IV infüzyon için çözelti içeren ampul; % 22,5 IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Turktipsan Potasyum Klorürpotasyum klorür10 mg/2 ml ampul
Tüm Ekip Potasyum Klorürpotasyum klorür%7,5 IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (87): %5 Dekstroz, %5 Dekstroz Laktatli Ringer Cozeltisi Setli, %5 Dekstroz Laktatli Ringer Cozeltisi Setsiz, %5 Dekstroz Laktatli Ringer Sise, %5 Dekstroz Ringer Laktat Çözeltisi, Biofleks, Biofleks Ringer Iv İnfüzyonluk Çözelti (, Biofleks İzoleks Dengeli Elektrolit Iv İnfüzyonluk Çözelti, Biofleks İzoleks-m, Biofleks İzoleks-p, Biofleks İzoleks-s ph, Biphozyl Hemodiyaliz/ Hemofiltrasyon Çözeltisi, Cardipassive Kardiyak Perfüzyon İçin Kardiyoplejik Çözelti, Endofalk Toz İçeren Saşe, Isolyte Dengeli Elektrolit Çözeltisi, Isolyte Çözelti, Isolyte-m, Isolyte-p, Isolyte-s Ph, Kadalex, Lafleks, Lafleks Izolife -m, Lafleks Izolife-p, Lafleks Laktatli Ringer Çözeltisi, Lafleks İzolife Dengeli Elektrolit Çözeltisi, Laktatli Ringer Cozeltisi Setli, Laktatli Ringer Cozeltisi Setsiz, Laktatli Ringer Dem Iv Infuzyon Icin Cozelti, Litoral Toz, Neofleks Izoplen-m, Neofleks Izoplen-p, Neofleks Izoplen-s Dengeli Elektrolit Içeren Infuzyon Içın Çözeltı, Neofleks Izoplen-s Dengeli Elektrolit İçeren İnfüzyon İçin Çözelti, Neofleks Pp Laktatlı Ringer Çözeltisi, Nutriclin N4-550 E Iv İnfüzyonluk Elektrolitli Aminoasit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi Ve Lipid Emülsiyonu, Nutriclin N7-1000 E Iv İnfüzyonluk Elektrolitli Aminoasit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi Ve Lipid Emülsiyonu, Nutriclin N7-960e Iv İnfüzyon İçin Amino Asit Çözeltisi, Nutriclin N9-840e Iv İnfüzyon İçin Amino Asit Çözeltisi, Nutritive Santral Elektrolitli Amino Asit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi Ve Lipid Emülsiyonu, Oliclinomel N4-550e İnfüzyonluk Elektrolitli Amino Asit Çözeltisi, Oliclinomel N7-1000e İnfüzyonluk Elektrolitli Amino Asit Çözeltisi, Olimel N5-860 E Infüzyon Içın Elektrolitli Aminoasit Çözeltısı, Glukoz Çözeltısı Ve Lipid Emülsıyonu, Olimel N7-960 E Infüzyon Içın Elektrolitli Aminoasit Çözeltısı, Glukoz Çözeltısı Ve Lipid Emülsıyonu, Olimel N9-840e Infuzyon Icin Elektrolitli Aminoasit Çözeltısı, Glukoz Çözeltısı Ve Lipid Emülsıyonu, Pascolon Oral Çözelti Hazirlamak İçin Toz, Pascolon Pediatrik Oral Çözelti Hazirlamak İçin Toz, Perievilo N4-600e İnfüzyonluk Elektrolitli Amino Asit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi ve Lipid Emülsiyonu, Periolimel N4-600e İnfüzyonluk Elektrolitli Aminoasit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi Ve Lipid Emülsiyonu, Pf, Pf Laktatli Ringer Iv İnfüzon İçin Çözelti, Pf İzolen Dengeli Elektrolit İv İnfüzon İçin Çözelti, Pf İzolen-m, Pf İzolen-p, Phoxilium, Plahes-r, Polifleks, Polifleks Laktatli Ringer Iv İnfüzyon İçin Çözelti, Polifleks Ringer I.v. İnfüzyon İçin Çözelti, Polifleks İzolen Dengeli Elektrolit I.v. İnfüzyon İçin Çözelti, Polifleks İzolen-m, Polifleks İzolen-p, Polifleks İzolen-s Ph, Polinuthree En-1000 Elektrolitli Aminoasit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi, Ve Lipid Emülsiyonu, Polinuthree En-550 Elektrolitli Aminoasit Çözeltisi, Glukoz Çözeltisi, Ve Lipid Emülsiyonu, Primefleks Laktatlı Ringer I.v. İnfüzyonluk Çözelti, Primefleks Ringer, Primefleks İzomax Dengeli Elektrolit I.v. İnfüzyonluk Çözelti, Primefleks İzomax-m, Primefleks İzomax-s ph, Prismasol, Pro-fleks Laktatli Ringer I.v. İnfüzyonluk Çözelti, Pro-fleks Ringer, Ringer Biosel Enjektabl Solüsyonu, Ringer Cozeltisi Setli, Ringer Cozeltisi Setsiz, Ringer Laktat Enjeksiyonluk Çözelti, Saltima Toz, Sopodeks-40 Çözelti (, Sopodex, Sopodex-40 Çözelti ( …

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 87 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A12BA02

Potasyum sitrat

İdrar alkalileştirici ve taş önleyici (potasyum tuzu)

Metabolize olunca bikarbonata dönüşüp idrar pH'ını ve sitratı artıran potasyum tuzu; hipositratürik kalsiyum oksalat ve ürik asit taşlarında ve renal tübüler asidozda kullanılır. Hiperkalemi riski önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek · idrar yolları › Proksimal tübül ve idrar › Tübül lümeni (idrar tarafı) › İdrar sitratı ve pH

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)geri emilmeyenkısım idrardakalırkalsiyumlakristal yaparSitrat geri emilimi (proksimal)NaDC-1 taşıyıcısı sitratı lümendenhücreye alır; asidoz bunu artırırProksimal tübül · apikal zarİdrar sitratıkalsiyumu bağlayıp çözünür tutar, taşoluşumunu önlerTübül lümeni · idrarKalsiyum oksalat kristalisitrat azsa ve idrar asitse çökerToplayıcı kanal lümeni · idrarPotasyum sitrat:idrar sitratınıve pH'ı artırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İdrar sitratı ve pH artar → kalsiyum bağlanır, kristal oluşumuazalır; ürik asit çözünür.Bikarbonata dönüşerek metabolik alkaloz yapar; idrar pH'ı yükselir, ürik asit taşlarıçözünür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Tübül lümeni
Nerede?Proksimal tübülde sitrat geri emilimi ve idrarda (lümen). Oral potasyum sitrat bağırsaktan emilir; karaciğerde bikarbonata dönüşür ve idrarı alkalileştirir.
Neye etki eder?Kandaki bikarbonat ve idrar pH'ı artar; proksimal tübül sitrat geri emilimi azalır ve idrarla atılan sitrat artar. Sitrat kalsiyumu bağlayıp çözünür kompleks yapar.
Ne olur?İdrarda kalsiyum oksalat/fosfat kristalleşmesi azalır; ürik asit çözünürlüğü artar → taş oluşumu ve büyümesi azalır.

Klinik

EndikasyonHipositratüri, kalsiyum oksalat ve ürik asit nefrolitiyazisinin önlenmesi; distal renal tübüler asidozda alkali ve potasyum desteği.
Yan etkilerBulantı, karın ağrısı, ishal, dispepsi, hiperkalemi, GİS ülserasyon ve striktür (uzun salımlı tablette nadir), metabolik alkaloz (aşırı dozda).
KontrendikasyonHiperkalemi, ağır böbrek yetmezliği (CrCl < 30 ve oligüri), aktif üriner enfeksiyon (struvit riski), aktif peptik ülser, GİS tıkanıklığı ya da motilite bozukluğu, K tutucu diüretik kullanımı.
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, K tutucu diüretik, trimetoprim ve NSAİİ ile hiperkalemi; antikolinerjikler GİS geçişi yavaşlatıp ülser riskini artırır; alüminyum içeren antasitlerle alüminyum emilimi artar.
DikkatYemekle ve bol sıvıyla alınır. Serum K, bikarbonat ve idrar pH'ı izlenir (hedef idrar pH'ı 6,0–7,0). RAS blokeri kullananlarda hiperkalemi riski yüksektir.

Erişkin dozu

Toplam 30–60 mEq/gün, 2–3 dozda yemekle (10 mEq uzun salımlı tablet ya da çözelti). Başlangıç genellikle 20–30 mEq/gün; idrar sitratı ve pH'a göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K ve bikarbonat izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle; düşük dozla başlanır, K sık izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: kullanılmaz (hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz (hiperkalemi riski).
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaPotasyum HD ile uzaklaşır; ilaç kullanılmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hiperkalemi ve alkaloz izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; K izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; K ve elektrolit izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ACEi/ARB, K tutucu diüretik ve CKD ile hiperkalemi riski yüksektir; K ve kreatinin düzenli izlenir. Üst GİS ülserine yatkınlıkta uzun salımlı tablet yerine çözelti tercih edilir; yemekle ve bol sıvıyla alınır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gerekirse kullanılabilir; K ve bikarbonat izlenir.
EmzirmePotasyum süt düzeyini belirgin değiştirmez; kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Urocit-k(potassium citrate5 meq) 540 mg 100 kontrollu salim tableti; 10 meq) 1080 mg 100 kontrollu salim tableti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BC05

Pramipeksol

Non-ergot dopamin agonisti (D2/D3, D3'e seçici)

D2/D3 (özellikle D3) reseptörlerini uyaran dopamin agonisti; Parkinson ve huzursuz bacakta kullanılır. Böbrekle atıldığından böbrek yetmezliğinde doz azalır; ani uykuya dalma ve impuls kontrol bozukluğu yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ganglion · striatum › Postsinaptik striatal nöron zarı › D2 ve D3 dopamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+yolu baskılarhareketidüzeltirDopaminsubstantia nigra uçlarından striatumasalınır; Parkinson'da azalmıştırNigrostriatal sinapsD2/D3 reseptörüstriatal nöron zarında, Gi proteininebağlı dopamin reseptörüStriatal nöron · D2/D3Striatal çıkış yoluindirekt yol baskılanır, hareketbaşlatma kolaylaşırStriatal nöron içiMotor işlevbradikinezi ve rijidite azalır, hareketkolaylaşırBazal ganglion devresiPramipeksol:D2/D3reseptörlerinidoğrudan uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör doğrudan uyarılır, dopamin eksikliği telafi edilir → motorbelirtiler gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde striatum (bazal ganglion). Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; çoğu değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Postsinaptik striatal nöron zarındaki D2/D3 reseptörlerine (özellikle D3) bağlanıp onları uyarır (agonist).
Ne olur?Eksik dopamin yerine geçer, indirekt yol baskılanır → bradikinezi ve rijidite gerilir. Yan etki: hipotansiyon, uyku atakları, impuls kontrol bozukluğu.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı (tek başına ya da levodopa ile); orta-ağır huzursuz bacak sendromu.
Yan etkilerBulantı, uyku hali, ani uykuya dalma, ortostatik hipotansiyon, halüsinasyon, konfüzyon, periferik ödem, impuls kontrol bozukluğu, huzursuz bacakta augmentation, kabızlık.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSimetidin ve amantadin klirensi azaltıp düzeyi yükseltir; antipsikotikler ve metoklopramid etkiyi azaltır; sedatifler ve alkolle uyku hali; antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatDozlar tuz cinsindendir (baz dozundan farklı). Ani uykuya dalma ve impuls kontrol bozukluğu için hasta ve yakını uyarılır.

Erişkin dozu

Parkinson: 0,125 mg günde 3 kez; 5–7 günde bir artırılır; idame 1,5–4,5 mg/gün (tuz). Huzursuz bacak: 0,125 mg yatmadan 2–3 saat önce, en çok 0,75 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl > 50: ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 20–50: 0,125 mg günde 2 kez başlanır; en çok 2,25 mg/gün (tuz).
eGFR 15–29CrCl 20–29: 0,125 mg günde 2 kez; < 20: günde 1 kez, en çok 1,5 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)0,125 mg günde 1 kez başlanır; en çok 1,5 mg/gün (tuz); veri sınırlı.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz, kullanım önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; ilaç böbrekle değişmeden atılır, diyalizle uzaklaşma bilinmiyor.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde birikim hipotansiyon ve konfüzyonu artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ağır yetmezlikte veri sınırlı, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır (0,125 mg), yavaş artırılır; böbrek işlevine göre azaltılır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, halüsinasyon, uyku atakları ve impuls kontrol bozukluğu izlenir.

  • TIME-to-STOP B17sınıf üyesi olarak Esansiyel tremorda levodopa ve dopamin agonistleri yarar sağlamaz, yan etki yapar.
  • TIME-to-START B8sınıf üyesi olarak Demir eksikliği ve KBY dışlandıktan sonra işlevi bozan huzursuz bacakta düşük dozla uygundur.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeProlaktini baskılar, süt yapımını azaltır; süte geçer, önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pactopramipexole · pramipeksol dihidroklorür monohidrat0,25 mg 100 tablet; 0,5 mg tablet; 1 mg 100 tablet; 1,5 mg tablet
Parkipexpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,25 mg tablet; 1 mg tablet
Parkipex Erpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,375 mg uzatılmış salimli tablet; 0,75 mg uzatılmış salimli tablet; 1,5 mg uzatılmış salimli tablet; 2,25 mg uzatılmış salimli tablet; 3 mg uzatılmış salimli tablet; 3,75 mg uzatılmış salimli tablet …
Parkynpramipeksol0,25 mg tablet; 1 mg tablet
Parkyn Erpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,375 mg uzatılmış salimli tablet; 0,75 mg uzatılmış salimli tablet; 1,5 mg uzatılmış salimli tablet; 2,25 mg uzatılmış salimli tablet; 3 mg uzatılmış salimli tablet; 3,75 mg uzatılmış salimli tablet …
Parsonpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,25 mg tablet
Pexapramipeksol dihidroklorür monohidrat0,25 mg tablet; 0,5 mg tablet; 1 mg tablet
Pexa Xrpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,375 mg uzatılmış salimli tablet; 0,75 mg uzatılmış salimli tablet; 1,5 mg uzatılmış salimli tablet; 2,25 mg uzatılmış salimli tablet; 3 mg uzatılmış salimli tablet; 3,75 mg uzatılmış salimli tablet …
Pexolapramipexole0,250 mg tablet; 1 mg tablet
Pexola Erpramipexole · pramipeksol0,375 mg uzatılmış salimli tablet; 0,750 mg uzatilmis salimli tablet; 1,500 mg uzatilmis salimli tablet; 3 mg uzatilmis salimli tablet; 4,5 mg uzatilmis salimli tablet
Pidrexpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,125 mg ağızda dağılan tablet; 0,25 mg ağızda dağılan tablet; 0,5 mg ağızda dağılan tablet; 1 mg ağızda dağılan tablet; 1,5 mg ağızda dağılan tablet
Pidrex Erpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,375 mg uzatılmış salimli tablet; 0,75 mg uzatılmış salimli tablet; 1,5 mg uzatılmış salimli tablet; 2,25 mg uzatılmış salimli tablet; 3 mg uzatılmış salimli tablet; 3,75 mg uzatılmış salimli tablet …
Pradosepramipeksol dihidroklorür monohidrat0,125 mg tablet; 0,25 mg tablet; 0,5 mg tablet; 1 mg tablet; 1,5 mg tablet
Pramitupramipeksol dihidroklorür monohidrat0,25 mg tablet; 1 mg tablet
Pranowpramipeksol dihidroklorür monohidrat0,125 mg tablet; 0,25 mg tablet; 1 mg tablet
Ramipexpramipexole0,25 mg tablet; 1 mg tablet

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC22

Prasugrel

P2Y12 inhibitörü (tienopiridin, geri dönüşümsüz; ön ilaç)

Karaciğerde aktif metabolite çevrilen, trombosit P2Y12 reseptörünü kalıcı kapatan ön ilaç; PCI uygulanan AKS'de aspirinle verilir. Tuzak: inme/GİA öyküsünde kontrendike, ≥ 75 yaşta ve < 60 kg'da kanama.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombosit › Hücre zarı (P2Y12 reseptörü) › P2Y12 ADP reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP'yi azaltırfibrinojenlekümelenirADP salgısıaktive trombosit granülünden ADP salar;komşu trombositleri uyarırDamar duvarı · trombosit çevresiP2Y12 reseptörütrombosit zarında Gi proteinine bağlıreseptörTrombosit zarı · P2Y12cAMP düşer, GP IIb/IIIa açılırhücre içi sinyal; integrin fibrinojenebağlanır hale gelirTrombosit içiTrombosit agregasyonuplak yırtılması ve stent yerinde pıhtıbüyürDamar içi · trombosit kümesiPrasugrel (aktifmetabolit):P2Y12'yi kalıcıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: P2Y12 kalıcı kapanır → ADP trombositi uyaramaz; agregasyontrombositin ömrü boyunca baskılanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, trombositin yüzeyinde. Ön ilaç bağırsakta ve karaciğerde aktif metabolite çevrilir; metabolit dolaşımda trombosit zarına ulaşır.
Neye etki eder?Aktif metabolit P2Y12 reseptörüne kovalent (geri dönüşümsüz) bağlanır; trombositin ADP'ye yanıtını tamamen kapatır.
Ne olur?cAMP düşmez, GP IIb/IIIa açılmaz → trombosit agregasyonu durur; etki trombositin ömrü (yaklaşık 7–10 gün) boyunca sürer.

Klinik

EndikasyonPCI uygulanan akut koroner sendromda (aspirinle birlikte) tromboz önleme.
Yan etkilerKanama (GİS, kafa içi, cerrahi), anemi, ekimoz, hipertansiyon, döküntü; nadiren TTP ve aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonAktif patolojik kanama, geçirilmiş inme ya da GİA, ağır karaciğer yetmezliği, aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOral antikoagülan, NSAİİ ve fibrinolitikle kanama artar; opioidler (morfin) emilimini geciktirir; klopidogrelle birlikte kullanılmaz.
DikkatCerrahiden en az 7 gün önce kesilir. ≥ 75 yaş genelde önerilmez; < 60 kg ise idame 5 mg. Erken kesme stent trombozu riski.

Erişkin dozu

Yükleme 60 mg, idame 10 mg günde 1 kez (aspirin 75–100 mg ile); < 60 kg: 5 mg; ≥ 75 yaşta genellikle önerilmez (gerekirse 5 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Deneyim sınırlı; kullanılacaksa yakın kanama izlemi.
HemodiyalizDeneyim sınırlı; ayar önerilmez.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kanama ve AKS sonrası kontrast nefropatisi ayrı izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

≥ 75 yaşta kanama riski belirgin arttığı için genellikle kullanılmaz; kullanılacaksa 5 mg, kanama riski ve kilo değerlendirilerek. İnme ya da GİA öyküsünde kontrendike. Alternatif: klopidogrel ya da tikagrelor.

  • TIME-to-STOP A31# ≥ 75 yaş ya da inme/GİA öyküsünde prasugrel verilmez; klopidogrel ya da tikagrelor seçilir.
  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antitrombosit kullanımında kanama artar.

AGS Beers 2023 ≥ 75 yaşta dikkatle kullanılır (kanama riski); yarar riskten büyükse ve düşük dozla.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Effientprasugrel10 mg film kapli tablet
Sugvidaprasugrel hidroklorür10 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AA03

Pravastatin

Statin (HMG-CoA redüktaz inhibitörü; hidrofilik)

Karaciğerde HMG-CoA redüktazı kapatıp kolesterol sentezini azaltan hidrofilik statin; CYP ile az etkileşir, çoklu ilaçta ve böbrek yetmezliğinde uygun seçenek. Miyopati ve siklosporin etkileşimi (en çok 20 mg) tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriMetabolizma · karaciğer › Hepatosit › Endoplazmik retikulum zarı › HMG-CoA redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)redüktazmevalonataçevirirkolesteroledönüşürHMG-CoAkaraciğer hücresinde kolesterolsentezinin öncülüHepatosit · sitoplazmaMevalonatHMG-CoA redüktazın ürünü; kolesterolsentezinin hız kısıtlayıcı basamağıHepatosit · endoplazmik retikulumHücre içi kolesterolazalırsa hepatosit LDL reseptörünüartırırHepatosit içiPravastatin:HMG-CoAredüktazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kolesterol sentezi azalır → LDL reseptörü artar, kandan LDL çekilir;LDL düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Karaciğer hücresinde (hepatosit), endoplazmik retikulum zarında. Oral emilir, OATP1B1 ile hepatosite alınır; hidrofilik olduğu için kas dokusuna girişi azdır.
Neye etki eder?Kolesterol sentezinin hız kısıtlayıcı enzimi HMG-CoA redüktazı yarışmalı olarak kapatır.
Ne olur?Hücre içi kolesterol düşer → SREBP-2 ile LDL reseptörü artar → kandan LDL-K çekilir; LDL düşer (yaklaşık %25–35); damar olayı riski azalır.

Klinik

EndikasyonHiperkolesterolemi ve karma dislipidemi; koroner olay ve inmenin birincil/ikincil önlenmesi; transplant sonrası dislipidemi.
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, kas ağrısı, transaminaz yükselmesi, miyopati ve nadiren rabdomiyoliz, ishal, döküntü, baş dönmesi.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı ya da açıklanamayan kalıcı transaminaz yükselmesi, gebelik ve emzirme, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSiklosporinle düzey belirgin artar (pravastatin en çok 20 mg); fibratlar (özellikle gemfibrozil), niasin ve kolşisinle miyopati riski; makrolidlerle düzey artabilir; kolesevelam ve kolestiramin emilimi azaltır (4 saat ara).
DikkatAkşam alınır. Açıklanamayan kas ağrısı, güçsüzlük ve koyu idrarda CK bakılır ve kesilir. Başlangıçta ve gerekirse transaminaz izlenir.

Erişkin dozu

10–40 mg günde 1 kez akşam. Siklosporin kullananlarda 20 mg'ı aşmaz. Böbrek yetmezliği ya da karaciğer hastalığı: 10 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: 10–40 mg.
eGFR 30–5910 mg ile başlanır; yanıta göre 40 mg'a kadar.
eGFR 15–2910 mg ile başlanır; miyopati açısından yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)10 mg ile başlanır; dikkatle, düşük dozda tutulur.
Hemodiyaliz10 mg ile başlanır; seans zamanı önemsiz (veri sınırlı).
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD'deki gibi 10 mg ile başlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; rabdomiyolizde miyoglobine bağlı AKI gelişebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A10 mg ile başlanır; transaminazlar izlenir.
Child-Pugh B10 mg ile başlanır; yakın izlem.
Child-Pugh CAktif karaciğer hastalığında kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez; 10–20 mg ile başla. Sekonder korunmada yararı kanıtlıdır. Miyopati, böbrek işlevi ve ilaç etkileşimleri izlenir; CYP etkileşimi az olduğundan çoklu ilaç kullanımında uygun statindir.

  • TIME-to-STOP A34sınıf üyesi olarak Primer korumada yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demansta statin sürdürülmez.
  • TIME-to-START A2sınıf üyesi olarak Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma için statin başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır (kontrendike kabul edilir); kolesterol sentezi fetal gelişim için gereklidir. Gebelik öğrenilirse kesilir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pavaspravastatin sodyum10 mg tablet; 20 mg tablet; 40 mg tablet; 80 mg tablet
Pravacholpravastatin sodyum10 mg tablet; 20 mg tablet; 40 mg tablet
Uprastpravastatin sodyum10 mg tablet; 20 mg tablet; 40 mg tablet; 80 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Prazikuantel

Antihelmintik (şistozomisid, kalsiyum kanal etkileyici)

Kurt zarında kalsiyum girişini artırarak spazm ve zar hasarı yapan antihelmintik; Schistosoma haematobium (üriner şistozomiyaz) tedavisinde tek dozla kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriParazit (şistozom ve sestod) › Kurdun kası ve dış kaplaması › Hücre zarı (iyon kanalı) › Ca²⁺ geçirgenliği (TRPM_PZQ kanalı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ dengesiniayarlar+tutunmayı sağlaryumurta üretirŞistozom yetişkin kurdukan damarlarında yaşar ve beslenirŞistozom yetişkin kurduZar Ca²⁺ dengesikanallar ve pompalar kas tonusunuayarlarKurdun hücre zarı · kanalKas gevşekliği ve sağlam tegümankurt damar duvarına tutunurKurt kası · tegümanKurt yaşar ve yumurtlarmesane duvarına yumurta bırakırKurt · yumurtaPrazikuantel:Ca²⁺ girişiniartırır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kalsiyum girişi artar → kurt felç olur, tegüman bozulur, bağışıklıkhücreleri tarafından yok edilir; yumurta yükü ve mesane duvarındaki granülomazalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kan damarlarındaki yetişkin kurdun kasında ve dış kaplamasında (tegüman). Ağızdan alınır, bağırsaktan emilir, kana geçer; kandaki kurt ilaçla doğrudan temas eder.
Neye etki eder?Kurtta Ca²⁺ geçirgenliğini artırır; güncel veriler parazitin TRPM_PZQ kanalının açılmasını gösterir. İnsan hücresindeki hedefleri etkilenmez.
Ne olur?Ca²⁺ girişi ani kas kasılması (spastik felç) ve tegüman hasarı yapar → kurt damardan kopar, bağışıklıkla yok edilir; yumurta yükü ve granülom azalır.

Klinik

EndikasyonŞistozomiyaz (S. haematobium, S. mansoni, S. japonicum), tenyaz, nörosistiserkoz ve bazı karaciğer trematodları.
Yan etkilerBaş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, karın ağrısı, uyuşukluk, ürtiker; ölen kurtlara bağlı ateş ve kaşıntı.
KontrendikasyonOküler sistiserkoz, ilaca aşırı duyarlılık, rifampisin kullanımı sürerken.
EtkileşimlerRifampisin, karbamazepin, fenitoin, deksametazon düzeyini düşürür; simetidin ve greyfurt düzeyi artırır.
DikkatGebelikte yararı riskinden fazlaysa kullanılabilir; emzirmede tedaviden sonra 72 saat emzirme önerilmez (üreticiye göre). Bölgesel öykü olan hastada hastalık tanınması önemlidir.

Erişkin dozu

S. haematobium ve S. mansoni: 40 mg/kg tek doz (ya da 20 mg/kg iki kez, 4-6 saat ara) oral, yemekle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Çalışılmamış; böbrekle atılımı az, ayar gerekmesi beklenmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; ayar gerekmesi beklenmez.
HemodiyalizÇalışılmamış; ayar gerekmesi beklenmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; üriner şistozomiyazda obstrüktif üropati için üroloji değerlendirmesi gerekir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle, yan etki izlenir.
Child-Pugh CDüzeyler belirgin artar; doz azaltılır ya da dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; yemekle alınır. Baş dönmesi ve uyuşukluk (tedavi günü ve ertesi gün araç kullanma), bulantı sık. Rifampisin, karbamazepin gibi CYP indükleyicilerle düzeyi çok düşer.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerektiğinde kullanılabilir; teratojenite gösterilmemiş (WHO şistozomiyazda gebelikte önerir).
EmzirmeSüte geçer; ürün bilgisi tedavi gününde ve sonraki 72 saatte emzirmeyi önermez (WHO uyumlu kabul eder).

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC H02AB06

Prednizolon

Glukokortikoid

Antiinflamatuvar ve immünsüpresif glukokortikoid; birçok glomerüler, romatolojik ve hematolojik hastalığın temel ilacı.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve çoğu doku › İltihap hücresi ve lenfosit › Hücre içi (sitoplazma → çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NF-κB'yi aktiveederçekirdektegenleri açarhücreleri dokuyaçağırırUyarı: TNF-α, IL-1hücre yüzeyinde iltihap sinyaliHücre yüzeyi · reseptörNF-κB · AP-1aktifleşip çekirdeğe geçentranskripsiyon faktörleriSitoplazma → çekirdekSitokin ve adezyon geniçekirdekte yazılır, iltihap hücreleriniçağırırÇekirdek · gen yazılımıİltihap ve lenfosit yanıtıdoku hasarı ve otoimmüniteDoku · iltihap alanıPrednizolon +reseptör:NF-κB'yibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İltihap hücreleri dokuya daha az göç eder, lenfositler azalır;etkinin bir bölümü saatler, bir bölümü günler içinde ortaya çıkar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre içinde. Yağda çözünür, zardan geçip sitoplazmadaki reseptöre ulaşır. Prednizon ön ilaçtır, karaciğerde prednizolona dönüşür.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; kompleks çekirdeğe geçip NF-κB ve AP-1'i baskılar, anti-inflamatuvar genleri açar.
Ne olur?Sitokin, adezyon molekülü ve lenfosit ↓ → iltihap ve otoimmünite söner (proteinüri, vaskülit, rejeksiyon). Uzun kullanımda hiperglisemi, kemik kaybı.

Klinik

EndikasyonNefrotik sendrom (MDH), lupus nefriti, vaskülitler, otoimmün hemolitik anemi, ITP, polimiyaljia romatika, astım-KOAH alevlenmesi, nakil.
Yan etkilerHiperglisemi, hipertansiyon, ödem, osteoporoz, avasküler nekroz, enfeksiyon, katarakt-glokom, miyopati, kilo artışı, uykusuzluk-psikoz, adrenal baskılanma.
KontrendikasyonTedavi edilmemiş sistemik enfeksiyon (göreli); canlı aşı (yüksek dozda).
EtkileşimlerEnzim indükleyiciler (rifampisin, karbamazepin, fenitoin) etkisini azaltır; NSAİİ ile GİS kanama; diüretiklerle hipokalemi.
DikkatÜç haftadan uzun kullanımda azaltarak kesilir. Uzun kullanımda kalsiyum-D vitamini ± bifosfonat; yüksek dozda PJP profilaksisi; kan şekeri ve kan basıncı izlemi.

Erişkin dozu

Endikasyona göre 5–60 mg/gün; yetişkin MDH'de 1 mg/kg/gün (en çok 60–80 mg). Uzun kullanımda en düşük etkili doza inilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sıvı tutulumu, hiperglisemi ve enfeksiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sıvı tutulumu ve hiperglisemi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans günü sabah dozu normal alınır.
Periton diyaliziAyar gerekmez; peritonit ve hiperglisemi izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (az). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipertansiyon, sodyum tutulumu ve glisemi bozukluğu böbrek hastalığını kötüleştirebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BPrednizon yerine prednizolon tercih edilir; yan etki izlenir.
Child-Pugh CPrednizolon tercih edilir; albümin düşüklüğünde serbest fraksiyon artar.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük etkili doz ve en kısa süre. Deliryum, hiperglisemi, hipertansiyon, ödem, kırık, miyopati, enfeksiyon ve GİS kanama riski artar. 3 aydan uzun kullanımda kemik koruması (kalsiyum, D vitamini, gerekirse bifosfonat).

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak Romatoid artritte steroid monoterapisi 3 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli yüksek doz steroidde kemik koruması için bifosfonat başlanır.

AGS Beers 2023 deliryum öyküsünde kaçınılır; NSAİİ ile birlikte GİS kanama riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli endikasyonda kullanılabilir; plasenta büyük kısmını inaktive eder. 1. trimesterde yarık damak riski küçük artar; gestasyonel diyabet ve hipertansiyon izlenir.
EmzirmeSüte az geçer; 20 mg/gün üzerinde dozlarda süt vermeden 4 saat sonra emzirmek önerilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Corltoprednisolon5 mg tablet
Deltacortrilprednisolon5 mg tablet
Neocortenprednizolon5 mg tablet
Prednisolonprednisolone1 ml 25 mg ampul

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H02AB07

Prednizon

Glukokortikoid (ön ilaç, orta etkili)

Karaciğerde prednizolona dönüşen oral glukokortikoid; glomerüler hastalıklar, vaskülit, nakil ve otoimmün hastalıklarda antiinflamatuvar ve immünsüpresif olarak kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi (T lenfosit, makrofaj) › Hücre sitoplazması → çekirdek › Glukokortikoid reseptörü; NF-κB ve AP-1 › Prednizolon–reseptör kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sitokin geniniaçarhücreleri uyarırdokuyu zedelerNF-κB / AP-1 aktivasyonuiltihap uyarısı transkripsiyonfaktörlerini çekirdekte açarÇekirdek · transkripsiyon faktörüSitokin geni yazılımıIL-1, IL-2, TNF-α ve adezyon molekülleriyapılırÇekirdek · sitokin genleriLökosit çoğalması ve göçüT lenfosit çoğalır, nötrofil dokuya göçederDoku · lenfosit ve nötrofilİltihap ve doku hasarıödem, ateş, immün aracılı glomerülhasarıİltihaplı doku · glomerülPrednizolon–GR:NF-κB/AP-1'ibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sitokin ve adezyon molekülü yazılımı düşer, lenfosit çoğalması durur→ iltihap söner, proteinüri ve rejeksiyon azalır.Prednizon inaktif ön ilaçtır, karaciğerde 11β-HSD1 ile prednizolona dönüşür (ağır karaciğeryetmezliğinde prednizolon tercih edilir). Mineralokortikoid etki zayıftır, ancak Na⁺-sututulumu yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hedef hücrenin içinde (sitoplazma ve çekirdek). Ağızdan alınan ön ilaç karaciğerde 11β-HSD1 ile prednizolona dönüşür; yağda çözünür, hücre zarından geçip sitoplazmadaki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Prednizolon sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; kompleks çekirdeğe girer, NF-κB ve AP-1'e bağlanıp onların sitokin genlerini açmasını engeller (transrepresyon).
Ne olur?IL-1, IL-2, TNF-α ve adezyon molekülü yapımı azalır, lenfosit çoğalması ve nötrofil göçü baskılanır → iltihap ve otoimmün hasar azalır (glomerülit, nefrotik sendrom, rejeksiyon).

Klinik

EndikasyonNefrotik sendrom (MDH), IgA nefropatisi (seçilmiş), lupus nefriti, ANCA vasküliti, anti-GBM hastalığı, akut interstisyel nefrit, nakil rejeksiyonu ve idame, romatolojik ve hematolojik otoimmün hastalıklar.
Yan etkilerHiperglisemi ve steroid diyabeti, hipertansiyon, sıvı tutulumu, kilo artışı, osteoporoz ve avasküler nekroz, enfeksiyon (PJP, tüberküloz reaktivasyonu), mide kanaması (NSAİİ ile), katarakt-glokom, miyopati, ruhsal değişiklikler, adrenal baskılanma.
KontrendikasyonSistemik mantar enfeksiyonu; canlı aşılar yüksek dozda. Aktif enfeksiyonda ve ağır psikozda göreceli.
EtkileşimlerNSAİİ ile GİS kanama; CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin) etkiyi azaltır; diüretik ve amfoterisinle hipokalemi; varfarin etkisi değişir; insülin ve oral antidiyabetik ihtiyacı artar.
DikkatHaftalardan uzun kullanımda ani kesilmez (HPA ekseni baskılanması); stres dozu gerekebilir. Uzun tedavide PJP profilaksisi, kalsiyum-D vitamini ve kemik koruması, gastroprotektif ve aşı planı (canlı aşılardan kaçınılır) düşünülür. Gebelikte gerekirse kullanılabilir (plasentada büyük oranda inaktive edilir).

Erişkin dozu

Eşdeğer dozlar: prednizon 5 mg ≈ prednizolon 5 mg ≈ metilprednizolon 4 mg ≈ deksametazon 0,75 mg ≈ hidrokortizon 20 mg. Glomerüler hastalıkta tipik olarak 0,5–1 mg/kg/gün (çoğunlukla en çok 60–80 mg/gün), sabah tek doz; sonra yavaş azaltılıp idame 5–10 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; ürem ve hipoalbuminemide yan etkiler (sıvı, glukoz, enfeksiyon) daha belirgin olabilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; kemik, glukoz ve enfeksiyon yan etkileri yakından izlenir.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziDoz ayarı gerekmez; enfeksiyon ve glisemi izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ve PD'de belirgin uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sıvı-sodyum tutulumu, hipertansiyon ve hiperglisemi böbrek hastalığını olumsuz etkileyebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BPrednizon karaciğerde prednizolona dönüşür; yetmezlikte doğrudan prednizolon tercih edilir.
Child-Pugh CPrednizolon tercih edilir; sıvı tutulumu, enfeksiyon ve kanama yakından izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Gerekli en düşük dozu en kısa süre kullan. Yaşlıda hiperglisemi, deliryum ve ruhsal değişiklik, hipertansiyon, sıvı tutulumu, kırık ve enfeksiyon riski artar. Kalsiyum-D ve kemik koruması planla, glukozu izle, uzun kullanımda ani kesme.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid verilmez; intraartiküler tedavi ve analjezik yaklaşım yeğlenir.
  • TIME-to-STOP E4sınıf üyesi olarak Romatoid artritte steroid tek başına 3 aydan uzun sürdürülmez; DMARD ile birlikte, en düşük dozda.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, NSAİİ/antitrombotik eşliği ya da dispepsi varsa steroid PPI'sız kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP D3sınıf üyesi olarak KOAH idamesinde sistemik steroid, inhale steroid yerine kullanılmaz.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli (≥ 3 ay) steroidde kemik koruması için bifosfonat, kalsiyum ve D vitamini başlanır.

AGS Beers 2023 deliryumu olan hastada kaçınılır (deliryumu alevlendirebilir).

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılabilir (plasentada büyük oranda inaktive edilir); 1. trimesterde yarık damak riskinde küçük artış bildirilmiştir; diyabet ve hipertansiyon izlenir.
EmzirmeUyumludur; süte az geçer. Yüksek dozda (> 20 mg) dozdan 4 saat sonra emzirmek bebeğin maruziyetini daha da azaltır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Romezon Drprednizon1 mg tablet; 2 mg tablet; 5 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX16

Pregabalin

Gabapentinoid (α2δ ligandı)

Voltaj bağımlı kalsiyum kanalının α2δ alt birimine bağlanıp uyarıcı nörotransmitter salınımını azaltan ilaç; nöropatik ağrı, nöbet ve anksiyetede kullanılır. Tamamen böbrekle atılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Presinaptik sinir ucu › Presinaptik zar › Ca²⁺ kanalı α2δ alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kalsiyum kanalıaçılırkalsiyumvezikülleriboşaltırsinyal aktarılırAksiyon potansiyeli gelirpresinaptik sinir ucu depolarize olurPresinaptik sinir ucuCa²⁺ kanalı (α2δ alt birimi)voltaj kapılı; açılınca kalsiyumpresinaptik uca girerPresinaptik zar · Ca²⁺ kanalıUyarıcı nörotransmitter salınımıglutamat, substans P ve noradrenalinveziküllerden boşalırSinaps aralığıAğrı, nöbet ve kaşıntı sinyalipostsinaptik nöron uyarılırPostsinaptik nöronPregabalin: α2δalt biriminebağlanır, Ca²⁺girişini azaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Presinaptik kalsiyum girişi azalır → uyarıcı nörotransmittersalınımı düşer; nöropatik ağrı, nöbet eğilimi ve kaşıntı sinyali hafifler(sedasyon bir yan etkidir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Omurilik ve beyindeki uyarıcı sinapsların presinaptik ucunda, zar yüzeyinde. Ağızdan emilir, değişmeden idrarla atılır.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Ca²⁺ kanalının α2δ alt birimine bağlanır; kanalı tam kapatmaz, kanalın zara taşınmasını ve Ca²⁺ girişini azaltır.
Ne olur?Ca²⁺ girişi azalır → glutamat, substans P ve noradrenalin salınımı düşer → nöropatik ağrı, nöbet ve kaşıntı sinyali azalır; sedasyon, KBH'de birikim.

Klinik

EndikasyonNöropatik ağrı (diyabetik nöropati, postherpetik nevralji), fokal nöbetlerde ek tedavi, yaygın anksiyete bozukluğu, fibromiyalji; üremik kaşıntı ve huzursuz bacakta endikasyon dışı kullanım.
Yan etkilerSersemlik, uyku hali, baş dönmesi, ataksi, periferik ödem, kilo artışı, bulanık görme, konsantrasyon bozukluğu, düşme ve kırık; bağımlılık potansiyeli.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOpioid, benzodiyazepin ve alkolle sedasyon ve solunum baskılanması; ACE inhibitörüyle anjiyoödem; tiyazolidindionlarla ödem.
DikkatBöbrekle atıldığı için KBH ve diyalizde doz ayarı şarttır; aşırı doz miyoklonus, ensefalopati ve düşmeye yol açar. Kontrole tabi ilaçtır (yeşil reçete; yalnızca endikasyona uygun uzmanlık dalındaki hekimlerce). Gebelikte kullanımdan kaçınılır (veri yetersiz); emzirmede önerilmez.

Erişkin dozu

75 mg günde 2 kez ile başlanır; 150 mg günde 2 kez ve gerekirse en çok 600 mg/gün'e artırılır. Böbrek işlevine göre azaltılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60CrCl ≥ 60: 150–600 mg/gün, 2–3 doza bölünmüş.
eGFR 30–59CrCl 30–60: 75–300 mg/gün, 2–3 doza bölünmüş.
eGFR 15–29CrCl 15–30: 25–150 mg/gün, 1–2 doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 15: 25–75 mg/gün, tek doz.
Hemodiyaliz25–75 mg/gün tek doz + her 4 saatlik seanstan hemen sonra 25–150 mg ek doz; HD günü doz seans sonrası.
Periton diyaliziVeri sınırlı; e0 dozu (25–75 mg/gün) ile başlanır, yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikimde sedasyon, miyoklonus, ensefalopati; periferik ödem.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (karaciğerde metabolize edilmez).
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25–75 mg/gün ile başlanır, yavaş artırılır. Baş dönmesi, sedasyon, düşme, ödem ve konfüzyon sık. Doz kreatinin klirensine göre azaltılır; opioid ve benzodiazepinle solunum baskılanması riski.

AGS Beers 2023 opioidle birlikte kaçınılmalı (solunum baskılanması); düşme-kırık öyküsünde dikkat; CrCl'ye göre doz ayarı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yalnız yarar riski aşıyorsa, en düşük etkili dozla.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon izlenir; kaçınmak tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (27 ticari ad · 9 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Agapalpregabalin75 mg sert kapsül
Alysepregabalin25 mg kapsul; 75 mg kapsul; 150 mg kapsul; 300 mg kapsul
Gabaday Srpregabalin50 mg tablet; 75 mg tablet; 150 mg tablet
Gabalenepregabalin25 mg kapsül; 75 mg kapsül; 150 mg kapsül; 300 mg kapsül
Galarapregabalin25 mg kapsül; 75 mg kapsül; 150 mg kapsül; 300 mg kapsül
Gebbrapregabalin25 mg film kapli tablet; 75 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Gericapregabalin75 mg sert kapsul; 150 mg sert kapsul; 225 mg sert kapsül; 300 mg sert kapsul
Gertorepregabalin75 mg sert kapsül; 150 mg sert kapsül; 300 mg sert kapsül
Lyprepregabalin25 mg kapsul; 50 mg kapsul; 75 mg kapsul; 100 mg kapsül; 150 mg kapsül; 225 mg kapsül …
Lyricapregabalin20 mg/ml oral cozelti; 25 mg kapsul; 75 mg kapsul; 150 mg kapsul; 225 mg kapsul; 300 mg kapsul
Maropanpregabalin25 mg kapsül; 75 mg kapsül; 150 mg kapsül; 300 mg kapsül
Neogabapregabalin25 mg kapsül; 75 mg kapsul; 75 mg kapsül; 150 mg kapsül; 300 mg kapsül
Neuricapregabalin25 mg 56 kapsul; 75 mg 14 kapsul; 150 mg kapsul; 300 mg 56 kapsul
Norafitpregabalin25 mg efervesan tablet; 75 mg efervesan tablet; 100 mg efervesan tablet; 150 mg efervesan tablet; 200 mg 56 efervesan tablet; 225 mg efervesan tablet …
Padenpregabalin75 mg 14 sert kapsul; 75 mg 56 sert kapsul; 150 mg 56 sert kapsul; 300 mg 56 sert kapsul
Pagadinpregabalin25 mg kapsul; 75 mg kapsul; 150 mg kapsul; 300 mg kapsul
Pagamaxpregabalin25 mg 56 sert jelatin kapsul; 75 mg 14 sert jelatin kapsul; 150 mg 56 sert jelatin kapsul; 300 mg 56 sert jelatin kapsul
Pergepregabalin25 mg kapsul; 75 mg kapsul; 150 mg kapsul; 225 mg kapsül; 300 mg kapsul
Piguspregabalin25 mg sert jelatin kapsul
Prelicapregabalin25 mg kapsul; 75 mg kapsul; 150 mg kapsul; 300 mg kapsul
Pretawpregabalin75 mg sert kapsül
Regapenpregabalin20 mg/ml oral çözelti; 25 mg kapsül; 75 mg kapsul; 75 mg kapsül; 150 mg kapsül; 225 mg kapsül …
Regobolpregabalin300 mg sert kapsül
Snaplinepregabalin25 mg sert kapsul; 75 mg 14 sert kapsul; 150 mg 56 sert kapsul; 300 mg 56 sert kapsul
Symrapregabalin20 mg/ml oral çözelti; 25 mg sert kapsul; 75 mg sert kapsul; 150 mg sert kapsul; 225 mg kapsül; 300 mg sert kapsul
Toriapregabalin25 mg kapsül; 75 mg kapsül
Zagerapregabalin300 mg sert kapsül

Kombinasyon ürünleri (9): Baxant Plus B12 150, Baxant Plus B12 225, Baxant Plus B12 25, Baxant Plus B12 300, Baxant Plus B12 75, Noraplus B12, Pagamax Plus, Preplus B12, Symra Plus B12

27 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 9 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N01BB04

Prilokain

Amid yapılı lokal anestezik (sodyum kanal blokeri)

Lidokainle birlikte kremde (EMLA) kullanılan lokal anestezik; fistül kanülasyonundan önce cildi uyuşturur. Büyük miktarda ya da sık kullanımda metemoglobinemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Duyu siniri aksonu › Akson zarı (hücre içi taraf) › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uyarılıncakanalı açarsinyali başlatırbeyne iletirDuyu siniri ucuağrı uyarısı burada başlarDuyu siniri ucuVoltaj kapılı Na⁺ kanalıuyarılınca açılır, Na⁺ içeri girerAkson zarı · Na⁺ kanalıAksiyon potansiyelisinir boyunca ilerlerAkson zarı boyuncaAğrı algısıomurilikten beyne ulaşırOmurilik → beyinPrilokain: Na⁺kanalınıiçeriden tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ girişi olmaz → aksiyon potansiyeli doğmaz → ağrı iletisi beyneulaşmaz; iğne batışı hissedilmez.Metaboliti o-toluidin methemoglobinemi yapabilir; bu risk özellikle bebeklerde ve yüksekdozda önemlidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Cilde sürülür ya da enjekte edilir; yağda çözünen yüksüz biçimi sinir zarından geçip hücre içine girer. Orada yüklü biçime dönüşüp kanalı içeriden tutar.
Neye etki eder?Akson zarındaki voltaj kapılı Na⁺ kanalının iç yüzüne bağlanıp kanalı kapatır (kullanıma bağımlı blok).
Ne olur?Na⁺ girişi olmaz → aksiyon potansiyeli doğmaz → ağrı iletisi beyne ulaşmaz, iğne batışı hissedilmez. Yan etki: methemoglobinemi.

Klinik

EndikasyonFistül ve damar kanülasyonu, venöz girişim, küçük deri işlemleri öncesi topikal anestezi (lidokain ile birlikte kremde).
Yan etkilerGeçici solukluk ya da kızarıklık, uygulama yerinde yanma ve kaşıntı; metemoglobinemi (özellikle prilokain; küçük çocuk, G6PD eksikliği ve metemoglobin yapıcı ilaçlarla).
KontrendikasyonAmid lokal anesteziklere aşırı duyarlılık; doğuştan ya da idiyopatik metemoglobinemi; açık yara ve mukoza (kremde).
EtkileşimlerMetemoglobin yapan ilaçlar (sulfonamid, nitrat-nitrit, dapson, parasetamol, fenitoin, fenobarbital) riski artırır; sınıf III antiaritmik kullananda kalp izlemi.
DikkatMetemoglobinemi: deri ve dudakta gri-mavi renk, pulse oksimetrede %85 civarında takılı kalan satürasyon ve oksijene yanıtsızlık; tedavisi metilen mavisidir. Kanülasyon öncesi krem iyice silinir, aseptik teknik bozulmaz. Gebelikte ve emzirmede kısa süreli topikal kullanım kabul edilir.

Erişkin dozu

Lidokain %2,5 + prilokain %2,5 krem: kanülasyondan en az 60 dakika önce kalın tabaka (yaklaşık 2,5 g / 25 cm²) sürülüp oklüzif örtüyle kapatılır; en çok 4–5 saat bırakılır. Uygulamadan önce fazlası temizlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (kısa süreli, sınırlı alan).
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kısa süreli, sınırlı alan).
eGFR 15–29Kısa süreli topikal: ayar gerekmez; tekrarlı ya da geniş yüzeyde dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tekrarlı ya da geniş yüzeyde metemoglobinemi riski; dikkatle.
HemodiyalizAV fistül iğnesi öncesi topikal kullanılır; sınırlı alanda ayar gerekmez.
Periton diyaliziKısa süreli, sınırlı alanda ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaGeçerli değil (topikal).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetersizliğinde metemoglobinemi riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKısa süreli topikal: ayar gerekmez.
Child-Pugh BKısa süreli topikal: ayar gerekmez; geniş yüzeyden kaçınılır.
Child-Pugh CMetabolizma yavaşlar; geniş yüzeyli ve tekrarlı kullanımdan kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Topikal (genellikle lidokainle karışım); yaşa bağlı ayar gerekmez. İnce yaşlı derisinde emilim artar; metemoglobinemi riski (G6PD eksikliği, nitrat ve sülfonamid kullanımı); geniş yüzeyde ve tekrarlı kullanımdan kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKısa süreli topikal kullanım uygun; geniş yüzeyde metemoglobinemi riski.
EmzirmeSüte az geçer; kısa süreli topikal kullanım uygun.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Citanestprilokain hcl%2 enjeksiyonluk solusyon içeren flakon
Pricainprilokain hidroklorür% 2 enjeksiyonlukçözelti içeren flakon
Pricalestprilokain hcl%2 enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Priekipprilokain hidroklorür% 2 enjeksiyonluk çözelti
Prilocprilocaine hidroklorür%2 enjeksiyonluk çözelti içeren flakon
Prilokamolprilokain hidroklorür%2 enjeksiyonluk çözelti
Priloselprilokain hidroklorür% 2 enjeksiyonluk çözelti
Prinestprilokain hidroklorür%2 enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (10): Emla, Emlong, Jetex, Lidorin, Litex, Locpynol, Lokaril, Pelong, Protectol, R-late

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Probenesid

Ürikozürik ilaç (OAT/URAT1 inhibitörü)

Proksimal tübülde ürat geri emilimini ve organik anyon taşıyıcılarını kapatan ilaç; ürik asit atılımını artırır, penisilin ve sidofovir gibi ilaçların tübüler atılımını yavaşlatır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Proksimal tübül › Tübül hücresinin apikal ve bazolateral zarı › URAT1 ve organik anyon taşıyıcılar (OAT1, OAT3)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)URAT1 ile geriemilirkana geçerSüzülen üratglomerülden tübül lümenine geçerProksimal tübül lümeniTübülden geri emilen üratproksimal tübülde URAT1 taşıyıcısıylaalınırProksimal tübül · apikal zarSerum ürik asit düzeyiyükselirse gut ve taş zeminiKan · plazmaProbenesid:URAT1'i kapatır,ürat idrardakalır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ürat lümende kalıp atılır → serum ürik asit düşer; idrarda üratartınca taş riski doğar, bol sıvı ve idrar alkalileşmesi gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Proksimal tübülde, tübül hücresinin hem lümen (URAT1) hem kan tarafı (OAT1/3) zarında. Ağızdan alınır; süzülür ve tübül hücresinden lümene salgılanır.
Neye etki eder?URAT1'i lümen tarafından, OAT1 ve OAT3'ü kan tarafından kapatır (yarışmalı inhibisyon); ürat ve organik anyon taşınımı engellenir.
Ne olur?Ürat geri emilemez, idrarla atılır → serum ürik asit düşer (gut). Beta-laktam, metotreksat, sidofovir klerensi azalır, düzeyleri yükselir.

Klinik

EndikasyonÜriner ürat atılımı düşük gutta ürat düşürücü; penisilin ve sefalosporin düzeyini yükseltmek; sidofovir nefrotoksisitesinden korunma.
Yan etkilerGut atağı (başlangıçta), bulantı, baş ağrısı, döküntü, ürik asit ve oksalat taşı, nefrotik sendrom ve aşırı duyarlılık (nadir), aplastik anemi (nadir).
KontrendikasyonÜrik asit taşı öyküsü, kan diskrazisi, ağır böbrek yetmezliği, gut atağı sırasında başlama; çocuklarda 2 yaş altı.
EtkileşimlerPenisilinler, sefalosporinler, metotreksat, NSAİİ, rifampisin, dapson, asiklovir ve sidofovir düzeyini artırır; salisilatlar ürikozürik etkiyi azaltır; allopurinol ile birlikte kullanılabilir.
DikkatBol sıvı (günde ≥ 2 L) ve gerekirse idrar alkalinizasyonu ile ürik asit taşı önlenir. Metotreksat ve penisilin kullananlarda toksisite açısından doz ayarı gerekir. Gebelikte güvenliği tam gösterilmemiştir.

Erişkin dozu

Gutta 250 mg günde iki kez 1 hafta, sonra 500 mg günde iki kez; gerekirse en çok 2 g/gün. Sidofovirde protokola göre (infüzyondan önce ve sonra) verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; bol sıvı, idrar alkalinizasyonu.
eGFR 30–59eGFR < 50'de etkisi azalır, taş riski artar; önerilmez.
eGFR 15–29Etkisiz; taş riski; önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Etkisiz; önerilmez.
HemodiyalizEtkisiz; çalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış; etkisiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiÜrik asit taşı ve renal kolik riski (ürikozürik etki); bol sıvı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; dikkatle ve izlemle.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle ve izlemle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle ve izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda eGFR sıklıkla düşük olduğundan etkisizdir ve taş riski artar; bol sıvı (günde ≥ 2 L) alınır. Penisilin, metotreksat ve diğer organik anyonların atılımını azaltıp düzeylerini artırır; başka ilaçlarla etkileşim taranır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüvenliği tam gösterilmemiştir; zorunluysa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi veri yetersiz; kısa süreli kullanımda yarar-zarar değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC G03DA04

Progesteron

Doğal progesteron

Doğal progesteronun mikronize formu; menopozal östrojen tedavisinde endometrial koruma, lüteal faz desteği ve amenorede kullanılır. Oral alınca sedasyon yapar (metaboliti allopregnanolon); gece alınır.

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme sistemi › Endometrium ve hipofiz › Hedef hücre çekirdeği › Progesteron reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ovülasyonubaşlatırreseptörebağlanır+gen okunmasınıdeğiştirirHipofiz LH dalgasıöstrojen geri bildirimiyle gelen LHovülasyonu başlatırHipofiz gonadotrop hücresiOvülasyon ve korpus luteumfolikül yırtılır, doğal progesteronsalgılanırOver · folikülProgesteron reseptörüendometrium hücresinde çekirdekreseptörüEndometrium · çekirdekSekretuvar endometriumçoğalma durur, doku salgı fazına geçerEndometrium dokusuProgesteron:progesteronreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır → endometrium salgı fazına geçer; östrojeninçoğaltıcı etkisi dengelenir.Oral alınan formun metaboliti allopregnanolon GABA-A reseptörünü güçlendirip sedasyon yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıÇekirdek
Nerede?Hipofizde ve endometriumda (üreme organları). Yağda çözünen hormon kandan hücre zarını geçip hücreye girer, çekirdekteki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Progesteron reseptörüne bağlanıp uyarır (doğal agonist); hipofizde LH salgısını baskılar.
Ne olur?Endometrium çoğalmaktan salgı fazına geçer → östrojenin endometrium üzerindeki çoğaltıcı etkisi dengelenir, kanama düzenlenir, erken gebelikte endometrium korunur.

Klinik

EndikasyonÖstrojenle HRT'de endometrial koruma; lüteal faz desteği ve tekrarlayan düşük önleme; sekonder amenore ve disfonksiyonel kanama.
Yan etkilerUyku hali ve baş dönmesi (oral), meme hassasiyeti, düzensiz kanama, baş ağrısı, ödem, ruh hali değişiklikleri; nadiren VTE, safra taşı.
KontrendikasyonAçıklanamayan genital kanama, meme ya da genital sistem kanseri, aktif VTE, ağır karaciğer hastalığı, porfiri, fıstık ya da soya alerjisi (oral kapsül).
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, sarı kantaron) etkiyi azaltır; ketokonazol düzeyi artırır; alkol ve sedatiflerle uyku hali artar.
DikkatOral doz yatmadan önce alınır (sedasyon); araç kullanımında dikkat; vajinal yoldan sedasyon az olur.

Erişkin dozu

HRT'de endometrial koruma: 200 mg oral gece, ayın 12–14 günü ya da 100 mg sürekli; lüteal destek vajinal 200–600 mg/gün bölünmüş; amenore 200 mg oral 10 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, ödem izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; sıvı tutulumu nedeniyle dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı tutulumu ve ödem yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa düşük doz ve yakın izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer hastalığı kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlı kadında rahmi olan hastada östrojene eklenir; oral doz gece alınır (sedasyon, düşme). VTE ve meme riskini değerlendir; yaşa bağlı ayrı doz yoktur. Sedatifle ve alkolle birlikte dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikLüteal destek ve tekrarlayan düşük önlemede tıbbi endikasyonla kullanılır; endikasyon dışı gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; üretici bilgisi emzirmede önermez, gerekirse tıbbi kararla verilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Crinoneprogesteron% 4 vajinal jel; %8 vajinal jel
Cyclogestprogesterone200 mg 15 ovul; 400 mg ovül
Gestinaxprogesteron25 mg/ml i,m,/s,cc enjeksiyonluk çözelti
Pregetoxprogesteron25 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti
Progestanprogesteron · progesterone25 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti; 50 mg/ml IM enj, coz, iceren ampul; 100 mg yumusak kapsul; 200 mg yumusak kapsul
Progestan Dexprogesteron25 mg / 1 ml IM / s,c, enjeksiyonluk çözelti
Progynexprogesterone% 1 jel; 25 mg/ml IM 1 ml ampul; 50 mg/ml IM ampul; 200 mg yumusak kapsul
Prolutexprogesteron25 mg/1,112 ml SC/IM enjeksiyonluk çözelti
Promesterprogesteron25 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti; 50 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Prometazin

Birinci kuşak H1 antihistaminik (fenotiyazin türevi)

Sedatif, antiemetik ve antialerjik etkili birinci kuşak antihistaminik. Plazma ve idrar metanefrin ölçümlerini bozabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar, bronş, vestibüler sistem, beyin › Histamin ile uyarılan hedef hücreler › Hücre zarı › Histamin H1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırbelirtileribaşlatırHistaminmast hücresi ve beyindeki sinirlerdensalınırDoku arası · mast hücresi çevresiH1 reseptörüdamar, bronş, vestibüler sistem vebeyindeHedef hücre zarı · H1Alerji · bulantı · uyanıklıkkaşıntı, damar geçirgenliği, kusmarefleksi, uyanıklıkHücre içi sinyalPrometazin: H1reseptörünüdışarıdan blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Histamin bağlanamaz → alerji ve bulantı belirtileri azalır;kan-beyin bariyerini geçtiği için uyuşukluk ve ağız kuruluğu yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar, bronş düz kası, vestibüler sistem ve beyindeki hücrelerin dış zarında. Ağızdan ya da damardan alınır; yağda çözündüğü için kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?H1 reseptörüne histaminle yarışarak bağlanır ve ters agonist gibi reseptörü kapalı tutar; ayrıca muskarinik ve dopamin D2 reseptörlerini de bloke eder.
Ne olur?Histamin etkisiz kalır → kaşıntı ve damar geçirgenliği azalır; vestibüler ve kusma merkezi baskılanır (bulantı geçer); beyinde uyanıklık düşer → sedasyon.

Klinik

EndikasyonAlerjik durumlar, bulantı-kusma, hareket tutması, sedasyon, uykusuzluk (kısa süreli).
Yan etkilerSedasyon, ağız kuruluğu, idrar retansiyonu, kabızlık, bulanık görme, ortostatik hipotansiyon, QT uzaması, ekstrapiramidal belirtiler; IV'de doku nekrozu.
Kontrendikasyon2 yaşın altında çocuk (solunum depresyonu), bilinç kaybı, ağır idrar retansiyonu, MAO inhibitörü ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerDiğer sedatifler ve opioidler (solunum depresyonu), antikolinerjik ilaçlar, QT uzatan ilaçlar; MAO inhibitörleri.
DikkatFeokromositoma tanısında metanefrin testlerine girişim yapabilir (ders notu). IV verilişte damar dışına kaçma ya da intraarteriyel enjeksiyon ağır doku nekrozuna yol açar.

Erişkin dozu

Oral 10–25 mg günde 1–3 kez (alerji, antiemetik 12,5–25 mg 4–6 saatte); IM 25 mg. En çok yaklaşık 100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar tanımlı değil; düşük dozla başlanır.
eGFR 15–29Düşük dozla başlanır; sedasyon artar.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla başlanır; yaşlıda kaçınılır.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük dozla.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBelirgin nefrotoksisite yok; idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; sedasyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla; ensefalopatiyi maskeleyebilir.
Child-Pugh CKaçınılır ya da çok düşük dozla; ensefalopati riski.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır. Güçlü antikolinerjik ve sedatiftir: deliryum, düşme, kabızlık, idrar retansiyonu, ağız kuruluğu, görme bulanıklığı. Zorunluysa en düşük dozla (6,25–12,5 mg) ve kısa süreli verilir; antikolinerjik yük toplanır.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik ilaç kaçınılır.
  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Kronik kabızlıkta antikolinerjik; alternatif seçilir.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik: düşme, kabızlık, glokom, idrar retansiyonu, deliryum.

AGS Beers 2023 1. kuşak antihistaminikler kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik; yaşlıda deliryum, demans, düşme).

Gebelik ve emzirme

GebelikBulantıda kısa süreli kullanılabilir; doğuma yakın dönemde yenidoğanda sedasyon ve solunum depresyonu: kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve apne olabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C01BC03

Propafenon

Sınıf IC antiaritmik (Na⁺ kanal blokeri)

Hızlı Na⁺ kanalını kullanıma bağlı kapatan sınıf IC antiaritmik; yapısal kalp hastalığı olmayan hastada AF/atriyal flutter ritim kontrolünde ve SVT'de kullanılır. Tuzak: yapısal kalp hastalığında kontrendike (CAST).

Etki mekanizması

Etki yeriKalp › Kalp kası ve ileti dokusu hücresi › Hücre zarı (Na⁺ kanalı) › Hızlı Na⁺ kanalı (Nav1.5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Na⁺ girişinisağlaruyarıyı yayardolanan devrekurarHızlı Na⁺ kanalı (Nav1.5)kalp hücresi zarında; depolarizasyondaNa⁺ girişiKardiyomiyosit zarı · Nav1.5Faz 0 depolarizasyonuhızlı Na⁺ girişi aksiyon potansiyelininhızlı yükselmesini sağlarKardiyomiyosit · faz 0İleti hızıatriyum ve His-Purkinje sistemindeuyarının yayılma hızıAtriyum ve ileti sistemiRe-entry aritmisidolanan uyarı AF ve SVT'yi sürdürürKalp · atriyumPropafenon:Nav1.5'ikullanıma bağlıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ kanalı kapanır → faz 0 ve iletim yavaşlar; re-entry kesilir,AF/SVT durur ya da önlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Atriyum, His-Purkinje ve ventrikül hücrelerinin zarında. Oral ilaç emilir, hücre zarına geçip kanalın iç yüzüne ulaşır (açık/inaktif kanala bağlanır).
Neye etki eder?Hızlı Na⁺ kanalını (Nav1.5) kullanıma bağlı kapatır (sınıf IC; yavaş ayrılır); ek olarak zayıf beta blokaj yapar.
Ne olur?Faz 0 hızı ve iletim yavaşlar (QRS genişler) → re-entry devreleri kesilir, AF/SVT durur ya da önlenir; yapısal kalp hastalığında proaritmi riski artar.

Klinik

EndikasyonYapısal kalp hastalığı olmayan hastada paroksismal AF'de kardiyoversiyon ve ritim idamesi; paroksismal SVT; seçili ventriküler aritmi.
Yan etkilerBaş dönmesi, metalik tat, bulantı, bradikardi, AV blok, QRS genişlemesi, proaritmi (1:1 flutter iletimi), kalp yetmezliği kötüleşmesi, bronkospazm (zayıf beta bloke), tremor.
KontrendikasyonYapısal kalp hastalığı, MI öyküsü, kalp yetmezliği, Brugada sendromu, sinüs düğümü hastalığı ve AV blok (pacemaker yoksa), ağır hipotansiyon, ağır bronkospazm, elektrolit bozukluğu.
EtkileşimlerCYP2D6/3A4 inhibitörleri (kinidin, fluoksetin, paroksetin, ketokonazol) düzeyi artırır; digoksin, varfarin ve metoprolol/propranolol düzeyi artar; siklosporin ve teofilin etkilenir; diğer antiaritmiklerle proaritmi.
DikkatBaşlamadan önce ekokardiyografi ve EKG; AF'de AV düğümü yavaşlatıcı (beta bloker, verapamil) eklenir ki flutter'da 1:1 iletim olmasın. QRS > %25 genişlerse doz azaltılır.

Erişkin dozu

Oral: 150 mg günde 3 kez (8 saatte bir); gerekirse 300 mg günde 3 kez'e kadar. Kardiyoversiyon (hastanede): tek doz 450–600 mg (kiloya göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle.
eGFR 15–29Düşük dozla başla; EKG izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla başla; EKG ve iletim izle.
HemodiyalizSeans için ek doz gerekmez; düşük doz, EKG izle.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon ve proaritmi.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADikkatle düşük dozla başla; EKG izle.
Child-Pugh BDoz belirgin azaltılır (yaklaşık %20–30); EKG izlemi.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda yapısal kalp hastalığı, iletim bozukluğu ve böbrek-karaciğer yetmezliği sık olduğundan düşük dozla başlanır (örn. 150 mg günde 2 kez); EKG ile QRS ve PR izlenir. Yapısal kalp hastalığında kullanılmaz.

AGS Beers 2023 AF'de ilk basamak olarak kaçınılır; kalp yetmezliğinde kaçınılır (proaritmi, negatif inotrop).

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; 1. trimesterde kaçınılır, zorunluysa uzman denetiminde (fetal aritmide kullanılmıştır).
EmzirmeSüte geçer; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ritmollpropafenon hidroklorür150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Rytmonormpropafenone150 mg film kapli tablet; 300 mg film kapli tablet
Rytmonorm Intravenoz Solusyon Iceren Ampulpropafenone

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H03BA02

Propiltiyourasil

Antitiroid ilaç (tiyonamid)

Tiroid peroksidazı ve periferde T4'ten T3 dönüşümünü engelleyen antitiroid; hipertiroidide, özellikle gebeliğin ilk üç ayında kullanılır. Ağır karaciğer hasarı ve ANCA vasküliti yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriTiroid bezi (ayrıca periferik doku) › Tiroid foliküler hücresi › Apikal zar–kolloid arayüzü › TPO; periferde 5'-deiyodinaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)TPO iyotlar(organifikasyon)TPO birleştirir(kenetlenme)periferde T4T3'e dönüşürTiroglobulin ve iyottiroid hücresinin kolloidinde depolananprotein ve iyodürFolikül kolloidi · tiroglobulinİyotlu tirozinler (MIT, DIT)tiroglobulindeki tirozinlere iyotbağlanırKolloid · MIT ve DITT4 ve T3 (tiroid içinde)iyotirozinler birleşerek tiroidhormonlarını oluştururKolloid · tiroglobulin-T4/T3Dolaşımdaki T3hücrelerde etki eden aktif hormonKan ve periferik dokuPropiltiyourasil:TPO ve5'-deiyodinazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yeni hormon yapılamaz (depo tükenince etki başlar, 2–6 hafta),periferde T3 azalır → hipertiroidi belirtileri geriler. Metimazol yalnız tiroidiçi basamakları keser.Nadir ağır karaciğer hasarı ve ANCA pozitif vaskülit (glomerülonefrit dahil) yapabilir;gebeliğin ilk trimesterinde tercih edilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Tiroid foliküler hücresinin kolloide bakan (apikal) yüzünde. Oral ilaç kandan hücreye girer; periferde T4→T3 dönüşen dokularda (karaciğer, böbrek) da etkilidir.
Neye etki eder?TPO'yu kapatır: tirozinlerin iyotlanması (organifikasyon) ve iyotirozinlerin kenetlenmesi durur. Ayrıca periferde tip 1 5'-deiyodinazı kapatır (metimazolde bu yok).
Ne olur?Yeni T4-T3 yapılamaz (depo bitince etki başlar, 2–6 hafta); periferde T4→T3 de azalır → hipertiroidi geriler. Tiroid fırtınasında T3'ü hızla düşürdüğü için tercih edilir.

Klinik

EndikasyonGraves hastalığı ve toksik nodüler guatrda hipertiroidi; gebeliğin ilk üç ayında ilk seçenek; tiroid fırtınası; metimazol tolere edilmediğinde.
Yan etkilerDöküntü, artralji, agranülositoz (ilk 3 ayda; ateş-boğaz ağrısında kesilip kan sayımı), ağır karaciğer hasarı (ölümcül ve karaciğer nakli gerektiren olgular), ANCA pozitif vaskülit (MPO-ANCA; glomerülonefrit, alveoler kanama).
KontrendikasyonÖnceki ağır aşırı duyarlılık, agranülositoz ya da ilaca bağlı hepatit öyküsü.
EtkileşimlerVarfarin etkisini azaltabilir (tiroid durumu düzeldikçe doz yeniden ayarlanır); digoksin ve beta-bloker klirensi hipertiroidi düzeldikçe değişir.
DikkatAğır hepatotoksisite nedeniyle ilk seçenek değildir; gebeliğin ilk üç ayında metimazolün teratojenitesi nedeniyle tercih edilir, sonrasında metimazole geçilmesi önerilir. Rapor edilen ANCA vasküliti (MPO-ANCA) böbrek tutulumu yapabilir: hematüri, proteinüri ya da kreatinin artışında ilaç kesilir. Emzirmede kullanılabilir (düşük doz).

Erişkin dozu

Başlangıç genellikle 100–150 mg günde 3 kez (300–450 mg/gün); eötiroidide idame 50–150 mg/gün (bölünmüş). Tiroid fırtınasında 200–250 mg 4 saatte bir (en çok 1200 mg/gün) uygulanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle az uzaklaşır, seans zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (az); PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiANCA ilişkili vaskülit (proteinüri, hematüri, RPGN) yapabilir; ilaç kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; başlamadan ve izlemde KFT.
Child-Pugh BKaçınılması tercih edilir; sık KFT.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Ağır hepatotoksisite ve agranülositoz riski; ateş, boğaz ağrısı, sarılıkta hemen kesilip kan sayımı ve KFT bakılır. Gebelik 1. trimester, tiroid fırtınası ya da metimazol intoleransı dışında metimazol tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde tercih edilir (metimazol teratojenik); sonra metimazole geçilir.
EmzirmeDüşük dozda emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Propycilpropylthiouracil50 mg 50 tablet; 50 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BD06

Propiverin

Antimuskarinik (mesane, M antagonisti + kalsiyum antagonisti)

Detrüsörde muskarinik reseptörü ve L-tipi Ca²⁺ girişini baskılayan antimuskarinik; aşırı aktif mesanede kullanılır. Antikolinerjik yan etkiler (ağız kuruluğu, kabızlık, retansiyon) ve QT uzaması olabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Mesane detrüsör düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)M3'ü uyarırkasılmayıbaşlatırsıkışma yaparParasempatik uyarısakral sinirden detrüsör kasınaasetilkolin salınırParasempatik sinir ucuMuskarinik M3 reseptörüdetrüsör düz kas hücresinin zarındaDetrüsör hücre zarı · M3Detrüsör kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, mesane duvarıkasılırDetrüsör hücre içiSıkışma ve sık idraraşırı aktif mesanede istemsiz kasılmalarMesane lümeni · idrarPropiverin: M3'ükapatır, Ca²⁺girişinibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 uyarısı ve Ca²⁺ girişi azalır → detrüsör gevşer, kapasite artar →sıkışma ve inkontinans azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Alt üriner sistemde, mesane detrüsör düz kası. Oral ilaç emilir, karaciğerde CYP3A4 ve FMO ile aktif metabolitlere yıkılır, böbrekle atılır.
Neye etki eder?Detrüsör zarındaki muskarinik M3 reseptörünü kapatır; ek olarak L-tipi Ca²⁺ kanalını zayıf bloke ederek doğrudan düz kası gevşetir.
Ne olur?Asetilkolin uyarısı ve Ca²⁺ girişi azalır → detrüsör gevşer, kapasite artar, istemsiz kasılmalar azalır → sıkışma ve sık idrar azalır.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane (sıkışma, sık idrar, sıkışma tipi inkontinans), nörojenik detrüsör aşırı aktivitesi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme, baş dönmesi, uyku hali, konfüzyon (yaşlı), idrar retansiyonu, QT uzaması, taşikardi, karaciğer enzim yüksekliği.
KontrendikasyonAntimuskarinik: dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır mide-bağırsak obstrüksiyonu, ileus, toksik megakolon, miyastenia gravis.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjikler yükü artırır; kolinesteraz inhibitörlerinin etkisi azalır; CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır; QT uzatan ilaçlarla aritmi.
DikkatRezidüel idrar ölçülür; QT uzaması riskinde dikkat.

Erişkin dozu

15 mg günde 1–3 kez (en çok 45 mg/gün); uzun salımlı 30 mg/gün tek doz. Yaşlı: 15 mg/gün ile başlanır. Rezidüel idrar ve yan etkiler izlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz ile başlanır.
eGFR 15–29Düşük doz (15 mg/gün), yavaş artış; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 15 mg/gün. Antikolinerjik yan etki, kabızlık, bilişsel bozulma, idrar retansiyonu ve QT izlenir; bilişsel bozukluk ve kolinesteraz inhibitörü kullananda kaçınılır; mirabegron gibi alternatifler düşünülür.

  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve rezidüel idrar > 150 mL varsa verilmez; retansiyonu ağırlaştırır.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta rezidüel idrar ölçülmeden başlanmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antikolinerjik yük bilişi bozar; kullanılmaz.

AGS Beers 2023 güçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Eccurypropiverin hidroklorür15 mg film kapli tablet
Incontpropiverin hidroklorür30 mg sr uzatılmış salımlı sert kapsül; 45 mg sr uzatılmış salımlı sert kapsül
Mictonormpropiverin hcl · propiverin hidroklorür5 mg kapli tablet; 15 mg kapli tablet
Mictonorm Srpropiverin hcl30 mg süreklı salimli kapsül; 45 mg süreklı salimli kapsül
Proverelpropiverin hcl15 mg film kapli tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N01AX10

Propofol

İntravenöz genel anestezik (GABA-A pozitif allosterik modülatörü)

Hızlı başlayıp hızlı uyanan intravenöz anestezik-sedatif; GABA-A reseptörünü güçlendirir, uzun ve yüksek doz infüzyonda propofol infüzyon sendromuna (rabdomiyoliz, asidoz) yol açabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Beyin ve omurilik nöronları (kortikal, talamik) › Nöronun postsinaptik zarı › GABA-A reseptörü (Cl⁻ kanalı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırCl⁻ kanalınıaçar+uyarılabilirliğiazaltırGABA salınırinhibitör nöron ucundan sinaps aralığınaİnhibitör nöron ucu · sinapsGABA-A reseptörüCl⁻ kanalı içeren pentamerik reseptörPostsinaptik zar · GABA-ACl⁻ hücre içine girernöron hiperpolarize olurNöron içi · Cl⁻ artarNöronal inhibisyonuyarılabilirlik düşer, bilinç ve kastonusu azalırBeyin kabuğu · talamus nöronlarıPropofol: GABA-Akanalını açıktutar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA'nın etkisi güçlenir, Cl⁻ girişi uzar → nöronlar susar; hızlıbilinç kaybı, kısa sürede uyanma (hızlı dağılım ve karaciğerde glukuronidasyon).Yağ emülsiyonu olduğu için hipertrigliseridemi ve uzun infüzyonda propofol infüzyon sendromugörülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde nöronların zarında. Damardan verilir, çok yağda çözünür; kan-beyin bariyerini hızla geçip nöron zarına gömülü reseptörün zar içi bölgesine bağlanır.
Neye etki eder?GABA-A reseptörüne GABA'nın bağlandığı yerden ayrı bir bölgeden allosterik bağlanır (pozitif modülatör); GABA'ya yanıtı güçlendirir, Cl⁻ kanalının açık kalma süresini uzatır.
Ne olur?Nörona Cl⁻ girişi artar → hiperpolarize olur, uyarılabilirlik düşer → bilinç kaybı, kas gevşemesi (anestezi). Yüksek dozda kalp debisi ve tansiyon düşer.

Klinik

EndikasyonGenel anestezi indüksiyonu ve idamesi, yoğun bakımda sedasyon, işlem sedasyonu, bulantı-kusma ve inatçı status epileptikus ya da refrakter durumda (seçilmiş).
Yan etkilerHipotansiyon, apne ve solunum depresyonu, enjeksiyon ağrısı, hipertrigliseridemi ve pankreatit, PRIS (metabolik asidoz, rabdomiyoliz, hiperkalemi, böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği), bakteriyel kontaminasyon.
KontrendikasyonSoya, yumurta (yerel ürün bilgisine göre) ya da propofol aşırı duyarlılığı; ağır hipotansiyon ve hipovolemide dikkatli kullanılır; çocuklarda uzun süreli sedasyon önerilmez.
EtkileşimlerOpioid ve benzodiazepinlerle solunum depresyonu ve hipotansiyon artar; antihipertansifler hipotansiyonu artırır.
Dikkatİdrarda renk değişikliği yapar: yeşil, beyaz (lipid) ya da pembe (ürat kristalleri) idrar görülebilir ve zararsızdır. Yüksek doz uzun infüzyonda kreatin kinaz, laktat ve trigliserid izlenir (PRIS). Gebelikte genel anestezi gerekliyse kullanılabilir (fetal depresyon olabilir).

Erişkin dozu

İndüksiyon: 1,5-2,5 mg/kg IV; idame 4-12 mg/kg/saat; yoğun bakım sedasyonunda 0,3-3 mg/kg/saat (en çok 4 mg/kg/saati geçmemelidir). Yaşlı ve hasta hastada doz azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hipotansiyona duyarlılık artabilir, titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; hipotansiyon için titre edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipotansiyonda prerenal AKI; uzun infüzyonda propofol infüzyon sendromu (rabdomiyoliz, AKI); idrar yeşile boyanabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; titre edilir.
Child-Pugh BTitre edilir; uyanma gecikebilir.
Child-Pugh CDüşük dozla titre edilir; ensefalopatide dikkat, uyanma gecikir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipotansiyon, apne ve bradikardi riski belirgin; indüksiyon dozu azaltılır (yaklaşık 1–1,5 mg/kg) ve yavaş titre edilir. Uzun infüzyonda trigliserid, pankreatit ve propofol infüzyon sendromu (> 4 mg/kg/saat, > 48 saat) izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSezaryende ve gebelikte genel anestezide kullanılır; yüksek dozda yenidoğanda depresyon olabilir; uzun süreli kullanım için insan verisi yetersiz.
EmzirmeSüte az geçer; hasta uyanık ve stabil olunca emzirme sürdürülebilir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Centropolpropofol%1 200 mg/20 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon; %1 500 mg/50 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon; %2 1000 mg/50 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon
Paisofolpropofol%1 200 mg/20 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon
Propofolpropofol%2 mct/lct fresenius 1000 mg/50 ml enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon
Propofol Genthon Ivpropofol200 mg/20 mlenjeksiyonluk emulsiyon içeren ampul; 500 mg/50 mlenjeksiyonluk emulsiyon içeren flakon; 1000 mg/100 mlenjeksiyonluk emulsiyon içeren flakon
Propofol Vempropofol200 mg/20 ml IV infüzyonluk/enjeksiyonluk emülsiyon; 500 mg/50 ml IV infüzyonluk/enjeksiyonluk emülsiyon; 1000 mg/100 ml IV infüzyonluk/enjeksiyonluk emülsiyon; 1000 mg/50 ml IV infüzyonluk/enjeksiyonluk emülsiyon
Propofol-haverpropofol%1 200 mg/20 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon
Propofol-pfpropofol%1 200 mg/20 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon; %2 1000 mg/50 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon; %2 400 mg/20 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon
Propofol-pf Mctpropofol%1 200 mg/20 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon; %1 500 mg/50 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon; %2 1000 mg/50 ml IV enjeksiyonluk/infüzyonluk emülsiyon

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C07AA05

Propranolol

Seçici olmayan β-adrenerjik reseptör blokeri

β1 ve β2 reseptörlerini birlikte kapatan lipofilik beta bloker; hipertansiyon, tirotoksikoz belirtileri, tirotoksik periyodik paralizi, migren, tremor ve portal hipertansiyonda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp, damar, bronş, iskelet kası › Kalp miyositi; kas ve damar düz kası › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › β1 ve β2-adrenerjik reseptörler

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörlerebağlanırhücre içisinyali başlatırpompa ve kalphızlanırAdrenalin ve noradrenalinsempatik uyarıyla salınan katekolaminlerKan · sinir ucu ve adrenalβ1 ve β2 reseptörlerikalpte β1; damar, bronş ve iskeletkasında β2Kalp, kas, damar · β reseptörücAMP artışıhücre içi haberci; Na⁺-K⁺-ATPazı vekalbi uyarırHücre içi · cAMPNabız ↑ · tremor · K⁺ hücreyekalp hızlanır, kasta potasyum hücreiçine pompalanırKalp ve iskelet kası hücresiPropranolol: β1ve β2reseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Katekolamin etkisi kesilir → nabız ve tremor azalır (tirotoksikozdabelirti kontrolü); kasta Na⁺-K⁺-ATPaz uyarısı azalır, potasyum hücre içine geçmez→ tirotoksik periyodik paralizide atak çözülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalpte (β1), damar ve bronş düz kasında, iskelet kasında ve karaciğerde (β2). Yağda çözünür: kandan dağılır, kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Zardaki β1 ve β2 reseptörlerine katekolaminlerle yarışarak bağlanır; seçici değildir. Periferde T4'ün T3'e dönüşümünü de yavaşlatır.
Ne olur?cAMP zinciri susar → nabız, kasılma gücü, renin ve tremor azalır; kasta Na⁺-K⁺-ATPaz uyarısı kesilir, K⁺ hücreye girmez. β2 blokajı bronkospazm yapabilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, anjina, tirotoksikoz belirtileri ve tirotoksik periyodik paralizi, esansiyel tremor, migren profilaksisi, sirozda varis kanaması profilaksisi, hipertrofik kardiyomiyopati.
Yan etkilerBradikardi, hipotansiyon, bronkospazm, yorgunluk, soğuk ekstremite, uykusuzluk ve kabus, depresyon, hipoglisemi belirtilerinin maskelenmesi, erektil disfonksiyon.
KontrendikasyonAstım ve ağır KOAH (bronkospazm), 2-3. derece AV blok, hasta sinüs sendromu, semptomatik bradikardi, kardiyojenik şok, ağır periferik arter hastalığı, Prinzmetal anjina.
EtkileşimlerVerapamil ve diltiazem (AV blok, asistoli); klonidin (rebound); insülin ve sülfonilüreler (hipoglisemi maskelenir); simetidin düzeyi artırır; rifampisin düzeyi düşürür; NSAİİ etkiyi azaltır.
DikkatAni kesilmez (rebound taşikardi ve anjina). Diyabette ve tirotoksikozda hipoglisemi-taşikardi belirtilerini maskeler. Gebelikte fetal büyüme geriliği, yenidoğan bradikardisi ve hipoglisemisi riski vardır; emzirmede kabul edilebilir. Sirozda refrakter asit, SBP ya da AKI/HRS gelişirse doz azaltılır ya da kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 40-80 mg günde iki kez (uzun salımlı 80-160 mg/gün). Migren profilaksisi: 40-160 mg/gün. Tirotoksikoz: 10-40 mg günde 3-4 kez; tirotoksik periyodik paralizide düşük dozlu potasyumla birlikte protokole göre verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; tansiyon ve nabız yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır, hipotansiyon ve bradikardi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yoktur, seans hipotansiyonu varsa sabah dozu geciktirilebilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; PD için ayrı doz önerisi yoktur.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (yüksek protein bağı, lipofilik).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon böbrek perfüzyonunu azaltabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüzey artar: 20–40 mg/gün ile başlanır, nabıza göre artırılır.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; varis profilaksisinde nabız ve tansiyona göre titre edilir.
Child-Pugh CDüşük dozla ve yakın izlemle; SBP < 90 mmHg, refrakter asit, SBP ya da HRS'de azaltılır/kesilir.

Yaşlıda kullanım

10–20 mg günde 2 kez ile başla, nabız ve tansiyona göre yavaş artır. Bradikardi, ortostatik hipotansiyon, yorgunluk, düşme ve lipofilik olduğu için deliryum görülebilir. Hipoglisemi belirtilerini maskeler; astım-KOAH'ta kaçın.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blok ya da tam blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A7sınıf üyesi olarak Özel endikasyon yokken esansiyel hipertansiyonda ilk basamak ilaç değildir.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil ya da diltiazemle birlikte kalp bloğu riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide belirtileri maskelediği için kaçınılır.
  • TIME-to-STOP A20sınıf üyesi olarak Seçici olmayan beta bloker olduğundan astım öyküsünde kullanılmaz.
  • TIME-to-START B5# İşlevi bozan esansiyel tremorda propranolol düşünülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikFetal büyüme geriliği, yenidoğanda bradikardi ve hipoglisemi riski: zorunluysa en düşük etkili dozla, doğuma yakın fetal izlemle kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer, emzirmede kabul edilebilir; bebekte bradikardi ve hipoglisemi izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dideralpropranolol hcl · propranolol hidroklorür40 mg tablet
Hemangiolpropranolol hidroklorür3,75 mg/ml oral çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AB14

Protamin sülfat

Heparin antidotu (bazik protein)

Pozitif yüklü bazik protein; negatif yüklü heparine bağlanıp antikoagülan etkisini ortadan kaldırır. Anafilaksi, hipotansiyon ve bradikardi riski nedeniyle yavaş verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (pıhtılaşma sistemi) › Plazmadaki heparin › Hücre dışı (kanda serbest) › Heparin–protamin tuz kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)antitrombinebağlanıp aktiveederXa ve IIa'yıbağlarpıhtılaşmayıönlerHeparinnegatif yüklü polisakkarit; kandadolaşırKan · plazmaAntitrombinheparinle bağlanınca etkisi yaklaşık1000 kat artarKan · plazmaFaktör Xa ve trombin inhibisyonupıhtılaşma basamakları kapanırKan · pıhtılaşma basamağıAntikoagülasyonkanama eğilimiKan · sistemikProtamin:heparinebağlanıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Heparin antitrombine bağlanamaz → faktör Xa ve trombin serbestkalır, antikoagülasyon ortadan kalkar; etki hızlıdır ancak anafilaksi ve pulmonerhipertansiyon riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damardan verilir; kanda dolaşır ve hedefi plazmadaki heparindir (hücreye girmez). Etki hızla başlar.
Neye etki eder?Bazik (pozitif yüklü) protein, negatif yüklü heparine elektrostatik olarak bağlanır; kararlı, etkisiz bir tuz kompleksi oluşur. Heparin antitrombine bağlanamaz.
Ne olur?Antitrombin heparinle aktive olamaz → Xa ve trombin serbest kalır, antikoagülasyon geri döner. LMWH'yi ancak kısmen (yaklaşık %60) nötralize eder.

Klinik

EndikasyonStandart heparin aşırı dozu ve kanama; kalp-damar cerrahisi ve diyaliz sonrası heparinin nötralizasyonu; LMWH aşırı dozunda kısmi antidot.
Yan etkilerHipotansiyon, bradikardi, anafilaksi, pulmoner hipertansiyon, bronkospazm, aşırı dozda paradoksal antikoagülan etki (kanama).
KontrendikasyonProtamin ya da balık proteinine aşırı duyarlılık (göreli); önceki protamin reaksiyonu.
EtkileşimlerNPH insülin kullanımı (protamin içerir) ve vazektomi öyküsü anafilaksi riskini artırır; belirgin ilaç-ilaç etkileşimi yoktur.
DikkatYavaş infüzyon, hipotansiyon ve anafilaksiye hazırlık ile verilir. Diyaliz sonrası heparin nötralizasyonu rutin değildir; heparin etkisi saatler içinde kendiliğinden geçer. Gebelikte yalnız zorunluysa.

Erişkin dozu

1 mg protamin yaklaşık 100 IU standart heparini nötralize eder (son 2–3 saatte verilen heparin dozuna göre hesaplanır); en çok 50 mg tek doz, yavaş IV (5 mg/dakikadan hızlı değil). LMWH için 1 mg/100 anti-Xa IU (enoksaparinde 1 mg/mg), yetersiz kalırsa yarım doz tekrar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kalan heparin miktarına göre.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kalan heparin miktarına göre.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kalan heparin ya da LMWH miktarına göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Birikmiş heparin/LMWH varsa etki uzun sürer; rebound kanama izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; heparin dozuna göre; rebound kanama izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipotansiyon ve anafilaksi ikincil böbrek hasarı yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; klinik gerekliliğe göre.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; kalan heparine göre hesaplanır ve yavaş IV verilir (hipotansiyon, anafilaksi). NPH insülin kullanımı, balık alerjisi ve önceki protamin maruziyeti riski artırır; fazlası paradoksal kanama yapar; aPTT/ACT izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; yaşamı tehdit eden heparin fazlasında yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeVeri yetersiz; kısa süreli akut kullanımda genellikle sorun beklenmez, kanıt sınırlı.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pamintuprotamin sülfat10 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon; 10 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon 5 ml
Prolfatprotamin sülfat50 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Prominprotamin sülfat5000 iu/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Protamin Icnprotamin hcl5000 iu/5 ml IV kullanim için enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AD01

Protionamid

İkinci basamak antitüberküloz (tiyoamid)

Etionamide benzeyen, mikolik asit sentezini bozan ikinci basamak antitüberküloz ilaç. Çoklu ilaca dirençli tüberkülozda kullanılır; bulantı, hipotiroidi ve hepatotoksisite sık sorundur.

Etki mekanizması

Etki yeriMycobacterium tuberculosis › Hücre içi sitoplazma › Mikolik asit sentez yolu › InhA (enoil-ACP redüktaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincir uzarduvara eklenirhücreyi korurYağ asidi öncüllerimikobakteri sitoplazmasında yapılırMikobakteri sitoplazmasıInhA enzimiyağ asidi zincirini uzatırMikobakteri · FAS-II enzimiMikolik asitmikobakteri duvarının kendine özgü,mumsu yağ asidiMikobakteri hücre duvarıMikobakteri hücre duvarıdayanıklı, asit-alkole dirençli duvarMikobakteri hücre duvarıProtionamid:InhA'yı kapatır(ön ilaç)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mikolik asit yapılamaz, duvar bozulur → mikobakteri çoğalamaz.Etkin metabolit mikobakteri içinde EthA ile oluşur; EthA mutasyonu direnç yapar (etionamidile çapraz direnç).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakteri hücresinin içinde. Oral emilir, dokulara geçer; mikobakteri içinde EthA enzimi ile aktif hale gelen bir ön ilaçtır (insan hücresinde aktive olmaz).
Neye etki eder?EthA ile aktive olan metaboliti NAD ile birleşir ve InhA enzimini (mikolik asit zincir uzatması) kapatır.
Ne olur?Mikolik asit yapılamaz → mikobakteri hücre duvarı zayıflar, çoğalma durur.

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde diğer ilaçlarla birlikte; lepra tedavisinde alternatif ajan.
Yan etkilerBulantı, kusma, iştahsızlık, metalik tat, karın ağrısı, hepatit, hipotiroidi, periferik nöropati, hipoglisemi, depresyon, nadiren göz toksisitesi.
KontrendikasyonProtionamide ya da etionamide aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetersizliği; gebelik (göreli).
EtkileşimlerSikloserin ve izoniyazidle MSS toksisitesi artar; PAS ile hipotiroidi artar; alkolle psikotik belirtiler olabilir.
DikkatBulantıyı azaltmak için gece ve yemekle, düşük dozla başlanarak artırılır. Piridoksin eklenir; TSH ve karaciğer testleri izlenir. Diyabette glisemi dalgalanır.

Erişkin dozu

Oral 15–20 mg/kg/gün (en çok 1 g/gün), genellikle 250 mg ile başlanıp 500–750 mg/gün'e çıkılır (gece tek doz ya da 2 doz).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; dikkatle ve izlemle.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ver.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz (büyük kısmı karaciğerde yıkılır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkat; karaciğer testlerini 2–4 haftada bir izle.
Child-Pugh BKaçın ya da düşük dozla; sık karaciğer testi.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda bulantı, iştahsızlık ve hepatotoksisite sık görülür; düşük dozla başla, yemekle ver. Hipotiroidi ve glisemi dalgalanmaları (diyabet) izlenir. Piridoksin ekle; nöropati ve depresyon için dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikHayvanda teratojenik bulgu var; gebelikte kaçınılır, MDR-TB'de alternatif yoksa yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tercihen kaçınılır, kullanılacaksa bebekte bulantı ve sarılık izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Promidprotionamide250 mg kapli tablet
Tionamidprotionamide250 mg draje

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Proton pompası inhibitörleri (PPI) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · proton pompası inhibitörü, mide asidi baskılayıcı

Mide asidini H⁺/K⁺-ATPaz'ı kapatarak azaltır; ülser, reflü ve kanama korumasında kullanılır. Uzun kullanımda akut interstisyel nefrit, KBH ilerlemesi ve hipomagnezemiyle ilişkilidir; gereksiz kullanımı sonlandırın.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › Mukoza · parietal hücre › Hücrenin lümene bakan (apikal) zarı › H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal başlatırpompayı zarataşırH⁺ lümenepompalanırGastrin, ACh, histamin uyarısıyemekle parietal hücre uyarılırMukoza · hücre dışıHücre içi sinyalCa²⁺ ve cAMP pompayı apikal zara taşırParietal hücre içiH⁺/K⁺-ATPazlümene H⁺ pompalar, hücre içine K⁺ alırParietal hücre · apikal zarMide asidi (HCl)mide lümeninde pH düşerMide lümeniPPI:H⁺/K⁺-ATPaz'ıgeri dönüşsüzkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pompa kapanır, lümene H⁺ geçmez → mide asidi azalır; ülser iyileşir,reflü düzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Bağırsak lümeni
Nerede?Midede parietal hücrenin lümene bakan zarında. Asitte aktifleşen ön ilaç kanla hücreye ulaşır, asitli kanalikülde dönüşür ve pompaya lümen yüzünden bağlanır.
Neye etki eder?H⁺/K⁺-ATPaz enzimine kovalent (geri dönüşsüz) bağlanır; asit salgısının son basamağını kapatır. Yeni pompa sentezlenene kadar etki sürer.
Ne olur?Lümene H⁺ pompalanamaz → mide asidi belirgin azalır → ülser iyileşir, reflü düzelir. Uzun kullanımda hipomagnezemi, B12 ve demir eksikliği, enfeksiyon riski.

Klinik

EndikasyonPeptik ülser, GÖRH ve erozif özofajit, H. pylori eradikasyonu (kombinasyonda), NSAİİ ya da antikoagülanla kanama korunması, Zollinger-Ellison sendromu, stres ülseri profilaksisi.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, bulantı; uzun kullanımda hipomagnezemi, B12 ve demir eksikliği, kırık riski, C. difficile ve pnömoni riski; nadiren akut interstisyel nefrit; KBH ilerlemesi ile ilişki gözlemseldir.
KontrendikasyonBileşene aşırı duyarlılık; rilpivirinle birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerAtazanavir, rilpivirin, ketokonazol, itrakonazol emilimi azalır (asit gerekir); klopidogrel aktivasyonu azalabilir (özellikle omeprazol); metotreksat düzeyi artar; mikofenolat mofetil etkisi azalabilir; diüretikle hipomagnezemi ve hipokalemi.
DikkatAkut interstisyel nefritin bilinen nedenidir: PPI başladıktan haftalar-aylar sonra açıklanamayan kreatinin artışı ve steril piyüri varsa ilacı kesin. Uzun süreli gerekliliği düzenli yeniden değerlendirin. Hipomagnezemi K⁺ ve Ca²⁺ düzeltilmesini güçleştirir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Omeprazol 20–40 mg/gün sabah aç karnına; pantoprazol 40 mg/gün (IV 40 mg/gün; kanamada 80 mg bolus ve infüzyon); esomeprazol 20–40 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; endikasyon yoksa kesilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; endikasyon yoksa en düşük dozla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; endikasyon yoksa kesilir.
HemodiyalizAyarsız; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyarsız.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit, KBH ilerlemesi, hipomagnezemi (uzun süreli kullanımda).

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük doz; esomeprazol en çok 20 mg/gün.
Child-Pugh CEn düşük doz; esomeprazol en çok 20 mg, pantoprazol en çok 40 mg/gün.

Yaşlıda kullanım

Endikasyon olmadan sürdürülmez; yaşlıda uzun süreli kullanımda kırık, C. difficile ishali, pnömoni, hipomagnezemi, B12 eksikliği ve interstisyel nefrit riski artar. Komplike olmayan ülser ve özofajitte tam doz en çok 8–12 hafta; sonra en düşük doz ya da kesilir.

  • TIME-to-STOP C4sınıf üyesi olarak Komplike olmayan ülser ve özofajitte tam doz PPI 8–12 haftadan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C5sınıf üyesi olarak Yalnız 'çok ilaç kullanıyor' gerekçesiyle PPI başlanmaz ya da sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, antitrombotik ya da steroid varken PPI koruması gerekir.

AGS Beers 2023 kanıtlı gerekçe (erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon, ülser) olmadan 8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılmalı; C. difficile ve kırık riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; omeprazol ve pantoprazol deneyimi geniş, majör malformasyon riski artmaz.
EmzirmeSüte çok az geçer; omeprazol ve pantoprazol emzirmede uygundur.

Sınıftaki ilaçlar

Omeprazol · Pantoprazol

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Esomeprazol, Lansoprazol, Rabeprazol, Dekslansoprazol

↑ DizinATC R01BA02

Psödoefedrin

Sempatomimetik dekonjestan (dolaylı alfa-agonist)

Sinir uçlarından noradrenalin salıverip damar ve mesane boynunu daraltan reçetesiz dekonjestan; grip ilaçlarında gizlidir, hipertansiyon ve BPH'li hastada akut idrar retansiyonu tetikleyebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSempatik sinir sistemi › Sempatik sinir ucu ve hedef düz kas › Sinir ucu vezikülü › Noradrenalin deposu; alfa-1 reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)depodan salınır+reseptörebağlanır+kasılmayıbaşlatırSempatik sinir ucunoradrenalin depoları burada bulunurSinir ucu · vezikülNoradrenalin salınımısinaps aralığına geçerSinaps aralığıAlfa-1 reseptörüdamar ve mesane boynu düz kasındaDüz kas hücre zarı · alfa-1Düz kas kasılmasıdamar daralması, mesane boynu kapanmasıDüz kas hücresi içiPsödoefedrin:depodannoradrenalinsalıverir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Noradrenalin salımı artar → damar ve mesane boynu kasılır; burunaçılır, kan basıncı ve nabız yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Sempatik sinir ucunda (depodan salım) ve burun mukozası, mesane boynu, damar düz kasında. Ağızdan alınır, sinir ucuna taşıyıcıyla girer.
Neye etki eder?Veziküllerden noradrenalin salımını artırır (dolaylı etki); zayıf doğrudan alfa/beta uyarısı da yapar.
Ne olur?Burun mukozasında damar daralır → dekonjesyon; mesane boynu kasılır → idrar retansiyonu; kan basıncı ve nabız artar (hipertansiyonda dikkat).

Klinik

EndikasyonNazal konjesyon (soğuk algınlığı, alerjik rinit) için reçetesiz dekonjestan; çoğunlukla antihistaminik ve analjezikle kombine preparatlarda.
Yan etkilerHipertansiyon, taşikardi, çarpıntı, uykusuzluk, tremor, anksiyete, idrar retansiyonu, baş dönmesi; nadiren koroner spazm, inme (RCVS, PRES), iskemik kolit.
KontrendikasyonAğır hipertansiyon, ağır koroner arter hastalığı, MAO inhibitörü kullanımı (son iki hafta dahil), ağır böbrek yetmezliği (bazı ürün bilgilerinde), üriner retansiyon öyküsü.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri ve linezolid (hipertansif kriz); antihipertansifler (etkiyi azaltır, ACE inhibitörü-ARB kullananda basınç kontrolü bozulur); diğer sempatomimetikler ve kafein (taşikardi).
DikkatReçetesiz grip ilaçlarının içinde bulunduğu için hasta kendiliğinden bildirmez; BPH, hipertansiyon veya ani idrar yapamama olan hastada ilaç öyküsü mutlaka sorulur. Gebelikte ilk trimesterde kaçınılır (gastroşizis ilişkisi bildirilmiştir); emzirmede süt yapımını azaltabilir.

Erişkin dozu

Hızlı salımlı 60 mg 4–6 saatte bir (en çok 240 mg/gün); uzun salımlı 120 mg günde iki kez. Hipertansiyon ve prostat büyümesinde kullanılmamalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; HT ve BPH'de kaçınılır.
eGFR 30–59Dikkatle; düşük dozla.
eGFR 15–29Kaçınılır; zorunluysa doz azaltılır, basınç izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; birikir.
HemodiyalizAnlamlı uzaklaşmaz; kaçınılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: anlamlı değil; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipertansiyon ve akut idrar retansiyonu; taş ve AKI ile bağı sınırlı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır. Hipertansiyon, taşikardi, uykusuzluk, ajitasyon, deliryum ve BPH'de akut idrar retansiyonu yapabilir; reçetesiz grip ilaçlarında bulunur, hasta kendiliğinden bildirmez. Koroner hastalıkta kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (gastroşizis riski); HT'de kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer; süt üretimini azaltır, bebekte huzursuzluk: önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 56 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Eksofedpsödoefedrin hcl30 mg/5 ml şurup; 60 mg tablet
Rinogestpsödoefedrin hcl30 mg/5 ml şurup; 60 mg tablet
Rinogest Srpsödoefedrin hcl120 mg mikropellet kapsül

Kombinasyon ürünleri (56): A-ferin Hot Tek Kullanimlik Toz İçeren Poşet, A-ferin Plus, A-ferin Plus Film Tablet, A-ferin Sinus 500/30, Apireks Cold&flu, Aspirin Complex, Axivol Plus, Bayduo Cold Flu, Benical Cold, Bikaramin Cold 100/15, Bronkar, Bronkar-a, Brufen Cold&flu, Coldason, Coldaway Cold & Flu, Coldaway Plus, Coldfen, Coldfen Likid Kapsul, Deloday Plus, Dolorin Cold, Droflu Cold, Droflu Cold Plus, Eksofed Ekspektoran Surup, Eksofed Ekspektoran Şurup, Espektan A Şurup, Espektan Şurup, Forflu, Forflu Fort, Forflu Plus, Gribeks Şurup, Gribo Cold, Gripin Hot 500/4, Gripin Hot D 500/4, Gripin Hot Pediatrik, Griport, Griport Cold, Gudef Surup, Ibucold, Ibucold C, Iburamin Cold Likit Kapsul, Iburamin Cold Surup, Katarin Fort, Maxihot, Medicold Surup, Neofed Cold&flu Film Tablet, Nurofen Cold Flu Tablet, Orofen Cold&flu, Pedifen Cold&flu Şurup, Pencold, Rinogest Ekspektoran, Sudafed Ekspektoran, Tamol Cold Tablet, Tylol Cold & Sinus, Tylol Cold Tablet, Tylolhot Day, Vicks Vapodry Surup

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 56 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A06AC01

Psyllium (ispagula kabuğu)

Hacim artırıcı (lifli) laksatif

Suyla jel oluşturup dışkı kütlesini artıran lif; kabızlıkta ilk basamak, IBS ve LDL düşürmede yardımcıdır. Tuzak: yetersiz sıvıyla yutulursa özofagus ya da bağırsak tıkanıklığı yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon lümeni › Lümen içeriği (dışkı) › Çözünür lif; su tutma

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kütle oluştururrefleksibaşlatır+Kolon lümenidışkı suyu emilir, dışkı sert ve küçükkalırKolon lümeniDışkı kütlesisu tutan lif hacmi artırırLümen · dışkı kütlesiKolon gerilmesiduvar gerilir, peristaltik refleksçalışırKolon duvarı · düz kasPsyllium: suyubağlar, dışkıkütlesiniartırır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Dışkı hacmi ve su içeriği artar → peristaltik refleks çalışır, dışkıyumuşar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Kalın bağırsak lümeninde. Ağızdan alınır, sindirilmez ve emilmez; dışkıyla atılır.
Neye etki eder?Suyu bağlayıp jel oluşturan çözünür lif; bir reseptöre bağlanmaz, dışkının su tutmasını ve hacmini artırır.
Ne olur?Dışkı kütlesi artar, kolon duvarı gerilir ve peristaltik refleks başlar → dışkı yumuşar ve düzenli geçer.

Klinik

EndikasyonKronik kabızlık, irritabl bağırsak sendromu (kabızlık ve ishal), hafif hiperkolesterolemi, hemoroid ve anal fissürde dışkı yumuşatma.
Yan etkilerŞişkinlik, gaz, karın dolgunluğu; yetersiz sıvıyla özofagus ya da bağırsak tıkanıklığı; nadir alerji (solunum yoluyla duyarlanma).
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı, megakolon, yutma güçlüğü, özofagus darlığı; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBirlikte alınan ilaçların (digoksin, lityum, karbamazepin, demir, kalsiyum, varfarin) emilimini azaltabilir (2 saat ara); insülin ve oral antidiyabetik gereksinimi azalabilir.
DikkatEtkisi 2–3 günde başlar; bol sıvı (en az 250 mL su) ile alınır. Yutma güçlüğü ve sıvı kısıtlaması olanlarda dikkat.

Erişkin dozu

5–10 g/gün, 1–3 doza bölünmüş (bir bardak, ≥ 250 mL su ile); dozlar tedricen artırılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yeterli sıvı gerekir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sıvı kısıtlamasında dikkat.
HemodiyalizSıvı kısıtlamasında dikkat; ayar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; sıvı kısıtlamasında dikkat.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; asit ve sıvı kısıtlamasında dikkat.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; bol sıvıyla alınır. Yutma güçlüğü, sıvı kısıtlaması ya da yatağa bağımlılıkta tıkanıklık riski; ilaç emilimi için 2 saat ara bırakılır.

  • TIME-to-START C1sınıf üyesi olarak Yaşam tarzına yanıt vermeyen kabızlıkta lif (psyllium) ya da polietilen glikol başlanmalıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmilmez; gebelikte kabızlığın ilk basamak tedavisidir.
EmzirmeEmilmez; emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fybogel Orange Granülispaghula husk3,5 g
Mucofalk Orange Granülispaghula husk

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BC04

Rabeprazol

Proton pompası inhibitörü (PPI)

Parietal hücre proton pompasını geri dönüşsüz kapatan PPI; CYP2C19'a daha az bağımlıdır. Tuzak: uzun süreli kullanımda hipomagnezemi, B12 eksikliği, kırık, C. difficile ve interstisyel nefrit.

Etki mekanizması

Etki yeriMide › Parietal hücre › Apikal (kanaliküler) zar › H⁺/K⁺-ATPaz (proton pompası)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pompayıçalıştırırasit salgılarmukozayıaşındırırUyaranlargastrin, histamin ve asetilkolinparietal hücreyi uyarırParietal hücre · bazolateral zarH⁺/K⁺-ATPazapikal zarda K⁺ karşılığı H⁺ pompalarParietal hücre · apikal zarMide asidilümene H⁺ ve Cl⁻ geçer; pH 1–2Mide lümeniMukoza hasarıasit ve pepsin özofagus-mide mukozasınıaşındırırÖzofagus/mide mukozasıRabeprazol:proton pompasınıgeri dönüşsüzkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pompa kapanır, H⁺ lümene geçemez → asit belirgin azalır, mukozaiyileşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Midede, parietal hücrenin lümene bakan kanaliküler zarında. Zayıf baz olan ön ilaç kandan gelir, asidik kanaliküle birikir ve asitle etkin sülfenamide dönüşür.
Neye etki eder?Proton pompasının (H⁺/K⁺-ATPaz) sistein kalıntılarına kovalent bağlanır ve pompayı geri dönüşsüz kapatır; yalnızca aktif pompayı tutar.
Ne olur?H⁺ lümene verilemez → asit salgısı belirgin azalır; yeni pompa sentezlenene kadar etki sürer; ülser iyileşir, reflü hafifler.

Klinik

EndikasyonGastroözofageal reflü hastalığı, erozif özofajit, peptik ülser, H. pylori eradikasyon rejimleri, Zollinger-Ellison sendromu.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, karın ağrısı, bulantı; uzun süreli kullanımda hipomagnezemi, B12 ve demir eksikliği, kırık riski, C. difficile ishali, akut interstisyel nefrit, kronik böbrek hastalığı ile ilişki.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da benzimidazollere aşırı duyarlılık; rilpivirin ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerAtazanavir ve rilpivirinin emilimi azalır; ketokonazol, itrakonazol, mikofenolat mofetil, demir emilimi azalır; yüksek doz metotreksat düzeyi artar; digoksin düzeyi artabilir; varfarinde INR izlenir.
DikkatTablet bütün yutulur, ezilmez. Endikasyon belli olmadan uzun süreli sürdürülmez; en düşük etkili dozla gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Reflü ve duodenal ülser: 20 mg/gün (4–8 hafta); erozif özofajit: 20 mg/gün 4–8 hafta, idame 10–20 mg/gün; H. pylori: 20 mg günde 2 kez; Zollinger-Ellison: 60 mg/gün ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; diyalizle uzaklaşmaz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (yüksek proteine bağlanma).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit (haftalar-aylar sonra), kronik kullanımda KBH ile ilişki; hipomagnezemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CDikkatle; en düşük etkili doz.

Yaşlıda kullanım

Endikasyonsuz uzun süreli kullanım yaygındır; gerekçe ve süre yeniden değerlendirilir. Düşme ve kırık riski, hipomagnezemi, B12 eksikliği, C. difficile ve interstisyel nefrit akılda tutulur.

  • TIME-to-STOP C4sınıf üyesi olarak Komplike olmayan ülser ya da erozif özofajitte tam doz PPI 8–12 haftadan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C5sınıf üyesi olarak Yalnızca 'çok ilaç kullanıyor' gerekçesiyle PPI başlanmaz ya da sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, steroid ya da ek antitrombotik varlığında aspirin/NSAİİ PPI'sız verilmez; bu durumlarda koruyucu PPI gerekir.

AGS Beers 2023 8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılır (yüksek riskli hastalar, erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon ya da kanıtlı idame gereği hariç); C. difficile, kırık riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; veri sınırlıdır, omeprazol ve lansoprazol kadar geniş değildir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, yarar-risk değerlendirmesiyle.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Parietrabeprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet
Patrilrabeprazol sodyum hidrat20 mg enterik kapli tablet
Peptyrarabeprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet
Prabexrabeprazol sodyum10 mg enterik kapli tablet; 20 mg enterik kapli tablet
Rabelisrabeprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet
Rabelis Ddrrabeprazol sodyum50 mg kapsül
Rabenolrabeprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet
Rabizarabeprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet
Raboberrabeprazol sodyum20 mg gastro rezistan tablet
Raneksrabeprazol sodyum10 mg enterik tablet; 20 mg enterik tablet
Razogenrabeprazol sodyum20 mg enterik tablet
Ulsazolrabeprazol sodyum20 mg enterik kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Rabelis Plus 20, Rasoforce 20

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G03XC01

Raloksifen

Seçici östrojen reseptör modülatörü (SERM)

Kemikte östrojen gibi, memede ve rahimde karşıt etki gösteren SERM; postmenopozal osteoporozda vertebra kırığını azaltır. Tuzak: venöz tromboembolizm ve inme ölümü riski, kalça kırığında kanıt yok.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik ve üreme sistemi › Osteoklast ve kemik dokusu › Hücre içi östrojen reseptörü › Östrojen reseptörü alfa/beta

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarır+osteoklastıbaskılarkemik kaybıyaratırÖstrojen eksikliğimenopozda östrojen düşer, kemik yıkımıartarKan · plazmaÖstrojen reseptörükemik hücresi çekirdeğine sinyal taşıyanreseptörKemik hücresi içiOsteoklast aktivitesikemik dokusunu yıkan hücrelerinçalışmasıKemik yüzeyi · osteoklastKemik yoğunluğukemik kütlesi azalır, kırık riski artarKemik dokusuRaloksifen:kemikte östrojenreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kemikte reseptör uyarılır, osteoklast yıkımı azalır → kemikyoğunluğu artar, vertebra kırığı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik hücrelerinde (osteoklast ve osteoblast soyu) hücre içinde; meme ve rahimde de aynı reseptöre bağlanır. Ağızdan alınır, karaciğerde glukuronidlenir.
Neye etki eder?Östrojen reseptörüne bağlanır; kemikte östrojen gibi (agonist), meme ve endometriyumda östrojene karşıt (antagonist) davranır.
Ne olur?Kemikte osteoklast aktivitesi azalır, yıkım yavaşlar → kemik yoğunluğu artar, vertebra kırığı azalır; memede ER-pozitif tümör riski düşer.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal kadında osteoporoz tedavisi ve korunması (vertebra kırığı riskini azaltır); yüksek riskli kadında invaziv meme kanseri riskinin azaltılması.
Yan etkilerSıcak basması, bacak krampları, periferik ödem, grip benzeri belirtiler, venöz tromboembolizm (DVT, PE), ölümcül inme riskinde artış, hipertrigliseridemi (nadir).
KontrendikasyonAktif ya da geçirilmiş venöz tromboembolizm, gebelik ya da gebelik olasılığı, açıklanamayan uterus kanaması, ağır karaciğer ya da böbrek yetmezliği, endometriyum kanseri.
EtkileşimlerKolestiramin emilimini azaltır; varfarinle birlikte protrombin zamanı izlenir; diğer östrojenlerle birlikte kullanılmaz; yüksek proteine bağlanan ilaçlarla (diazepam, klindamisin) dikkat.
DikkatUzun süre hareketsiz kalma (ameliyat, immobilizasyon) öncesi 3 gün önce kesilir. Kalça kırığını azaltmaz; inme riski yüksek hastada kullanımdan kaçınılır.

Erişkin dozu

60 mg ağızdan günde 1 kez, yemekten bağımsız; yeterli kalsiyum ve D vitamini ile birlikte.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Hafif-orta yetmezlikte ayar gerekmez; dikkatle.
eGFR 15–29Çalışılmamıştır; önerilmez ya da uzman izleminde.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (ağır böbrek yetmezliğinde kontrendike).
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite yok; periferik ödem görülebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testleri izlenir (çalışma sınırlı).
Child-Pugh BÖnerilmez; ilaç maruziyeti artar.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Postmenopozal yaşlıda 60 mg/gün sabit doz; ayar gerekmez. Venöz tromboembolizm ve ölümcül inme riski nedeniyle kalp-damar ve tromboz riski yüksek hastada kaçınılır. İmmobilizasyonda önceden kesilir.

  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif tedavi (raloksifen seçeneklerden biri) önerilir.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteoporoz tedavisinden önce osteomalazi dışlanmalıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir; yalnız postmenopozal kadında endikedir. Gebelik olasılığı olan kadında kullanılmaz.
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz (endike değil, süte geçişi bilinmiyor).

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ralienraloxifene60 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AJ01

Raltegravir

Antiretroviral (integraz zincir transfer inhibitörü)

Birinci kuşak INSTİ; günde 2 kez 400 mg ile verilir, ilaç etkileşimi azdır. Bariyeri dolutegravirden düşüktür; ikili değerli katyonlarla birlikte alınmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre çekirdeği › Viral DNA'nın konak genomuna katılması › HIV-1 integraz (zincir transferi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA'ya bağlanırgenomda kalırvirüs üretirViral DNAters transkripsiyonla yapılır, çekirdeğetaşınırÇekirdek · viral DNAİntegrazviral DNA'yı konak DNA'sınakeser-yapıştırırÇekirdek · integrazProvirüsHIV genomu konak kromozomunda kalıcıolurÇekirdek · konak genomuYeni virüs yapımıhücre viral RNA ve protein üretirEnfekte hücre içiRaltegravir:integraz zincirtransferiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA konak kromozomuna katılamaz → provirüs oluşmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin çekirdeğinde. Oral emilir, hücreye girer ve çekirdekte viral DNA ile birleşmiş integraz kompleksine ulaşır (iki değerli metal iyonlarına bağlanır).
Neye etki eder?İntegrazın aktif bölgesindeki Mg²⁺ iyonlarını bağlayarak viral DNA'nın konak DNA'sına zincir transferini engeller.
Ne olur?Viral DNA konak genomuna katılamaz → provirüs oluşmaz → virüs çoğalamaz.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda naif ve tedavi deneyimli hastada kombinasyon tedavisinin parçası; gebelikte ve ilaç etkileşiminin sorun olduğu hastada seçenek.
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, uykusuzluk, ishal, CK yükselmesi, miyopati ve rabdomiyoliz (nadir), ağır deri reaksiyonları, depresyon.
KontrendikasyonRaltegravire aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAl/Mg antasitleri ve kalsiyum içeren ilaçlar emilimi azaltır (Al/Mg ile birlikte alınmaz); rifampisin düzeyi düşürür (800 mg günde 2 kez).
DikkatKalsiyum ve demir preparatlarıyla birlikte aç karnına alma. CK ve kas belirtileri izlenir (statin, fibrat birlikte kullanıldığında).

Erişkin dozu

Oral 400 mg günde 2 kez ya da 1200 mg (2×600 mg) günde 1 kez (naif ve baskılanmış hasta). Rifampisinle 800 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %83).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; CK yükselmesi ve rabdomiyoliz nadir böbrek hasarı yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; ilaç etkileşimi azdır, çoğul ilaç kullanan yaşlıda uygundur. Al/Mg antasit ve kalsiyum ile birlikte alınmaz. Statinle CK izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; güvenlik verisi iyidir. Viral yük baskılanmasına dolutegravir kadar hızlı ulaşılamayabilir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Isentressraltegravir400 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA05

Ramipril

Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörü

ACE'yi inhibe eden antihipertansif; hipertansiyon, kalp yetmezliği ve albüminürik KBH'de kullanılır. Hipovolemide ve AKI'nin akut fazında kesilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek ve damar › Glomerül efferent arteriyolü › Endotel hücresinin dış yüzeyi › ACE enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserekdönüştürürACE dönüştürürefferentidaraltırAnjiyotensinojenkaraciğerde yapılan öncül proteinKan · plazmaAnjiyotensin Ietkisiz ara ürünKan · plazmaAnjiyotensin IIefferent arteriyolü daraltır,aldosteronu uyarırKan · plazmaGlomerül içi basınç ↑Na⁺ tutulur; hipovolemide GFR korunur,uzun vadede proteinüri ve hasarGlomerül kılcallarıRamiprilat:ACE'yi inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Efferent arteriyol genişler → glomerül içi basınç ve proteinüriazalır, kan basıncı düşer. Hipovolemide GFR'yi koruyan bu mekanizma kaybolur →hemodinamik AKI.Bradikinin yıkımı da azalır: kuru öksürük ve anjiyoödem.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Ön ilaçtır; karaciğerde ramiprilata dönüşür. Kanda dolaşıp akciğer, böbrek ve damar endotelinin dış yüzeyindeki ACE'ye ulaşır; böbrekle atılır.
Neye etki eder?Endotel yüzeyindeki ACE'ye bağlanıp anjiyotensin I'in anjiyotensin II'ye dönüşümünü ve bradikinin yıkımını inhibe eder.
Ne olur?Anjiyotensin II ↓ → efferent arteriyol genişler; glomerül içi basınç, proteinüri ve kan basıncı düşer. Hipovolemide GFR düşer (AKI), K⁺ artabilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kalp yetmezliği, miyokard enfarktüsü sonrası, yüksek kardiyovasküler riskli hastada korunma, albüminürik diyabetik ve diyabetik olmayan KBH.
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, başlangıçta kreatinin artışı (%30'a kadar kabul edilir), hipotansiyon, anjiyoödem (nadir, ağır), hipovolemide prerenal AKI.
KontrendikasyonACE inhibitörüne bağlı anjiyoödem öyküsü, gebelik, iki taraflı renal arter darlığı (tek böbrekte darlık), sakubitril-valsartanla birlikte (36 saat ara), diyabette ya da eGFR < 60'ta aliskirenle birlikte.
EtkileşimlerPotasyum tutucu diüretik, MRA, potasyum takviyesi, trimetoprim: hiperkalemi; NSAİİ ve diüretikle birlikte hipovolemide AKI (üçlü darbe); lityum düzeyi artar; ARB ile ikili blokaj önerilmez.
DikkatGebelikte kontrendikedir (2. ve 3. trimesterde fetotoksik); gebelik planlayan kadında kesilir. Yüksek akımlı poliakrilonitril (AN69) membranlı HD ve negatif yüklü yüzeyli LDL aferezinde anaflaktoid reaksiyon riski vardır; bu işlemlerle birlikte kullanılmaz. Kusma-ishal, hipotansiyon ve AKI'de geçici kesilir (hasta gün kuralı); hemodinami düzelince dikkatle yeniden başlanır. Başlangıç ve doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve potasyum bakılır.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 2,5 mg/gün ile başlanır, 2–4 haftada artırılarak 5–10 mg/gün. Kalp yetmezliği: 1,25–2,5 mg günde iki kez ile başlanır, hedef 5 mg günde iki kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin ve potasyum izlenir.
eGFR 30–59Başlangıç 2,5 mg/gün, en çok 5 mg/gün; potasyum izlenir.
eGFR 15–29Başlangıç 1,25 mg/gün, en çok 5 mg/gün; potasyum sık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç 1,25 mg/gün, en çok 5 mg/gün; potasyum sık izlenir.
HemodiyalizBaşlangıç 1,25 mg/gün, en çok 5 mg/gün; HD günü seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziBaşlangıç 1,25 mg/gün; PD'de ayrıca doz gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (az). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin artışı (%30'a kadar kabul), hiperkalemi, bilateral renal arter darlığında AKI; AKI akut fazında kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; hipotansiyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla (1,25 mg) başla; en çok 2,5 mg/gün, sıkı gözetim.
Child-Pugh CKaçınılır; hepatorenal fizyolojide hipotansiyon ve AKI riski.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 1,25–2,5 mg ile başla, 2–4 haftada artır. İlk dozdan sonra hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin artışı; 1–2 haftada kreatinin ve potasyum kontrol et. Kuru öksürük sık.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum potasyum > 5,5 mmol/L iken ACE inhibitörü başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte potasyum izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da potasyum yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliğinde (EF ≤ %40) ya da STEMI sonrası başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette albüminüri/proteinüride ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 hiperkalemi ve AKI riski; K+ ve kreatinin izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike. Gebelik saptanırsa hemen kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; yenidoğanda önerilmez, daha uygun ACE inhibitörü (enalapril, kaptopril) tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Corvixramipril2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet
Delixramipril2,5 mg çentikli tablet; 5 mg çentikli tablet
Delix Protectramipril10 mg tablet
Diceframipril2,5 mg film tablet; 5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Genprixaramipril2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet
Raceramipril2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet
Rapalixramipril2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet
Revilramipril2,5 mg film tablet; 5 mg film tablet
Revil Protectramipril10 mg film tablet
Sandaceramipril2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 10 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (5): Delix Forte, Delix Plus, Race Plus, Rapalix Plus, Revil Plus

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FG02

Ramusirumab

Anti-VEGFR2 monoklonal antikor

VEGFR2'nin hücre dışı bölgesine bağlanan antikor; mide, kolorektal, akciğer ve karaciğer kanserinde kullanılır. Tuzaklar: hipertansiyon, proteinüri ve nefrotik sendrom, kanama, arteriyel tromboz, yara iyileşmesi.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar sistemi › Tümör damarı endoteli › Endotel hücre zarı › VEGFR2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içiyolları açardamar sürgünüoluştururVEGF-A, -C, -D salgısıtümör ve stroma VEGF ligandlarınısalgılarTümör mikroçevresiVEGFR2 (endotel zarı)ligand bağlayınca dimerleşir, kinazalanı açılırEndotel hücre zarı · VEGFR2Endotel hücre içi sinyalPLCγ-ERK ve PI3K-AKT yolları açılırEndotel hücresi içiYeni damar oluşumutümöre kan ve oksijen sağlarTümör damarıRamusirumab:VEGFR2'nin dışbölgesinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: VEGF reseptöre bağlanamaz → endotel sinyali durur, yeni damaroluşmaz; tümör beslenemez.Glomerüler endotel ve podositteki VEGF desteği azaldığı için proteinüri, nefrotik sendrom vetrombotik mikroanjiyopati görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Hücre dışında: kanda serbest dolaşır (IV verilen antikor hücre içine girmez), tümör dokusuna geçer ve tümör hücresi ya da T hücresi yüzeyindeki hedefine bağlanır.
Neye etki eder?Endotel hücre zarındaki VEGFR2'nin hücre dışı bölgesine bağlanır; VEGF-A, -C ve -D'nin reseptöre bağlanmasını engeller (reseptörü kapatır).
Ne olur?Reseptör dimerleşmez → PLCγ-ERK ve PI3K-AKT durur → yeni damar ve tümör beslenmesi azalır; glomerül endoteli ve podosit VEGF desteği de kaybolur → hipertansiyon, proteinüri.

Klinik

EndikasyonÖnceki tedavi sonrası ileri mide ve gastroözofageal bileşke adenokarsinomu; FOLFIRI ile kolorektal kanser; dosetaksel ile NSCLC; AFP ≥ 400 ng/mL hepatoselüler karsinom; EGFR mutasyonlu NSCLC (erlotinible).
Yan etkilerHipertansiyon, proteinüri, nefrotik sendrom, ishal, baş ağrısı, epistaksis, nötropeni, periferik ödem, kanama, arteriyel tromboembolik olay, GİS perforasyonu, yara iyileşmesinde gecikme, infüzyon reaksiyonu, RPLS, hipotiroidi.
KontrendikasyonRamusirumaba ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; ciddi arteriyel tromboembolik olay ve GİS perforasyonu öyküsünde kalıcı kesilir.
EtkileşimlerBelirgin farmakokinetik etkileşim yok. Antikoagülan ve antiagreganlarla kanama riski artar; paklitaksel ve dosetaksel ile farmakokinetik etkileşim yok. Ameliyat öncesi en az 4 hafta ara verilir.
DikkatHer kürde kan basıncı ve idrarda protein (24 saatlik idrar ya da protein/kreatinin oranı); proteinüri ≥ 2 g/24 saat olunca ara verilir, ≥ 3 g/24 saat ya da nefrotik sendromda kalıcı kesilir. Ameliyat sonrası 4 hafta (yara iyileşmesi) beklenir.

Erişkin dozu

Mide, HCC ve kolorektal: 8 mg/kg IV 2 haftada bir (60 dk infüzyon). NSCLC (dosetaksel ile): 10 mg/kg 3 haftada bir. Erlotinible NSCLC: 10 mg/kg 2 haftada bir. Proteinüri ≥ 2 g/24 saat sonrası doz azaltılır (6 mg/kg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri her kürde izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır yetmezlikte veri sınırlı, proteinüri sıkı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa proteinüri ve kan basıncı çok yakın izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (≥ 2 g/24 saatte ara; ≥ 3 g ya da nefrotik sendromda kalıcı kesilir), hipertansiyon, nefrotik sendrom, nadiren TMA.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; klinik kötüleşme için yakın izlem.
Child-Pugh CÖnerilmez; ağır sirozda klinik kötüleşme bildirilmiştir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Hipertansiyon, proteinüri, kanama ve arteriyel tromboz yaşlıda önemlidir: KB ve idrar proteini her kürde izlenir; antikoagülan ve antiagregan kullanıyorsa kanama riski değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite beklenir (VEGF yolu fetal damar gelişimi için gereklidir); gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 3 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeIgG süte geçer; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cyramzaramusirumab100 mg/10 ml infüzyonluk çözelti konsantresi içeren flakon; 500 mg/50 ml infüzyonluk çözelti konsantresi içeren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01EB18

Ranolazin

Geç sodyum akımı inhibitörü (antianginal)

Kalp hücresinde geç Na⁺ akımını azaltıp diyastolik Ca²⁺ yükünü düşüren antianginal; nabız ve tansiyonu çok değiştirmez. QT uzatır; CYP3A4/P-gp etkileşimleri ve CrCl < 30'da kontrendikasyon önemlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası hücresi › Hücre zarı › Geç sodyum akımı (Nav1.5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Na⁺ girişinisürdürürCa²⁺yüklenmesine yolaçardiyastolikgerilimi artırırİskemihücre ATP'si düşer, Nav1.5 kanalları geçaçık kalırİskemik miyokardGeç Na⁺ akımıhücre içine sürekli Na⁺ girerKalp kası hücre zarı · Nav1.5Na⁺/Ca²⁺ değiştiricihücre içi Na⁺ artınca Ca²⁺ dışarıatılamaz, içeri alınırKalp kası hücre zarıCa²⁺ yüküdiyastolde kas gevşemez, duvar gerilimive O₂ ihtiyacı artarKalp kası hücresi içiRanolazin: geçNa⁺ akımınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Geç Na⁺ akımı kısılır, Ca²⁺ yüklenmesi azalır → diyastolik gerilimve O₂ ihtiyacı düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası hücresinin zarında (özellikle iskemik miyokartta). Oral emilir, kandan hücre zarına ulaşır.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Na⁺ kanalının (Nav1.5) iskemide artan geç Na⁺ akımını kapatır; hızlı Na⁺ akımını az etkiler.
Ne olur?Hücre içi Na⁺ ve Na⁺/Ca²⁺ değiştiricisi aracılı Ca²⁺ yükü azalır → diyastolik gerilim ve O₂ ihtiyacı düşer → anjina azalır; QT uzayabilir.

Klinik

EndikasyonStabil anjinada birinci basamak antianginallere (beta bloker, kalsiyum kanal blokeri) yetersiz yanıt ya da intolerans durumunda ek tedavi.
Yan etkilerBaş dönmesi, bulantı, kabızlık, baş ağrısı, asteni, QT uzaması, çarpıntı, nadiren akut böbrek yetmezliği ve halüsinasyon.
KontrendikasyonOrta-ağır karaciğer yetmezliği, CrCl < 30, güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin, HIV proteaz inhibitörleri), CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron), QT uzatan sınıf Ia/III antiaritmikler.
EtkileşimlerSimvastatin (en çok 20 mg), metformin (en çok 1700 mg/gün), digoksin ve takrolimus düzeyi artar; diltiazem, verapamil, makrolid ve azollerle ranolazin düzeyi artar; QT uzatan ilaçlar.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında QTc ve böbrek işlevi izlenir. Greyfurt suyundan kaçınılır.

Erişkin dozu

375 mg günde 2 kez; 2–4 hafta sonra 500 mg günde 2 kez; gerekirse 750 mg günde 2 kez (en çok). Tabletler bütün yutulur.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; QTc ve böbrek işlevi izlenir.
eGFR 30–59CrCl 30–80: dikkatli titrasyon; yan etkide doz azaltılır, kreatinin izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz; çalışılmamış.
Periton diyaliziKullanılmaz; çalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; kullanılmadığı için önemsiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAğır böbrek yetmezliğinde akut böbrek yetmezliği bildirimleri var; kreatinin izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatli titrasyon; QTc izlenir.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (375 mg günde 2 kez), yavaş artır. Baş dönmesi, düşme, kabızlık, QT uzaması ve böbrek işlevi izlenir. Çoklu ilaçta CYP3A4/P-gp etkileşimleri ve simvastatin, metformin sınırı kontrol edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anjilexranolazin1000 mg uzatılmış salımlı tablet
Latixaranolazin375 mg uzatılmış salimli tablet; 500 mg uzatılmış salimli tablet; 750 mg uzatılmış salimli tablet; 1000 mg uzatılmış salimli tablet
Razinaranolazin375 mg uzatılmış salimli tablet; 500 mg uzatılmış salimli tablet; 750 mg uzatılmış salimli tablet; 1000 mg uzatılmış salimli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BD02

Rasajilin

MAO-B inhibitörü (geri dönüşsüz, seçici)

MAO-B'yi geri dönüşsüz kapatıp dopamin yıkımını azaltan seçici antiparkinson ilaç; amfetamin metaboliti yoktur. Meperidin, antidepresan ve diğer MAO inhibitörleriyle verilmez; siprofloksasinle doz yarıya iner.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nigrostriatal dopaminerjik uç ve glia › Mitokondri dış zarı › MAO-B enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)gliaya gerialınırdopaminioksitlerdopamin düzeyidüşerSinaps aralığı dopamininigrostriatal uçtan salınır; glia venörona geri alınırNigrostriatal sinapsMAO-B enzimiastrosit ve nöron mitokondrisinin dışzarında dopamini yıkarMitokondri dış zarı · MAO-BYıkım ürünleriDOPAC ve H₂O₂ oluşur; dopamin azalırGlia ve nöron içiDopamin yetersizliğibradikinezi, rijidite, levodopadalgalanmasıStriatum · bazal ganglionRasajilin:MAO-B'yi geridönüşsüz kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MAO-B kapanır, dopamin yıkılmaz → striatal dopamin artar, motorbelirtiler gerilir.Metaboliti aminoindan amfetamin türevi değildir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde nigrostriatal sinaps çevresindeki glia ve sinir ucu. Oral ilaç hızla emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?Mitokondri dış zarındaki MAO-B enzimine kovalent bağlanıp onu geri dönüşsüz kapatır; etki enzim yeniden yapılana dek sürer.
Ne olur?Dopamin yıkımı azalır, sinaps dopamini artar → motor belirtiler gerilir, levodopa dozu ve "off" süresi azalır.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı: tek başına ya da levodopaya ek olarak (motor dalgalanma).
Yan etkilerBaş ağrısı, eklem ağrısı, depresyon, dispepsi, ortostatik hipotansiyon, halüsinasyon, diskinezi (levodopa ile), cilt melanomu için izlem; nadiren serotonin sendromu.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetmezliği; diğer MAO inhibitörleri ve meperidinle birlikte kullanım.
EtkileşimlerSiprofloksasin (CYP1A2) düzeyi iki katına çıkarır; meperidin, tramadol, dekstrometorfan ve antidepresanlarla serotonin sendromu; sempatomimetiklerle hipertansiyon; levodopa etkisini artırır.
DikkatCilt muayenesi aralıklı yapılır (melanom izlemi); CYP1A2 inhibitörüyle doz 0,5 mg'a indirilir.

Erişkin dozu

Oral 1 mg günde 1 kez; siprofloksasin gibi CYP1A2 inhibitörü ve hafif karaciğer yetmezliğinde 0,5 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ağır yetmezlikte veri sınırlı; dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif: 0,5 mg günde 1 kez.
Child-Pugh BOrta: önerilmez.
Child-Pugh CAğır: kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; ortostatik hipotansiyon, düşme, halüsinasyon ve levodopa ile diskinezi izlenir. Antidepresan ve opioid etkileşimleri gözden geçirilir.

  • TIME-to-START B7sınıf üyesi olarak Levodopa tedavisinde motor dalgalanma çıkarsa MAO-B inhibitörü eklenmesi uygundur.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez (süt yapımını azaltabilir).

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Azılectrasajilin mesilat1 mg tablet
Aziparrasajilin mesilat0,5 mg tablet; 1 mg tablet
Azirasrasajilin mesilat0,5 mg tablet; 1 mg tablet
Etkiniarasajilin mesilat0,5 mg tablet
Glariserasajilin mesilat1 mg tablet
Linrarasajilin mesilat1 mg tablet
Nervogilrasajilin mesilat1 mg tablet
Noparksrasajilin mesilat1 mg tablet
Parlinrasajilin mesilat1 mg tablet
Rasalasrasajilin1 mg tablet
Saglisrasajilin mesilat1 mg tablet
Treparrasajilin mesilat1 mg tablet

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AF07

Rasburikaz

Rekombinant ürat oksidaz

Ürik asidi suda çözünen allantoine çeviren rekombinant enzim; tümör lizis sendromunda ürik asidi saatler içinde düşürür. G6PD eksikliğinde kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Dolaşımdaki ürik asit › Hücre dışı enzim tepkimesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ksantin oksidazürik asit yaparsüzülür, lümendeyoğunlaşırtübülleri tıkarHipoksantin · ksantinölen tümör hücrelerinden çıkan nükleikasit yıkım ürünleriÖlen hücreden kanaÜrik asitinsanda pürin yıkımının son ürünüKan · plazmaÜrik asit kristaliasit idrarda toplayıcı kanalda çökerToplayıcı kanal lümeniAkut böbrek hasarıtübül tıkanır; tümör lizis sendromundaoligüriBöbrek dokusuRasburikaz: ürikasidi kandaallantoineçevirir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ürik asit kanda allantoine dönüşüp çözünür biçimde atılır → kristalve tübül tıkanması olmaz.Yan ürün hidrojen peroksit: G6PD eksikliğinde hemoliz ve methemoglobinemi.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaTübül lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilen enzim hücreye girmez; kanda çalışır.
Neye etki eder?Plazmadaki ürik asidin kendisi: ürat oksidaz enzimi olarak ürik asidi allantoine oksitler.
Ne olur?Allantoin çok çözünür ve böbrekle kolay atılır → ürik asit saatler içinde düşer, tübülde kristal ve tıkanma olmaz. Yan ürün H₂O₂: G6PD eksikliğinde hemoliz.

Klinik

EndikasyonTümör lizis sendromunun tedavisi ve yüksek riskli hastada önlenmesi (lösemi, lenfoma, kemoterapi başlangıcı). Rabdomiyoliz-crush sendromunda yeterince çalışılmamıştır.
Yan etkilerAşırı duyarlılık ve anafilaksi, hemoliz ve methemoglobinemi (G6PD eksikliğinde), ateş, bulantı-kusma, antikor gelişimi.
KontrendikasyonG6PD eksikliği ve diğer hemolitik metabolik bozukluklar; rasburikaza bağlı önceki anafilaksi, hemoliz ya da methemoglobinemi.
EtkileşimlerBelirgin farmakokinetik etkileşim bildirilmemiştir.
DikkatBaşlamadan G6PD bakılır (Akdeniz ve Afrika kökenli hastalarda özellikle). Enzim tüpte de çalışır: ürik asit örneği önceden soğutulmuş tüpe alınıp buzda hemen çalışılır, yoksa sahte düşük çıkar.

Erişkin dozu

0,2 mg/kg/gün IV 30 dakikada; süre ABD etiketinde en çok 5 gün, AB KÜB'de en çok 7 gün. Birçok merkezde tek sabit doz verilip ürik asit düzeyine göre tekrarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; zamanlama HD'den bağımsız.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; tümör lizisinde AKI'yi önler.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. G6PD eksikliğinde hemoliz ve methemoglobinemi riski nedeniyle öncesinde G6PD'ye bak. Örnekler buzda taşınmalı (ürik asit ölçümü). Anafilaksi riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; gebelikte yalnızca zorunlu olduğunda kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez, veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fasturtecrasburikaz1,5 mg/1 ml infizyonluk cozelti icin toz ve cozucu; 7,5 mg/5 ml infizyonluk cozelti icin toz ve cozucu

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AJ02

Ravulizumab

Uzun etkili anti-C5 monoklonal antikor

Ekulizumabın uzun yarı ömürlü türevi; 8 haftada bir verilen C5 inhibitörü.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi · kompleman › Kan (plazma) › Hücre dışı, kanda serbest › C5 proteini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)C5 konvertazoluşurC5 konvertazC5'i bölerbirleşirKompleman aktivasyonuC3 konvertaz oluşurKan · plazmaC5kompleman zincirinin kesişme noktasıKan · plazmaC5a + C5biltihap ve zar saldırı başlangıcıKan · plazmaC5b-9 (MAK)hemoliz, endotel hasarı (TMA)Hücre zarı · MAK deliğiRavulizumab:C5'e bağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MAK oluşmaz; FcRn ile geri dönüştürüldüğü için etki 8 hafta sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damar içinde, plazmada. Damardan verilen antikor hücreye girmez; kanda serbest dolaşan C5'e bağlanır.
Neye etki eder?Ekulizumab gibi C5'e bağlanıp bölünmesini engeller. Endozomda C5'ten ayrılır, FcRn ile kana geri döner; yarı ömrü yaklaşık dört kat uzundur.
Ne olur?C5a ve C5b-9 oluşmaz → hemoliz ve TMA durur; etki 8 hafta sürer. Meningokok riski ekulizumabla aynıdır, aşı ve profilaksi gerekir.

Klinik

EndikasyonAtipik hemolitik üremik sendrom, paroksismal noktürnal hemoglobinüri, jeneralize miyastenia gravis, NMOSD.
Yan etkilerEkulizumabla aynı: meningokok enfeksiyonu, baş ağrısı, üst solunum yolu enfeksiyonu.
KontrendikasyonMeningokok enfeksiyonu; aşısız ve profilaksi almayan hasta.
EtkileşimlerPlazmaferez ve IVIG ilacı uzaklaştırır.
DikkatMeningokok aşısı ve uyarı kartı ekulizumabdaki gibidir. Ekulizumabdan geçişte son ekulizumab dozundan iki hafta sonra yükleme yapılır.

Erişkin dozu

Vücut ağırlığına göre IV yükleme dozu, iki hafta sonra başlayıp 8 haftada bir idame.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: veri yok. Plazma değişiminde evet: seans sonrası ek doz.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez (kiloya göre). Meningokok aşısı tedaviden önce zorunlu; ateş ve baş ağrısında acil değerlendirme. Her 8 haftalık idame infüzyon zamanında yapılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gerekli endikasyonda yarar-risk ile kullanılır (aHÜS ve PNH gebeliği yüksek risklidir).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede dikkatle, veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ultomirisravulizumab300 mg/3 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX05

Regorafenib

Çoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, TIE2, KIT, RET, RAF, FGFR, PDGFR)

Kolorektal kanser, GIST ve hepatoselüler karsinomda sonraki basamak çoklu kinaz inhibitörü; düşük yağlı yemekle alınır. Kutulu uyarı: hepatotoksisite. El-ayak deri reaksiyonu, hipertansiyon, kanama, proteinüri.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör · damar yapımı › Endotel ve tümör hücresi zarı › Sitoplazmik kinaz alanı › VEGFR, TIE2, KIT, RET, RAF kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içiyolları açardamar sürgünüoluştururVEGF-A salgısıhipoksik tümör hücresi VEGF salgılarTümör mikroçevresiVEGFR2 (endotel zarı)VEGF'e bağlanıp dimerleşir, kinaz alanıaçılırEndotel hücre zarı · VEGFR2Endotel hücre içi sinyalPLCγ-ERK ve PI3K-AKT yolları açılırEndotel hücresi içiYeni damar oluşumutümöre kan ve oksijen sağlarTümör damarıRegorafenib:VEGFR, TIE2 veonkojenikkinazlarıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör kinazları kapanır → endotel sinyali ve yeni damar oluşumuazalır; tümör beslenemez, RAF-MAPK yolu da yavaşlar.Endotel ve deri mikrodamar etkilenmesi hipertansiyon, proteinüri ve el-ayak reaksiyonuyapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Tümör hücrelerinde ve tümör damarlarının endotel hücresinde; hücre zarı reseptörlerinin sitoplazmik kinaz alanlarında. Oral ilaç kanla taşınır, zardan geçerek hücre içine girer.
Neye etki eder?VEGFR-1, -2, -3, TIE2, KIT, RET, RAF, PDGFR ve FGFR kinazlarının ATP cebine bağlanıp kapatır; hem damar yapımını hem tümör hücresi sinyalini keser.
Ne olur?VEGFR/TIE2 sinyali durur → anjiyogenez azalır; RAF-MAPK, KIT ve RET blokajı tümör hücre çoğalmasını da yavaşlatır. Damar endoteli etkilenir → hipertansiyon, proteinüri, el-ayak reaksiyonu.

Klinik

EndikasyonÖnceki tedavilere dirençli metastatik kolorektal kanser; imatinib ve sunitinib sonrası GIST; sorafenib sonrası hepatoselüler karsinom.
Yan etkilerEl-ayak deri reaksiyonu, yorgunluk, hipertansiyon, ishal, iştah kaybı, disfoni, ALT-AST ve bilirubin artışı (ciddi hepatotoksisite), kanama, hipofosfatemi, proteinüri, GİS perforasyon-fistül, RPLS.
KontrendikasyonRegorafeniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi azaltır (aktif metabolit), güçlü indükleyiciler düşürür; UGT1A9 inhibitörleri ve BCRP substratlarında etkileşim olur. Varfarinle INR artar; antihipertansif ihtiyacı doğabilir.
DikkatKaraciğer enzimleri ve bilirubin ilk 2 ay haftalık, sonra aylık; kan basıncı ilk 6 haftada haftalık; idrarda protein, elektrolit (fosfat), kanama. Düşük yağlı yemekle (< %30 yağ) alınır.

Erişkin dozu

160 mg/gün (4 × 40 mg), 21 gün alınıp 7 gün ara (28 günlük döngü); düşük yağlı yemekle. Toksisitede 120 ya da 80 mg'a düşürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29Veri sınırlı; dikkatle kullanılır, proteinüri izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri, hipertansiyon, hipofosfatemi, nadiren trombotik mikroanjiyopati ve AKİ bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; enzimler ve bilirubin çok yakın izlenir.
Child-Pugh CÖnerilmez (çalışılmamıştır).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. El-ayak reaksiyonu, hipertansiyon, yorgunluk ve hepatotoksisite yaşlıda önemlidir: KB ve karaciğer enzimleri sık izlenir, düşük dozla başlama (80–120 mg) ve basamaklı artış düşünülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra kadında 2 ay, erkekte 2 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 2 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Stivargaregorafenib40 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AB16

Remdesivir

Antiviral (nükleotid analoğu; RNA polimeraz inhibitörü)

SARS-CoV-2'nin RNA bağımlı RNA polimerazını engelleyen IV nükleotid analoğu; hastaneye yatış gerektirmeyen yüksek riskli hastada 3 günlük kürle de kullanılır. Karaciğer enzimleri ve bradikardi izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriSARS-CoV-2 ile enfekte hücre › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA sentezi › RNA bağımlı RNA polimeraz (RdRp)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)RNA kopyalargenom oluşurvirüs çıkarViral RNAenfekte hücrenin sitoplazmasındakopyalanırVirüs RNA'sı · sitoplazmaRdRp (RNA polimeraz)viral RNA'dan yeni RNA zinciri yaparVirüs enzimi · sitoplazmaYeni viral RNAyeni virüs genomlarıVirüs RNA'sı · sitoplazmaYeni virüs partikülleridiğer hücrelere yayılırVirüs partikülüRemdesivir: RdRpzincirinisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: RNA zinciri uzayamaz → viral RNA kopyalanmaz, virüs yükü düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Virüsle enfekte hücrenin sitoplazmasında. IV verilir; hücreye girince ön ilaçtan etkin trifosfata (GS-443902) dönüşür ve virüsün kendi RNA kopyalama kompleksine ulaşır.
Neye etki eder?Etkin trifosfat adenozin trifosfata benzer; viral RdRp onu zincire katar. Birkaç nükleotid sonra zincir uzaması durur (gecikmiş zincir sonlandırma).
Ne olur?Viral RNA kopyalanamaz → yeni virüs yapılmaz; viral yük düşer.

Klinik

EndikasyonCOVID-19 (erken dönemde yüksek riskli hasta; hastanede oksijen gerektiren ve gerektirmeyen hasta, klinik kılavuzlara göre).
Yan etkilerBulantı, transaminaz yükselmesi, infüzyon reaksiyonu (aşırı duyarlılık, hipotansiyon), bradikardi, döküntü, nadiren anafilaksi.
KontrendikasyonRemdesivire ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKlorokin ve hidroksiklorokin etkisini azaltabilir (birlikte kullanılmaz); deksametazon, güçlü CYP indükleyicileri (rifampisin) düzeyini düşürebilir.
DikkatBaşlamadan ve tedavi sırasında karaciğer testleri (ALT) ve protrombin zamanı izlenir; ALT > 10 kat artarsa kesilir. Bradikardi görülebilir.

Erişkin dozu

IV 1. gün 200 mg, sonra günde 100 mg (30–120 dakikada infüzyon). Süre: yatan hastada 5 (gerekirse 10) gün; ayaktan yüksek riskli hastada 3 gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; böbrek işlevini izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (güncel ürün bilgisi); SBECD birikimi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seanstan sonra uygula.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması yüksek, çoğu metabolit).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEski ürün bilgisinde SBECD nedeniyle eGFR < 30'da kaçınılması öneriliyordu; güncel verilerde ayar gerekmez, ancak AKI bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; ALT izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; ALT izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; yarar riskten büyükse dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda bradikardi, hipotansiyon ve karaciğer enzimlerini izle; erken (ilk 5–7 gün) başlanması yararlıdır. Birlikte aldığı ilaçları (klorokin vb.) gözden geçir.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; hayvanda zarar görülmedi. Gebelikte COVID-19'da yarar riskten büyükse kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçebilir; oral biyoyararlanımı düşüktür, bebekte etkisi beklenmez. Yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vekluryremdesivir100 mg infüzyonluk çözelti konsantresi için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BX02

Repaglinid

Glinid (kısa etkili insülin salgılatıcı)

β hücresinin KATP kanalını kısa süre kapatıp yemekle uyumlu insülin salgılatan ilaç; tip 2 diyabette öğünden önce kullanılır. Gemfibrozil ile birlikte verilmez (CYP2C8).

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas › β hücresi › β hücresi zarı › KATP kanalı (SUR1 alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücrede ATPüretirkanalı kapatır+zarı depolarizeedergranül salgısınıtetiklerKan glukozuyemekle yükselir, GLUT2 ile β hücresinegirerKan · glukozATP/ADP oranı artarβ hücresinde glukoz metabolizması ATPüretirβ hücresi · sitoplazmaKATP kanalı (SUR1/Kir6.2)ATP bağlayınca kapanan potasyum kanalıβ hücresi · KATP kanalıDepolarizasyon ve Ca²⁺ girişivoltaja duyarlı Ca²⁺ kanalları açılırβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgısıinsülin granülleri zarla kaynaşır,insülin kana geçerβ hücresi · insülin granülüRepaglinid: KATPkanalını βhücresindekapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kanal glukozdan bağımsız kısa süre kapanır → yemekle uyumlu hızlıinsülin salgısı; etkisi kısa olduğundan geç hipoglisemi sülfonilürelerden azdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas adacığında β hücresinin zarında. İlaç emilip kanla gelir; hücreye girmeden zar yüzündeki SUR1 alt birimine bağlanır.
Neye etki eder?KATP kanalının SUR1 alt birimine (sülfonilüre bölgesinden farklı yere) bağlanıp kanalı kısa süreli kapatır.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → yemekle uyumlu hızlı, kısa insülin salgısı; öğün atlanırsa hipoglisemi riski düşer ama sürer.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette öğün sonrası hiperglisemi kontrolü; böbrek yetmezliğinde sülfonilüreye alternatif olabilir.
Yan etkilerHipoglisemi, kilo artışı, karın ağrısı, bulantı, ishal, nadiren görme bozukluğu ve karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonTip 1 diyabet, ketoasidoz, ağır karaciğer yetmezliği, gemfibrozil ile birlikte kullanım, gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerGemfibrozil düzeyi belirgin artırır (kontrendike); klopidogrel, itrakonazol, klaritromisin düzeyi artırır; rifampisin düşürür; beta blokerler hipoglisemiyi maskeler.
DikkatÖğünden 0–30 dakika önce alınır, öğün atlanırsa atlanır; klopidogrelle ve gemfibrozille etkileşimine dikkat.

Erişkin dozu

Başlangıç 0,5 mg öğünden önce (1 mg ile de başlanabilir); gerekirse en çok 4 mg/öğün ve 16 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; 0,5 mg ile başla, yavaş titre et.
eGFR 15–290,5 mg ile başla, çok yavaş titre et; deneyim sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; çok düşük doz, hipoglisemi izlemiyle dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz; çok düşük dozla dikkatle ya da insülin tercih et.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde hipoglisemi riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle kullan; hipoglisemiyi izle.
Child-Pugh BDüşük doz ve uzun aralık; titrasyon yavaş.
Child-Pugh CKullanılmaz (ağır karaciğer yetmezliği kontrendike).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

0,5 mg ile başla, öğünle uyumlu al; öğün atlayana verme. Sülfonilürelerden daha az uzayan hipoglisemi yapar, böbrek yetmezliğinde daha uygundur. Kırılganda hedefi gevşet; klopidogrel ve gemfibrozil etkileşimini kontrol et.

  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi yapabilen ilaçla sıkı hedef (HbA1c < %7) kısa yaşam beklentisi, düşme ya da bilişsel bozulmada izlenmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz, insülin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Diafreerepaglinide0,5 mg 30 tablet; 0,5 mg tablet; 1 mg 30 tablet; 1 mg tablet; 2 mg 30 tablet; 2 mg tablet
Repafixrepaglinid0,5 mg efervesan tablet; 1 mg efervesan tablet; 2 mg efervesan tablet
Replicrepaglinid0,5 mg tablet; 1 mg tablet; 2 mg tablet
Sergilexrepaglinid0,5 mg tablet; 1 mg tablet; 2 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Pareglin, Repamef 1, Repamef 2

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AB04 · J05AP01

Ribavirin

Guanozin analoğu antiviral

Viral RNA sentezini bozan guanozin analoğu; Kırım-Kongo kanamalı ateşi ve eskiden HCV tedavisinde kullanılır, hemolitik anemi ve teratojenite yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs (RNA virüsleri) ve konak hücre › Enfekte hücrenin sitoplazması › Nükleotid havuzu, viral RNA polimeraz › IMPDH enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)pürin halkasıkurulurIMPDH oksitlerfosforillenirRiboz-5-fosfatde novo guanin yolunun başlangıcıHücre içi · pürin yoluIMPinozin monofosfatHücre içi · IMPDH enzimiGMP (guanin nükleotidi)IMPDH enzimiyle yapılırHücre içi · GMP yapımıGTP ve viral RNA sentezivirüs RNA polimerazı kullanırHücre içi · viral RNA senteziRibavirin:IMPDH'yikapatır, RNApolimerazı bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GTP azalır ve viral RNA'ya yanlış nükleotid girer → virüs çoğalmasıdurur; eritrosit içinde birikip hemolitik anemi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Enfekte hücrenin içinde (sitoplazma). Ağızdan alınır, nükleozid taşıyıcısıyla hücreye girer ve fosforlanır. Eritrositte birikir, böbrekten atılır.
Neye etki eder?Monofosfatı IMPDH'yi kapatır; trifosfatı viral RNA polimeraza bağlanır ve RNA zincirine yanlış nükleotid olarak girer (ölümcül mutasyon).
Ne olur?GTP havuzu azalır ve viral RNA hatalı yapılır → virüs çoğalamaz. Eritrositte birikip hemolitik anemi yapar; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır, gebelikte teratojeniktir.

Klinik

EndikasyonKırım-Kongo kanamalı ateşi, HCV (peginterferon ya da doğrudan etkili antivirallerle kombinasyon), solunum sinsisyal virüs (inhale), Lassa ateşi.
Yan etkilerHemolitik anemi, yorgunluk, öksürük, döküntü, bulantı, hiperürisemi, nötropeni; teratojenisite.
KontrendikasyonGebelik ve gebelik planlayan çift (tedavi sırasında ve sonrasında en az 6 ay), ağır kalp hastalığı, hemoglobinopatiler.
EtkileşimlerDidanozin ve zidovudinle toksisite; azatiyoprinle miyelosupresyon artar; antasitler emilimi azaltabilir.
DikkatTeratojenik ve embriyotoksiktir: hasta ve eşi için etkili kontrasepsiyon gerekir. Hemoglobin ve kreatinin izlenir; KBH'de eritropoetinle destek gerekebilir. Kırım-Kongo ateşinde kullanım enfeksiyon hastalıkları ile birlikte kararlaştırılır.

Erişkin dozu

Kırım-Kongo ateşi (WHO): oral 30 mg/kg (en çok 2 g) yükleme, sonra 15 mg/kg (en çok 1 g) 6 saatte bir × 4 gün, ardından 7,5 mg/kg (en çok 500 mg) 8 saatte bir × 6 gün. HCV'de 800-1200 mg/gün (ağırlığa göre).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59KrKl 30–50: alternatif günlerde 200 ve 400 mg (HCV, ürün tablosu).
eGFR 15–29KrKl < 30: günde 200 mg ya da kullanılmaz (üreticiye göre).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Günde 200 mg ya da kullanılmaz; hemolitik anemi riski çok yüksek.
HemodiyalizGünde 200 mg ya da kullanılmaz; seans sonrası verilir, Hb izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikir, hemolitik anemi KBH'de ağırlaşır (ESA gerekebilir).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dekompanse sirozda hepatoloji kararı.
Child-Pugh CDekompanse sirozda kullanım hepatoloji kararıyla; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hemolitik anemi riski yüksek; kardiyovasküler hastalıkta Hb düşüşü iskemi yapabilir, Hb başlangıçta ve sık izlenir. Böbrek işlevi azalmışsa birikir, doz azaltılır ya da kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: belirgin teratojenik ve embriyotoksik; tedavi sırasında ve sonrasında 6 ay (kadın ve erkek) etkin kontrasepsiyon.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Viranisribavirin200 mg film tablet
Vironribavirin200 mg sert kapsul; 400 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EF02

Ribosiklib

CDK4/6 inhibitörü

HR pozitif, HER2 negatif meme kanserinde aromataz inhibitörü ya da fulvestrantla kullanılan CDK4/6 inhibitörü. Tuzaklar: QT uzaması (EKG, K⁺, Mg²⁺), karaciğer enzim artışı, nötropeni; tamoksifenle kombinasyon önerilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme · HR pozitif tümör › Hücre çekirdeği · hücre döngüsü › Siklin D–CDK4/6 kompleksi › CDK4/6 ATP bağlama cebi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CDK4/6'yabağlanırRb'yifosforillerE2F'yi serbestbırakırhücreyi çoğaltırMitojen sinyaliöstrojen ve büyüme faktörleri siklin D1yapımını artırırÇekirdek · siklin D1Siklin D–CDK4/6 kompleksiçekirdekte Rb proteinini fosforillerÇekirdek · siklin D–CDK4/6Rb fosforilasyonuRb, E2F transkripsiyon faktörünü serbestbırakırÇekirdek · Rb proteiniG1'den S fazına geçişE2F, DNA sentezi genlerini açarÇekirdek · E2F hedef genleriTümör hücre çoğalmasıHR pozitif meme kanseri hücreleribölünürMeme tümör dokusuRibosiklib:CDK4/6 ATPcebini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: CDK4/6 kapanır → Rb fosforillenmez, E2F serbest kalmaz; hücre G1'dedurur, tümör büyümesi yavaşlar.hERG kanalı etkisi QT uzamasına, kemik iliği G1 durması nötropeniye yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hormon reseptörü pozitif meme kanseri hücresinin çekirdeğinde ve sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek hücre içindeki CDK4/6'ya ulaşır.
Neye etki eder?CDK4/6'nın ATP bağlama cebine bağlanıp kinazı geri dönüşlü kapatır (ATP ile rekabet).
Ne olur?Rb fosforillenmez → E2F bağlı kalır, S fazı genleri açılmaz → hücre G1'de durur; hormon tedavisiyle birlikte tümör büyümesi yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHR pozitif, HER2 negatif ileri meme kanseri (aromataz inhibitörü ya da fulvestrantla); yüksek riskli erken evre meme kanserinde adjuvan.
Yan etkilerNötropeni, lökopeni, anemi, QT uzaması, karaciğer enzim artışı, bulantı, yorgunluk, ishal, kusma, alopesi, döküntü, kreatinin artışı; nadiren hepatotoksisite, ILD ve SJS.
KontrendikasyonRibosikliba aşırı duyarlılık; soya ve yer fıstığı alerjisi (ürüne göre); QT uzatan ve güçlü CYP3A4 indükleyicisi ilaçlarla birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır (doz 400 mg'a iner; greyfurt kaçınılır), indükleyiciler düşürür. QT uzatan ilaçlarla (tamoksifen, amiodaron, makrolid, florokinolon, ondansetron) kaçınılır. Tamoksifenle birlikte kullanılmaz.
DikkatBaşlamadan önce EKG (QTcF < 450 ms), K⁺, Mg²⁺, Ca²⁺, karaciğer enzimleri; 2. haftada ve 6. haftada EKG. Kan sayımı ilk 6 ay her döngü, sonra gerektiğinde izlenir.

Erişkin dozu

Metastatik: 600 mg/gün (3 × 200 mg), 21 gün alınıp 7 gün ara; adjuvan: 400 mg/gün (21/7). Toksisitede 400 ya da 200 mg. Güçlü CYP3A4 inhibitörüyle 400 mg.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Başlangıç 200 mg/gün (eGFR 15–29); tolerabiliteye göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılmaması ya da çok dikkatli kullanılması önerilir.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %70 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSerum kreatinini artabilir; eGFR izlenir. Doğrudan nefrotoksisite sınırlıdır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B400 mg/gün (adjuvanda 200 mg); EKG ve karaciğer enzimleri sık izlenir.
Child-Pugh C400 mg/gün (adjuvanda 200 mg); çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. QTc uzaması, nötropeni ve hepatotoksisite yaşlıda daha önemlidir: EKG, K⁺, Mg²⁺, karaciğer enzimleri ve kan sayımı izlenir; QT uzatan ilaçlar ve greyfurt kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra en az 3 hafta etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 3 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Valamorribosiklib süksinat200 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AB04

Rifabutin

Rifamisin grubu antimikobakteriyel

Bakteri RNA polimerazını inhibe eden rifamisin; rifampisinden CYP3A4 indüksiyonu çok daha zayıf olduğu için kalsinörin inhibitörü kullanan nakil hastalarında ve HIV tedavisinde tercih edilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMikobakteri ve diğer bakteriler › Bakteri sitoplazması › Transkripsiyon (RNA yapımı) › RNA polimeraz beta alt birimi (rpoB)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerazbağlanırRNA zinciri uzarproteinsentezlenirDNA şablonubakteri genomuBakteri genomu · DNARNA polimeraz (rpoB)DNA'ya bağlanıp transkripsiyonu başlatırBakteri · RNA polimerazmRNA sentezibakteri genleri okunurBakteri sitoplazmasıBakteri proteinleriçoğalma ve yaşam için gerekliBakteri hücresiRifabutin: RNApolimerazın betaalt biriminikilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: mRNA yapılamaz → bakteri proteinleri oluşmaz ve basil ölür; CYP3A4indüksiyonu zayıf olduğu için kalsinörin inhibitörü düzeyine etkisi rifampisindenazdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazma); makrofaj içindeki basile de ulaşır. Ağızdan alınan yağda çözünen ilaç hücre zarlarından geçer.
Neye etki eder?DNA bağımlı RNA polimerazın beta alt birimine (rpoB) bağlanır ve RNA zincirinin uzamasını tıkar. İnsan RNA polimerazına etki etmez.
Ne olur?mRNA yapılamaz → protein sentezi durur, bakteri ölür. CYP3A4'ü rifampisinden az indükler; kalsinörin inhibitörü düzeyine etkisi daha azdır. Üveit ve nötropeni olabilir.

Klinik

EndikasyonTüberküloz (rifampisin kullanılamadığında, HIV ve nakil hastasında), MAC profilaksi ve tedavisi, H. pylori eradikasyon rejimleri.
Yan etkilerÜveit (özellikle klaritromisin ve flukonazolle), nötropeni, hepatit, turuncu-kahverengi idrar-ter-gözyaşı, artralji, bulantı.
KontrendikasyonRifamisinlere aşırı duyarlılık; aktif ağır karaciğer hastalığı; üveit varlığında dikkat.
EtkileşimlerKlaritromisin ve azoller düzeyini artırır (üveit riski); proteaz inhibitörleri doz ayarı ister; kalsinörin inhibitörleri ve mTOR inhibitörü düzeyi düşebilir; oral kontraseptif etkisi azalır.
DikkatBaşlangıçta tam kan sayımı ve karaciğer testleri izlenir; üveit ya da göz ağrısı olursa göz muayenesi yapılır. Kalsinörin inhibitörü kullanan nakil hastasında düzey 3. günde ölçülür. Gebelikte rifampisine göre veri azdır.

Erişkin dozu

Tüberküloz: 300 mg/gün tek doz (5 mg/kg). MAC profilaksi: 300 mg/gün. Proteaz inhibitörü ile 150 mg/gün ya da 300 mg haftada 3 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29KrKl < 30: doz yaklaşık yarıya (150 mg/gün) indirilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yaklaşık yarıya (150 mg/gün) indirilir.
Hemodiyaliz150 mg/gün; seans günü zamanlaması için veri yok.
Periton diyalizi150 mg/gün; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (yüksek doku ve protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; CNİ/mTOR düzeylerini düşürerek nakil greftinde rejeksiyon riskini artırabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; transaminaz izlenir.
Child-Pugh BMaruziyet artabilir; doz azaltılır, transaminaz izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok (300 mg/gün); üveit, nötropeni, transaminaz yüksekliği izlenir. İdrar ve ter rengi değişir (zararsız). Proteaz inhibitörüyle 150 mg; CNİ, mTOR inhibitörü, varfarin ve DOAK düzeyini düşürür, rifampisinden az.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; gerekliyse kullanılabilir, rifampisin tercih edilir.
EmzirmeSüte düşük geçer; emzirme genellikle uyumlu, bebekte ishal ve sarılık izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mycobutinrifabutin150 mg kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07AA11

Rifaksimin

Emilmeyen rifamisin antibiyotiği

Bağırsakta kalan, sistemik emilimi çok az rifamisin türevi; hepatik ensefalopati nüksünü azaltır, gezgin ishali ve IBS-D'de kullanılır. Tuzak: ağır karaciğer yetmezliğinde ve P-gp inhibitörüyle sistemik düzey artar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak › Bağırsak bakterisi › Bakteri sitoplazması › DNA'ya bağımlı RNA polimeraz (β alt birimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)RNA'yakopyalanırproteinsentezini sağlarBakteri geni (DNA)RNA polimeraz için kalıptırBakteri DNA'sıRNA polimerazβ alt birimiyle RNA zincirini uzatırBakteri RNA polimerazıBakteri proteinleriüreaz ve toksinler; amonyak üretimiBakteri sitoplazmasıRifaksimin:bakteri RNApolimerazınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: RNA sentezi durur → bakteri çoğalamaz; amonyak üreten flora veishale yol açan bakteri azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bağırsak lümeninde ve bakteri hücresinin içinde. İlaç ağızdan alınır, emilmez (< %0,4); dışkıya yüksek miktarda geçerek yerel etki gösterir.
Neye etki eder?Bakteri RNA polimerazının β alt birimine bağlanır ve RNA sentezini başlatılamaz hale getirir; insan RNA polimerazına etkisi yoktur.
Ne olur?Bakteri proteinleri yapılamaz → amonyak ve toksin üreten bağırsak florası azalır, bakteri ölür; ensefalopati ve ishal azalır.

Klinik

EndikasyonHepatik ensefalopati nüksünün önlenmesi (laktülozla), gezgin ishali (invazif olmayan E. coli), ishal baskın irritabl bağırsak sendromu (IBS-D).
Yan etkilerBaş dönmesi, bulantı, periferik ödem, asit, yorgunluk; C. difficile ilişkili ishal; aşırı duyarlılık; nadir transaminaz yükselmesi.
KontrendikasyonRifaksimine ve rifamisin türevlerine aşırı duyarlılık; ateşli ve kanlı ishalde gezgin ishali için kullanılmaz.
EtkileşimlerP-gp inhibitörleri (siklosporin) sistemik düzeyi belirgin artırır; varfarinde INR değişebilir; midazolam düzeyi hafif azalabilir; CYP3A4 etkisi klinik olarak önemsizdir.
DikkatHepatik ensefalopatide laktülozun yerine değil, onunla birlikte kullanılır. Gezgin ishali kürü 3 günü aşmaz; kanlı ishal ve ateşte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Hepatik ensefalopati: 550 mg günde 2 kez. Gezgin ishali: 200 mg günde 3 kez 3 gün. IBS-D: 550 mg günde 3 kez 14 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (emilimi çok az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CSistemik düzey artar; dikkatle ve izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; hepatik ensefalopati profilaksisinde laktülozla birlikte sürdürülür. Siklosporin kullananlarda ve ağır karaciğer yetmezliğinde dikkat; C. difficile ishali izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; hayvan çalışmalarında teratojenite görülmüştür, gebelikte kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Colidurrifaksimin200 mg film kapli tablet
Colidur Fortrifaksimin550 mg film kapli tablet
Hepazecrifaksimin200 mg film tablet; 550 mg film tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AB02

Rifampisin

Antitüberküloz antibiyotik (RNA polimeraz inhibitörü)

Bakteriyel DNA'ya bağımlı RNA polimerazı kapatan bakterisidal antibiyotik; güçlü CYP3A4/P-gp indükleyicisi olduğu için takrolimus ve çok sayıda ilacın düzeyini düşürür.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · transkripsiyon › RNA polimeraz β alt birimi › rpoB

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)RNA polimerazyazar(transkripsiyon)ribozom çevirirhücreyi kurarBakteri DNA'sıgenetik şifreBakteri kromozomumRNAprotein yapımının şablonuBakteri sitoplazmasıBakteri proteinlerienzimler ve yapı proteinleriBakteri ribozomuBakteri çoğalmasıhücre bölünmesi ve yaşamBakteri hücresiRifampisin: RNApolimerazıkapatır, mRNAyapılmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: RNA polimeraz β alt birimi kilitlenir → mRNA yapılmaz → bakteriölür.İdrar, ter ve gözyaşı turuncu-kırmızı renklenir (idrar testinde kan negatif). Aralıklıkullanımda akut interstisyel nefrit görülebilir. CYP indüksiyonu takrolimus ve siklosporindüzeyini düşürür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazmada). Bağırsaktan emilir, hücre içine (makrofaj dahil) ve dokulara iyi geçer; hücre zarından geçerek enzime ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri DNA'ya bağımlı RNA polimerazın β alt birimine (rpoB) bağlanır; transkripsiyonun başlamasını engeller. İnsan RNA polimerazını etkilemez.
Ne olur?mRNA yapılamaz → protein yapımı durur → bakteri ölür (bakterisidal). İnsanda hepatosit PXR'sini uyararak CYP3A4, CYP2C9, UGT ve P-gp'yi artırır.

Klinik

EndikasyonTüberküloz (kombinasyon), lepra, brusella, stafilokok protez ve endovasküler enfeksiyonlarında kombinasyon; meningokok taşıyıcılığı profilaksisi, kolestatik kaşıntı (sirozda).
Yan etkilerHepatotoksisite, turuncu renkli vücut sıvıları, bulantı, döküntü, trombositopeni, grip benzeri sendrom (aralıklı kullanımda), akut interstisyel nefrit ve hemoliz (nadir), ilaç etkileşimleri.
KontrendikasyonRifamisinlere aşırı duyarlılık, ağır karaciğer yetmezliği, güçlü CYP3A4 substratı olan bazı antiretroviraller (ör. proteaz inhibitörleri) ile birlikte kullanımda kontrendikasyon.
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin, sirolimus, everolimus, kortikosteroid, varfarin, DOAK, oral kontraseptif, azoller, statinler, dolutegravir (doz iki katına çıkar), amlodipin: düzeyleri belirgin düşer. Rifampisin kesilince ters yönde etki (haftalar içinde) olur.
DikkatNakil hastasında rifampisin başlanırsa takrolimus/siklosporin dozu 2-3 kat artırılıp sık düzey izlenir; kesilince doz geri azaltılır, aksi halde toksisite görülür. Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir; yenidoğana K vitamini verilir.

Erişkin dozu

Tüberkülozda 10 mg/kg/gün (en çok 600 mg), tek doz, aç karna. Diğer endikasyonlar enfeksiyona göre (ör. brusella 600-900 mg/gün).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit (kesintili kullanımda daha sık), hemoliz ve AKI; yeni kreatinin yükselmesinde ilaç kesilmesi düşünülür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testleri sık izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla; sık karaciğer testi.
Child-Pugh CKaçınılır (ağır yetmezlik).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hepatotoksisite riski yüksek; başlamadan ve ilk aylarda ALT/AST izlenir. Güçlü CYP3A4/P-gp indükleyicisi: DOAK, varfarin, statin, kalsiyum kanal blokeri, steroid ve çoğu ilacın etkisi düşer. İdrar, ter ve gözyaşı turuncu renk alır.

Gebelik ve emzirme

GebelikTüberkülozda gereklidir; her trimesterde kullanılabilir (anomali artışı yok). Son haftalarda anne ve yenidoğanda K vitamini eksikliğine bağlı kanama için K vitamini verilir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmeyle uyumludur; bebekte sarılık ve idrar renk değişimi izlenir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Rafaminrifampin600 mg IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon
Rifamrifampisin150 mg kapsül; 300 mg kapsül
Rifam Süspansiyonrifampisin
Rifcaprifampicin · rifampisin100 mg 80 ml suspansiyon; 150 mg kapsul; 150 mg kapsül; 300 mg kapsul
Rifexrifampisin100 mg/5 mlsüspansiyon; 150 mg kapsül; 300 mg kapsül

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02AC06

Rilmenidin

Merkezi etkili antihipertansif (I1-imidazolin reseptör agonisti)

Beyin sapında I1-imidazolin reseptörünü uyaran merkezi antihipertansif; sempatik çıkışı azaltır. Ağız kuruluğu, sersemlik ve ortostatik hipotansiyon yapar; yaşlıda ve böbrek yetmezliğinde dikkat gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Beyin sapı · rostral ventrolateral medulla › Nöron hücre zarı › I1-imidazolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sempatik uyarıgönderirnoradrenalinsalardamarı daraltır,nabzı artırırRVLM nöronları (I1 reseptörü)beyin sapında sempatik çıkışı yönetirBeyin sapı · RVLM nöron zarıSempatik sinir ucunoradrenalin salarSempatik sinir ucuNoradrenalindamar α1 ve kalp β1 reseptörleriniuyarırDamar duvarı · sinaps aralığıDamar tonusu ve kalp hızıperiferik direnç ve kalp debisitansiyonu belirlerDamar düz kası · α1Rilmenidin: I1reseptörünüuyarır, sempatikçıkışı azaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: I1 reseptörü uyarılır, sempatik uyarı azalır → damar direnci vetansiyon düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Beyin sapında, rostral ventrolateral medullada. Oral emilir, kan-beyin bariyerini geçer; kandan merkezi sinir sistemine ulaşır.
Neye etki eder?Nöron zarındaki I1-imidazolin reseptörünü seçici olarak uyarır; α2 reseptörüne ilgisi düşüktür.
Ne olur?Sempatik çıkış azalır → noradrenalin salımı ve periferik direnç düşer → tansiyon düşer; kalp hızı belirgin değişmez.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyonda, diğer ilaçlar yetersiz ya da tolere edilemediğinde monoterapi ya da ek tedavi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, baş dönmesi, uyku hali ya da uykusuzluk, asteni, çarpıntı, kabızlık, bulantı, ortostatik hipotansiyon, nadiren depresyon.
KontrendikasyonAğır depresyon, ağır böbrek yetmezliği (CrCl < 15), hasta sinüs sendromu ve ileri kalp bloğu, bradikardi.
EtkileşimlerBeta blokerlerle bradikardi; trisiklik antidepresanlar etkisini azaltabilir; alkol ve sedatiflerle sedasyon; diğer antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatAni kesmede rebound hipertansiyon olabilir; kademeli azaltılır. Depresyon öyküsünde kaçınılır.

Erişkin dozu

1 mg günde 1 kez (sabah); 1 ay sonra yanıt yetersizse 2 mg/gün (iki doza bölünür).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmeyebilir; yaşlıda dikkatle, tansiyon izlenir.
eGFR 15–29CrCl 15–40: günlük en çok 1 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 15: kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; veri yetersiz.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük başla (1 mg), yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, sedasyon, bradikardi ve düşme izlenir; ani kesilmez. Böbrek yetmezliğinde günlük doz 1 mg ile sınırlanır.

  • TIME-to-STOP A9 Rilmenidin ortostatik hipotansiyon, düşme ve MSS yan etkileri nedeniyle diğer sınıflar kullanılamıyorsa seçilir.

AGS Beers 2023 merkezi α-agonistleri birinci basamak antihipertansif olarak kaçınılır; rilmenidin adıyla geçmez, sınıf uyarısı uygulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Hyperiumrilmenidine1 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AG05

Rilpivirin

Antiretroviral (non-nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)

Günde tek doz, yemekle alınan NNRTİ; viral yükü yüksek olmayan hastada tercih edilir. Emilimi için mide asidi gerekir: PPI ile kullanılamaz.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA'dan DNA yapım basamağı › Ters transkriptaz (alosterik cep)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA kopyalarçekirdeğe girergenoma katılırViral RNAhücreye giren HIV RNA'sı sitoplazmadaVirüs RNA'sı · sitoplazmaTers transkriptazviral RNA'dan DNA kopyası yaparVirüs enzimi · sitoplazmaViral DNAkonak genomuna eklenmeye hazır kopyaVirüs DNA'sı · sitoplazmaProvirüs ve yeni virüsDNA konak genomuna katılır, virüsyapılırÇekirdek · konak genomuRilpivirin: terstranskriptazınşeklini bozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ters transkriptaz çalışamaz → viral DNA yapılmaz, virüs çoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin sitoplazmasında. Oral emilir (asitli ortam ve yemek gerekir); hücreye girer ve ters transkriptaza doğrudan bağlanır (fosforillenmesi gerekmez).
Neye etki eder?Ters transkriptazın katalitik bölgesinin yanındaki NNRTİ cebine bağlanır; enzimin şeklini bozar. Esnek yapısı nedeniyle bazı direnç mutasyonlarında etkilidir.
Ne olur?Enzim DNA zincirini uzatamaz → viral DNA yapılmaz → virüs çoğalamaz.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda, viral yükü ≤ 100.000 kopya/mL olan naif hastada ve virolojik baskılanmış hastada kombinasyon tedavisinin parçası; uzun etkili kabotegravirle birlikte.
Yan etkilerBaş ağrısı, uykusuzluk, depresyon, döküntü, bulantı, transaminaz yükselmesi, QT uzaması (yüksek dozda), serum kreatinin artışı (tübüler sekresyon engeli; GFR değişmez).
KontrendikasyonRilpivirine aşırı duyarlılık; PPI'lar, rifampisin, rifapentin, karbamazepin, okskarbazepin, fenobarbital, fenitoin, sarı kantaron, sistemik deksametazon (tek doz dışı) ile birlikte.
EtkileşimlerPPI ile emilim çok düşer (kontrendike); H2 blokerleri rilpivirinden 12 saat önce ya da 4 saat sonra; antasitler 2 saat önce ya da 4 saat sonra alınır; QT uzatan ilaçlarla dikkat.
DikkatEn az 390 kcal'lik yemekle alınmazsa emilim yarı yarıya düşer. Viral yük yüksekse başarısızlık riski artar.

Erişkin dozu

Oral 25 mg günde 1 kez, yemekle (genellikle tenofovir/emtrisitabin ya da dolutegravirle). Rifabutinle birlikte 50 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; ağır yetersizlikte dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; dikkatle ve izlemle.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %99,7).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; kreatinin sekresyonu engeli kreatinini yalancı yükseltir (GFR değişmez).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda PPI ve antasit kullanımı sık olduğundan emilim kaybı başlıca sorundur; yemekle alınır. Depresyon, uykusuzluk ve QT için izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; 2. ve 3. trimesterde düzey düşer, viral yük yakın izlenir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Edurantrilpivirin hidroklorür25 mg film kapli tablet
Rekambysrilpivirin600 mg/2 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon; 900 mg/3 ml IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon

Kombinasyon ürünleri (2): Juluca, Odefsey

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N07XX02

Riluzol

Glutamat salımı inhibitörü (ALS)

Presinaptik voltaj kapılı Na⁺ kanallarını bloke ederek glutamat salımını azaltan ilaç; amiyotrofik lateral sklerozda sağkalımı birkaç ay uzatır. Hepatotoksisite ve nötropeni nedeniyle düzenli kan testi gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Motor nöron sinapsı › Presinaptik sinir ucu zarı › Voltaj kapılı Na⁺ kanalı ve glutamat salımı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarglutamatsalımınıtetiklermotor nöronuzorlarAksiyon potansiyelisinir ucuna ulaşır, presinaptik zardepolarize olurPresinaptik zarVoltaj kapılı Na⁺ kanalıpresinaptik zarda; açılınca glutamatsalımını tetiklerPresinaptik zar · Na⁺ kanalıGlutamat salımıpostsinaptik NMDA/AMPA reseptörleriniuyarırSinaps aralığıEksitotoksisiteaşırı Ca²⁺ girişi motor nörona zararverirMotor nöron içiRiluzol: Na⁺kanalını blokeedip glutamatsalımını azaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glutamat salımı azalır → eksitotoksik motor nöron hasarı yavaşlar;ALS'de sağkalımı birkaç ay uzatır, hastalığı iyileştirmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyin ve omurilikte glutamaterjik sinapslar (üst ve alt motor nöronlar). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki voltaj kapılı Na⁺ kanalını inaktif durumda tutar ve glutamat salımını azaltır; postsinaptik glutamat reseptör sinyalini de bir ölçü baskılar.
Ne olur?Glutamat salımı ve reseptör aşırı uyarısı azalır → hücre içi Ca²⁺ yüklenmesi (eksitotoksisite) ve motor nöron hasarı yavaşlar → ALS'de sağkalım birkaç ay uzar.

Klinik

EndikasyonAmiyotrofik lateral skleroz (ALS) — sağkalımı ve trakeostomiye kadar süreyi uzatır.
Yan etkilerBulantı, yorgunluk, baş dönmesi, ağız çevresi uyuşma, karın ağrısı, karaciğer enzim yüksekliği ve hepatit, nötropeni, interstisyel akciğer hastalığı (nadir), pankreatit (nadir).
KontrendikasyonKaraciğer hastalığı ya da başlangıçta ALT/AST > 3 × normal, gebelik ve emzirme, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP1A2 inhibitörleri (siprofloksasin, fluvoksamin) düzeyi artırır; sigara ve omeprazol, rifampisin düzeyi düşürür; hepatotoksik ilaçlarla (alkol dahil) karaciğer hasarı artar.
DikkatAteş ya da enfeksiyon belirtisinde tam kan sayımı; sarılık, koyu idrar, karın ağrısında ALT/AST kontrolü. Pulmoner semptomda ILD düşünülür.

Erişkin dozu

50 mg günde 2 kez, aç karnına (yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra). Başlangıçtan önce ve ilk 3 ay aylık, sonra 3 ayda bir ALT/AST ve kan sayımı; ALT > 5 × normalde kesilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatle.
eGFR 15–29Çalışılmamış; dikkatle, önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; önerilmez.
HemodiyalizÇalışılmamış; önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüzey artar; dikkatle, ALT sık izlenir.
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz değişmez; karaciğer enzimleri ve kan sayımı düzenli izlenir (ilk 3 ay aylık). Bulantı, baş dönmesi ve yorgunluk düşme riskini artırabilir; CYP1A2 inhibitörleri (siprofloksasin) düzeyi artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike.
EmzirmeKontrendike.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Rilutekriluzol50 mg 56 film tablet
Teglutikriluzol5 mg/ ml oral süspansıyon

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02KX05

Riosiguat

Çözünür guanilat siklaz (sGC) uyarıcısı

NO'dan bağımsız çözünür guanilat siklazı uyaran oral ilaç; CTEPH ve pulmoner arter hipertansiyonunda kullanılır. Nitrat ve PDE-5 inhibitörleriyle birlikte verilmez; teratojenik, hipotansiyon yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer dolaşımı › Pulmoner arter · damar düz kası › Düz kas hücresi sitoplazması › Çözünür guanilat siklaz (sGC)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sGC'yi uyarır+cGMP yapılırdamarıgenişletirNitrik oksit (NO)endotelden salınır, düz kas hücresinegeçer; PAH'ta yetersizdirPulmoner arter endoteliÇözünür guanilat siklazsitoplazmada, hem içeren enzim; NO ileuyarılırDüz kas içi · sGCcGMP artışıGTP'den cGMP yapılır, PKG çalışır, Ca²⁺düşerDamar düz kası içiVazodilatasyonpulmoner damar direnci ve sağ ventrikülyükü azalırPulmoner arteriyolRiosiguat:sGC'yi NO'danbağımsız uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: sGC uyarılır, cGMP artar → pulmoner damar genişler, direnç düşer;yeniden yapılanma baskılanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arteriyollerin düz kası. Oral ilaç iyi emilir, kanla taşınır ve hücre zarından geçerek sitoplazmadaki enzime ulaşır.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki çözünür guanilat siklaza (sGC) doğrudan bağlanıp onu NO'dan bağımsız uyarır; ayrıca sGC'nin NO'ya duyarlılığını artırır.
Ne olur?cGMP artar, PKG çalışır, Ca²⁺ düşer → pulmoner damar genişler, direnç düşer; yeniden yapılanma baskılanır. Sistemik damar da genişlediği için hipotansiyon olur.

Klinik

Endikasyonİnoperabl ya da cerrahi sonrası kalıcı CTEPH; pulmoner arter hipertansiyonu (WHO fonksiyonel sınıf II–III).
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, dispepsi, ödem, bulantı, ishal, hipotansiyon, hemoptizi ve burun kanaması, kusma; teratojenik.
KontrendikasyonGebelik; nitrat ve NO donörleri; PDE-5 inhibitörleri (sildenafil, tadalafil); ağır karaciğer yetmezliği; sistolik KB < 95 mmHg; idiyopatik interstisyel pnömoniye bağlı PH.
EtkileşimlerNitratlar ve PDE-5 inhibitörleri (kontrendike, ağır hipotansiyon); güçlü CYP ve P-gp/BCRP inhibitörleri (azol antifungaller, ritonavir) düzeyi artırır; sigara düzeyi düşürür; antasitler 1 saat arayla.
DikkatSigara içenlerde klirens yüksektir; bırakınca doz azaltılır. Başlangıçta ve doz artışında KB izlenir; aylık gebelik testi.

Erişkin dozu

1 mg günde 3 kez başlanır (yaşlı ya da hipotansiyon riskinde 0,5 mg); iki haftada bir 0,5 mg artırılır, en çok 2,5 mg günde 3 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–50: ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
eGFR 15–29CrCl 15–29: maruziyet artar; düşük dozla ve dikkatle titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; protein bağlanması yüksek (~%95).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon böbrek perfüzyonunu azaltabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; yavaş titrasyon.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Başlangıç 0,5 mg günde 3 kez (hipotansiyon riski), yavaş artış. Hipotansiyon, düşme, kanama ve hemoptizi izlenir; nitrat ve PDE-5 inhibitörü kontrendikedir. Sigara bırakılırsa doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: teratojenik. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adempasriosiguat0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet; 1,5 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 2,5 mg film kapli tablet; 2,5 mg film kapli tablet 42 adet
Duophealriociguat0,5 mg film kaplı tablet; 1 mg film kaplı tablet; 1,5 mg film kaplı tablet; 2 mg film kaplı tablet; 2,5 mg film kaplı tablet
Rionerariociguat0,5 mg film kaplı tablet; 1 mg film kaplı tablet; 1,5 mg film kaplı tablet; 2 mg film kaplı tablet; 2,5 mg film kaplı tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC18

Risankizumab

Anti-IL-23 (p19) monoklonal antikor

IL-23'ün p19 alt birimini bağlayan insan IgG1 antikoru; Crohn hastalığı, ülseratif kolit, psoriazis ve psoriatik artritte kullanılır. Başlamadan önce tüberküloz taranır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Dendritik hücre/makrofaj sitokini › Hücre dışı sıvı (kan ve doku) › IL-23'ün p19 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)IL-23 salgılarreseptörebağlanırsinyali iletirsitokinüretimini açarDendritik hücre ve makrofajbağırsak ve deride uyarılınca IL-23salgılarBağırsak duvarı · dokuIL-23 (p19/p40)hücre dışında serbest dolaşan sitokinHücre dışı sıvı · kanIL-23 reseptörüTh17 ve doğal lenfoid hücrenin zarındaTh17 hücre zarı · IL-23RJAK2/TYK2 → STAT3hücre içi sinyal yoluTh17 hücresi içiIL-17, IL-22 ve TNFdoku iltihabını ve epitel hasarınısürdürürBağırsak mukozası · dokuRisankizumab:IL-23'ün p19 altbirimini bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-23 reseptöre ulaşamaz, Th17 yolu susar → IL-17/IL-22 düşer,mukozal ve deri iltihabı geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kanda ve bağırsak ya da deri dokusunda, hücre dışında. Antikor hücreye girmez; salgılanmış IL-23'e dolaşımda ve dokuda bağlanır.
Neye etki eder?IL-23 sitokininin p19 alt birimi (IL-12 ile ortak olan p40'ı değil). Bağlanınca IL-23 hücre yüzeyindeki IL-23 reseptörüne tutunamaz.
Ne olur?Th17 ve doğal lenfoid hücrelerde STAT3 yolu açılmaz → IL-17 ve IL-22 azalır → bağırsak ya da deri iltihabı geriler.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır Crohn hastalığı ve ülseratif kolit; plak psoriazis; psoriatik artrit (ürün ve ruhsat durumuna göre).
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı, yorgunluk, enjeksiyon yeri reaksiyonu, artralji, tinea, karaciğer enzimlerinde artış (özellikle Crohn indüksiyonunda), enfeksiyon riski.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; aktif klinik önemli enfeksiyon (aktif tüberküloz dahil).
EtkileşimlerCanlı aşılar tedavi sırasında verilmez. CYP üzerinden klinik önemli etkileşimi yoktur (monoklonal antikor). Diğer güçlü immünsüpresiflerle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatBaşlamadan önce tüberküloz taraması; latent TB tedavisi gerekir. Crohn ve ülseratif kolitte ilk 12 hafta ALT, AST ve bilirubin izlenir; karaciğer hasarı bulgusunda kesilir. Önemli enfeksiyonda ara verilir.

Erişkin dozu

Psoriazis ve psoriatik artrit: 150 mg SC, 0. ve 4. haftada, sonra 12 haftada bir. Crohn: 600 mg IV 0, 4, 8. hafta; sonra 180 ya da 360 mg SC, 12. haftadan başlayarak 8 haftada bir. Ülseratif kolit: 1200 mg IV 0, 4, 8. hafta; sonra 180 ya da 360 mg SC, 8 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; böbrek bozukluğunda özel çalışma yoktur.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (büyük moleküllü antikor).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer enzimleri izlenir, hasar bulgusunda kesilir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; kullanım önerilmez ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda enfeksiyon (özellikle tüberküloz, zoster) ve aşı durumu gözden geçirilir; canlı aşı yapılmaz. Karaciğer enzimleri indüksiyonda izlenir. Çok ilaç kullanımında etkileşim sorunu beklenmez.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan IgG1 antikoru plasentadan özellikle 2.–3. trimesterde geçer; insan verisi sınırlıdır. Gerekirse yarar-risk değerlendirilir; bebeğe canlı aşı için bekleme gerekebilir.
EmzirmeIgG süte az geçer ve bebekte sindirilir; veri sınırlı, genellikle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Skyrizirisankizumab150 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 150 mg/ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 180 mg/1,2 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş (1 adet kartuş + 1 adet vücuda takılan enjektör); 360 mg/2,4 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş (1 adet kartuş + 1 adet vücuda takılan enjektör); 600 mg/10 ml IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BA07

Risedronat

Bisfosfonat (azot içeren)

Azotlu bisfosfonat; osteoklastta FPPS'yi kapatır, vertebra ve kalça kırığını azaltır. Tuzak: aç karnına tam bardak su, 30 dakika dik; eGFR < 30'da önerilmez; kalsiyum ve antasitler emilimi bozar.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi ve osteoklast › Osteoklast içi (mevalonat yolu) › FPPS enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)osteoklasttutunur ve çözerilacı alıp işlevsürdürürkemik matriksiniyıkarKemik yüzeyi (hidroksiapatit)kemik mineralinin ilacı bağlayan yüzeyiKemik yüzeyiOsteoklastkemik yüzeyinde asit ve enzimle kemikyıkan hücreKemik yüzeyi · osteoklastFPPS enzimihücre içinde mevalonat yolundaprenilasyonu sağlarOsteoklast içiKemik yıkımıkalsiyum ve kemik matriksi kaybı, kırıkriskiKemik dokusuRisedronat:osteoklasttaFPPS'yi kapatır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: FPPS kapanır, osteoklast işlev kaybeder ve ölür → kemik yıkımıazalır, kırık riski düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kemik yüzeyinde. Emilen az miktardaki ilaç kemik mineraline (hidroksiapatit) bağlanır; osteoklast kemiği yıkarken ilacı alıp hücre içine alır.
Neye etki eder?Osteoklast içinde mevalonat yolunun enzimi FPPS'yi kapatır; küçük GTPaz proteinlerinin prenilasyonu bozulur, hücre kemiğe tutunamaz ve apoptoza gider.
Ne olur?Osteoklast aktivitesi azalır, kemik yıkımı yavaşlar → kemik yoğunluğu artar, vertebra ve kalça kırığı azalır.

Klinik

EndikasyonPostmenopozal osteoporoz, erkekte osteoporoz, glukokortikoid ilişkili osteoporoz, Paget hastalığı.
Yan etkilerÖzofajit, mide-karın ağrısı, kas-iskelet ağrısı, hipokalsemi, çene osteonekrozu (nadir), atipik femur kırığı (nadir), baş ağrısı.
KontrendikasyonHipokalsemi, özofagus anormalliği (darlık, akalazya), dik duramama, kreatinin klirensi < 30 mL/dk, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum, demir, magnezyum, antasit ve yiyecek emilimi azaltır; NSAİİ ve aspirin üst GİS irritasyonunu artırır.
DikkatAç karnına, tam bardak su ile, 30 dakika dik; ilk yiyecekten en az 30 dakika önce. Ca ve D vitamini eksikliği önce düzeltilir. Geç salımlı formda yemekten sonra alınır.

Erişkin dozu

Osteoporoz: 5 mg/gün ya da 35 mg haftada ya da 150 mg ayda; Paget hastalığı: 30 mg/gün 2 ay. Geç salımlı 35 mg haftada yemekten hemen sonra.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi ≥ 30).
eGFR 15–29Önerilmez (kreatinin klirensi < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz; kullanılmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite sık değil; hipokalsemi ve fosfat değişiklikleri izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; özofagus varisi varsa dikkatle.
Child-Pugh CAyar gerekmez (veri sınırlı); özofagus varisi varsa oral kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda haftada 35 mg yaygın; dik duramayan ya da özofagus hastasında oral kullanılmaz. Kreatinin klirensi < 30 mL/dk'da önerilmez. Ca ve D vitamini eksikliği önce düzeltilir.

  • TIME-to-STOP E15sınıf üyesi olarak Üst GİS hastalığı öyküsü olan ya da dik duramayan hastada oral bifosfonat kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da bifosfonattan kaçınılır.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteoporoz tedavisinden önce osteomalazi dışlanmalıdır.
  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif tedavi başlanır.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli yüksek doz steroid alanda bifosfonat başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; kemiğe uzun süre bağlı kalır, fetal etkileri bilinmiyor. Gebelik planlanıyorsa önceden kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 8 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Actedayrisedronat sodyum5 mg film tablet; 30 mg film kapli tablet; 35 mg efervesan tablet; 35 mg film kapli tablet
Boneplusrisedronat sodyum5 mg film tablet; 30 mg efervesan tablet; 30 mg film kapli tablet; 75 mg efervesan tablet; 150 mg efervesan tablet
Goyartrisedronat sodyum · risedronat sodyum hemipentahidrat35 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Kayrisrisedronat sodyum35 mg film kapli tablet
Rismosrisedronat sodyum35 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (8): Boneplus D3, Femaris Plus, Osteomol Combi Tedavi Paketi, Ricavis, Risbone D, Risefix Combi Tedavi Paketi, Riseplus D3, Riseplus Tedavi Paketi

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 8 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05AX08

Risperidon

Atipik antipsikotik (D2 / 5-HT2A antagonisti)

Mezolimbik D2 ve 5-HT2A reseptörlerini kapatan atipik antipsikotik; şizofreni, bipolar mani ve ağır ajitasyonda kullanılır. Demanslı yaşlıda ölüm ve inme riski artar; ortostatik hipotansiyon, prolaktin yükselmesi sık.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik dopaminerjik sinaps › Postsinaptik nöron zarı › D2 ve 5-HT2A reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırnöronu aşırıuyarırDopamin salımımezolimbik yolda sinir ucundan sinapsaralığına dopamin çıkarMezolimbik sinapsD2 reseptörüpostsinaptik nöron zarında, G proteininebağlı dopamin reseptörüPostsinaptik nöron · D2Mezolimbik nöron yanıtıaşırı D2 uyarısı pozitif belirtileri(hezeyan, varsanı) sürdürürPostsinaptik nöron içiRisperidon: D2ve 5-HT2Areseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: D2 reseptörü kapanır, mezolimbik aşırı uyarı azalır → psikotikbelirtiler gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal sinapslar. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde aktif metabolit 9-hidroksirisperidona (paliperidon) dönüşür.
Neye etki eder?Postsinaptik nöron zarındaki D2 dopamin ve 5-HT2A serotonin reseptörlerini kapatır (antagonist); α1 ve H1 reseptörlerini de bloke eder.
Ne olur?Mezolimbik D2 uyarısı azalır → hezeyan ve varsanı gerilir. Striatal D2 blokajı EPS, α1 blokajı ortostatik hipotansiyon yapar; hipofizde D2 blokajı prolaktini artırır.

Klinik

EndikasyonŞizofreni, bipolar bozuklukta mani atağı, demansa bağlı ağır ajitasyon ve saldırganlıkta (kısa süreli, ilaç dışı yöntemler yetersizse).
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon, sedasyon, hiperprolaktinemi (amenore, jinekomasti, cinsel işlev bozukluğu), doza bağlı EPS, kilo alımı, metabolik bozukluk, QT uzaması, demanslı yaşlıda inme ve ölüm riski, nadiren nöroleptik malign sendrom ve tardif diskinezi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık. Demanslı yaşlıda kutulu uyarı: ölüm riski artar.
EtkileşimlerCYP2D6 inhibitörleri (fluoksetin, paroksetin) düzeyi artırır; karbamazepin, rifampisin düzeyi düşürür; levodopa ve dopamin agonistlerinin etkisini azaltır; antihipertansiflerle hipotansiyon; QT uzatan ilaçlarla aritmi riski.
DikkatAktif metaboliti paliperidon böbrekle atılır; böbrek yetmezliğinde düşük dozla başlanır, yavaş artırılır.

Erişkin dozu

Şizofreni: 2 mg/gün ile başlanır, 1–2 günde basamaklı artırılır; usual 4–6 mg/gün, en çok 16 mg. Yaşlı, böbrek ya da karaciğer yetmezliği: 0,5 mg günde 2 kez başlanır, her artış 0,5 mg ve en az 1 hafta arayla.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda düşük dozla başlanır.
eGFR 30–59CrCl < 60: 0,5 mg günde 2 kez başlanır, artışlar yavaş (haftalık).
eGFR 15–290,5 mg günde 2 kez başlanır; yavaş artırılır, en çok 4 mg/gün'ü aşmamak önerilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilen başlangıç 0,5 mg günde 2 kez; dikkatle artırılır.
HemodiyalizVeri sınırlı; yüksek protein bağlanması nedeniyle diyalizle az uzaklaşması beklenir; 0,5 mg günde 2 kez ve izlemle.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük doz ve yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaBüyük olasılıkla az; kesin veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek yetmezliğinde metabolit birikimi sedasyonu ve EPS'yi artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yavaş titrasyon.
Child-Pugh BBaşlangıç 0,5 mg günde 2 kez; artış yavaş.
Child-Pugh CBaşlangıç 0,5 mg günde 2 kez; serbest fraksiyon artar, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla, yavaş artır: 0,25–0,5 mg günde 2 kez. Ortostatik hipotansiyon, düşme, sedasyon, EPS ve hiponatremi izlenir. Demansta ölüm ve inme riski artar; yalnız ağır belirtide ve kısa süre kullanılır; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtisinde önce ilaç dışı yaklaşım; ilaç yalnız ağır belirtide ve en kısa süre.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Hipnotik olarak kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde sedasyon ve ortostatik hipotansiyonla düşmeyi artırır.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta motor belirtileri kötüleştirir; ketiapin ya da klozapin seçilir.

AGS Beers 2023 demansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda EPS ve çekilme belirtileri (ajitasyon, hipotoni, beslenme güçlüğü) görülebilir.
EmzirmeSüte az geçer; bebek sedasyon, beslenme ve gelişim açısından izlenerek kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-risperrisperidone1 mg/ml oral cozelti 100 ml
Neorisrisperidon0,5 mg efervesan tablet; 1 mg efervesan tablet; 2 mg efervesan tablet; 3 mg efervesan tablet; 4 mg efervesan tablet; 6 mg efervesan tablet
Nodireprisperidone1 mg film kapli tablet
Periliferisperidone1 mg film tablet; 1 mg/ml oral cozelti; 2 mg film tablet; 3 mg film tablet; 4 mg film tablet
Ricusrisperidone1 mg film kapli tablet; 1 mg/ml oral çözelti; 2 mg film kapli tablet; 3 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet
Rileptidrisperidon1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 3 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet
Ripesilrisperidon0,5 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 3 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet; 6 mg film kapli tablet
Riscolexrisperidon1 mg film tablet; 1 mg/ml oral çözelti; 2 mg film tablet; 3 mg film tablet; 4 mg film tablet
Risperdalrisperidone1 mg film tablet; 1 mg/ml oral çözelti; 2 mg film tablet; 3 mg film tablet; 4 mg film tablet
Risperdal Constarisperidone25 mg IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon; 37,5 mg IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon; 50 mg IM enjeksiyonluk uzatılmış salimli süspansiyon
Rixperrisperidone1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet; 3 mg film kapli tablet; 4 mg film kapli tablet
Rostaleptrisperidon1 mg film tablet; 1 mg/ml oral çözelti; 2 mg film tablet; 3 mg film tablet; 4 mg film tablet
Welrisrisperidon0,5 mg film tablet; 1 mg film tablet; 2 mg film tablet; 3 mg film tablet; 4 mg film tablet; 6 mg film tablet

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AE03

Ritonavir

HIV proteaz inhibitörü ve güçlü CYP3A4/P-gp inhibitörü (farmakokinetik güçlendirici)

Asıl kullanımı diğer proteaz inhibitörlerinin ve nirmatrelvirin düzeyini artırmaktır; güçlü CYP3A4 inhibisyonu nedeniyle takrolimus, siklosporin ve kolşisinle tehlikeli etkileşir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi / karaciğer › Enfekte CD4 hücresi · karaciğer hepatositi › Virüs partikülü ve hepatosit ER › HIV proteaz · CYP3A4

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HIV proteazıkeserpaketlenir veolgunlaşırGag-Pol poliproteinivirüsün yapı ve enzim proteinlerini tekzincir olarak taşırYeni oluşan virion içiOlgun proteinler ve enzimlerHIV proteazı poliproteini keserekserbestleştirirVirion içi · olgun proteinOlgun, bulaştırıcı virionçekirdek ve kılıf birleşirOlgun HIV virionuRitonavir: HIVproteazını tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Poliprotein kesilemez → olgunlaşmamış, bulaştırıcı olmayan virionçıkar; viral yük düşer.Ek etki: güçlü CYP3A4 ve P-gp inhibisyonu birlikte verilen ilaçların düzeyini kat katartırır (güçlendirme ve etkileşimin ortak nedeni).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Enfekte hücrede yeni oluşan virion içinde (proteaz), ayrıca hepatosit ve bağırsak hücresinde (CYP3A4, P-gp). Ağızdan alınır, hücre zarından geçer.
Neye etki eder?HIV proteazının aktif bölgesine bağlanıp kapatır. Düşük dozda CYP3A4 enzimini ve P-gp pompasını da kapatır; birlikte verilen ilaçların düzeyi artar.
Ne olur?Gag-Pol poliproteini kesilemez → olgunlaşmamış, bulaştırıcı olmayan virion çıkar. CYP3A4 inhibisyonu diğer ilaç düzeylerini artırır.

Klinik

EndikasyonHIV enfeksiyonu (lopinavir/ritonavir ve diğer proteaz inhibitörlerinin güçlendiricisi); COVID-19 (nirmatrelvir/ritonavir); kendi başına tam doz artık kullanılmaz.
Yan etkilerBulantı, ishal, parestezi (ağız çevresi), tat değişikliği, ALT artışı, hiperlipidemi, insülin direnci, QT-PR uzaması; ağır ilaç etkileşimleri.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; CYP3A4'e bağımlı dar aralıklı ya da ciddi toksik ilaçlarla (amiodaron, simvastatin, lovastatin, sildenafil pulmoner HT dozu, ergot türevleri, kolşisin böbrek-karaciğer yetersizliğinde, midazolam ağızdan) birlikte kullanım.
EtkileşimlerTakrolimus, siklosporin, sirolimus ve everolimus düzeyi çok artar (nakil hastasında takrolimus dozu belirgin azaltılır ve düzey izlenir); kolşisin ölümcül toksisite; eplerenon, rivaroksaban, apiksaban, kalsiyum kanal blokerleri ve statinler etkilenir; CYP3A4 indükleyiciler etkiyi düşürür. Etki ilaç kesildikten 2-3 gün sonra da sürer.
DikkatHastanın tüm ilaç listesi (özellikle takrolimus, siklosporin, kolşisin, statin, antikoagülan) tedavi öncesi taranır. Nakil hastasında kalsinörin inhibitörü bırakılır ya da çok düşük dozda yeniden başlatılır ve düzey izlenir; ritonavir kesildikten sonra da etki günlerce sürer.

Erişkin dozu

Güçlendirici olarak 100–200 mg/gün (lopinavir/ritonavir 400/100 mg günde iki kez). COVID-19 rejimi için “Nirmatrelvir/ritonavir” sayfasına bakın.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ritonavir için ayar gerekmez; birlikte verilen ilaçlar (nirmatrelvir) eGFR'ye göre ayarlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ritonavir için ayar gerekmez; birlikte verilen ilaçlar eGFR'ye göre ayarlanır.
HemodiyalizRitonavir için ayar gerekmez; birlikte verilen ilaç için güncel protokole bakılır.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; takrolimus, siklosporin ve mTOR inhibitörü düzeylerini çok artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sorun ritonavirin kendisinden çok CYP3A4/P-gp etkileşimleridir (statin, antikoagülan, kalsinörin inhibitörü, kolşisin). Kullanmadan önce tüm ilaç listesi gözden geçirilir; gerekirse bu ilaçlar durdurulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte HIV tedavisinde güçlendirici olarak kullanılır; doz ayarı gerekebilir.
EmzirmeSüte geçer; HIV varsa emzirme genellikle önerilmez, kısa COVID-19 kürü için yarar-risk.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Norvirritonavir80 mg/ml oral solüsyon; 100 mg 336 yumusak kapsul; 100 mg film tablet
Ritocovritonavir100 mg film kaplı tablet

Kombinasyon ürünleri (5): Kaletra, Kaletra Yumuşak, Orvical, Paxlovid, Viekirax

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FA01

Rituksimab

Anti-CD20 monoklonal antikor

B hücrelerindeki CD20'ye bağlanarak onları yok eden monoklonal antikor; lenfoma, ANCA vasküliti, membranöz nefropati ve dirençli nefrotik sendromda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › B lenfosit (olgun) › Hücre yüzeyi (zar) › CD20 molekülü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)olgunlaşırfarklılaşırfarklılaşırPro-B hücreCD20 taşımayan kemik iliği öncülüKemik iliğiOlgun B hücre (CD20+)antijen sunar, plazma hücresine dönüşürB hücre zarı · CD20Plazmablastkısa ömürlü antikor yapan hücreLenf düğümü · dalakPlazma hücresi (CD20−)uzun ömürlü antikor fabrikasıKemik iliği · dokuRituksimab: Bhücre zarındakiCD20'ye bağlanır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: CD20+ B hücreleri yok edilir → yeni otoantikor ve B hücre yardımıazalır; var olan plazma hücreleri etkilenmediği için antikorlar haftalar-aylardadüşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Damardan verilir, kanda serbest dolaşır; lenf düğümü, dalak ve kemik iliğindeki B hücrelerinin dış yüzeyine ulaşır. Hücre içine girmez.
Neye etki eder?B hücre zarındaki CD20'ye bağlanır (pro-B ve plazma hücresinde CD20 yok). Fc kısmı NK hücresini ve kompleman sistemini çağırıp hücreyi yıktırır.
Ne olur?B hücreler aylarca tükenir → yeni otoantikor azalır (MN, MCD, vaskülit, lupus). Plazma hücreleri etkilenmez, var olan antikorlar yavaş düşer.

Klinik

EndikasyonB hücreli lenfoma ve KLL, ANCA vasküliti (indüksiyon-idame), membranöz nefropati, sık tekrarlayan ya da steroide bağımlı MDH-FSGS, romatoid artrit, ITP, immün TTP.
Yan etkilerİnfüzyon reaksiyonu (ilk dozda sık; premedikasyon), enfeksiyon, hipogamaglobulinemi, geç başlangıçlı nötropeni, hepatit B reaktivasyonu, nadiren PML.
KontrendikasyonAktif ağır enfeksiyon, ağır kalp yetersizliği; murin proteinlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşılar kontrendike; inaktif aşılara yanıt aylarca azalır.
DikkatBaşlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır (pozitifse antiviral profilaksi). Aşılar mümkünse önceden yapılır. Nefrotik sendromda idrarla kaybolduğu için düzeyi düşük kalabilir; IgG izlenir.

Erişkin dozu

375 mg/m² haftada bir × 4 ya da 1 g iki hafta arayla × 2; idame protokole göre 6 ayda bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası verilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; peritonit riski izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır (nefrotik idrarda kayıp olabilir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tümör lizis sendromunda AKI görülebilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; HBV taraması zorunlu.
Child-Pugh BAyar gerekmez; HBV taraması, enfeksiyon izlemi.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle, HBV profilaksisiyle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda enfeksiyon (hipogamaglobülinemi, geç nötropeni), infüzyon reaksiyonu ve HBV reaktivasyonu riski yüksek. Başlamadan HBV taraması, infüzyon öncesi premedikasyon. Aşıları tedaviden önce yap.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte yalnızca gerekirse; plasentadan geçer, bebekte B hücre sayısı düşer; canlı aşı çekilmez. Tedaviden sonra en az 12 ay korunma önerilir.
EmzirmeSüte çok az geçer ve bebekte emilimi sınırlı; emzirme genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mabtherarituximab100 mg/10 ml IV infuzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 500 mg/50 ml IV infuzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 1400 mg/11,7 ml SC enjeksiyonluk çözelti
Novexrituksimab100 mg/10 ml IV infüzyonluk çözelti için konsantre; 500 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti için konsantre
Reddituxrituksimab100 mg/10 ml infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 500 mg/50 ml infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Rixathonrituximab100 mg/10 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 500 mg/50 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Ruxiencerituximab100 mg/10 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 500 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Truximarituksimab · rituximab100 mg/10 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre; 500 mg/50 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AF01

Rivaroksaban

Doğrudan faktör Xa inhibitörü (DOAK)

Faktör Xa'ya doğrudan bağlanan oral antikoagülan; atriyal fibrilasyon, venöz tromboembolizm ve koroner-periferik arter hastalığında kullanılır. 15 ve 20 mg yemekle alınır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı · protrombinaz › Hücre dışı enzim (serin proteaz) › Faktör Xa

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)iç ve dış yoldanaktive olurprotrombinikeserfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xkaraciğerin yaptığı öncül serin proteazKan · plazmaFaktör Xaprotrombinaz kompleksinin enzimi (Va,Ca²⁺ ve fosfolipidle)Kan · trombosit yüzeyiTrombin (faktör IIa)fibrinojeni fibrine çevirirKan · plazmaFibrin pıhtısıtrombositleri ağ gibi yakalarDamar içi · trombüsRivaroksaban:faktör Xa'yadoğrudanbağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Xa işlevsiz kalır → trombin yapımı azalır → fibrin ve trombositaktivasyonu düşer → pıhtılaşma yavaşlar.CYP3A4 ve P-gp substratıdır; yüksek proteine bağlıdır, diyalizle uzaklaşmaz; üçte birideğişmeden böbrekle atılır. Etkisi 2-4 saatte doruğa çıkar. Geri çevirmek için 4 faktörlüprotrombin kompleks konsantresi kullanılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada ve pıhtının yüzeyinde; hücreye girmez. Oral ilaç bağırsaktan emilir, kanda faktör Xa'ya ulaşır.
Neye etki eder?Serbest, pıhtıya bağlı ve protrombinazdaki Xa'nın aktif bölgesine geri dönüşümlü bağlanır (antitrombin gerekmez).
Ne olur?Protrombin trombine dönemez; trombin patlaması azalır → fibrin ve trombosit aktivasyonu düşer → pıhtılaşma yavaşlar.

Klinik

EndikasyonValvüler olmayan atriyal fibrilasyonda inme önlenmesi, derin ven trombozu ve pulmoner emboli tedavisi ve nüks önlenmesi, koroner veya periferik arter hastalığında ikincil korunma (düşük doz, aspirinle).
Yan etkilerKanama (gastrointestinal, idrar yolu, adet), anemi, bulantı, karaciğer enzim artışı, kaşıntı.
KontrendikasyonAktif klinik olarak önemli kanama, kanama riski yüksek karaciğer hastalığı (Child-Pugh B-C), güçlü CYP3A4 ve P-gp çift inhibitörleri; gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 + P-gp inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir) düzeyi artırır, kaçınılır; güçlü indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) etkiyi azaltır, kaçınılır; NSAİİ, aspirin, klopidogrel ve SSRI kanama riskini artırır.
Dikkat15 ve 20 mg dozlar yemekle alınmazsa emilim belirgin azalır. Mekanik kapakta ve üçlü pozitif antifosfolipid sendromunda önerilmez. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz. Cerrahi öncesi böbrek işlevine ve kanama riskine göre 1-3 gün önce kesilir.

Erişkin dozu

Atriyal fibrilasyon: 20 mg günde bir kez yemekle. Venöz tromboembolizm: 15 mg günde iki kez 21 gün (yemekle), sonra 20 mg günde bir kez; nüks önlemede 10 mg/gün. Koroner-periferik arter hastalığı: 2,5 mg günde iki kez + aspirin.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (CrCl ≥ 50).
eGFR 30–59AF'de 15 mg/gün, yemekle (CrCl 15–49).
eGFR 15–29AF'de 15 mg/gün, yemekle; VTE'de CrCl 15–29'da dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)AB KÜB'de önerilmez.
HemodiyalizAB KÜB'de önerilmez; ABD: AF'de 15 mg/gün; bireysel karar.
Periton diyaliziVeri sınırlı; bireysel karar.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (yüksek protein bağı); PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; AKI'de birikimle kanama riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

AF'de CrCl 15–49'da 15 mg/gün, yemekle alınır (aç karnına emilim düşer). GİS kanama riski diğer DOAK'lardan yüksek. Kreatinin yılda en az bir kez bakılır; CYP3A4/P-gp güçlü inhibitörleriyle kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A24sınıf üyesi olarak Başka endikasyon yokken antiagreganla birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP A25sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk DVT'de 6 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A26#sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk PE'de 12 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-START A4sınıf üyesi olarak NVAF'de CHA₂DS₂-VASc'a göre oral antikoagülan başlanır.

AGS Beers 2023 uzun süreli AF/VTE tedavisinde apiksaban gibi daha güvenli seçenek varken kaçınılmalı; CrCl < 50'de kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike (kanama riski, plasentayı geçer, veri yetersiz).
EmzirmeKontrendike.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Onaxanrivaroksaban2,5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Riveltorivaroksaban15 mg film kaplı tablet; 20 mg film kaplı tablet
Tromabanrivaroksaban15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Venmixrivaroksaban15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Venomiarivaroksaban10 mg sert kapsül; 15 mg kapsül; 20 mg kapsül
Vorelbanrivaroksaban2,5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet; 15 mg film kaplı tablet; 20 mg film kaplı tablet
Voxabanrivaroksaban2,5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Xareltorivaroksaban2,5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Xaroksrivaroksaban10 mg film kapli tablet; 15 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06DA03

Rivastigmin

Asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibitörü (yalancı geri dönüşsüz)

Asetilkolinesterazı ve bütirilkolinesterazı kapatıp asetilkolin etkisini artıran ilaç; Alzheimer ve Parkinson demansında semptomatiktir. Bulantı, kusma ve kilo kaybı sık; bant formu GİS yan etkisini azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ön beyin kolinerjik sinapsı › Sinaps aralığı ve postsinaptik zar › Asetilkolinesteraz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aralığa salınırenzimlekarşılaşırasetilkoliniyıkarKolinerjik sinir ucubazal ön beyin nöronları korteks vehipokampusa asetilkolin salarKolinerjik sinir ucuSinaps aralığındaki asetilkolinpostsinaptik reseptörlere bağlanır,bellek ve dikkati desteklerSinaps aralığıAsetilkolinesterazsinaps aralığında asetilkolini hızlayıkan enzimSinaps aralığı · enzimİletimin sonlanmasıasetilkolin kolin ve asetata ayrılır,sinyal kısa sürerSinaps aralığıRivastigmin:AChE ve BChE'yikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Enzim kapanır, asetilkolin yıkılmaz → kolinerjik iletim artar;bilişsel belirtilerde hafif düzelme.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde bazal ön beyin kolinerjik sinapsları. Oral ilaç ya da bant olarak verilir; kan-beyin bariyerini geçer, esterazlarla (CYP'den bağımsız) yıkılır.
Neye etki eder?Sinaps aralığındaki asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesterazı kovalent bağlayıp (yalancı geri dönüşsüz) kapatır; etki sürer, asetilkolin yıkılmaz.
Ne olur?Asetilkolin yıkılmaz, kolinerjik iletim artar → bilişsel ve işlevsel belirtilerde hafif düzelme. Periferik etki: bulantı, kusma, bradikardi.

Klinik

EndikasyonHafif-orta Alzheimer hastalığı; Parkinson hastalığına bağlı hafif-orta demans.
Yan etkilerBulantı, kusma, iştah kaybı ve kilo kaybı, baş dönmesi, tremor, bradikardi, senkop, bantta uygulama yeri reaksiyonu, nadiren mide ülseri ve nöbet.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da karbamat türevlerine aşırı duyarlılık; bantta yayılan alerjik kontakt dermatit.
EtkileşimlerAntikolinerjikler etkiyi bozar; beta bloker ve digoksinle bradikardi; metoklopramidle ekstrapiramidal belirti; NSAİİ ile GİS kanama; süksinilkolinle uzamış blok; QT uzatan ilaçlar.
DikkatDoz artışları en az 2–4 hafta arayla; 3 günden uzun ara verildiyse en düşük dozdan yeniden başlanır. Bantta her gün yer değiştirilir, eski bant çıkarılır.

Erişkin dozu

Kapsül 1,5 mg günde 2 kez yemekle; 2 haftada bir 1,5 mg artırılır, en çok 6 mg günde 2 kez. Bant 4,6 mg/24 saat; en az 4 hafta sonra 9,5 mg/24 saat.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Formal ayar yok; yan etkiye göre düşük doz ve yavaş titrasyon.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Formal ayar yok; düşük doz ve yavaş titrasyon.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AYan etkiye göre titre edilir.
Child-Pugh BDüzey artar; düşük doz ve yavaş titrasyon.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük dozla başlanır; bant GİS yan etkisini azaltır. Kilo kaybı, bulantı, bradikardi, senkop ve düşme izlenir. Antikolinerjiklerle birlikte verilmez. Yanıt yoksa kesme gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP B16sınıf üyesi olarak Kalıcı bradikardi, 2.–3. derece blok, açıklanamayan senkop ve uzun QTc'de kullanılmaz.
  • TIME-to-START B3#sınıf üyesi olarak Erken-orta Alzheimer'da bilişsel belirtiler için kolinesteraz inhibitörü başlanabilir (Delphi uzlaşısı yok).

AGS Beers 2023 senkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon); kilo kaybı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abextinrivastigmin hidrojen tartarat2 mg/ml oral çözelti
Exelonrivastigmin · rivastigmine1,5 mg kapsül; 2 mg/ml oral solusyon; 3 mg kapsül; 4,5 mg kapsül; 6 mg kapsül
Exelon Patchrivastigmine · rivastigmin4,6 mg/24 saat transdermal flaster; 9,5 mg/24 saat transdermal flaster; 13,3 mg/24 saat transdermal flaster
Exevisrivastigmin hidrojen tartarat1,5 mg efervesan tablet; 3 mg efervesan tablet; 4,5 mg efervesan tablet; 6 mg efervesan tablet
Prometax Patchrivastigmin
Rimansrivastigmine2 mg/ml oral cozelti
Ristartrivastigmin hidrojen tartarat1,5 mg kapsul; 2 mg/ml 120 ml oral cozelti; 3 mg kapsul; 4,5 mg kapsul; 6 mg kapsul
Rivaremrivastigmin hidrojen tartarat1,5 mg kapsul; 3 mg kapsul; 4,5 mg kapsul; 6 mg kapsul
Rivastoronrivastigmin hidrojen tartarat2 mg/ml oral çözelti
Rivaxelrivastigmine1,5 mg kapsul; 2 mg/ml 120 ml oral solusyon; 3 mg kapsul; 4,5 mg kapsul; 6 mg kapsul

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02CC04

Rizatriptan

Triptan (5-HT1B/1D agonisti)

Akut migren atağını kesen, hızlı etkili 5-HT1B/1D agonisti; ağızda dağılan form vardır. Tuzağı: propranololle maruziyet artar (5 mg doz, günde en çok 15 mg); iskemik kalp hastalığında kontrendike.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve kafa damarları › Trigeminovasküler sistem › Hücre zarı (damar düz kası ve presinaptik uç) › 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CGRP salgılariltihapmediyatörü sızarağrı sinyaliiletirTrigeminal sinir ucumeninks damarında CGRP ve P maddesisalgılarTrigeminal uç · presinaptikMeninks damarıCGRP ile genişler, çevre dokuya sızıntıolurMeninks damarı · duraNörojenik inflamasyonağrı reseptörleri duyarlanırDura · çevre dokuTrigeminal ağrı iletimibeyin sapı çekirdeğine ağrı sinyaliTrigeminal çekirdekRizatriptan:5-HT1B/1Dreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Damar daralır, CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenikinflamasyon ve ağrı iletimi gerilir; atak kesilir.Koroner damarlarda da 5-HT1B vardır: koroner vazospazm ve göğüs sıkışması yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Meninks damarlarında (5-HT1B, düz kas) ve trigeminal sinir ucunda (5-HT1D, presinaptik zar). Lipofiliktir; kan-beyin bariyerini geçer, hızlı emilir.
Neye etki eder?5-HT1B ve 5-HT1D reseptörlerinin agonistidir: damar düz kasında 5-HT1B'yi, trigeminal uçta 5-HT1D'yi uyarır.
Ne olur?Genişlemiş kafa damarları daralır; CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenik inflamasyon ve ağrı iletimi gerilir → migren atağı kesilir.

Klinik

EndikasyonAurası olan ya da olmayan akut migren atağı.
Yan etkilerSersemlik, uyku hali, yorgunluk, bulantı, boyun-göğüs sıkışma hissi, parestezi, çarpıntı, geçici kan basıncı artışı; nadiren koroner vazospazm.
Kontrendikasyonİskemik kalp hastalığı, koroner vazospazm, kontrolsüz hipertansiyon, inme ya da geçici iskemik atak, periferik damar hastalığı, hemiplejik ve bazilar migren; 24 saat içinde ergot ya da başka triptan; MAO inhibitörü (son 2 hafta); ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerPropranolol rizatriptan maruziyetini yaklaşık %70 artırır: 5 mg doz, günde en çok 15 mg. MAO inhibitörü, ergot ve diğer triptan ile kullanılmaz. SSRI/SNRI ile serotonin sendromu (nadir).
DikkatBaşlamadan önce kardiyovasküler risk değerlendirilir; ayda en çok 9 gün kullanılır. Kontrolsüz hipertansiyonda kullanılmaz.

Erişkin dozu

Oral 10 mg atak başında; 2 saat sonra tekrar edilebilir; günde en çok 30 mg. Propranolol kullananda 5 mg, günde en çok 15 mg.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kan basıncı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, 5 mg.
HemodiyalizMaruziyet yaklaşık %44 artar; ayar gerekmez ama dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; geçici kan basıncı artışı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

65 yaş üzerinde veri sınırlıdır; koroner ve serebrovasküler hastalık sık olduğundan kardiyovasküler değerlendirme olmadan başlanmaz. En düşük etkili doz kullanılır; propranolol alıyorsa 5 mg. Hipertansiyon ve antidepresan kullanımı gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri sınırlıdır; ilk seçenek parasetamoldür. Yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçer (hayvan çalışmasında); bebek maruziyeti için veri sınırlı, dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Maxaltrizatriptan10 mg ağızda dağılan tablet
Migreoutrizatriptan benzoat5 mg efervesan tablet; 10 mg efervesan tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DX07

Roflumilast

PDE-4 inhibitörü

Hücre içi fosfodiesteraz-4'ü kapatan oral antiinflamatuvar ilaç; kronik bronşitli, sık alevlenen ağır KOAH'ta eklenir. Kilo kaybı, ishal ve psikiyatrik olaylar önemli yan etkilerdir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Nötrofil, makrofaj ve hava yolu düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › Fosfodiesteraz-4 (PDE4)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP düzeyinibelirlercAMP'yi yıkarinflamasyonusürdürürİnflamatuvar uyarısigara dumanı ve enfeksiyon hava yoluhücrelerini uyarırHava yolu dokusucAMPhücre içi haberci; inflamasyonu baskılarİnflamatuvar hücre içiPDE4 enzimicAMP'yi etkisiz 5'-AMP'ye yıkarİnflamatuvar hücre içiSitokin ve mediatör salgısıTNF, IL-8, nötrofil çağrısı artarHava yolu · akciğer dokusuRoflumilast:PDE4'ü hücreiçinde kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP yıkılmaz → inflamatuvar hücrelerin sitokin yanıtı azalır; ağırKOAH'ta alevlenmeler azalır.Bronkodilatasyonu çok zayıf; tek başına kullanılmaz, bronkodilatöre eklenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?İnflamatuvar hücrelerin içinde (nötrofil, makrofaj, T hücresi) ve hava yolu düz kasında. Oral alınır, kanla dolaşır; hücre zarından geçerek enzime ulaşır.
Neye etki eder?cAMP'yi 5'-AMP'ye yıkan PDE4 enzimini seçici olarak baskılar.
Ne olur?Hücre içi cAMP artar → nötrofil, makrofaj ve CD8 T hücresinin inflamatuvar yanıtı ve sitokin salgısı azalır → ağır KOAH'ta alevlenme sıklığı düşer; bronkodilatör etkisi zayıftır.

Klinik

EndikasyonKronik bronşitle giden ağır KOAH'ta (FEV₁ < %50) alevlenmeleri azaltmak için bronkodilatöre ek idame tedavi.
Yan etkilerİshal, bulantı, karın ağrısı, kilo kaybı, iştah azalması, baş ağrısı, uykusuzluk, anksiyete, depresyon, intihar düşüncesi, tremor, sırt ağrısı.
KontrendikasyonOrta-ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh B ve C); etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4/1A2 indükleyicileri (rifampisin, fenobarbital, karbamazepin) etkiyi azaltır; simetidin, fluvoksamin ve enoksasin düzeyi artırır; teofilinle birlikte verilmez.
DikkatZayıf ve düşük kiloda başlanmaz; kilo takip edilir, %5–10'dan fazla kayıpta durdurulur. Depresyon ve intihar öyküsünde dikkat; akut bronkospazmda kullanılmaz.

Erişkin dozu

Erişkin: 500 mcg günde 1 kez; gerekirse tolerabilite için ilk 4 hafta 250 mcg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı, kilo ve ishal izle.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %99 bağlı). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ishal ve kilo kaybı volüm kaybı ve prerenal AKI'ye yol açabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; maruziyet artabilir, yan etki izle.
Child-Pugh BKontrendike.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

250 mcg ile başlayıp 4 hafta sonra 500 mcg'a çık. Kilo kaybı, ishal, uykusuzluk, depresyon ve düşme izlenir; düşük kilolu, zayıf ve depresyonlu yaşlıda başlanmaz. Teofilinle birlikte kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvanlarda embriyofetal toksisite. Gebelikte kullanılmaz; etkili korunma önerilir.
EmzirmeSüte geçişi hayvanlarda gösterildi; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Brolustroflumilast500 mcg tablet
Duspasroflumilast500 mcg film kapli tablet
Roflungroflumilast0,5 mg saşe

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03XA05

Roksadustat

HIF prolil hidroksilaz inhibitörü (oral anemi ilacı)

HIF prolil hidroksilazı kapatıp endojen EPO yapımını ve demir kullanımını artıran oral ilaç; haftada üç kez alınır, diyaliz ve diyaliz dışı KBH anemisinde kullanılır. Türkiye'de ruhsatlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan yapımı (eritropoez) › EPO üreten böbrek ve karaciğer hücresi › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Prolil hidroksilaz (PHD) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PHD'ye sunulurVHL ile yıkımagönderiliryıkılmazsagenleri açarHIF-αhipoksi sinyalinin transkripsiyonfaktörü; sürekli yapılırHIF-α · hücre içiProlil hidroksilaz (PHD)oksijen varken HIF-α'yı hidroksilleyipişaretlerPHD enzimi · hücre içiHIF-α yıkımıVHL ile proteazomda parçalanırVHL ve proteazomEPO · demir genleriyıkılmayan HIF çekirdekte bu genleriaçar; hepsidin ↓Çekirdek · EPO geniRoksadustat: PHDenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HIF-α yıkılmaz, çekirdekte birikir → EPO ve demir kullanım genleriaçılır, hepsidin azalır; endojen EPO ve demir erişilebilirliği artar, Hb yükselir(enflamasyonda da yanıt iyi).Venöz tromboz ve kardiyovasküler olay riski bildirilmiştir; hepsidin düşmesi demirkullanımını artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır; kandan EPO üreten böbrek (peritübüler interstisyum) ve karaciğer hücrelerinin içine girer. Hedef hücre içindedir.
Neye etki eder?PHD enziminin aktif bölgesine bağlanır (2-oksoglutarat ile yarışır); enzim HIF-α'yı hidroksilleyemez, HIF-α yıkılmadan birikir.
Ne olur?HIF-α çekirdekte HIF-β ile EPO ve demir genlerini açar, hepsidin düşer → endojen EPO ve demir kullanımı artar, Hb yükselir.

Klinik

EndikasyonDiyaliz ve diyaliz dışı KBH'ye bağlı semptomatik anemi.
Yan etkilerTromboz (damar erişimi, DVT), hipertansiyon, MACE riski, nöbet, sepsis, hiperkalemi, ishal, bulantı, karaciğer enzim artışı, metabolik asidoz.
Kontrendikasyonİlaç içeriğine aşırı duyarlılık (yerfıstığı ve soya içerir); gebeliğin üçüncü trimesteri; emzirme (AB KÜB). Gebelikte ilk iki trimesterde ve doğurganlık çağında kontrasepsiyonsuz kullanım önerilmez; Child-Pugh C'de önerilmez.
EtkileşimlerKalsiyum, demir ve fosfat bağlayıcılar (sevelamer, kalsiyum asetat) emilimi azaltır, en az 1 saat arayla alınır; gemfibrozil düzeyi artırır; statinlerde (rosuvastatin, atorvastatin, simvastatin) düzey artışı ve miyopati riski; probenesid ve OAT1/OAT3 inhibitörleri düzeyi artırır.
DikkatTromboz ve MACE riski nedeniyle Hb hedefi 10–12 g/dL aşılmaz; en düşük etkili doz kullanılır. Teratojeniktir (hayvan çalışmaları); kontrasepsiyon gerekir. SUT'ta ödeme hükmü bulunamamıştır, kısıtlanmış beyaz reçetedir.

Erişkin dozu

Başlangıç haftada 3 kez: 70 mg (45–< 70 kg) ya da 100 mg (≥ 70 kg); ESA'dan geçişte önceki ESA dozuna göre ürün bilgisindeki tabloya göre 70–200 mg. Hb 4 haftada bir izlenir, doz basamaklarla ayarlanır; Hb artış hızı > 2 g/dL/4 hafta olmamalıdır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
HemodiyalizHaftada 3 kez; diyaliz günlerine denk getirilebilir, seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tromboz, hipertansiyon, hiperkalemi riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDoz yaklaşık yarıya indirilir; yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir. Tromboz, inme, hipertansiyon ve hiperkalemi riski; tromboembolik öyküsü olanda dikkatle; Hb ve tansiyon izlenir; fosfat bağlayıcılarla 1 saat arayla alınır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikÖnerilmez (hayvanda fetal zarar); doğurganlıkta etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi hayvanda gösterildi; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ernevodroksadustat20 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 70 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet; 150 mg film kaplı tablet
Evrenzoroksadustat20 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 70 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02BX04

Romiplostim

Trombopoetin reseptör agonisti (peptit-Fc füzyon proteini)

TPO reseptörünü (c-Mpl) uyaran deri altı haftalık ilaç; dirençli kronik ITP'de trombosit sayısını artırır. Kesilince trombosit düşebilir; kemik iliği retikülin artışı ve tromboz riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve kemik iliği › Megakaryosit öncüleri › Hücre yüzeyi (zar) › TPO reseptörü (c-Mpl)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+sinyali açartrombosit yaparEndojen TPOkaraciğerin yaptığı büyüme faktörüKan · kemik iliğic-Mpl reseptörümegakaryosit zarında; JAK2'ye bağlıMegakaryosit zarı · c-MplJAK2–STAT5 sinyaliçoğalma ve olgunlaşma genlerini açarMegakaryosit içiTrombosit üretimimegakaryosit parçalanır, trombosit kanageçerKemik iliği → kanRomiplostim:c-Mpl'i zardauyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: c-Mpl uyarılır → megakaryosit çoğalıp olgunlaşır; trombosit sayısıyükselir, kanama azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik iliğinde megakaryosit öncülerinin ve megakaryositlerin dış zarında. Deri altından verilir, kanla kemik iliğine gelir; hücre içine girmez.
Neye etki eder?c-Mpl'ye endojen TPO'dan farklı bir bölgeden bağlanıp reseptörü uyarır (agonist); JAK2–STAT5 ve MAPK yollarını açar.
Ne olur?Megakaryosit çoğalması ve olgunlaşması artar → 5–14 günde trombosit sayısı yükselir → ITP'de kanama azalır; kesilince trombosit eski düzeyine döner.

Klinik

EndikasyonSteroid ve immünoglobuline yanıtsız ya da splenektomi sonrası kronik immün trombositopenide (ITP) trombosit artırma.
Yan etkilerBaş ağrısı, artralji, baş dönmesi, uykusuzluk, ekstremite ağrısı; trombositoz, tromboz, kemik iliğinde retikülin artışı; kesince rebound trombositopeni.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da E. coli kaynaklı proteinlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; ITP için kullanılan steroid, IVIG ve anti-D dozları azaltılabilir.
DikkatTrombositi normalleştirmek için kullanılmaz; hedef ≥ 50 × 10⁹/L. Başlangıçta haftalık, sonra ayda bir sayım. Kemik iliği bozukluğu (MDS) dışlanır.

Erişkin dozu

Deri altı haftada 1 kez; başlangıç 1 mcg/kg, trombosit ≥ 50 × 10⁹/L olana dek her hafta 1 mcg/kg artırılır, en çok 10 mcg/kg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nadiren glomerülopati bildirilmiştir (kesin ilişki yok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; tromboz izle.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; 1 mcg/kg ile başla. Yaşlıda tromboz riski (inme, MI, VTE) ve rebound trombositopeni izlenir. Hedefi aşan trombosit sayısında doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; hayvanlarda plasentayı geçer. Dirençli ITP'de yarar riski aşıyorsa kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; IgG-Fc yapısı olduğundan yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nplateromiplostim250 mcg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 500 mcg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BX06

Romosozumab

Anti-sklerostin monoklonal antikor (anabolik ve antirezorptif)

Osteosit sklerostinini bağlayıp Wnt yolunu açan antikor; hem kemik yapımını artırır hem yıkımını azaltır. Yüksek kırık riskli postmenopozal osteoporozda 12 ay kullanılır; kardiyovasküler uyarısı vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Osteosit → osteoblast (kemik yüzeyi) › Hücre dışı: osteositin salgıladığı protein › Sklerostin (LRP5/6–Wnt yolu)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sklerostinkapatırWnt sinyali yenikemik yaparOsteositkemik içindeki hücre; sklerostinsalgılarKemik matriksi · osteositLRP5/6 · Wnt yoluosteoblastı uyaran sinyal; sklerostin buyolu kapatırOsteoblast zarı · LRP5/6Osteoblast kemik yapımıyeni kemik matriksi oluşurKemik yüzeyi · osteoblastRomosozumab:sklerostinibağlayıp bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sklerostin LRP5/6'yı kapatamaz → Wnt sinyali açılır → osteoblastyapımı artar, yıkım azalır.Kardiyovasküler olay (MI, inme) riski nedeniyle uyarı vardır. KBH ve diyalizde kullanımverisi sınırlıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve kemik hücre dışı sıvısında. Deri altından verilir, kemikte osteositlerin salgıladığı sklerostine hücre dışında bağlanır.
Neye etki eder?Sklerostine bağlanıp onu bağlar (monoklonal antikor); sklerostinin LRP5/6 reseptörünü kapatmasını engeller.
Ne olur?Wnt–β-katenin sinyali açılır: osteoblast yapımı artar (anabolik), RANKL yoluyla osteoklast yıkımı azalır → kemik kütlesi ve dayanıklılık artar. MI/inme riski artabilir.

Klinik doğrulanıyor

EndikasyonYüksek kırık riskli postmenopozal kadınlarda osteoporoz (12 aylık tek kür).
Yan etkilerMiyokard enfarktüsü, inme ve kardiyovasküler ölüm riskinde artış, hipokalsemi (özellikle ağır KBH'de), enjeksiyon yeri reaksiyonu, eklem ağrısı, baş ağrısı, çene osteonekrozu ve atipik femur kırığı (nadir).
KontrendikasyonÖnceki miyokard enfarktüsü ya da inme öyküsü, hipokalsemi, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBilinen önemli etkileşimi yoktur; hipokalsemi yapan ilaçlar (denosumab, kalsimimetik) birlikte dikkatle kullanılır; kalsiyum ve D vitamini replasmanı gerekir.
DikkatKardiyovasküler olay öyküsü olanlarda kullanılmaz; başlamadan önce kalsiyum ve D vitamini düzeltilir. Tedavi bittikten sonra kemik kaybını önlemek için antirezorptif ilaca geçilir.

Erişkin dozu

210 mg SC (iki adet 105 mg enjeksiyon) ayda bir, 12 ay.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; hipokalsemi riski yüksek, Ca ve D yeterliliği şart.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; KBH-MBD (adinamik kemik) dışlanmadan kullanılmaz.
HemodiyalizVeri sınırlı; hipokalsemi riski yüksek; KBH-MBD dışlandıktan sonra, uzman kararıyla.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD'dekiyle aynı ilkeler.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (monoklonal antikor; uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; KBH'de hipokalsemi ve KV olay riski özellikle önemlidir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yüksek kırık riskli osteoporozda 12 ay verilir. Miyokard enfarktüsü, inme ve KV ölüm riski artabilir; MI ya da inme öyküsünde kullanılmaz (ruhsat metinleri farklı). Hipokalsemi, çene osteonekrozu ve atipik femur kırığı; Ca ve D yeterli olmalı.

  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif ya da anabolik tedavi başlanır; çok yüksek riskte anabolik seçenek.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteomalazi dışlanmadan (ALP, Ca, 25(OH)D) osteoporoz tedavisi başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikEndikasyon postmenopozal osteoporozdur; gebelikte kullanılmaz (yeterli insan verisi yok).
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Emzirenlerde kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Evenityromosozumab105 mg/1,17 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BC04

Ropinirol

Non-ergot dopamin agonisti (D2/D3)

D2/D3 dopamin reseptörlerini doğrudan uyaran non-ergot agonist; Parkinson hastalığı ve huzursuz bacak sendromunda kullanılır. Ani uykuya dalma, ortostatik hipotansiyon, halüsinasyon ve impuls kontrol bozukluğu yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Bazal ganglion · striatum › Postsinaptik striatal nöron zarı › D2 ve D3 dopamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+yolu baskılarhareketidüzeltirDopaminsubstantia nigra uçlarından striatumasalınır; Parkinson'da azalmıştırNigrostriatal sinapsD2/D3 reseptörüstriatal nöron zarında, Gi proteininebağlı dopamin reseptörüStriatal nöron · D2/D3Striatal çıkış yoluindirekt yol baskılanır, hareketbaşlatma kolaylaşırStriatal nöron içiMotor işlevbradikinezi ve rijidite azalır, hareketkolaylaşırBazal ganglion devresiRopinirol: D2/D3reseptörlerinidoğrudan uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör doğrudan uyarılır, dopamin eksikliği telafi edilir → motorbelirtiler gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde striatum (bazal ganglion). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?Postsinaptik striatal nöron zarındaki D2/D3 reseptörlerine bağlanıp onları uyarır (agonist); dopamin yerine geçer.
Ne olur?Eksik dopamin yerine geçer, indirekt yol baskılanır → bradikinezi ve rijidite gerilir. Yan etki: hipotansiyon, bulantı, uyku hali, impuls kontrol bozukluğu.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı (tek başına ya da levodopa ile); orta-ağır huzursuz bacak sendromu.
Yan etkilerBulantı, uyku hali, ani uykuya dalma, ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi, halüsinasyon, periferik ödem, impuls kontrol bozukluğu (kumar, alışveriş), huzursuz bacakta augmentation.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetmezliği; CrCl < 30 olan ve diyalize girmeyen ağır böbrek yetmezliği (ürün bilgisine göre).
EtkileşimlerCYP1A2 inhibitörleri (siprofloksasin, fluvoksamin) ve östrojen düzeyi artırır; antipsikotikler ve metoklopramid etkiyi azaltır; sedatifler ve alkolle uyku hali; antihipertansiflerle hipotansiyon.
DikkatAni uykuya dalma nedeniyle araç kullanımı uyarısı; impuls kontrol bozukluğu açısından sorgulanır; kesilirken doz kademeli azaltılır.

Erişkin dozu

Parkinson: 0,25 mg günde 3 kez başlanır, haftalık artış; idame 3–9 mg/gün, en çok 24 mg. Huzursuz bacak: 0,25 mg yatmadan 1–3 saat önce, en çok 4 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–50: ayar gerekmez; yavaş titrasyon.
eGFR 15–29Diyaliz dışı çalışılmamış; kullanılacaksa çok düşük dozla ve izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çok düşük dozla dikkatle.
HemodiyalizBaşlangıç 0,25 mg günde 3 kez; en çok 18 mg/gün (seans sonrası ayrı doz gerekmez).
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; diyalizle ihmal edilebilir düzeyde uzaklaşır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ödem ve ortostatik hipotansiyon volüm yönetimini zorlaştırabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır, yavaş artırılır.
Child-Pugh BDüzey artar; düşük doz ve yavaş artış.
Child-Pugh CKontrendike (ağır yetmezlik).

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır (0,25 mg), çok yavaş artırılır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, halüsinasyon, konfüzyon, uyku atakları ve impuls kontrol bozukluğu izlenir. Ağır kognitif bozulmada dikkat.

  • TIME-to-STOP B17sınıf üyesi olarak Esansiyel tremorda levodopa ve dopamin agonistleri yarar sağlamaz, yan etki yapar.
  • TIME-to-START B8sınıf üyesi olarak Demir eksikliği ve KBY dışlandıktan sonra işlevi bozan huzursuz bacakta düşük dozla uygundur.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır (hayvanda gelişimsel toksisite).
EmzirmeProlaktini baskılayıp süt yapımını azaltır; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Parguip Xlropinirol hidroklorür2 mg uzatılmış salimli tablet; 4 mg uzatılmış salimli tablet; 8 mg uzatılmış salimli tablet
Requip Xlropinirol2 mg uzatilmis salimli tablet; 4 mg uzatilmis salimli tablet; 8 mg uzatilmis salimli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AA07

Rosuvastatin

HMG-CoA redüktaz inhibitörü (statin)

Karaciğerde kolesterol yapımının hız belirleyici enzimini kapatıp LDL kolesterolü belirgin düşüren güçlü statin; KBH'de doz sınırı vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Hücre içi (ER zarı) › HMG-KoA redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HMG-CoA redüktazdönüştürürbirkaç basamaklakolesteroleçevrilirhavuz azalıncareseptör artar(SREBP-2)+HMG-CoAhepatositte kolesterol yapımının aramaddesiHepatosit · sitoplazmaMevalonatkolesterol yolunun hız belirleyici ürünüHepatosit · sitoplazmaHepatosit kolesterolühücre içi kolesterol havuzuHepatosit · kolesterol havuzuLDL reseptörühepatosit yüzeyinde kandaki LDL'yiyakalarHepatosit zarı · LDL-RRosuvastatin:HMG-CoAredüktazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hücre içi kolesterol azalır → LDL reseptörü artar → kandan daha çokLDL çekilir; LDL kolesterol dozla birlikte yaklaşık yarı yarıya düşer,aterosklerotik olay riski azalır.Statinler damar düz kası ve endotelde de etkilidir (pleiotropik etki); KBH'de koruyucuetkisi diyaliz öncesi evrelerde gösterilmiştir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Hepatositte, endoplazmik retikulum zarındaki enzimde. Hidrofiliktir, karaciğere taşıyıcılarla (OATP) alınır; CYP3A4 ile yıkılmaz, bir bölümü böbrekle atılır.
Neye etki eder?HMG-KoA redüktazı yarışmalı inhibe eder. Hepatosit kolesterolü azalınca SREBP-2 uyarılır ve LDL reseptörü artar.
Ne olur?Kandan daha çok LDL çekilir; LDL kolesterol yüzde 45–55 düşer → aterosklerotik olaylar azalır. Ağır KBH'de doz en çok 10 mg ile sınırlanır.

Klinik

EndikasyonHiperkolesterolemi ve karma dislipidemi; yüksek riskli hastada kardiyovasküler olay önlenmesi; KBH (diyaliz dışı) ve nakil hastasında LDL düşürme.
Yan etkilerMiyalji, miyopati, nadiren rabdomiyoliz, karaciğer enzimlerinde yükselme, hafif proteinüri-hematüri (yüksek dozda, tübüler kaynaklı, geçici), yeni başlayan diyabet riski, baş ağrısı, bulantı.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı ya da açıklanamayan sürekli transaminaz yüksekliği, gebelik ve emzirme, miyopati, siklosporin ile birlikte kullanım; AB KÜB: CrCl < 30'da tüm dozlar, CrCl < 60'ta 40 mg; ABD etiketi: eGFR < 30'da 40 mg önerilmez.
EtkileşimlerSiklosporin (kontrendike), gemfibrozil ve fibratlar (miyopati), kolşisin, daptomisin, lopinavir-ritonavir; varfarinde INR yükselebilir; Al-Mg içeren antasitler emilimi azaltır (2 saat arayla).
DikkatGebelikte kullanılmaz (doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon); emzirmede de kontrendikedir. Asya kökenli hastalarda maruziyet yaklaşık iki katıdır: 5 mg ile başlanır, 40 mg verilmez. Kas ağrısı ya da koyu idrarda CK bakılır.

Erişkin dozu

5-40 mg/gün tek doz, günün her saatinde alınabilir (uzun yarı ömür). Çoğu hastada 10-20 mg; 40 mg yalnız LDL hedefi tutmayan ve risk faktörü olmayan hastada uzmanlıkla.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–595 mg ile başlanır; 40 mg kontrendike.
eGFR 15–295 mg ile başlanır, en çok 10 mg/gün; AB'de CrCl < 30'da kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 10 mg/gün (ABD); AB'de kontrendike, yeni başlama önerilmez.
HemodiyalizYeni başlama önerilmez; başlanmış olan düşük dozla sürdürülebilir.
Periton diyaliziYeni başlama önerilmez; başlanmışsa düşük dozla.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYüksek dozda proteinüri (tübüler) ve hematüri; rabdomiyolizle AKI nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (Child-Pugh ≤ 7).
Child-Pugh BMaruziyet artar; Child-Pugh 8–9'da düşük dozla.
Child-Pugh CChild-Pugh > 9: deneyim yok; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 5–10 mg ile başla; 40 mg kaçınılır. Asya kökenlilerde maruziyet artar. Miyopati riski böbrek yetersizliği ve hipotiroidide artar; kas ağrısında CK bak.

  • TIME-to-START A2sınıf üyesi olarak Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma için statin başlanır.
  • TIME-to-STOP A34sınıf üyesi olarak Yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demansta primer korumada kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kesilir; gebelik planlayanlarda önceden bırakılır.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (21 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Colefixrosuvastatin kalsiyum5 mg efervesan tablet; 10 mg efervesan tablet; 20 mg efervesan tablet; 40 mg efervesan tablet
Colnarrosuvastatin kalsiyum5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Crelixrosuvastatin kalsiyum5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Crestorrosuvastatin kalsiyum · rosuvastatin5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Genvotrinrosuvastatin kalsiyum10 mg film kaplı tablet; 20 mg film kaplı tablet; 40 mg film kaplı tablet
Kolrosrosuvastatin kalsiyum10 mg çentikli film tablet; 20 mg film tablet
Livercolrosuvastatin10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Noliprosuvastatin5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Reaktrosuvastatin · rosuvastatin kalsiyum5 mg film kapli tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Ronaprosuvastatin kalsiyum10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Rosactrosuvastatin kalsiyum5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Rosavarosuvastatin kalsiyum10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Rosucorrosuvastatin5 mg film tablet; 10 mg çentikli film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film tablet
Rosufixrosuvastatin kalsiyum5 mg film tablet; 10 mg çentikli film kapli tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Rosugenrosuvastatin kalsiyum5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Rosustarrosuvastatin5 mg film tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Rosuvasrosuvastatin5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 10 mg film kaplitablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Sanroserosuvastatin kalsiyum5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Stagerosuvastatin kalsiyum10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Statarosuvastatin kalsiyum10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Ultroxrosuvastatin · rosuvastatin kalsiyum5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (10): Aselip, Ezeros, Loditen 10, Loditen 5, Retilcomb, Rosalin, Rosimib, Rospirin 10, Rosucor Plus 10, Rosucor Plus 5

21 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EJ01

Ruksolitinib

JAK1/JAK2 inhibitörü (oral)

JAK1 ve JAK2'yi kapatan oral ilaç; miyelofibroz, polisitemia vera ve GVHD'de dalak küçülmesi ve semptom kontrolü sağlar. Tuzak: ani kesilince semptom geri tepmesi; sitopeni ve enfeksiyonlar.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği ve bağışıklık sistemi › Hematopoetik ve miyeloproliferatif hücre › Sitoplazma (reseptöre bağlı kinaz) › JAK1 / JAK2 kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)JAK'ı aktiveederSTAT'ıfosforillergenleri açarSitokin ve EPO/TPO sinyalisitokinler hücre yüzeyindeki reseptörebağlanırHematopoetik hücre · sitokin rese…JAK1/JAK2 kinazlarıreseptöre bağlı sitoplazmik kinaz; JAK2V617F'de sürekli açıkReseptör altı · sitoplazmaSTAT3/5 fosforilasyonufosfatlanan STAT dimerleşir ve çekirdeğegiderSitoplazma → çekirdeğeGen okunması ve çoğalmahücre çoğalması ve inflamatuvar sitokinüretimi artarÇekirdekRuksolitinib:JAK1/2'yi hücreiçinde kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: JAK1/2 çalışmaz → STAT fosforillenmez, çoğalma ve sitokin üretimiazalır; dalak küçülür, semptomlar hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Kemik iliği hücrelerinin ve T hücrelerinin içinde (sitoplazma). Oral alınan ilaç hücre zarından geçer ve reseptöre bağlı kinaza ulaşır.
Neye etki eder?JAK1 ve JAK2 enzimlerinin ATP bağlama cebine bağlanıp kinaz aktivitesini kapatır; mutant JAK2 V617F'yi de baskılar.
Ne olur?STAT3/5 fosforilasyonu azalır, sitokin ve büyüme faktörü sinyali kesilir → hücre çoğalması, dalak büyümesi ve sitokin semptomları azalır; JAK sinyalinin kesilmesi bağışıklığı baskılar.

Klinik

EndikasyonPrimer miyelofibroz ve post-PV/post-ET miyelofibroz; hidroksiüreye yetersiz yanıtlı polisitemia vera; steroide dirençli akut ve kronik GVHD.
Yan etkilerTrombositopeni, anemi, nötropeni, enfeksiyonlar (zona, TB, HBV reaktivasyonu, PML), kanama, baş dönmesi, kilo artışı, lipit yüksekliği, deri kanserleri; ani kesildiğinde semptom geri tepmesi.
KontrendikasyonGebelik ve emzirme; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) dozu yarıya indirir; flukonazol > 200 mg'da doz azaltılır; güçlü CYP3A4 indükleyicileri etkiyi düşürür; diğer immünsüpresiflerle enfeksiyon riski artar.
DikkatTam kan sayımı başlangıçta ve ilk aylarda sık bakılır. Kesilecekse 7–10 günde kademeli azaltılır. HBV, TB ve zona taraması yapılır; deri kontrolü önerilir. Trombosit < 50 bin/µL iken miyelofibrozda başlanmaz.

Erişkin dozu

Miyelofibroz: trombosit > 200 bin ise 20 mg, 100–200 bin ise 15 mg, 50–100 bin ise 5 mg günde 2 kez; yanıta göre titre. Polisitemia vera: 10 mg günde 2 kez. GVHD: 5–10 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Başlangıç dozu azaltılır (trombosit 100–150 bin: 10 mg günde 2 kez); kan sayımıyla titre.
eGFR 15–29Aynı azaltma; trombosit < 100 bin ise daha düşük doz, yakın kan sayımı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı: aynı azaltma; deneyim sınırlı, yakın izlem.
HemodiyalizSeans sonrası günde 1 kez (trombosit 100–200 bin: 15 mg, > 200 bin: 20 mg); diyaliz günü seanstan sonra.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (seans sonrası verilir). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; enfeksiyon ve nadiren hematolojik komplikasyonlar.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ABaşlangıç dozu azaltılır (trombosit 100–150 bin: 5 mg günde 2 kez); kan sayımıyla titre.
Child-Pugh BAynı azaltma; sık kan sayımı.
Child-Pugh CAynı azaltma; veri sınırlı, çok yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; sitopeni, enfeksiyon ve düşme riski nedeniyle kan sayımı sık izlenir. Düşük başlangıç dozu ve yavaş artış (trombosit sayısına göre) uygulanır; zona ve TB açısından dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; hayvanda embriyo-fetal toksisite var. Tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeKontrendikedir; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 hafta emzirme yapılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Jakaviruksolitinib fosfat5 mg tablet; 10 mg tablet; 15 mg tablet; 20 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX28

Rupatadin

2. kuşak H1 antihistaminik ve PAF antagonisti

H1 reseptörünü ve trombosit aktive edici faktör (PAF) reseptörünü birlikte kapatan günde tek doz 2. kuşak ajan; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. CYP3A4 inhibitörleri ve greyfurt düzeyi artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 ve PAF reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıRupatadin: H1 vePAFreseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; PAFetkisi de kesilir; alerji belirtileri azalır.PAF antagonizması histamin dışı mediatör yolunu da kapatır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne ve PAF reseptörüne bağlanıp ikisini de kapatır (ters agonist ve antagonist).
Ne olur?Histamin ve PAF'ın damar geçirgenliği, kaşıntı ve mukus etkisi azalır → rinit ve ürtiker belirtileri hafifler; sedasyon azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel ve sürekli alerjik rinit, kronik spontan ürtiker.
Yan etkilerUyku hali, baş ağrısı, yorgunluk, ağız kuruluğu, baş dönmesi; nadiren karaciğer enzim artışı.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık; QT uzaması ve hipokalemi varlığında ya da güçlü CYP3A4 inhibitörüyle birlikte kullanılmaz.
EtkileşimlerKetokonazol, itrakonazol ve eritromisin düzeyi belirgin artırır; greyfurt suyu etkiyi artırır; alkol ve sedatiflerle uyku hali artar; statin ile CK izlenir.
DikkatQT uzatan ilaçlarla, uzun QT'de ve hipokalemide kullanılmaz; greyfurt suyundan kaçınılır.

Erişkin dozu

Erişkin: 10 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Veri yetersiz; dikkatle kullan.
eGFR 15–29Veri yetersiz; önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; önerilmez.
HemodiyalizVeri yetersiz; önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AVeri yetersiz; dikkatle kullan.
Child-Pugh BÖnerilmez (klinik veri yok).
Child-Pugh CÖnerilmez (klinik veri yok).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda deneyim sınırlı; 10 mg/gün ile başla, uyku hali ve düşmeyi izle. QT uzatan ilaç ve güçlü CYP3A4 inhibitörüyle birlikte kullanma; böbrek ya da karaciğer yetmezliğinde önerilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır, loratadin ya da setirizin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; kullanımdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anthixrupatadin fumarat1 mg/ml pediatrik oral çözelti; 10 mg tablet
Ripatrinrupatadin fumarat10 mg tablet
Ruftanrupatadin fumarat10 mg tablet
Rupafinrupatadine · rupatadin fumarat1 mg / ml oral çözelti; 10 mg tablet
Rupatekrupatadin fumarat10 mg tablet
Rupaxrupatadin fumarat10 mg tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A07FA02

Saccharomyces boulardii

Probiyotik maya

Canlı Saccharomyces maya probiyotiği; antibiyotik ilişkili ve akut ishalde kullanılır. Tuzak: bağışıklığı baskılı, santral venöz kateterli ya da ağır hasta kişilerde fungemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Bağırsak lümeni › Toksin ve epitel zarı › C. difficile toksini A/B

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırRho GTPazlarıkapatırmukozayı zedelerC. difficile toksinitoksin A ve B bağırsak lümenine salınırKolon lümeni · toksinEnterosit reseptörütoksin hücre zarına bağlanıp hücreyegirerEnterosit zarı · reseptörAktin iskeleti çökerhücre yuvarlanır, bağlantılar açılırEnterosit içiKolit ve ishalsıvı salgısı, psödomembranKolon mukozasıS. boulardii:toksiniproteazla yıkar,patojenleyarışır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Toksin bağlanamaz ve epitel korunur → ishal azalır; mikroorganizmaçoğalması da sınırlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kalın bağırsak lümeninde. Canlı maya olarak ağızdan alınır, emilmez; kalıcı olarak yerleşmez ve 3–5 günde dışkıyla atılır.
Neye etki eder?Çok yönlü ve tam bilinmiyor: 54 kDa proteaz C. difficile toksin A/B'yi yıkar, patojenlerle yarışır, bağırsak bağışıklığı ve sindirim enzimlerini destekler.
Ne olur?Toksin enterosit reseptörüne bağlanamaz, epitel bütünlüğü korunur → antibiyotik ilişkili ishal ve kolit azalır.

Klinik

EndikasyonAntibiyotik ilişkili ishalin önlenmesi, akut ishal ve gezgin ishalinde yardımcı; C. difficile ishalinde yardımcı olarak (antibiyotiğin yerine değil).
Yan etkilerŞişkinlik, gaz, kabızlık; alerji; bağışıklığı baskılı ve kateterli hastada fungemi ve sepsis.
KontrendikasyonSantral venöz kateter, ağır bağışıklık baskılanması, kritik hastalık, maya alerjisi.
EtkileşimlerAntifungallerle birlikte etkisiz kalır; antibiyotikten ayrı zamanda alınır; sıcak (> 50 °C) içeceğe karıştırılmaz.
DikkatKapsül açılırken yayılan canlı maya, kateterli komşu hastalar için fungemi riski taşır; hastane odasında kapsül açılmaz. Hasta öncesinde bağışıklık ve kateter durumu sorgulanır.

Erişkin dozu

250 mg günde 2 kez (kapsül ya da toz); antibiyotikle birlikte başlanır, tedavi süresince ve sonrasında 1 hafta.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; kateter varsa kullanılmaz.
HemodiyalizSantral venöz kateterle HD yapılıyorsa kullanılmaz (fungemi).
Periton diyaliziVeri yetersiz; peritonit ve fungemi riski nedeniyle dikkat.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; fungemi ve sepsise bağlı AKI nadirdir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; bağışıklık baskısında kaçınılır.
Child-Pugh CDikkatle; bakteriyel translokasyon ve fungemi riski, veri yetersiz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; bağışıklığı baskılı, santral kateterli ya da kritik hastada kullanılmaz (fungemi). Antibiyotik ilişkili ishalin önlenmesinde yardımcı olarak düşünülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; canlı maya içerir, gebelikte yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeVeri yetersiz; süte geçişi bilinmiyor, canlı maya içerir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Diyacuresaccharomyces boulardii250 mg kapsül; 250 mg liyofilize toz iceren sase
Reflorsaccharomyces boulardii250 mg kapsul; 250 mg liyofilize toz iceren sase

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BD03

Safinamid

Geri dönüşlü MAO-B inhibitörü (glutamat salımını da azaltır)

MAO-B'yi geri dönüşlü kapatıp dopamin yıkımını azaltan, glutamat salımını da düşüren ek tedavi; levodopayla motor dalgalanmada kullanılır. Antidepresan, meperidin ve MAO inhibitörleriyle verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nigrostriatal dopaminerjik uç ve glia › Mitokondri dış zarı › MAO-B enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)gliaya gerialınırdopaminioksitlerdopamin düzeyidüşerSinaps aralığı dopamininigrostriatal uçtan salınır; glia venörona geri alınırNigrostriatal sinapsMAO-B enzimiastrosit ve nöron mitokondrisinin dışzarında dopamini yıkarMitokondri dış zarı · MAO-BYıkım ürünleriDOPAC ve H₂O₂ oluşur; dopamin azalırGlia ve nöron içiDopamin yetersizliğibradikinezi, rijidite, levodopadalgalanmasıStriatum · bazal ganglionSafinamid:MAO-B'yi geridönüşlü kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MAO-B kapanır, dopamin yıkılmaz → striatal dopamin artar, "off"süresi kısalır.Yan etki: katarakt ve retina bulguları (albino sıçanda) nedeniyle göz izlemi önerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde nigrostriatal sinaps çevresindeki glia ve sinir ucu. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde amidazlarla yıkılır.
Neye etki eder?Mitokondri dış zarındaki MAO-B enzimini geri dönüşlü kapatır; ayrıca voltaja bağlı Na⁺ kanallarını kapatıp glutamat salımını azaltır.
Ne olur?Dopamin yıkımı azalır, sinaps dopamini artar → motor dalgalanma ve "off" süresi azalır; glutamat salımı da düşer.

Klinik

EndikasyonLevodopa (± diğer ilaçlar) kullanan, orta-ileri evre ve motor dalgalanmalı Parkinson hastalığında ek tedavi.
Yan etkilerUykusuzluk, diskinezi, düşme, bulantı, ortostatik hipotansiyon, katarakt, baş ağrısı; nadiren halüsinasyon ve serotonin sendromu.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetmezliği; diğer MAO inhibitörleri, meperidin, SSRI/SNRI/TCA ile birlikte; albinizm, retina dejenerasyonu, üveit, kalıtsal retinopati.
EtkileşimlerAntidepresanlar, meperidin, tramadol, dekstrometorfan ve diğer MAO inhibitörleriyle serotonin sendromu; sempatomimetiklerle hipertansiyon; BCRP substratlarında (rosuvastatin) düzey artışı.
DikkatBaşlangıçta göz muayenesi (retina) önerilir; levodopayla diskinezi artabilir, levodopa dozu ayarlanır.

Erişkin dozu

Oral 50 mg günde 1 kez; 2 hafta sonra klinik gereğe göre 100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 50 mg/gün.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; diskinezi, uykusuzluk, ortostatik hipotansiyon ve düşme izlenir. Antidepresan ve opioid etkileşimleri ile göz sağlığı gözden geçirilir.

  • TIME-to-START B7sınıf üyesi olarak Levodopa tedavisinde motor dalgalanma çıkarsa MAO-B inhibitörü eklenmesi uygundur.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez; hayvanda gelişimsel toksisite var, etkili doğum kontrolü gerekir.
EmzirmeSüte geçer (hayvanda); önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Xadagosafinamid metansülfonat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BH03

Saksagliptin

DPP-4 inhibitörü (gliptin)

İnkretin yıkımını durduran gliptin; tip 2 diyabette günde tek doz. Kalp yetersizliği nedeniyle hastaneye yatış riskini artırır; güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle ve eGFR ≤ 45'te dozu 2,5 mg olur.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem · inkretin yolu › Endotel zarı ve kan › Hücre yüzeyi ve plazma › DPP-4 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kana geçerDPP-4 ilekarşılaşırparçalanırBesin alımıince bağırsak L ve K hücreleri GLP-1 veGIP salgılarİnce bağırsak mukozasıGLP-1 ve GIP (inkretinler)glukoza bağlı insülini artırır,glukagonu azaltırKan · inkretinlerDPP-4 enzimiendotel zarında ve kanda inkretinleridakikalar içinde yıkarEndotel zarı · DPP-4İnaktif parçalarinsülin salgısını uyaramazKan · inaktif parçalarSaksagliptin:DPP-4'ü plazmadakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DPP-4 kapanınca aktif GLP-1 ve GIP kanda uzun kalır → glukoza bağlıinsülin artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve damar endotelinin yüzeyinde (zara bağlı ve çözünür DPP-4). İlaç ağızdan alınır, emilip kana geçer ve enzime plazmada ulaşır.
Neye etki eder?DPP-4 enzimini geri dönüşümlü kapatır; GLP-1 ve GIP artık yıkılamaz.
Ne olur?Aktif inkretinler kanda uzun kalır → glukoza bağlı insülin salgısı artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette tek başına ya da metformin, sülfonilüre ve insülinle birlikte glisemik kontrol.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı; nadiren akut pankreatit, ciddi eklem ağrısı, büllöz pemfigoid, aşırı duyarlılık; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi. Kalp yetersizliği nedeniyle yatış riskinde artış (SAVOR).
KontrendikasyonSaksagliptine ya da DPP-4 inhibitörüne ciddi aşırı duyarlılık; tip 1 diyabet, ketoasidoz.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4/5 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin, ritonavir) düzeyi artırır, doz 2,5 mg'a düşürülür; indükleyiciler etkiyi azaltır.
DikkatKalp yetersizliği riski ya da öyküsünde kaçınılır; kalp yetersizliği belirtileri izlenir.

Erişkin dozu

5 mg günde 1 kez; eGFR ≤ 45'te ya da güçlü CYP3A4 inhibitörüyle 2,5 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (5 mg/gün).
eGFR 30–59eGFR 45–59: 5 mg/gün; ≤ 45: 2,5 mg/gün.
eGFR 15–292,5 mg günde 1 kez; kalp yetersizliğini izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)2,5 mg günde 1 kez; deneyim sınırlı.
Hemodiyaliz2,5 mg günde 1 kez, seans sonrası; kalp yetersizliği ve ödem izle.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (4 saatte yaklaşık %23). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; kalp yetersizliği riski nedeniyle volüm izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle kullan.
Child-Pugh CDikkatle ve gerektiğinde 2,5 mg ile kullan; deneyim sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kalp yetersizliği, ödem ve eGFR ≤ 45 varsa kaçın ya da 2,5 mg kullan. Güçlü CYP3A4 inhibitörü (azol, makrolid) ekleme; büllöz pemfigoid ve eklem ağrısını sor.

  • TIME-to-STOP G6 Kalp yetersizliği riskinde ya da öyküsünde saksagliptin verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Onglyzasaksagliptin hcl5 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03CC02 · R03AC02

Salbutamol

Kısa etkili β₂ agonisti

β₂ reseptörünü uyaran bronkodilatör; hiperkalemide potasyumu hücre içine kaydıran ikinci basamak ilaçtır (10–20 mg nebül). Taşikardi ve tremor yapar; ESKD'de yanıtsızlık sık görülür.

Etki mekanizması

Etki yeriDüz kas ve iskelet kası › Bronş düz kası · iskelet kası hücresi › Hücre zarı › β₂ adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Gs proteini →siklazı açar+cAMP kinazıuyarırkası gevşetir,K⁺ alırβ₂ reseptör uyarısıadrenalin ya da sempatik uyarı reseptörebağlanırDüz kas · hücre yüzeyiGs → adenilil siklaz → cAMP ↑hücre içi haberciZar içi yüzü → sitoplazmaProtein kinaz Adüz kası gevşetir, Na⁺/K⁺-ATPazpompasını çalıştırırKas hücresi içiBronş gevşer · K⁺ içeri girerhava yolu açılır, serum K⁺ düşerBronş düz kası · iskelet kasıSalbutamol: β₂reseptörünüdışarıdan uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β₂ yolu daha güçlü çalışır → bronş açılır, K⁺ hücre içine girer.Etki dakikalar içinde başlar, 2–4 saat sürer.Taşikardi, tremor ve hipokalemi yapabilir; hiperkalemide kalıcı tedavi değil, geçici (ara)önlemdir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bronş düz kasında ve iskelet kasında. Solunumla havayoluna ulaşır; damardan ya da nebülle verilince kanla kas hücresinin yüzüne gelir.
Neye etki eder?Hücre yüzeyindeki β₂ reseptörünü uyarır (agonist); Gs proteini → adenilil siklaz → cAMP → protein kinaz A zinciri açılır.
Ne olur?Bronş düz kası gevşer → bronkospazm açılır. İskelet kasında Na⁺/K⁺-ATPaz uyarılır → K⁺ hücre içine girer → serum K⁺ düşer (hiperkalemi tedavisi).

Klinik

EndikasyonAstım ve KOAH'ta kurtarıcı bronkodilatör; hiperkaleminin geçici tedavisinde (insülin + dekstrozla birlikte) yüksek doz nebül; bronkospazm.
Yan etkilerTaşikardi, çarpıntı, tremor, baş ağrısı, anksiyete, hipokalemi, laktik asidoz (yüksek doz); iskemik kalp hastalığında göğüs ağrısı ve aritmi; paradoksal bronkospazm.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; yüksek dozda iskemik kalp hastalığı ve ağır taşiaritmide dikkatle.
EtkileşimlerNon-selektif beta blokerler etkiyi kaçırır; diüretik ve kortikosteroidle hipokalemi artar; digoksinle hipokalemide aritmi; insülinle potasyum düşürücü etki toplanır.
DikkatHiperkalemide tek başına yeterli değildir; EKG ve potasyum izlenir, kalsiyum ve insülin + dekstroz ile birlikte verilir. Hastaların yaklaşık %20–40'ı yanıtsızdır; ESKD'de diyalize hazır olunur. Koroner hastalıkta dikkatle.

Erişkin dozu

Astım: inhaler 100–200 mcg (1–2 puf) gerektiğinde; nebül 2,5–5 mg. Hiperkalemi: 10–20 mg nebül (10 mL serum fizyolojik içinde, 10 dakikada), olağan bronkodilatör dozunun 4–8 katı; etki 30 dakikada başlar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; birikim ve hipokalemi izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hiperkalemide etkisi azalmış olabilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; hiperkalemide 10–20 mg nebül; zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipokalemi ve laktik asidoz (yüksek doz) görülebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh BÇalışılmamış; ayar önerisi yok.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ayar önerisi yok; hipokalemi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tremor, taşikardi, AF ve hipokalemi görülebilir; kalp yetersizliği ve aritmide dikkat. Hiperkalemide 10–20 mg nebül kısa süreli köprüdür (EKG izlenir). İnhaler tekniği ve spacer kullanımı kontrol edilir.

  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak Hafif-orta astım/KOAH'ta düzenli inhale beta-2 agonist başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikAstımda gerektiğinde kullanılabilir; kontrolsüz astım fetüs için daha zararlıdır.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · 9 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Astosalsalbutamol sülfat2,5 mg/2,5 ml nebülizasyon için inhalasyon çözeltisi
Berastsalbutamol sülfat2 mg/5 ml şurup
Brecursalbutamol sülfat · salbutamol2,5 mg/2,5 ml nebülızasyon için inhalasyon çözeltısı; 100 mcg ölçülü dozlu inhalasyon süspansiyonu
Bronkas Aerosol Spraysalbutamol
Bronkas Tabletsalbutamol
Metrastsalbutamol sülfat2 mg/5 ml şurup
Ronkotolsalbutamol sülfat2,5 mg/2,5 ml nebulizasyon icin inhalasyon cozeltisi iceren tek dozluk flakon; 5 mg/2,5 ml nebulizasyon için inhalasyon çözeltısı içeren tek dozluk flakon
Salbutam Srsalbutamol4 mg kapsul; 8 mg kapsul
Salerosalbutamol sülfat2,5 mg/2,5 ml nebülizasyon için inhalasyon çözeltisi
Salodil Srsalbutamol sulfat4 mg mikropellet kapsül; 8 mg mikropellet kapsül
Salressalbutamol sülfat2 mg / 5 ml şurup; 2,5 mg/2,5 ml nebülızasyon için tek dozluk inhalasyon çözeltısı içeren flakon; 5 mg/2,5 ml nebülızasyon için tek dozluk inhalasyon çözeltısı içeren flakon; 100 mcg/doz inhalasyon için çözelti içeren ölçülü dozlu aerosol
Salventin Steri-nebsalbutamol sülfat2,5 mg/2,5 ml nebülizasyon için ihalasyon çözeltisi içeren tek dozluk ampul
Ventacortsalbutamol sülfat100 mcg aerosol inhaler
Ventolinsalbutamol2 mg/5 ml şurup; 2,5 mg/2,5 ml nebülizasyon çözeltisi; 100 mcg basınçlı inhalasyon süspansiyonu
Ventosalsalbutamol · salbutamol sülfat2 mg/5 ml şurup; 2,5 mg/2,5 ml nebülızasyon için inhalasyon çözeltısı içeren tek dozluk flakon; 5 mg/2,5 ml nebülızasyon için inhalasyon çözeltısı içeren tek dozluk flakon; 100 mcg basınçlı inhalasyon süspansiyonu
Ventubolsalbutamol sülfat2 mg tablet; 2 mg/5 ml şurup

Kombinasyon ürünleri (9): Demoren (ipratamol), Dublevent, Ipraventol Steri-neb, Pralas, Salpotens, Tropisal, Ventopium Plus, İprasal, İpravent

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 9 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03AC12

Salmeterol

Uzun etkili β2 agonisti (LABA)

β2 reseptörünü uzun süre uyaran inhale bronkodilatör; KOAH ve astımda idamede kullanılır. Etkisi yavaş başlar, kurtarma ilacı değildir; astımda tek başına verilmez, inhale steroidle kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolları › Bronş düz kası › Düz kas hücre zarı › β2-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gs ile cAMP'yiartırırkası gevşetirAdrenalinsempatik uyarıyla dolaşıma ve dokuyasalınırBronş düz kası çevresiβ2 reseptörübronş düz kası zarında, Gs proteininebağlıDüz kas zarı · β2cAMP artışıadenilat siklaz ATP'den cAMP yapar, PKAçalışırDüz kas hücresi içiDüz kas gevşemesibronş çapı artar, hava akımı düzelirBronş duvarıSalmeterol: β2reseptörünü uzunsüre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β2 reseptörü uzun süre uyarılır, cAMP artar → bronş genişler, etki12 saat sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Solunum yollarında bronş düz kası. İnhale ilaç havayolu epiteline ve düz kasa yerel ulaşır; lipofiliktir, hücre zarında uzun süre kalır.
Neye etki eder?Düz kas zarındaki β2 reseptörüne bağlanıp onu uyarır (agonist); Gs proteini adenilat siklazı açar. Uzun yan zincir reseptörün komşu bölgesine tutunur (uzun etki).
Ne olur?cAMP artar, miyozin kinaz baskılanır → bronş düz kası gevşer, bronş genişler; etki 12 saat sürer. Sistemik emilirse tremor, taşikardi, hipokalemi.

Klinik

EndikasyonKOAH idame tedavisi; astımda inhale steroidle birlikte idame (tek başına değil).
Yan etkilerTremor, çarpıntı, taşikardi, baş ağrısı, kas krampı, hipokalemi, paradoksal bronkospazm, QT uzaması; yüksek dozda aritmi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; akut atakta (kurtarma ilacı olarak) kullanılmaz; astımda tek başına LABA kullanılmaz.
EtkileşimlerBeta blokerler (özellikle nonselektif) etkiyi antagonize eder, bronkospazm yapabilir; kıvrım/tiyazid diüretik, steroid ve teofilinle hipokalemi; QT uzatan ilaçlar ve TCA/MAO inhibitörleriyle kardiyak etki artar. Güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, ketokonazol) düzeyi artırır; birlikte kullanılmaz.
DikkatKurtarma için kısa etkili β2 agonist (salbutamol) gerekir. Ağız çalkalanmaz, teknik eğitimi önemlidir; kardiyak hastalık ve hipokalemi riskinde dikkat.

Erişkin dozu

İnhale 50 mcg günde 2 kez (astımda ağırlığa göre 100 mcg'a kadar, inhale steroidle); KOAH'ta 50 mcg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; potasyum izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; inhale sistemik düzey düşüktür.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipokalemi yapabilir; diyaliz ve KBH'de potasyum izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; sistemik düzey artabilir.
Child-Pugh CDikkatle; sistemik düzey artabilir, izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ayar gerekmez; inhaler tekniği ve elde yeterli inspiratuvar akım değerlendirilir. Tremor, çarpıntı, aritmi ve hipokalemi izlenir; KOAH'ta antikolinerjikle birlikte kullanım tercih edilebilir.

  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak KOAH ve astımda düzenli inhale β2 agonist uygundur; astımda tek başına değil, inhale steroidle birlikte verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikAstım kontrolü gerekliyse inhale steroidle sürdürülür; kontrolsüz astım fetüs için daha zararlıdır. Veri sınırlı, kısa etkili β2 agonist öncelikli.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; inhale yolla düşük sistemik düzey, dikkatle kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · 11 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Novosalsalmeterol ksinafoat25 mcg inhalasyon için ölçülü dozlu aerosol
Respiventsalmeterol ksinafoat50 mcg inhalasyon için toz içeren blister
Salmecapsalmeterol ksinafoat25 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul; 50 mcg inhalasyon icin toz iceren kapsul

Kombinasyon ürünleri (11): Aerosa, Airtide, Belhaler, Brequal, Fludalt Duo, Neuair Discair, Pefsal, Respiro, Respiro-d, Saltif 9/50, Trofas 9/50

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 11 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · seçici serotonin geri alım inhibitörü, antidepresan

Depresyon ve anksiyetede ilk basamak antidepresandır. Hiponatremi, kanama ve QT riski taşır; sertralin böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerektirmez ve diyalizdeki hastada en çok çalışılan üyedir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin · serotonerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT (serotonin geri alım taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırtaşıyıcıyla gerialınırsinyal sonlanırSerotonin salımıpresinaptik uçtan sinapsa serotoninbırakılırPresinaptik sinir ucuPostsinaptik 5-HT reseptörüsinapstaki serotonin zar reseptörünebağlanırPostsinaptik zarSERT geri alımıtaşıyıcı serotonini presinaptik uca gerialırPresinaptik zar · SERTSinyal sonlanırsinaptik serotonin düşer, uyarı kısasürerSinaptik aralıkSSRI: SERT'ikapatır,serotonin gerialımı durur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Geri alım durur → sinaptik serotonin artar, sinyal uzar; birkaçhafta içinde antidepresan ve anksiyolitik etki gelişir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonin salgılayan sinapslarda, presinaptik sinir ucu zarında. İlaç kan-beyin bariyerini geçer ve taşıyıcıya hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin taşıyıcısı SERT'e seçici bağlanıp kapatır; noradrenalin ve dopamin taşıyıcılarına etkisi zayıftır.
Ne olur?Sinaptik serotonin artar → depresyon, anksiyete ve OKB belirtileri düzelir; trombosit serotonini azalır → kanama eğilimi; SIADH ile hiponatremi olabilir.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, yaygın anksiyete, panik bozukluğu, sosyal anksiyete, obsesif-kompulsif bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu, premenstrüel disfori.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı, uykusuzluk, cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi (SIADH), kanama eğilimi, QT uzaması (sitalopram), serotonin sendromu, kesilme belirtileri, ilk haftalarda anksiyete artışı.
KontrendikasyonMAO inhibitörüyle birlikte (14 gün ara), pimozid ile birlikte, bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerLinezolid, tramadol, meperidin, triptan ve diğer serotonerjiklerle serotonin sendromu; antikoagülan, antiagregan ve NSAİİ ile kanama; varfarin etkisi artar; diüretikle hiponatremi; QT uzatan ilaçlar; CYP2D6 inhibisyonu (paroksetin, fluoksetin) bazı ilaçların düzeyini artırır.
DikkatHiponatremi (yaşlı, diüretik kullanan), gastrointestinal kanama (NSAİİ ya da antikoagülanla), serotonin sendromu. Genç erişkinde başlangıçta intihar düşüncesi artışı için izlem. Ani kesmeyin. Gebelikte yarar-risk değerlendirilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Sertralin 25–50 mg/gün ile başlanır, 50–200 mg/gün; sitalopram 20–40 mg/gün (60 yaş üstünde en çok 20 mg); essitalopram 10–20 mg/gün; fluoksetin 20–60 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Sertralin ayarsız; paroksetin 10 mg ile başlanır; sitalopram ve essitalopram dikkatle, EKG.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Sertralin ayarsız; diğerlerinde düşük doz ve yakın izlem.
HemodiyalizSertralin ayarsız (25–50 mg ile başlanır); seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziSertralin ayarsız; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hiponatremi (SIADH), antitrombotikle kanama riski.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz; sertralin yarı doz ya da seyrek.
Child-Pugh BSertralin önerilmez ya da çok düşük dozla; sitalopram en çok 20 mg.
Child-Pugh CKaçınılır; zorunluysa çok düşük doz.

Yaşlıda kullanım

Sertralin yaşlıda ve kalp-böbrek hastalarında en güvenli seçeneklerden biridir; 25 mg ile başlanır. Hiponatremi (ilk haftalarda Na bakılır), düşme, kanama (antitrombotikle), QT (sitalopram ve essitalopram) izlenir. Sitalopram en çok 20 mg.

  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Yakın zamanda ya da halen Na < 130 mmol/L ise SSRI kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B24sınıf üyesi olarak Sitalopram > 20 mg/gün ve essitalopram > 10 mg/gün (QT).
  • TIME-to-START B1sınıf üyesi olarak Majör depresyonda antidepresan başlanır; SSRI tercih edilir.
  • TIME-to-STOP B2sınıf üyesi olarak Paroksetin, fluoksetin, fluvoksamin yerine sertralin gibi seçenekler ilk tercihtir.

AGS Beers 2023 düşme ve kırık öyküsünde dikkatle; SIADH ve hiponatremi riski nedeniyle Na izlenir; diğer antidepresanlarla birlikte kullanımda dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; sertralin tercih edilir. 3. trimesterde yenidoğanda adaptasyon sendromu ve nadiren persistan pulmoner hipertansiyon; paroksetin 1. trimesterde kaçınılır.
EmzirmeSertralin tercih edilir (süte çok az geçer); bebek izlenir. Fluoksetin uzun yarı ömrü nedeniyle kaçınılır.

Sınıftaki ilaçlar

Sertralin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Sitalopram, Essitalopram, Fluoksetin, Paroksetin, Fluvoksamin

↑ DizinATC J01DB05

Sefadroksil

1. kuşak sefalosporin (oral, uzun yarı ömürlü)

Sefaleksine benzer, yarı ömrü daha uzun, günde 2 kez verilen oral 1. kuşak sefalosporin; cilt-yumuşak doku, farenjit ve basit idrar yolu enfeksiyonunda kullanılır. Tuzak: Gram-negatif kapsamı sınırlı.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefadroksil:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral ilaç bağırsaktan emilir; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonCilt-yumuşak doku enfeksiyonu, A grubu streptokok farenjiti/tonsillit, komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu; kemik-eklem enfeksiyonunda oral devam.
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, aşırı duyarlılık, C. difficile kolit, nadir interstisyel nefrit, nötropeni, yüksek dozda böbrek yetmezliğinde nöbet.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerProbenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; kolestiramin emilimi azaltır; nefrotoksik ilaçlarla (aminoglikozid) böbrek riski artar.
DikkatYemekle ya da yemeksiz alınır. Yarı ömrü uzun olduğundan 12 saatte bir yeterlidir. Böbrek işlevine göre aralık uzatılır.

Erişkin dozu

500 mg–1 g ağızdan günde 2 kez; farenjitte 1 g günde 1 kez ya da 500 mg günde 2 kez 10 gün; cilt enfeksiyonunda 500 mg–1 g günde 2 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59İlk doz 1 g, sonra 500 mg 12 saatte bir (kreatinin klirensi 25–50).
eGFR 15–29500 mg 24 saatte bir (kreatinin klirensi 10–25).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)500 mg 36 saatte bir.
Hemodiyaliz500 mg–1 g seans sonrası (haftada 3 kez); düzeye göre.
Periton diyaliziVeri sınırlı; 500 mg 36–48 saatte bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; yüksek dozda nöbet riski böbrek yetmezliğinde.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz kreatinin klirensine göre ayarlanır; ishal ve C. difficile kolit sık. Böbrek işlevi düşükse aralık belirgin uzatılır, penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir, asemptomatik bakteriüri ve sistitte kullanılabilir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cefradursefadroksil monohidrat1 g tablet; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 500 mg kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DC04

Sefaklor

2. kuşak sefalosporin (oral)

Oral 2. kuşak sefalosporin; üst ve alt solunum yolu, otitis media ve cilt enfeksiyonlarında kullanılır. Tuzak: serum hastalığı benzeri reaksiyon (özellikle çocukta) ve H. influenzae β-laktamaz kapsamı sınırlı.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefaklor: PBP'yibağlar, duvarçapraz bağınıengeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral ilaç bağırsaktan emilir; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonOtitis media, sinüzit, farenjit-tonsillit, alevlenmiş kronik bronşit, hafif pnömoni, cilt-yumuşak doku ve komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu.
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, serum hastalığı benzeri reaksiyon (ateş, artralji, ürtiker), C. difficile kolit, geçici karaciğer enzim yükselmesi, nadir interstisyel nefrit.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerAntasitler (alüminyum, magnezyum) emilimi azaltır; probenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir.
DikkatSerum hastalığı benzeri reaksiyon sık; ateş, eklem ağrısı ve döküntüde kesilir. Yemekle ya da yemeksiz alınır, uzun salımlı form yemekle birlikte.

Erişkin dozu

250–500 mg ağızdan günde 3 kez ya da uzun salımlı 375–500 mg günde 2 kez, 7–10 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez ya da hafif azaltılır; yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yarıya indirilir (kreatinin klirensi < 10).
HemodiyalizYarı doz; HD günü seanstan sonra.
Periton diyaliziYarı doz; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; serum hastalığı benzeri reaksiyonda immün kompleks hasarı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; ishal, C. difficile kolit ve serum hastalığı benzeri reaksiyon izlenir. Antasitlerle birlikte alınmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cecsefaklor monohidrat250 mg efervesan tablet; 500 mg efervesan tablet; 1000 mg efervesan tablet
Ceclorcefaclor125 mg / 5 ml oral suspansiyon icin granul; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul
Cefecsefaklor monohidrat250 mg efervesan tablet; 500 mg efervesan tablet; 1000 mg efervesan tablet
Kefilorsefaklor125 mg/5 ml oral suspansiyon için granül; 250 mg kapsül; 250 mg/5 ml oral suspansiyon için granül; 500 mg kapsul
Kefsidcefaclor125 mg / 5 ml oral suspansiyon icin kuru toz 100 ml; 250 mg / 5 ml oral suspansiyon icin kuru toz 100 ml; 500 mg 12 kapsul; 500 mg 21 kapsul
Maksisefsefaklor1000 mg film kapli tablet
Sanocefsefaklor monohidrat125 mg/5 ml oral suspansiyon icin kuru toz 100 ml; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin kuru toz 100 ml; 375 mg mr film tablet; 750 mg mr film tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Sefklav 1000, Sefklav 250, Sefklav 500

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DB01

Sefaleksin

1. kuşak sefalosporin (oral)

Streptokok ve MSSA'ya etkili oral 1. kuşak sefalosporin; sellülit, basit idrar yolu enfeksiyonu ve farenjitte kullanılır. Tuzak: Gram-negatif ve MRSA kapsamı sınırlı, enterokok etkisiz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefaleksin:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral ilaç bağırsaktan hızla emilir; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonCilt-yumuşak doku enfeksiyonu (sellülit, impetigo), A grubu streptokok farenjiti, komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu, kemik-eklem enfeksiyonunda oral devam, endokardit profilaksisi (alternatif).
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, aşırı duyarlılık (penisilinle çapraz yaklaşık %1–2), C. difficile kolit, nadir interstisyel nefrit, yüksek dozda böbrek yetmezliğinde nöbet.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerMetformin düzeyini artırabilir (böbrek taşıyıcılarını etkiler); probenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; sinirsel toksisiteli ilaçlarla ek dikkat.
DikkatYemekle ya da yemeksiz alınabilir. Penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür, ancak anafilaksi öyküsünde kaçınılır. Böbrek işlevine göre aralık uzatılır.

Erişkin dozu

250–500 mg ağızdan günde 4 kez ya da 500 mg günde 2 kez; sellülitte 500 mg 6 saatte bir 5–10 gün; basit sistitte 500 mg günde 2 kez 5–7 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59500 mg 8–12 saatte bir.
eGFR 15–29250–500 mg 12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)250–500 mg 12–24 saatte bir.
Hemodiyaliz250–500 mg 24 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi250 mg 12–24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut interstisyel nefrit; yüksek dozda nöbet riski böbrek yetmezliğinde.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; ishal ve C. difficile kolit riski artar. Metformin kullananda düzey artışına dikkat; penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir, asemptomatik bakteriüri ve sistit tedavisinde yaygın kullanılır.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bilfasinsefaleksin monohidrat · sefaleksin1 g film kapli tablet; 125 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 500 mg film kapli tablet
Maksiporcefalexin250 mg/5 ml oral suspansiyon icin kuru toz; 500 mg film tablet
Sefsefaleksin monohidrat250 mg/5 ml oral süspansiyon tozu; 500 mg film kapli tablet; 500 mg/5 ml oral süspansiyon tozu; 1000 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Sefalosporinler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · sefalosporin (beta-laktam antibiyotik)

Hücre duvarı sentezini kapatan beta-laktamlar; kuşağa göre spektrum değişir. Böbrek tuzağı: seftriakson dışında çoğu GFR'ye göre ayarlanır; sefepim ve seftazidim birikince ensefalopati ve nöbet yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) sentezi › Penisilin bağlayan proteinler (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime ulaşırköprü kurar,duvarı örerhücreyi korurPeptidoglikan öncülleriduvarın yapı taşları zar boyunca duvarbölgesine taşınırBakteri zarı · periplazmaTranspeptidaz (PBP)peptidoglikan zincirlerini köprüleyenenzimBakteri hücre duvarı · PBPÇapraz bağlı duvarsağlam peptidoglikan ağı oluşurBakteri hücre duvarıOzmotik olarak sağlam bakteriduvar hücreyi şişme ve patlamaya karşıkorurBakteri hücresiSefalosporin:PBP'yi bağlayıpduvarköprüleriniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PBP kapanır → duvar çapraz bağlanamaz, zayıf kalır; bakteri ozmotikbasınçla parçalanır.Sefoksitin bir sefamisindir: sefalosporinlere benzer, anaerobları da kapsar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre zarı ile duvarı arasında (periplazma). Suda çözünen ilaç gram-negatiflerde dış zardan porinle geçerek PBP'lere ulaşır.
Neye etki eder?Peptidoglikan zincirlerini çapraz bağlayan transpeptidazlara (PBP) bağlanıp onları kapatır; üst kuşaklar birçok beta-laktamaza (ESBL hariç) dayanıklıdır.
Ne olur?Hücre duvarı çapraz bağlanamaz, zayıflar → ozmotik basınçla bakteri parçalanır (bakterisidal, zamana bağlı). Enterokoklar ve atipik bakteriler doğal dirençlidir.

Klinik

EndikasyonCerrahi profilaksi ve stafilokok enfeksiyonları (sefazolin); toplum kökenli pnömoni, menenjit, gonore, leptospiroz, safra yolu enfeksiyonları (seftriakson); Pseudomonas ve nötropenik ateş (seftazidim, sefepim); oral basamak tedavi (sefiksim); karın içi ve anaerop kapsam (sefoksitin); PD peritonitinde intraperitoneal sefazolin-seftazidim.
Yan etkilerAlerji (penisilinle sınırlı çapraz reaksiyon), ishal ve C. difficile kolit, akut interstisyel nefrit, Coombs pozitif hemolitik anemi; böbrek yetmezliğinde sefepim ve seftazidimle ensefalopati-miyoklonus-nöbet; seftriaksonda safra çamuru ve böbrek taşı.
KontrendikasyonSefalosporine ya da ağır beta-laktam alerjisi (anafilaksi öyküsü); seftriakson yenidoğanda kalsiyumlu IV çözeltilerle birlikte verilmez.
EtkileşimlerAminoglikozit ve vankomisinle nefrotoksisite riski artar. Probenesid düzeyi artırır. Seftriakson kalsiyumlu çözeltiyle aynı hatta verilmez. Varfarin etkisi artabilir. Sefoksitin Jaffe yöntemiyle kreatinin ölçümünü yanlış yükseltebilir.
DikkatBöbrek yetmezliğinde sefepim ve seftazidim ayarlanmazsa ensefalopati, miyoklonus ve nöbet gelişir (açıklanamayan bilinç değişikliğinde akla gelir; ilaç kesilir, gerekirse diyaliz). Beta-laktam AİN düşünülür. Penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür, ağır reaksiyon öyküsünde dikkat edilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Seftriakson: 1–2 g/gün IV ya da IM tek doz (menenjitte 2 g 12 saatte bir). Sefazolin: 1–2 g IV 8 saatte bir (cerrahi profilaksi 2 g). Sefepim: 1–2 g IV 8–12 saatte bir. Seftazidim: 1–2 g IV 8 saatte bir. Sefiksim: 400 mg/gün ağızdan.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; seftriakson ayarsız.
eGFR 30–59Seftriakson ayarsız; sefepim 2 g/12 saat; seftazidim ve sefazolin aralık uzatılır.
eGFR 15–29Seftriakson ayarsız; sefepim 2 g/24 saat; seftazidim 1 g/24 saat.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Seftriakson ayarsız (en çok 2 g); sefepim 1 g/24 saat; seftazidim 500 mg/24 saat.
HemodiyalizSeanstan sonra; sefazolin 2 g, seftazidim 1 g, sefepim 1 g.
Periton diyaliziSeftriakson ayarsız; sefepim ve seftazidim düşük dozla (diyalizata geçer).
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (seftriakson hariç). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAkut interstisyel nefrit; sefepim ve seftazidimde nörotoksisite (böbrek yetmezliğinde).

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; seftriakson dikkatle.
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek yetmezliği eşlik ediyorsa seftriakson ≤ 2 g/gün.

Yaşlıda kullanım

Doz CrCl'ye göre ayarlanır; sefepimde birikim nörotoksisite (ensefalopati, miyoklonus, nöbet) yapar. Yaşlıda C. difficile ishali riski artar. Seftriakson safra çamuru yapabilir; kalsiyumlu çözeltiyle karıştırılmaz.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGüvenle kullanılır (tercih edilen antibiyotikler); seftriakson doğuma yakın hiperbilirübinemide dikkat.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmede uygundur; bebekte ishal izlenir.

Sınıftaki ilaçlar

Seftriakson · Sefiksim · Sefepim · Seftazidim · Sefazolin · Sefoksitin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Sefuroksim, Sefaleksin, Sefotaksim, Sefpodoksim, Seftarolin, Seftazidim-avibaktam

↑ DizinATC J01DB04

Sefazolin

Birinci kuşak sefalosporin (beta-laktam antibiyotik)

Parenteral birinci kuşak sefalosporin; MSSA bakteriyemisi, cerrahi profilaksi ve periton diyalizi peritonitinde kullanılır. HD sonrası verilebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı › Periplazmik aralık · zar dışı › Penisilin bağlayıcı protein (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uç ucabirleştirilirPBP enzimiçapraz bağlarbakterihücresini sararHücre duvarı yapı taşlarıN-asetilmuramik asit veN-asetilglukozamin içeren pentapeptidbirimleriBakteri hücre duvarıPeptidoglikan zincirleribirimler uç uca eklenerek uzarBakteri hücre duvarıÇapraz bağlı peptidoglikanPBP (transpeptidaz) zincirleri birbirinebağlarBakteri zarı dışı · PBPSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıSefazolin:PBP'ye bağlanır,çapraz bağıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlı duvar kurulamaz; bakteri ölür. MSSA'ya karşıvankomisinden daha etkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre zarı (yüzey)
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. Damardan verilir, kanda dolaşır; Gram-pozitifte duvardan, Gram-negatifte porinlerden geçip zarın dış yüzündeki PBP'lere ulaşır.
Neye etki eder?PBP'nin (transpeptidaz) aktif bölgesine beta-laktam halkasıyla kalıcı bağlanır ve enzimi kapatır.
Ne olur?Peptidoglikan çapraz bağlanamaz, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal). Böbrekle değişmeden atılır, KBH'de doz azaltılır.

Klinik

EndikasyonMSSA bakteriyemisi ve endokarditi, kemik-eklem ve deri enfeksiyonları, cerrahi profilaksi, periton diyalizi peritoniti (intraperitoneal), diyaliz hastasında MSSA bakteriyemisi.
Yan etkilerDöküntü, ishal, C. difficile kolitleri, flebit, aşırı duyarlılık; nadiren akut interstisyel nefrit, nötropeni, kolestatik hepatit.
KontrendikasyonSefalosporinlere ciddi aşırı duyarlılık; penisilin alerjisi hikayesinde çapraz reaksiyon düşüktür (yan zincir farklı).
EtkileşimlerProbenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; aminoglikozitlerle birlikte nefrotoksisite artabilir.
DikkatBeta-laktam interstisyel nefriti nadir ama akla gelmelidir (ateş, döküntü, eozinofili). Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

1-2 g IV 8 saatte bir; MSSA bakteriyemisinde 2 g 8 saatte bir; cerrahi profilaksi 2 g (≥ 120 kg: 3 g) girişimden 30-60 dakika önce.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (1–2 g 8 saatte bir).
eGFR 30–59CrCl 35–54: tam doz 8 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 11–34: yarı doz 12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl ≤ 10: yarı doz 18–24 saatte bir.
HemodiyalizSeanstan sonra 2 g (uzun aralıktan önce 3 g).
Periton diyaliziSistemik: CrCl ≤ 10 dozu; peritonitte ISPD protokolüyle intraperitoneal.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren interstisyel nefrit; doğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; CrCl'ye göre aralık uzatılır (yaşlıda serum kreatinini GFR'yi olduğundan yüksek gösterir). Yüksek dozda ve böbrek yetersizliğinde nöbet ve konfüzyon, ayrıca C. difficile izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte güvenli kabul edilir; sezaryen profilaksisinde yaygın kullanılır.
EmzirmeSüte çok az geçer; uygundur.

Türkiye’deki ürünler (15 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Befazolsefazolin sodyum500 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 500 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Cefamezinsefazolin1000 mg IM/IV steril enjektabl toz içeren flakon
Cefozincefazolin1 g IM enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 250 mg IM enjektabl flakon; 500 mg IM enjektabl flakon
Cefozin Enjektabl Flakoncefazolin1 g IM/IV; 250 mg IM/IV; 500 mg IM/IV
Eqizolincefazolin1 g IM enjeksiyonluk toz; 1 g IM/IV enjeksiyonluk toz; 250 mg IM enjeksiyonluk toz; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk toz; 500 mg IM enjeksiyonluk toz; 500 mg IM/IV enjeksiyonluk toz
Iesporcefazolin250 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 500 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 500 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1000 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
İlksefsefazolin sodyum1000 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Maksiporincefazolin500 mg IM enj, toz iceren flakon; 1000 mg IM enj,toz iceren flakon
Maxicilincefazolin500 mg IM/IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg IM/IV enjeksiyonluk toz içeren flakon
Rebasinsefazolin sodyum250 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 250 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 1000 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 1000 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon
Sefamaxcefazolin1 g IM/IV enjeksiyonluk toz ve çözücü; 500 mg IM/IV enjeksiyonluk toz ve çözücü
Sefamax Imcefazolin250 mg flakon; 500 mg flakon; 1000 mg flakon
Sefamax Im/ivcefazolin250 mg enj, toz içeren flakon
Sefazolcefazolin250 mg IM enjeksiyonluk toz ve çözücü; 500 mg IM enjeksiyonluk toz ve çözücü; 500 mg IM/IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg IM/IV enjeksiyonluk toz ve çözücü
Vansefsefazolin sodyum · cefazolin250 mg IM enjeksiyon için toz içeren flakon; 250 mg IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon; 500 mg IM enjeksiyon için toz içeren flakon; 500 mg IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon; 1000 mg IM enjeksiyon için toz içeren flakon; 1000 mg IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon

15 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DD15

Sefdinir

3. kuşak sefalosporin (oral)

Oral 3. kuşak sefalosporin; üst ve alt solunum yolu ve cilt enfeksiyonlarında kullanılır. Tuzak: demir ve antasitle şelasyon (emilim düşer), demirle kırmızı dışkı yanlış kan sanılabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefdinir: PBP'yibağlar, duvarçapraz bağınıengeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral ilaç bağırsaktan emilir; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, alevlenmiş kronik bronşit, akut sinüzit, otitis media, farenjit/tonsillit, komplike olmayan cilt-yumuşak doku enfeksiyonu.
Yan etkilerİshal, bulantı, döküntü, baş ağrısı, vajinit, C. difficile kolit, aşırı duyarlılık, demirle birlikte kırmızı dışkı (zararsız), nadir interstisyel nefrit.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerDemir ve alüminyum/magnezyum antasit emilimi belirgin azaltır (2 saat ara); probenesid düzeyi artırır; demir takviyesiyle kırmızı dışkı oluşur.
DikkatYemekle ya da yemeksiz alınır; demir, çok vitaminli mineral ve antasitle 2 saat ara bırakılır. Böbrek işlevine göre günlük doz azaltılır.

Erişkin dozu

300 mg ağızdan günde 2 kez ya da 600 mg günde 1 kez, 5–10 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi 30–59).
eGFR 15–29300 mg günde 1 kez (kreatinin klirensi < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)300 mg günde 1 kez.
Hemodiyaliz300 mg gün aşırı; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi300 mg günde 1 kez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; aminoglikozid ya da diüretikle birlikte risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır (kreatinin klirensi < 30'da 300 mg/gün); demir ve antasitle birlikte alınmaz. İshal ve C. difficile kolit sık; penisilin alerjisi sorgulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir.
EmzirmeSüte geçişi çok az; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (20 ticari ad · 8 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Asemaxcefdinir · sefdinir250 mg/5 ml oral suspansiyonhazirlamak icin kuru toz; 300 mg film tablet; 600 mg film kapli tablet
Becefistsefdinir600 mg film kaplı tablet
Cefdifixsefdinir125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 600 mg film kapli tablet
Cefnetsefdinir600 mg efervesan tablet
Ceforistsefdinir125 mg /5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 250 mg /5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 300 mg sert kapsül; 600 mg film kapli tablet
Ceftinexcefdinir · sefdinir125 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin kuru toz; 300 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet
Cempessefdinir125 mg/5 ml oral suspansiyon icin toz; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin toz; 300 mg kapsul; 600 mg film kapli tablet
Clasemsefdinir125 mg/5 ml oral suspansiyon icin toz; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin toz; 300 mg kapsul; 600 mg film kapli tablet
Dinoxsefdinir125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 300 mg film kapli tablet; 600 mg film kapli tablet
Elucefsefdinir · cefdinir125 mg efervesan tablet; 125 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin kuru toz; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin kuru toz; 300 mg efervesan tablet; 375 mg efervesan tablet; 500 mg efervesan tablet
Encefsefdinir125 mg/5 ml oral suspansiyon icin kuru toz; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin kuru toz; 300 mg kapsul; 600 mg film kapli tablet
Fullcefsefdinir
Fullcef Mrsefdinir600 mg film kapli tablet
Klafixsefdinir125 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 300 mg film tablet
Nuaxsefdinir300 mg kapsül
Rodinirsefdinir125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 300 mg kapsül
Sefpencefdinir300 mg kapsul
Segmirsefdinir600 mg film kapli tablet
Tamcefcefdinir125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin kuru toz; 300 mg kapsul; 600 mg efervesan tablet
Tricefsefdinir125 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 300 mg film kapli tablet; 600 mg film kaplı tablet

Kombinasyon ürünleri (8): Elucef Plus 125, Elucef Plus 300, Elucef Plus 375, Elucef Plus 500, Elucef Plus 600, Fullcef Plus, Fullcef Plus 600, Tamcef Plus

20 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 8 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DE01

Sefepim

Dördüncü kuşak sefalosporin (beta-laktam)

Geniş spektrumlu (Pseudomonas dahil) sefalosporin; nötropenik ateş ve hastane kaynaklı enfeksiyonda kullanılır, böbrek yetmezliğinde birikip nörotoksisite yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) › Periplazmik aralık › Penisilin bağlayan proteinler (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PBP'ye sunulurçapraz bağ kurarozmotik lizistenkorurPeptidoglikan öncüllerihücre duvarı yapı taşlarıBakteri zarı · öncülPBP (transpeptidaz)peptidoglikan zincirlerini çapraz bağlarPeriplazma · PBPÇapraz bağlı peptidoglikansağlam hücre duvarıBakteri hücre duvarıBakteri yaşarozmotik denge korunurBakteri hücresiSefepim: PBP'yebağlanır, çaprazbağlanmayıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Duvar kurulamaz → bakteri ozmotik olarak patlar; KBH'de atılmayanilaç birikir ve beyinde GABA-A blokajıyla ensefalopati, nöbet, non-konvulzifstatus yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarı yapım bölgesinde (periplazmik aralık, iç zarın dış yüzü). Damardan verilir; gram-negatifte dış zardaki porinlerden geçerek PBP'ye ulaşır.
Neye etki eder?PBP'lerin (transpeptidaz) aktif bölgesine kalıcı bağlanır (beta-laktam halkası enzimi asilleyip kapatır); peptidoglikan çapraz bağlanamaz.
Ne olur?Duvar kurulamaz → bakteri ozmotik olarak patlar. KBH'de ilaç birikir; GABA-A reseptör blokajıyla ensefalopati, miyoklonus, nöbet ve nonkonvülsif status yapabilir.

Klinik

EndikasyonAteşli nötropeni, hastane kaynaklı pnömoni, komplike üriner sistem enfeksiyonu, bakteriyemi, peritonit, menenjit (bazı durumlar).
Yan etkilerİshal, döküntü, ilaç ateşi; böbrek yetmezliğinde ensefalopati, miyoklonus, nöbet ve non-konvulzif status; Clostridioides difficile.
KontrendikasyonSefalosporin ya da diğer beta-laktamlara ağır aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAminoglikozid ve loop diüretikle nefrotoksisite artabilir; probenesid atılımı azaltır; furosemid gibi güçlü diüretiklerle nefrotoksisite izlenir.
DikkatBöbrek yetmezliğinde açıklanamayan bilinç değişikliği, miyoklonus ya da nöbet sefepim ensefalopatisini düşündürür; ilaç kesilir, gerekirse diyalizle uzaklaştırılır. Gebelikte kullanılabilir.

Erişkin dozu

Normal böbrek fonksiyonunda 1-2 g IV 8-12 saatte bir (ateşli nötropenide ve Pseudomonas'ta 2 g 8 saatte bir).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (1–2 g, 8–12 saatte bir).
eGFR 30–59KrKl 30–60: 2 g/8 sa rejiminde 2 g/12 saat.
eGFR 15–29KrKl 11–29: 2 g/8 sa rejiminde 2 g/24 saat.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)KrKl < 11: 1 g/24 saat; nörotoksisite izlenir.
HemodiyalizSeans sonrası verilir; HD ile ~%68 uzaklaşır; ilk gün yükleme, sonra günlük doz.
Periton diyalizi1–2 g 48 saatte bir (enfeksiyon şiddetine göre); nörotoksisite izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (~%68); PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; doz ayarlanmazsa birikip ensefalopati, miyoklonus ve nöbet yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ve böbrek yetmezliğinde en önemli risk nörotoksisite (ensefalopati, miyoklonus, nonkonvülsif status); doz KrKl'e göre ayarlanır. Kreatinin değişince dozu yeniden değerlendir; konfüzyonda ilaç suçlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılabilir: sefalosporinler gebelikte tercih edilen beta-laktamlardandır; fetal zarar gösterilmemiş.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirme uyumlu, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Avipimsefepim hcl0,5 g IM/IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1 g IM/IV enjeksiyonluk toz içeren flakon
Ekipimsefepim hcl
Roxipimesefepim hcl · cefepime0,5 g IM/IV enjeksiyon ve infüzyon için toz içeren flakon
Unisefsefepim · sefepime0,5 g IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 1 g IM/IV enjektabl toz içeren flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DD08

Sefiksim

Üçüncü kuşak oral sefalosporin (beta-laktam antibiyotik)

Günde tek ya da iki doz alınan üçüncü kuşak oral sefalosporin; hücre duvarı sentezini bozar. Nadiren akut interstisyel nefrit yapan ilaçlar arasında sayılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Hücre duvarı (peptidoglikan) › Hücre zarı dış yüzü · periplazma › PBP (transpeptidaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uç ucabirleştirilirPBP enzimiçapraz bağlarbakterihücresini sararHücre duvarı yapı taşlarıN-asetilmuramik asit veN-asetilglukozamin içeren pentapeptidbirimleriBakteri sitoplazmasıPeptidoglikan zincirleribirimler uç uca eklenerek uzarHücre duvarı · uzamaÇapraz bağlı peptidoglikanPBP (transpeptidaz) zincirleri birbirinebağlarZar dışı · PBPSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıSefiksim: PBP'yebağlanır, çaprazbağı keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlı duvar kurulamaz; bakteri ölür. Beta-laktamaza dayanıklıolduğu için TEM-1 üreten Gram-negatiflere de etkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. Ağızdan alınan ilaç kanla enfekte dokuya ve idrara ulaşır; bakterinin zar dışında (periplazma) PBP'ye bağlanır.
Neye etki eder?Penisilin bağlayıcı proteinler (PBP, transpeptidaz): enzimin aktif bölgesine bağlanır. Beta-laktamazlara dayanıklıdır; Gram-negatif kapsamı geniştir.
Ne olur?Peptidoglikan çapraz bağlanmaz → duvar zayıflar, bakteri ölür (bakterisidal). Pseudomonas ve S. aureus'a zayıf etkilidir.

Klinik

EndikasyonKomplike olmayan üriner enfeksiyon, otitis media, farenjit-tonsillit, bronşit, gonore (tek doz), tifo (alternatif).
Yan etkilerİshal (en sık), bulantı, karın ağrısı, döküntü, aşırı duyarlılık, C. difficile kolitleri; nadiren akut interstisyel nefrit, Coombs pozitifliği, trombositopeni.
KontrendikasyonSefalosporinlere ya da beta-laktamlara ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerProbenesid düzeyi yükseltir; varfarinde INR artışı olabilir; antasit ve karbamazepin düzeyini etkileyebilir (karbamazepin artar).
DikkatBeta-laktamlarda interstisyel nefrit olasılığı (ateş, döküntü, eozinofili, kreatinin artışı) akılda tutulur. Gebelikte gerekirse kullanılabilir.

Erişkin dozu

400 mg/gün, tek doz ya da iki bölünmüş doz (7-14 gün; üriner enfeksiyonda 3-7 gün). Gonoreye tek doz 400 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (400 mg/gün).
eGFR 30–59CrCl 21–60: 260 mg/gün.
eGFR 15–29CrCl 21–29: 260 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl ≤ 20: 200 mg/gün.
Hemodiyaliz260 mg/gün; HD günü seanstan sonra ver.
Periton diyaliziCAPD: 200 mg/gün.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadiren interstisyel nefrit; geçici kreatinin yükselmesi bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; CrCl'ye göre ayarla. Yaşlıda ishal ve C. difficile riski yüksektir; gereksiz ya da uzun kullanılmaz. Oral sefalosporin olarak kompleks olmayan idrar yolu enfeksiyonunda kullanılır.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüri antibiyotikle tedavi edilmez; kültür pozitifliği tek başına endikasyon değildir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte gerektiğinde kullanılabilir (sefalosporin grubu); veri sınırlı.
EmzirmeSüte az geçer; genellikle uygun görülür. Bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · 12 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cefdiasefiksim trihidrat400 mg film kapli tablet
Cefiximasefiksim trihidrat400 mg film kapli tablet
Cephixcefixime200 mg film tablet; 400 mg film tablet
Cephix Pediatrik Suspansiyon Haz. Icin Kuru Tozcefixime100 mg/5 ml
Fixefsefiksim100 mg/5 ml pediatrik oral suspansiyon hazirlamak için kuru toz; 200 mg/ 5 ml oral süspansıyon hazirlamak için kuru toz; 400 mg film kapli tablet
Fixef Dtsefiksim400 mg dağılabilir tablet 10 tablet; 400 mg dağılabilir tablet 5 tablet
Innocefsefiksim trihidrat · sefiksim100 mg saşe; 200 mg saşe; 400 mg agizda dagilan tablet; 400 mg saşe
Molcefsefiksim · sefiksim trihidrat100 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 200 mg film kapli tablet; 200 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 400 mg film kapli tablet
Olecefsefiksim trihidrat100 mg efervesan tablet; 200 mg efervesan tablet
Sancefixsefiksim trihidrat400 mg film tablet
Soltrexansefiksim trihidrat400 mg film kaplı tablet
Supraxsefiksim100 mg/5 ml pediatrik oral suspansiyon hazirlamak için kuru toz; 400 mg film kapli tablet
Suprax Dtsefiksim400 mg dağılabilir tablet
Vitacefsefiksim trihidrat100 mg efervesan tablet; 200 mg efervesan tablet; 400 mg efervesan tablet
Zimakscefixime · sefiksim100 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 400 mg film tablet
Zimaks Film Tabletsefiksim200 mg

Kombinasyon ürünleri (12): Innocef Plus 100, Innocef Plus 200, Innocef Plus 400, Molcef Plus, Molcef Plus 100, Molcef Plus 100/62.5, Molcef Plus 200, Molcef Plus 400, Olecef Plus 100, Olecef Plus 200, Olecef Plus 400, Sefacur

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 12 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sefoksitin

Sefamisin (2. kuşak sefalosporin benzeri beta-laktam antibiyotik)

Anaerop ve bağırsak florasına etkili sefamisin; hücre duvarı yapımını engeller, cerrahi profilaksi ve karma enfeksiyonlarda kullanılır. Jaffe kreatinin ölçümünde yalancı yükselme yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı (zar dışı) › Periplazmik aralık: transpeptidaz › Penisilin bağlayan proteinler (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirler uzarPBP çapraz bağkurarbakteriyi korurPeptidoglikan öncüllerihücre zarında NAG-NAM-pentapeptidbirimleriBakteri hücre zarı · öncüllerPeptidoglikan zincirleritransglikozilazla uzarBakteri hücre duvarıÇapraz bağlanmaPBP'ler (transpeptidaz) zincirleribirbirine bağlarPeriplazma · PBPSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik liziste korurBakteri hücre duvarıSefoksitin:PBP'yi bağlayıpkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağ kurulmaz → duvar zayıflar → bakteri ozmotik liziz ileölür.Böbrekle atıldığı için GFR düşükse doz azaltılır. Nadiren interstisyel nefrit yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. Damardan verilir, kandan dokuya ulaşır, bakteri dış zarından geçip periplazmik aralıktaki PBP'lere dışarıdan bağlanır. Böbrekle atılır.
Neye etki eder?Penisilin bağlayan proteinlerin (PBP, transpeptidaz) aktif bölgesine kovalent bağlanıp enzimi kapatır; 7-α-metoksi grubu beta-laktamaz yıkımına direnç sağlar.
Ne olur?Peptidoglikan zincirleri çapraz bağlanamaz → hücre duvarı zayıflar → ozmotik liziz ve bakteri ölümü (bakterisit). Anaerop B. fragilis dahil etkilidir.

Klinik

EndikasyonCerrahi profilaksi (kolorektal, jinekolojik), karın içi ve pelvik enfeksiyon, diyabetik ayak ve yumuşak doku enfeksiyonu, anaerop enfeksiyon, Mycobacterium (atipik) enfeksiyonu.
Yan etkilerDöküntü, ishal ve C. difficile kolit, flebit, eozinofili, nadir hemolitik anemi, pozitif Coombs, serum kreatinin ölçümüne girişim (Jaffe).
KontrendikasyonSefalosporinlere ya da penisilinlere ağır aşırı duyarlılık (anafilaksi) öyküsü.
EtkileşimlerProbenesid atılımı azaltır; aminoglikozid ile nefrotoksisite artar; kıvrım diüretiği nefrotoksisiteyi artırabilir; varfarinle INR artabilir.
DikkatJaffe yöntemiyle kreatinin ölçümü yüksek serum sefoksitin düzeyinde yanlış yükselebilir; kreatinin artışı tek başına doz değişikliği gerektirmez, enzimatik yöntemle doğrulanır. Gebelikte kullanılabilir.

Erişkin dozu

Erişkinde 1-2 g IV her 6-8 saatte bir; cerrahi profilaksi 1-2 g girişimden 30-60 dakika önce.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–50: 1–2 g 8–12 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 10–29: 1–2 g 12–24 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: 0,5–1 g 12–48 saatte bir.
HemodiyalizHD sonrası ek doz verilir; HD günü doz seanstan sonra.
Periton diyaliziVeri yetersiz; eGFR < 10 dozu kullanılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadiren interstisyel nefrit.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; doz böbrek işlevine göre ayarlanır. C. difficile ve ishal riski; uzun kürde kan sayımı (nadiren nötropeni, Coombs pozitifliği). Cerrahi profilakside girişimden 30–60 dakika önce verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikCerrahi profilakside ve pelvik enfeksiyonda kullanılabilir; sefalosporinler gebelikte genellikle güvenli kabul edilir, teratojenite bildirilmedi.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmeyle uyumlu kabul edilir; bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01DD12

Sefoperazon

3. kuşak sefalosporin (anti-Pseudomonas, parenteral)

Pseudomonas aeruginosa'ya da etkili, safra yoluyla atılan 3. kuşak sefalosporin; çoğunlukla sulbaktamla kombine kullanılır. Tuzak: vitamin K eksikliği ve kanama, alkolle disülfiram benzeri reaksiyon.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefoperazon:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Parenteral ilaç kandan dokulara geçer, büyük kısmı safrayla atılır; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonPseudomonas dahil Gram-negatif enfeksiyonlar: karın içi ve safra yolu enfeksiyonu, alt solunum yolu, idrar yolu, sepsis, pelvik enfeksiyon; çoğunlukla sulbaktam kombinasyonu.
Yan etkilerİshal, döküntü, flebit, aşırı duyarlılık, C. difficile kolit, hipoprotrombinemi ve kanama (vitamin K eksikliği), alkolle disülfiram benzeri reaksiyon, nötropeni, trombositopeni, geçici karaciğer enzim yükselmesi.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerAlkolle disülfiram benzeri reaksiyon (tedavi sırasında ve 5 gün sonrasına kadar); varfarin ve antikoagülanlarla kanama riski artar; aminoglikozidle karıştırılmaz; probenesid düzeyi artırır.
DikkatProtrombin zamanı izlenir, riskli hastada (malnütrisyon, karaciğer-safra hastalığı, uzun tedavi) vitamin K verilir. Alkol alınmaz. Safra yolu atılımı nedeniyle karaciğer yetmezliğinde doz sınırlanır.

Erişkin dozu

2–4 g/gün IV ikiye bölünmüş (12 saatte bir); ağır enfeksiyonda 6–12 g/gün (8 saatte bir, en çok 16 g/gün); sulbaktamla kombinasyonda toplam sulbaktam 4 g/gün'ü geçmemelidir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kreatinin klirensi < 18'de en çok 4 g/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 4 g/gün; PT izlenir.
HemodiyalizSeans sonrası ek doz gerekebilir; en çok 4 g/gün.
Periton diyaliziEn çok 4 g/gün; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kanama riski (PT uzaması) böbrek yetmezliğinde daha belirgin.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; PT ve karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDoz sınırlanır (en çok 2–4 g/gün); PT izlenir, vitamin K verilir.
Child-Pugh CEn çok 2 g/gün; PT ve kanama yakından izlenir, vitamin K verilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda vitamin K eksikliği ve kanama riski yüksek (PT izlenir); alkolle disülfiram benzeri reaksiyon. Doz karaciğer ve safra yolu işlevine göre sınırlanır; ishal ve C. difficile kolit sık.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeterli veri sınırlı; teratojenik etki bildirilmemiştir. Gerekirse alternatif β-laktam tercih edilir; kullanılırsa kanama izlenir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede dikkatle kullanılır, bebekte ishal ve kanama izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ekobidsefoperazon sodyum1 g IM/IV enjeksiyonluk toz içeren flakon

Kombinasyon ürünleri (2): Cefperazon, Sulzon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DD01

Sefotaksim

3. kuşak sefalosporin (parenteral)

Gram-pozitif ve Gram-negatif bakterilere geniş etkili, BOS'a iyi geçen 3. kuşak sefalosporin; menenjit, pnömoni ve spontan bakteriyel peritonitte kullanılır. Tuzak: Pseudomonas, enterokok ve Listeria etkisiz; ESBL'de yetersiz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefotaksim:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Parenteral ilaç kandan BOS dahil dokulara iyi geçer; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonBakteriyel menenjit, toplum kökenli pnömoni, spontan bakteriyel peritonit, komplike idrar yolu ve karın içi enfeksiyon, sepsis, Lyme nöroborreliyozu.
Yan etkilerİshal, döküntü, flebit, aşırı duyarlılık, C. difficile kolit, geçici karaciğer enzim yükselmesi, nötropeni, Coombs pozitif hemolitik anemi, hızlı bolusta aritmi (nadir), yüksek dozda nöbet.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerProbenesid düzeyi artırır; aminoglikozid ve kıvrım diüretiğiyle nefrotoksisite artabilir; varfarin etkisi artabilir.
DikkatMenenjitte yüksek doz kullanılır; Listeria şüphesinde ampisilin eklenir. IV bolus 3–5 dakikadan kısa verilmez. Böbrek işlevine göre doz azaltılır.

Erişkin dozu

1–2 g IV 8 saatte bir; menenjitte 2 g 4–6 saatte bir (en çok 12 g/gün); spontan bakteriyel peritonitte 2 g 8–12 saatte bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez ya da aralık 12 saat (kreatinin klirensi 10–20).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yarıya indirilir ya da 24 saatte bir (kreatinin klirensi < 10).
Hemodiyaliz1–2 g 24 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi1 g 24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadir interstisyel nefrit; yüksek dozda böbrek yetmezliğinde nörotoksisite.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); spontan bakteriyel peritonitte standarttır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; yüksek dozda ve böbrek yetmezliğinde ensefalopati, nöbet riski. İshal ve C. difficile kolit sık. Spontan bakteriyel peritonitte sirozlu hastada standart seçenek.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir. Ağır enfeksiyon ve menenjitte gerekirse kullanılır.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Betaksimcefotaxime1 g IM/IV enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM/IV enjektabl toz içeren flakon
Deforansefotaksim0,5 g IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti için toz içeren flakon; 1 g IM/IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti için toz içeren flakon ve çözücü
Doksetilcefotaxime
Eqitaxcefotaxime · sefotaksim2 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Ieforansefotaksim sodyum · sefotaksim2 g IV enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM/IV 15 ml enjektabl flakon+2 ml cozucu ampul
Ieforan 1 Gr Im/ivsefotaksim15 ml enjektabl flakon+4 ml cozucu ampul
Sefagensefotaksim sodyum · cefotaxime0,5 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 2 g enjektabl flakon
Sefdicefotaxime0,5 g IV/ IM enj, icin toz iceren flakon; 1 g IV/ IM enj, icin toz iceren flakon
Sefoksimcefotaxime sodyum · cefotaxime1 g IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon; 500 mg IV/ IM flakon
Sefotaksefotaksim sodyum0,5 g/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Taksidemsefotaksim sodyum0,5 g IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon; 1 g IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon; 2 g IV enjeksiyon icin toz iceren flakon
Taxocef -im/ivcefotaxime1000 mg flakon
Taxocef- Im/ivcefotaxime500 mg flakon
Taxocef- Ivcefotaxime

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DD13

Sefpodoksim

3. kuşak sefalosporin (oral)

Oral ön ilaç olarak verilen 3. kuşak sefalosporin; solunum yolu, idrar yolu ve cilt enfeksiyonlarında kullanılır. Tuzak: yemeksiz ve H2 bloker/PPI ile emilimi azalır; Pseudomonas etkisiz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefpodoksim:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral ön ilaç bağırsakta emilip esterazla kana geçer; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonSinüzit, otitis media, farenjit/tonsillit, toplum kökenli pnömoni, komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu, cilt-yumuşak doku enfeksiyonu, gonore (tek doz); parenteral tedaviden oral devam.
Yan etkilerİshal, bulantı, döküntü, aşırı duyarlılık, C. difficile kolit, baş ağrısı, geçici karaciğer enzim yükselmesi, nadir interstisyel nefrit.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerH2 blokerler, PPI ve antasitler emilimi %30 azaltır (2 saat ara); probenesid düzeyi artırır; nefrotoksik ilaçlarla (aminoglikozid) böbrek riski artar.
DikkatTablet yemekle alınır (emilim artar). Antasit ve H2 bloker/PPI ile birlikte emilim azalır. Böbrek işlevine göre aralık uzatılır.

Erişkin dozu

100–200 mg ağızdan günde 2 kez (yemekle); sistitte 100 mg günde 2 kez 3–7 gün; pnömonide 200 mg günde 2 kez; gonore tek doz 200–400 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi 30–59).
eGFR 15–29Aralık 24 saate uzatılır (kreatinin klirensi < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)24 saatte bir.
HemodiyalizSeans sonrası, haftada 3 kez.
Periton diyalizi24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; aminoglikozid ya da diüretikle birlikte risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez (emilim hafif azalabilir).
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; yemekle alınır, PPI ve H2 bloker emilimi azaltır. İshal ve C. difficile kolit sık; penisilin alerjisi sorgulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Duchesssefpodoksim proksetil50 mg/5 ml oral süspansıyon için granül; 100 mg/5 ml oral süspansıyon için granül
Ecserysefpodoksim proksetil100 mg film kapli tablet; 100 mg/5 ml oral süspansıyon için toz; 200 mg film kapli tablet
Efpodaysefpodoksim proksetil40 mg granül içeren saşe
Infexsefpodoksim proksetil50 mg granül içeren saşe; 100 mg granül içeren saşe
Infex Mrsefpodoksim proksetil400 mg film kapli tablet
Oreoxalsefpodoksim proksetil40 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için toz; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet
Sefbitorsefpodoksim proksetil200 mg film kapli tablet
Sefpodosefpodoksim proksetil200 mg film tablet
Sefsidalsefpodoksim proksetil40 mg/5 ml pediatrik oral süspansıyon için granül; 50 mg/5 ml oral suspansiyon için granül; 100 mg film kapli tablet; 100 mg/5 ml oral suspansiyon için granül; 200 mg film tablet
Seposefsefpodoksim proksetil100 mg film tablet; 200 mg film tablet
Setrussefpodoksim proksetil50 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul; 100 mg/5 ml oral suspansiyon icin granul
Texefsefpodoksim proksetil40 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 50 mg granul iceren sase; 50 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 100 mg film tablet; 100 mg granul iceren sase; 100 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin kuru toz …
Vanpodsefpodoksim proksetil40 mg granül içeren saşe

Kombinasyon ürünleri (1): Texef Plus 100

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DC10

Sefprozil

2. kuşak sefalosporin (oral)

Oral 2. kuşak sefalosporin; farenjit, otitis media, sinüzit ve cilt enfeksiyonunda kullanılır. Tuzak: H. influenzae ve M. catarrhalis β-laktamazına kısmen duyarlı; Pseudomonas ve enterokok etkisiz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefprozil:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral ilaç bağırsaktan emilir; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonA grubu streptokok farenjit/tonsillit, akut otitis media, akut sinüzit, alevlenmiş kronik bronşit, komplike olmayan cilt-yumuşak doku enfeksiyonu.
Yan etkilerBulantı, ishal, karın ağrısı, döküntü, aşırı duyarlılık, C. difficile kolit, geçici karaciğer enzim yükselmesi, nadir interstisyel nefrit.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerProbenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; aminoglikozid ve kıvrım diüretiğiyle böbrek riski artar.
DikkatYemekle ya da yemeksiz alınır. Böbrek işlevine göre doz azaltılır. Penisilin alerjisinde çapraz reaksiyon düşüktür, ağır anafilaksi öyküsünde kaçınılır.

Erişkin dozu

250–500 mg ağızdan günde 1–2 kez (genellikle 500 mg 12 saatte bir), 5–10 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi 30–59).
eGFR 15–29Doz %50 azaltılır (kreatinin klirensi < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz %50 azaltılır; aralık uzatılabilir.
HemodiyalizYarı doz; HD günü seanstan sonra.
Periton diyaliziYarı doz; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; aminoglikozid ya da diüretikle birlikte risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır (kreatinin klirensi < 30'da yarı doz); ishal ve C. difficile kolit riski artar. Penisilin alerjisi sorgulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cefnorsefprozil250 mg efervesan tablet; 500 mg efervesan tablet
Erasefsefprozil250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 500 mg film kapli tablet
Prefixsefprozil monohidrat · cefprozil125 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için toz; 250 mg film tablet; 250 mg/5 ml 100 ml oral suspansiyon hazirlamak icin toz; 250 mg/5 ml 60 ml oral suspansiyon hazirlamak icin toz; 500 mg film tablet
Sefrokarsefprozil monohidrat500 mg film tablet
Serolsefprozil monohidrat250 mg/5 ml oral süspansıyon için toz; 500 mg film kapli tablet
Serozilsefprozil250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin toz; 500 mg film kapli tablet
Ultracefsefprozil monohidrat250 mg efervesan tablet; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral suspansiyon icin kuru toz; 500 mg efervesan tablet; 500 mg film tablet
Zilcefsefprozil monohidrat250 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak icin kuru toz; 500 mg film kapli tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DD02

Seftazidim

Üçüncü kuşak sefalosporin (antipseudomonal beta-laktam)

Pseudomonas dahil gram-negatiflere etkili üçüncü kuşak sefalosporin; hastane enfeksiyonu, nötropenik ateş ve PD peritonitinde kullanılır. Böbrekte doz ayarlanmazsa nörotoksisite yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfeksiyon (bakteri) › Gram-negatif bakteri hücre duvarı › Bakteri periplazmik aralığı ve iç zarı › Penisilin bağlayan protein (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PBP'ye sunulurçapraz bağlamayaparhücrebütünlüğünükorurPeptidoglikan öncüllerihücre duvarının yapı taşlarıBakteri periplazmik aralıkPBP (transpeptidaz)zincirleri birbirine bağlayan enzimBakteri iç zarı · PBPÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıçoğalma ve enfeksiyonun sürmesiBakteri bütünüSeftazidim:PBP'ye bağlanıpenzimi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlama yapılamaz → hücre duvarı zayıf kalır, bakteriparçalanır (bakterisid); Pseudomonas dahil gram-negatiflerde etkilidir, ESBLüreticide beta-laktamaz ilacı yıkar.Böbrek yetersizliğinde birikir: doz azaltılmazsa ensefalopati ve nöbet olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Damardan ya da kas içinden verilir; kanda dolaşır ve doku sıvısına geçer. Gram-negatif bakterinin dış zarındaki porinlerden periplazmik aralığa girer. Böbrekle atılır.
Neye etki eder?Bakteri hücre duvarı sentezindeki PBP (transpeptidaz) enzimine bağlanır, onu kapatır. Pseudomonas'a etkisi sefalosporinlerin en iyilerindendir.
Ne olur?Peptidoglikan zincirleri çapraz bağlanamaz → duvar zayıflar, bakteri parçalanır (bakterisid). Gram-pozitife zayıf; anaerop ve ESBL üreticiye etkisizdir.

Klinik

EndikasyonHastane kökenli pnömoni, Pseudomonas enfeksiyonları, nötropenik ateş, komplike idrar yolu ve karın içi enfeksiyonlar, bakteriyel menenjit (gram-negatif), diyaliz peritoniti (gram-negatif kapsam).
Yan etkilerDöküntü, ishal ve C. difficile kolit, Coombs pozitifliği, eozinofili, transaminaz artışı, flebit; böbrek yetersizliğinde ensefalopati, miyoklonus ve nöbet.
KontrendikasyonSefalosporinlere ya da beta-laktamlara ağır aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAminoglikozid ve loop diüretikle nefrotoksisite artabilir; varfarin etkisi artar; probenesid düzeyi artırır; kloramfenikol ile antagonizma.
DikkatBöbrek yetersizliğinde doz ayarlanmazsa ensefalopati ve nöbet riski vardır (özellikle diyaliz hastasında). Gebelikte kullanılabilir; emzirmede güvenli kabul edilir.

Erişkin dozu

1–2 g IV 8 saatte bir (Pseudomonas, nötropenik ateş ve menenjitte 2 g 8 saatte bir; uzatılmış infüzyon seçilmiş hastada). IM da yapılabilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 31–50: 1 g 12 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 16–30: 1 g 24 saatte bir; CrCl 6–15: 500 mg 24 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 5: 500 mg 48 saatte bir.
Hemodiyaliz1 g yükleme, sonra her seanstan sonra 1 g; seans günü seanstan sonra.
Periton diyaliziPeritonitte aralıklı 1–1,5 g/gün tek değişimde (≥ 6 saat) ya da sürekli: yükleme 500 mg/L, idame 125 mg/L.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikirse nörotoksisite (ensefalopati, miyoklonus, nöbet).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek işlevine göre.

Yaşlıda kullanım

Doz CrCl'ye göre ayarlanır; yaşlıda eGFR sıklıkla düşüktür, aşırı doz nörotoksisite yapar (ensefalopati, miyoklonus, nöbet). Clostridioides difficile riski; tedavi süresi kısa tutulur, kültüre göre daraltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik değil; endikasyonda gebelikte kullanılabilir.
EmzirmeSüte düşük miktarda geçer; uygun, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Brospectceftazidime
Iesetumceftazidime0,5 g IV/IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1 g IV/IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 2 g IV/IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Sefavisseftazidim pentahidrat1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 500 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Zidimseftazidim pentahidrat0,5 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 2 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü

Kombinasyon ürünleri (1): Zavicefta

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DD04

Seftriakson

3. kuşak sefalosporin (beta-laktam)

Geniş etkili, günde tek doz verilen 3. kuşak sefalosporin; çift yoldan (safra ve böbrek) atıldığı için böbrek yetersizliğinde ayar gerekmez. IV kalsiyum içeren çözeltiyle aynı hattan verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Hücre zarının dış yüzü · PBP › Transpeptidaz (PBP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzime gelirçapraz bağlarkorurPeptidoglikan öncülleribakteri duvarının yapı taşlarıBakteri hücre duvarıPBP (transpeptidaz)zincirleri birbirine bağlayan enzimBakteri zarı · PBPÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik basınca karşı korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıduvarsız bakteri patlarBakteri hücresiSeftriakson:PBP'ye bağlanır,duvar bağlarınıkeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Çapraz bağlar yapılamaz → duvar sağlam kurulmaz → bakteri patlar.Plazma proteinlerine yüksek oranda bağlıdır. Kalsiyumla çökebilir (safrada çamur,yenidoğanda Ca²⁺ infüzyonuyla birlikte verilmez).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre duvarında. Damardan ya da kas içine verilir; kanla enfeksiyon bölgesine gelir, bakteri duvarındaki enzime hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?Penisilin bağlayan proteinler (PBP, transpeptidaz): peptidoglikan zincirlerini çapraz bağlayan enzime bağlanıp onu kapatır.
Ne olur?Duvar çapraz bağlanamaz → duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal). Yarı ömür 6–9 saat; yaklaşık yarısı idrarla, kalanı safrayla atılır.

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, menenjit, akut piyelonefrit, karın içi enfeksiyon (metronidazolle), spontan bakteriyel peritonit, leptospiroz ağır olgu (1–2 g/gün), gonore, Lyme, ampirik sepsis tedavisi.
Yan etkilerİshal, C. difficile; döküntü; flebit; biliyer çamur ve psödolitiyazis, üriner taş ve post-renal AKI (özellikle çocuk, yüksek doz); immün hemolitik anemi; anafilaksi (nadir); lökopeni.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin alerjisi; yenidoğanda kalsiyum içeren IV çözeltilerle birlikte; hiperbilirubinemili yenidoğan; kas içi enjeksiyon için lidokain çözücü kullanılmışsa IV verilmez.
EtkileşimlerIV kalsiyum içeren çözeltiler (Ringer laktat, kalsiyum glukonat) aynı hattan verilmez (çökelti); varfarin etkisi artabilir; aminoglikozidle in vitro geçimsizlik, ayrı hat; probenesid etkisiz.
DikkatKalsiyumlu çözeltiyle aynı hatta verilmez. Böbrek taşı ve safra çamuru riski için uzun ve yüksek dozda sıvı alımı ve belirti sorgulanır. Gebelikte ve emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

1–2 g/gün IV ya da kas içi tek doz; menenjitte 2 g 12 saatte bir. Leptospirozda 1–2 g/gün 7 gün. Gonoreda 500 mg–1 g tek doz kas içi.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (çift yoldan atılım).
eGFR 15–29Ayar gerekmez; karaciğer işlevi de bozuksa günlük doz en çok 2 g.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; karaciğer işlevi de bozuksa günlük doz en çok 2 g.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği birlikteyse günlük doz en çok 2 g.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ve PD: anlamlı uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; biliyer çamur ve kalsiyum-seftriakson çökeltisiyle nadiren üriner taş ve post-renal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; biliyer çamur ve kolestaz izlenir.
Child-Pugh CTek başına ayar gerekmez; böbrek yetmezliği de varsa günlük doz en çok 2 g.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; çift yoldan (safra ve böbrek) atıldığı için böbrek işlevine göre de ayar gerekmez. İshal ve C. difficile riski yüksektir. Ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği birlikteyse günlük doz en çok 2 g. Biliyer çamur ve nadiren konfüzyon izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikHer trimesterde endikasyon varsa tercih edilebilir; belirgin teratojenite bildirilmemiştir.
EmzirmeSüte az geçer; emzirmeyle uyumlu kabul edilir; bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (27 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adsefonseftriakson sodyum1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Avisefseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 0,5 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Bulsefseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 0,5 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 2 g IV infüzyonluk ve enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Cefadayceftriaxone250 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 250 mg IV enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 500 mg IV enjektabl toz içeren flakon; 1000 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 1000 mg IV enjektabl toz içeren flakon
Cefamedseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyon için toz içeren flakon; 2 g IV infüzyonluk ve enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Cefridemseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyon icin toz iceren flakon; 0,5 g IV enjeksiyon icin toz iceren flakon
Cephaxonceftriaxone500 mg IM enjektabl flakon; 500 mg IV enjektable flakon; 1000 mg IM enjektabl flakon; 1000 mg IV enjektabl flakon
Desefinseftriakson disodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 0,5 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözeltihazırlamak için toz; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Eqiceftceftriaxone · ceftriaxone disodyum0,5 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Forsefceftriaxone0,5 g IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 0,5 g IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1 g IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1 g IV enjeksiyonluk toz içeren flakon
Iesefseftriakson0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 0,5 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz; 1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Metcefseftriakson sodyum0,5 g IM IV enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon (1 flakon + 1 ampul); 2 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
Nevaksonseftriakson sodyum500 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 1000 mg IV enjeksiyonluk toz içeren flakon
Novosefseftriakson sodyum0,5 g/2 ml IM enjeksiyonluk toz ve çözücü; 0,5 g/5 ml IV enjeksiyonluk toz ve çözücü; 1 g/10 ml IV enjeksiyonluk toz ve çözücü; 1 g/3,5 ml IM enjeksiyonluk toz ve çözücü; 2 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Onceftseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 0,5 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Reksonceftriaxone1 g IM enjektabl toz iceren flakon; 500 mg IM enjektabl toz iceren flakon
Rekson Setceftriaxone1 g IV enjektabl toz iceren flakon
Rotacefseftriakson sodyum1 g IM enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Sefabelseftriakson sodyum0,5 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz içeren flakon; 1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz içeren flakon
Sefbulseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 0,5 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Seftrasimseftriakson sodyum1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1 g IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Teksefseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 0,5 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü; 1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Tregsseftriakson sodyum0,5 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 0,5 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 1 g IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü (1 adet flakon; 1 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Triaxonceftriaxone · seftriakson disodyum500 mg IM enjektabl toz iceren flakon; 500 mg IV enjektabl toz iceren flakon
Triaxon Im 1 Gr Flakonceftriaxone
Triaxon Iv 1 Gr Flakonceftriaxone
Vikisefseftriakson sodyum1 g IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü

Kombinasyon ürünleri (2): Adsefon, Sefabel

27 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01DC02

Sefuroksim

2. kuşak sefalosporin

Oral (aksetil ön ilacı) ve IV (sodyum) kullanılan 2. kuşak sefalosporin; solunum yolu, deri ve idrar yolu enfeksiyonunda kullanılır. Tuzak: BOS'a yetersiz geçer, menenjitte kullanılmaz; yemeksiz alınan tablet az emilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı › Bakteri zarı · PBP › Penisilin bağlayan proteinler (transpeptidazlar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)zincirleribağlarduvarıgüçlendirirbölünmeyisürdürürPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan bakteri enzimiBakteri zarı · PBPPeptidoglikan çapraz bağıduvar zincirleri birbirine bağlanırBakteri hücre duvarıSağlam hücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarı · bütünlükBakteri çoğalmasıduvar yenilenerek hücre bölünürBakteri hücresiSefuroksim:PBP'yi bağlar,duvar çaprazbağını engeller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: PBP kapanır, duvar zayıflar → bakteri ozmotik olarak lizise uğrar;enfeksiyon geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücre duvarında, zarın dışındaki PBP enzimlerinde. Oral aksetil ön ilacı bağırsaktan emilip esterazla kana geçer; İlaç kandan dokulara geçer, hücre içine girmez.
Neye etki eder?PBP'lere (transpeptidazlar) bağlanıp peptidoglikan zincirlerinin çapraz bağlanmasını durdurur; β-laktam halkası PBP'yi geri dönüşsüz asilleyerek kapatır.
Ne olur?Duvar zayıflar, bölünen bakteri ozmotik olarak patlar (bakterisidal, zamana bağlı) → enfeksiyon iyileşir.

Klinik

EndikasyonToplum kökenli pnömoni, alevlenmiş kronik bronşit, sinüzit ve otitis media, komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu, cilt-yumuşak doku enfeksiyonu, erken Lyme hastalığı, cerrahi profilaksi.
Yan etkilerBulantı, ishal, döküntü, aşırı duyarlılık, C. difficile kolit, geçici karaciğer enzim yükselmesi, nadir interstisyel nefrit, Coombs pozitifliği.
KontrendikasyonSefalosporin ya da ağır penisilin/β-laktam anafilaksi öyküsü.
EtkileşimlerH2 blokerler ve PPI aksetil tabletin emilimini azaltır; probenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; aminoglikozid ve kıvrım diüretiğiyle böbrek riski artar.
DikkatOral aksetil yemekle birlikte alınır (emilim artar). Menenjitte kullanılmaz (3. kuşak seçilir). Oral ve IV doz farklıdır.

Erişkin dozu

Oral 250–500 mg günde 2 kez, yemekle; IV 750 mg–1,5 g 8 saatte bir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Oral ayar gerekmez; IV 750 mg–1,5 g 8–12 saatte bir.
eGFR 15–29Oral 250–500 mg 24 saatte bir; IV 750 mg 12 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral 250–500 mg 48 saatte bir; IV 750 mg 24 saatte bir.
HemodiyalizSeans sonrası verilir (HD günü); oral 250–500 mg 48 saatte bir.
Periton diyaliziIV 750 mg 24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; aminoglikozid ya da diüretikle birlikte böbrek riski artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); nadir kolestatik hepatit.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; oral tablet yemekle alınır, PPI ve H2 bloker emilimi azaltır. İshal ve C. difficile kolit sık; menenjit şüphesinde kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; teratojenik etki bildirilmemiştir. Lyme hastalığında ve idrar yolu enfeksiyonunda tercih edilebilir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (18 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aksefsefuroksim aksetil · sefuroksim sodyum250 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk toz; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film tablet; 750 mg IM enj, toz iceren flakon; 750 mg IM/IV enjeksiyonluk toz …
Avifursefuroksim sodyum1,5 g IV enjektabl toz içeren flakon
Cefakssefuroksim aksetil · sefuroksim sodyum125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için granül; 250 mg IM enjeksiyonluk süspansiyon hazirlamak için toz ve çözücü; 250 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 250 mg film kapli tablet; 250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul; 500 mg IM enjeksiyonluk süspansiyon hazirlamak için toz ve çözücü …
Cefroxsefuroksim sodyum250 mg IM/IV enjeksiyon için toz içeren flakon; 750 mg IM enjeksiyon için toz içeren flakon; 750 mg IM/IV enjeksiyon için toz içeren flakon
Ceftopsefuroksim sodyum1,5 g IV enjeksiyonluk toz içeren flakon; 750 mg IM enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Cefuraxsefuroksim sodyum250 mg IM enjektabl toz içeren flakon; 750 mg IM enjektabl toz içeren flakon
Cefurolsefuroksim sodyum250 mg IM enjeksiyon icin toz iceren flakon; 250 mg IM/IV enj, toz iceren flakon; 500 mg film tablet; 750 mg IM enjeksiyon icin toz iceren flakon; 750 mg IM/IV enjeksiyon icin toz iceren flakon
Enfexiasefuroksim sodyum1,5 g IV enjeksiyonluk liyofilize toz içeren flakon
Furoximedsefuroksim sodyum1,5 g IV enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon; 750 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 750 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz içeren flakon
Inceptumsefuroksim aksetil250 mg film tablet; 500 mg 10 film kapli tablet; 500 mg film tablet
Multisefsefuroksim sodyum250 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 500 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon; 750 mg IM enjeksiyonluk toz içeren flakon
Oraceftinsefuroksim aksetil250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Powercefsefuroksim aksetil125 mg film kapli tablet; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Sefaktilsefuroksim aksetil250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Seffurcefuroxime sodyum750 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 750 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Sefucaresefuroksim sodyum750 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Sefurokssefuroksim aksetil125 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Zannacefsefuroksim sodyum750 mg IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 750 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü

Kombinasyon ürünleri (2): Bigcef 250, Bigcef 500

18 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P01AB07

Seknidazol

Nitroimidazol antiprotozoal ve antianaerobik (uzun yarı ömürlü)

Yarı ömrü uzun (yaklaşık 17–29 saat) nitroimidazol; trikomonas, giardia ve amip enfeksiyonunda tek doz yeter. Tuzak: tedavi süresince alkolden kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMikrop › Anaerop bakteri ve protozoa › Mikrop sitoplazması › Elektron taşıma (ferredoksin) sistemi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)elektron verirelektronuaktarırPiruvat yıkımıanaerop mikropta piruvat oksitlenir,elektron açığa çıkarMikrop sitoplazmasıFerredoksinelektronları taşıyan demir-kükürtproteiniFerredoksin · mikrop içiHidrojen üretimielektronlar protonlara aktarılır, enerjisağlanırHidrojenozom · enerjiSeknidazol:elektronu çalar,mikrop DNA'sınıkırar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Nitro grubu mikropta indirgenir, radikaller DNA'yı keser → protozoave anaerop bakteri ölür.Yarı ömrü uzun olduğu için tek dozla etkili düzey birkaç gün sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Anaerop bakteri ve protozoa hücresinin içinde. İlaç pasif yayılımla hücreye girer; oksijensiz ortamda etkin hale gelen bir ön ilaçtır.
Neye etki eder?Mikropta ferredoksinin elektronlarını kullanıp nitro grubu indirgenir; oluşan reaktif ara ürünler mikrop DNA'sına zarar verir.
Ne olur?DNA hasarı mikrobu öldürür → trikomonas, giardia, amip ve anaerop bakteri temizlenir. Oksijenli insan hücrelerinde etkin hale gelmez.

Klinik

EndikasyonTrikomoniyaz, giardiyaz, intestinal amipli dizanteri ve amipli karaciğer apsesi, bakteriyel vajinoz.
Yan etkilerMetalik tat, bulantı, karın ağrısı, ishal, baş ağrısı, vulvovajinal kandidiyaz; nadir lökopeni, nörolojik belirtiler.
KontrendikasyonNitroimidazollere aşırı duyarlılık; kan diskrazisi ve MSS hastalığı öyküsünde dikkat.
EtkileşimlerAlkolle disülfiram benzeri reaksiyon olabilir; varfarin etkisi artabilir; lityum düzeyi artabilir; QT uzatan ilaçlarla dikkat.
DikkatAlkol tedavi süresince ve sonrasında birkaç gün alınmaz. Eşin de tedavisi trikomoniyazda gerekir.

Erişkin dozu

Erişkin: 2 g tek doz oral (yemekle; granül yiyeceğe serpilir, çiğnenmeden yutulur).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; tek dozla kullanılabilir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AVeri sınırlı; tek doz için ayar önerilmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; tek doz uygulanır. Alkol uyarısı verilir; varfarin ve lityum kullananlarda etkileşim açısından dikkat edilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; sonraki trimesterlerde yalnızca gerekirse.
EmzirmeSüte geçer; ürün bilgisine göre emzirmeye birkaç gün ara verilir (ABD ürün bilgisi: 96 saat).

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Flagentylseknidazol500 mg film kapli tablet
Secnidoxseknidazol500 mg film tablet; 1000 mg film tablet
Tusekseknidazol1000 mg film kaplı tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC10

Sekukinumab

IL-17A inhibitörü (insan monoklonal IgG1κ antikoru)

IL-17A'yı bağlayıp etkisiz kılan insan monoklonal antikoru; psöriasis, PsA, aksiyel SpA ve hidradenitis suppurativada kullanılır. Mukokutanöz kandidiyaz sık; inflamatuvar bağırsak hastalığını kötüleştirebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Doku sıvısı (deri, eklem) › Hücre dışı (çözünür sitokin) › IL-17A

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücreyi uyarırinflamasyonusürdürürIL-17ATh17 hücrelerinden salınan inflamatuvarsitokinDoku sıvısı · IL-17AIL-17 reseptörü (IL-17RA)keratinosit ve sinoviyal hücre yüzeyindebulunurKeratinosit zarı · IL-17RKeratinosit ve sinoviyal hücreIL-6, IL-8 ve kemokin yaparKeratinosit içiPlak ve sinovitnötrofil göçü, epidermal kalınlaşma veeklem inflamasyonuDeri ve eklem dokusuSekukinumab:IL-17A'yıbağlayıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-17A bağlanıp etkisizleşir, reseptörünü uyaramaz → psöriatik plakve eklem inflamasyonu gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Deri altına verilir, dolaşıma geçer; doku sıvısında Th17 hücre ve ILC3'ten salınan IL-17A ile karşılaşır; hücre içine girmez.
Neye etki eder?Çözünür IL-17A sitokinine bağlanır ve IL-17 reseptörüne (IL-17RA) bağlanmasını engeller.
Ne olur?Keratinositlerde ve sinoviyal hücrelerde IL-17 sinyali durur → IL-6, IL-8 ve nötrofil çağıran kemokinler azalır; deri plağı ve eklem inflamasyonu gerilir; kandidiyaz artar.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır plak psöriasis, psöriatik artrit, ankilozan spondilit ve aksiyel spondiloartrit, entezit ilişkili artrit, hidradenitis suppurativa.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, ağız ve genital mukokutanöz kandidiyaz, nazofarenjit, ishal, ürtiker, nötropeni, inflamatuvar bağırsak hastalığı alevlenmesi ya da yeni başlangıcı, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık, aktif ve ciddi enfeksiyon (TB dahil).
EtkileşimlerCanlı aşı verilmez; CYP substratları (varfarin, siklosporin) için sitokin normalleşmesiyle hafif etki; belirgin ilaç etkileşimi yok.
DikkatBaşlamadan önce TB taraması; inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsü olanda dikkat (Crohn'da etkisiz ve alevlendirici). Aşı durumu gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Psöriasis: 300 mg SC 0., 1., 2., 3., 4. haftada, sonra dört haftada bir. PsA ve aksiyel SpA: 150 mg SC (yetersizde 300 mg), yükleme ile ya da yüklemesiz, dört haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yok; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh CAyar gerekmez; çalışılmamıştır, izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Mukokutanöz kandidiyaz ve enfeksiyon izlenir; inflamatuvar bağırsak hastalığı öyküsünde dikkat. Başlamadan önce TB taraması ve aşılar gözden geçirilir.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda enfeksiyon izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; IgG olduğundan bebeğe oral emilimi düşüktür; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Verxantsecukinumab150 mg/1 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 300 mg / 2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N04BD01

Selegilin

MAO-B inhibitörü (geri dönüşsüz)

MAO-B'yi geri dönüşsüz kapatıp dopamin yıkımını azaltan antiparkinson ilaç. Amfetamin metabolitleri uykusuzluk yapar; SSRI, SNRI, TCA, meperidin ve tramadolle serotonin sendromu riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nigrostriatal dopaminerjik uç ve glia › Mitokondri dış zarı › MAO-B enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)gliaya gerialınırdopaminioksitlerdopamin düzeyidüşerSinaps aralığı dopamininigrostriatal uçtan salınır; glia venörona geri alınırNigrostriatal sinapsMAO-B enzimiastrosit ve nöron mitokondrisinin dışzarında dopamini yıkarMitokondri dış zarı · MAO-BYıkım ürünleriDOPAC ve H₂O₂ oluşur; dopamin azalırGlia ve nöron içiDopamin yetersizliğibradikinezi, rijidite, levodopadalgalanmasıStriatum · bazal ganglionSelegilin:MAO-B'yi geridönüşsüz kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MAO-B kapanır, dopamin yıkılmaz → striatal dopamin artar, motorbelirtiler gerilir.Amfetamin ve metamfetamin metabolitleri uykusuzluk ve kardiyovasküler uyarı yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre içi organelHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde nigrostriatal sinaps çevresindeki glia ve sinir ucu. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde amfetamin türevlerine yıkılır.
Neye etki eder?Mitokondri dış zarındaki MAO-B enzimine kovalent bağlanıp onu geri dönüşsüz kapatır; MAO-B yeniden yapılana dek (haftalar) etki sürer.
Ne olur?Dopamin yıkımı azalır, sinaps dopamini uzun süre yüksek kalır → motor belirtiler gerilir, levodopa gereksinimi ve "off" süresi azalır.

Klinik

EndikasyonParkinson hastalığı: tek başına erken evrede ya da levodopaya ek olarak (motor dalgalanma).
Yan etkilerBulantı, ağız kuruluğu, uykusuzluk, baş dönmesi, ortostatik hipotansiyon, konfüzyon, halüsinasyon, diskinezi artışı; serotonin sendromu ve yüksek dozda tiramin hipertansif krizi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; SSRI, SNRI, TCA, meperidin, tramadol ve diğer MAO inhibitörleriyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerAntidepresanlarla (SSRI, SNRI, TCA) ve meperidin, tramadol, dekstrometorfanla serotonin sendromu; levodopa etkisini artırır (hipotansiyon, diskinezi); sempatomimetiklerle hipertansiyon.
DikkatGünde 10 mg'ı aşınca MAO-A da kapanır: tiramin kısıtlaması gerekir. Son doz öğleden sonraya bırakılmaz (uykusuzluk).

Erişkin dozu

Oral 5 mg sabah ve öğle (günde 2 kez); en çok 10 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; düşük dozla dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle, düşük doz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; ayar önerilmez, izlenir.
Child-Pugh BDüzey artar; düşük doz ve izlem.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır. Ortostatik hipotansiyon, konfüzyon, halüsinasyon ve uykusuzluk izlenir. Antidepresanlar ve opioidlerle etkileşim nedeniyle ilaç listesi gözden geçirilir.

  • TIME-to-START B7sınıf üyesi olarak Levodopa tedavisinde motor dalgalanma çıkarsa MAO-B inhibitörü eklenmesi uygundur.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; zorunlu değilse kaçınılır.
EmzirmeVeri yok; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Moverdinselegilin hidroklorür5 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AH01

Selekoksib

NSAİİ (selektif COX-2 inhibitörü, koksib)

COX-2'yi seçici kapatan NSAİİ; COX-1'e dokunmadığı için GİS kanama riski daha düşüktür, ancak kalp-damar ve böbrek riski klasik NSAİİ'lerdeki gibi sürer. Sülfonamid alerjisinde kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz-2 (COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX-2'ye girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalırHücre zarı · fosfolipidCOX-2 enzimiinflamasyonla indüklenen, araşidonikasidi PGH2'ye çeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıEnflamatuvar PG (PGE2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yaparDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuSelekoksib:COX-2'yi seçicikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX-2 kapanır, enflamatuvar PG azalır → ağrı ve inflamasyon gerilir;COX-1 korunur (mide koruması), ancak tromboz ve KB riski artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Ağızdan iyi emilir; hücre zarından geçip hücre içindeki COX-2 enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır. Karaciğerde CYP2C9 ile yıkılır.
Neye etki eder?COX-2'nin kanalına girip enzimi seçici kapatır (hidrofilik yan cep COX-2'ye özgü); COX-1 normal çalışır.
Ne olur?Enflamatuvar PG yapımı azalır → ağrı ve inflamasyon gerilir; mide mukozası PG'si korunur ama endotel PGI2 azalır (tromboz, hipertansiyon).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit, ankilozan spondilitte semptom kontrolü; GİS riski yüksek hastada klasik NSAİİ yerine.
Yan etkilerHipertansiyon, ödem, kalp yetersizliği, miyokard infarktüsü ve inme riski, AKI, hiperkalemi, dispepsi (GİS ülser riski daha az), deri döküntüsü (sülfonamid), karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve sülfonamidlere aşırı duyarlılık, aspirin/NSAİİ ile astım-ürtiker, aktif GİS kanama ya da ülser, ağır kalp yetersizliği, kurulu iskemik kalp hastalığı ve inme, periferik arter hastalığı, ağır karaciğer yetmezliği, ağır böbrek yetmezliği, KABG çevresi.
EtkileşimlerCYP2C9 inhibitörleri (flukonazol) düzeyi artırır; CYP2D6 substratlarını (metoprolol) hafif etkiler; antikoagülan ve aspirinle kanama riski, aspirin etkisi üzerinde sınırlı yarar; ACEi/ARB+diüretikle AKI; lityum düzeyi artar.
DikkatKalp-damar riski olan hastada en düşük doz ve kısa süre; KB izlenir. Aspirin kullanan hastada GİS koruma yarısı kaybolur, PPI eklenebilir.

Erişkin dozu

Osteoartrit 200 mg günde 1 kez ya da 100 mg günde 2 kez; RA 100–200 mg günde 2 kez; ankilozan spondilit 200 mg/gün (en çok 400 mg). Orta karaciğer yetmezliği ve CYP2C9 yavaş metabolizörlerinde doz yarıya iner.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; en düşük doz.
Child-Pugh BDoz yarıya iner (örn. 100 mg/gün).
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda en düşük dozla (100–200 mg/gün), kısa süre; GİS riski düşük ama KB yükselmesi, ödem, KY alevlenmesi ve AKI riski sürer. Kalp-damar hastalığında kullanılmaz; antikoagülanla kanama; ağır böbrek yetmezliğinde kaçınılır.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 kronik NSAİİ kullanımından ve CrCl < 30'da kullanımdan kaçınılmalı; kalp yetersizliği ve kardiyovasküler hastalıkta dikkat; PPI eşlik eder.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte az geçer (bebek dozu < %1); kısa süreli kullanımda uygun olabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Celebrexcelecoxib · selekoksib100 mg kapsul; 200 mg kapsul
Celgynselekoksib100 mg kapsül; 200 mg kapsül
Eloxibselekoksib200 mg sert kapsül
Selkapselekoksib200 mg sert kapsül

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC27

Seleksipag

Seçici prostasiklin (IP) reseptör agonisti (oral)

Oral prostasiklin reseptör agonisti; PAH'ta (WHO sınıf II–III) hastalığın ilerlemesini geciktirir. Tuzak: gemfibrozil ile kontrendike; baş ağrısı ve çene ağrısı titrasyonu zorlaştırır.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer damarı › Pulmoner arter düz kası ve trombosit › Hücre zarı (IP reseptörü) › IP prostasiklin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+adenilat siklazıaçarkası gevşetirProstasiklin (PGI₂)endotelden salınan damar genişletici;PAH'da azalmıştırPulmoner damar endoteliIP reseptörüdamar düz kası ve trombosit zarında, Gsproteinine bağlıDüz kas ve trombosit · IPcAMP artışıhücre içinde kalsiyumu düşürür, kasıgevşetirDüz kas hücresi içiDamar genişlemesipulmoner damar direnci ve trombositagregasyonu azalırPulmoner arter duvarıSeleksipag: IPreseptörünüseçici uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: IP reseptörü uyarılır → cAMP artar, pulmoner damar genişler; PAHilerlemesi gecikir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter düz kas hücresinin ve trombositin zarında. Oral ön ilaç karaciğerde aktif metabolite çevrilir; dolaşımla reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Aktif metabolit IP reseptörünü seçici uyarır (EP3 gibi diğer prostanoid reseptörlerine zayıf); Gs proteini adenilat siklazı açar, cAMP artar.
Ne olur?Düz kas gevşer, pulmoner damar direnci ve remodeling azalır → PAH'ın ilerlemesi (klinik kötüleşme) gecikir.

Klinik

EndikasyonPulmoner arteriyel hipertansiyon (WHO fonksiyonel sınıf II–III); tek başına ya da ERA/PDE5 inhibitörüyle kombinasyon.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, bulantı, çene ağrısı, miyalji, yüzde kızarma, anemi, hipertiroidi, iştah ve kilo kaybı.
KontrendikasyonGemfibrozil, ağır koroner hastalık ya da kararsız anjina, son 6 ayda MI, dekompanse kalp yetmezliği, ağır aritmi, son 3 ayda inme, ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C), valvüler hastalık.
EtkileşimlerGüçlü CYP2C8 inhibitörü gemfibrozil kontrendikedir; klopidogrel (orta düzey) dozu günde 1 kez yapar; rifampisin düzeyi düşürür.
DikkatBaş ağrısı ve çene ağrısı titrasyon sırasında sık: gerekirse doz basamağı beklenir. Tiroid işlevi izlenir. Dozlar yemekle alınırsa daha iyi tolere edilir.

Erişkin dozu

200 µg günde 2 kez ile başlanır; haftalık 200 µg basamakla, tolere edilen en yüksek doza (en çok 1600 µg günde 2 kez) titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Deneyim yok; kullanılacaksa uzman kararıyla.
HemodiyalizDeneyim yok; ayar önerilmez.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B200 µg günde 1 kez başla; haftalık titre.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; baş ağrısı, ishal ve kilo kaybı yaşlıda zayıflığa yol açabilir; titrasyonu yavaş yap. Gemfibrozil ve diğer CYP2C8 etkileşimlerini gözden geçir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yalnız yarar riske baskınsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Selegriseleksipag200 mcg film kaplı tablet; 400 mcg film kaplı tablet; 600 mcg film kaplı tablet; 800 mcg film kaplı tablet; 1000 mcg film kaplı tablet; 1200 mcg film kaplı tablet …
Selpenzaseleksipag200 mcg film kapli tablet; 400 mcg film kapli tablet; 600 mcg film kapli tablet; 800 mcg film kapli tablet; 1000 mcg film kapli tablet; 1200 mcg film kapli tablet …
Uptraviseleksipag200 mcg film kapli tablet; 400 mcg film kapli tablet; 600 mcg film kapli tablet; 800 mcg film kapli tablet; 1000 mcg film kapli tablet; 1200 mcg film kapli tablet …

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BJ06

Semaglutid

GLP-1 reseptör agonisti

Haftada bir enjekte edilen GLP-1 reseptör agonisti; tip 2 diyabette glukozu ve kiloyu düşürür, KBH'li tip 2 diyabetlide böbrek ve kardiyovasküler sonlanımları azaltır (FLOW).

Etki mekanizması

Etki yeriPankreas, beyin, mide, damar › β ve α hücresi; hipotalamus › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › GLP-1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağırsak hormonusalgılatırpankreası uyarır+glukozu düşürür,iştahı kısarYemekbesin ince bağırsağa ulaşırBağırsak lümeniGLP-1 (bağırsak L hücresi)yemekle salgılanan, dakikalar içindeDPP-4 ile yıkılan inkretin hormonuKan · bağırsak hormonuPankreas β ve α hücreleriGLP-1 reseptörü taşır: insülin salgısıartar, glukagon azalırPankreas β/α hücre zarıKan glukozu ve iştahinsülin glukozu düşürür; tokluk hissigelirKan ve hipotalamusSemaglutid:GLP-1reseptörünü uzunsüre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör sürekli uyarılır → yemekle glukoza bağlı insülin artar,glukagon düşer, iştah azalır; HbA1c ve kilo düşer. Haftada bir verilir.Başlıca proteoliz ve yağ asidi zincirinin β-oksidasyonuyla yıkılır; böbrekte doğrudanatılmaz, KBH'de doz ayarı gerekmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Pankreas β ve α hücresinin zarında, hipotalamus ve beyin sapında, mide boşalmasını düzenleyen vagal yolda. Deri altından verilir, albümine bağlı dolaşır.
Neye etki eder?GLP-1 reseptörünü (Gs bağlı) uyarıp cAMP'yi artırır. DPP-4 yıkımına dirençlidir; albümine bağlandığı için yarı ömrü yaklaşık bir haftadır.
Ne olur?Glukoza bağlı insülin ↑, glukagon ↓, mide boşalması yavaşlar, iştah azalır → HbA1c ve kilo düşer. Tip 2 diyabetli KBH hastalarında böbrek sonlanımları azalır (FLOW).

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet; KBH'li tip 2 diyabette böbrek ve kardiyovasküler koruma (FLOW); yetkili ürünlerde obezite.
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, kabızlık (titrasyonla azalır); safra taşı, pankreatit, volüm kaybına bağlı AKI, hipoglisemi (insülin ya da sülfonilüreyle), diyabetik retinopatide geçici kötüleşme, kilo ve kas kaybı.
KontrendikasyonAB KÜB: yalnız etkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık. ABD etiketi ek olarak kişisel ya da ailesel medüller tiroid kanseri ve MEN2 öyküsü (kutulu uyarı); AB'de uyarıdır ancak bu hastada kullanılmaz. Gebelikte kullanılmaz (kontrendikasyon değil, uyarı).
EtkileşimlerOral ilaçların emilimi mide boşalmasının yavaşlamasıyla gecikebilir; insülin ve sülfonilüreyle hipoglisemi (doz azaltılır); diüretik ve RAS blokeriyle birlikte kusma-ishalde AKI riski.
DikkatKusma-ishal dönemlerinde (hasta gün kuralı) volüm kaybı ve AKI açısından uyarılır; RAS blokeri ve diüretik geçici durdurulur. Pankreatit öyküsü olanlarda çalışılmamıştır; başka tedavi düşünülür. Pankreatit şüphesinde kesilir, doğrulanırsa yeniden başlanmaz. Gebelik planlanıyorsa en az 2 ay önce kesilir. Anestezi ve sedasyon öncesi gecikmiş mide boşalması (aspirasyon riski) için haber verilir.

Erişkin dozu

Haftalık SC semaglutid (diyabet formu): 0,25 mg SC haftada bir × 4 hafta (başlangıç, glisemik etkisi yok), sonra 0,5 mg; gerekirse en az 4 hafta sonra 1 mg haftada bir (FLOW dozu 1 mg). Bulantı varsa titrasyon yavaşlatılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (FLOW'da eGFR 25–75).
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Deneyim sınırlı; yakın izlemle kullanılabilir.
HemodiyalizDeneyim sınırlı; yakın izlenir.
Periton diyaliziDeneyim sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBulantı, kusma ve ishalle hipovolemik AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CDeneyim sınırlı.

Yaşlıda kullanım

0,25 mg haftada bir ile başla; 4 haftada bir artır. Bulantı, kusma, ishal ve iştahsızlık kırılgan yaşlıda dehidratasyon, AKI ve sarkopeni/kilo kaybına yol açar. Sülfonilüre ya da insülinle hipoglisemi; safra taşı ve pankreatit izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebelik planlanıyorsa en az 2 ay önce kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ozempicsemaglutid0,25 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 0,5 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 1 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Rybelsussemaglutid3 mg tablet; 7 mg tablet; 14 mg tablet
Wegovysemaglutid0,25 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 0,5 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 1 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 1,7 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 2,4 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A06AB06

Senna

Uyarıcı (antrakinon) laksatif

Kolonda bakteriyel aktivasyonla etki eden, bitkisel uyarıcı laksatif; KBH ve diyalizde magnezyum-fosfat içerenlere göre daha güvenli seçenektir. Çubuk testte hem negatif, kırmızı-kahverengi idrar yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalın bağırsak (kolon) › Kolon mukozası ve düz kası › Mukoza hücresi ve çevresindeki sinir ağı › Rein antron (sennozid aktif metaboliti)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bakterileraktifleştirirmukozayı uyarır+dışkıyıilerletirSennozidler (ön ilaç)ince bağırsakta emilmeyen glikozidlerInce bağırsak ve kolon lümeniRein antronkolonda bakteri glikozidazlarıyla açığaçıkan aktif maddeKolon lümeni · bakteriKolon düz kası ve mukozasımotilite artar, su-elektrolit emilimiazalırKolon mukozası · düz kasDışkı geçişi hızlanıryumuşak dışkı, 6–12 saatte defekasyonKolon lümeniSenna: kolondarein antronuaçığa çıkarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Su-elektrolit emilimi azalır, sekresyon ve peristaltizm artar →yumuşak dışkı 6–12 saatte.Kronik kullanımda hipokalemi ve melanozis koli görülebilir. Böbrek hastasında dehidratasyonve elektrolit kaybına dikkat.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)
Nerede?Sennozidler üst GİS'de emilmez, kolon lümenine ulaşır; orada bağırsak bakterileri rein antrona çevirir. Etki kolon lümeninden mukoza ve sinir ağı üzerinden olur.
Neye etki eder?Rein antron kolon mukozasındaki Na⁺/K⁺-ATPaz'ı ve su emilimini azaltır, prostaglandin ve sekresyonu artırır, mienterik pleksusu uyararak düz kas hareketini artırır.
Ne olur?Sıvı-elektrolit emilimi azalır, lümen sıvısı artar ve peristaltizm hızlanır → 6–12 saatte yumuşak dışkı. Kronik kullanımda K⁺ kaybı olabilir.

Klinik

EndikasyonKabızlık (opioid ve fosfat bağlayıcıya bağlı dahil), kolonoskopi öncesi hazırlık.
Yan etkilerKarın krampı, ishal, hipokalemi ve sıvı kaybı (kronik kullanımda), idrarda renk değişikliği, nadiren kolon melanozisi ve kolon atonisi.
KontrendikasyonBağırsak tıkanıklığı, akut karın, inflamatuvar bağırsak hastalığı atağı, açıklanamayan karın ağrısı.
EtkileşimlerDiüretik ve kortikosteroidle birlikte hipokalemi artar; hipokalemi digoksin toksisitesini kolaylaştırır; uzun süreli kullanımda diğer ilaçların emilimi azalabilir.
DikkatHematüri ayırıcı tanısında kırmızı-kahverengi renk veren ilaç ve gıdalar arasındadır (çubukta hem negatif, mikroskopide eritrosit yok).

Erişkin dozu

Genellikle gece 7,5–15 mg sennozid (A+B), gerekirse 30 mg'a kadar; en kısa süreyle.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; uzun kullanımda potasyum ve sıvı durumu izlenir.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; magnezyum ve fosfat içeren laksatiflere tercih edilir.
Periton diyaliziDoz ayarı gerekmez; kabızlığı önlemek kateter akımı için önemlidir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (önemsiz; sistemik emilimi az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; uzun süreli aşırı kullanımda hipokalemi ve dehidratasyon böbrek işlevini kötüleştirebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; hepatik ensefalopatide laktüloz esastır, senna yardımcıdır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kabızlıkta kısa süreli kullanılır; gece 7,5–15 mg ile başla. Uzun ve yüksek dozda hipokalemi, dehidratasyon, kolik ve ishal olabilir. Opioid kullananda profilaktik verilir. İdrarın renk değişimi zararsızdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKısa süreli kullanım genellikle uygun kabul edilir; önce lif ve ozmotik laksatif denenir, uzun ve yüksek dozdan kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi çok düşüktür; kısa süreli kullanım uygundur.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Laxenosennosid a+b kalsiyum1,5 mg/ml oral çözelti
Laxeno Dietsennosid a+b kalsiyum1,5 mg/ml oral çözelti
Pursennid Drajesenna glycosides
Roha Laxsenna ekstresi20 mg/5 ml granül
Sennalaxsenna ekstresi20 mg enterik tablet
Senokot Fortsennoside15 mg tablet
X-m Solusyonsennosid a+b kalsiyum150 ml
X-m Solusyon Laksatifsennosid a+b kalsiyum250 ml
X-m Solusyon Purgatifsennosid a+b kalsiyum75 ml

Kombinasyon ürünleri (1): Bekunis

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AB05

Sertolizumab pegol

TNF-α inhibitörü (PEGlenmiş Fab' antikor parçası)

TNF-α'ya bağlanıp etkisiz kılan, Fc bölgesi olmayan PEGlenmiş antikor parçası; RA, PsA, aksiyel SpA, Crohn ve psöriasiste kullanılır. Plasentadan çok az geçtiği için gebelikte tercih edilen anti-TNF'dir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Doku sıvısı ve hücre yüzeyi › Hücre dışı (çözünür ve zara bağlı TNF) › TNF-α

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırNF-κB'yi aktiveederinflamasyonusürdürürTNF-αaktive makrofaj ve T hücresindensalgılanan inflamatuvar sitokinDoku sıvısı · TNF-αTNF reseptörü (TNFR)hücre yüzeyinde, TNF-α'yı tanırHücre yüzeyi · TNFRNF-κB yolureseptörden sonra çekirdekte inflamasyongenlerini açarÇekirdek · gen düzenlemeSinovit ve doku hasarıeklem, bağırsak ve deride inflamasyon veyıkımEklem, bağırsak, deri dokusuSertolizumab:TNF-α'yıbağlayıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TNF-α bağlanıp etkisizleşir, reseptörünü uyaramaz → inflamasyon vedoku hasarı gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Çekirdek
Nerede?Deri altına verilir, dolaşıma geçer; doku sıvısında ve hücre yüzeyinde TNF-α ile karşılaşır. Fab' parçası olduğu için hücre içine girmez.
Neye etki eder?Hem çözünür hem zara bağlı TNF-α'ya bağlanır, onu nötralize eder. Fc bölgesi yoktur: komplemanı aktive etmez, ADCC ve plasental FcRn geçişi çok azdır.
Ne olur?TNF-α reseptöre bağlanamaz, NF-κB yolu çalışmaz → inflamasyon ve eklem-bağırsak hasarı gerilir; enfeksiyon ve TB reaktivasyonu riski artar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, psöriatik artrit, aksiyel spondiloartrit, plak psöriasis ve Crohn hastalığı; gebelikte ve gebelik planında anti-TNF gerektiğinde.
Yan etkilerEnfeksiyon (üst solunum, idrar yolu, TB reaktivasyonu), enjeksiyon yeri reaksiyonu, baş ağrısı, deri döküntüsü, hepatit B reaktivasyonu, lenfoma ve diğer malignite, ilaçla ilişkili lupus benzeri sendrom, demiyelinizan hastalık, nadiren kan hücre azalması.
KontrendikasyonAktif TB ya da ciddi enfeksiyon, orta-ağır kalp yetersizliği (NYHA III–IV), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAnakinra, abatasept ve diğer biyolojiklerle birlikte verilmez; canlı aşı verilmez; metotreksat birlikte kullanılabilir.
DikkatBaşlamadan önce TB (IGRA/PPD), hepatit B ve C taraması; aşı durumu gözden geçirilir. Ağır enfeksiyon ya da ameliyat dönemlerinde ara verilir.

Erişkin dozu

400 mg SC (iki 200 mg enjeksiyon) 0., 2., 4. haftada; sonra 200 mg iki haftada bir ya da 400 mg dört haftada bir. Crohn'da 400 mg dört haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerisi yok; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yok; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadiren lupus benzeri sendrom ve glomerülonefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh BAyar gerekmez; çalışılmamıştır.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; hepatit B reaktivasyonu ve enfeksiyon izlemiyle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. ≥ 65 yaşta ciddi enfeksiyon, TB reaktivasyonu ve malignite riski daha yüksek; başlamadan önce TB ve hepatit taraması, aşılar. NYHA III–IV kalp yetersizliğinde kullanılmaz.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda enfeksiyon izlemiyle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan çok az geçer (Fc yok); gebelik boyunca kullanılabilir. Bebekte canlı aşı için kısıt genellikle gerekmez.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirme sırasında kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cimziacertolizumab pegol200 mg/ml s,c, enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AB06

Sertralin

Seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI)

Sinapstan serotonin geri alımını kapatan antidepresan; depresyon, anksiyete, panik ve OKB'de kullanılır. Böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerekmez, diyalizle uzaklaşmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Presinaptik sinir ucu (beyin) › Presinaptik zar › SERT taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinapsa salınırtaşıyıcı geriemersinyali bitirirSerotonin salınımıpresinaptik sinir ucundan sinapsaralığına serotonin boşalırPresinaptik sinir ucuSinapsta serotoninpostsinaptik 5-HT reseptörlerini uyarır,duygudurum sinyalini iletirSinaps aralığıSERT ile geri alımpresinaptik uçtaki taşıyıcı serotoninisinir ucuna geri çekerPresinaptik zar · SERTSinyal sonlanırsinapsta serotonin düzeyi düşerPostsinaptik zarSertralin: SERTtaşıyıcısınıbloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Geri alım durur → sinapsta serotonin birikir ve sinyal uzar;haftalar içinde depresyon ve anksiyete belirtileri düzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyindeki serotonerjik sinapslarda, presinaptik ucun zarında. Ağızdan emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde metabolize edilir.
Neye etki eder?Zardaki serotonin taşıyıcısını (SERT) seçici olarak bloke eder; geri alım durur.
Ne olur?Sinapsta serotonin birikir, postsinaptik 5-HT reseptörleri daha uzun uyarılır → depresyon ve anksiyete belirtileri 2–4 haftada düzelir.

Klinik

EndikasyonMajor depresyon, panik bozukluğu, obsesif-kompulsif bozukluk, sosyal anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu.
Yan etkilerBulantı, ishal, uykusuzluk ya da uyuklama, cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi (SIADH), kanama eğilimi, QT uzaması (nadir), kesilince çekilme belirtileri.
KontrendikasyonMAO inhibitörü (kesildikten 14 gün sonrasına kadar), pimozid; serotonin sendromu riski nedeniyle triptanlar, tramadol ve linezolidle dikkat.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri, linezolid, tramadol ve triptanlar (serotonin sendromu); NSAİİ, antikoagülan ve antiagreganlarla kanama artar; varfarin etkisi artabilir; CYP2D6 üzerinden bazı ilaç düzeylerini hafif yükseltir.
DikkatGebelikte ve emzirmede gerektiğinde kullanılan SSRI'lardan biridir (emzirmede tercih edilir); geç gebelikte yenidoğanda adaptasyon sendromu ve nadiren pulmoner hipertansiyon riski vardır. Yaşlı ve diyaliz hastasında sodyum izlenir. Diyaliz hastalarında plasebo kontrollü bir çalışmada depresyon skorunda plaseboya üstünlük gösterilememiştir; tedavi yanıtı değerlendirilir.

Erişkin dozu

Başlangıç 50 mg/gün (panik ve OKB'de 25 mg ile başlanıp bir hafta sonra 50 mg); gerekirse en çok 200 mg/gün'e artırılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez (eGFR < 10 dahil).
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kısıtı yok; 50 mg ile başlanıp izlemle artırılır.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz (beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük doz ya da daha seyrek aralık.
Child-Pugh BÖnerilmez; zorunluysa düşük doz.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25 mg ile başlanır. Hiponatremi/SIADH (ilk haftalarda Na izlenir), düşme ve kanama (antikoagülan, antiagregan, NSAİİ ile) riski var. Yaşlıda tercih edilen SSRI'lardandır.

  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Yakın dönemde ya da halen Na < 130 mmol/L ise kullanılmaz.
  • TIME-to-START B1sınıf üyesi olarak Majör depresyonda antidepresan endikedir.
  • TIME-to-START B2sınıf üyesi olarak İşlevi bozan ağır anksiyetede SSRI başlanır.

AGS Beers 2023 SIADH/hiponatremi riski, Na izlenir; düşme-kırık öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte en çok veri olan SSRI'dır, gerekirse sürdürülür. Geç gebelikte yenidoğanda uyum sendromu ve nadir PPHN riski.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmede tercih edilen antidepresanlardandır.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-sertralsertraline50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Lustecsertralin hidroklorür50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Lustralsertraline50 mg çentikli film kapli tablet
Lustral Specialsertraline100 mg film tablet
Misolsertralin hcl50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Olinarsertralin hidroklorür50 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet
Selectrasertralin hcl25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Serotopsertralin hcl50 mg film tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AE07

Setirizin

2. kuşak H1 antihistaminik (piperazin)

Günde tek dozluk, etkisi hızlı başlayan 2. kuşak H1 blokeri; alerjik rinit ve ürtikerde kullanılır. Hafif sedasyon yapabilir; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 histamin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıSetirizin: H1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır, sedasyon hafiftir.Beyne az geçse de bireyde uyku hali yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların hücre zarında; kan-beyin bariyerini az geçtiği için sedasyon azdır.
Neye etki eder?H1 reseptörüne bağlanıp aktif durumunu kapatır (ters agonist); muskarinik reseptöre ilgisi çok düşüktür.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve ürtiker hafifler; antikolinerjik etki ve sedasyon 1. kuşağa göre çok azdır.

Klinik

EndikasyonMevsimsel ve sürekli alerjik rinit, kronik spontan ürtiker ve alerjik kaşıntı.
Yan etkilerUyku hali, yorgunluk, ağız kuruluğu, baş ağrısı; nadiren idrar retansiyonu, aşırı duyarlılık; yüksek dozda sedasyon belirginleşir.
KontrendikasyonAğır böbrek yetmezliği (kreatinin klirensi < 10 mL/dk), setirizin ya da hidroksizine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol ve sedatiflerle uyku hali artar; teofilin klirensi hafif azalabilir; ritonavir düzeyini artırabilir.
DikkatAraç kullanımında dikkat; sedasyon bireyseldir. Akşam alınabilir. Yaşlıda ve böbrek yetmezliğinde 5 mg/gün ile başlanır.

Erişkin dozu

Erişkin: 10 mg günde 1 kez (akşam). Orta böbrek yetmezliğinde 5 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–595 mg/gün (kreatinin klirensi 30–49).
eGFR 15–295 mg gün aşırı (kreatinin klirensi 10–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (kreatinin klirensi < 10'da kontrendike).
HemodiyalizKullanılmaz (üretici bilgisi: son dönem böbrek yetmezliğinde kontrendike).
Periton diyaliziKullanılmaz; aynı ürün bilgisi geçerli.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (etkin biçimde uzaklaşmaz). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nadiren idrar retansiyonu bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (böbrek normalse).
Child-Pugh BTek başına ayar gerekmez; böbrek de bozuksa doz azalt.
Child-Pugh CÇalışılmamış; düşük dozla ve dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

2. kuşak olduğu için 1. kuşağa tercih edilir. 5 mg/gün ile başla; uyku hali, düşme ve ağız kuruluğunu izle. Böbrek işlevi azalmışsa (eGFR < 50) doz azalt; gereksiz uzun kullanma.

Gebelik ve emzirme

GebelikGeniş gebelik verisinde malformasyon artışı yok; gerektiğinde kullanılabilir (loratadin ile birlikte ilk tercihler).
EmzirmeSüte geçer; tek doz uygundur, tekrarlayan dozda bebekte uyku hali izlenir; loratadin tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (13 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Allersetcetirizine1 mg/ml şurup; 10 mg film tablet; 10 mg/ml oral damla
Cetrynsetirizin dihidroklorür5 mg/5 ml surup; 10 mg film kapli tablet; 10 mg/ml oral damla
Hitrizinsetirizin dihidroklorür1 mg/ml şurup; 10 mg film kapli tablet
Lergysetirizin hcl · setirizin dihidroklorür1 mg/ml şurup; 10 mg film tablet
Ressitalsetirizin dihidroklorür10 mg 10 film tablet
Rynsetsetirizin dihidroklorür5 mg/5 ml şurup; 10 mg film kapli tablet
Setidrilsetirizin dihidroklorür10 mg film kapli tablet; 10 mg/ml oral damla; 20 mg film kapli tablet
Setiralcetirizine10 mg film kapli tablet
Setrazinsetirizinm dihidroklorür10 mg film tablet
Setronalsetirizin hcl10 mg film tablet
Yenizinsetirizin dihidroklorür5 mg/5 ml şurup
Zyntracetirizine10 mg film tablet
Zyrteccetirizine1 mg 200 ml surup; 10 mg 20 ml oral damla; 10 mg film tablet

13 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FE01

Setuksimab

Anti-EGFR monoklonal antikor (kimerik IgG1)

EGFR'nin dış alanını bloke eden kimerik monoklonal antikor; RAS yabanıl tip kolorektal ve baş-boyun kanserinde kullanılır, ağır hipomagnezemi ve infüzyon reaksiyonu yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör ve epitel dokusu › Hücre zarı (yüzey reseptörü) › EGFR (HER1) hücre dışı alanı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkinaz yolunuaçargenleri açarEGF / TGF-α ligandıEGFR'ye bağlanırHücre dışı · EGF, TGF-αEGFR dimerleşirtirozin kinaz fosforilasyonu başlarHücre zarı · EGFRRAS-RAF-MEK-ERK yoluçekirdeğe çoğalma sinyali iletirHücre içi · kinaz yoluHücre çoğalması ve yaşamtümör ve epitel hücreleriÇekirdek · çoğalma genleriSetuksimab: EGFRdış alanınıtıkar, ligandbağlanamaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ligand bağlanamaz → EGFR sinyali ve RAS-RAF-MEK-ERK yolu kapanır,tümör çoğalması durur; böbrekte magnezyum kaybı ve akneiform döküntü yan etkidir.RAS mutant tümörde sinyal EGFR'nin aşağısında açık olduğu için etkisizdir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Tümör ve epitel hücrelerinin (deri, böbrekte distal tübül) yüzeyinde. Damardan verilen antikor hücre içine girmez; kandan reseptörün dış alanına bağlanır.
Neye etki eder?EGFR'nin hücre dışı ligand bağlama alanına bağlanır (kimerik IgG1); ligand bağlanamaz, reseptör dimerleşemez. Fc kısmı ADCC'yi başlatır.
Ne olur?RAS-RAF-MEK-ERK ve PI3K yolu kapanır → tümör çoğalması durur (yalnız RAS yabanıl tipte). Akneiform döküntü; distal tübülde TRPM6 azalır → magnezyum kaybı.

Klinik

EndikasyonRAS yabanıl tip metastatik kolorektal kanser, baş-boyun skuamöz hücreli kanser (radyoterapi ya da platinle birlikte).
Yan etkilerAkneiform döküntü, hipomagnezemi, hipokalsemi, infüzyon reaksiyonu (anafilaksi dahil), ishal, mukozit, paronişi, interstisyel akciğer hastalığı, kardiyopulmoner arrest (baş-boyunda).
KontrendikasyonAğır aşırı duyarlılık; RAS mutant kolorektal tümör.
EtkileşimlerPlatin ve radyoterapi ile toksisite artar; bevacizumab ve oksaliplatinle kombinasyonda yarar yok.
DikkatGalaktoz-alfa-1,3-galaktoz (alfa-gal) IgE'si olan kişilerde (kırmızı et alerjisi, kene ısırığı sonrası) ilk infüzyonda anafilaksi riski vardır. Hipomagnezemi tedavi bitince haftalarca sürebilir. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

400 mg/m² IV yükleme (2 saat), ardından 250 mg/m² haftalık (1 saat) ya da 500 mg/m² 2 haftada bir. Antihistaminik premedikasyon yapılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Mg ve elektrolitler izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Mg ve elektrolitler izlenir.
eGFR 15–29Ayar önerisi yok; veri sınırlı, elektrolit izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; ayar önerisi yok.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz, elektrolit sık izlenir.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (monoklonal antikor).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipomagnezemi (renal Mg kaybı), hipokalsemi, hipokalemi; ishalle prerenal AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; veri sınırlı.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı yok; akneiform döküntü, infüzyon reaksiyonu (kimerik antikor; alfa-gal duyarlılığında anafilaksi) ve hipomagnezemi izlenir. Antihistaminik premedikasyonu verilir; RAS vahşi tip tümörde kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: EGFR inhibisyonu fetal zarar yapabilir; tedavi sırasında ve son dozdan 2 ay sonrasına dek kontrasepsiyon.
EmzirmeIgG süte geçebilir; tedavi boyunca ve son dozdan sonra 2 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Erbituxcetuximab100 mg/20 ml IV infuzyonlukçözelti; 500 mg/100 ml IV infuzyonlukçözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AE02

Sevelamer

Kalsiyum ve metal içermeyen fosfat bağlayıcı (polimer)

Barsakta diyet fosfatını bağlayan, emilmeyen kalsiyumsuz polimer; KBH'de hiperfosfatemi tedavisinde kullanılır, gebelikte de seçeneklerdendir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › İnce bağırsak lümeni › Lümende kalır, emilmez › Diyet fosfatı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sindirimleserbestleşirbarsakduvarından geçerkana karışırDiyet fosfatıet, süt ürünü ve işlenmiş gıdadakifosfatBağırsak lümeni · yemekBarsakta serbest fosfatince barsak lümeninde emilmeye hazırfosfatİnce bağırsak lümeniBarsaktan emilimNaPi-IIb taşıyıcısı ve hücre arası yollakana geçerEnterosit · apikal zarSerum fosfatı ↑KBH'de atılamaz; PTH, FGF23 ve damarkalsifikasyonu artarKan · plazmaSevelamer:fosfatı barsaktabağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Bağlanan fosfat emilmeden dışkıyla atılır → serum fosfatı düşer;kalsiyum yükü getirmez, LDL kolesterol de düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?İnce bağırsak lümeninde, yemekle birlikte. Emilmez; kana geçmeden fosfata bağlanır ve dışkıyla atılır, böbrekle ilgisi yoktur.
Neye etki eder?Enzim ya da reseptör hedefi yoktur. Protonlanmış amin grupları fosfatı iyon değişimi ve hidrojen bağıyla bağlar (bağlayıcı); safra asitlerini de bağlar.
Ne olur?Bağlı fosfat emilemez → serum fosfatı, PTH ve FGF23 düşer; kalsiyum yükü getirmez. LDL kolesterol de düşer; kabızlık yapabilir.

Klinik

EndikasyonDiyaliz hastasında ve diyaliz öncesi KBH'de hiperfosfatemi; özellikle hiperkalsemi, damar kalsifikasyonu ya da düşük PTH varlığında kalsiyumsuz bağlayıcı olarak.
Yan etkilerBulantı, kusma, şişkinlik, kabızlık ya da ishal, dispepsi; nadiren barsak tıkanıklığı ve perforasyonu; yağda eriyen vitamin ve folat emiliminde azalma; hidroklorür formunda metabolik asidoz.
KontrendikasyonHipofosfatemi, barsak tıkanıklığı.
EtkileşimlerSiprofloksasin ve levotiroksin emilimini azaltır; siklosporin, takrolimus ve mikofenolat düzeyleri düşebilir. Dar terapötik aralıklı ilaçlar 1 saat önce ya da 3 saat sonra verilir.
DikkatGebelik: emilmediği için sistemik maruziyet yoktur, ancak gebelik verisi sınırlıdır; gerekirse kalsiyum bazlı bağlayıcıyla birlikte seçeneklerdendir (lantanum ve demir bazlılarda veri yetersiz). Folat ve vitamin emilimini azaltabileceği için folik asit desteği sürdürülür. Emzirme: uyumlu kabul edilir.

Erişkin dozu

800–1600 mg günde 3 kez yemekle (başlangıç 2,4–4,8 g/gün); fosfat düzeyine göre 2–4 haftada bir 800 mg'lık basamaklarla ayarlanır. Karbonat formu (Renvela) asidozu kötüleştirmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Genellikle gerekmez; fosfat yüksekse kullanılır.
eGFR 30–59Fosfat yüksekse; doz serum fosfatına göre.
eGFR 15–29Doz serum fosfatına göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz serum fosfatına göre; yemekle.
HemodiyalizDoz serum fosfatına göre; zamanlama değişmez.
Periton diyaliziDoz serum fosfatına göre; yemekle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; emilmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; emilmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 800 mg yemekle başla; kabızlık, bağırsak tıkanıklığı ve ilaç emilimi azalması (levotiroksin, siprofloksasin) dikkat. Disfaji ve motilite bozukluğunda kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; gerekliyse kullanılabilir, vitamin ve folat emilimi izlenir.
EmzirmeEmilmediği için emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lemorinsevelamer hcl · sevelamer hidroklorür400 mg film kapli tablet; 800 mg film kapli tablet
Perfosesevelamer hidroklorür800 mg film kapli tablet
Ranesevasevelamer hcl800 mg film tablet
Renadinsevelamer hidroklorür800 mg film tablet
Renalamersevelamer hidroklorür800 mg film tablet
Sevyarsevelamer hidroklorür800 mg film kapli tablet
Velarixsevelamer hidroklorür800 mg film kapli tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

SGLT2 inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · SGLT2 inhibitörü (gliflozin)

Proksimal tübülde SGLT2'yi kapatır: tip 2 diyabet, KBH ve kalp yetmezliğinde böbrek ve kalbi korur. Tuzak: akut hastalıkta ketoasidoz ve volüm kaybı; AKI'de geçici kesilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Proksimal tübül (S1–S2) › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › SGLT2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)taşıyıcıyaulaşırhücre içinealınırkana geri emilirGlomerül süzüntüsüserbestçe süzülen glukoz ve Na⁺proksimal tübüle geçerProksimal tübül lümeniSGLT2 (apikal zar)Na⁺ ve glukozu birlikte hücreye alır;glukozun yaklaşık %90'ı buradanProksimal tübül · apikal zarTübül hücresiglukoz GLUT2 ile bazolateral zardan kanageçerTübül hücresi içiKansüzülen glukozun hemen tamamı gerikazanılır; idrarda glukoz çıkmazPeritübüler kapiller · kanSGLT2inhibitörleri:SGLT2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glukoz ve Na⁺ idrarda kalır → glukozüri, hafif natriürez; afferentarteriyol daralır, glomerül içi basınç düşer, albüminüri ve kalp-böbrek olaylarıazalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Böbrekte proksimal tübülün S1–S2 bölümü. İlaç kandan süzülür ve lümene salgılanır; hedefine idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Apikal zardaki Na⁺-glukoz ortak taşıyıcısı 2'yi (SGLT2) kapatır; süzülen glukozun yaklaşık %90'ı bu taşıyıcıyla geri emilir.
Ne olur?Glukoz ve Na⁺ geri emilemez → glukozüri, hafif natriürez; distal Na⁺ artınca afferent arteriyol daralır, glomerül içi basınç düşer → eGFR'de ilk düşüş, uzun vadede koruma.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet; KBH (diyabetli ya da diyabetsiz); düşük ve korunmuş EF’li kalp yetmezliği (dapagliflozin, empagliflozin); kanagliflozin: diyabetik nefropati ve kardiyovasküler risk. Polikistik böbrek hastalığında ve böbrek hastalığı için yakın dönemde immünsüpresyon alanlarda KBH endikasyonu yoktur.
Yan etkilerGenital mantar enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu, volüm kaybı ve hipotansiyon, başlangıçta geri dönüşlü eGFR düşüşü, öglisemik diyabetik ketoasidoz (cerrahi, açlık, akut hastalık), Fournier gangreni (nadir).
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık. Tip 1 diyabette önerilmez; diyaliz hastasında başlanmaz.
EtkileşimlerDiüretiklerle volüm kaybı artar; insülin ve sülfonilüreyle hipoglisemi (doz azaltılabilir); lityum düzeyi düşebilir; NSAİİ ve ACEi/ARB ile volüm kaybında AKI riski.
DikkatAkut hastalık, kusma-ishal, AKI ve planlı büyük cerrahiden en az 3 gün önce geçici kesilir (hasta gün kuralı; ketoasidoz ve volüm kaybı). Başlangıçtaki eGFR düşüşü beklenen hemodinamik etkidir, ilacı kesmeyi gerektirmez. Gebelik ve emzirmede kullanılmaz.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Dapagliflozin 10 mg/gün; empagliflozin 10 mg/gün (diyabette 25 mg'a çıkılabilir); kanagliflozin 100–300 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; dapagliflozin ve empagliflozin 10 mg/gün.
eGFR 30–59KBH'de ayar gerekmez (10 mg); glisemik etki azalır. Kanagliflozin 100 mg.
eGFR 15–29Empagliflozin eGFR ≥ 20’de, dapagliflozin ≥ 25’te başlanır (10 mg). Kanagliflozin eGFR < 30’da başlanmaz. Başlanmış tedavi sürdürülür.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yeni başlanmaz; başlanmış hasta diyalize dek sürdürülebilir (10 mg). Glisemik etkisi yoktur.
HemodiyalizDiyaliz hastasında başlanmaz; çalışılmamıştır. Seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziBaşlanmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (belirgin uzaklaşmaz). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBaşlangıçta geri dönüşlü eGFR düşüşü (hemodinamik). Volüm kaybı ve AKI; hasta gün kuralı uygulanır.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CDapagliflozin 5 mg ile başlanır; empagliflozin ayarsız; kanagliflozin çalışılmamış, önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Düşük dozla başlanır, volüm durumu bakılır. Yaşlıda volüm kaybı, ortostatik hipotansiyon, düşme ve genital enfeksiyon riski artar; diüretik dozu gerekirse azaltılır. Akut hastalıkta kesilir. Başlangıçta eGFR'de geri dönüşlü düşüş beklenir.

  • TIME-to-STOP G8 Glisemik amaçla eGFR < 45'te etkisiz; KBH ve kalp yetmezliğinde güncel endikasyonla sürdürülür.
  • TIME-to-STOP G7sınıf üyesi olarak Kanagliflozin: ampütasyon, ciddi periferik damar hastalığı ya da tekrarlayan genitoüriner enfeksiyonda kullanılmaz.

AGS Beers 2023 yaşlıda dikkat; idrar yolu enfeksiyonu, genital enfeksiyon ve nadir Fournier gangreni riski; ketoasidoz ve volüm kaybı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz: 2.–3. trimesterde fetal böbrek gelişimine zarar verebilir. Gebelik planlanıyorsa ya da gebelik saptanınca kesilir; diyabette insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçiş ve yenidoğan böbrek gelişimi açısından veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.

Sınıftaki ilaçlar

Dapagliflozin · Empagliflozin · Kanagliflozin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Ertugliflozin, Sotagliflozin

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sibeprenlimab

Anti-APRIL monoklonal antikor

APRIL'i nötralize eden monoklonal antikor; plazma hücresi sağkalımını keserek IgA nefropatisinde gd-IgA1 ve immün kompleks yapımını azaltmayı hedefler.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Plazma hücresi › Hücre dışı sıvı (serbest sitokin) › APRIL sitokini

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırsağkalım sinyaliverirgd-IgA1 üretirAPRILplazma hücresinin yaşam sinyaliHücre dışı sıvı · kanBCMA ve TACI reseptörleriplazma hücresi ve B hücre yüzeyindePlazma hücresi zarıPlazma hücresi sağkalımıIgA yapan hücrelerin ayakta kalmasıPlazma hücresi içigd-IgA1 üretimiIgA nefropatisinde ilk vuruşKan · dolaşan gd-IgA1Sibeprenlimab:APRIL'e bağlanıpnötralize eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: APRIL reseptöre ulaşamaz → IgA yapan plazma hücreleri azalır;gd-IgA1 ve immün kompleks düşer, proteinüri azalır (faz 2'de belirgin proteinüridüşüşü).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda, hücre dışında. Deri altına verilen antikor hücreye girmez; serbest APRIL'e bağlanır.
Neye etki eder?Çözünür APRIL: bağlanıp nötralize eder, böylece APRIL BCMA ve TACI reseptörlerine ulaşamaz.
Ne olur?Plazma hücreleri sağkalım sinyali alamaz → gd-IgA1 yapan hücreler azalır → IgA ve immün kompleks düşer, proteinüri azalır (IgA nefropatisi).

Klinik

EndikasyonIgA nefropatisi (bazı ülkelerde koşullu onay süreci ya da onay); Türkiye'de ruhsatsız.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, enfeksiyon (üst solunum, idrar yolu), baş ağrısı, hipogamaglobulinemi.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık; aktif ciddi enfeksiyon.
EtkileşimlerCanlı aşılar kaçınılır; diğer immünsüpresiflerle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatDersteki dört vuruş modelinde ikinci vuruşu hedefler; birincil sonlanım proteinüridir, uzun dönem eGFR verisi olgunlaşmamıştır. Aşılar tedaviye başlamadan önce gözden geçirilir.

Erişkin dozu

Çalışmalarda 4 haftada bir subkütan enjeksiyon (faz 3'te 400 mg); Türkiye'de onaylı doz yok.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Çalışma protokolüne göre; onaylı doz yok.
eGFR 30–59Çalışma protokolüne göre; veri yetersiz.
eGFR 15–29Veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Anti-APRIL monoklonal antikor; yaşlıya özgü veri yok. Hipogamaglobulinemi, enfeksiyon ve enjeksiyon reaksiyonu beklenir; IgG izlenir, canlı aşıdan kaçınılır. Türkiye'de onaylı doz yok.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kaçınılır.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J05AB12

Sidofovir

Asiklik nükleotid DNA polimeraz inhibitörü (antiviral)

Viral DNA polimerazı baskılayan nükleotid analoğu; CMV retiniti ve adenovirüs ya da BK virüs enfeksiyonunda kullanılır. Proksimal tübülde birikerek ağır nefrotoksisite yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriEnfekte hücre (CMV, adenovirüs, BK) › Çekirdek › Viral DNA replikasyonu › Viral DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerazkullanırzinciri uzatırvirion oluşurDeoksisitidin trifosfat (dCTP)DNA yapı taşıEnfekte hücre · çekirdekViral DNA polimerazdCTP'yi büyüyen zincire eklerEnfekte hücre · çekirdekViral DNA uzamasıgenom kopyalanırEnfekte hücre · çekirdekYeni virüs parçacığıenfeksiyon yayılırYeni virionSidofovir: dCTPyerine geçippolimerazı tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA zinciri uzayamaz → viral replikasyon durur → CMV,adenovirüs ve BK viral yükü düşer.Proksimal tübül hücresinde OAT1 ile birikir → Fanconi sendromu ve ATN; probenesid OAT1'ikapatarak korur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekMikroorganizma içi
Nerede?Virüslü hücrenin içinde. Damardan verilir, hücreye girer ve hücre kinazlarıyla difosfata dönüşür (viral kinaz gerekmez). Proksimal tübül hücresine OAT1 ile alınır.
Neye etki eder?Sidofovir difosfat, dCTP ile yarışarak viral DNA polimerazına bağlanır ve zincire girip uzamayı yavaşlatır.
Ne olur?Viral DNA zinciri uzayamaz → replikasyon durur, CMV, adenovirüs ve BK viral yükü düşer. Proksimal tübülde birikip Fanconi ve ATN yapabilir.

Klinik

EndikasyonCMV retiniti (AIDS'te), ruhsat dışı adenovirüs ve BK virüs enfeksiyonu (nakil hastasında), ağır HPV ve poksvirüs enfeksiyonları.
Yan etkilerNefrotoksisite (proteinüri, Fanconi sendromu, ATN), nötropeni, uveit ve hipotoni, bulantı; probenesidle bulantı, döküntü, ateş.
KontrendikasyonKreatinin > 1,5 mg/dL, CrCl ≤ 55 mL/dk ya da idrarda protein ≥ 2+ (CMV retiniti dozunda); probenesid ve sülfa aşırı duyarlılığı; son 7 gün içinde nefrotoksik ilaç kullanımı.
EtkileşimlerAminoglikozid, amfoterisin B, foskarnet, NSAİİ, takrolimus ve siklosporin gibi nefrotoksik ilaçlarla birlikte verilmez (en az 7 gün ara); probenesid zidovudin dozunu etkiler.
DikkatKutulu uyarı: böbrek yetersizliği, nötropeni; hayvanlarda karsinojen, teratojen ve infertilite yapar. Her uygulamadan önce hidrasyon ve probenesid zorunludur; BK virüs nefropatisinde kullanımı tartışmalıdır.

Erişkin dozu

CMV retiniti: 5 mg/kg IV haftada bir × 2, sonra iki haftada bir; her dozdan önce 1 L serum fizyolojik, probenesid 2 g (3 saat önce), 1 g (2 ve 8 saat sonra). BK/adenovirüste ruhsat dışı 0,25–1 mg/kg, haftada ya da iki haftada bir, probenesid ve hidrasyonla.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl > 55: 5 mg/kg haftada bir × 2, sonra 2 haftada bir; probenesid ve hidrasyonla.
eGFR 30–59CrCl ≤ 55: CMV retiniti dozunda kontrendike; BK ve adenovirüste ruhsat dışı düşük doz yakın izlemle.
eGFR 15–29Kontrendike (CrCl ≤ 55).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizÖnerilmez; yüksek akımlı HD kısmen uzaklaştırır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD (yüksek akımlı): kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoza bağlı proksimal tübüler hasar (Fanconi), proteinüri, AKI; probenesid ve hidrasyonla azaltılır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azaldığından nefrotoksisite riski yüksektir; her dozdan önce kreatinin ve idrar proteini bakılır. Hidrasyon ve probenesid zorunludur. Nötropeni ve üveit izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (hayvanda teratojenik).
EmzirmeEmzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sidovissidofovir dihidrat375 mg/5 ml konsantre infüzyonluk çözelti içeren flakon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03BA08

Siklesonid

İnhale kortikosteroid (ön ilaç)

Akciğerde etkin metabolite dönüşen, günde tek doz inhale kortikosteroid; kalıcı astımda idamede kullanılır. Ağız-boğaz kandidiyazı; akut atakta kurtarıcı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Hava yolu epiteli ve inflamatuvar hücreler › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Glukokortikoid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çekirdeğe sinyalgönderirsitokingenlerini açardokuyu inflameederAlerjen ve enfeksiyonhava yolu epitelini ve T hücreleriniuyarırHava yolu mukozasıNF-κB ve AP-1inflamasyon genlerini açantranskripsiyon faktörleriÇekirdekSitokin geni okunurIL-4, IL-5, IL-13 ve TNF yapılır vesalgılanırHava yolu hücresi içiHava yolu inflamasyonueozinofil birikir, mukus artar, bronşdaralırBronş duvarıSiklesonid: GRüzerindeninflamasyongenlerinibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptör kompleksi NF-κB'yi baskılar → sitokin yapımı düşer, havayolu inflamasyonu ve alevlenme azalır.Ön ilaçtır: etkinleşme akciğerde olur, bu yüzden ağızda ve sistemik düzeyde etki düşüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Hava yolu mukozasında. İnhale ön ilaç akciğerde esterazlarla etkin metabolite (des-siklesonid) dönüşür; yağda çözünür, hücre zarından geçip içeri girer.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki glukokortikoid reseptörüne bağlanır; kompleks çekirdeğe girip NF-κB ve AP-1 gibi inflamasyon genlerinin açılmasını baskılar.
Ne olur?IL-4, IL-5, IL-13 ve TNF yapımı azalır → eozinofil birikimi ve hava yolu aşırı duyarlılığı azalır → astım alevlenmeleri seyrekleşir.

Klinik

EndikasyonErişkin ve 12 yaş üstü ergenlerde kalıcı astımın idame tedavisi.
Yan etkilerDisfoni, ağız-boğaz kandidiyazı, öksürük, paradoksal bronkospazm, baş ağrısı; yüksek dozda adrenal baskılanma, katarakt-glokom, kemik kaybı.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; akut bronkospazm ya da astım atağının tek başına tedavisi.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, ritonavir, klaritromisin) etkin metabolit düzeyini artırır; sistemik steroid yükü birikir.
DikkatHer kullanımdan sonra ağız çalkalanır. Ani kesilmez; atak için kısa etkili β2 agonist gerekir.

Erişkin dozu

Erişkin: 160 mcg günde 1 kez (akşam). Ağır astımda 320 mcg günde 2 kez'e kadar çıkılır; kontrol sağlanınca en düşük etkili doza inilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sistemik emilim düşüktür.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır (veri sınırlı; sistemik düzey düşük).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; sistemik steroid etkileri izlenir.
Child-Pugh CVeri sınırlı; maruziyet artabilir, dikkatle ve en düşük dozla kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Spacer ve inhalasyon tekniği kontrol edilir; ağız çalkalanır. Uzun süreli yüksek dozda kemik kaybı, katarakt ve oral kandidiyaz izlenir; KOAH'ta pnömoni riski artabilir.

  • TIME-to-START D2sınıf üyesi olarak FEV₁ < %50 ve steroid gerektiren tekrarlayan alevlenmede inhale steroid eklenmesi önerilir.

AGS Beers 2023 inhale kortikosteroid için özel uyarı yok; sistemik steroidden ayrı değerlendirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte astım kontrolü önemlidir; insan verisi sınırlı. Daha çok veri olan inhale steroid (budesonid) tercih edilir; yarar risk değerlendirmesiyle sürdürülür.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; sistemik düzey çok düşük. Yarar-risk değerlendirilerek kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Airsonidsiklesonid
Clenidsiklesonid80 mcg inhalasyon için ölçülü dozlu aerosol; 160 mcg inhalasyon için ölçülü dozlu aerosol
Laseconsiklesonid80 mcg /doz çözelti içeren inhalasyon aerosolü; 160 mcg /doz çözelti içeren inhalasyon aerosolü
Sonicadsiklesonid200 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül; 400 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül

Kombinasyon ürünleri (3): Duesonit 18, Forlex 6, Tivenos 18

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01AA01

Siklofosfamid

Alkilleyici ajan (sitotoksik immünsüpresif)

Karaciğerde aktifleşen alkilleyici ilaç; ağır lupus nefriti, ANCA vasküliti ve lenfomalarda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve kemik iliği › Bölünen lenfosit › Hücre içi (çekirdek) › DNA (guanin bazları)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)eşlenmeye girerhücre ikiyebölünürklon genişlerÇift sarmal DNAçekirdekte baz çiftleriyle bağlı ikizincirLenfosit · çekirdekDNA eşlenmesi (replikasyon)bölünmeden önce çift sarmal kopyalanırLenfosit · çekirdekLenfosit bölünmesiiki yavru hücre oluşurBölünen lenfositKlon büyümesiotoreaktif T-B klonları çoğalır:iltihap, otoantikorDoku · dolaşımFosforamidmustard: DNA'yıçapraz bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA eşlenemez, bölünen lenfositler ölür → otoantikor ve iltihapazalır; yan etkiler aynı sitotoksisiteden gelir.Yan ürün akrolein mesaneyi zedeler (hemorajik sistit); mesna akroleini bağlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Karaciğerde CYP enzimleriyle aktifleşir; aktif metabolit (fosforamid mustard) kana çıkıp bölünen hücrenin çekirdeğine ulaşır. Akrolein idrarla mesaneye geçer.
Neye etki eder?Çekirdekteki DNA'nın guanin bazlarına kovalent bağlanır (alkilleme), zincirler arası çapraz bağ kurar; DNA eşlenmesi durur.
Ne olur?Bölünen hücre ölür → T ve B lenfosit tükenir, otoantikor azalır. Kemik iliği baskısı, mesane hasarı (akrolein), infertilite aynı sitotoksisiteden gelir.

Klinik

EndikasyonAğır proliferatif lupus nefriti, ANCA ilişkili vaskülit, anti-GBM hastalığı, lenfoma ve bazı solid tümörler.
Yan etkilerLökopeni (en düşük 10–14. gün), enfeksiyon, hemorajik sistit, mesane kanseri, infertilite ve over yetmezliği (kümülatif doza bağlı), alopesi, bulantı, hiponatremi.
KontrendikasyonGebelik, ağır kemik iliği baskısı, aktif ciddi enfeksiyon, idrar çıkış tıkanıklığı.
EtkileşimlerAllopurinol miyelotoksisiteyi artırabilir; CYP indükleyiciler toksik metabolit yapımını artırır.
DikkatKümülatif doz kaydedilir. Bol sıvı ve gerekirse mesna; lökosit sayısıyla doz ayarı; PJP profilaksisi; doğurganlığı korumak için GnRH analoğu ya da sperm saklama düşünülür.

Erişkin dozu

Lupus nefriti: 500 mg IV iki haftada bir × 6 (Euro-Lupus) ya da 0,5–1 g/m² aylık. ANCA vasküliti: 15 mg/kg IV puls ya da oral 1,5–2 mg/kg/gün. Yaş ve böbrek işlevine göre azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda yaşa göre azaltma.
eGFR 30–59Doz yaklaşık %20–25 azaltılır (kurum protokolü); lökosit izlenir.
eGFR 15–29Doz daha fazla azaltılır (protokole göre); lökosit nadiri sık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Belirgin azaltılır; protokole göre, uzman izleminde.
HemodiyalizSeanstan sonra verilir; doz azaltılır.
Periton diyaliziVeri sınırlı; HD ile aynı azaltılmış doz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemorajik sistit (akrolein); SIADH benzeri hiponatremi (yüksek dozda). Doğrudan glomerüler toksisite yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; lökosit izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılabilir; aktivasyon değişebilir, lökosit izlenir.
Child-Pugh CDikkatle, azaltılmış dozla; kan sayımıyla.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda IV puls dozu yaş ve böbrek işlevine göre azaltılır (ör. lupus ve vaskülitte %20–25). Lökosit nadiri izlenir, G-CSF ve profilaksi düşünülür. Hemorajik sistit için hidrasyon; ağız yoluyla sabah alınır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: 1. trimesterde teratojenik, sonrasında fetal toksisite; ciddi endikasyonda yarar-risk ile tartışılır.
EmzirmeSüte geçer, bebekte sitopeni riski: emzirme kontrendike.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Alkyloxan Injsiklofosfamid200 mg flakon
Endoxansiklofosfamid1 g IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz; 50 mg kapli tablet; 500 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Sitoksansiklofosfamid monohidrat500 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon ve 1 adet çözücü içeren ampul); 1000 mg IV enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü (1 adet toz içeren flakon ve 2 adet çözücü içeren ampul)

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J04AB01

Sikloserin

İkinci basamak antitüberküloz (D-alanin analoğu)

Çoklu ilaca dirençli tüberküloz rejimlerinde kullanılan bakteriyostatik ikinci basamak ilaç. Depresyon, psikoz, nöbet ve intihar düşüncesi yapabilir; piridoksinle birlikte verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMycobacterium tuberculosis › Hücre içi sitoplazma › Peptidoglikan öncül sentezi › D-alanin racemaz ve D-Ala-D-Ala ligaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)çevrilirdipeptit yapılırduvara eklenirL-alaninduvar yapımının başlangıç amino asidi,sitoplazmadaMikobakteri sitoplazmasıD-alanin racemazL-alanini D-alanine çevirirMikobakteri · enzimD-Ala-D-Ala ligaziki D-alanini birleştirirMikobakteri · enzimPeptidoglikan öncülüzar dışına taşınıp duvara eklenirMikobakteri hücre duvarıSikloserin:D-Ala yolunukapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: D-Ala-D-Ala yapılamaz, duvar öncülü eksik kalır → mikobakteriçoğalamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mikobakteri hücresinin içinde. Oral iyi emilir, dokulara ve BOS'a geçer; D-alanin benzeri küçük molekül olarak hücreye girer.
Neye etki eder?D-alanin racemaz (L-alanini D-alanine çevirir) ve D-Ala-D-Ala ligaz enzimlerini yarışmalı olarak engeller.
Ne olur?D-Ala-D-Ala dipeptidi yapılamaz → peptidoglikan öncülü eksik kalır → duvar yapılamaz → mikobakteri çoğalamaz (bakteriyostatik).

Klinik

EndikasyonÇoklu ilaca dirençli ve yaygın ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde diğer ilaçlarla birlikte; alternatif rejimlerde seçilmiş idrar yolu enfeksiyonu.
Yan etkilerBaş ağrısı, uyku hali, konfüzyon, sinirlilik, depresyon, psikoz, intihar düşüncesi, nöbet, periferik nöropati, nadiren aşırı duyarlılık, megaloblastik anemi.
KontrendikasyonEpilepsi, ağır depresyon, psikoz, ağır anksiyete, ağır böbrek yetersizliği (dozu azaltılmazsa), alkol kötüye kullanımı.
EtkileşimlerEtionamid ve izoniyazidle MSS toksisitesi artar; fenitoin düzeyi artar; alkol nöbet riskini artırır.
DikkatPiridoksin (B6) 50–100 mg/gün birlikte verilir (nöropsikiyatrik etkileri azaltır). Düzey izlemi (en yüksek düzey < 35 mg/L) yapılabilir. Başlamadan ruhsal durum değerlendirilir.

Erişkin dozu

Oral 250 mg 12 saatte başlanır, yanıt ve toleransa göre 500–750 mg/gün'e, en çok 1 g/gün'e çıkılır. Yanında piridoksin verilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; MSS etkilerini izle.
eGFR 15–29250 mg/gün ya da 500 mg haftada 3 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)250 mg/gün ya da 500 mg haftada 3 kez; düzey izle.
Hemodiyaliz250 mg/gün ya da 500 mg haftada 3 kez; seans sonrası ver.
Periton diyaliziVeri yetersiz; azaltılmış doz, düzey izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrekle değişmeden atılır, birikince nörotoksik olur.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; yarar riskten büyükse dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda konfüzyon, depresyon, psikoz ve nöbet riski yüksektir; düşük dozla başla, piridoksin ekle, ruhsal durumu sık değerlendir. Böbrek işlevine göre doz azalt. Alkolden kaçınılır; düşme riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentadan geçer; yeterli insan verisi yok. MDR-TB'de alternatif yoksa yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte uyku hali ve irritabilite izlenir. Yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Siklocapsikloserin250 mg kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AD01

Siklosporin

Kalsinörin inhibitörü (immünsüpresif)

Siklofiline bağlanıp kalsinörini inhibe eden immünsüpresif; nakil, nefrotik sendrom ve bazı otoimmün hastalıklarda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit › Hücre içi (sitoplazma) › Siklofilin–kalsinörin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kalsinöriniaktive ederNFAT'ınfosfatını sökerçekirdekte geniaçarT hücreyi uyarırT hücre reseptörü uyarısıantijen tanınınca hücre içi Ca²⁺yükselirT hücre zarı · TCRKalsinörinCa²⁺–kalmodulinle çalışan fosfatazenzimiHücre içi · sitoplazmaNFATfosfatı alınınca çekirdeğe geçentranskripsiyon faktörüSitoplazma → çekirdeğeIL-2 geni okunurIL-2 yapılır ve hücreden salgılanırÇekirdekT hücre çoğalmasırejeksiyon ve otoimmün yanıtı yürütürLenf düğümü · dokuSiklosporin +siklofilin:kalsinörinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsinörin çalışmaz → NFAT çekirdeğe giremez, IL-2 yapılmaz; T hücreaktivasyonu durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?T lenfositin içinde (sitoplazmada). Yağda çözünen ilaç hücre zarından geçerek içeri girer.
Neye etki eder?Hücre içindeki siklofiline bağlanır; bu kompleks kalsiyumla çalışan fosfataz enzimi kalsinörini kapatır.
Ne olur?NFAT fosfatlı kalır, çekirdeğe geçemez → IL-2 geni okunmaz, T hücre çoğalması durur. Podositte sinaptopodini koruyarak proteinüriyi de azaltır.

Klinik

EndikasyonOrgan nakli, steroide dirençli ya da bağımlı nefrotik sendrom (MDH, FSGS, membranöz nefropati), sedef, romatoid artrit, aplastik anemi.
Yan etkilerNefrotoksisite, hipertansiyon, hiperkalemi, hipomagnezemi, hiperürisemi ve gut, diş eti hipertrofisi, hipertrikoz, hiperlipidemi, tremor.
KontrendikasyonKontrolsüz hipertansiyon, malignite (sedef ve RA endikasyonlarında).
EtkileşimlerTakrolimusla aynı CYP3A4/P-gp etkileşimleri; statinlerle miyopati, kolşisinle ağır toksisite; mikofenolik asit düzeyini düşürür.
DikkatKreatinin %25'ten fazla artarsa doz azaltılır. Hiperürisemi yaptığı için gutlu nakil hastasında takrolimus tercih edilebilir.

Erişkin dozu

Nefrotik sendromda 3–5 mg/kg/gün iki doza bölünmüş; nakilde ve diğer endikasyonlarda çukur (C0) ya da 2. saat (C2) düzeyine göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin ve düzey izlenir.
eGFR 30–59Farmakokinetik ayar gerekmez; kreatinin bazalin %25'inden fazla artarsa doz %25–50 azaltılır.
eGFR 15–29Nakil dışı endikasyonda kullanılmaz; nakilde düzeye göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Nakil dışı endikasyonda kullanılmaz; nakilde düzeye göre.
HemodiyalizAyar gerekmez; düzeye göre dozlanır.
Periton diyaliziAyar gerekmez; düzeye göre dozlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoza bağlı afferent vazokonstriksiyon, kronik tübülointerstisyel fibroz, TMA, hiperkalemi, hipomagnezemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüzeye göre; ayar çoğunlukla gerekmez.
Child-Pugh BDoz azaltılır; çukur düzey ve bilirubin izlenir.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; düzey sık izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla, çukur düzey ve kreatinine göre titre et. Hipertansiyon, hiperkalemi, nefrotoksisite sık. Güçlü CYP3A4 etkileşimleri (makrolid, azol, diltiazem, statin) toksisiteyi artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli endikasyonda (nakil, ciddi hastalık) kullanılabilir; düşük doğum ağırlığı ve erken doğum riski, tansiyon ve düzey izlenir.
EmzirmeSüte geçer; emzirme genellikle önerilmez, uzman değerlendirmesiyle düzey izlenerek yapılabilir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cylorinsiklosporin25 mg yumuşak kapsül; 100 mg yumuşak kapsül
Drosporinsiklosporin25 mg yumusak jelatin kapsul; 50 mg yumusak jelatin kapsul; 100 mg yumusak jelatin kapsul
Lymunirsiklosporin25 mg yumuşak kapsül; 50 mg yumuşak kapsül; 100 mg yumuşak kapsül
Panosporinciclosporin25 mg 50 yumusak jelatin kapsul; 50 mg 50 yumusak jelatin kapsul; 100 mg 50 yumusak jelatin kapsul
Sandimmunciclosporin50 mg/ml konsantre infüzyon çözeltisi
Sandimmun Neoralciclosporin100 mg yumuşak jelatin kapsül
Sandimmun-neoralciclosporin25 mg yumuşak jelatin kapsul; 100 mg/ml oral çözelti
Sigmasporin Microralsiklosporin25 mg yumuşak kapsül; 100 mg yumuşak kapsül

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BE03

Sildenafil

PDE5 inhibitörü

cGMP'yi yıkan PDE5 enzimini kapatan vazodilatör; pulmoner arteriyel hipertansiyonda (20 mg) ve erektil disfonksiyonda (25–100 mg) kullanılır. Nitratlarla kesinlikle birlikte verilmez (ağır hipotansiyon).

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi · akciğer · üreme › Pulmoner arter ve kavernöz cisim düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › PDE5 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)guanilatsiklazla cGMPyaparPDE5'e substratolurcGMP'yi yıkarNO salımıendotel ve sinir uçlarından çıkangevşetici gazEndotel · sinir ucucGMPdüz kas hücresinde guanilat siklazlayapılır, gevşemeyi sağlarDüz kas hücresi içiPDE5 enzimicGMP'yi 5'-GMP'ye yıkan, damar vekavernöz cisimde bol enzimPulmoner arter ve kavernöz düz kas5'-GMPetkisiz ürün; gevşeme sönerDüz kas hücresi içiSildenafil:PDE5'i kapatır,cGMP birikir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PDE5 kapanır → cGMP yıkılmaz; pulmoner damar ve kavernöz cisimgevşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arter ve penil kavernöz cisim düz kası hücresinin içinde (sitoplazma). Oral emilir, kandan hücreye girer; PDE5 bu dokularda çok bulunur.
Neye etki eder?cGMP'yi GMP'ye yıkan fosfodiesteraz 5 (PDE5) enzimini yarışmalı olarak kapatır; cGMP yıkılmaz.
Ne olur?cGMP birikir → düz kas gevşer → pulmoner damar direnci düşer (PAH); kavernöz cisim kanla dolar (ereksiyon, cinsel uyarı varlığında).

Klinik

EndikasyonPulmoner arteriyel hipertansiyon (WHO fonksiyonel sınıf II–III); erektil disfonksiyon.
Yan etkilerBaş ağrısı, flushing, dispepsi, burun tıkanıklığı, baş dönmesi, görme bozukluğu (mavi-yeşil renk algısı); nadiren ani işitme kaybı, NAION, priapizm, hipotansiyon.
KontrendikasyonHer türlü nitrat ya da NO vericisi, riociguat, son 6 ayda inme ya da 3 ayda MI, ağır hipotansiyon, ağır karaciğer yetmezliği, NAION öyküsü, kalıtsal retinal hastalık.
EtkileşimlerNitratlar ve riociguatla ağır hipotansiyon (kontrendike); alfa blokerlerle ortostatik hipotansiyon; güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır; bosentan düzeyi düşürür.
DikkatNitrat kullanan ya da kullanabilecek hastada (anjina atağı) verilmez. Ani görme ya da işitme kaybında kesilir. Kardiyovasküler durumu uygun olmayanlarda cinsel aktivite önerilmez.

Erişkin dozu

PAH: 20 mg günde 3 kez (6–8 saat arayla). Erektil disfonksiyon: gerektiğinde 50 mg, cinsel aktiviteden yaklaşık 1 saat önce (25–100 mg); ≥ 65 yaş, ağır böbrek/karaciğer yetmezliği: 25 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Erektil disfonksiyon: CrCl < 30'da 25 mg ile başlanır; PAH 20 mg günde 3 kez ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Erektil disfonksiyon: 25 mg ile başlanır; PAH: dikkatle, hipotansiyon izlenir.
HemodiyalizED için 25 mg ile başlanır; PAH: veri sınırlı, dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %96); PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AED: 25 mg ile başlanır; PAH: ayar gerekmez.
Child-Pugh BED: 25 mg ile başlanır; PAH: ayar gerekmez, yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

≥ 65 yaşta erektil disfonksiyonda 25 mg ile başla. Ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi ve düşme riski vardır; nitrat ve alfa bloker kullanımında hipotansiyon; ağır böbrek ve karaciğer yetmezliğinde düşük doz.

  • TIME-to-STOP F4sınıf üyesi olarak KB < 90/50 ya da > 170/100, kararsız anjina, NYHA 4, nitrat/alfa bloker, yakın MI/inmede PDE-5 inhibitörü kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikErektil disfonksiyon için kadında endikasyon yok; PAH'ta gebelikte yeterli veri yok, yalnız yarar riski aşıyorsa.
EmzirmeSüte az geçer; PAH'ta bebek izlemiyle dikkatle.

Türkiye’deki ürünler (24 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Combosildenafil sitrat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Coshrasildenafil sitrat100 mg film kaplı tablet
Degrasildenafil sitrat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Egirasildenafil sitrat25 mg film tablet; 50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Erelongsildenafil sitrat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Hipolessildenafil sitrat20 mg film kapli tablet
Jeligrasildenafil sitrat50 mg oral jel içeren saşe; 100 mg oral jel içeren saşe
Newagrasildenafil sitrat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Pulartersildenafil sitrat20 mg çentikli film kapli tablet
Retominsildenafil sitrat10 mg/ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 20 mg film kapli tablet
Revatiosildenafil sitrat20 mg 90 film kapli tablet
Sildegrasildenafil25 mg 4 film tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Silfectsildenafil sitrat25 mg film kapli tablet; 50 mg film tablet; 100 mg film tablet
Silmedsildenafil sitrat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Silpowsildenafil sitrat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Sinegrasildenafil sitrat25 mg 4 film tablet; 50 mg 4 film tablet; 100 mg 4 film tablet
Vegirosildenafil sitrat100 mg film tablet
Viagrasildenafil · sildenafil sitrat25 mg film kapli tablet; 50 mg ağızda dağılan tablet; 50 mg film tablet; 100 mg film kapli tablet
Viamedsildenafil sitrat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Vigaroosildenafil50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Vigaroo-25-mg-film- Kapli Tabletsildenafil sitrat
Vigrafilsildenafil sitrat100 mg film kapli tablet
Vigrandesildenafil sitrat50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Vulgarsildenafil sitrat25 mg film tablet; 50 mg film tablet; 100 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Dapspeed Plus 30

24 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04CA04

Silodosin

Üroselektif α1A-adrenerjik reseptör blokeri

Prostat ve mesane boynundaki α1A reseptörlerini seçici bloke eden ilaç; benign prostat hiperplazisinde idrar akımını rahatlatır. Retrograd ejakülasyon sık görülür; eGFR < 30'da kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt idrar yolu › Prostat, mesane boynu, prostatik üretra › Düz kas hücresinin zarı › α1A-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkasılmayıbaşlatırakımıgüçleştirirSempatik uyarınoradrenalin salınırSempatik sinir ucuα1A reseptörüprostat, mesane boynu ve üretra düzkasındaDüz kas zarı · α1ADüz kas kasılmasıprostatik üretra daralırDüz kas hücresi içiİdrar akımına dirençzayıf akım, rezidü idrar, sık idraraçıkmaProstatik üretra · mesane çıkışıSilodosin: α1Areseptörünüseçici kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Düz kas gevşer → üretra açılır, idrar akımı artar ve rezidü azalır;damar reseptörlerine az etki ettiği için tansiyon düşüşü azdır, ancak boşalmadasemen gelmeyebilir (retrograd ejakülasyon).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Prostat, mesane boynu ve prostatik üretra düz kas hücrelerinin yüzeyinde. Ağızdan alınır, kanla ulaşır; hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?α1A-adrenerjik reseptöre yarışmalı bağlanır (antagonist); noradrenalin bağlanamaz. Damardaki α1B'ye göre α1A'ya çok daha seçicidir.
Ne olur?Gq-IP3-Ca²⁺ yolu çalışmaz → düz kas gevşer, üretra açılır, akım artar, rezidü azalır; tansiyon düşüşü azdır. Semen gelmeyebilir (retrograd ejakülasyon).

Klinik

EndikasyonBenign prostat hiperplazisine bağlı alt üriner sistem yakınmaları (erkek).
Yan etkilerRetrograd ejakülasyon (yaklaşık beşte biri), ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi, burun tıkanıklığı, ishal; katarakt cerrahisinde intraoperatif floppy iris sendromu.
KontrendikasyonABD etiketi: eGFR < 30 mL/dk, ağır karaciğer yetmezliği ve güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, ritonavir) ile birlikte kullanım kontrendikedir. AB KÜB: kontrendikasyon yalnız aşırı duyarlılıktır; ağır böbrek yetersizliğinde ve güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle kullanım önerilmez.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 ve P-gp inhibitörleri düzeyini ciddi artırır (birlikte verilmez); diğer α-blokerler ve fosfodiesteraz-5 inhibitörleri ile hipotansiyon; antihipertansiflerle etki toplanır.
DikkatKatarakt ameliyatı planlanan hastada göz hekimine bildirilir (floppy iris sendromu). Kadınlarda ve çocuklarda kullanılmaz.

Erişkin dozu

8 mg günde bir kez, yemekle birlikte. Daha düşük doz (4 mg) orta derecede böbrek yetersizliğinde kullanılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (8 mg/gün).
eGFR 30–59eGFR 50–59: ayar gerekmez; 30–49: 4 mg/gün ile başlanır, gerekirse 8 mg.
eGFR 15–29Kullanılmaz (eGFR < 30).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; eGFR < 30'da maruziyet çok arttığından kullanılmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ortostatik hipotansiyon ve baş dönmesi (düşme) riski; 8 mg tek doz, yemekle. Retrograd ejakülasyon sık; katarakt cerrahisinde intraoperatif iris sendromu (cerraha bildir). Ağır KC ve böbrek yetmezliğinde kullanılmaz.

  • TIME-to-START G1#sınıf üyesi olarak Orta-ağır LUTS'ta alfa-1 bloker uygundur (uzlaşı sağlanamamış); silodosin üroselektiftir.
  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa-1 blokerlerden kaçınılır; silodosinde de ortostaz görülür.

Gebelik ve emzirme

GebelikErkeklerde kullanılan ilaç; kadınlarda endikasyonu yok, gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeKadınlarda endikasyonu yok; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Silodopinsilodosin4 mg kapsül; 8 mg kapsül
Silodyxsilodosin4 mg kapsul
Urorecsilodosin4 mg kapsul; 8 mg kapsul

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC23

Silostazol

PDE3 inhibitörü (antiagregan ve vazodilatör)

Trombosit ve damar düz kasında PDE3'ü kapatıp cAMP'yi artıran oral ilaç; aralıklı kladikasyoda yürüme mesafesini artırır. Tuzak: her derecede kalp yetmezliğinde kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve damar › Trombosit ve damar düz kası › Sitoplazma (cAMP yolu) › PDE3 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PDE3 ilekarşılaşırcAMP'yi yıkaruyarı vekasılmayısürdürürcAMPtrombosit ve düz kas hücresinde adenilatsiklazla yapılırTrombosit ve düz kas içiPDE3 enzimicAMP'yi 5'-AMP'ye çeviren hücre içienzimSitoplazma · PDE3cAMP düşerPKA sinyali söner; trombosit uyarılır,damar kasılırHücre içi · cAMP düzeyiAgregasyon ve vazokonstriksiyonperiferik damarda akım azalırPeriferik damarSilostazol:PDE3'ü kapatıpcAMP'yi artırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: PDE3 kapanır → cAMP yükselir, trombosit agregasyonu azalır ve damargenişler; yürüme mesafesi artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Trombositin ve damar düz kas hücresinin içinde (sitoplazma). Oral ilaç emilir, hücre zarını geçer ve enzime içeriden ulaşır.
Neye etki eder?PDE3 enzimini geri dönüşümlü kapatır; PDE3 normalde cAMP'yi 5'-AMP'ye yıkar.
Ne olur?cAMP yıkılmaz, hücre içinde artar → PKA yolu trombosit agregasyonunu azaltır ve düz kası gevşetir → damar genişler, kladikasyo mesafesi uzar.

Klinik

EndikasyonPeriferik arter hastalığına bağlı aralıklı kladikasyo (yaşam tarzı değişikliğine ek).
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, çarpıntı, taşikardi, baş dönmesi, periferik ödem, kanama eğilimi; nadiren aritmi ve kan hücresi azalması.
KontrendikasyonHer evrede kalp yetmezliği, kararsız anjina, son 6 ayda MI ya da koroner girişim, ağır taşiaritmi, uzamış QT, aktif kanama, proliferatif retinopati, kontrolsüz HT, CrCl < 25, orta-ağır karaciğer yetmezliği, gebelik.
EtkileşimlerCYP3A4 ve CYP2C19 inhibitörleri (diltiazem, omeprazol, ketokonazol, eritromisin) dozu 50 mg'a indirir; antiagregan ve antikoagülanla kanama artar.
DikkatYemekten 30 dakika önce ya da 2 saat sonra alınır. Etki 12 haftaya kadar gecikebilir; yanıt yoksa 3 ayda kesilir. Kalp yetmezliği belirtisinde (nefes darlığı, ödem) kesilir.

Erişkin dozu

100 mg günde 2 kez (aç karna); güçlü CYP3A4/2C19 inhibitörüyle 50 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl > 25'te ayar gerekmez; < 25'te kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sıvı retansiyonu ve ödem.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda başlangıç dozu değişmez; kalp yetmezliği, taşikardi ve kanama izlenir. Kalp yetmezliği öyküsünde kullanılmaz. Etkileşen ilaçlarda (omeprazol, diltiazem) 50 mg günde 2 kez.

AGS Beers 2023 kalp yetmezliğinde kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendikedir (yeterli güvenlik verisi yok).
EmzirmeÖnerilmez; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Pletalcilostazol50 mg tablet; 100 mg tablet
Silnormsilostazol100 mg tablet
Strovexsilostazol100 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A02BA01

Simetidin

Histamin H₂ reseptör antagonisti (CYP inhibitörü)

Paryetal hücrede H₂ reseptörünü bloke edip mide asidi salgısını azaltan eski H₂ blokeri; kreatinin sekresyonunu ve CYP enzimlerini de inhibe eder.

Etki mekanizması

Etki yeriMide (paryetal hücre) ve böbrek tübülü › Paryetal hücre / proksimal tübül hücresi › Bazolateral (kan tarafı) hücre zarı › H₂ reseptörü; OCT2/MATE; CYP izoenzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırpompayı aktiveederH⁺ lümenesalınırHistaminmide ECL hücrelerinden salgılanırMide duvarı · ECL hücresiH₂ reseptörüparyetal hücrenin bazolateral yüzündeParyetal hücre · bazolateral zarcAMP artar → H⁺/K⁺-ATPaz çalışırproton pompası apikal zara taşınırParyetal hücre içiMide asidilümene H⁺ salınırMide lümeni · asitSimetidin: H₂reseptörünüdışarıdan tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Histamin reseptöre bağlanamaz → cAMP ve proton pompası uyarısı düşer→ mide asidi azalır.OCT2/MATE inhibisyonu kreatinin salgısını azaltır (yalancı kreatinin artışı). CYPinhibisyonu ve antiandrojenik etki (jinekomasti) en belirgin ilaçlarından.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Midede paryetal hücrenin kana bakan (bazolateral) yüzünde. Ağızdan emilir, kandan hücrenin dışına ulaşıp reseptöre bağlanır. Proksimal tübülde de salgılanır.
Neye etki eder?Histamin H₂ reseptörüne histaminle yarışarak bağlanır (yarışmalı antagonist; hücre dışından). Ayrıca OCT2/MATE taşıyıcılarını ve CYP1A2, 2D6, 3A4'ü inhibe eder.
Ne olur?cAMP artışı ve H⁺/K⁺-ATPaz uyarısı azalır → mide asit salgısı düşer. Tübülde kreatinin salgısı azalır → kreatinin hafif yükselir (GFR değişmez); CYP inhibisyonuyla ilaç düzeyleri artar.

Klinik

EndikasyonPeptik ülser, GÖRH (günümüzde PPI ve famotidin tercih edilir); simetidinin kreatinin sekresyonunu bloke etme özelliği GFR araştırmasında kullanılır.
Yan etkilerBaş ağrısı, ishal, jinekomasti ve antiandrojenik etki, konfüzyon (yaşlı ve böbrek yetersizliğinde), serum kreatinin yükselmesi, nadir akut interstisyel nefrit, miyelosupresyon.
KontrendikasyonSimetidine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP inhibisyonu: varfarin, fenitoin, teofilin, takrolimus, siklosporin, karbamazepin, lidokain, benzodiazepinler ve trisiklik antidepresanlar düzeyi artar; trimetoprim ve dolutegravirle kreatinin sekresyonu etkisi toplanır.
DikkatKreatinin artışı ('psödo-AKI') gerçek GFR kaybı değildir; ancak ilaç etkileşimleri nedeniyle günümüzde famotidin ya da PPI tercih edilir.

Erişkin dozu

400 mg günde 2 kez ya da 800 mg gece; GÖRH'de 400 mg günde 4 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; konfüzyon izlenir.
eGFR 15–29Doz yaklaşık yarıya indirilir (ör. 200–300 mg günde 2 kez).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yaklaşık yarıya indirilir (ör. 200–300 mg günde 2 kez).
HemodiyalizYarıya indirilmiş doz; HD günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; eGFR < 30 dozu kullanılır, konfüzyon izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSerum kreatinini yalancı yükseltir (tübüler sekresyon blokajı); nadiren interstisyel nefrit; konfüzyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; konfüzyon izlenir.
Child-Pugh CKlirens azalır; doz azaltılır, konfüzyon izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda konfüzyon ve deliryum riski (özellikle böbrek yetmezliğinde); famotidin tercih edilir. CYP inhibitörü: varfarin, fenitoin, teofilin, lidokain ve kalsiyum kanal blokerleriyle etkileşir. Serum kreatinini yalancı yükseltir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta H2 bloker gibi antikolinerjik yükü olan ilaçtan kaçın.

AGS Beers 2023 teofilinle birlikte kullanımda teofilin toksisitesi riski; düzey izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

GebelikKısa süreli kullanım gebelikte güvenli kabul edilir, ancak famotidin gibi alternatifler tercih edilir; hayvanda antiandrojenik etki bildirildi, insanda gösterilmedi.
EmzirmeSüte yüksek oranda geçer; etkileşim riski vardır, famotidin tercih edilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Novamet Tabletsimetidin

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A03AX13

Simetikon

Gaz giderici (köpük kırıcı)

Bağırsak gazı kabarcıklarının yüzey gerilimini düşürüp birleştiren, emilmeyen ilaç; şişkinlik ve gaz ağrısında kullanılır. Tuzak: gazı azaltmaz, yalnızca kabarcıkları birleştirir; kanıtı sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Bağırsak lümeni › Gaz kabarcıkları › Kabarcık yüzey gerilimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)mukusla sarılırduvarı gererBağırsak gazıyutulan hava ve bakteri gazı birikirBağırsak lümeni · gazMukus kaplı kabarcıklaryüzey gerilimi kabarcığı korurLümen · mukus köpüğüŞişkinlik ve krampbağırsak duvarı gerilirBağırsak duvarı · gerilmeSimetikon: gazkabarcıklarınıbirleştirir✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Kabarcıklar birleşir ve atılır → gerilme ve kramp azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Bağırsak lümeninde (mide ve bağırsak içeriğinde). Ağızdan alınır, emilmez ve değişmeden dışkıyla atılır.
Neye etki eder?Mukusla sarılmış gaz kabarcıklarının yüzey gerilimini fiziksel olarak düşürür (silikon yüzey etkin madde); bir reseptöre bağlanmaz.
Ne olur?Küçük kabarcıklar birleşip kolayca atılır ya da emilir → şişkinlik ve gaz ağrısı azalır.

Klinik

EndikasyonŞişkinlik, gaz ağrısı ve aerofaji, endoskopi ve radyolojik tetkik öncesi bağırsak köpüğünü azaltma.
Yan etkilerBelirgin yan etki yok; nadir hafif ishal ya da bulantı.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; bağırsak tıkanıklığı ya da perforasyon düşünülen hastada tanı beklenmeden tek başına kullanılmaz.
EtkileşimlerBelirgin etkileşim bildirilmemiştir; emilmediği için sistemik etkileşim beklenmez.
DikkatŞişkinliği belirtilerin altında yatan nedeni (laktoz intoleransı, çölyak, SIBO) araştırmak gerekir.

Erişkin dozu

40–125 mg günde 3–4 kez, yemeklerden sonra ve gece; endoskopi öncesi sıvı çözelti (hazırlık protokolüne göre).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (emilmez; diyalizle ilgisiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; emilmediği için güvenlidir. Sürekli şişkinlik ve kilo kaybı varsa organik neden araştırılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilmediği için gebelikte kullanılabilir.
EmzirmeEmilmediği için emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (15 ticari ad · 22 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Metigastsimetikon40 mg yumuşak kapsül; 40 mg/ml oral damla; 100 mg/ml oral damla; 140 mg yumuşak kapsül
Metlinoxsimetikon69,19 mg/ml oral damla
Metsikonsimetikon69,19 mg/ml süspansiyon
Metsilsimetikon40 mg çığneme tableti; 40 mg/5 ml süspansıyon; 66,6 mg/ml damla
Metsil Damlasimetikon66,6 mg/ml
Metsil Fortsimetikon80 mg çiğnemetableti; 80 mg çığneme tableti
Metsil Süspansiyonsimetikon40 mg/5 ml
Milikon Damlasimetikon
Milikon Süspansıyonsimetikon
Sab Simplex Suspansiyonsimetikon
Simetal Süspansiyonsimetikon
Simetal Tabletsimetikon
Simexilsimetikon140 mg yumuşak kapsül
Simfixsimetikon100 mg/ml oral damla; 140 mg yumuşak kapsül
Wellsimetsimetikon140 mg yumuşak kapsül

Kombinasyon ürünleri (22): Asipodan Plus Forte Çığneme Tableti, Calmy Plus Çiğneme Tablet, Dolospas, Flaton Enterik Draje, Meteospasmyl, Metispaz, Otiliks Plus, Panlipaz 170, Pinix, Sidonna Tablet, Simalgel, Simeco Süspansıyon, Simelgat Plus Çiğneme Tableti, Simepazm, Simflat, Simgast, Simlinox, Simogen, Simotran, Spasmoflat, Spazolit, Spazzi

15 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 22 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C10AA01

Simvastatin

Statin (HMG-CoA redüktaz inhibitörü)

Karaciğerde kolesterol yapımını keserek LDL kolesterolü düşüren statin; KBH'de (SHARP) ezetimibla birlikte kardiyovasküler olayı azaltır. Klaritromisin ve siklosporinle birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer ve lipit metabolizması › Hepatosit › Hücre içi (ER · sitoplazma) › HMG-CoA redüktaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)HMG-CoA redüktazdönüştürürbirkaç basamaklakolesteroleçevrilirreseptör az, LDLkanda kalırHMG-CoAasetil-CoA'dan karaciğerde yapılankolesterol öncülüHepatosit · sitoplazmaMevalonatkolesterol yapım yolunun hız belirleyiciürünüHepatosit · ERHepatosit kolesterolühücre yeterince kolesterol yapınca LDLreseptörü az yapılırHepatosit içiKandaki LDL kolesterolreseptör azsa kandan temizlenemez;damarda plak yaparKan · LDLSimvastatin(aktif asit):HMG-CoAredüktazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mevalonat yapılamaz → hücre kolesterolü azalır → LDL reseptörü artar→ kandan LDL temizlenir (LDL yaklaşık %30–40 düşer). Uzun vadede aterosklerotikolaylar azalır.Lakton ön ilaç karaciğerde aktif asit biçimine dönüşür; CYP3A4 ile yıkılır, bu yüzden CYP3A4inhibitörleri düzeyini ve miyopati riskini artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Karaciğer hücresinin içinde (ER zarındaki enzim). Ön ilaç lakton ağızdan alınır, karaciğerde aktif β-hidroksi aside dönüşür; CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?HMG-CoA redüktaz enzimini yarışmalı inhibe eder (aktif asit, enzimin substrat bölgesini tutar).
Ne olur?Mevalonat ve kolesterol yapımı düşer → hepatosit LDL reseptörünü artırır → kandan LDL çekilir (LDL yaklaşık %30–40 düşer); miyopati riski, CYP3A4 inhibitörüyle artar.

Klinik

EndikasyonHiperkolesterolemi, miks dislipidemi, aterosklerotik kardiyovasküler olayın birincil ve ikincil önlenmesi; diyaliz almayan KBH'de (≥ 50 yaş) statin ya da statin + ezetimib; nakil alıcıları (etkileşimlere dikkatle).
Yan etkilerKas ağrısı, miyopati ve nadiren rabdomiyoliz (doz, KBH, hipotiroidi, yaş ve etkileşimle artar); transaminaz artışı; sindirim yakınmaları; yeni başlayan diyabet riskinde hafif artış.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı ya da nedeni açıklanamayan kalıcı transaminaz yüksekliği; gebelik ve emzirme; güçlü CYP3A4 inhibitörleri (itrakonazol, ketokonazol, ritonavir, klaritromisin, eritromisin), siklosporin, gemfibrozil ve danazolle birlikte kullanım.
EtkileşimlerSiklosporin, gemfibrozil, klaritromisin ve azoller (kontrendike); amlodipin ve amiodaron (simvastatin en çok 20 mg), diltiazem ve verapamil (en çok 10 mg); kolşisin ve fibratlarla miyopati; greyfurt suyu; varfarin etkisi artabilir.
DikkatKas ağrısı ya da koyu idrarda CK bakılır. Güçlü CYP3A4 inhibitörü kısa süreliğine verilecekse (klaritromisin gibi) statin geçici kesilir. Doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Akşam 10–40 mg tek doz; KBH'de çalışmada 20 mg (+ ezetimib 10 mg). 80 mg doz miyopati riski nedeniyle yeni hastaya verilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–295 mg ile başlanır, dikkatle artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)5 mg ile başlanır; kullanmakta olan sürdürülür, yüksek doz kaçınılır.
HemodiyalizDiyalizde yeni başlanması önerilmez; kullanmakta olan sürdürülür.
Periton diyaliziDiyalizde yeni başlanması önerilmez; kullanmakta olan sürdürülür.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; miyopati ve rabdomiyolize bağlı AKI (yüksek doz, etkileşim).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAktif hastalıkta kontrendike; kararlıda düşük dozla, dikkatle.
Child-Pugh BKullanılmaz.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 20 mg ile başlanır; 80 mg verilmez. Amlodipin (en çok 20 mg), diltiazem, verapamil, klaritromisin, azoller ve siklosporinle miyopati/rabdomiyoliz riski artar. Primer korumada yaşam beklentisi kısaysa gözden geçirilir.

  • TIME-to-START A2sınıf üyesi olarak Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunmada statin başlanır.
  • TIME-to-STOP A34sınıf üyesi olarak Primer korumada yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demansta kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; gebelik planlanırken ya da fark edilince kesilir.
EmzirmeSüte geçişi veri yok; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lipvakolsimvastatin10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet; 80 mg film tablet
Simtasimvastatin20 mg film tablet; 40 mg film tablet; 80 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Ezesim 10

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H05BX01

Sinakalset

Kalsimimetik (CaSR allosterik aktivatörü)

Paratiroid kalsiyum algılayıcı reseptörün duyarlılığını artırıp PTH'yi kalsiyum ve fosforu yükseltmeden düşüren oral kalsimimetik; diyalizde sekonder hiperparatiroidide kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Paratiroid bezi › Paratiroid hücresinin zarı (dış yüz) › Kalsiyum algılayıcı reseptör (CaSR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Ca²⁺ reseptörebağlanır+Ca yükseksesalgıyı durdururPTH kemik veböbreği etkilerKan kalsiyumu (Ca²⁺)iyonize kalsiyum paratiroid hücresineulaşırKan · iyonize Ca²⁺CaSR (paratiroid hücresi)kalsiyumu algılayan reseptör; kalsiyumyüksekse PTH salgısını durdururParatiroid hücresi · yüzeyPTH salgısı ve paratiroidkalsiyum düşükken ve fosfat yüksekkenartarParatiroid hücresi · PTHKemik yıkımı, Ca ve P ↑PTH kemikten kalsiyum ve fosfat çıkarırKemik · kanSinakalset:CaSR'yikalsiyuma dahaduyarlı yapar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör aynı kalsiyumla daha güçlü uyarılır → PTH salgısı düşer,paratiroid hiperplazisi geriler; Ca ve P da düşer (hipokalsemi izlenir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Paratiroid bezinde, paratiroid hücresinin zar yüzeyinde. Ağızdan alınan ilaç kana geçer ve hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?G proteinine bağlı CaSR'nin zardaki transmembran bölgesine bağlanır; reseptörü kalsiyuma daha duyarlı yapar (allosterik aktivatör).
Ne olur?Aynı kalsiyum düzeyinde reseptör daha çok uyarılır → PTH salgısı ve paratiroid çoğalması azalır → PTH, Ca ve P düşer.

Klinik

EndikasyonDiyaliz hastasında sekonder hiperparatiroidi; paratiroid karsinomunda hiperkalsemi; cerrahiye uygun olmayan primer hiperparatiroidide hiperkalsemi.
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal; hipokalsemi (kramp, QT uzaması, nöbet), adinamik kemik hastalığı, hipotansiyon ve kalp yetmezliğinde kötüleşme (nadir).
KontrendikasyonHipokalsemi (düzeltilmiş Ca < 8,4 mg/dL); ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP2D6 inhibitörüdür: flekainid, trisiklik antidepresanlar, metoprolol düzeyi artar. CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, eritromisin) sinakalset düzeyini artırır.
DikkatSUT 4.2.9.Ç: hemodiyaliz ya da periton diyalizi hastasında düzeltilmiş Ca ≥ 8,5 mg/dL ve PTH ≥ 700 pg/mL iken başlanır, düzeltilmiş Ca ≤ 8,4 mg/dL ya da PTH < 400 pg/mL olunca kesilir; başlangıç değerleri nefroloji uzmanınca rapora yazılır. Diyaliz almayan KBH'de hipokalsemi riski nedeniyle rutin önerilmez. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

30 mg günde 1 kez, yemekle birlikte; 2–4 haftada bir 60–90–120–180 mg'a titre edilir (en çok 180 mg/gün). Her doz değişiminden sonra 1 hafta içinde kalsiyum bakılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; diyaliz dışı KBH'de SHPT için endike değil.
eGFR 30–59Diyaliz dışı KBH'de kullanılmaz (hipokalsemi).
eGFR 15–29Diyaliz dışı KBH'de kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı KBH'de kullanılmaz.
Hemodiyaliz30 mg ile başlanır, Ca ve PTH'ye göre titre edilir.
Periton diyalizi30 mg ile başlanır, Ca ve PTH'ye göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüzey 2–4 kat artar; dikkatle, Ca ve PTH sık izlenir.
Child-Pugh CDüzey 2–4 kat artar; dikkatle, Ca ve PTH sık izlenir.

Yaşlıda kullanım

30 mg/gün yemekle başla; 2–4 haftada bir titre et. Hipokalsemi (QT uzaması, nöbet), bulantı ve kusma sık; Ca ilk hafta, sonra her doz değişiminde bakılır. Kalsiyumu normalin altındaysa başlanmaz.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tercih edilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cinesetsinakalset hidroklorür30 mg film tablet; 60 mg film tablet; 90 mg film kapli tablet
Cynacalsinakalset hcl30 mg film kapli tablet (sinacet); 60 mg film kapli tablet (sinacet); 90 mg film kapli tablet (sinacet)
Nefrosetsinakalset hcl30 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Pimarosinakalset hcl30 mg film kapli tablet; 60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Viscapsinakalset hidroklorür30 mg film tablet; 60 mg film tablet; 90 mg film tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01MA02

Siprofloksasin

Florokinolon antibiyotik

DNA giraz ve topoizomeraz IV'ü inhibe eden bakterisidal florokinolon; idrar yolu, böbrek kisti ve gram negatif enfeksiyonlarda kullanılır. Tendinopati, QT uzaması ve nöbet riski taşır.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · kromozom › DNA giraz ve topoizomeraz IV › Enzim–DNA kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)gerilimi enzimeyüklerkes-gevşet-bağladöngüsühücrebölünmesinisağlarReplikasyon çatalıDNA açılırken ileride süper sarmalgerilimi oluşurBakteri DNA'sıDNA giraz · topoizomeraz IVDNA'yı keser, gevşetir ve yeniden bağlarBakteri DNA'sı · enzimGevşemiş DNAkopyalanabilir, kardeş kromozomlarayrılabilirBakteri kromozomuBakteri bölünmesiiki yavru hücre oluşurBakteri hücresiSiprofloksasin:giraz ve topoIV'ü DNAüzerindekilitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Enzim–DNA kompleksi kilitlenir, DNA kırıkları birikir → bakteriölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Bağırsaktan emilir, doku ve hücre içine iyi geçer; bakteri zarından geçip DNA'ya bağlı enzime ulaşır.
Neye etki eder?DNA giraz (topoizomeraz II) ve topoizomeraz IV: DNA'yı kesen enzimi DNA'ya bağlıyken kilitler.
Ne olur?Kesik DNA kapatılamaz → zincir kırıkları birikir → bakteri ölür (bakterisidal). İnsan topoizomerazı çok daha az etkilenir. Böbrekten atılır, tübülden de salgılanır.

Klinik

EndikasyonKomplike idrar yolu enfeksiyonu ve piyelonefrit, otozomal dominant polikistik böbrek kist enfeksiyonu (KDIGO: lipitte çözünen ajan, 4–6 hafta), prostatit, gastroenterit, kemik ve eklem enfeksiyonu, P. aeruginosa enfeksiyonu.
Yan etkilerBulantı, ishal, baş ağrısı; tendinopati ve tendon rüptürü (65 yaş üzeri, steroid ve böbrek nakli alıcılarında artar); QT uzaması; periferik nöropati ve MSS etkileri (nöbet, konfüzyon); aort anevrizması-diseksiyonu; hipo- veya hiperglisemi; C. difficile.
KontrendikasyonKinolon aşırı duyarlılığı; tizanidinle birlikte kullanım; miyasteni gravis; QT uzaması; önceki kinolon tendinopatisi.
EtkileşimlerKalsiyum, demir, magnezyum, alüminyum ve sevelamer emilimi azaltır (kinolon 2 saat önce ya da 6 saat sonra); tizanidin (kontrendike); teofilin (düzey artar, toksisite); varfarin; sülfonilüre ve insülin (disglisemi); NSAİİ (nöbet); QT uzatan ilaçlar; takrolimus-siklosporin düzeyi.
DikkatTendon yakınması çıkarsa ilaç kesilir. Böbrek nakli alıcısı ve ileri yaş-steroid kullanımında tendon riski yüksektir. Doz böbrek işlevine göre ayarlanır. Gebelikte ve emzirmede kaçınılır.

Erişkin dozu

Oral 250–750 mg günde iki kez; IV 400 mg 12 saatte bir (200 mg/100 mL çözelti). Kist enfeksiyonunda 4–6 hafta. Böbrek işlevine göre doz aralığı ayarlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–50: 250–500 mg 12 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl 5–29: 250–500 mg 18 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)250–500 mg 18 saatte bir.
Hemodiyaliz250–500 mg 24 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi250–500 mg 24 saatte bir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; PD: az.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir akut interstisyel nefrit ve kristalüri.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CVeri sınırlı; karaciğer testleri izlenir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda tendinit/tendon rüptürü (steroidle artar), QT uzaması, deliryum, hipoglisemi (sülfonilüre, insülin), aort anevrizması/diseksiyonu ve C. difficile riski. Asemptomatik bakteriüride kullanılmaz; alternatif varsa kaçınılır.

  • TIME-to-STOP F6sınıf üyesi olarak Asemptomatik bakteriüride antibiyotik verilmez.

AGS Beers 2023 yaşlıda tendon, MSS ve QT riski nedeniyle dikkatle; CrCl < 30'da doz azaltılır; varfarinle INR artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır (hayvanda kıkırdak etkisi); insanda majör malformasyon artışı gösterilmedi, alternatif yoksa kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; kısa kür kabul edilebilir; bebekte ishal ve kandidiyaz izlenir.

Türkiye’deki ürünler (24 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Baysipsiprofloksasin hidroklorür monohidrat500 mg film kapli tablet
Carploxansiprofloksasin hidroklorür monohidrat500 mg film kaplı tablet
Ciflosinsiprofloksasin · ciprofloxacin200 mg/ 100 ml IV infüzyonluk çözelti; 400 mg/ 200 ml IV infüzyonluk çözelti; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Cipocinsiprofloksasin hidroklorür250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Ciprasidsiprofloksasin · ciprofloxacin250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film kapli tablet
Ciprosiprofloksasin hidroklorür250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Ciproktansiprofloksasin · ciprofloxacin200 mg/100 ml IV infuzyon için cozelti iceren flakon; 500 mg film kapli tablet; 500 mg film tablet
Ciprolonciprofloxacin · siprofloksasin250 mg 10 tablet; 500 mg film tablet
Cipronatinsiprofloksasin baz · ciprofloxacin200 mg/100 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon; 250 mg tablet; 400 mg/200 ml IV infüzyon çözeltısı içeren flakon; 500 mg tablet; 750 mg tablet
Eradikssiprofloksasin hcl monohidrat500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Kinosinsiprofloksasin250 mg tablet; 500 mg tablet
Loxasidciprofloxacin250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Novarexsiprofloksasin200 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 400 mg/200 ml IV infüzyonluk çözelti
Roflazinsiprofloksasin hidroklorür250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Roxinciprofloxacin500 mg tablet; 750 mg tablet
Sanflokssiprofloksasin250 mg film tablet
Sansetsiprofloksasin hcl monohidrat250 mg film tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Siflokssiprofloksasin · siprofloksasin hidroklorür250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Siplonesiprofloksasin hcl monohidrat500 mg film kapli tablet
Siprobelsiprofloksasin hidroklorür250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Siprosansiprofloksasin hcl250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Sispressiprofloxasin250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Sloxacinsiprofloksasin200 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti; 400 mg/200 ml IV infüzyonluk çözelti
Quinoxciprofloxacin500 mg 14 film kapli tablet; 750 mg 14 film kapli tablet

24 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R06AX02

Siproheptadin

1. kuşak H1 antihistaminik ve 5-HT2 antagonisti

H1, 5-HT2 ve muskarinik reseptörleri bloke eden 1. kuşak ajan; kaşıntı, alerji ve iştah artışı için kullanılır. Yaşlıda sedasyon, deliryum ve kilo artışı yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Alerjik doku · mast hücresi çevresi › Hedef hücre zarı › H1 ve 5-HT2 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu uyarırdamar vesinirleri uyarırHistamin salgısıalerjenle uyarılan mast hücresihistamini doku sıvısına salarDoku · mast hücresi çevresiH1 reseptörühedef hücre zarında Gq proteinine bağlıreseptörHedef hücre · H1 reseptörüHücre içi sinyalGq–PLC–IP₃ yolu Ca²⁺ ve NF-κB'yi artırırHedef hücre · sitoplazmaAlerji bulgusudamar geçirgenliği, kaşıntı, hapşırık veburun akıntısıCilt ve burun mukozasıSiproheptadin:H1 ve 5-HT2reseptörlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: H1 reseptörü kapanır → histamin hücre içi sinyali başlatamaz; alerjibelirtileri azalır. Serotonin 5-HT2 blokajı iştahı artırır.5-HT2 blokajı iştahı artırır ve serotonin sendromunda kullanımının dayanağıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Cilt, burun mukozası ve damar endoteli gibi hedef dokuların zarında; kan-beyin bariyerini geçtiği için beyinde de etki eder (sedasyon).
Neye etki eder?H1 reseptörü ile 5-HT2 reseptörünü bağlayıp kapatır; muskarinik reseptörleri de bloke eder.
Ne olur?Histamin etkisi azalır → kaşıntı ve alerji hafifler; 5-HT2 blokajı iştahı artırır; antikolinerjik etki kuruluk ve retansiyon yapar.

Klinik

EndikasyonAlerjik rinit, ürtiker, kaşıntılı dermatozlar; iştah artırıcı ve serotonin sendromu tedavisinde ruhsat dışı kullanım vardır.
Yan etkilerSedasyon, iştah ve kilo artışı, ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, baş dönmesi, yaşlıda deliryum.
KontrendikasyonDar açılı glokom, idrar retansiyonu riski (prostat büyümesi), MAO inhibitörü kullanımı, yenidoğan, emziren anne, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol ve sedatiflerle MSS baskılanması artar; antikolinerjik yük birikir; MAO inhibitörleri etkiyi uzatır; SSRI'nin antidepresan etkisini azaltabilir.
DikkatYaşlıda ve demanslıda kaçınılır; iştah artışı kilo artışına yol açar; araç kullanımını bozar.

Erişkin dozu

Erişkin: 4 mg günde 3 kez; en çok 32 mg/gün. Uzun süre kullanılmaz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük dozla başla, sedasyon ve retansiyonu izle.
eGFR 15–29Veri yetersiz; düşük doz, kısa süre ve dikkatle kullan.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; mümkünse 2. kuşak ajan seç, kullanılacaksa düşük doz.
HemodiyalizSeansa göre ayar gerekmez; veri yetersiz, düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı düşük dozlu yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu (obstrüktif nefropati riski).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başla; sedasyonu izle.
Child-Pugh BDüşük doz, uzun aralık; sedasyon ensefalopatiyi maskeleyebilir.
Child-Pugh CKaçınılır (ensefalopati riski); zorunluysa çok düşük doz.

Yaşlıda kullanım

Kaçınılması gereken ilaçtır: deliryum, düşme, idrar retansiyonu, kabızlık ve kilo artışı yapar. Zorunluysa 2 mg ile başla, en kısa süre ver; loratadin ya da setirizine geç.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik 1. kuşak antihistaminik; deliryum ve demansta kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Düşme, kabızlık, glokom, idrar retansiyonu ya da başka antikolinerjikle birlikte kullanılmaz.

AGS Beers 2023 1. kuşak antihistaminikler kaçınılır (güçlü antikolinerjik; bilişsel bozulma, deliryum, retansiyon).

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır, 2. kuşak ajan (loratadin, setirizin) tercih edilir.
EmzirmeÜretici bilgisi emziren annede kontrendike der; sedasyon ve süt azalması riski; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Praktencyproheptadine2 mg/5 ml şurup
Sipraktinsiproheptadin hidroklorür2 mg /5 ml surup
Sipraktin Tabletsiproheptadin
Vina Elixirsiproheptadin hcl

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G03HA01

Siproteron asetat

Antiandrojen ve progestin

Androjen reseptörünü kapatan ve gonadotropinleri baskılayan antiandrojen; ileri prostat kanserinde, hirsutizm ve akne gibi androjen etkilerinde kullanılır. Tuzak: hepatotoksisite ve menenjiyom.

Etki mekanizması

Etki yeriÜreme ve endokrin sistem › Androjen duyarlı doku (prostat, deri) › Hücre içi androjen reseptörü › Androjen reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdekte geniaçardoku büyümesiniuyarırTestosteron / DHTandrojenler kandan hedef hücreye girerKan · plazmaAndrojen reseptörühücre içinde, androjen bağlanıncaetkinleşen reseptörHedef hücre içiHedef genlerçekirdekte hücre büyümesi ve kıl-yağbezi genleriHedef hücre çekirdeğiProstat ve deritümör büyümesi, hirsutizm, akneProstat · deri dokusuSiproteron:androjenreseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Androjenler reseptöre bağlanamaz; LH da baskılanır → prostattümöründe büyüme yavaşlar, hirsutizm ve akne azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Prostat, deri/kıl folikülü gibi androjene duyarlı dokularda hücre içinde; ayrıca hipotalamus-hipofiz ekseninde. Yağda çözünen ilaç hücre zarını geçer.
Neye etki eder?Androjen reseptörüne testosteron ve DHT'nin yerine bağlanıp reseptörü kapatır (yarışmalı antagonist); ayrıca progestin etkiyle LH salgısını baskılar.
Ne olur?Androjen sinyali hücre çekirdeğine iletilmez, LH ve testosteron düşer → prostat tümörü büyümesi yavaşlar; hirsutizm ve akne azalır.

Klinik

Endikasyonİleri prostat kanserinde (alevlenme önleme ve palyatif tedavi), kadında ağır hirsutizm ve androjenik alopesi/akne (etinil estradiolle kombine), erkekte aşırı cinsel dürtü.
Yan etkilerKaraciğer enzim yükselmesi ve nadiren ağır hepatotoksisite, menenjiyom, yorgunluk, depresif duygudurum, jinekomasti, libido ve ereksiyon kaybı, VTE (etinil estradiolle), kemik kaybı.
KontrendikasyonKaraciğer hastalığı, geçirilmiş ya da mevcut menenjiyom, aktif tromboembolizm, ağır depresyon, kaşektik hastalıklar, gebelik; diyabet ve orak hücre anemisi (prostat kanseri dışı) göreli.
EtkileşimlerCYP3A4 indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, sarı kantaron) etkiyi azaltır; CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır; statinle rabdomiyoliz riski artabilir.
DikkatKaraciğer testleri tedavi öncesi ve düzenli izlenir; dozdan bağımsız hepatotoksisite bildirilmiştir. Yüksek doz ve uzun sürede menenjiyom riski artar.

Erişkin dozu

Prostat kanserinde 200–300 mg/gün bölünmüş dozlarda; alevlenme önlemede LHRH analoğunun başında 300 mg/gün (1–2 hafta önce başlanır). Kadında hirsutizm: 2 mg (etinil estradiolle kombine) 21 gün/ay.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı; ayar önerilmez, dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, karaciğer ve klinik izlemle kullanılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayrı doz ayarı önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisite tanımlanmamıştır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKullanılmaz (karaciğer hastalığında kontrendike); zorunluysa uzman izleminde.
Child-Pugh BKullanılmaz (kontrendike).
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda prostat kanserinde kullanılır; karaciğer testleri düzenli izlenir. Yorgunluk, depresif duygudurum, kemik kaybı ve tromboembolizm açısından dikkat. Böbrek için ayar gerekmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz: erkek fetüsün feminizasyonu riski vardır. Kadında kombine ürün gebelikte kontrendikedir.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Androcursiproteron asetat50 mg tablet; 100 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (3): Climen, Diane, Elleacnelle Draje

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA10

Sirolimus

mTOR inhibitörü (immünsüpresif)

FKBP12 ile birleşip mTORC1'i inhibe ederek T hücre çoğalmasını durduran immünsüpresif; kalsinörin inhibitörü gibi nefrotoksik değildir, ama proteinüri, hiperlipidemi ve yara iyileşmesinde gecikme yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit › Hücre içi (sitoplazma) › FKBP12–mTORC1

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal iletirmTORC1'i aktiveederçoğalmayı sürerIL-2 reseptör uyarısıT hücresi yüzeyinde IL-2 bağlanırT hücre yüzeyi · IL-2 reseptörüPI3K–AKT yoluhücre içi sinyal iletir ve mTORC1'i açarSitoplazma · PI3K–AKTmTORC1çoğalma ve büyüme anahtarıSitoplazma · mTORC1T hücre G1→S geçişiT hücre çoğalması ve rejeksiyonHücre döngüsü · G1→SSirolimus–FKBP12:mTORC1'i inhibeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: mTORC1 çalışmaz → IL-2 sinyali var olsa da T hücre çoğalmaz;rejeksiyon azalır. Kalsinörin inhibitörüne göre nefrotoksisitesi azdır,proteinürisi fazladır.CYP3A4 ve P-gp substratıdır: kalsinörin inhibitörü ve azollerle etkileşir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?T lenfositin içinde (sitoplazma). Ağızdan emilir, hücre zarından geçerek içeri girer; yarılanma ömrü uzundur (yaklaşık 60 saat).
Neye etki eder?Sitoplazmik FKBP12'ye bağlanır; kompleks mTORC1'i inhibe eder. Kalsinörine etki etmez.
Ne olur?IL-2 sinyali gelse de G1'den S evresine geçiş durur, T hücre çoğalmaz → rejeksiyon azalır; nefrotoksisite az, proteinüri ve yara iyileşmesi sorunu fazla.

Klinik

EndikasyonBöbrek nakli (kalsinörin inhibitörü kesilmesi ya da azaltılması stratejisi), lenfanjiyoleiomiyomatozis; deri kanseri riski yüksek nakil hastasında kalsinörin inhibitörü yerine geçme.
Yan etkilerHiperlipidemi, proteinüri, aft, yara iyileşmesinde gecikme ve lenfosel, periferik ödem, anemi, lökopeni, trombositopeni, interstisyel pnömoni, hipokalemi-hipofosfatemi, kalsinörin inhibitörü ile TMA.
KontrendikasyonSirolimusa ya da türevlerine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKetokonazol, itrakonazol, vorikonazol, klaritromisin, diltiazem düzeyi artırır; rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron düşürür; tam doz siklosporinle nefrotoksisite artar; ACE inhibitörüyle anjiyoödem.
DikkatADPKD'de mTOR inhibitörleri böbrek işlevini korumadığı için kullanılmaz (KDIGO, 1C). Böbrek nakli sonrası ilk haftalarda yara iyileşmesini bozabileceğinden ve akciğer naklinde bronş anastomozu riskinden kaçınılır. Rifampisin, takrolimus, siklosporin, sirolimus ve steroid düzeyini CYP3A4 indüksiyonuyla düşürür: akut rejeksiyon riski. Gebelik ve etkili kontrasepsiyon (kesildikten 12 hafta sonrasına kadar).

Erişkin dozu

Nakil: yükleme 6 mg, sonra 2 mg/gün tek doz; çukur düzeye göre ayarlanır (hedef protokole göre). Siklosporinle birlikte kullanılacaksa siklosporinden 4 saat sonra alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Farmakokinetik ayar gerekmez; çukur düzeye göre ayarlanır.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; proteinüri ve greft işlevi izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; proteinüri ve greft işlevi izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; çukur düzeye göre, proteinüri izlenir.
HemodiyalizAnlamlı uzaklaşmaz; çukur düzeye göre ayarlanır.
Periton diyaliziVeri sınırlı; çukur düzeye göre ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri (yeni ya da artan), siklosporinle nefrotoksisite, TMA/HÜS, gecikmiş greft işlevi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh Aİdame doz yaklaşık üçte bir azaltılır; çukur düzey izlenir.
Child-Pugh Bİdame doz yaklaşık üçte bir azaltılır; çukur düzey izlenir.
Child-Pugh Cİdame doz yaklaşık yarıya indirilir; yükleme dozu değişmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda enfeksiyon, proteinüri, hiperlipidemi, ağız ülseri, pnömonit, ödem ve yara iyileşme sorunu riski; çukur düzey izlenir. CYP3A4 etkileşimleri (makrolid, azol, diltiazem) düzeyi artırır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYarar riski aşmıyorsa kullanılmaz; tedavi sırasında ve bıraktıktan 12 hafta sonrasına dek etkili kontrasepsiyon.
EmzirmeSüte geçişi veri yok; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Rapamunesirolimus1 mg 100 film draje; 1 mg film draje; 1 mg/ml 60 ml oral solusyon

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01XA01

Sisplatin

Platin içeren alkilleyici benzeri sitotoksik ilaç

DNA'da çapraz bağ yapan platin bileşiği; proksimal tübülde OCT2 ile birikip AKI, Fanconi benzeri tübülopati, hipomagnezemi ve hipopotasemi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre (tümör ve proksimal tübül hücresi) › Çekirdek › DNA çift sarmalı › Guanin N7 bazları (DNA çapraz bağı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA'yı okurbölünmeye sokartümörü büyütürHücre DNA'sıçift sarmal; bazlar birbirindenayrılabilirÇekirdek · DNA çift sarmalıReplikasyon ve transkripsiyonpolimeraz DNA'yı okur ve kopyalarÇekirdek · polimerazHücre bölünmesiS fazından mitoza geçişHücre içi · bölünmeÇoğalan tümör hücresibölünmeyi sürdüren hücreTümör dokusu · hücre topluluğuSisplatin: DNAbazlarını çaprazbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DNA çapraz bağlanır → okunamaz ve kopyalanamaz → hücre döngüsüdurur, apoptoz. Aynı yolla proksimal tübül hücreleri de zedelenir.Nefrotoksisite: OCT2 ile proksimal tübül hücresinde birikir; mitokondri hasarı, oksidatifstres ve iltihap. Hidrasyon ve Mg²⁺ replasmanı gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda yüksek klorürde inaktif kalır; hücre içine CTR1 ve OCT2 ile girer, düşük klorürlü sitoplazmada su alıp aktifleşir ve çekirdekteki DNA'ya ulaşır. Böbrekte proksimal tübülde birikir.
Neye etki eder?Çekirdekteki DNA'da komşu guanin N7 bazlarına kovalent bağlanıp zincir içi ve zincirler arası çapraz bağ kurar (alkilleyici benzeri); DNA'nın okunmasını engeller.
Ne olur?Replikasyon ve transkripsiyon durur → hücre döngüsü tıkanır, apoptoz → tümör küçülür. Proksimal tübül hücresi de ölür → AKI, Mg²⁺ ve K⁺ kaybı.

Klinik

EndikasyonTestis, over, mesane, baş-boyun, akciğer, serviks ve özofagus kanserleri ve diğer solid tümörler (protokolle, kombinasyon).
Yan etkilerNefrotoksisite (AKI, proksimal tübülopati, hipomagnezemi, hipopotasemi, hipokalsemi), bulantı-kusma, ototoksisite, periferik nöropati, miyelosupresyon, Fanconi sendromu, trombotik mikroanjiyopati, uzun vadede KBH.
KontrendikasyonÖnceden var olan ağır böbrek yetmezliği, ağır işitme kaybı, miyelosupresyon, platin bileşiklerine aşırı duyarlılık, gebelik.
EtkileşimlerAminoglikozid, vankomisin, amfoterisin B, NSAİİ ve kıvrım diüretiği (nefrotoksisite ve ototoksisite artar); fenitoin düzeyini düşürür; paklitaksel ve diğer taksanlarla nöropati artar.
DikkatNefrotoksisiteyi azaltmak için ilaç öncesi ve sonrası hidrasyon (izotonik sıvı) yapılır, magnezyum ve potasyum replasmanı yapılır; kreatinin ve elektrolitler her kürden önce kontrol edilir. Teratojendir; doğurganlık korunması düşünülür.

Erişkin dozu

Protokole göre: tek ajan 50-100 mg/m² 3-4 haftada bir; kombinasyonda 20-75 mg/m² (ya da haftalık 30-40 mg/m²) ve hidrasyonla birlikte. Doz kemoterapi protokolüne ve böbrek işlevine göre belirlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Protokol dozu; hidrasyon, Mg ve K izlemiyle (eGFR 60'ın altında azaltma ya da karboplatin).
eGFR 30–59Doz azaltılır ya da karboplatin düşünülür; eGFR 30–45'in altında genellikle kullanılmaz.
eGFR 15–29Genellikle kullanılmaz; karboplatin ya da alternatif (onkoloji kararı).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizYalnız onkoloji-nefroloji ortak kararıyla; doz HD'den sonra verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; yalnız ortak kararla.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (serbest platin); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProksimal tübül hasarı, AKI, Mg ve K kaybı; kümülatif doz ve tekrarlayan kürlerde kalıcı KBH.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÖzel ayar önerilmez; dikkatle.
Child-Pugh BÖzel ayar önerilmez; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışmalarda dışlanmıştır; dikkatle, protokol onkoloji kararıyla.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nefrotoksisite, ototoksisite, periferik nöropati ve miyelosupresyon riski yüksek; böbrek işlevi yetersizse karboplatin düşünülür. Kür öncesi hidrasyon, Mg ve K replasmanı; ağır bulantı için çok ilaçlı antiemetik.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: 1. trimesterde teratojenik; 2.–3. trimesterde zorunluysa onkoloji kararıyla (fetal büyüme kısıtlılığı, işitme ve böbrek etkisi).
EmzirmeSüte geçer; emzirme önerilmez (sitotoksik, miyelosupresyon).

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cipintusisplatin10 mg/10 ml infüzyon için konsantre çözelti; 25 mg/25 ml infüzyon için konsantre çözelti; 50 mg/50 ml infüzyon için konsantre çözelti; 100 mg/100 ml infüzyonluk çözelti hazırlamak için konsantre
Cisplatinumcisplatin50 mg flakon
Cisplatin Dblcisplatin10 ml 10 mg flakon; 50 ml 50 mg flakon; 100 ml 100 mg flakon
Cisplatin-kocaksisplatin10 mg/20 ml IV infuzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 25 mg/50 ml IV infuzyon için konsantre çözelti içeren flakon; 50 mg/100 ml IV infuzyon için konsantre çözelti içeren flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sisteamin

Aminotiyol; lizozomal sistin tükenticisi

Lizozomda biriken sistinle karma disülfit yapıp lizozomdan çıkaran aminotiyol; nefropatik sistinozisin etkenine yönelik tek tedavisidir, erken başlanırsa böbrek sağkalımını uzatır.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre içi organel › Lizozom › Lizozom lümeni › Birikmiş sistin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)lizozoma sistinyüklerçıkış kapalıysakristal olurhücreyi veorganı zedelerLizozomal protein yıkımısistin açığa çıkarLizozom lümeniSistinozin (CTNS)sistini lizozomdan sitoplazmaya çıkarır;sistinozisde bozukLizozom zarı · CTNSLizozomda sistin birikimiçözünmeyen kristal oluşurLizozom lümeniDoku hasarıproksimal tübül (Fanconi), böbrekyetmezliği, korneaBöbrek ve kornea dokusuSisteamin:sistinle karmadisülfit, lizintaşıyıcısı ileçıkar✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Sistin karma disülfit olarak lizozomdan çıkar → lökosit sistini vekristal yükü düşer → böbrek ve diğer organ hasarı yavaşlar.Gözdeki kristaller için topikal sisteamin damla ayrıca gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre dışı / doku arası
Nerede?Hücrenin lizozom lümeninde (böbrek tübül hücresi, kornea, kemik iliği vb.). Ağızdan alınır, kandan hücreye ve lizozoma girer.
Neye etki eder?Tiyol-disülfit değişimiyle sistini sisteine ve sisteamin-sistein karma disülfite çevirir; sistinozin (CTNS) olmadan çıkış sağlar.
Ne olur?Karma disülfit lizin taşıyıcısıyla (PQLC2) lizozomdan çıkar → sistin ve kristal yükü azalır (lökosit sistini izlem ölçütüdür); böbrek hasarı yavaşlar.

Klinik

EndikasyonNefropatik sistinozis (CTNS mutasyonu), yaşam boyu; gözde korneal kristaller için topikal damla.
Yan etkilerBulantı, kusma, ağız ve ter kokusu, karın ağrısı, uyku hali; nadir: deri striaları, kemik ağrısı, benign intrakraniyal hipertansiyon, nöbet; bazı hastalarda doz ve zamanlama sorunları uyumu bozar.
KontrendikasyonSisteamine ya da penisilamine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBikarbonat ve proton pompası inhibitörleri gecikmiş salımlı formun emilimini etkileyebilir; belirgin sitokrom etkileşimi yoktur.
DikkatErken, kesintisiz kullanım ve lökosit sistin düzeyine göre titrasyon önemlidir (slayttaki kohort verisi). Gebelikte kullanımı önerilmez; doğurganlık çağındaki kadında kontrasepsiyon sağlanır.

Erişkin dozu

Hemen salımlı: yaklaşık 1,3 g/m²/gün, günde dört doza bölünmüş; gecikmiş salımlı: aynı toplam doz, günde iki kez. Hedef: lökosit yarım-sistin düzeyi < 1 nmol/mg protein (ölçüm sonrası ayar).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; lökosit sistin düzeyine göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düzeye göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; düzeye göre titre edilir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; böbrek nakli sonrası ilaç diğer organlar için sürdürülür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; dikkatle.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; yaşlıda veri yok. Bulantı, kusma ve ağız-ter kokusu sıktır. Doz lökosit sistin düzeyine göre titre edilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte hayvanda teratojenik; belirgin yarar yoksa kullanılmaz.
EmzirmeEmzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A10BH01

Sitagliptin

DPP-4 inhibitörü (gliptin)

İnkretin yıkımını durduran gliptin; tip 2 diyabette tek başına ya da metformin ve diğer ilaçlarla kullanılır. Doz eGFR'ye göre azaltılır; pankreatit ve eklem ağrısı nadir tuzaklardır.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem · inkretin yolu › Endotel zarı ve kan › Hücre yüzeyi ve plazma › DPP-4 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kana geçerDPP-4 ilekarşılaşırparçalanırBesin alımıince bağırsak L ve K hücreleri GLP-1 veGIP salgılarİnce bağırsak mukozasıGLP-1 ve GIP (inkretinler)glukoza bağlı insülini artırır,glukagonu azaltırKan · inkretinlerDPP-4 enzimiendotel zarında ve kanda inkretinleridakikalar içinde yıkarEndotel zarı · DPP-4İnaktif parçalarinsülin salgısını uyaramazKan · inaktif parçalarSitagliptin:DPP-4'ü plazmadakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DPP-4 kapanınca aktif GLP-1 ve GIP kanda uzun kalır → glukoza bağlıinsülin artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve damar endotelinin yüzeyinde (zara bağlı ve çözünür DPP-4). İlaç ağızdan alınır, emilip kana geçer ve enzime plazmada ulaşır.
Neye etki eder?DPP-4 enzimini geri dönüşümlü kapatır; GLP-1 ve GIP artık yıkılamaz.
Ne olur?Aktif inkretinler kanda uzun kalır → glukoza bağlı insülin salgısı artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette tek başına ya da metformin, sülfonilüre, pioglitazon ve insülinle birlikte glisemik kontrol.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı; nadiren akut pankreatit, ciddi eklem ağrısı, büllöz pemfigoid, aşırı duyarlılık; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi.
KontrendikasyonSitagliptine aşırı duyarlılık (anafilaksi, anjiyoödem, Stevens-Johnson); tip 1 diyabet, ketoasidoz.
EtkileşimlerDigoksin düzeyi hafif artar; sülfonilüre ve insülin hipoglisemiyi artırır; ACE inhibitörüyle anjiyoödem riski biraz artar.
DikkatPankreatit öyküsünde dikkat; ciddi eklem ağrısında kesilir; eGFR'ye göre doz ayarlanır. Kalp yetersizliği riski belirgin artmaz.

Erişkin dozu

100 mg günde 1 kez; eGFR 30–44'te 50 mg, eGFR < 30'da (diyaliz dahil) 25 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (eGFR ≥ 45'te 100 mg/gün).
eGFR 30–59eGFR 45–59: 100 mg/gün; 30–44: 50 mg/gün.
eGFR 15–2925 mg günde 1 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)25 mg günde 1 kez.
Hemodiyaliz25 mg günde 1 kez; seans zamanından bağımsız (seans sonrası ek doz gerekmez).
Periton diyalizi25 mg günde 1 kez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (4 saatte yaklaşık %14). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nadiren akut böbrek hasarı bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda iyi tolere edilir, tek başına hipoglisemi yapmaz: 100 mg/gün, eGFR < 45'te dozu azalt. Pankreatit ve ciddi eklem ağrısı için uyar; büllöz pemfigoid (yaşlıda daha sık) şüphesinde kes.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arliptinsitagliptin hidroklorür monohidrat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Glipasssitagliptin fosfat monohidrat100 mg film kaplı tablet
Glipdiasitagliptin fosfat monohidrat100 mg film kaplı tablet
Gluviasitagliptin hidroklorür monohidrat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Januviasitagliptin fosfat monohidrat100 mg film kapli tablet
Jasitasitagliptin hidroklorür monohidrat25 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet
Maralitsitagliptin hidroklorür monohidrat25 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet
Sanositasitagliptin malat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Siabetsitagliptin fosfat anhidrus25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (7): Arliptin Met, Arliptin Met Xr, Glipamet, Janumet, Jasita Met, Maralit Plus, Sanosita Plus

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AB04

Sitalopram

SSRI (selektif serotonin geri alım inhibitörü)

SSRI; depresyon, panik bozukluk, OKB. Doza bağlı QT uzaması nedeniyle üst sınır vardır: > 60 yaşta ve CYP2C19 yavaş metabolizörlerinde en çok 20 mg/gün. Yaşlıda hiponatremi ve düşme riski.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT (serotonin taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarırgeri alımlasonlanırSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT reseptörüserotonin burada sinyal verir(duygudurum, anksiyete)Postsinaptik zar · 5-HTSERT geri alımıserotonin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERTSitalopram:SERT'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: SERT kapanır, sinapsta serotonin artar, postsinaptik sinyal güçlenir→ depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (rafe çekirdekleri, korteks, limbik sistem). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; hedefi presinaptik sinir ucunun zarındaki taşıyıcıdır.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin taşıyıcısını (SERT) kapatır; serotonin geri alınamaz. Kronik kullanımda otoreseptörler duyarsızlaşır.
Ne olur?Sinaps aralığında serotonin artar → postsinaptik 5-HT sinyali güçlenir (2–4 haftada) → depresyon ve anksiyete belirtileri gerilir.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon, panik bozukluk, obsesif-kompulsif bozukluk, sosyal anksiyete bozukluğu.
Yan etkilerBulantı, ağız kuruluğu, terleme, uykusuzluk ya da sedasyon, cinsel işlev bozukluğu, doza bağlı QT uzaması ve torsades, hiponatremi/SIADH, kanama eğilimi, serotonin sendromu, düşme ve kırık riski.
KontrendikasyonKonjenital uzun QT, QT uzatan ilaçlarla birlikte kullanım, MAO inhibitörleri (14 gün ara), pimozid, linezolid ve etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (antiaritmikler, makrolidler, florokinolonlar, antipsikotikler, ondansetron) torsades riski; omeprazol, simetidin düzeyi artırır; MAOİ, linezolid, metilen mavisi, triptan, tramadolle serotonin sendromu; antitrombotiklerle kanama.
DikkatYaşlıda en çok 20 mg/gün; EKG (QTc), K ve Mg izlenir; hipokalemi, hipomagnezemi, bradikardide kullanılmaz.

Erişkin dozu

Depresyon: 20 mg/gün tek doz, gerekirse 40 mg/gün'e çıkılır. > 60 yaş, karaciğer yetmezliği, CYP2C19 inhibitörü ya da yavaş metabolizör: en çok 20 mg/gün. Panik bozukluk: 10 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; en çok 20 mg/gün (yaşlı).
eGFR 15–29Dikkatle; düşük doz, QTc izlemi; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; düşük doz ve EKG izlemi.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi/SIADH.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; yaşlıda en çok 20 mg.
Child-Pugh BEn çok 20 mg/gün.
Child-Pugh CEn çok 20 mg/gün; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

10 mg ile başla; > 60 yaşta en çok 20 mg/gün (QTc uzaması). Hiponatremi (ilk haftalarda Na izle), düşme, kanama izlenir; QT uzatan ilaç, hipokalemi ve bradikardide kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP B24 Günlük 20 mg'ı aşmaz (QTc uzaması).
  • TIME-to-STOP B3sınıf üyesi olarak Na < 130 mmol/L iken ya da yakın zamanda hiponatremi geçirmişse kullanılmaz; yaşlıda SIADH sık, Na izlenir.

AGS Beers 2023 düşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekliyse kullanılır, tercih sertralindir; 1. trimesterde küçük kardiyak malformasyon riski, 3. trimesterde yenidoğanda adaptasyon sendromu ve PPHN olabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve beslenme güçlüğü olabilir; dikkatle, bebek izlenerek kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-cilogcitalopram20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Atopransitalopram hbr20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Cipramcitalopram20 mg film kapli tablet
Citaracitalopram20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Citexamcitalopram20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Citolsitalopram · citalopram20 mg film kapli tablet; 40 mg film kapli tablet
Citolixincitalopram20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Citrexcitalopram10 mg film kapli tablet; 40 mg/ml 15 ml oral damla
Cyterassitalopram hbr20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Lairacitalopram10 mg film tablet; 20 mg film tablet; 40 mg film tablet
Vodelaxsitalopram20 mg film tablet; 40 mg film tablet

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06BX06

Sitikolin

Nootropik (fosfatidilkolin öncülü, CDP-kolin)

Kolin ve sitidine yıkılıp nöron zarı fosfolipidi fosfatidilkolin yapımını destekleyen nootropik; inme ve kafa travması sonrası ve bilişsel bozulmada kullanılır. Klinik yararı tartışmalıdır; yan etkisi azdır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nöron zarı ve zar fosfolipid sentezi › Endoplazmik retikulum › Fosfatidilkolin (CDP-kolin) yolu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CDP-kolin yolunagirer+zarı yenilerKolin ve sitidinnöronda fosfatidilkolin yapımı içinöncül maddelerNöron içiFosfatidilkolin yapımıCDP-kolin yolu ile zar fosfolipidiüretilirEndoplazmik retikulumNöron zarı onarımızar bütünlüğü ve asetilkolin yapımıdesteklenirNöron zarıSitikolin: kolinve sitidinsağlar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Öncül madde sağlanır, zar fosfolipidi ve asetilkolin yapımı artar →nöron zar onarımı desteklenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin nöronları. Oral ya da damardan verilir; kanda kolin ve sitidine yıkılır, kan-beyin bariyerini geçip hücre içinde yeniden CDP-kolin yapılır.
Neye etki eder?Nöron hücre içinde fosfatidilkolin yapımı için kolin ve sitidin sağlar; enzim ya da reseptöre bağlanmaz (öncül madde).
Ne olur?Zar fosfolipidi ve asetilkolin yapımı desteklenir → iskemi ve travma sonrası zar onarımı ve bilişsel işlev açısından yararlı olabilir; kanıt sınırlı.

Klinik

EndikasyonAkut iskemik inme ve kafa travması sonrası destek, kronik serebrovasküler yetmezlik ve bilişsel bozulma (kanıt sınırlı).
Yan etkilerBaş ağrısı, uykusuzluk, bulantı, ishal, baş dönmesi, hipotansiyon ya da hipertansiyon, nadiren kızarıklık ve ajitasyon; parasempatik etkiyle bradikardi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; parasempatik tonus artışı (vagotoni).
EtkileşimlerLevodopanın etkisini artırır; meklofenoksatla birlikte verilmez; kolinerjik ya da antikolinerjik ilaçlarla etki değişebilir.
DikkatKlinik yararı kesin değildir; yaşlıda amaç ve süre belirlenip yanıt yoksa kesilir.

Erişkin dozu

Oral ya da IV/IM 500–1000 mg günde 1–2 kez; akut inmede genellikle IV 1000 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; ayar önerilmez.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri yetersiz; ayar önerilmez.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez; yararı sınırlıdır, bilişsel yanıt izlenip yoksa kesilir. Baş ağrısı, uykusuzluk ve hipotansiyon izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Citicorsitikolin sodyum1000 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti
Ronocitsitikolin · sitikolin sodyum500 mg/4 ml IM/IV ampul; 1000 mg/4 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B03BA01

Siyanokobalamin

B12 vitamini (kobalamin)

B12 eksikliğinde (pernisiyöz anemi, emilim bozukluğu, metformin ve PPI) kullanılan vitamin; megaloblastik anemi ve nörolojik hasarı düzeltir. Folik asit tek başına verilirse nörolojik tablo kötüleşebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği ve sinir sistemi › Eritroblast ve nöron (miyelin) › Hücre içi (sitoplazma ve mitokondri) › Metionin sentaz ve metilmalonil-KoA mutaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreye girer+THF yenilerDNA ve miyelinyaparTranskobalamin IIB12'yi kanda taşır ve hücreye sokarKan · transkobalaminMetilkobalamin (sitoplazma)metionin sentazın kofaktörü; homosistein→ metioninHücre içi · sitoplazmaMetil-THF → THFDNA sentezi için tetrahidrofolatyenilenirHücre içi · sitoplazmaEritroblast ve miyelinDNA ve miyelin yapımı sürerKemik iliği · sinir dokusuSiyanokobalamin:eksik B12'yiyerine koyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: B12 yerine konur → metionin sentaz ve mutaz çalışır; THF yenilenir,DNA ve miyelin sentezi düzelir.Adenozilkobalamin mitokondride metilmalonil-KoA'yı süksinil-KoA'ya çevirir; eksikliktemetilmalonik asit birikir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre içinde: sitoplazmada ve mitokondride. Kas içi ya da oral verilir, transkobalamin II ile hücreye taşınır; hücrede metilkobalamin ve adenozilkobalamine dönüşür.
Neye etki eder?Metilkobalamin: sitoplazmada metionin sentazın kofaktörüdür (homosistein → metionin; metil-THF → THF). Adenozilkobalamin: mitokondride metilmalonil-KoA mutazın kofaktörüdür.
Ne olur?THF yenilenir → DNA sentezi düzelir, megaloblastik anemi geriler; homosistein ve metilmalonik asit düşer, miyelin sentezi düzelir → nörolojik tablo durur ya da kısmen düzelir.

Klinik

EndikasyonB12 eksikliği (pernisiyöz anemi, gastrektomi, ileal hastalık, vegan beslenme, metformin ya da PPI ilişkili eksiklik) ve megaloblastik anemi tedavisi.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri ağrısı, kaşıntı, akne benzeri döküntü; tedavi başında hipokalemi ve trombositoz; nadiren anafilaksi; Leber hastalığında optik atrofi artabilir.
KontrendikasyonKobalt ya da kobalamin alerjisi, Leber hastalığı (herediter optik atrofi).
EtkileşimlerKloramfenikol yanıtı azaltır; PPI, H2 bloker, metformin ve kolşisin emilimi bozar; folik asitle birlikte B12 eksikliği maskelenebilir.
DikkatBaşlangıçta potasyum ve Hb izlenir. Eksiklik tanısı kesinleşmeden folik asit tek başına verilmez. Pernisiyöz anemide ömür boyu tedavi gerekir.

Erişkin dozu

Eksiklikte: 1000 mcg kas içi ilk hafta gün aşırı ya da günlük, sonra haftada 1 (4 hafta), sonra ayda 1; alternatif 1000–2000 mcg oral günde 1 kez (emilim bozukluğunda da etkili olabilir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hidroksikobalamin tercih edilebilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; hidroksikobalamin ya da metilkobalamin tercih edilebilir (siyanür).
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası uygulama önerilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (proteine bağlı, az). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sık eksiklik (atrofik gastrit, PPI ve metformin). Tanıda B12 ve metilmalonik asit; nörolojik belirti ve bilişsel bozulma tedavi edilir. Kas içi 1000 mcg ya da yüksek doz oral eşit etkilidir. Folik asit tek başına verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte gereksinim artar; eksiklik fetal nöral tüp ve gelişim bozukluğu riski taşır. Önerilen dozda güvenlidir.
EmzirmeSüte geçer; anne eksikliğinde bebekte eksiklik gelişir. Emzirmede güvenle kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 12 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dodeminsiyanokobalamin (b12 vitamini)1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti
Dodexsiyanokobalamin1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 10 ampul; 1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 100 ampul; 1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 250 ampul; 1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 5 ampul; 1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 50 ampul
Monovit B12siyanokobalamin1000 mcg/1 ml imenjeksiyonluk cözelti
Nevra B12siyanokobalamin (vitb12)1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Nil-b12siyanokobalamin (vitamin b12)1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti
Teb Vitamin B12siyanokobalamin (vitb12)1000 mcg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Vi-plex B12b12 vitamini (siyanokobalamin)1000 mcg IM enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (12): Baxant Plus B12 150, Baxant Plus B12 225, Baxant Plus B12 25, Baxant Plus B12 300, Baxant Plus B12 75, Befixo Im Enjeksiyonluk Çözelti, Benevron Bf Gastro Rezistan Tablet, Bevitab B12, Chalia 250/250/1, Hepargrizovim I.m. Enjeksiyonluk Çözelti İçerenampul (, Nevralon Film Tablet, Vitagamma Im. Enjeksiyonluk Çözelti

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 12 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B05XA02

Sodyum bikarbonat

Alkalinize edici ajan (tampon)

Kanı ve idrarı alkalileştiren tampon; AKI ile birlikte ağır metabolik asidozda ve seçilmiş ağır rabdomiyolizde idrar alkalinizasyonu için kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan ve böbrek › Hücre dışı sıvı › Plazma ve idrar tamponu › HCO₃⁻ ve H⁺ dengesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tampona bağlanır+karbonikanhidrazayrıştırırCO₂ akciğerleatılırAsit yükü (H⁺)laktik asit, ketoasit, AKI'de atılamayanasitlerKan · plazmaBikarbonat tamponuHCO₃⁻ H⁺'yı bağlar, karbonik asit oluşurKan · plazmaCO₂ + H₂Okarbonik asit ayrışırKan · akciğer kılcallarıKan pH'sı korunurtampon tükenirse asidemi gelişirKan · plazmaSodyumbikarbonat:tamponu yerinekoyar+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Tampon artar → H⁺ bağlanır, pH yükselir. İdrar pH > 6,5 oluncamiyoglobin ve ürik asit tübülde daha az çöker.İyonize kalsiyumu düşürür: hipokalsemide verilmez. CO₂ atılamazsa hücre içi asidozartabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damardan ya da ağızdan verilir, hücre dışı sıvıda çözünür. Süzülerek tübül lümenine geçer; geri emilim aşılırsa idrara atılır ve idrarı alkalileştirir.
Neye etki eder?Enzime ya da reseptöre bağlanmaz. HCO₃⁻ iyonu H⁺'yı doğrudan tamponlar: H⁺ + HCO₃⁻ → H₂CO₃ → CO₂ + H₂O.
Ne olur?Tampon artar → H⁺ bağlanır, kan pH'sı yükselir. İdrar pH > 6,5 olunca miyoglobin ve ürik asit tübülde daha az çöker.

Klinik

EndikasyonAKI ile birlikte ağır metabolik asidoz (pH ≤ 7,20): diyaliz gereksinimini azaltabilir, mortaliteyi değiştirdiği gösterilmemiştir. Asidozlu hiperkalemide yardımcı, seçilmiş ağır rabdomiyolizde idrar alkalinizasyonu, salisilat ve trisiklik antidepresan zehirlenmesi, KBH'de kronik metabolik asidoz (oral).
Yan etkilerHipernatremi, volüm yükü ve akciğer ödemi, metabolik alkaloz, iyonize kalsiyumda düşme (tetani, nöbet, aritmi), hipokalemi, ekstravazasyonda doku nekrozu; oral biçimde gaz ve şişkinlik.
KontrendikasyonMetabolik ya da solunumsal alkaloz, hipokalsemi, kusmaya bağlı klorür kaybı, ağır hipervolemi.
EtkileşimlerKalsiyum içeren çözeltilerle aynı hatta çöker; katekolaminleri aynı hatta inaktive eder; idrarı alkalileştirerek salisilat atılımını artırır.
DikkatRabdomiyolizde üç şart birlikte aranır: hipokalsemi yok, arteriyel pH < 7,5, serum bikarbonat < 30 mEq/L; her 2 saatte pH ve kalsiyum izlenir. Hemolizde (başka endikasyon yoksa) verilmez. Oligürik hastada sodyum-volüm yüküne dikkat.

Erişkin dozu

Ağır asidoz (BICAR-ICU protokolü): %4,2 çözeltiden 125–250 mL 30 dakikada, hedef pH ≥ 7,30, 24 saatte en çok 1000 mL; kan gazıyla tekrarlanır. İdrar alkalinizasyonu: 150 mEq sodyum bikarbonat 1 L %5 dekstroz içinde, salinden ayrı yoldan 200 mL/saat ile başlanır, idrar pH > 6,5 hedefi. KBH: oral, serum HCO₃⁻ normal aralığa getirilecek dozda.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; hedef bikarbonata göre titre edilir.
eGFR 30–59Serum bikarbonat < 22 ise başla; sodyum yükü izlenir.
eGFR 15–29Hedefe göre titre edilir; sodyum-volüm yükü izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Hedefe göre titre; ödem, hipertansiyon ve alkaloz izlenir.
HemodiyalizDiyalizat bikarbonatla tamponlanır; oral ek gerekirse hedefe göre.
Periton diyaliziDiyalizat tamponuyla düzelir; oral ek gerekirse hedefe göre.
Diyalizle uzaklaşmaHD: bikarbonat plazmayla dengelenir. PD: dengelenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBöbrek hasarı yapmaz; sodyum yükü ve alkaloz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; sodyum yükü gözetilir.
Child-Pugh BDikkatle; asit ve ödemde sodyum yükü.
Child-Pugh CDikkatle; asit, ödem ve hipokalemi riski.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sodyum ve volüm yükü (ödem, hipertansiyon, kalp yetersizliği) nedeniyle dikkat. Oral kronik metabolik asidozda 0,5–1 mEq/kg/gün ile başla. Hedef serum bikarbonat 22–26 mmol/L.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli endikasyonda kullanılabilir; sodyum yükü ve alkaloz izlenir.
EmzirmeEmzirmede kullanılabilir; sistemik emilim sınırlıdır.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · 25 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anti-asidoz Yumuşak Jelatin Kapsülsodyum bikarbonat
Bio-sidozsodyum bikarbonat500 mg gastro rezistan yumuşak kapsül; 1000 mg gastro rezistan tablet
Drogsan Sodyum Bikarbonatsodyum bikarbonat84 mg/ml IV, enjeksiyonluk çözelti
Genodyumsodyum bikarbonat500 mg gastro rezistan tablet
Karbidozsodyum bikarbonat500 mg yumuşak kapsül
Molar Sodyum Bikarbonat Oselsodyum bikarbonat%8,4 enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Norm-asidozsodyum bikarbonat1000 mg gastro rezistan tablet
Nurse Babysodyum bikarbonat50 mg/5 ml oral çözelti
Sodanatsodyum bikarbonat500 mg gastro rezistan tablet
Sodyum Bikarbonatsodyum bikarbonat%8,4 IV infuzyon icin cozelti iceren 10 ampul; %8,4 IV infuzyon icin cozelti iceren ampul; %8,4 infüzyon için çözelti içeren ampul
Sodyum Bikarbonat Galensodyum bikarbonat840 mg/10 ml enjeksiyonluk çözelti
Türktıpsan Molar Sodyumsodyum bikarbonat840 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti

Kombinasyon ürünleri (25): Alka-seltzer, Argicon Double Action, Biogastrin Toz, Biyonefrol 40, Dugast Trio, Esovip 20, Galviks, Galviks Double Action, Gasvin, Gasvin Duo, Gaviscon, Gaviscon Cigneme Tableti, Gaviscon Double Action, Pascolon Oral Çözelti Hazirlamak İçin Toz, Pascolon Pediatrik Oral Çözelti Hazirlamak İçin Toz, Pepsor, Pepsor Dual Effect, Physioneal 40, Pronat, Pronat Double Action, Purgyl, Rasoforce 20, Refcon Double Action, Refcon Likit, Refubel Oral Süspansıyon

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 25 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC V03AE01

Sodyum polistiren sülfonat

Potasyum bağlayıcı katyon değiştirici resin

Kolonda potasyumu bağlayıp sodyum veren resin; hiperkalemide kullanılır. Etkisi yavaştır; sorbitolle birlikte kolon nekrozu yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon (bağırsak lümeni) › Lümen içi (emilmez) › Serbest K⁺ iyonu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kolon mukozasısalgılarkısmen geriemilir, kalanıçıkarSerum potasyumuhiperkalemide yüksek; kandan bağırsağageçen K⁺ kaynağıKan · serum K⁺Kolon lümenine K⁺ salgısımukozadan lümene geçer (aldosteron veyüksek K⁺ ile artar)Kolon lümeni · serbest K⁺Dışkıyla K⁺ atılımınormalde alınan potasyumun küçük kısmıKolon lümeni · dışkıSPS: kolonlümeninde K⁺'yututup Na⁺ verir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: K⁺ resine bağlanır, kana dönemez → dışkıyla atılır, serum K⁺ düşer.Etki saatler sürer ve en çok kolonda olur. Na⁺ yüklemesi, kabızlık ve nadiren kolon nekrozuyapabilir; sorbitolle birlikte verilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaBağırsak lümeni
Nerede?Kalın bağırsağın lümeninde (kolon). Ağızdan ya da lavmanla verilir; kana geçmez, bağırsak içinde kalıp dışkıyla atılır.
Neye etki eder?Katyon değiştirici resin: lümendeki K⁺ iyonunu tutar, karşılığında Na⁺ verir. Enzim ya da reseptöre bağlanmaz.
Ne olur?K⁺ resine bağlı kalır, kana geri emilemez → dışkıyla atılır → serum K⁺ düşer (saatler içinde). Her gramda yaklaşık 4 mEq Na⁺ yüklemesi yapar.

Klinik

EndikasyonAkut ve kronik hiperkalemi (özellikle diyaliz aralarında); yeni potasyum bağlayıcılar (patiromer, SZC) yerleşince kronik kullanımda yeri azalmıştır.
Yan etkilerBulantı, kabızlık ve fekal tıkaç, hipokalemi, hipokalsemi, hipomagnezemi, sodyum ve su yüklenmesi; ciddi: kolon nekrozu, bağırsak iskemisi ve perforasyon (sorbitolle, postoperatif ya da ileusta).
KontrendikasyonObstrüktif bağırsak hastalığı, ileus; yenidoğanda bağırsak hareketi azsa.
EtkileşimlerSorbitol (kolon nekrozu), magnezyum ve alüminyum içeren antasit ve laksatifler (alkaloz, tıkaç); levotiroksin ve diğer oral ilaçların emilimi azalır; hipokalemide digoksin toksisitesi.
DikkatSorbitolle birlikte verilmez. Diğer oral ilaçlardan en az 3 saat arayla alınır (gastroparezide 6 saat). Kalp yetersizliğinde ve ödemli hastada sodyum yükü dikkate alınır (15 g'da yaklaşık 1,5 g sodyum). Kronik kullanımı uzlaşı metinleri önermez. Gebelik ve emzirmede veri yok; emilmediği için gerekliyse kullanılır.

Erişkin dozu

Ağızdan 15–30 g günde 1–4 kez (suda ya da sorbitolsüz şurupta). Rektal: 30–50 g lavman, 6 saatte bir (kolonda tutulması gerekir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; hiperkalemide kullanılır.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sodyum ve volüm yükü izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sodyum ve volüm yükü izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; interdiyalitik hiperkalemide kullanılır.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (emilmez, sistemik düzeyi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sodyum ve volüm yükü, hipokalemi ve hipokalsemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış; sodyum yükü, asit ve ödemde dikkat.
Child-Pugh CÇalışılmamış; asit ve ödemli sirozda sodyum yükü nedeniyle dikkat.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kabızlık, fekal impaksiyon ve kolon nekrozu riski yüksek; bağırsak hareketi azalmış ve postoperatif hastada kullanılmaz. Hipokalemi, hipomagnezemi ve hipokalsemi izlenir. Diğer oral ilaçlardan en az 3 saat ara verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilmez; hiperkalemide gerekirse kullanılabilir, ancak insan verisi sınırlıdır. Elektrolit izlenir.
EmzirmeEmilmediği için süte geçmez; emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anti-potasiumpolistiren sulfonat kalsiyum tuzu880 mg/g granul
Contra-kkalsiyum polistiren sülfonat880 mg granül (anti-k)
Exipotkalsiyum polistiren sülfonat880 mg/1 g granül
Juveltakalsiyum polistiren sülfonat880 mg/1 g granül
Nopotpolistiren sulfonat kalsiyum tuzu880 mg granül içeren saşe
Posatenpolistiren sülfonat kalsiyum880 mg / 1 g granül
Potdownkalsiyum polistiren sülfonat880 mg/1 g granül
Potexkalsiyum polistiren sülfonat880 mg / 1 g granül
Pot-outkalsiyum polistiren sülfonat880 mg/1 g granül
Redupotpolistiren sülfonat kalsiyum880 mg granül

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sodyum tiyosülfat

Siyanür panzehiri; kalsiyum çözücü ve antioksidan

Kalsifilaksi (kalsifik üremik arteriolopati) tedavisinde ruhsat dışı kullanılan, diyaliz sonrasında verilen bir IV ilaç; kanıt sınırlıdır. Asıl ruhsatlı kullanımı siyanür zehirlenmesidir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar duvarı › Küçük arter (kalsifilaksi bölgesi) › Hücre dışı (damar duvarında kalsiyum birikimi) › Kalsiyum–fosfat birikimi (hedef belirsiz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)biriktirirdaraltırkan akımınıkeserKalsiyum ve fosfat yüküüremide kalsiyum × fosfat çarpımı artarKan · plazmaDamar duvarı kalsifikasyonuküçük arteriyol ortasında kalsiyumbirikirDamar duvarı · ortam tabakasıKüçük damar daralması ve trombozintima kalınlaşır, damar tıkanırDamar duvarı · intimaCilt iskemisi ve nekrozçok ağrılı kalsifilaksi lezyonuCilt ve deri altı dokusuTiyosülfat:kalsiyumuçözünür halegetirir⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Birikmiş kalsiyum çözünür hale gelir, damar çeperi oksidatif hasarıazalır → ağrı ve yara iyileşmesi için yardımcı olabilir; kanıt gözlemseldüzeyindedir.Yan etki: tiyosülfatın metabolizması hidrojen iyonu yükü getirir (yüksek anyon açıklımetabolik asidoz).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damardan verilir; kanda dolaşır, damar duvarına ve dokuya ulaşır. Böbrekten atılır, diyalizle uzaklaştırılır.
Neye etki eder?Kesin mekanizma bilinmiyor: kalsiyum tuzlarını çözünür kalsiyum tiyosülfata çevirdiği, ayrıca antioksidan ve vazodilatör (H₂S kaynağı) olduğu düşünülür.
Ne olur?Birikmiş kalsiyum çözünüp atılır, damar çeperi oksidatif hasarı ve daralma azalır → ağrı ve yara iyileşmesine yardımcı olabilir. Kanıt gözlemsel düzeydedir.

Klinik

EndikasyonÜremik kalsifilaksi (ruhsat dışı); siyanür zehirlenmesi (hidroksokobalamin ya da nitritlerle birlikte, ruhsatlı).
Yan etkilerYüksek anyon açıklı metabolik asidoz, bulantı-kusma, hipotansiyon, hipokalsemi, hipernatremi (sodyum yükü), baş ağrısı, ağırlık artışı, enfeksiyon yeri kokusu (kükürt) ve ter kokusu.
KontrendikasyonTiyosülfata aşırı duyarlılık; tedavi edilmemiş ağır metabolik asidoz.
EtkileşimlerÖnemli ilaç etkileşimi bilinmez; kalsiyum alımını azaltan ya da asidoz yapan tedavilerle birlikte asit-baz durumu yakından izlenir.
DikkatSeans sonunda verilmesi ilacın diyalizle uzaklaşmasını önler. Başlamadan ve tedavide düzenli bikarbonat, kalsiyum ve anyon açığı izlenir; asidozda bikarbonat tamponlu diyalizat ya da doz azaltımı. Ruhsat dışı kullanım olduğu için hastaya bilgilendirilmiş onam alınır. Gebelikte veri sınırlıdır.

Erişkin dozu

Kalsifilaksi (ruhsat dışı): 25 g IV (100 mL serum fizyolojikte 30–60 dakika), hemodiyaliz seansının sonunda haftada 3 kez; yara iyileşene dek, genellikle haftalar–aylar. Kanıta dayalı bir doz çalışması yoktur, merkez protokolüne göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; atılım böbrekten, elektrolit ve asit-baz izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; atılım böbrekten, elektrolit ve asit-baz izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Standart yol; birikimde asidoz ve hipernatremi izlenir.
HemodiyalizSeansın sonunda ya da sonrasında verilir; asit-baz izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sodyum yükü ve anyon açıklı metabolik asidoz görülebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz ayarı önerisi yok; yarar-riske göre.
Child-Pugh BDoz ayarı önerisi yok; yarar-riske göre.
Child-Pugh CÇalışılmamış; doz ayarı önerisi yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; siyanür zehirlenmesinde yavaş IV verilir. Hipotansiyon, bulantı, hipernatremi ve anyon açıklı metabolik asidoz izlenir; kalsifilakside kullanımı ruhsat dışıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYaşamı tehdit eden siyanür zehirlenmesinde yarar riski aşıyorsa kullanılır; veri sınırlı.
EmzirmeVeri yetersiz; akut zehirlenmede kısa süreli, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC V03AE10

Sodyum zirkonyum siklosilikat

Potasyum bağlayıcı (inorganik katyon değiştirici)

Bağırsakta potasyumu seçici bağlayan emilmeyen inorganik kristal; 1–2 saatte etki başlar. Akut düzeltmede ve kronik hiperkalemi idamesinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › İnce bağırsak ve kolon › Bağırsak lümeni (emilmez) › Potasyum iyonu (K⁺)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağırsağa ulaşırkana emiliratılamayanpotasyum birikirDiyetle alınan potasyumyiyeceklerle K⁺ yüklenirBağırsak lümeniBağırsak lümeninde serbest K⁺ince bağırsakta emilir, kolon da K⁺salgılarİnce bağırsak · serbest K⁺Serum potasyumuböbrek aldosteronla atar; KBH'de atılımazalırKan · plazmaHiperkalemiaritmi ve kas güçsüzlüğü riskiKalp ve kas hücresi · kanSZC: bağırsaktaK⁺'yı kristalkafesinehapseder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: K⁺ lümende tutulur ve dışkıyla çıkar → potasyum 1–2 saatte düşmeyebaşlar, 48 saatte normale döner; RAS blokeri sürdürülebilir.Sodyum ile değişim yaptığı için ödem ve sıvı yüklenmesi (sodyum yükü) olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazma
Nerede?Bağırsak lümeninde kalır, kana geçmez. Ağızdan alınan inorganik kristal lümende K⁺ ile karşılaşır.
Neye etki eder?Kristal kafesi K⁺ boyutuna uyar; K⁺'yı (ve biraz NH₄⁺'ı) sodyum ve hidrojenle değiştirerek hapseder (iyon değiştirici).
Ne olur?K⁺ kristalde tutulup dışkıyla atılır → emilen potasyum azalır → serum K⁺ 1 saatte düşmeye başlar, 48 saatte normale döner.

Klinik

EndikasyonErişkinde hiperkalemi tedavisi (akut düzeltme ve kronik idame); hemodiyaliz hastasında seansları arası hiperkalemi.
Yan etkilerÖdem (sodyum içeriği: 5 g'da yaklaşık 400 mg), hipokalemi, hipertansiyon, QT uzaması, bulantı, kabızlık; radyografide opak görünüm.
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMide pH'ını geçici yükseltir; pH'a bağımlı emilen ilaçlarla (azol antifungaller, tirozin kinaz inhibitörleri, atazanavir) 2 saat ara bırakılır.
DikkatSodyum içeriği nedeniyle ağır kalp yetmezliği, ödem ve hipertansiyonda dikkat. Potasyum düzenli izlenir; hipokalemiden kaçınılır (QT, aritmi). Gebelikte kullanımdan kaçınılır; emzirmeyle uyumludur. Abdominal röntgen yorumunu etkileyebilir.

Erişkin dozu

Düzeltme fazı: 10 g günde 3 kez, en çok 72 saat; normokalemi sağlanınca hemen sonlandırılır. İdame: 5 g günde 1 kez; ihtiyaca göre gün aşırı 5 g ile günde 10 g arası (AB KÜB, en çok 10 g/gün; ABD etiketi en çok 15 g/gün). Hemodiyaliz hastasında yalnız diyaliz olmayan günlerde verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizYalnız diyalizsiz günlerde 5 g ile başlanır; en çok 15 g/gün.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiSodyum yükü: ödem, hipertansiyon; hipokalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ağır yetmezlik yeterince temsil edilmemiştir.

Yaşlıda kullanım

Düzeltme fazı 10 g günde 3 kez (en çok 72 saat), idamede 5 g/gün. Sodyum içerir (5 g'da ~400 mg): ödem ve hipertansiyon; hipokalemi ve QT uzaması riski. Diğer oral ilaçlardan 2 saat ayrı alınır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanımdan kaçınılır.
EmzirmeEmzirmeyle uyumlu (emilmez).

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Simkelmasodyum zirkonyum siklosilikat5 g oral süspansiyon hazirlamak için toz; 10 g oral süspansiyon hazirlamak için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AP08

Sofosbuvir

NS5B nükleotid polimeraz inhibitörü (HCV)

HCV RNA polimerazına zincir sonlandırıcı olarak giren, pan-genotipik antiviral; çoğu kombinasyonun (ledipasvir, velpatasvir) temelidir. Böbrek yetmezliğinde metaboliti birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · sitoplazma (HCV replikasyon yeri) › Viral replikasyon kompleksi (ER zarı) › HCV NS5B RNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NS3/4A proteazkeserNS5A kompleksikurarNS5B polimerazRNA'yı çoğaltırHCV RNA ve poliproteinkonak ribozomunda tek poliproteinyapılırHCV RNA · hepatosit içiOlgun viral proteinlerNS3/4A proteaz ile kesilirViral proteinler · sitoplazmaReplikasyon kompleksiNS5A ile kurulurER zarı · replikasyon kompleksiYeni viral RNA ve virionNS5B polimeraz kopyalarYeni HCV RNA · virionSofosbuvir: NS5Bpolimerazızincirsonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yeni viral RNA sentezi durur → viremi ve karaciğer hasarı azalır;kriyoglobulinemi ve MPGN gibi HCV ilişkili böbrek hastalığı da gerileyebilir.Ana metaboliti GS-331007 böbrekle atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiHücre içi organel
Nerede?Hepatositin içinde, ER zarına bağlı viral replikasyon bölgesinde. Ağızdan alınan prodrug karaciğerde aktif trifosfata dönüşür; hedefe hücre içinden ulaşır.
Neye etki eder?HCV NS5B RNA polimeraz: aktif trifosfat RNA zincirine nükleotid gibi girer ve zinciri sonlandırır. Direnç bariyeri yüksektir.
Ne olur?Yeni viral RNA yapılamaz → viremi kaybolur, karaciğer hasarı ve HCV ilişkili böbrek hastalığı (kriyoglobulinemi, MPGN) gerileyebilir.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit C (ledipasvir, velpatasvir ve voksilaprevir ile sabit doz kombinasyon).
Yan etkilerBaş ağrısı, yorgunluk, bulantı, uykusuzluk; amiodaronla ciddi bradikardi; HBV koenfeksiyonunda HBV reaktivasyonu.
KontrendikasyonGüçlü P-gp indükleyicileriyle (rifampisin, sarı kantaron) birlikte kullanım; amiodaronla birlikte (dikkat).
EtkileşimlerAmiodaron (ağır bradikardi, kalp bloğu; birlikte verilmez ya da kardiyak izlem), rifampisin, karbamazepin, fenitoin (düzeyi düşer).
DikkatEski etiketlerde ve Türkiye pratiğinde eGFR < 30'da önerilmez (metabolit birikir); güncel ABD/AB etiketleri doz ayarı istemez. Evre 4–5 KBH ve diyalizde tercih elbasvir/grazoprevir ya da glekaprevir/pibrentasvir'dir. Başlamadan HBsAg ve anti-HBc bakılır. Nakil hastasında CNI düzeyi izlenir. Gebelikte ribavirinli rejim kontrendikedir.

Erişkin dozu

400 mg günde bir, ağızdan, kombinasyon rejiminin parçası olarak; süre genotipe ve rejime göre 12–24 hafta.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez (eGFR < 30 dahil).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez (diyaliz dahil).
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; HD günü zamanlama gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı; doz ayarı gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (metabolit diyalizle uzaklaşır); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ana metabolit ileri KBH'de birikir, güvenlik sorunu gösterilmemiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; dekompanse sirozda rejim ve süre hepatolog ile belirlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda amiodaronla birlikte ağır bradikardi ve kalp bloğu riski: amiodaron alanda sofosbuvir içeren rejimden kaçın ya da yakın izle. Rifampisin ve sarı kantaron etkiyi azaltır. Başlamadan HBV taraması yap (reaktivasyon).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte önerilmez (veri yetersiz); tedavi genellikle doğum sonrasına ertelenir. Ribavirinle kombinasyon kontrendikedir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir (ribavirinle birlikte emzirme önerilmez).

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sovaldisofosbuvir400 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Harvoni, Vosevi

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BD08

Solifenasin

Antimuskarinik (M3 reseptör antagonisti)

Detrusor kasındaki M3 muskarinik reseptörleri kapatan, aşırı aktif mesane ilacı. Hemodiyaliz hastalarında kontrendikedir; eGFR < 30'da ve orta karaciğer yetmezliğinde en çok 5 mg verilir.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt idrar yolu › Mesane detrusor düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkasılmayı sağlaryakınma yaratırParasempatik uyarımesane dolunca asetilkolin salınırParasempatik sinir ucuM3 reseptörüdetrusor (mesane duvarı) düz kasındaDetrusor zarı · M3Detrusor kasılmasımesane boşalır; aşırı aktif mesanedeistemsizDetrusor hücresi içiSıkışma · sık idrar · kaçırmaaşırı aktif mesane yakınmalarıMesane duvarıSolifenasin: M3reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Detrusorun istemsiz kasılması azalır → mesane kapasitesi artar,sıkışma ve sık idrar yakınması hafifler; idrar yapma gücü de azalabilir (rezidüartışı, retansiyon).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Detrusor düz kas hücrelerinin yüzeyinde. Ağızdan alınır, kanla ulaşır; hücre dışından reseptöre bağlanır. Yarı ömrü uzundur, günde bir doz yeter.
Neye etki eder?Muskarinik M3 reseptörüne yarışmalı bağlanır (antagonist; M3'e göreli seçici); asetilkolin bağlanamaz, Gq-IP3-Ca²⁺ yolu çalışmaz.
Ne olur?Detrusorun istemsiz kasılması azalır → kapasite artar, sıkışma ve sık idrar hafifler. İşeme gücü de düşebilir: rezidü artışı, retansiyon, ağız kuruluğu.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane: sıkışma tipi idrar kaçırma, sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, bulanık görme, baş dönmesi, idrar retansiyonu, QT uzaması (yüksek dozda).
Kontrendikasyonİdrar retansiyonu, ağır mide-barsak hastalığı (toksik megakolon dahil), dar açılı glokom, miyastenia gravis; hemodiyaliz hastaları; ağır karaciğer yetmezliği (AB KÜB); ağır böbrek ya da orta karaciğer yetersizliğinde güçlü CYP3A4 inhibitörüyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerKetokonazol gibi güçlü CYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır; diğer antikolinerjikler etkiyi artırır; QT uzatan ilaçlarla birlikte dikkat; kolinesteraz inhibitörlerinin etkisini azaltır.
DikkatRezidüel idrar hacmi yüksek, mesane çıkış obstrüksiyonu ya da nörojenik mesanesi olan hastada retansiyon riski vardır. Yaşlıda bilişsel yan etki riski için kolinerjik yük gözetilir.

Erişkin dozu

5 mg günde bir kez; yetersizse 10 mg. Böbrek ve karaciğer yetersizliğinde en çok 5 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (5–10 mg).
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29En çok 5 mg/gün.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)En çok 5 mg/gün; veri sınırlı, retansiyon izlenir.
HemodiyalizKontrendike (kısa ürün bilgisi).
Periton diyaliziÇalışılmamış; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (yüksek protein bağlanması); veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar retansiyonu obstrüktif üropati ve AKI'ye yol açabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BEn çok 5 mg/gün; dikkatle.
Child-Pugh CÖnerilmez; AB KÜB'de kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda antikolinerjik yük: kabızlık, ağız kuruluğu, deliryum, bilişsel bozulma, idrar retansiyonu; demans ve deliryumda kaçınılır. 5 mg ile başla; PMR ölçmeden başlama; eGFR < 30 ya da Child-Pugh B'de en çok 5 mg.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Demans ya da deliryumda yüksek antikolinerjik yük nedeniyle kaçınılır.
  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve PMR > 150 mL ise verilmez.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda verilmez.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta PMR ölçülmeden başlanmaz.

AGS Beers 2023 demans, bilişsel bozulma ve deliryumda ile başka antikolinerjiklerle birlikte kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; hayvanda yüksek dozda fetal toksisite. Gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçişi hayvanda gösterildi; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bevlasinsolifenasin süksinat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Kinzysolifenasin süksinat5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Kontifensolifenasin süksinat5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Natysinsolifenasin süksinat5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Olifesinsolifenasin süksinat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Solfesiresolifenacin süksinat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Solifassolifenasin süksinat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Solironsolifenasin süksinat5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Vesicaresolifenacin süksinat5 mg film tablet; 10 mg film tablet
Vesifixsolifenasin süksinat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Vesisolsolifenasin süksinat5 mg film tablet; 10 mg film tablet

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H01CB01

Somatostatin

Vazoaktif peptit hormon (doğal somatostatin)

Doğal somatostatinle aynı yapıdaki peptit; splanknik akımı ve portal basıncı azaltarak varis kanamasında IV infüzyonla kullanılır. Tuzak: yarı ömrü 1–3 dakikadır; infüzyon kesilirse etki hızla kaybolur.

Etki mekanizması

Etki yeriKarın boşluğu damarları ve karaciğer › Splanknik arter ve portal ven › Endokrin hücreler ve damar düz kası › Somatostatin reseptörleri (SSTR2, SSTR5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)damarıgenişletirportal akımıartırırvarisi gererVazodilatör peptitlerglukagon ve VIP splanknik damarıgenişletirKan · peptitlerSplanknik arter düz kasıgevşeyince portal giriş akımı artarSplanknik arter · düz kasPortal ven basıncıakım arttıkça yükselirPortal venVaris duvarı gerilimibasınç yüksekse varis yırtılır ve kanarÖzofagus varis duvarıSomatostatin:splanknik akımıve portalbasıncı düşürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Vazodilatör peptit salınımı azalır → splanknik akım ve portal basınçdüşer, varis kanaması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Pankreas adacık ve bağırsak endokrin hücrelerinde ve splanknik damar düz kasında. Peptit damar içinden verilir, kandan hedef hücrelere ulaşır.
Neye etki eder?SSTR'lere (Gi proteinine bağlı) bağlanır; glukagon, VIP ve diğer vazodilatör peptitlerin salınımını baskılar (kesin mekanizma tam bilinmiyor).
Ne olur?Splanknik vazokonstriksiyon, portal giriş akımı ve portal basınç azalır → varis duvarı gerilimi düşer, kanama durur.

Klinik

EndikasyonÖzofagus varisi kanaması (endoskopi ile birlikte, 2–5 gün), ERCP sonrası pankreatit profilaksisi, yüksek debili enterokütanöz fistül.
Yan etkilerBulantı, kusma, baş dönmesi, ateş basması; hiper ve hipoglisemi (insülin ve glukagon baskılanır), bradikardi; nadir aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; gebelik ve emzirme (yeterli veri yok).
EtkileşimlerAntidiyabetiklerin ve insülinin etkisini değiştirir; barbitürat uykusunu uzatır; beta bloker ve KKB ile bradikardi riski.
Dikkatİnfüzyon 5 dakikadan uzun kesilirse bolus doz tekrarlanır. Kan şekeri 3–4 saatte bir izlenir (özellikle diyabetlide).

Erişkin dozu

250 µg IV bolus, ardından 250 µg/saat (6 mg/gün) sürekli IV infüzyon; varis kanamasında 2–5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar önerilmez; glisemi ve elektrolit izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar önerilmez; glisemi ve elektrolit izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (yarı ömür 1–3 dk).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; glisemi izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; glisemi izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; glisemi izlenir.

Yaşlıda kullanım

Varis kanamasında standart doz kullanılır; yaşa bağlı ayar yok. Hiper/hipoglisemi, bradikardi ve sıvı-elektrolit dengesi izlenir; kısa yarı ömür nedeniyle infüzyon kesintisiz sürdürülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri yetersiz; yalnızca yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeVeri yetersiz; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Somatexsomatostatin asetat3 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Somatosansomatostatin3 mg IV infuzyon icin 1 ampul

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Somatostatin analogları ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · somatostatin reseptör agonisti, hormon salgısı baskılayıcı

SSTR2/5'i uyararak GH, insülin, glukagon ve sindirim hormonu salgısını azaltır; akromegali, nöroendokrin tümör ve varis kanamasında kullanılır. Polikistik karaciğer/böbrekte kist hacmini azaltabilir (ruhsat dışı).

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin ve sindirim dokuları › Hedef hücre zarı › Somatostatin reseptörü (SSTR2, SSTR5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP'yiyükseltirvezikülleriboşaltırSalgılatıcı uyarıGHRH, yemek ve sindirim sistemiuyarıları hücreyi uyarırHücre dışı ortamcAMP artışıhücre içi sinyal hormon vezikülleriniboşaltırHedef hücre içiHormon salımıGH, insülin, glukagon ve sindirimhormonları kana geçerKanSomatostatinanaloğu: SSTR2/5ile cAMP'yidüşürür⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP düşer, veziküller boşalmaz → hormon salgısı azalır; bağırsak vesafra yolu sıvı salgısı da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Hipofiz, pankreas adacığı, bağırsak endokrin hücreleri ve safra yolu epiteli gibi hedef hücrelerin yüzeyinde. Enjekte edilen peptit hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Hücre zarındaki G proteinine bağlı somatostatin reseptörlerine (özellikle SSTR2 ve SSTR5) bağlanır; Gi yolunu uyarır, cAMP'yi düşürür.
Ne olur?GH, IGF-1, insülin, glukagon ve sindirim hormonu salgısı azalır; splanknik kan akımı düşer. Kist epitelinde cAMP düşer, sıvı salgısı ve kist büyümesi yavaşlayabilir.

Klinik

EndikasyonAkromegali, karsinoid sendrom ve nöroendokrin tümör belirtileri, VIPoma, özofagus varisi kanaması (oktreotid), yüksek debili fistül, polikistik karaciğer hastalığı ve ADPKD'de kist hacmi (ruhsat dışı, seçilmiş hasta).
Yan etkilerEnjeksiyon yeri ağrısı, ishal, karın ağrısı, bulantı, yağlı dışkı, uzun kullanımda safra taşı ve çamuru, hiperglisemi ya da hipoglisemi, bradikardi, hipotiroidi.
KontrendikasyonBileşene aşırı duyarlılık. Safra taşı, bradikardi, diyabet ve tiroid hastalığında dikkatle kullanılır.
EtkileşimlerSiklosporin emilimini azaltır; insülin ve oral antidiyabetik gereksinimi değişir; β-bloker ve kalsiyum kanal blokeriyle bradikardi ve ileti bozukluğu; bromokriptin düzeyini artırır.
DikkatUzun süreli kullanımda safra taşı için ultrasonla izlem; kan şekeri ve kalp hızı izlenir. Siklosporin kullanan nakil hastasında siklosporin düzeyi düşebilir. Gebelikte yalnız gerekirse.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Oktreotid SC 50–100 mcg günde 2–3 kez; varis kanamasında 50 mcg IV bolus sonra 25–50 mcg/saat infüzyon; uzun etkili oktreotid 10–30 mg kas içi her 4 haftada; lanreotid 60–120 mg derin SC her 4 haftada (polikistik karaciğerde çalışma dozu 120 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Oktreotid idame dozu azaltılır; lanreotid ayarsız, izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oktreotid idame dozu azaltılır; yarı ömür uzar.
HemodiyalizOktreotid idame dozu azaltılır; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; oktreotid dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (belirgin değil).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BOktreotid idame dozu azaltılır; lanreotid klirensi azalır.
Child-Pugh COktreotid idame dozu azaltılır; lanreotid akromegalide 60 mg başlanır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda bradikardi, hiperglisemi ya da hipoglisemi, safra taşı ve steatore görülebilir; EKG ve glisemi izlenir. Uzun etkili formlarda doz aralığı ayarlanır. Pankreas ve safra yolu yan etkileri için belirtiler sorulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır; insan verisi sınırlı. Akromegalide yarar zarardan fazlaysa sürdürülür, plasentayı geçebilir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; emzirmede önerilmez ya da dikkatle.

Sınıftaki ilaçlar

Lanreotid · Oktreotid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Pasireotid

↑ DizinATC H01AC01

Somatropin

Rekombinant insan büyüme hormonu

Büyüme hormonu reseptörünü uyaran rekombinant hormon; erişkin ve çocukta büyüme hormonu eksikliğinde kullanılır. Tuzak: sıvı tutulumu, glukoz intoleransı ve aktif malignitede kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Karaciğer ve büyüyen dokular › Hücre yüzeyi (zar) › Büyüme hormonu reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+JAK2'yifosforillerIGF-1 salgılatırDolaşan büyüme hormonuhipofizden gelen peptid hormon kandataşınırKan · plazmaGH reseptörühepatosit zarında, hormon bağlanıncadimerleşen reseptörHepatosit zarı · GH reseptörüJAK2-STAT5 yoluhücre içinde IGF-1 genini açan sinyalzinciriHepatosit içi · sinyalIGF-1karaciğerden salınan büyüme sinyali,doku büyümesini sürdürürKan · IGF-1Somatropin: GHreseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır, IGF-1 artar → büyüme ve kas kütlesi desteklenir,yağ azalır; glukoz yükselebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Karaciğer, kas, yağ dokusu ve büyüme plağı hücrelerinin yüzeyinde. Deri altından verilir, kana geçer ve hücre zarındaki reseptöre ulaşır.
Neye etki eder?Hücre zarındaki büyüme hormonu reseptörüne bağlanır, JAK2-STAT5 yolunu uyarır; karaciğerde IGF-1 yapımı artar.
Ne olur?IGF-1 artar → protein sentezi, kas kütlesi ve kemik büyümesi artar, yağ dokusu azalır; yüksek dozda insülin direnci ve sıvı tutulumu ortaya çıkar.

Klinik

EndikasyonErişkinde büyüme hormonu eksikliği replasmanı; çocukta büyüme hormonu eksikliği, Turner sendromu, KBY'ye bağlı büyüme geriliği, SGA ve Prader-Willi sendromu (ürüne göre).
Yan etkilerSıvı tutulumu (ödem, artralji, karpal tünel), baş ağrısı, insülin direnci ve hiperglisemi, hipotiroidi, kafa içi basınç artışı (psödotümör serebri), enjeksiyon yeri reaksiyonu.
KontrendikasyonAktif malignite, aktif proliferatif diyabetik retinopati, akut kritik hastalık (ağır travma, açık kalp cerrahisi sonrası), kafa içi tümör aktivitesi; epifizleri kapanmış çocukta büyütme amacıyla.
EtkileşimlerGlukokortikoid replasmanı ya da yüksek doz kortikosteroid büyüme hormonu etkisini azaltır; insülin ve oral antidiyabetik dozları artırılmak zorunda kalabilir; levotiroksin ihtiyacı değişebilir.
DikkatIGF-1 düzeyine göre doz titre edilir; glukoz, tiroid işlevi ve fundus izlenir. Diyabet ya da glukoz intoleransı öyküsünde yakın izlem gerekir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Erişkinde GH eksikliği: 0,1–0,2 mg/gün subkutan (akşam) ile başlanır; IGF-1'e göre 4–8 haftada bir artırılır, idame genellikle 0,2–0,5 mg/gün (yaşlıda ve kadında daha düşük).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; IGF-1'e göre titre edilir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; IGF-1 ve sıvı durumu izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; KBY'de çocukta büyüme geriliği endikasyonu vardır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı: ayar gerekmez, uzman izlemiyle; çocukta KBY endikasyonu.
HemodiyalizAyrı ayar gerekmez; seans sonrası takviye gerekmez.
Periton diyaliziAyrı ayar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (büyük peptid, diyalizle uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı tutulumu ve intrakraniyal basınç artışı nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; IGF-1'e göre titre edilir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; IGF-1 ve glukoz izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; uzman izleminde ve düşük dozla.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda GH eksikliğinde en düşük dozla (0,1 mg/gün) başla, IGF-1'e göre yavaş artır; sıvı tutulumu, glukoz intoleransı ve karpal tünel sık. Yaşlanma karşıtı amaçla kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte rutin kullanılmaz; gebelik saptanınca genellikle kesilir (plasental GH nedeniyle gereksinim azalır). Yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçişi veri yetersiz; ağızdan emilmesi beklenmez, emzirmede dikkatle kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Genotropinsomatropin16 iu (5,3 mg) goquick enjeksiyonluk solusyon icin toz ve cozucu iceren kullanima hazir kalem; 36 iu (12 mg) goquick enjeksiyonluk solusyon icin toz ve cozucu iceren kullanima hazir kalem
Norditropin Nordiflexsomatropin5 mg /1,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 10 mg /1,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem; 15 mg /1,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir kalem
Omnitropesomatropin5 mg (15 iu)/1,5 ml SC enjeksiyon için çözelti içeren kartuş; 10 mg (30 iu)/1,5 ml SC enjeksiyon için çözelti içeren kartuş; 15 mg (45 iu)/1,5 ml SC enjeksiyon için çözeltiiçeren kartuş
Saizensomatropin4 iu flakon; 6 mg/1,03 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş; 12 mg/1,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş; 20 mg/2,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kartuş

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX02

Sorafenib

Çoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, PDGFR, RAF)

Hem tümör damarlanmasını (VEGFR, PDGFR) hem RAF-MEK-ERK çoğalma yolunu kesen oral kinaz inhibitörü; böbrek ve karaciğer kanserinde kullanılır. Hipertansiyon ve proteinüri yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör ve tümör damarı › Tümör hücresi ve endotel hücresi › Hücre zarı ve sitoplazma › VEGFR, PDGFR ve RAF kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanıp kinazıuyarırfosforile ederekiletirçekirdekteçoğalmagenlerini açarVEGF · PDGFtümör ve çevre dokunun saldığı büyümesinyaliTümör çevresi · VEGF, PDGFTirozin kinaz (VEGFR, PDGFR)endotel ve tümör hücresi yüzeyindeHücre zarı · reseptör kinazRAF → MEK → ERK yoluhücre içi sinyal zinciriHücre içi · RAF-MEK-ERKÇoğalma ve anjiyogeneztümör büyür ve damar ağı kurarÇekirdek · çoğalma genleriSorafenib:reseptörkinazlarını veRAF'ı kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sinyal iletilemez → tümör hücresi çoğalması yavaşlar, yeni damaroluşmaz; aynı yol sağlıklı endotelde de kapandığı için hipertansiyon, proteinürive yara iyileşmesinde gecikme görülür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Tümör ve endotel hücresinin yüzeyindeki reseptör kinazlarda ve hücre içinde (sitoplazma) RAF kinazda. Ağızdan alınan küçük molekül hücre zarından geçer.
Neye etki eder?Kinazın ATP bağlama cebine bağlanır (küçük molekül inhibitör): VEGFR-2/3, PDGFR-β, C-RAF ve B-RAF kinazlarını kapatır.
Ne olur?Sinyal iletilemez → tümör çoğalması yavaşlar, yeni damar oluşmaz. Sağlam endotelde de kapandığı için hipertansiyon, proteinüri ve yara iyileşmesinde gecikme görülür.

Klinik

Endikasyonİleri evre renal hücreli karsinom, hepatoselüler karsinom, diferansiye tiroid karsinomu.
Yan etkilerEl-ayak cilt reaksiyonu, hipertansiyon, ishal, yorgunluk, döküntü, kanama, proteinüri ve nefrotik sendrom, QT uzaması, karaciğer enzim artışı, yara iyileşmesinde gecikme, kardiyak iskemi.
KontrendikasyonSorafenibe aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 indükleyicileri (rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron) düzeyi düşürür; UGT1A1 substratlarının (irinotekan) ve varfarinin etkisi artabilir; doksorubisin düzeyi artar.
DikkatTeratojeniktir; tedavi sırasında ve sonrasında etkili doğum kontrolü gerekir. Tansiyon ilk 6 haftada sık izlenir; proteinüri gelişirse VEGF yolu kaybı (glomerüler endotel hasarı, TMA) akla gelir, doz azaltılır ya da kesilir. Ameliyattan önce kesilir.

Erişkin dozu

400 mg (2 × 200 mg) günde iki kez aç karnına (yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra) ya da düşük-orta yağlı yemekle. Toksisitede doz 400 mg günde bir kez, ardından gün aşırı 400 mg'a düşürülür ya da ara verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (diyalize girmeyen ağır yetmezlikte de).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı ayar gerekmez; elektrolit ve proteinüri izlenir.
HemodiyalizStandart doz yok (çalışılmamış); düşük dozla, yakın toksisite izlemiyle kullanıldığı bildirilmiştir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır beklenir (yüksek protein bağlanması); veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksisitesi az; HT, proteinüri, hipofosfatemi; nadiren nefrotik sendrom ve TMA bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yakın izlem.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz azaltımı sık gerekir (el-ayak sendromu, ishal, HT, yorgunluk); 400 mg 2×1 aç karnına. İlk 6 haftada tansiyon haftalık izlenir; kanama, yara iyileşmesinde gecikme, QT; CYP3A4 indükleyicileri düzeyi düşürür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKaçınılır: hayvanda teratojenik ve embriyotoksik; tedavi boyunca ve sonrasında etkin kontrasepsiyon.
EmzirmeSüte geçişi hayvanda gösterildi; tedavi boyunca emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nexavarsorafenib200 mg film kapli tablet
Prokinibsorafenib tosilat200 mg film kapli tablet
Sofexansorafenib tosilat200 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C07AA07

Sotalol

Nonselektif beta bloker ve sınıf III antiaritmik (K⁺ kanal blokeri)

Beta blokajıyla birlikte IKr K⁺ kanalını kapatıp QT'yi uzatan antiaritmik; AF ve ventriküler aritmide kullanılır. Torsades de pointes riski, böbrek yetmezliğinde birikim ve hastanede başlama gerekliliği tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası hücresi · sinüs ve AV düğüm › Hücre zarı › β1/β2 reseptörü ve IKr (hERG) K⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)cAMP yaparhızı ve iletimiartırırSempatik uyarınoradrenalin kalpte β1 reseptörünebağlanırKalp kası · β1 reseptörücAMP–PKACa²⁺ akımı ve iletimi artırırKalp kası hücresi içiSinüs hızı ve AV iletiminabız artar, iletim hızlanırSinüs ve AV düğüm hücresiSotalol: βreseptörünü veIKr K⁺ kanalınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: β blokajı hızı ve iletimi yavaşlatır, IKr blokajı repolarizasyonuuzatır → aritmi baskılanır; QT uzar.IKr (hERG) K⁺ kanalını da kapatır: repolarizasyon ve QT uzar → torsades de pointes riski.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası ve ileti dokusunun hücre zarında (sinüs ve AV düğüm, ventrikül). Oral emilir, kandan hedefe ulaşır; karaciğerde metabolize olmaz, böbrekle atılır.
Neye etki eder?β1 ve β2 reseptörlerini kapatır (sınıf II) ve gecikmiş doğrultucu K⁺ akımını (IKr, hERG) kapatır (sınıf III).
Ne olur?Sinüs hızı ve AV iletimi yavaşlar; repolarizasyon uzar, refrakter süre artar → aritmi baskılanır; QT uzaması torsades de pointes yapabilir.

Klinik

EndikasyonSemptomatik atriyal fibrilasyon ve flutterde ritmin korunması, yaşamı tehdit eden ventriküler aritmilerin tedavisi; supraventriküler taşikardilerin profilaksisi.
Yan etkilerBradikardi, QT uzaması ve torsades de pointes, hipotansiyon, yorgunluk, baş dönmesi, dispne, bronkospazm, kalp yetersizliğinde kötüleşme, soğuk ekstremite.
KontrendikasyonUzamış QT (başlangıç QTc > 450 ms), torsades öyküsü, ağır bradikardi, hasta sinüs sendromu, 2.–3. derece AV blok (pacemaker yoksa), dekompanse kalp yetersizliği, kardiyojenik şok, astım, hipokalemi ve hipomagnezemi. AF/flutter endikasyonunda CrCl < 40 mL/dk (ABD ürün bilgisi).
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (makrolid, florokinolon, antipsikotik, sınıf Ia/III antiaritmik) ve diüretiklerin neden olduğu hipokalemi/hipomagnezemi torsades riskini artırır; verapamil ve diltiazemle bradikardi ve blok; Al/Mg içeren antasitler emilimi azaltır (2 saat arayla); insülin ve oral antidiyabetiklerle hipoglisemi maskelenir.
DikkatBaşlangıç ve her doz artışı sürekli EKG izlenebilen ortamda yapılır (en az 3 gün). QT 500 ms’yi aşarsa doz azaltılır ya da kesilir. Elektrolitler normalleştirilir; ani kesilmez. AF ve ventriküler aritmide böbrek eşikleri farklıdır (bkz. böbrek bölümü).

Erişkin dozu

AF/flutter (sinüs ritminin korunması): 80 mg günde 2 kez (CrCl > 60) ya da günde 1 kez (CrCl 40–60); yanıt ve QT’ye göre en çok 160 mg günde 2 kez. Ventriküler aritmi: 80 mg günde 2 kez ile başlanır, 160–320 mg/gün idame, en çok 480 mg/gün; aralık CrCl’ye göre. Başlangıç ve her doz artışı en az 3 gün sürekli EKG izlemiyle; QT her dozdan 2–4 saat sonra ölçülür.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: CrCl > 60’ta 12 saatte bir (iki endikasyonda da); QTc izlenir.
eGFR 30–59AF: CrCl 40–60 24 saatte bir; CrCl < 40 kontrendike. Ventriküler aritmi: CrCl 30–59 24 saatte bir.
eGFR 15–29AF/flutter: kontrendike. Ventriküler aritmi: CrCl 10–29 36–48 saatte bir; telemetri ve QTc yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)AF/flutter: kontrendike. Ventriküler aritmi: CrCl < 10 bireysel doz, uzman ve telemetri gözetiminde; genellikle kaçınılır.
HemodiyalizAF’de kontrendike. Ventriküler aritmide önerilmez; zorunluysa seans sonrası, uzman ve telemetri gözetiminde.
Periton diyaliziVeri yetersiz; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikim QT uzaması ve torsades riskini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; elektrolit izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hipokalemi ve QT dikkatle izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; elektrolit ve böbrek işlevi bozukluğuna dikkat.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlı ve kadında torsades riski artar; böbrek işlevi (CrCl) hesaplanarak doz aralığı uzatılır. Başlangıç hastanede QTc izlemiyle yapılır; bradikardi, hipotansiyon, hipokalemi ve hipomagnezemi izlenir.

  • TIME-to-STOP A5sınıf üyesi olarak Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A13sınıf üyesi olarak Verapamil ya da diltiazemle birlikte kalp bloğu riski nedeniyle kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A19sınıf üyesi olarak Sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide hipoglisemi belirtilerini maskeler.
  • TIME-to-STOP A20sınıf üyesi olarak Nonselektif beta bloker olarak astım öyküsünde bronkospazm riski.

AGS Beers 2023 AF'de ritim kontrolünde ilk basamak olarak kaçınılır (KY ya da belirgin LVH dışında); torsades riski ve yakın izlem gerekir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; plasentayı geçer, fetal bradikardi ve hipoglisemi bildirilmiş; yalnız gerekliyse ve yakın izlemle.
EmzirmeSüte yüksek oranda geçer; bebekte bradikardi ve hipoglisemi riski; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Darobsotalol80 mg 50 tablet
Talozinsotalol · sotalol hcl40 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti; 80 mg 50 tablet; 160 mg 50 tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sparsentan

Çift endotelin tip A ve anjiyotensin II tip 1 reseptör antagonisti

Endotelin A ve AT1 reseptörlerini birlikte tıkayan, proteinüriyi azaltan ilaç; IgA nefropatisinde ve FSGS'de çalışılmıştır. Türkiye'de ruhsatlı değildir; teratojendir ve karaciğer enzimleri izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek (glomerül) › Glomerül damarı, podosit, mezangiyum › Hücre zarı: ETA ve AT1 reseptörleri › ETA ve AT1 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörlerebağlanırglomerülü zorlarAnjiyotensin II · endotelin-1glomerül damarlarını ve podositleriuyaran peptidlerKan · glomerül kılcalıAT1 ve ETA reseptörleriefferent arteriyol daralması, podosithasarı, mezanjiyal çoğalmaPodosit, mezangiyum, arteriyolBasınç ↑ · proteinüri · fibrozisintraglomerüler basınç artar, filtrasyonbariyeri zorlanırGlomerül · filtrasyon bariyeriSparsentan: ETAve AT1'i hücredışından blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Reseptörler uyarılamaz → intraglomerüler basınç, podosit hasarı vefibrozis azalır → proteinüri düşer, GFR kaybı yavaşlar.Hepatotoksisite ve embriyo-fetal toksisite uyarıları nedeniyle özel izlem programı gerekir;periferik ödem ve hiperkalemi görülebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Glomerülün damar duvarı, mezangiyum ve podosit zarlarında. Ağızdan emilir, kanda dolaşır ve hücre zarındaki iki reseptöre hücre dışından bağlanır.
Neye etki eder?ETA ve AT1 reseptörlerinin her ikisini aynı anda yarışmalı bloke eden çift antagonisttir; endotelin-1 ve anjiyotensin II bağlanamaz.
Ne olur?Efferent ve afferent arteriyol daralması, intraglomerüler basınç, podosit hasarı, mezangiyal çoğalma ve fibrozis azalır → proteinüri düşer, GFR kaybı yavaşlar (IgAN).

Klinik

EndikasyonRisk altındaki erişkin primer IgA nefropatisinde (proteinüri ≥ 1,5 g/gün) proteinürinin azaltılması (bazı ülkelerde); FSGS'de çalışılmıştır.
Yan etkilerHepatotoksisite (ALT/AST artışı), hiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, periferik ödem, anemi, akut böbrek hasarı, teratojenite.
KontrendikasyonGebelik (REMS gerektirir), karaciğer enzimlerinin yüksekliği ve ağır karaciğer yetmezliği, ARB/ACE inhibitörü/aliskiren/MRA ile birlikte kullanım; çok ağır böbrek yetmezliği.
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, aliskiren, MRA ve diğer endotelin antagonistleriyle birlikte verilmez; güçlü CYP3A4 inhibitörleri ve indükleyicileri düzeyi değiştirir; K⁺ tutucu ilaçlarla hiperkalemi.
DikkatTeratojen: gebelik testi ve etkili kontrasepsiyon gerekir; ilaç kontrollü dağıtım (REMS) programıyla verilir. Aylık karaciğer enzimi ve gebelik testi. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Erişkin dozu

Onaylı doz: 200 mg günde 1 kez 14 gün, sonra tolere edilirse 400 mg günde 1 kez (bütün yutulur; sabah ya da akşam yemeğinden önce). Karaciğer enzimleri ve bilirubin başlamadan önce, ilk 12 ay aylık, sonra 3 ayda bir bakılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59eGFR ≥ 30'da çalışıldı; ayar gerekmez, K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29eGFR < 30'da başlanması önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBaşlangıçta GFR hafif düşebilir; hiperkalemi, hipotansiyon, AKİ ve sıvı tutulumu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CKullanılmaz (Child-Pugh C).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda hipotansiyon, hiperkalemi, ödem ve AKİ riski; KB ve potasyum izlenir. Karaciğer enzimleri ve bilirubin başlamadan önce, ilk 12 ay aylık, sonra 3 ayda bir bakılır. Gebelikte kontrendikedir.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken ARB bileşeni içeren ilaç başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da potasyum yakın izlenemiyorsa ARB bileşenli ilaç verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir (fetal toksisite: ARB ve endotelin antagonisti etkisi); gebelik planlayan kadında kesilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01FA02

Spiramisin

Makrolid antibiyotik

Eski bir makrolid; plasentadan geçerek gebelikte toksoplazma geçişini azaltmak için kullanılır. Ağız-diş ve solunum yolu enfeksiyonlarında da verilir; QT uzatabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri / Toxoplasma › Hücre içi sitoplazma › Ribozom (50S alt birimi) › Protein sentezi (translokasyon)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tRNA ile gelirzincir uzarproteintamamlanırmRNA ve ribozombakteri sitoplazmasında mRNA ribozomabağlanırBakteri sitoplazmasıAminoasil-tRNA girişiamino asitleri ribozoma taşırRibozom · A bölgesiPeptid zincirinin uzaması50S alt biriminde translokasyonlailerlerRibozom · 50SBakteri proteinibüyüme ve çoğalma için gerekli enzimlerve yapılarBakteri sitoplazmasıSpiramisin: 50Sribozomu bağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Translokasyon durur, protein yapılamaz → bakteriyostatik etki.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde. Oral emilir, dokulara ve hücre içine iyi dağılır; plasentadan geçer; bakteri zarından geçip ribozoma ulaşır.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 50S alt birimine bağlanır; peptidil-tRNA'nın translokasyonunu engeller.
Ne olur?Protein zinciri uzayamaz → bakteri büyümesi durur (bakteriyostatik). Toksoplazmada da protein sentezi baskılanır; fetüse geçiş azalır.

Klinik

EndikasyonGebelikte akut toksoplazmoz (fetüse geçişin önlenmesi), üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları, ağız-diş enfeksiyonları, penisilin alerjisinde streptokok farenjiti.
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, parestezi (IV), nadiren QT uzaması, hepatit ve alerjik döküntü.
KontrendikasyonSpiramisine ya da makrolidlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerLevodopa/karbidopa emilimini azaltır; QT uzatan ilaçlarla (antiaritmikler, kinolonlar, antipsikotikler) birlikte aritmi riski; ergot alkaloidleriyle ergotizm bildirilmiştir.
DikkatToksoplazmoz proflaksisinde fetüs enfekte değilse doğuma kadar sürdürülür; fetüs enfekteyse pirimetamin-sülfadiazin rejimine geçilir. Uzun QT öyküsünde dikkat.

Erişkin dozu

Oral 6–9 milyon IU/gün, 2–3 doza bölünerek (3 g/gün, 3 doz: gebelikte toksoplazma). Yemekten önce ya da sonra alınabilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlıdır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; ürün bilgisine göre dikkatle, ayar gerekmez kabul edilir.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBeklenmez.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatli kullan; karaciğer testlerini izle.
Child-Pugh CBirikim riski; yarar riskten büyükse düşük doz ve yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. QT uzaması ve ilaç etkileşimleri için EKG ve ilaç listesi gözden geçirilir; ishal ve C. difficile kolite dikkat. Levodopa alan Parkinson hastasında motor yanıt kötüleşebilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikPlasentadan geçer; teratojenik bulgu yok. Gebelikte toksoplazmoz için tercih edilen ilaçlardandır; 1. trimester dahil kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal ve kandida izlenir. Yarar-risk değerlendirmesiyle ve ürün bilgisine göre karar verilir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Doramycinspiramisin · spiramisin adipat1,5 miu enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 3,000,000 iu film tablet; 1500000 iu film kapli tablet
Rovagylspiramisin3 miu film kapli tablet
Rovamycinespiramisin3 miu film kapli tablet
Spirofixspiramisin
Spramaxspiramisin1,5 miu film kapli tablet; 3 miu film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Metirasin

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03DA01

Spironolakton

Steroidal mineralokortikoid reseptör antagonisti (K⁺ tutucu diüretik)

Aldosteronun mineralokortikoid reseptörüne bağlanmasını engelleyen K⁺ tutucu diüretik; kalp yetmezliği, dirençli hipertansiyon, sirotik asit ve hiperaldosteronizmde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek (ayrıca kalp ve damar) › Kortikal toplayıcı kanal › Principal hücrenin sitoplazması › Mineralokortikoid reseptörü (MR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)hücreye giripbağlanırkompleksçekirdeğe geçerkanal ve pompasayısı artarAldosteronböbreküstü bezinin salgıladığımineralokortikoid hormonKan · böbreküstü bezindenMineralokortikoid reseptörü (MR)toplayıcı kanal principal hücresininsitoplazmasındaPrincipal hücre · sitoplazmaENaC ve Na⁺-K⁺-ATPaz yapımıaldosteron-MR kompleksi çekirdekte bugenleri açarPrincipal hücre · çekirdekNa⁺ ve su tutulur · K⁺ atılırlümenden Na⁺ geri emilir, K⁺ idrarasalınırApikal zar · ENaCSpironolakton:aldosteronyerine MR'yebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Aldosteron etkisiz kalır → ENaC azalır → Na⁺ ve su atılır (hafifdiüretik), asit ve ödem azalır; K⁺ ve H⁺ atılımı da azaldığı için hiperkalemi vemetabolik asidoz riski vardır.Aktif metabolitleri (kanrenon) yarı ömrü uzatır. Androjen/progesteron reseptör blokajı:jinekomasti, adet düzensizliği.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kortikal toplayıcı kanalın principal hücresinde. Steroid yapıdaki ilaç kandan hücre zarını geçip sitoplazmaya girer ve reseptöre hücre içinde ulaşır.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki MR'ye aldosteronla yarışarak bağlanır; MR çekirdeğe geçip gen açamaz. Androjen ve progesteron reseptörlerini de tutar.
Ne olur?ENaC ve Na⁺-K⁺-ATPaz yapımı azalır → Na⁺ geri emilimi düşer, K⁺ ve H⁺ atılımı azalır → hafif diürez, ödem düzelir; hiperkalemi ve asidoz riski.

Klinik

EndikasyonSistolik kalp yetmezliği, dirençli hipertansiyon, primer hiperaldosteronizm, sirotik asit, nefrotik sendrom ödemi (daha az etkili), hipokalemi ve hiperandrojenizm (kadında).
Yan etkilerHiperkalemi, hiponatremi, metabolik asidoz, AKI (hipovolemide), jinekomasti, mastodini, adet düzensizliği, libido azalması, bulantı.
KontrendikasyonHiperkalemi, Addison hastalığı, anüri ve akut ağır böbrek yetmezliği; K⁺ tutucu diğer ilaçlarla K⁺ izlenmeden birlikte kullanım.
EtkileşimlerACE inhibitörü/ARB, K⁺ takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus ve siklosporin, heparin (hiperkalemi); lityum düzeyi artar; digoksin düzeyi artabilir ve immünolojik ölçümü etkiler; NSAİİ diüretik etkisini azaltır.
DikkatBaşlangıçtan sonra K⁺ ve kreatinin 1 hafta, 4 hafta ve sonra düzenli izlenir; K⁺ > 5,5'te doz azaltılır, > 6,0'da kesilir. Hastalık günlerinde (kusma, ishal) geçici kesilir. Gebelikte antiandrojenik etki nedeniyle kaçınılır; kanrenon süte geçer, emzirmede kabul edilebilir.

Erişkin dozu

Kalp yetmezliği: 12,5-25 mg/gün. Dirençli hipertansiyon: 25-50 mg/gün. Sirotik asit: 100 mg/gün ile başlanır (spironolakton:furosemid 100:40), en çok 400 mg/gün. Primer hiperaldosteronizm: 100-400 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K⁺ ≤ 5,0 mmol/L olmalı ve izlenmelidir.
eGFR 30–5912,5 mg/gün ya da gün aşırı ile başlanır; K⁺ ≤ 5,0 mmol/L olmalı.
eGFR 15–29Genellikle önerilmez (hiperkalemi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (hiperkalemi riski).
HemodiyalizRutin önerilmez, veri sınırlı; gerekirse 12,5–25 mg/gün ve sık K⁺ izlemiyle.
Periton diyaliziVeri yetersiz; rutin önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi, hiperkalemik asidoz ve hemodinamik GFR düşüşü.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; asitte 100 mg ile başlanır, K⁺ ve kreatinin izlenir.
Child-Pugh BAsitte 100 mg ile başlanıp furosemidle artırılır; Na⁺, K⁺, kreatinin izlenir.
Child-Pugh CAsitte 100 mg ile başlanır; Na⁺ < 125, hiperkalemi, AKI ya da ensefalopatide azaltılır/kesilir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

12,5 mg/gün ile başla. Hiperkalemi (özellikle ACE inhibitörü/ARB ve eGFR < 45'te), hiponatremi, AKI ve jinekomasti sık. K⁺ ve kreatinin 1. ve 4. haftada, sonra düzenli ölç; hastalık sırasında (ishal, kusma) ara ver.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.

AGS Beers 2023 CrCl < 30 mL/dk'da kaçınılmalı (hiperkalemi).

Gebelik ve emzirme

GebelikAntiandrojenik etki nedeniyle kaçınılır; zorunluysa yarar-risk değerlendirmesiyle ve tüm trimesterlerde dikkatle kullanılır.
EmzirmeKanrenon süte geçer, emzirmede kabul edilebilir; bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aldactonespironolakton100 mg tablet
Aldactone-aspironolakton25 mg tablet
Dalylactonspironolakton25 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Ridaktonspironolakton25 mg film kaplı tablet; 50 mg film kaplı tablet; 100 mg film kaplı tablet
Spylactonspironolakton25 mg film tablet; 50 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (4): Aktazid, Semitone, Semitone 100, Semitone 50

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Statinler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · HMG-KoA redüktaz inhibitörü (statin)

HMG-KoA redüktazı kapatarak LDL-kolesterolü düşüren, kardiyovasküler korumalı ilaçlar. Tuzak: miyopati/rabdomiyoliz; siklosporin ve CYP3A4 inhibitörleriyle düzey artar.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit · endoplazmik retikulum zarı › HMG-KoA redüktaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)redüktaz çevirirkolesterolsentezlenirLDL reseptörüayarlanırHMG-KoAasetil-KoA'dan hepatositte yapılırHepatosit sitoplazmasıMevalonatHMG-KoA redüktaz (ER zarı) HMG-KoA'danyapar; hız kısıtlayıcı basamakHepatosit · ER zarıHepatosit kolesterolüazalırsa SREBP-2 uyarılır, LDL reseptörüsentezi artarHepatosit içiKan LDL-kolesterolüLDL reseptörü azken kandan LDL çekilişiazdırKan · plazmaStatinler:HMG-KoAredüktazıhepatosittekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mevalonat ve kolesterol sentezi azalır → hepatosit LDL reseptörünüartırır, kandan LDL-K çeker; LDL-K düşer, kardiyovasküler olaylar azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Karaciğer hepatositlerinde; ilaç OATP1B1 taşıyıcısıyla kandan hücreye alınır. Kolesterol sentezinin hız kısıtlayıcı enzimi endoplazmik retikulum zarındadır.
Neye etki eder?HMG-KoA redüktaz enzimini yarışmalı olarak kapatır; HMG-KoA'nın mevalonata dönüşümü durur.
Ne olur?Hepatosit kolesterolü azalır → LDL reseptörü artar, kandan LDL-K çekilir → LDL-K belirgin düşer, kardiyovasküler olaylar azalır.

Klinik

EndikasyonHiperkolesterolemi; kardiyovasküler olayların birincil ve ikincil korunması; KBH'de (diyalize bağımlı olmayan, ≥ 50 yaş ve eGFR < 60) aterosklerotik risk azaltma; böbrek nakli alıcısı. Diyalizdeyken yeni başlanmaz, mevcut tedavi sürdürülür.
Yan etkilerKas ağrısı ve miyopati, nadiren rabdomiyoliz (CK yüksekliği, miyoglobinüri, AKI), ALT yüksekliği, glukozda hafif artış, nadiren immün aracılı nekrotizan miyopati.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı ya da açıklanamayan sürekli transaminaz yüksekliği, gebelik ve emzirme, siklosporinle birlikte simvastatin.
EtkileşimlerSiklosporin: statin düzeyi artar (rosuvastatin en çok 5 mg, atorvastatin en çok 10 mg, simvastatin kontrendike); CYP3A4 inhibitörleri (klaritromisin, itrakonazol, ritonavir, diltiazem, verapamil): simvastatin ve atorvastatin düzeyi artar; fibrat (özellikle gemfibrozil), niasin, kolşisin: miyopati; varfarin etkisi artabilir.
DikkatKas ağrısı, güçsüzlük ve koyu idrarda CK bakılıp ilaç kesilir. Başlamadan önce ALT bakılır. Gebelik planlayan kadında kesilir. Rosuvastatin eGFR < 30'da (HD dışı) 5 mg ile başlanır, en çok 10 mg.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Atorvastatin 10–80 mg/gün; rosuvastatin 5–20 mg/gün (en çok 40 mg); simvastatin 10–40 mg/gün (akşam; 80 mg önerilmez).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; rosuvastatin en çok 20 mg.
eGFR 15–29Rosuvastatin 5 mg ile başlanır, en çok 10 mg; simvastatin 10 mg ile başlanır; atorvastatin ayarsız.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Atorvastatin ayarsız; rosuvastatin en çok 10 mg; simvastatin düşük dozla.
HemodiyalizDiyalize bağımlı hastada yeni başlanmaz; başlanmışsa sürdürülür. Seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziYeni başlanmaz; başlanmışsa sürdürülür.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine çok bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; rosuvastatinde proteinüri-hematüri olabilir. Rabdomiyoliz AKI yapabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle ve ALT izlemiyle kullanılabilir; rosuvastatin düşük dozla.
Child-Pugh BDikkatle; rosuvastatin düzeyi artar; atorvastatin düşük dozla.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Sekonder korunmada yaşlıda da yararlıdır; düşük-orta dozla başlanır. Miyalji, CK yükselmesi ve etkileşim riski artar (simvastatin + amlodipin, diltiazem, klaritromisin). Primer korunmada yaşam beklentisi kısaysa ya da ileri demansta gözden geçirilir.

  • TIME-to-START A2 Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma için statin başlanır ya da sürdürülür.
  • TIME-to-STOP A34 Primer korunmada yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demanslı hastada statin kesilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kesilir; kullanılmaz (kontrendike). Gebelik planlayan kadında önceden kesilir.
EmzirmeEmzirmede önerilmez; süte geçiş ve kolesterol sentezi açısından güvenlik verisi yok.

Sınıftaki ilaçlar

Atorvastatin · Rosuvastatin · Simvastatin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Pravastatin, Fluvastatin, Pitavastatin, Lovastatin

↑ DizinATC J01GA01 · A07AA04

Streptomisin

Aminoglikozid (antitüberküloz)

30S ribozom alt birimine bağlanan bakterisidal aminoglikozid; tüberkülozda ikinci basamak ve bruselloz, tularemi, veba gibi seçili enfeksiyonlarda kullanılır. Tuzak: vestibüler ototoksisite ve nefrotoksisite.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (Mycobacterium tuberculosis ve diğerleri) › Bakteri hücresi içi › 30S ribozom alt birimi › 16S rRNA (S12 proteini yakınında)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)mRNA okunurdoğru amino asiteklenirbakteri çoğalırBakteri 30S alt birimiribozomun mRNA'yı okuyan küçük altbirimiBakteri ribozomu · 30SmRNA okunmasıkodonlara doğru tRNA eşleşir,translasyon başlarBakteri sitoplazması · translasyonDoğru protein sentezibakterinin yaşaması için gerekenproteinler yapılırBakteri içi · proteinBakteri çoğalmasıhücre bölünür, enfeksiyon sürerBakteri hücresiStreptomisin:30S ribozomubağlar,translasyonubozar✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Ribozom hatalı okur, bozuk proteinler zarı bozar → bakteri ölür;böbrek ve kulakta birikim toksisite yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. Polar ilaç oksijene bağımlı taşınma ile bakteri zarından içeri girer; böbrekte tübül hücresinde (proksimal) ve iç kulakta birikir.
Neye etki eder?Bakteri ribozomunun 30S alt birimindeki 16S rRNA'ya bağlanır; kodon okunmasını bozar ve translasyonun başlamasını engeller (bakterisidal).
Ne olur?Hatalı proteinler yapılır, zar bütünlüğü bozulur → bakteri ölür. Proksimal tübül ve kokleada birikim nefrotoksisite ve ototoksisiteye yol açar.

Klinik

Endikasyonİlaca dirençli ya da ağır tüberküloz (kombinasyonda), bruselloz (doksisiklinle), tularemi, veba ve enterokok endokarditinde (sinerji, gentamisin dirençliyse).
Yan etkilerVestibüler ve işitme toksisitesi (kalıcı olabilir), nefrotoksisite, nöromüsküler blokaj, deri döküntüsü, enjeksiyon yeri ağrısı, periferik nöropati, perioral parestezi.
KontrendikasyonAminoglikozid aşırı duyarlılığı, myasthenia gravis; gebelik (fetal sekizinci sinir hasarı); ototoksik/nefrotoksik ilaçlarla birlikte kullanım göreli kontrendikedir.
EtkileşimlerFurosemid, vankomisin, sisplatin, amfoterisin B ve diğer aminoglikozidlerle oto- ve nefrotoksisite artar; kas gevşeticiler ve magnezyum nöromüsküler blokajı artırır; NSAİİ klirensi azaltır.
DikkatTedavi öncesi ve sırasında odyometri, vestibüler muayene ve kreatinin izlenir; 60 yaş üstü ve KBH'de kümülatif doz sınırlanır. Dar terapötik aralıklı ilaçtır.

Erişkin dozu

Tüberküloz: 15 mg/kg/gün IM (en çok 1 g); 60 yaş üstünde 10 mg/kg/gün (en çok 750 mg); haftada 2–3 kez 15 mg/kg de kullanılır. Süre mümkün olduğunca kısa tutulur.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda 10 mg/kg/gün ve düzey izlemi.
eGFR 30–5915 mg/kg, 24–72 saatte bir; düzey ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–2915 mg/kg, 24–72 saatte bir (kreatinin klirensine göre); düzey izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)15 mg/kg, 72–96 saatte bir; düzey izleminde, mümkünse alternatif.
Hemodiyaliz15 mg/kg haftada 2–3 kez seans sonrası; düzey izlenir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; düzeye göre, kümülatif toksisiteye dikkat.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProksimal tübül nekrozu (nonoligürik AKI), hipomagnezemi, hipokalemi; ototoksisite kümülatiftir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; nefrotoksisite (hepatorenal) riski nedeniyle yakın izlem.
Child-Pugh CAyar gerekmez; AKI riski yüksek, kullanımdan mümkünse kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz azaltılır (10 mg/kg/gün, en çok 750 mg); vestibüler ve işitme toksisitesi ile nefrotoksisite sık, düşme riski artar. Kreatinin ve odyometri izlenir, diüretik ve vankomisinle birlikte kullanımdan kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz: plasentadan geçer, fetüste sekizinci sinir hasarı ve doğuştan sağırlık yapabilir. Zorunluysa yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte az geçer, ağızdan emilmez; emzirme genellikle uygundur, bebekte ishal ve flora değişikliği izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kristalize Streptomisin Sulfatstreptomisin sülfat
Kristalize Streptomisin Sülfatstreptomisin sülfat1 g enjeksiyonluk çözelti tozu
Streptomycin Sulfat Enjektabl Flakonstreptomisin
Strep-devastreptomisin0,5 g enjektabl flakon; 1 g sülfat flakon

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Streptozosin

Nitrozüre grubu alkilleyici ajan (sitotoksik)

GLUT2 taşıyıcısı ile pankreas beta hücresine giren alkilleyici ilaç; pankreas nöroendokrin tümörlerinde kullanılır. Proksimal tübül toksisitesi (Fanconi, proteinüri) doz sınırlayıcıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriPankreas ve böbrek › Beta hücresi ve proksimal tübül hücresi › Çekirdek · DNA › DNA bazları (alkilleme)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)GLUT2 ile alınırsalgılanırGlukozGLUT2 taşıyıcısıyla beta hücresine girerBeta hücresi · GLUT2Beta hücresi (GLUT2'li)glukozu algılar, insülin üretirBeta hücresi içiİnsülinkan şekerini düşürürKan · plazmaStreptozosin:GLUT2 ile girer,DNA'yı alkiller✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Beta hücresi DNA hasarıyla ölür → tümör küçülür, bir kısım hastadadiyabet çıkar; proksimal tübül hasarı böbrek toksisitesi yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Pankreas beta hücreleri ve proksimal tübül hücrelerinin içinde. Damardan verilir; glukoz benzeri yapısı sayesinde GLUT2 taşıyıcısıyla hücreye girer.
Neye etki eder?Çekirdekte DNA bazlarını alkiller; DNA hasarı PARP'ı aşırı çalıştırıp NAD⁺ ve ATP'yi tüketir. Bu etki GLUT2 taşıyan hücrelerde belirgindir.
Ne olur?Beta hücresi ölür → insülinoma ve beta hücreli tümörlerde tümör küçülür; sağlam beta hücresinde diyabet gelişebilir. Proksimal tübül hasarı: proteinüri, Fanconi sendromu.

Klinik

EndikasyonMetastatik ya da ilerlemiş pankreas nöroendokrin tümörü; insülinoma ve diğer işlevsel adacık hücreli tümörler.
Yan etkilerNefrotoksisite (proksimal tübül hasarı: proteinüri, fosfatüri, glukozüri, hipokalemi, AKI), bulantı-kusma, hipoglisemi ya da hiperglisemi, karaciğer enzim artışı, kemik iliği baskısı.
Kontrendikasyonİleri böbrek yetmezliği, gebelik ve emzirme, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer nefrotoksik ilaçlar (aminoglikozid, sisplatin, NSAİİ), doksorubisin (kardiyotoksisite artar), fenitoin (etkisini azaltabilir).
DikkatProksimal tübül toksisitesi (Fanconi sendromu) ve AKI izlenir; derste ilaç ilişkili Fanconi nedenleri arasında geçer. Böbrek koruması için bol sıvı verilir.

Erişkin dozu

IV 500 mg/m²/gün × 5 gün, 6 haftada bir ya da 1000 mg/m² haftalık; kürler arası böbrek işlevi izlenir. Sitotoksik ilaç olarak özel hazırlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kür öncesi böbrek işlevi izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle; proteinüri ya da kreatinin artışında doz azaltılır.
eGFR 15–29Kullanılmaz (ileri böbrek yetersizliği).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoz sınırlayıcı: proteinüri, Fanconi sendromu, AKI; kür öncesi kreatinin, fosfor, K.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle.
Child-Pugh CAğır yetersizlikte kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevi azaldığı için nefrotoksisite riski yüksektir; her kür öncesi kreatinin, fosfor, K, albümin ve idrar proteini bakılır. Bulantı, kusma, karaciğer enzim artışı ve glisemi dalgalanması izlenir; bol sıvı verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik; kontrendikedir. Tedavide ve sonrasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sufentanil

Sentetik μ-opioid agonist (çok güçlü)

Fentanilden yaklaşık 5–10 kat güçlü, yağda çözünen sentetik opioid; anestezi ve yoğun bakımda kullanılır. Böbrek yetersizliğinde görece güvenlidir; yalnız deneyimli ekip kullanır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Nöron zarı (presinaptik ve postsinaptik) › μ-opioid reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal gönderiryukarı taşıralgılatırNosiseptör uyarısıdoku hasarı ağrı sinyalini başlatırPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzusubstans P ve glutamat salınırArka boynuz · sinapsTalamus ve kortekssinyal beyne çıkarTalamus · korteks sinapsıAğrı algısıacı hissi ve duygusal tepkiBeyin korteksiSufentanil:μ-reseptörünüçok güçlü uyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ağrı iletisi ve algısı çok güçlü baskılanır; metabolitleriçoğunlukla inaktif olduğu için böbrek yetersizliğinde birikme riski düşüktür.Karaciğerde metabolize edilir; atılım ağırlıkla safra ve idrar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucu
Nerede?Merkezî sinir sisteminde: omurilik arka boynuzu, beyin sapı ve talamus. Kandan beyin ve omuriliğe geçer; reseptör nöron zarındadır. Yağda çok çözünür, hızla geçer.
Neye etki eder?μ-reseptörü çok güçlü uyarır (fentanilden yaklaşık 5–10 kat güçlü); reseptör G proteinine bağlıdır.
Ne olur?Presinaptik Ca²⁺ girişi ve substans P/glutamat salınımı azalır → ağrı iletisi çok güçlü baskılanır. Metabolitleri çoğunlukla inaktiftir.

Klinik

EndikasyonGenel anestezi ve yoğun bakımda analjezi-sedasyon, epidural ya da intratekal analjezi (doğum, ameliyat), bazı ülkelerde dil altı tablet (akut ağrı).
Yan etkilerSolunum depresyonu, bradikardi, kas sertliği (göğüs duvarı), hipotansiyon, bulantı, kaşıntı (epidural-intratekal), sedasyon.
KontrendikasyonAğır solunum depresyonu, opioid aşırı duyarlılığı, MAO inhibitörü ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (azol, makrolid, ritonavir) düzeyi artırır; benzodiazepin, propofol ve inhalasyon anesteziklerle solunum depresyonu.
DikkatSolunum izlemi olmadan verilmez. Gebelikte doğum analjezisinde kullanılır, neonatal solunum depresyonuna dikkat edilir.

Erişkin dozu

Yalnız anestezi ve yoğun bakım uzmanı tarafından, yola göre ayarlanır; IV analjezik bolus genellikle mikrogram/kg düzeyindedir (ör. 0,1–0,5 µg/kg). Epidural ve intratekal dozlar protokole göre.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; titre edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle titre edilir.
Child-Pugh BDoz azaltılır, yakın izlenir.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Anestezi ve yoğun bakımda IV ya da epidural kullanılır; yaşlıda dozu azalt, yavaş titre et. Solunum depresyonu, bradikardi ve kas rijiditesi; yalnız izlem altında verilir.

AGS Beers 2023 benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikDoğum analjezisinde epidural/IV kısa süreli kullanılır; uzun kullanımda yenidoğan solunum depresyonu.
EmzirmeKısa süreli kullanımda uygun; bebek sedasyonu izlenir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A02BX02

Sukralfat

Mukoza koruyucu (alüminyum sükroz oktasülfat)

Asitli ortamda yapışkan jele dönüşüp ülser tabanını örten mukoza koruyucu; asit baskılamaz. Tuzak: alüminyum içerir, böbrek yetmezliğinde birikir; birçok ilacın emilimini azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriMide ve duodenum › Ülser tabanı › Mukoza yüzeyi (hücre dışı) › Ülser tabanı proteinleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tabanı sindiririyileşmeyiengellerMide asidi ve pepsinaçık ülser tabanındaki proteinlerisindirirMide/duodenum lümeniÜlser tabanınekrotik doku ve açıkta kalan proteinlerÜlser tabanı · dokuMukoza onarımıepitel yenilenir, ülser kapanırMukoza · iyileşmeSukralfat: ülsertabanını jelleörter⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asit ve pepsin ülser tabanına ulaşamaz → mukoza onarımı ilerler;asit salgısı değişmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre dışı / doku arası
Nerede?Midede ve duodenumda, mukozanın üzerinde (lümende). Ağızdan alınır, emilmez; asitle etkinleşerek ülser tabanına yapışır.
Neye etki eder?Asitte polimerleşip yapışkan bir jel olur ve ülser tabanındaki pozitif yüklü proteinlere (fibrinojen, albümin) bağlanır; asit-pepsin bariyeri kurar.
Ne olur?Ülser tabanı asit ve pepsinden korunur, safra tuzları bağlanır → mukoza onarımı ve iyileşme; asit salgısı azalmaz.

Klinik

EndikasyonDuodenum ve mide ülseri tedavisi, ülser nüksünü önleme, stres ülseri profilaksisinde alternatif (PPI/H2 bloker tercih edilir), stomatit ve radyasyon özofajiti (süspansiyon).
Yan etkilerKabızlık (en sık), ağız kuruluğu, bulantı, baş dönmesi; böbrek yetmezliğinde alüminyum birikimi (ensefalopati, osteomalazi, anemi); nadir bezoar, hiperglisemi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır böbrek yetmezliği ve diyalizde uzun süreli kullanım.
EtkileşimlerLevotiroksin, florokinolonlar, tetrasiklin, digoksin, varfarin, fenitoin ve ketokonazolun emilimini azaltır (2 saat ara); antasitlerle 30 dakika ara; enteral beslenmeyle tüp tıkanabilir.
DikkatAsit ortamda (pH < 3,5) etkindir; PPI ile birlikte etkisi azalır. Alüminyum diyaliz hastasında birikir: KBH'de uzun süreli kullanımdan kaçınılır.

Erişkin dozu

Duodenal ülser: 1 g günde 4 kez (yemekten 1 saat önce ve yatarken) ya da 2 g günde 2 kez, 4–8 hafta; idame 1 g günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Kısa süreli; kabızlık ve alüminyum açısından dikkat.
eGFR 15–29Yalnızca kısa süreli ve en düşük dozla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır (alüminyum birikimi).
HemodiyalizKaçınılır (alüminyum birikimi).
Periton diyaliziKaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: sınırlı; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; alüminyum birikimi: ensefalopati, osteomalazi, mikrositik anemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kabızlık izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; kabızlık ensefalopatiyi tetikleyebilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kabızlık ve ilaç emilim etkileşimleri (levotiroksin, florokinolon, varfarin) izlenir. Böbrek işlevi azalmışta alüminyum birikimi nedeniyle uzun süreli kullanımdan kaçınılır.

  • TIME-to-STOP C7sınıf üyesi olarak Alüminyum içerdiği için kabızlığa yol açar; kronik kabızlıkta alternatifi varken tercih edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilimi çok az; gebelikte kullanılabilir (reflü ve ülserde seçeneklerdendir).
EmzirmeSistemik emilimi çok az; emzirmede uygundur.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Antepsinsucralfate · sukralfat1 g tablet; 1 g/5 ml süspansiyon
Sukrat Tabletsukralfat

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CG01

Sulbaktam

β-laktamaz inhibitörü (Acinetobacter'e kendi etkisi olan)

β-laktamazı geri dönüşsüz kapatan inhibitör; Acinetobacter baumannii PBP'sine bağlanarak kendi antibakteriyel etkisi de vardır. Tuzak: dirençli Acinetobacter için yüksek doz ve uzatılmış infüzyon gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri periplazması ve hücre duvarı › Bakteri zarı · β-laktamaz ve PBP › β-laktamaz enzimi (ve Acinetobacter PBP'si)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)halkayı açarakyıkarPBP'ye bağlanırduvar çaprazbağı kurulamazβ-laktamaz enzimiperiplazmada β-laktam halkasını açanbakteri enzimiPeriplazma · β-laktamazβ-laktam antibiyotikenzim çalışmazsa PBP'ye ulaşırPeriplazma · β-laktamPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan enzimBakteri zarı · PBPHücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıSulbaktam:β-laktamazı geridönüşsüz kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: β-laktamaz kapanır, β-laktam yıkılmaz ve PBP'yi bağlar → bakteriduvarı bozulur; Acinetobacter'de PBP etkisi de vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri periplazmasında (Gram-negatiflerde dış zar ile iç zar arasında), β-laktamaz enziminin yanında. İlaç kandan dokulara ve bakteri periplazmasına ulaşır.
Neye etki eder?β-laktamaz enziminin aktif bölgesine bağlanıp geri dönüşsüz kapatır (intihar inhibitörü); Acinetobacter'de ayrıca PBP'lere bağlanır.
Ne olur?β-laktamaz çalışmaz → eşlik eden penisilin yıkılmaz ve PBP'ye ulaşır; bakteri duvarı bozulur ve bakteri ölür.

Klinik

EndikasyonAmpisilin ya da sefoperazon ile kombinasyonda β-laktamaz inhibisyonu; dirençli Acinetobacter baumannii enfeksiyonlarında (yüksek doz sulbaktam, kombinasyonda).
Yan etkilerİshal, bulantı, döküntü, flebit ve enjeksiyon yeri ağrısı, karaciğer enzim yükselmesi, C. difficile kolit, nadiren nötropeni ve lökopeni.
KontrendikasyonPenisilin ya da β-laktam aşırı duyarlılığı; sulbaktam ya da ampisilin ile ilişkili sarılık/karaciğer disfonksiyonu öyküsü.
EtkileşimlerProbenesid düzeyi artırır (tübüler atılım); metotreksat düzeyi artabilir; allopurinolle döküntü sıklığı artar; varfarin etkisi artabilir.
DikkatBöbrekle atıldığı için doz kreatinin klirensine göre ayarlanır. Acinetobacter için tek başına sulbaktam yetmez; uzmana danışılarak kombinasyon ve uzatılmış infüzyon planlanır.

Erişkin dozu

Tek başına ürün: 1–2 g IV/IM günde 3–4 kez (etiket en çok 4 g/gün). Dirençli Acinetobacter'de ampisilin-sulbaktam ile toplam 6–9 g/gün sulbaktam (3 g 8 saatte bir, 4 saat infüzyon) uzman kararıyla verilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–598–12 saatte bir (kreatinin klirensi 30–50).
eGFR 15–2912 saatte bir (kreatinin klirensi 15–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)24 saatte bir (kreatinin klirensi 5–14); nörotoksisite izlenir.
Hemodiyaliz24 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; nadir interstisyel nefrit; yüksek dozda böbrek yetmezliğinde nöbet.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); karaciğer testleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; kreatinin klirensi düşükse doz aralığı uzatılır. İshal, C. difficile ve döküntü sık; penisilin alerjisi sorgulanır, aşırı doz nörotoksisite yapabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; ampisilin-sulbaktam birlikte yaygın kullanılır, teratojenik etkisi bildirilmemiştir.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 7 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Baksilsulbaktam sodyum1 g IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz
B-laktamsulbaktam sodyum

Kombinasyon ürünleri (7): Ampisid, Bactamed, Belaksin, Cefperazon, Sulbaksit, Sulcid, Sulzon

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 7 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AB11

Sulodeksid

Glikozaminoglikan karışımı (heparin benzeri + dermatan sülfat)

Antitrombin III ve heparin kofaktör II üzerinden anti-Xa/anti-IIa etki gösteren glikozaminoglikan; periferik arter hastalığı ve venöz yetmezlikte kullanılır. Tuzak: antikoagülan ve antiagreganla kanama artar.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Pıhtılaşma kaskadı › Plazma proteini (antitrombin III, heparin kofaktör II) › Faktör Xa ve trombin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Xa ve trombinikapatır+fibrinojenifibrine çevirirAntitrombin IIIplazmada pıhtılaşma proteazlarınıyavaşça kapatan doğal inhibitörKan · plazmaFaktör Xa ve trombinkanda serbest; fibrin pıhtısı yaparKan · serbest Xa ve trombinFibrin pıhtısıdamar içinde trombüs oluşurDamar içi · pıhtıSulodeksid:antitrombinihızlandırır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Antitrombin III ve heparin kofaktör II hızlanır → Xa ve trombinkapanır, fibrin yapımı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Kandaki pıhtılaşma inhibitörlerinde ve damar endotelinde. Oral alınan ilaç kısmen emilir; kana geçip plazmada etki eder.
Neye etki eder?Antitrombin III ve heparin kofaktör II'ye bağlanıp bu doğal inhibitörleri aktive eder (heparin benzeri); faktör Xa ve trombin daha hızlı kapanır.
Ne olur?Faktör Xa ve trombin baskılanır → fibrin yapımı azalır; endotel koruması ve viskozite azalması etkisi eklenir.

Klinik

EndikasyonPeriferik arter hastalığı (aralıklı kladikasyo), venöz yetmezlik ve venöz ülser, tromboz sonrası sendrom; seçili diyabetik damar komplikasyonları.
Yan etkilerMide-bağırsak yakınmaları (bulantı, epigastrik ağrı), döküntü, kanama, enjeksiyon yerinde hematom ve ağrı.
KontrendikasyonHemorajik diyatez ve kanamalı hastalıklar, heparin ya da benzeri maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerOral antikoagülan, heparin ve antiagreganlarla kanama riski artar; K vitamini antagonistleriyle INR yakından izlenir.
DikkatKanama belirtileri, hemoglobin ve (parenteralde) trombosit sayısı izlenir. Cerrahi öncesi kesme zamanı hekimle planlanır.

Erişkin dozu

Oral: 250 LSU günde 2 kez. Parenteral: 600 LSU IM/IV günde 1 kez, 15–20 gün (ardından oral).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri yetersiz; dikkatle, kanamayı izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kaçınılması düşünülür.
HemodiyalizVeri yetersiz; heparinle birlikte kanama riski.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yok. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kanamayı izle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama riski artar; antikoagülan ve antiagreganla birlikte kullanımda dikkat. Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; mide-bağırsak yakınması ve kanama izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; zorunlu olmadıkça kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anjiofluxsulodexide
Anjioflux 600 Lrusulodexide2 ml enjektabl cozelti iceren 10 ampul

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01CR04

Sultamisilin

Aminopenisilin + β-laktamaz inhibitörü (oral çift ön ilaç)

Ampisilin ve sulbaktamın birbirine bağlı oral ön ilacı; solunum yolu, deri-yumuşak doku ve idrar yolu enfeksiyonunda kullanılır. Tuzak: sık ishal; Pseudomonas etkisiz.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücre duvarı ve periplazma › Bakteri zarı · PBP ve β-laktamaz › PBP (ampisilin) ve β-laktamaz (sulbaktam)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)halkayı açarakyıkarPBP'ye bağlanırduvar çaprazbağı kurulamazβ-laktamaz enzimiperiplazmada β-laktam halkasını açanbakteri enzimiPeriplazma · β-laktamazAmpisilinenzim çalışmazsa PBP'ye ulaşırPeriplazma · ampisilinPBP (transpeptidaz)hücre duvarı zincirlerini çaprazbağlayan enzimBakteri zarı · PBPHücre duvarıbakteriyi ozmotik patlamadan korurBakteri hücre duvarıAmpisilinPBP'yi,sulbaktamβ-laktamazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sulbaktam β-laktamazı kapatır, ampisilin PBP'yi bağlar → bakteriduvarı bozulur ve ölür; spektrum genişler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri periplazmasında ve hücre duvarında (PBP ve β-laktamaz yanında). Oral ön ilaç bağırsakta esterazlarla ampisilin ve sulbaktama ayrılır, ikisi birlikte emilir.
Neye etki eder?Ampisilin PBP'lere bağlanıp duvar çapraz bağlanmasını durdurur; sulbaktam β-laktamaza bağlanıp geri dönüşsüz kapatır ve Acinetobacter PBP'sini de bağlar.
Ne olur?β-laktamaz ampisilini yıkamaz, ilaç PBP'ye ulaşır → duvar bozulur, bakteri ölür; böylece ampisilinin spektrumu β-laktamaz yapan bakterilere genişler.

Klinik

EndikasyonÜst ve alt solunum yolu enfeksiyonu (sinüzit, otitis, pnömoni), deri ve yumuşak doku enfeksiyonu, komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonu, gonore (tek doz); parenteral tedaviden oral devam.
Yan etkilerİshal (sık), bulantı, döküntü, karaciğer enzim yükselmesi, kolestatik hepatit (nadir), C. difficile kolit, aşırı duyarlılık, nadir nötropeni.
KontrendikasyonPenisilin ya da β-laktam aşırı duyarlılığı; ampisilin/sulbaktamla ilişkili kolestatik sarılık öyküsü; infeksiyöz mononükleozda döküntü riski.
EtkileşimlerAllopurinolle döküntü artar; metotreksat düzeyi artar; probenesid düzeyi artırır; varfarin etkisi artabilir; oral kontraseptif etkisi azalabilir (dolaylı).
DikkatYemekle ya da yemeksiz alınabilir; ishal sık olduğundan hidrasyon izlenir. Böbrek işlevine göre aralık ayarlanır; ağır enfeksiyonda parenteral tedavi gerekir.

Erişkin dozu

375–750 mg ağızdan günde 2 kez (genellikle 750 mg 12 saatte bir), 5–14 gün; gonoreyi tek dozda 2,25 g.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (kreatinin klirensi 30–50: 750 mg 12 saatte bir).
eGFR 15–29750 mg 12 saatte bir (kreatinin klirensi 15–29).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)750 mg 24 saatte bir (kreatinin klirensi 5–14).
Hemodiyaliz750 mg 24 saatte bir; HD günü seanstan sonra.
Periton diyalizi750 mg 24 saatte bir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet. PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir interstisyel nefrit; yüksek dozda böbrek yetmezliğinde nöbet.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez (böbrek işlevine göre); karaciğer testleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz böbrek işlevine göre ayarlanır; ishal ve C. difficile kolit sık. Penisilin alerjisi sorgulanır; uzun tedavide karaciğer testleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; ampisilin ve sulbaktam için teratojenik etki bildirilmemiştir. Aşırı duyarlılık yoksa uygundur.
EmzirmeAz miktarda süte geçer; emzirmede uygundur, bebekte ishal ve pamukçuk izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ampisidsultamisilin tosilat dihidrat · sultamisilin250 mg/5 ml süspansiyon hazirlamak için toz; 375 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet
Belaksinsultamisilin · sultamisilin tosilat dihidrat250 mg/5 ml oral süspansiyon hazirlamak için kuru toz; 375 mg film tablet; 750 mg film tablet
Devasidsultamisilin tosilat375 mg film kapli tablet
Duobaksultamisilin250 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin kuru toz
Duocidsultamisilin · sultamisilin tosilat250 mg oral suspansiyon için kuru toz; 375 mg film kapli tablet
Sulbaksitsultamisilin250 mg/5 ml enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02CC01

Sumatriptan

Triptan (5-HT1B/1D agonisti)

Akut migren atağını kesen selektif 5-HT1B/1D agonisti; profilaktik değildir. Tuzağı: iskemik kalp ve serebrovasküler hastalıkta kontrendike; ayda 10 günden fazla kullanımda ilaç aşırı kullanım baş ağrısı.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve kafa damarları › Trigeminovasküler sistem › Hücre zarı (damar düz kası ve presinaptik uç) › 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CGRP salgılariltihapmediyatörü sızarağrı sinyaliiletirTrigeminal sinir ucumeninks damarında CGRP ve P maddesisalgılarTrigeminal uç · presinaptikMeninks damarıCGRP ile genişler, çevre dokuya sızıntıolurMeninks damarı · duraNörojenik inflamasyonağrı reseptörleri duyarlanırDura · çevre dokuTrigeminal ağrı iletimibeyin sapı çekirdeğine ağrı sinyaliTrigeminal çekirdekSumatriptan:5-HT1B/1Dreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Damar daralır, CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenikinflamasyon ve ağrı iletimi gerilir; atak kesilir.Koroner damarlarda da 5-HT1B vardır: koroner vazospazm ve göğüs sıkışması yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Meninks damarlarında (5-HT1B, düz kas) ve trigeminal sinir ucunda (5-HT1D, presinaptik). Hidrofilik olduğu için kan-beyin bariyerini az geçer; etki çoğunlukla kafa damarı ve uçtadır.
Neye etki eder?5-HT1B ve 5-HT1D reseptörlerinin agonistidir: damar düz kasında 5-HT1B'yi, trigeminal uçta 5-HT1D'yi uyarır.
Ne olur?Genişlemiş kafa damarları daralır; CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenik inflamasyon ve ağrı iletimi gerilir → migren atağı kesilir.

Klinik

EndikasyonAurası olan ya da olmayan akut migren atağı; küme baş ağrısı atağı (SC form).
Yan etkilerBoyun, göğüs ve çenede sıkışma hissi, parestezi, sersemlik, yorgunluk, bulantı, yüzde kızarma, geçici kan basıncı artışı; enjeksiyon yeri ağrısı; nadiren koroner vazospazm ve serotonin sendromu.
Kontrendikasyonİskemik kalp hastalığı, koroner vazospazm, kontrolsüz hipertansiyon, inme ya da geçici iskemik atak, periferik damar hastalığı, hemiplejik ve bazilar migren; 24 saat içinde ergot ya da başka triptan; MAO inhibitörü (son 2 hafta); ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerErgotlarla ve diğer triptanlarla 24 saat ara; MAO inhibitörü (kontrendike); SSRI ve SNRI ile serotonin sendromu riski (nadir); sumatriptan CYP üzerinden değil MAO-A ile yıkılır.
DikkatBaşlamadan önce kardiyovasküler risk değerlendirilir; ilk dozun klinikte verilmesi riskli hastada düşünülür. Ayda en çok 9 gün kullanılır.

Erişkin dozu

Oral 50–100 mg, atak başında; 2 saat sonra tekrar edilebilir; günde en çok 200 mg. SC 6 mg, tekrar en erken 1 saat sonra; günde en çok 12 mg.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Dikkatle; veri sınırlı, en düşük doz ve kan basıncı izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle ya da kaçınılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılacaksa en düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; geçici kan basıncı artışı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BOral tek doz en çok 50 mg.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

65 yaş üzerinde veri sınırlıdır; koroner ve serebrovasküler hastalık sık olduğundan kardiyovasküler değerlendirme olmadan başlanmaz. En düşük etkili doz kullanılır. Hipertansiyon ve antidepresan kullanımı gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelik kayıtlarında majör malformasyon artışı saptanmamıştır; ilk seçenek parasetamoldür, gerekirse en düşük dozla kullanılabilir.
EmzirmeSüte geçer, bebek maruziyeti düşüktür; kaygı varsa dozdan sonra 12 saat süt sağılıp atılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Imigran Subjectsumatriptan6 mg/0,5 ml 2 kartus + otoenjektor; 6 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti
İmigransumatriptan50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Rudista, Suvalen

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EX01 · L01XE04

Sunitinib

Çoklu tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR, PDGFR, KIT)

VEGF yolağını ve diğer tirozin kinazları bloke eden oral kanser ilacı; hipertansiyon, proteinüri, TMA ve podosit hasarı yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar endoteli ve tümör › Endotel hücresi ve podosit › Hücre içi (tirozin kinaz alanı) › VEGFR, PDGFR ve KIT tirozin kinazlar

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırsinyali iletirVEGFendotel ve podositten salınan büyümefaktörüHücre dışı · endotel yüzeyiVEGFR-2 (tirozin kinaz)endotel hücresinde sinyal iletirEndotel hücre zarı · VEGFR-2Endotel yaşamı · anjiyogenezNO yapımı, damar tonusunu ve glomerülerbariyeri korur; tümörde yeni damar yaparEndotel hücresi içiSunitinib: VEGFRkinaz alanınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: VEGFR sinyali durur → tümör damarlanması ve büyümesi azalır; endotelve podosit hasarı hipertansiyon, proteinüri ve TMA yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Tümör ve endotel hücrelerinin içinde; glomerülde endotel ve podosit. Ağızdan alınır, hücre zarını geçerek reseptörün hücre içi kısmına ulaşır.
Neye etki eder?VEGFR-1/2/3, PDGFR, KIT ve FLT3 tirozin kinazlarının ATP bağlama cebine girer ve sinyal iletimini kapatır.
Ne olur?Tümörde yeni damar oluşumu ve büyüme durur. Sağlam endotelde ve podositte VEGF kaybı: NO düşer → hipertansiyon, proteinüri ve TMA.

Klinik

Endikasyonİleri böbrek hücreli kanser, imatinib sonrası GİST, ilerlemiş pankreas nöroendokrin tümörü.
Yan etkilerHipertansiyon, proteinüri, TMA, hipotiroidi, el-ayak sendromu, yorgunluk, ishal, kemik iliği baskısı, QT uzaması, karaciğer toksisitesi, kanama.
KontrendikasyonAğır karaciğer hasarı öyküsü, ilaca aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır, doz azaltılır; güçlü indükleyiciler (rifampisin) düşürür, doz artırılır.
DikkatKan basıncı ve idrar proteini her kür öncesi izlenir. Hipertansiyon için ACE inhibitörü-ARB ya da dihidropiridin tercih edilir. TMA ya da nefrotik sendrom gelişirse ilaç kesilir.

Erişkin dozu

Böbrek ve GİST: 50 mg günde bir, 4 hafta kullanım + 2 hafta ara (4/2 şema); pankreas nöroendokrin tümörü: 37,5 mg/gün sürekli.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Başlangıç dozu ayarı gerekmez; güvenlik ve yanıta göre ayarlanır.
eGFR 15–29Başlangıç dozu ayarı gerekmez; proteinüri ve KB izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Başlangıç dozu ayarı gerekmez; dikkatle izlenir.
HemodiyalizBaşlangıç dozu ayarı gerekmez; diyalizde çalışmalar sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: beklenmez, yüksek protein bağlanma; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiProteinüri, hipertansiyon, TMA; nefrotik proteinüri ya da TMA'da kesilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; hepatotoksisite izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yorgunluk, hipertansiyon, kardiyotoksisite (EF düşüşü), kanama, hipotiroidi, el-ayak sendromu ve proteinüri riski artar; KB, EF, TSH ve idrar proteini izlenir. Başlangıç dozu ayarı gerekmez; toksisitede doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikKullanılmaz (embriyofetal toksisite). Tedavi sırasında ve sonrasında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Butinupsunitinib12,5 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül; 50 mg sert kapsül
Sutesgosunitinib baz12,5 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül; 37,5 mg sert kapsül; 50 mg sert kapsül
Xsunibsunitinib hidroklorür12,5 mg sert kapsül; 25 mg sert kapsül; 50 mg sert kapsül

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sükroferrik oksihidroksit

Demir bazlı fosfat bağlayıcı

Demir(III) oksihidroksit, sükroz ve nişasta karışımından oluşan çiğneme tableti; düşük hap yüküyle fosfat bağlar, demir emilimi çok azdır. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi (ince bağırsak) › Bağırsak lümeni (diyet fosfatı) › Lümen içinde: demir oksihidroksit yüzeyi › Polinükleer Fe(III) oksihidroksit çekirdeği

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)emilirkana karışırDiyet fosfatıöğünle bağırsak lümenine gelirBağırsak lümeni · yemekBağırsaktan emilimenterosit ve paraselüler yolla kanageçerEnterosit · emilimSerum fosfatı ↑KBH'de böbrekle atılamayan fosfatbirikirKan · serum fosfatıSükroferrikoksihidroksit:lümende fosfatıbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Fosfat demir oksihidroksit yüzeyine bağlanır, dışkıyla atılır →emilim ve serum fosfatı düşer.Çiğnenebilir tablettir; ishal ve koyu dışkı sık. Demir emilimi çok düşüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazma
Nerede?Bağırsak lümeninde. Yemekle çiğnenerek alınır, lümende fosfatı bağlar ve çözünmez kompleks olarak dışkıyla atılır. Demir emilimi çok düşüktür.
Neye etki eder?Fe(III) oksihidroksit yüzeyindeki hidroksit/su gruplarıyla fosfat ligand değişimi yapar (kimyasal bağlayıcı); geniş pH aralığında etkilidir. Enzim ya da reseptörü etkilemez.
Ne olur?Çözünmez demir-fosfat kompleksi dışkıyla atılır → fosfat emilimi ve serum fosfatı düşer. Demir emilimi çok az; dışkı koyulaşır.

Klinik

EndikasyonDiyalizdeki hastada serum fosfatını kontrol altına alma (hiperfosfatemi).
Yan etkilerDışkı renginde koyulaşma, ishal, bulantı, ağız ve dişte renk değişimi, hiperkalsemi (nadir).
KontrendikasyonDemir yüklenmesi hastalıkları (hemokromatoz); ilaç bileşenine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDoksisiklin ve levotiroksin gibi ilaçlarla ayrı zamanda alınır; demir içeren ürünlerle ek demir yüklenmesi izlenir; alüminyum içeren antasitlerle birlikte kullanılmaz.
DikkatTablet çiğnenerek ya da ezilerek öğünle alınır (bütün yutulmaz). Demir parametreleri ve fosfat düzenli izlenir; öğünden bağımsız alınırsa işe yaramaz.

Erişkin dozu

Başlangıç 1500 mg/gün (öğünlerde 500 mg × 3), çiğnenerek; serum fosfatına göre 500 mg/gün basamaklarla (en sık haftada bir) artırılır; en çok 3000 mg/gün (6 tablet).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60KBH dışında endikasyon yok.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez; fosfat hedefine göre titre edilir.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; fosfat hedefine göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; fosfat hedefine göre titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; 500 mg × 3 çiğnenerek öğünle, en çok 3000 mg/gün.
Periton diyaliziAyar gerekmez; HD'dekiyle aynı titrasyon.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (sistemik emilimi çok az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sistemik demir emilimi çok azdır, ferritin ve TSAT izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda çiğnenerek alınır; bulantı, ishal ve koyu dışkı sık. Başlangıç 1500 mg/gün, fosfata göre 500 mg/gün basamakla titre edilir. Ferritin ve TSAT izlenir; hemokromatoz ve demir yükü hastalıklarında kullanılmaz. Hipofosfatemiden kaçın.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC M03AB01

Süksinilkolin

Depolarizan nöromüsküler bloker

Motor son plaktaki nikotinik reseptörü uzun süre uyaran, hızlı başlayıp kısa süren depolarizan kas gevşetici; hiperkalemi yapabildiği için ezilme, yanık ve KBH'de risklidir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir-kas kavşağı › Motor son plak (iskelet kası) › Kas hücresinin zarı (postsinaptik) › Nikotinik (Nm) asetilkolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+kanalı açarasetilkolinesterazyıkar, gevşerSinir ucundan ACh salınırasetilkolin; aksiyon potansiyeliveziküllerin boşalmasını sağlarSinir ucu · sinaps aralığıNikotinik reseptörkas zarında motor son plakta bulunanligand kapılı Na⁺ kanalıMotor son plak · Nm reseptörüKas zarı kısa depolarize olurNa⁺ girer, K⁺ çıkarKas zarı · Na⁺ kanallarıKas kasılır, sonra gevşerasetilkolin yıkılınca zar yenidenpolarize olurİskelet kası lifiSüksinilkolin:Nm reseptörünüuzun süre uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör sürekli uyarılır, Na⁺ kanalları inaktive kalır → zaryeniden uyarılamaz ve kas gevşer (flask paralizi); etki 5–10 dakikada geçer.Başlangıçta fasikülasyon olur ve K⁺ yaklaşık 0,5 mmol/L yükselir.Yanık, ezilme, uzun immobilizasyon ve denervasyonda kas zarında reseptörler artar; ilaç bureseptörlerden yaygın K⁺ salınımı yapar ve ölümcül hiperkalemi gelişebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?İskelet kasının motor son plağında. Damardan verilir, kana karışır, sinaps aralığına ulaşır ve kas zarının dış yüzündeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Kas zarı üzerindeki nikotinik Nm reseptörüne (ligand kapılı Na⁺ kanalı) asetilkolin gibi bağlanıp uyarır; asetilkolinesterazla yıkılmadığı için reseptörden ayrılmaz.
Ne olur?Zar sürekli depolarize kalır, Na⁺ kanalları inaktive olur → önce fasikülasyon, sonra flask paralizi (5–10 dk). Plazma kolinesterazı yıkar. K⁺ 0,5 mmol/L kadar artar.

Klinik

EndikasyonHızlı ardışık entübasyonda (RSI) ve kısa süreli kas gevşemesi gereken durumlarda anestezi indüksiyonu; laringospazm tedavisi.
Yan etkilerHiperkalemi ve aritmi, bradikardi (özellikle tekrar dozda ve çocukta), malign hipertermi, fasikülasyon ve kas ağrısı, intraoküler-intrakraniyal basınç artışı, anafilaksi, uzamış blok (kolinesteraz eksikliği).
KontrendikasyonMalign hipertermi öyküsü ya da yatkınlığı, hiperkalemi, ağır yanık-ezilme (24-72 saat sonrası), kas distrofisi ve denervasyon, uzun süreli immobilizasyon, plazma kolinesteraz eksikliği öyküsü.
EtkileşimlerKolinesteraz inhibitörleri ve magnezyum etkiyi uzatır; digoksin ile aritmi; aminoglikozid ve litiyum bloğu güçlendirir; kolinesterazı azaltan durumlar (ağır karaciğer hastalığı) etkiyi uzatır.
DikkatEzilme sendromu, rabdomiyoliz, yanık ve hiperkalemili hastada kullanılmaz; rokuronyum (gerekirse sugammadeks ile) tercih edilir. Hiperkalemi ECG ile ve potasyum ölçümüyle izlenir.

Erişkin dozu

Entübasyon için 1-1,5 mg/kg IV (etki 30-60 saniyede başlar, 5-10 dakika sürer). Tekrar dozlarda faz II blok ve bradikardi görülebilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; potasyum normalse kullanılır.
eGFR 15–29K⁺ normalse kullanılabilir; K⁺ > 5,5 mmol/L ise kaçınılır (rokuronyum tercih edilir).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)K⁺ normalse kullanılabilir; K⁺ > 5,5 mmol/L ise kaçınılır (rokuronyum tercih edilir).
HemodiyalizAyar gerekmez; K⁺ yüksekse kaçınılır, ameliyat öncesi K⁺ diyalizle düzeltilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; K⁺ > 5,5 mmol/L ise kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi (özellikle KBH ve diyalizde); nadiren rabdomiyoliz ve miyoglobinüri.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BBlok uzayabilir; doz azaltılır ya da başka gevşetici seçilir.
Child-Pugh CBlok belirgin uzar; doz azaltılır ya da rokuronyum gibi alternatif seçilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ve karaciğer hastalığında plazma kolinesterazı düşükse blok uzayabilir. Hiperkalemi riski (immobilizasyon, yanık, ağır travma, nöromüsküler hastalık), bradikardi ve malign hipertermi; K > 5,5 mmol/L iken kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı az geçer; sezaryen anestezisinde kullanılır. Gebede kolinesteraz düşük olduğundan blok uzayabilir.
EmzirmeSüte geçişi önemsizdir (hızlı yıkılır); emzirmeyle uyumludur.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Lysthenon Fortesuksametonyum klorür%2 enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Sülfadiazin

Sülfonamid antibiyotik-antiprotozoal (DHPS inhibitörü)

Folat sentezini keren sülfonamid; pirimetaminle toksoplazmoz tedavisinde kullanılır. Asetilli metaboliti asidik idrarda kristalleşerek kristal nefropatisi, taş ve AKI yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri ve parazit (Toxoplasma) › Folat sentezi › Mikrop sitoplazması › Dihidropteroat sentaz (DHPS)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dihidropteroatsentazbirleştirirfolat yolundaindirgenirtek karbonaktarırPABA + pteridinbakterinin ve parazitin folat yapıtaşlarıMikrop sitoplazmasıDihidropteroatdihidrofolat öncülüMikrop sitoplazmasıTetrahidrofolatdihidrofolattan DHFR ile indirgenerekoluşurMikrop sitoplazmasıNükleotid ve DNA senteziçoğalma için gerekirMikrop çekirdek maddesiSülfadiazin:PABA yerinegeçip DHPS'yikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Folat yolu başında kesilir → mikrop DNA yapamaz, çoğalmaz; idrardakristalleşirse AKI görülür.Asetilli metaboliti asit idrarda az çözünür; kristalüri ve AKI için bol sıvı gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri ve Toxoplasma hücresinin içinde (sitoplazma). Ağızdan alınır, kanla taşınır ve mikrop hücresine girer; insan hücresi folatı dışarıdan aldığı için etkilenmez.
Neye etki eder?PABA'ya benzeyerek DHPS enzimine yarışmalı bağlanır ve kapatır; pirimetamin DHFR'yi kapatarak ardışık blok yapar.
Ne olur?Dihidrofolat ve tetrahidrofolat yapılamaz → nükleotid ve DNA sentezi durur, mikrop çoğalamaz. Asetilli metaboliti idrarda az çözünür → kristalüri, taş.

Klinik

EndikasyonToksoplazma ensefaliti ve toksoplazmoz (pirimetamin ve lökovorinle), nokardiyoz, aktif olmayan romatizma için profilaksi (ender).
Yan etkilerKristalüri, nefrolitiyazis ve kristal nefropatisi, AKI, döküntü (SJS/TEN dahil), ateş, bulantı, miyelosüpresyon ve hemoliz (G6PD eksikliği), hepatit, hiperkalemi (nadir).
KontrendikasyonSülfonamid aşırı duyarlılığı, porfiri, ağır böbrek ve karaciğer yetmezliği, G6PD eksikliğinde dikkat; yenidoğan ve gebeliğin son döneminde (kernikterus riski) kullanılmaz.
EtkileşimlerMetotreksat ve varfarinin etkisi artar, siklosporinle nefrotoksisite, oral antidiyabetiklerle hipoglisemi; trimetoprimle hiperkalemi ve miyelosüpresyon.
DikkatKristal nefropatisi riski nedeniyle sıvı alımı, idrar sedimenti (kristal) ve kreatinin yakından izlenir. İdrar pH'ının yükseltilmesi çözünürlüğü artırır. Gebelikte son trimesterde kaçınılır; emzirmede yenidoğanda hiperbilirubinemi riski vardır.

Erişkin dozu

Toksoplazmozda pirimetamin ve lökovorinle birlikte 1–1,5 g günde 4 kez (ağırlığa göre; < 60 kg 1 g, ≥ 60 kg 1,5 g); süre ve idame doz protokole göre. Bol sıvı (günde ≥ 2–3 L) alınır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; bol sıvı.
eGFR 30–59Olağan dozun yaklaşık yarısı ya da aralık 12–24 saate uzatılır.
eGFR 15–29Doz yaklaşık yarıya iner ya da aralık 12–24 saate uzatılır; düzeye göre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Protokol ve düzeye göre ayarlanır; kristal riski yüksek.
HemodiyalizHD günü seanstan sonra verilir; diyalizle uzaklaşır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düzeye göre.
Diyalizle uzaklaşmaEvet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKristal nefropatisi, AKI; sıvı, idrar pH'ı ve kreatinin izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kristalüri, AKI, kemik iliği baskılanması, döküntü ve ilaç ateşi riski; bol sıvı (günde ≥ 2–3 L) ve idrar alkalinizasyonu. Kan sayımı, kreatinin ve idrar sedimenti izlenir; folat antagonisti nedeniyle lökovorin birlikte verilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik3. trimesterde kaçınılır (yenidoğanda kernikterus riski); toksoplazmozda yarar-zarar ve folat desteği ile.
EmzirmeSüte geçer; yenidoğanda hiperbilirubinemi ve G6PD eksikliğinde hemoliz riski: önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC A07EC01

Sülfasalazin

5-aminosalisilat ve sülfapiridin konjugatı (aminosalisilat, DMARD)

Kolonda azo bağı bakterilerce kırılıp 5-ASA ve sülfapiridine ayrılan ilaç; ülseratif kolitte ve romatoid artrit/spondiloartritte kullanılır. Tuzak: hemoliz, agranülositoz ve oligospermi.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Kolon mukozası › Mukoza hücreleri ve lamina propria › Araşidonik asit yolu (COX, LOX), NF-κB

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimleri uyarıraracıları üretirdokuyu zedelerİltihap hücrelerinötrofil ve makrofaj mukozaya birikirKolon mukozası · lamina propriaCOX ve LOX enzimleriaraşidonik asidi prostaglandin velökotriene çevirirMukoza hücre içiProstaglandin ve lökotrienleriltihabı ve damar geçirgenliğini artırırMukoza · hücre dışıMukoza hasarıülser ve kanlı ishalKolon mukozası · ülserSülfasalazin(5-ASA): COX,LOX ve NF-κB'yibaskılar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İltihap aracıları azalır → kolonda mukoza iltihabı hafifler;romatoid artritte etki mekanizması tam bilinmiyor.Sülfapiridin sistemik yan etkilerden (hemoliz, agranülositoz, oligospermi) sorumludur; 5-ASAyerel etkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalın bağırsakta. Ağızdan alınan ilacın büyük kısmı ince bağırsaktan emilmeden kolona ulaşır; kolon bakterilerinin azoredüktazı bağı keser ve etkin 5-ASA mukozada yerel etki eder.
Neye etki eder?5-ASA siklooksijenaz ve lipoksijenaz yolunu ve NF-κB'yi baskılar, bağırsak hücrelerinde PPAR-γ'yı uyarır (kesin mekanizma tam bilinmiyor); sülfapiridin sistemik etkiden sorumludur.
Ne olur?Prostaglandin ve lökotrien yapımı ve iltihap hücre aktivasyonu azalır → mukoza iltihabı ve kanlı ishal hafifler; romatolojide etki mekanizması tam bilinmiyor.

Klinik

EndikasyonHafif-orta ülseratif kolit (tedavi ve idame), Crohn kolitinde yardımcı, romatoid artrit, periferik spondiloartrit ve psoriatik artrit.
Yan etkilerBulantı, baş ağrısı, iştahsızlık, döküntü; oligospermi (geri dönüşlü), folat eksikliği, hemoliz (G6PD eksikliği), agranülositoz, trombositopeni, hepatit, DRESS ve Stevens-Johnson sendromu, kristalüri, nadir interstisyel nefrit.
KontrendikasyonSülfonamid ya da salisilat aşırı duyarlılığı, porfiri, bağırsak ya da idrar yolu tıkanıklığı.
EtkileşimlerDigoksin ve folat emilimini azaltır; siklosporin düzeyi düşebilir; metotreksat ve azatiyoprinle miyelosupresyon artar.
Dikkatİlk 3 ay her ay tam kan sayımı ve KFT, sonra 3 ayda bir. Bol sıvı (≥ 1,5 L/gün; kristalüri). İdrar ve ten turuncu renklenir; yavaş titrasyon yan etkiyi azaltır.

Erişkin dozu

Ülseratif kolit: 3–4 g/gün 4 doza bölünerek (aktif), idame 2 g/gün. Romatoid artrit: enterik kaplı 500 mg/gün ile başlanır, haftada 500 mg artırılarak 1 g günde 2 kez (2 g/gün).

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kreatinin ve idrar izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle; en düşük etkili doz, sık kreatinin ve idrar izlemi.
eGFR 15–29Kaçınılır ya da çok düşük dozla; veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kaçınılır; veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kaçınılır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiİnterstisyel nefrit (5-ASA), kristalüri; kreatinin ve idrar tetkiki izlenir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADikkatle; KFT izlemi.
Child-Pugh BDikkatle; düşük doz ve sık KFT.
Child-Pugh CKullanılmaz (hepatotoksisite riski).

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kan sayımı (agranülositoz), KFT ve kreatinin izlenir. Kemik iliği baskılayıcı ilaçlarla (metotreksat, azatiyoprin) birlikte dikkat; sıvı alımı yeterli tutulur.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Kronik aktif romatolojik hastalıkta DMARD olarak başlanabilir; sülfasalazin bunlardan biridir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir (ülseratif kolit ve romatolojide uyumlu); folik asit (ör. 2 mg/gün) eklenir.
EmzirmeSüte az geçer; sağlıklı term bebekte uyumlu, prematüre ve G6PD eksikliği olan bebekte kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Kolilet Tabletsülfasalazin

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Sülfonilüreler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · sülfonilüre (insülin salgılatıcı)

β hücresinde KATP kanalını kapatıp insülin salgılatan oral antidiyabetikler. Tuzak: aktif metabolitleri böbrekle atılır; klorpropamid ve glibenklamid KBH'de uzamış hipoglisemi yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriPankreas › β hücresi › Hücre zarı · KATP kanalı › SUR1 alt birimi (Kir6.2–SUR1)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP/ADP oranıartar+depolarizasyonve Ca²⁺ girişiinsülinsalgılanırGlukoz β hücresine girerGLUT2 ile alınır, glukokinazlametabolize edilirβ hücresi içi · metabolizmaATP artar, KATP kanalı kapanırATP'ye duyarlı K⁺ kanalı zarda kapanırβ hücresi · KATP kanalıZar depolarize olurvoltaj kapılı Ca²⁺ kanalları açılır,Ca²⁺ hücreye girerβ hücresi · Ca²⁺ kanalıİnsülin salgılanırveziküller zarla birleşir, insülin kanageçerKan · portal dolaşımSülfonilüreler:KATP kanalını(SUR1) zardakapatır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kanal glukozdan bağımsız kapanır → Ca²⁺ girişi ve insülin salgısıartar; şeker düşer, ancak aç kalınca da insülin salgılandığı için hipoglisemiolur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Pankreas adacıklarında β hücresinin dış zarı. Oral ilaç emilir, kanda albümine bağlı taşınır ve hücre zarındaki kanal kompleksine bağlanır.
Neye etki eder?ATP'ye duyarlı K⁺ kanalının (KATP; Kir6.2 + SUR1) SUR1 alt birimine bağlanıp kanalı kapatır; kan glukozundan bağımsız etki eder.
Ne olur?Zar depolarize olur, Ca²⁺ girer → insülin salgısı artar (glukozdan bağımsız) → şeker düşer. Yemeksiz de salgılandığı için hipoglisemi ve kilo artışı olur.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabet (metformin yetersizse ya da kullanılamıyorsa); gliklazid ve glimepirid tercih edilen üyelerdir.
Yan etkilerHipoglisemi (uzun ve ağır olabilir), kilo artışı, hiponatremi (özellikle klorpropamid), alkolle disülfiram benzeri reaksiyon (klorpropamid), deri reaksiyonu, nadiren kolestatik hepatit ve lökopeni.
KontrendikasyonTip 1 diyabet ve ketoasidoz, ağır böbrek ve karaciğer yetersizliği, gebelik ve emzirme; klorpropamid ve glibenklamid eGFR < 60'ta kaçınılır.
EtkileşimlerKo-trimoksazol, flukonazol, ketokonazol (CYP2C9 inhibisyonu), varfarin, salisilatlar, fibratlar: hipoglisemi; beta blokerler hipoglisemi belirtilerini maskeler; rifampisin etkiyi azaltır; alkol; ACEi hipoglisemiyi artırabilir.
DikkatYaşlıda ve böbrek yetersizliğinde uzamış hipoglisemi riski yüksektir; hasta ve yakınları bilgilendirilir. Akut hastalık ve yetersiz alımda geçici kesilir. HD hastasında özellikle seans sonrası ve gece hipoglisemi izlenir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Gliklazid MR 30–120 mg/gün; glimepirid 1–6 mg/gün; glipizid 2,5–20 mg/gün; klorpropamid 100–250 mg/gün (artık kullanılmıyor).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Glibenklamid dikkatle; diğerleri düşük dozla, hipoglisemi izlenir. Klorpropamid kullanılmaz.
eGFR 30–59Glibenklamid kaçınılır; glimepirid 1 mg ile başlanır; gliklazid ve glipizid düşük dozla.
eGFR 15–29Glimepirid önerilmez; gliklazid ve glipizid çok dikkatle, en düşük dozla.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Genelde kullanılmaz; gerekirse yalnız glipizid ya da gliklazid en düşük dozla.
HemodiyalizÖnerilmez; gerekirse glipizid çok dikkatle. Seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziÖnerilmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; aktif metabolitler birikir, uzamış hipoglisemi görülür.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; gliklazid ve glipizid tercih edilir.
Child-Pugh BDüşük dozla, hipoglisemi izlemiyle; kaçınmak daha iyidir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda uzamış ve ağır hipoglisemi, düşme ve bilişsel bozulma riski nedeniyle tercih edilmez. Gerekirse kısa etkili (gliklazid, glipizid) en düşük dozla; klorpropamid ve glibenklamid kullanılmaz. Beslenme düzensizliğinde ve böbrek yetmezliğinde kesilir.

  • TIME-to-STOP G4sınıf üyesi olarak Klorpropamid ve glibenklamid tip 2 diyabette kullanılmaz; uzamış hipoglisemi yapar.
  • TIME-to-STOP G1sınıf üyesi olarak Hipoglisemi riski taşıyan ilaçla sıkı glisemi hedefi (HbA1c < %7) kırılgan yaşlıda önerilmez.

AGS Beers 2023 tüm sülfonilüreler ilk ya da ikinci basamakta kaçınılmalı; hipoglisemi riski yüksektir (kısa etkililer gerekirse seçilir).

Gebelik ve emzirme

GebelikTercih edilmez; plasentadan geçer, yenidoğanda uzamış hipoglisemi yapabilir. Gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Klorpropamid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Gliklazid, Glimepirid, Glipizid, Glibenklamid, Tolbutamid

↑ DizinATC N05AL01

Sülpirid

Atipik antipsikotik (benzamid; D2/D3 antagonisti)

Seçici D2/D3 antagonisti benzamid; düşük dozda presinaptik, yüksek dozda postsinaptik D2'yi bloke eder. Böbrekle değişmeden atılır: doz azaltılır. Tuzağı: belirgin hiperprolaktinemi, QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2 ve D3 reseptörleri (seçici)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreSülpirid:D2/D3'ü seçiciolarak kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yüksek dozda mezolimbik D2 blokajı psikozu azaltır; hipofiz D2blokajı belirgin hiperprolaktinemi yapar; düşük dozda presinaptik blokajetkilidir.Düşük doz presinaptik otoreseptörü, yüksek doz postsinaptik D2'yi bloke eder.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik yolda ve hipofiz laktotrop hücrelerinde. Oral emilimi sınırlı (yaklaşık %25–35); kan-beyin bariyerini kısmen geçer; böbrekle değişmeden atılır.
Neye etki eder?D2 ve D3 reseptörlerini seçici olarak bloke eder; düşük dozda presinaptik otoreseptörü bloke edip dopamin salımını artırır, yüksek dozda postsinaptik D2'yi kapatır.
Ne olur?Yüksek dozda mezolimbik D2 blokajı → psikoz azalır; hipofizde D2 blokajı → prolaktin artar; düşük dozda dopamin salımı artar → depresyon ve negatif belirtilerde yarar.

Klinik

EndikasyonŞizofreni (yüksek doz); düşük dozda vertigo, dispepsi ve depresyon (ruhsat durumuna göre).
Yan etkilerHiperprolaktinemi (galaktore, amenore, jinekomasti), ekstrapiramidal belirti, tardif diskinezi, QT uzaması, sedasyon, kilo, uykusuzluk ve ajitasyon, nadiren NMS.
KontrendikasyonProlaktine bağımlı tümör (prolaktinom, meme kanseri); feokromositoma; levodopa ile birlikte; ağır QT riski; ağır böbrek yetmezliği (doz ayarı olmadan); akut porfiri.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar ve hipokalemi yapanlar riski artırır; levodopa ve dopamin agonistleri etkisini kaybeder; sedatifler ve alkol; antihipertansifler; antasitler emilimi azaltır.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Başlamadan EKG ve K⁺; böbrek işlevine göre doz.

Erişkin dozu

Şizofreni: 400–800 mg/gün, bölünmüş doz (en çok 1200 mg). Düşük doz kullanımlarda 50–150 mg/gün. Yaşlıda ve böbrek bozukluğunda daha düşük başlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–60: dozun yaklaşık 2/3'ü.
eGFR 15–29CrCl 10–30: dozun yaklaşık 1/2'si.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: dozun yaklaşık 1/3'ü; QT izlenir.
HemodiyalizVeri sınırlı; HD ile belirgin uzaklaşmaz; dozun 1/3'ü.
Periton diyaliziVeri yetersiz; e0 dozu.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz (belirgin değil).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; böbrek bozukluğunda birikir, QT ve ekstrapiramidal belirti artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ensefalopatide dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine göre doz azaltılır (birikim). Demansta ölüm riski artar; QT, düşme, ekstrapiramidal belirti ve sedasyon izlenir. Başlamadan EKG ve K⁺; QT uzatan ilaç ve diüretikler gözden geçirilir.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlıdır; yarar-risk değerlendirilir. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme görülebilir; majör malformasyon artışı net değildir.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Dogmatilsulpirid200 mg tablet
Meresasulpiride50 mg kapsul; 100 mg / 3 ml enjeksiyonluk çözlelti
Meresa Fortsulpiride200 mg tablet
Sülpirsülpirid50 mg kapsul
Zepridsulpiride50 mg kapsul; 100 mg/ 2 ml çözelti içeren ampul; 200 mg 12 tablet; 200 mg 24 tablet; 200 mg 48 tablet
Zeprid Oralsulpiride25 mg 200 ml solusyon

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BE08

Tadalafil

PDE5 inhibitörü

cGMP yıkımını yapan PDE5 enzimini engelleyen uzun etkili ilaç; erektil disfonksiyon, BPH'ye bağlı alt üriner yakınmalar ve pulmoner arter hipertansiyonunda kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKavernöz cisim, pulmoner damar, prostat › Düz kas hücresi › Sitoplazma › PDE5 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)GTP'den cGMPyaparPDE5 ile yıkılıretki sönerNO ve guanilat siklazendotel ve sinirlerden NO salınır,siklaz uyarılırEndotel ve sinir ucu · NOcGMPdüz kas içinde birikir, kası gevşetirDüz kas içi · cGMPPDE5 enzimicGMP'yi 5'-GMP'ye yıkarDüz kas içi · PDE5Gevşemenin sona ermesidüz kas yeniden kasılırDüz kas · kasılmaTadalafil:PDE5'i kapatır,cGMP korunur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cGMP yıkılmaz → düz kas gevşemesi uzar: kavernöz kan akışı artar,pulmoner direnç düşer, prostat ve mesane boynu gevşer. Nitrat ile birlikteverilmez (ağır hipotansiyon).Yarı ömrü yaklaşık 17,5 saattir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Düz kas hücresinin içinde (sitoplazmada). Oral ilaç kanda dolaşır, hücre zarından geçerek içeri girer.
Neye etki eder?PDE5 enzimine seçici bağlanıp kapatır; cGMP'nin 5'-GMP'ye yıkımı durur. Guanilat siklazı uyarmaz, yalnız cGMP'yi korur.
Ne olur?cGMP birikir → düz kas gevşemesi uzar: kavernöz kan akışı artar, pulmoner direnç düşer, prostat ve mesane boynu gevşer. NO olmadan etkisizdir.

Klinik

EndikasyonErektil disfonksiyon, BPH'ye bağlı alt üriner sistem semptomları (5 mg günlük), pulmoner arter hipertansiyonu (40 mg/gün, ayrı ruhsatlı preparatlarla).
Yan etkilerBaş ağrısı, yüz kızarması, dispepsi, sırt ve kas ağrısı, burun tıkanıklığı, ani görme kaybı (NAION, nadir), ani işitme kaybı, priapizm.
KontrendikasyonNitratlarla (düzenli ya da gerektiğinde) ve riosiguatla birlikte kullanım, ağır kardiyovasküler hastalık (cinsel aktiviteye uygun olmayan), son 90 günde miyokard infarktüsü, son 6 ayda inme.
EtkileşimlerNitratlar: ağır hipotansiyon (son tadalafil dozundan sonra en az 48 saat nitrat verilmez); α blokerler: hipotansiyon; CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, ritonavir, klaritromisin) düzeyi artırır, rifampisin düşürür.
DikkatNitrat kullanan hastaya ve göğüs ağrısında sublingual nitrat gerekebilecek hastaya verilmez. Ani görme ya da işitme kaybında kesilir. α bloker ile birlikte en düşük dozdan başlanır. Gebelikte endike değildir (erektil disfonksiyon ve BPH); PAH formu gebelikte yarar-risk değerlendirmesiyle.

Erişkin dozu

Erektil disfonksiyon: isteğe bağlı 10–20 mg (cinsel ilişkiden önce) ya da günlük 5 mg. BPH: 5 mg/gün. Pulmoner arter hipertansiyonu: 40 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (AB KÜB); ABD: 5 mg ile başlanır, en çok 10 mg ve 48 saatte bir.
eGFR 15–29İsteğe bağlı en çok 10 mg (AB); ABD: 5 mg, 72 saatte bir; günlük kullanım ve PAH formu önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)İsteğe bağlı en çok 10 mg (AB); ABD: 5 mg, 72 saatte bir; günlük kullanım önerilmez.
HemodiyalizHD'de isteğe bağlı en çok 10 mg (AB); günlük düşük doz önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh Aİsteğe bağlı kullanımda en çok 10 mg.
Child-Pugh Bİsteğe bağlı kullanımda en çok 10 mg.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır, önerilmez.

Yaşlıda kullanım

ED/BPH'de günlük 5 mg ile başla; aralıklı kullanımda 5 mg'dan başlanır. Hipotansiyon, senkop ve düşme riski; nitratla kesinlikle birlikte verilmez, alfa-bloker ile dikkatle. Yarı ömür uzundur (~17,5 saat), yaşlıda artar.

  • TIME-to-STOP F4sınıf üyesi olarak KB < 90/50 ya da > 170/100, kararsız angina, nitrat/alfa-1 bloker, yakın MI/inmede kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikED ve BPH'de endike değil; PAH formu yalnız yarar-risk değerlendirmesiyle.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; PAH dışı kullanım endike değil, tercih edilmez.

Türkiye’deki ürünler (33 ticari ad · 2 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Afiltatadalafil5 mg film tablet; 20 mg film kapli tablet
Cialistadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Dafilatadalafil20 mg film kapli tablet
Departontadalafil20 mg film kapli tablet
Diclasiltadalafil5 mg film tablet; 20 mg film tablet
Econixtadalafil20 mg ağızda dağılan tablet
Erexfiltadalafil5 mg film kaplı tablet; 20 mg film kaplı tablet
Eronistadalafil20 mg film kapli tablet
Felitastadalafil5 mg film kaplı tablet
Flyntatadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Hardcistadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Lextadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet; 20 mg film tablet
Liftatadalafil5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Longistadalafil10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Longivotadalafil2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 20 mg film kapli tablet
Myesedtadalafil5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Nobiciatadalafil5 mg film kapli tablet
Orcafiltadalafil5 mg film tablet; 10 mg film tablet; 20 mg film tablet
Pahtafiltadalafil20 mg film kapli tablet
Pubiltortadalafil20 mg film kapli tablet
Puldafixtadalafil20 mg film kapli tablet
Rekfiltadalafil2,5 mg tablet; 5 mg tablet; 20 mg tablet
Tadaciatadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Tadamedtadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Tadartertadalafil20 mg film kapli tablet
Tadbeetadalafil5 mg film kaplı tablet
Tadlistadalafil2,5 mg efervesan tablet; 5 mg efervesan tablet; 10 mg 4 efervesan tablet; 20 mg efervesan tablet
Tadontadalafil5 mg film kapli tablet
Talafytadalafil20 mg film kapli tablet
Talavisttadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Torktadalafil20 mg 2 film kapli tablet; 20 mg 4 film kapli tablet
Vapoxanttadalafil20 mg film kaplı tablet
Vegalistadalafil5 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (2): Opsynvi, Tada Plus 30

33 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 2 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N07XX08

Tafamidis

Transtiretin (TTR) stabilizatörü

TTR tetramerini kararlı tutarak amiloid oluşumunu yavaşlatan oral ilaç; transtiretin amiloid kardiyomiyopatisi (ATTR-CM) ve polinöropatisinde kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) ve doku arası › Transtiretin (TTR) tetrameri › Hücre dışı; tiroksin bağlama cebi › TTR tetramerinin T4 bağlama bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ayrışmaya uğraryanlış katlanırkümelenirTetramerik TTRkaraciğerin yaptığı, tiroksin ve retinoltaşıyan dört alt birimli proteinKan · plazmaTetramer ayrışmasıyaşla ya da mutasyonla dört alt birimbirbirinden ayrılırKan · tetramerin ayrışmasıYanlış katlanmış monomerlerkararsızdır, birbirine yapışmayaeğilimlidirDoku arası · monomerlerAmiloid fibrilkalp ve sinirlerde birikirKalp ve sinir interstisyumuTafamidis:tiroksin cebinebağlanıptetramerisabitler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tetramer ayrışmaz → amiloid yapan monomer oluşmaz, yeni birikimyavaşlar. Var olan amiloid silinmez; kardiyak ölüm ve hastane yatışı azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda dolaşan TTR tetramerinin içinde; hücre dışı. Oral ilaç emilir ve plazmada TTR'ye bağlanır.
Neye etki eder?TTR tetramerinin tiroksin bağlama bölgelerine bağlanır; alt birimleri bir arada tutar (kinetik stabilizasyon). Ayrışma hız belirleyici basamaktır.
Ne olur?Tetramer monomerlere ayrışmaz → yanlış katlanan monomer ve amiloid fibril oluşmaz → yeni birikim yavaşlar; var olan amiloid silinmez, kardiyak ölüm ve yatış azalır.

Klinik

EndikasyonTranstiretin amiloid kardiyomiyopatisi (yaban tipi ve kalıtsal), kalıtsal ATTR polinöropatisi (evre 1). AL ve AA amiloidozunda etkisizdir.
Yan etkilerİyi tolere edilir: ishal, ağrı, idrar yolu enfeksiyonu, kaşıntı, üst solunum yolu enfeksiyonu.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık (tek kontrendikasyon). Gebelik ve emzirmede kullanılması önerilmez.
EtkileşimlerAnlamlı etkileşimi azdır; BCRP ve OAT1/OAT3 taşıyıcıları inhibe eder (metotreksat, rosuvastatin, imatinib, bazı antibiyotik ve NSAİİ düzeyi artabilir).
DikkatBaşlamadan önce amiloid tipi doğrulanır; monoklonal protein (serum-idrar immünfiksasyon, serbest hafif zincir) dışlanmadan ATTR denmez, AL amiloidoz gecikmeden tedavi gerektirir. Hayvan çalışmalarında teratojenik bulunmuştur: doğurganlıktaki kadında etkili kontrasepsiyon ve emzirmede kullanılmaz. SUT'ta endikasyona özgü, rapor şartlı hükümlere tabidir.

Erişkin dozu

Kardiyomiyopati: 80 mg/gün (4 × 20 mg) ya da tafamidis serbest asit 61 mg/gün, günde 1 kez. Polinöropati: 20 mg/gün. Doz ayarı yok; ayrı ayrı formlar birbiriyle değiştirilmez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; HD günü zamanlaması önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: çalışılmamıştır; PD: veri yok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez (kardiyomiyopatide 80 mg ya da 61 mg/gün). İleri NYHA 4 ve çok sınırlı yaşam beklentisinde yararı belirsizdir; formlar birbiriyle değiştirilmez. Kalp yetersizliği bulguları izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikÖnerilmez (hayvanda teratojenik); doğurgan kadında etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vyndaqeltafamidis · tafamidis meglumin20 mg yumuşak kapsül; 61 mg yumuşak kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AD02

Takrolimus

Kalsinörin inhibitörü (immünsüpresif)

Kalsinörini inhibe ederek T hücre aktivasyonunu durduran immünsüpresif; organ naklinin temel ilacı, kan düzeyiyle izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit › Hücre içi (sitoplazma) › FKBP12–kalsinörin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kalsinöriniaktive ederNFAT'ınfosfatını sökergenleri açarT hücre reseptörü uyarısıantijen tanınınca hücre içi kalsiyumartarT hücre zarı · TCRKalsinörinkalsiyumla çalışan fosfataz enzimiHücre içi · sitoplazmaNFAT çekirdeğe geçerfosfatı alınan transkripsiyon faktörüSitoplazma → çekirdekIL-2 → T hücre çoğalmasırejeksiyonu ve otoimmüniteyi yürütürÇekirdek · IL-2 geniTakrolimus +FKBP12:kalsinörinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsinörin çalışmaz → NFAT sitoplazmada kalır, IL-2 yapılmaz → Thücre aktivasyonu durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?T lenfositin sitoplazmasında. Yağda çözünür, hücre zarından geçip içeri girer; karaciğerde CYP3A4/5 ile yıkılır, dar terapötik aralıklıdır.
Neye etki eder?Hücre içindeki FKBP12'ye bağlanır; bu kompleks kalsiyumla çalışan fosfataz enzimi kalsinörini kapatır.
Ne olur?NFAT fosfatlı kalır, çekirdeğe geçemez → IL-2 yazılımı durur, T hücre çoğalmaz → rejeksiyon azalır. Böbrekte afferent daralma: nefrotoksisite.

Klinik

EndikasyonBöbrek, karaciğer ve kalp nakli; dirençli nefrotik sendrom ve lupus nefriti (seçilmiş hastalarda).
Yan etkilerNefrotoksisite (afferent arteriyol daralması, kronik arteriyolopati), hiperkalemi, hipomagnezemi, nakil sonrası diyabet, tremor, baş ağrısı, PRES, hipertansiyon, TMA, saç dökülmesi.
KontrendikasyonTakrolimus ya da makrolidlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDüzeyi artıranlar: azoller, klaritromisin, diltiazem, verapamil, greyfurt. Düzeyi düşürenler: rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron. Siklosporinle birlikte verilmez.
DikkatHemen salımlı (günde iki kez) ve uzatılmış salımlı (günde bir kez) preparatlar birbirinin yerine kendiliğinden değiştirilmez. Yeni ilaç başlanırken etkileşim kontrol edilir, düzey yakın izlenir.

Erişkin dozu

Başlangıç genellikle 0,1–0,2 mg/kg/gün (iki doza bölünmüş); sonrası çukur kan düzeyine göre ayarlanır (hedef protokole ve nakil zamanına göre değişir).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; çukur düzey izlenir.
eGFR 30–59Farmakokinetik ayar gerekmez; düzey ve kreatinine göre ayarlanır.
eGFR 15–29Farmakokinetik ayar gerekmez; nefrotoksisite nedeniyle düzey sıkı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; düzeye göre, nefrotoksisite ve hiperkalemi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; düzeye göre dozlanır, seans sonrası ek doz yok.
Periton diyaliziAyar gerekmez; düzeye göre dozlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır. PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent vazokonstriksiyonla doza bağlı GFR düşüşü, kronik interstisyel fibroz, TMA, hiperkalemi, hipomagnezemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüzeye göre; ayar çoğunlukla gerekmez.
Child-Pugh BDoz azaltılır, çukur düzey yakın izlenir.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; çukur düzey sık izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda çukur düzeye göre düşük hedefle ve yavaş titre et. Tremor, hipertansiyon, hiperkalemi, diyabet ve nefrotoksisite sık; enfeksiyon ve malignite riski yüksek. CYP3A4 ve P-gp etkileşimlerini her yeni ilaçta gözden geçir.

Gebelik ve emzirme

GebelikNakil alıcısında ve gerekli endikasyonda sürdürülür; düzey izlenir, hipertansiyon ve diyabet açısından takip edilir.
EmzirmeSüte az geçer; bazı merkezlerde emzirmeye izin verilir, bebek düzeyi ve işlevi izlenir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adoporttakrolimus monohidrat0,5 mg kapsul; 1 mg kapsul; 5 mg kapsul
Advagraftakrolimus monohidrat0,5 mg uzun salimli sert kapsül; 1 mg uzun salimli sert kapsül; 3 mg uzatılmış salimli sert kapsül; 5 mg uzun salimli sert kapsül
Dailiporttakrolimus monohidrat0,5 mg uzatılmış salimli sert kapsül; 1 mg uzatılmış salimli sert kapsül; 2 mg uzatılmış salimli sert kapsül; 3 mg uzatılmış salimli sert kapsül; 5 mg uzatılmış salimli sert kapsül
Panolimustacrolimus0,5 mg kapsul; 1 mg kapsul; 5 mg kapsul
Prograftakrolimus0,5 mg kapsul; 1 mg kapsul; 5 mg kapsul; 5 mg/ml konsantre IV infuzyon icin solusyon iceren ampul
Tacrotutacrolimus0,5 mg kapsul; 1 mg kapsul; 5 mg kapsul

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AX02

Talidomid

İmmünomodülatör (cereblon modülatörü)

Cereblon üzerinden Ikaros ve Aiolos'un yıkımına yol açıp TNF-α ve IL-6 üretimini azaltan immünomodülatör; multipl miyelom ve eritema nodosum leprosum'da kullanılır. Güçlü teratojendir; tromboz ve nöropati yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik iliği ve bağışıklık sistemi › Miyelom hücresi (ve T hücre) › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Cereblon-CRL4 E3 ubikuitin ligazı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)genleri açıktutarhücreyi çoğaltırIkaros ve Aiolos (IKZF1/3)miyelom hücresinde yaşam ve sitokingenlerini açık tutan faktörlerMiyelom hücresi · çekirdekIRF4 · MYC · IL-6 · TNF-αçoğalma ve inflamasyon genleriÇekirdek · gen yazılımıMiyelom hücresi çoğalmasıtümör büyümesi ve inflamasyonKemik iliği · plazma hücresiTalidomid:cereblonlaIkaros/Aiolos'uyıktırır✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Ikaros ve Aiolos ubikuitinlenip proteazomda yıkılır → miyelomhücresinde yaşam genleri kapanır, hücre ölür; TNF-α azalması lepra reaksiyonundakietkisini açıklar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre içinde (sitoplazma ve çekirdek). Ağızdan alınır, kanda dolaşır, hücre zarından geçer; hedef E3 ligaz hücre içindedir.
Neye etki eder?E3 ligazın cereblon alt birimine bağlanıp hedef seçimini değiştirir; Ikaros ve Aiolos (IKZF1/3) ubikuitinlenir, proteazomda yıkılır.
Ne olur?IRF4 ve MYC düşer, miyelom hücresi ölür; TNF-α ve IL-6 azalır (lepra reaksiyonundaki etki). Aynı yolla SALL4 yıkımı teratojenisiteyi açıklar.

Klinik

EndikasyonMultipl miyelom (deksametazon ya da melfalan-prednizolonla), eritema nodosum leprosum.
Yan etkilerTeratojenite (fokomeli), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, periferik nöropati, sedasyon, kabızlık, nötropeni, bradikardi, döküntü, hipotiroidi; diyaliz hastasında hiperkalemi bildirilmiştir.
KontrendikasyonGebelik; gebelik önleme programının koşullarını karşılayamayan hasta (etkili kontrasepsiyon kullanmayan doğurganlık çağındaki kadın, doğurgan eşiyle korunmasız ilişkiye giren ya da kondom kullanamayan erkek); talidomide aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSantral depresanlar ve alkolle sedasyon artar; trombozu artıran ilaçlar (eritropoietin uyarıcılar, deksametazon) ve hormonal kontraseptiflerle tromboz riski artar; nöropati yapan ilaçlarla (vinkristin, bortezomib) toplanır.
DikkatGüçlü teratojendir: tek doz bile malformasyon yapabilir; gebelik önleme programı, aylık gebelik testi ve iki ayrı kontrasepsiyon gerekir. Tromboz profilaksisi (aspirin ya da düşük molekül ağırlıklı heparin) verilir. Diyaliz hastasında potasyum izlenir.

Erişkin dozu

Miyelomda 100–200 mg/gün akşamları (deksametazonla); eritema nodosum leprosumda 100–300 mg/gün. Doz nöropati ve sedasyona göre azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Genellikle ayar gerekmez; böbrekle az atılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Genellikle ayar gerekmez; nöropati ve sedasyon izlenir, potasyum bakılır.
HemodiyalizStandart doz bilinmiyor; seans günü zamanlaması için veri yok; nöropati ve K izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; KBH ve diyalizde hiperkalemi, bradikardi ve sedasyon izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir, dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sedasyon, kabızlık, periferik nöropati ve VTE belirgin; düşük dozla (50–100 mg) başla, akşam al. Tromboprofilaksi (aspirin ya da DMAH), nöropati muayenesi, bradikardi ve hipotiroidi izlenir; düşme riski var.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: ağır doğumsal anomali (fokomeli); gebelik önleme programı ve iki yöntemli kontrasepsiyon zorunlu.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Thalidomide Bmsthalidomid50 mg sert kapsül

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02BA01

Tamoksifen

Seçici östrojen reseptör modülatörü (SERM)

Meme dokusunda östrojen reseptörünü bloke eden SERM; hormon reseptör pozitif meme kanserinde kullanılır, nefrolojide retroperitoneal fibrozda steroide alternatif olarak ruhsat dışı denenmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriHormona duyarlı doku (meme, rahim) › Hedef hücrenin içi › Çekirdekteki östrojen reseptörü (ER)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğetaşınırhedef genleriaçarÖstrojengonad ve yağ dokusundan salınan hormonKan · hedef dokuyaÖstrojen reseptörü (ER)hücre içinde, hormonu beklerHedef hücre içi · ERER-östrojen kompleksiçekirdekte östrojen yanıt elemanınabağlanırÇekirdek · yanıt elemanıGen yazılımıhücre çoğalması ve büyüme faktörleriÇekirdek · gen yazılımıTamoksifen:ER'ye bağlanır,östrojeniuzaklaştırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Östrojen ER'ye bağlanamaz → memede hormona bağımlı hücre çoğalmasıdurur; fibrozda etki kısmen ER dışı yoldan olabilir (kesin değil).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Meme, kemik ve endometrium hücrelerinin içinde. Yağda çözünen ilaç ağızdan alınır, hücre zarını geçip hücre içindeki östrojen reseptörüne ulaşır.
Neye etki eder?Östrojen reseptörü (ER): östrojenin yerine oturur. Memede reseptörü kapatır (antagonist), kemik ve endometriumda kısmen uyarır; etkisi dokuya göre değişir (SERM).
Ne olur?Memede östrojen yanıtı gelmez → hormona bağımlı hücre çoğalması durur. Fibrozda etki kısmen ER dışı olabilir; kesin mekanizma bilinmiyor.

Klinik

EndikasyonHormon reseptör pozitif meme kanseri (tedavi ve risk azaltma), duktal karsinoma in situ. Retroperitoneal fibrozda steroid alamayan hastada ruhsat dışı seçenek.
Yan etkilerSıcak basması, vajinal akıntı, venöz tromboembolizm, endometriyum hiperplazisi-kanseri, katarakt, karaciğer enzim artışı; nadir olgularda MDH bildirilmiştir.
KontrendikasyonVenöz tromboembolizm öyküsü (kanser dışı endikasyonda), gebelik, varfarinle birlikte kullanım (dikkat).
EtkileşimlerCYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin, bupropiyon) aktif metaboliti azaltır, etkinlik düşer; varfarin etkisi artar; letrozol ve diğer aromataz inhibitörleriyle birlikte yararı yoktur.
DikkatTeratojendir. Tromboz riski yüksek (nefrotik sendromda, immobil hastada) kullanım dikkatlidir. Düzenli jinekolojik izlem ve anormal kanamada endometriyum değerlendirmesi gerekir.

Erişkin dozu

Meme kanseri: 20 mg/gün (5–10 yıl). Retroperitoneal fibroz: ruhsat dışı; çalışmalarda yaklaşık 20 mg/gün düzeyinde, steroidin yerine ya da sonrasında.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı.
HemodiyalizVeri sınırlı; ayar gerekmez.
Periton diyaliziVeri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kemik metastazlı hastada alevlenmeyle hiperkalsemi olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHafif yetmezlikte dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BDikkatle; veri sınırlı.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda venöz tromboembolizm, inme, endometriyal polip/kanser ve katarakt riski artar; anormal vajinal kanama değerlendirilir. Varfarin etkisini artırır; güçlü CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin) etkisini azaltır. Retroperitoneal fibrozda ruhsat dışı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, genital anomali riski); tedavi sırasında ve sonrasında etkili non-hormonal korunma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez (laktasyonu baskılayabilir).

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tadextamoxifen10 mg 250 tablet; 10 mg tablet
Tamoxifentamoxifen sitrat10 mg tablet; 20 mg tablet
Tamoxifencelltamoxifen · tamoksifen sitrat10 mg 100 tablet; 10 mg 30 tablet; 20 mg
Tamoxifen-tevatamoksifen10 mg tablet
Tamoxittamoksifen sitrat10 mg film kapli tablet (tamofen); 20 mg film kapli tablet (tamofen)

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04CA02

Tamsulosin

Selektif alfa-1A adrenerjik bloker

Prostat, mesane boynu ve alt üreter düz kasındaki alfa-1A reseptörlerini bloke eden ilaç; iyi huylu prostat büyümesinde ilk seçenektir. Üreter taşında yararı küçük taşta gösterilememiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Prostat, mesane boynu, üretra düz kası › Düz kas hücresi zarı › Alfa-1A adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırkası kasarNoradrenalinsempatik sinirlerden salınan haberciSinaps · sempatik sinir ucuAlfa-1A reseptörüprostat, mesane boynu ve üretra düzkasındaDüz kas hücre zarı · alfa-1ADüz kas kasılmasıidrar yolu çıkış direnci artarProstat · mesane boynu düz kasıTamsulosin:alfa-1Areseptörünüdışarıdan blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Noradrenalin bağlanamaz → prostat ve mesane boynu gevşer, çıkışdirenci düşer, idrar akımı kolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Prostat stroması, mesane boynu ve üretra düz kas hücrelerinin dış yüzünde. Ağızdan alınır, kanla taşınır ve dokulardaki zar reseptörüne bağlanır.
Neye etki eder?Alfa-1A reseptörüne noradrenalinle yarışarak bağlanır ve kapatır; damardaki alfa-1B'ye etkisi az olduğundan seçicidir.
Ne olur?Düz kas tonusu düşer → mesane çıkış direnci azalır, idrar akımı güçlenir; kan basıncına etkisi azdır. Ortostatik hipotansiyon ve retrograd ejakülasyon olabilir.

Klinik

Endikasyonİyi huylu prostat büyümesine bağlı alt üriner sistem belirtileri; medikal ekspulsif tedavide distal üreter taşı (kanıt sınırlı).
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon, baş dönmesi, retrograd ejakülasyon, rinit, baş ağrısı; katarakt ameliyatında intraoperatif floppy iris sendromu.
KontrendikasyonOrtostatik hipotansiyon öyküsü; ağır karaciğer yetmezliği.
EtkileşimlerDiğer alfa blokerler ve antihipertansifler (hipotansiyon), fosfodiesteraz-5 inhibitörleri (hipotansiyon), güçlü CYP3A4 ve CYP2D6 inhibitörleri düzeyi artırır.
DikkatKatarakt ameliyatından önce göz hekimine bildirilmelidir (floppy iris). Hipotansiyon riski nedeniyle diyaliz hastasında ve ilk dozda dikkatli olunur.

Erişkin dozu

0,4 mg günde bir, yemekten 30 dakika sonra. Üreter taşında genellikle 0,4 mg/gün, 4 hafta; küçük taşta (< 5–6 mm) belirgin yarar gösterilmemiştir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR ≥ 10'da ayar gerekmez; < 10'da çalışılmamış, dikkatle.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar gerekmez, dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 0,4 mg/gün standarttır. Ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme (özellikle ilk dozlarda ve antihipertansifle) izlenir; yatmadan önce alınması yardımcı olur. Katarakt ameliyatı öncesi göz hekimine bildirilir (floppy iris).

  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa-1 bloker kaçınılır.
  • TIME-to-START G1#sınıf üyesi olarak Orta-ağır LUTS'ta alfa-1 bloker endikedir; tamsulosin üroselektiftir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKadınlarda endikasyonu yoktur; gebelikte veri yok, kullanılmaz.
EmzirmeKadınlarda endikasyonu yoktur; süte geçişi bilinmiyor.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Flomax Mrtamsulosin0,4 mg kapsul
Flomax Prtamsulosin hidroklorür0,4 mg tablet
Floprost Mrtamsulosin0,4 mg degistirilmis salimli 30 sert kapsul; 0,4 mg degistirilmis salimli 90 sert kapsul
Prostyl Mrtamsulosin hcl0,4 mg değiştirilmiş salimli sert kapsül
Tamensutamsulosin hidroklorür0,4 mg mr kapsül
Tamidra Mrtamsulosin hcl0,4 mg degistirilmis salimli sert kapsul
Tamprost Mrtamsulosin hcl0,4 mg değiştirilmiş salimli kapsül
Tamsumax Mrtamsulosin hidroklorür0,4 mg değıştırılmış salimli sert kapsül
Tamylo Mrtamsulosin hidroklorür0,4 mg değiştirilmiş salimli sert kapsül
Tulomac Mrtamsulosin hidroklorür0,4 mg değiştirilmiş salimli sert kapsül
Uromaxtamsulosin hcl0,4 mg mr degistirilmis salimli sert kapsul
Uroprosttamsulosin hidroklorür0,4 mg değiştirilmiş salimli sert kapsül

Kombinasyon ürünleri (1): Tuodapro Duo

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Taurolidin

Antimikrobiyal kateter kilit solüsyonu bileşeni (taurin türevi)

Heparinle birlikte kateter lümenine konan taurin türevi antimikrobiyal; biyofilmi ve bakteriyi hedef alıp hemodiyaliz kateteri ilişkili bakteriyemiyi azaltır. Türkiye'de kilit solüsyonu olarak ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriKateter lümeni (kilit solüsyonu) › Bakteri ve biyofilm › Bakteri hücre duvarı ve yüzeyi › Mürein, endotoksin ve fimbriya

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)yüzeye yapışıpbiyofilm kurarkana bakteridökerenfeksiyona yolaçarBakterikateter lümenine bağlantı ya da cilttengirerBakteri hücre duvarıBiyofilmyüzeye yapışır ve koruyucu matriksüretirBiyofilm · kateter yüzeyiKateter bakteriyemisibiyofilmden kana bakteri dökülürKan · sistemikKateter enfeksiyonu (CRBSI)ateş, sepsis, kateter kaybıKan · sistemikTaurolidin:bakteriyiöldürür,yapışmayı önler⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Bakteri yok olur ve yapışamaz → biyofilm kurulamaz, kana bakteridökülmez; LOCK IT-100'de heparin kilidine göre kateter ilişkili enfeksiyon riskiyaklaşık %71 azalmıştır (heparin bileşeni pıhtı oluşumunu önler).Karışımdaki heparin (1000 U/mL) lümende pıhtı oluşumunu önler; sistemik dolaşıma sızarsa HITöyküsünde sorun olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiKan / plazma
Nerede?Kateter lümenine doldurulur, diyaliz dışındaki sürede lümende kalır; sistemik etki beklenmez. Bakteri ve biyofilm lümen yüzeyindedir.
Neye etki eder?Sulu ortamda oluşan metilol grupları bakteri duvarındaki mürein ve endotoksine bağlanır; hücre duvarı ve fimbriyalar (yapışma uzantıları) bozulur.
Ne olur?Bakteri öldürülür ve yüzeye yapışamaz → biyofilm kurulmaz, kana bakteri dökülmez → kateter enfeksiyonu azalır. Karışımdaki heparin pıhtıyı önler.

Klinik

EndikasyonHemodiyaliz için santral venöz kateterde kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonunun önlenmesi (ABD'de taurolidin 13,5 mg/mL + heparin 1000 U/mL).
Yan etkilerLokal: kateter lümeninde pıhtı ve disfonksiyon, sızıntıyla sistemik heparin etkisi (kanama, nadir HIT), aşırı duyarlılık, tat bozukluğu.
KontrendikasyonTaurolidine ya da heparine aşırı duyarlılık; HIT öyküsü.
EtkileşimlerSistemik antikoagülan ve antiagreganlarla (sızıntı olursa) kanama artabilir; belirgin ilaç etkileşimi yoktur.
DikkatYalnız hemodiyaliz santral kateteri lümenine uygulanır; enjeksiyonla sistemik dolaşıma verilmez. Standart heparin kilidine göre kateter ilişkili enfeksiyonu azaltır; yine de el hijyeni, maksimum bariyer önlemi ve çıkış yeri bakımı sürdürülür.

Erişkin dozu

Her hemodiyaliz seansından sonra kateterin her lümeni, lümen hacmi kadar solüsyonla doldurulur; sonraki seansta önce çekilip atılır. Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Lokal kilit; ayar gerekmez.
eGFR 30–59Lokal kilit; ayar gerekmez.
eGFR 15–29Lokal kilit; ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Lokal kilit; ayar gerekmez.
HemodiyalizHer seanstan sonra lümene doldurulur, sonraki seansta çekilir; ayar gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaGeçerli değil (lokal kilit).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ALokal kilit; ayar gerekmez.
Child-Pugh BLokal kilit; ayar gerekmez.
Child-Pugh CLokal kilit; ayar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Kateter kilidi olarak lokal kullanılır, sistemik emilimi çok azdır; yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Her seanstan sonra lümene doldurulur, sonraki seansta çekilir; aşırı duyarlılık nadirdir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; sistemik emilimi çok az, yalnız gerekliyse.
EmzirmeVeri yetersiz; sistemik emilimi çok az.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J01XA02

Teikoplanin

Glikopeptid antibiyotik

Vankomisine benzeyen, uzun yarı ömürlü glikopeptid; MRSA ve ampisiline dirençli Enterococcus'ta kullanılır, IM da verilebilir. Yükleme dozu atlanırsa düzey yetersiz kalır; ototoksisite ve nefrotoksisite izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (Gram pozitif) › Hücre duvarı (peptidoglikan) › Hücre dışı yüzey › D-Ala-D-Ala öncül ucu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)enzimleresunulurçapraz bağ kurarhücreyi korurPeptidoglikan öncüsüD-Ala-D-Ala uçlu yapı taşı zar dışınataşınırBakteri duvarı · öncül uçTransglikozilaz ve transpeptidazöncülü duvara ekler ve çapraz bağlarBakteri hücre zarı dışıÇapraz bağlı peptidoglikanduvara dayanıklılık veren ağBakteri hücre duvarıSağlam bakteri duvarıhücre ozmotik basınca dayanırBakteri hücre duvarıTeikoplanin:D-Ala-D-Ala'yabağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Öncül bağlanınca enzimler çalışamaz, duvar yapılamaz → bakteri ölür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Gram pozitif bakterinin hücre duvarı yüzeyinde. IV ya da IM verilir; büyük molekül olduğundan zarı geçmez, duvar öncülerine hücre dışından bağlanır. Gram negatiflere etkisizdir.
Neye etki eder?Peptidoglikan öncüllerinin uçtaki D-Ala-D-Ala dizisine bağlanır (enzimi değil, substratı bağlar).
Ne olur?Transglikozilaz ve transpeptidaz öncüle ulaşamaz → duvar uzaması ve çapraz bağ durur → bakteri ölür (yavaş bakterisidal).

Klinik

EndikasyonMetisiline dirençli stafilokok ve dirençli enterokok enfeksiyonları, kemik-eklem enfeksiyonları, endokardit, kateter ilişkili ve deri-yumuşak doku enfeksiyonları, beta-laktam alerjisinde alternatif.
Yan etkilerDöküntü, ateş, infüzyon reaksiyonu (vankomisinden daha seyrek kırmızı adam sendromu), enjeksiyon yeri ağrısı, trombositopeni, nötropeni, transaminaz yükselmesi, nefrotoksisite, ototoksisite, ilaç ateşi.
KontrendikasyonTeikoplanine aşırı duyarlılık; vankomisine ağır alerji varsa çapraz duyarlılık riski.
EtkileşimlerAminoglikozid, amfoterisin B, siklosporin, kıvrım diüretikleri ve diğer nefro-ototoksik ilaçlarla toksisite artar.
DikkatYükleme dozu zorunludur (3–5 doz). Ağır enfeksiyonda çukur düzeyi (trough) izlenir; ağır enfeksiyonda hedef genellikle 15–30 mg/L (ürün bilgisi ve kılavuza göre). Uzun tedavide kan sayımı, böbrek ve işitme izlenir.

Erişkin dozu

Yükleme: 400 mg (ya da 6 mg/kg) IV/IM 12 saatte, 3–5 doz (ağır: 12 mg/kg 12 saatte 3–5 doz). İdame: 6 mg/kg (ağır: 12 mg/kg) günde 1 kez IV/IM.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–80: 4. günden sonra doz yarıya ya da aralık 2 katına.
eGFR 15–29CrCl < 30: dozun üçte biri ya da aralık 3 katı (4. günden sonra).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dozun üçte biri ya da 3 günde bir; düzey izlenir.
HemodiyalizYükleme sonrası üçte bir doz ya da 3 günde bir; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziÜçte bir doz; düzey izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiVankomisinden az, ama aminoglikozidle birlikte nefrotoksisite artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Böbrek işlevine göre doz ve aralık ayarlanır; yükleme dozu azaltılmaz. Aminoglikozid ya da kıvrım diüretiğiyle birlikte nefro-ototoksisite artar. Yaşlıda işitme, kreatinin ve kan sayımı izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; zorunlu durumda ve yarar riskten büyükse kullanılır, işitme ve böbrek izlenir.
EmzirmeVeri yetersiz; oral emilimi çok düşüktür, bebekte sistemik etki beklenmez. Yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (14 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Coplaninteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Enflanisteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Planicidteicoplanin200 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 400 mg enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Repigoteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Tagireloteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Targocidteikoplanin200 mg/3 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü; 400 mg/3 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü
Teicodemteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Teicojectteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Teikopolteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücüsü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücüsü
Teiplacidteikoplanin200 mg IV/IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü; 400 mg IV/IM enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Tekloninteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Tekositteikoplanin200 mg IM/IV liyofilize toz iceren 1 ampul; 400 mg IM/IV liyofilize toz iceren 1 flakon
Teoplanteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Tizolesteikoplanin200 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü; 400 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü

14 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Telbivudin

L-nükleozid analoğu (HBV polimeraz inhibitörü)

Hepatit B virüsü polimerazını tıkayan nükleozid analoğu; yüksek direnç, miyopati ve periferik nöropati nedeniyle bugün tercih edilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Virüs kapsidi içi (sitoplazma) › HBV DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)terstranskriptazDNA'ya çevirirpolimeraztamamlarkapsüllenipsalınırPregenomik RNAçekirdekteki cccDNA'dan yazılırHepatosit · cccDNAEksi zincir DNAvirüsün ters transkriptaz-polimerazenzimiyle yazılırKapsid içi · sitoplazmaÇift zincirli HBV DNAartı zincir tamamlanırKapsid içi · sitoplazmaYeni virionhepatositten salınır, yeni hücrelerienfekte ederYeni HBV virionuTelbivudintrifosfat:zincirisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HBV DNA sentezi durur ve viral yük düşer; direnç ve kas-sinirtoksisitesi nedeniyle tercih edilmez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:ÇekirdekHücre içi (sitoplazma)Mikroorganizma içi
Nerede?Karaciğerde HBV'li hepatositin içinde. Ağızdan emilir, hücre zarından geçer; hücre kinazlarıyla aktif trifosfata dönüşür ve sitoplazmada virüs kapsidi içindeki enzime ulaşır.
Neye etki eder?Telbivudin trifosfat, timidin yerine geçerek HBV DNA polimerazına (ters transkriptaz) rekabetçi bağlanır; zincire girince uzamayı sonlandırır.
Ne olur?Viral DNA sentezi durur → HBV DNA hızla düşer. Direnç sık geliştiği, miyopati ve nöropati yaptığı için günümüzde tercih edilmez.

Klinik

EndikasyonKronik hepatit B (tarihsel ilaç); gebelikte HBV bulaşını azaltma amacıyla kullanıldı. Güncel kılavuzlarda önerilmez.
Yan etkilerMiyopati ve rabdomiyoliz (CK artışı çok sık), periferik nöropati, laktik asidoz, yorgunluk, baş ağrısı, kesilince hepatit alevlenmesi.
KontrendikasyonPeginterferon alfa ile birlikte kullanım (periferik nöropati riski); telbivudine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerPeginterferon alfa-2a ile periferik nöropati artar; miyopati yapan ilaçlar (statin, fibrat) ve siklosporinle risk artar.
DikkatKas ağrısı, güçsüzlük ya da parestezi çıkarsa CK bakılır ve ilaç kesilir. Kesilince hepatit B alevlenmesi izlenir. Tercih edilmeyen, tarihsel bir ilaçtır.

Erişkin dozu

600 mg günde bir (CrCl ≥ 50).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (600 mg/gün).
eGFR 30–59CrCl 30–49: 600 mg 48 saatte bir.
eGFR 15–29CrCl < 30 (diyaliz dışı): 600 mg 72 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 30 (diyaliz dışı): 600 mg 72 saatte bir.
Hemodiyaliz600 mg 96 saatte bir, seans sonrası.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (belirgin); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; CK yükselmesi, miyopati ve nöropati izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; böbrek işlevine göre aralık uzatılır. Miyopati ve periferik nöropati riski vardır, CK izlenir. Peginterferonla birlikte kullanılmaz. Güncel pratikte tenofovir ve entekavir tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte son trimesterde anne-bebek bulaşını önlemek için kullanılmıştır; tenofovir tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Telitasisept

BAFF ve APRIL füzyon proteini (TACI-Fc; araştırma aşamasında)

Hem BAFF'ı hem APRIL'i tutan TACI-Fc füzyon proteini; Çin'de lupus ve miyastenide kullanılır, IgA nefropatisinde faz 3 çalışmaları sürmektedir. Küresel veri sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › B hücre ve plazma hücresi › Hücre dışı sıvı (serbest sitokin) › BAFF ve APRIL sitokinleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırsağkalım sinyaliverirantikor üretirBAFF ve APRILB hücre ve plazma hücresi sağkalımsinyalleriHücre dışı sıvı · kanTACI, BAFF-R, BCMA reseptörüB hücre ve plazma hücresi yüzeyindeB ve plazma hücresi zarıB ve plazma hücresi sağkalımıolgunlaşma ve çoğalmaB ve plazma hücresi içigd-IgA1 ve otoantikor üretimiIgA nefropatisinde ilk vuruşKan · dolaşan gd-IgA1Telitasisept:BAFF ve APRIL'iyakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: BAFF ve APRIL reseptöre ulaşamaz → plazma hücreleri ve gd-IgA1azalır, proteinüri düşer (Çin faz 2 verisi); küresel veri sınırlı.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda ve lenfoid dokuda, hücre dışında. Deri altına verilen füzyon proteini hücreye girmez; serbest BAFF ve APRIL'i yakalar.
Neye etki eder?Çözünür BAFF ve APRIL. TACI'nin hücre dışı kısmı tuzak reseptör gibi sitokinleri bağlar; BAFF-R, TACI ve BCMA'ya ulaşmalarını engeller.
Ne olur?Sağkalım sinyali kesilir → B ve plazma hücreleri azalır → gd-IgA1 ve immün kompleks düşer, proteinüri azalır (IgA nefropatisi).

Klinik

EndikasyonÇin'de SLE ve miyastenia gravis; IgA nefropatisi faz 3 (Çin). Türkiye'de ruhsatsız.
Yan etkilerEnjeksiyon yeri reaksiyonu, enfeksiyon (üst solunum yolu), hipogamaglobulinemi.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon; çalışma dışı bırakma ölçütleri.
EtkileşimlerCanlı aşılar kaçınılır; diğer immünsüpresiflerle enfeksiyon riski artar.
DikkatYalnız klinik çalışma kapsamında; veri Çin popülasyonundandır, küresel uygulanabilirlik kanıtlanmamıştır.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok (Türkiye'de); Çin çalışmalarında haftalık subkütan enjeksiyon.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Çalışılmamış; doz protokole göre.
eGFR 30–59Çalışılmamış.
eGFR 15–29Çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Türkiye'de onaylı doz yok; yaşlıya özgü veri yok. BAFF/APRIL inhibisyonunda hipogamaglobulinemi, enfeksiyon ve enjeksiyon yeri reaksiyonu beklenir; IgG izlenir, canlı aşıdan kaçınılır. Yalnız uzman kararıyla.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC C09CA07

Telmisartan

Anjiyotensin II tip 1 reseptör blokeri (ARB)

Uzun etkili ARB; günde tek dozla kan basıncını ve proteinüriyi düşürür. Safra yoluyla atıldığı için böbrek yetersizliğinde doz ayarı gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar, böbrek ve adrenal bez › Efferent arteriyol · düz kas · adrenal › Hedef hücrenin yüzey zarı › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)renin keserACE dönüştürürAT1 reseptörünebağlanırtuz tutar,damarı daraltırAnjiyotensinojenkaraciğerde yapılan öncül proteinKan · karaciğer ürünüAnjiyotensin Ireninle oluşan etkisiz peptidKan · plazmaAnjiyotensin IIACE ile oluşan asıl etkin peptidKan · endotel yüzeyiAT1 reseptörüdamar, böbrek ve adrenalde etkiyibaşlatırHedef hücre zarı · AT1Vazokonstriksiyon · aldosterondamar daralır, efferent arteriyoldaralır, tuz tutulurDüz kas · adrenal korteksTelmisartan: AT1reseptörünütıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II etki gösteremez → damar gevşer, aldosteron azalır,efferent arteriyol genişler; kan basıncı ve intraglomerüler basınç, proteinüridüşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kası, efferent arteriyol ve adrenal korteks hücrelerinin zarında. Ağızdan alınır, kanla dolaşır ve yüzeydeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?AT1 reseptörü: çok sıkı ve uzun süreli bağlanır, anjiyotensin II'nin yerine oturur ve reseptörü uyarmaz. Kısmi PPAR-γ etkisi bildirilmiştir (klinik önemi belirsiz).
Ne olur?Anjiyotensin II etki gösteremez → damar gevşer, aldosteron düşer, efferent arteriyol genişler → kan basıncı, glomerül basıncı ve proteinüri azalır.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, kardiyovasküler risk azaltımı (ACEi'ni tolere edemeyenler), diyabetik ve proteinürik böbrek hastalığında proteinüri azaltımı.
Yan etkilerHiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, kreatinin artışı (eGFR'de başlangıçta ≤ %30 düşüş kabul edilir), sırt ağrısı; anjiyoödem (nadir); öksürük ACEi'den azdır.
KontrendikasyonGebelik; safra yolu tıkanıklığı; ağır karaciğer yetmezliği; diyabette aliskirenle birlikte.
EtkileşimlerACEi ya da aliskirenle birlikte kullanım yarar getirmez, hiperkalemi ve AKI artar (ONTARGET); potasyum tutucu diüretik ve tuz ikamesi; NSAİİ; lityum düzeyi artar; digoksin düzeyi hafif artabilir.
DikkatGebelikte fetotoksiktir (2. ve 3. trimester; böbrek ve kemik gelişimi); fark edilince kesilir. Dehidratasyon ve akut hastalıkta (sick day) geçici ara verilir.

Erişkin dozu

40 mg günde bir; gerekirse 80 mg/gün. Kombine tabletlerde hidroklorotiyazid ya da amlodipin eklenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; başlarken K ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; K ve kreatinin yakın izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yok, intradiyalitik hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (HD ile uzaklaşmaz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi, kreatinin artışı, AKI (iki taraflı renal arter darlığı, hipovolemi).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn çok 40 mg/gün.
Child-Pugh BEn çok 40 mg/gün.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda 20–40 mg ile başla; ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve böbrek işlevi izlenir. Hipovolemi (diyare, aşırı diüretik) ve NSAİİ ile AKI riski artar; hasta hastalandığında ara verilir.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum potasyumu 5,5 mmol/L üzerindeyken ARB'ye başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte potasyum izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve potasyum yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüri varsa ACEi/ARB başlanır.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi: kontrendike.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 13 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Micardistelmisartan80 mg tablet
Micatortelmisartan20 mg tablet
Micator-40-mg-tablettelmisartan
Micator-80-mg-tablettelmisartan
Telmitektelmisartan20 mg tablet; 40 mg tablet; 80 mg tablet
Telvistelmisartan80 mg tablet
Telzaptelmisartan40 mg tablet; 80 mg tablet
Uloxetictelmisartan20 mg tablet; 40 mg tablet; 80 mg tablet
Qualtantelmisartan40 mg tablet; 80 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (13): Armipin 80, Micardis Plus, Micator-plus-40-12.5-mg-tablet, Micator-plus-80-12.5-mg-tablet, Micator-plus-80-25-mg-tablet, Prescan Plus, Telmiday Plus 80, Telmitek Plus, Telmodip, Telmodip Plus, Telvis Plus, Tenvia Plus, Twynsta 80

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 13 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Tenapanor

NHE3 inhibitörü (bağırsak fosfat emilimi azaltıcı)

Bağırsakta Na⁺/H⁺ değiştirici NHE3'ü tıkayarak paraselüler fosfat emilimini azaltan, sistemik emilmeyen ilaç; diyaliz hastasında fosfat bağlayıcıya eklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak (ince bağırsak) › Enterosit (bağırsak epiteli) › Lümene bakan (apikal) zar ve sıkı bağlantılar › NHE3 (Na⁺/H⁺ değiştirici 3)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)paraselüleryoldan geçerkana karışırDiyet fosfatıöğünle bağırsak lümenine gelirİnce bağırsak lümeniEnterosit sıkı bağlantılarıparaselüler yol; fosfat buradan geçer(NHE3 aktifliğiyle geçirgen)Enterosit · sıkı bağlantı, NHE3Serum fosfatı ↑KBH'de böbrekle atılamayan fosfatbirikirKan · serum fosfatıTenapanor:NHE3'ü bağırsaklümenindenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Paraselüler fosfat geçişi azalır → fosfat emilimi düşer → serumfosfatı iner. Na⁺ emilimi azaldığı için ishal olabilir.Sistemik emilmez. En sık yan etki ishal; çocuklarda dehidratasyon riski nedeniylekontrendikedir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?İnce bağırsak lümeninde, enterositin lümene bakan yüzünde. Sistemik emilmez; bağırsak lümeninde kalır ve apikal zardaki taşıyıcıya dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Enterosit apikal zarındaki NHE3 taşıyıcısını inhibe eder. Hücre içi H⁺ artar; sıkı bağlantı (claudin) yapısı değişir. Fosfat bağlayıcı değildir.
Ne olur?Paraselüler fosfat geçirgenliği azalır → fosfat emilimi düşer → serum fosfatı iner (KBH hiperfosfatemisi). Na⁺ emilimi de azalır: sulu dışkı/ishal.

Klinik

EndikasyonDiyalizdeki hastada hiperfosfatemi (fosfat bağlayıcıya yetersiz yanıt ya da bağlayıcı tolere edilemiyorsa ek ya da alternatif); erişkinde irritabl bağırsak sendromu-kabızlık tipi (başka dozla, başka ülkelerde).
Yan etkilerİshal (en sık, randomize dönemde %50'ye varan), karın şişkinliği, hiperkalemi (nadiren), hipotansiyon, dehidratasyon.
KontrendikasyonBilinen ya da şüpheli mekanik bağırsak tıkanıklığı; 6 yaş altı çocuk (dehidratasyon riski).
EtkileşimlerFosfat bağlayıcıyla eş zamanlı verilebilir; ağır ishal diğer oral ilaçların emilimini azaltabilir; diüretik ve RAS bloker kullananlarda dehidratasyon ve hipotansiyon riski artar.
DikkatÖğünle birlikte (hemen önce) alınır; ağır ishalde ara verilir. Türkiye'de erişim ve geri ödeme durumu sınırlıdır.

Erişkin dozu

Hiperfosfatemide 30 mg günde iki kez, öğünden hemen önce (ishal olursa 10 ya da 20 mg'a düşülür); serum fosfatına göre ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez; esas kullanım diyalizdedir.
eGFR 30–59Doz ayarı gerekmez; diyaliz dışı KBH'de veri sınırlıdır.
eGFR 15–29Doz ayarı gerekmez; diyaliz dışı KBH'de veri sınırlıdır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı gerekmez; ishal ve sıvı durumu izlenir.
HemodiyalizDoz ayarı gerekmez; HD'de çalışılmıştır.
Periton diyaliziDoz ayarı gerekmez; PD'de çalışılmıştır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (sistemik emilmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; ağır ishalde sıvı-potasyum bozukluğu ve prerenal AKİ olabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; sistemik emilimi önemsiz olduğundan ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda başlıca sorun ishaldir: sıvı-elektrolit kaybı, hipotansiyon ve düşme riski. 30 mg günde 2 kez ile başla, ishalde 10–20 mg'a düş; ağır ishalde ara ver. Fosfat ve potasyum izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikSistemik emilimi önemsiz; yeterli insan verisi yok, gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi beklenmez (emilmez), ancak veri yetersiz; yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC B01AD11

Tenekteplaz

Fibrinolitik (rekombinant doku plazminojen aktivatörü varyantı)

Fibrine özgü, uzun yarı ömürlü tek bolus fibrinolitik; STEMI'de primer PCI'a ulaşılamadığında ve akut iskemik inmede kullanılır. Tuzak: kanama; ≥ 75 yaşta STEMI'de yarım doz önerilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombüs (fibrin pıhtısı) › Pıhtı yüzeyi (fibrin) › Plazminojen–plazmin

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)plazmineçevrilir+fibrini keserpıhtı erirPlazminojenkaraciğerden kana; fibrin yüzeyindebirikirKan · pıhtı yüzeyiPlazminfibrini yıkan serin proteazKan · pıhtı içiFibrin pıhtısıtrombositlerle birlikte damarı tıkarDamar içi · trombüsFibrin yıkım ürünleriD-dimer; pıhtı erirKan · D-dimerTenekteplaz:plazminojeniplazmine çevirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Plazminojen plazmine dönüşür → fibrin yıkılır, pıhtı erir ve damaraçılır; kanama riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, pıhtının fibrin yüzeyinde. IV bolus kandan pıhtıya ulaşır; fibrine bağlı plazminojeni hedefler.
Neye etki eder?Fibrine bağlanıp plazminojeni serin proteaz olan plazmine çevirir (alteplaza göre daha fibrine özgü ve PAI-1'e dirençli).
Ne olur?Plazmin fibrini D-dimer parçalarına yıkar → pıhtı erir, damar açılır; sistemik fibrinojen düşüşü ve kanama riski yan etkidir.

Klinik

EndikasyonSTEMI (belirti başlangıcından 12 saat içinde, primer PCI ≤ 120 dakikada yapılamıyorsa); akut iskemik inme (uygun pencerede); seçili masif pulmoner embolide.
Yan etkilerKanama (intrakraniyal dahil, GİS, giriş yeri), reperfüzyon aritmileri, hipotansiyon, nadiren anafilaksi ve anjiyoödem.
KontrendikasyonAktif iç kanama, geçirilmiş intrakraniyal kanama, 3 ay içinde inme ya da kafa/omurga cerrahisi ve travması, intrakraniyal tümör/AVM, aort diseksiyonu şüphesi, kanama diyatezi, kontrolsüz ağır HT, son 10 günde büyük cerrahi.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama artar; ACE inhibitörü ile anjiyoödem riski; heparin eşzamanlı verilir.
DikkatSTEMI'de tek bolus ve kilo bazlı doz; ≥ 75 yaşta ESC'ye göre yarım doz. Kanama izlenir; reperfüzyon (ST gerilemesi) değerlendirilir; sonra anjiyografi 2–24 saat içinde.

Erişkin dozu

STEMI: tek IV bolus 5–10 sn'de, kiloya göre 30–50 mg (< 60 kg: 30; 60–70: 35; 70–80: 40; 80–90: 45; ≥ 90 kg: 50 mg); ≥ 75 yaşta yarım doz. İnme: 0,25 mg/kg (en çok 25 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kanama riski artar.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; kanama riski yüksek.
HemodiyalizAyar gerekmez; kanama riski yüksek.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (yarı ömür kısa). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kolesterol embolisi ile böbrek hasarı nadir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kanama izlemi.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda intrakraniyal kanama riski artar; STEMI'de ≥ 75 yaşta yarım doz önerilir. Kontrendikasyonlar (yakın inme, cerrahi, kanama) ayrıntılı sorgulanır; mümkünse primer PCI tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikYaşamı tehdit eden durumda (MI, PE) yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılabilir; plasenta ve fetüs kanaması riski.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tek dozluk acil kullanım, 24 saat emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Metalysetenecteplase10,000 u enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AF07

Tenofovir

Nükleotid revers transkriptaz inhibitörü (NtRTI)

HIV ve hepatit B'de zincir sonlandıran nükleotid analoğu; disoproksil formu (TDF) proksimal tübülopati ve Fanconi sendromu yapabilir, alafenamid formu (TAF) böbreğe daha güvenlidir.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs bulaşmış hücre (CD4 T, hepatosit) › Sitoplazma: viral DNA sentezi › Viral revers transkriptaz (HBV'de polimeraz) › Büyüyen viral DNA zinciri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA sentezibaşlarçekirdeğeyerleşiryeni virionyapılırViral RNA şablonuHIV genomu ya da HBV pregenomuViral RNA · hücre sitoplazmasıViral DNA zinciri uzarrevers transkriptaz (HBV'de polimeraz)nükleotid eklerViral revers transkriptazTam viral DNAçift sarmallı viral DNA oluşurViral DNA · konak çekirdeğeYeni virüs yapımıDNA konak hücrede okunur ve virüsçoğalırKonak hücre · virüs yapımıTenofovir-DP:viral DNAzincirinisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Zincire katılan tenofovir DNA'yı uzatamaz → viral DNA tamamlanmaz,virüs çoğalmaz.TDF: OAT1/OAT3 ile alınıp MRP4 ile lümene atılır; birikirse mitokondri DNA polimeraz γetkilenir ve proksimal tübülopati görülür. TAF plazmada kararlı, hücre içinde yüksek düzeysağlar, böbrek riski daha düşük.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdekHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Ön ilaç (TDF/TAF) hücreye girip tenofovir difosfata fosforillenir ve viral DNA'nın yapıldığı sitoplazmada etki eder. TDF böbrekte OAT1/OAT3 ile proksimal tübül hücresine girer.
Neye etki eder?Etkin hâli tenofovir difosfat, doğal dATP ile yarışır; viral revers transkriptaz/polimeraz tarafından DNA zincirine katılır, 3'-OH grubu olmadığı için zinciri sonlandırır.
Ne olur?Viral DNA tamamlanamaz → yeni virüs yapılmaz → viral yük düşer. TDF proksimal tübül hücresinde birikip mitokondriyi zedeleyebilir (Fanconi, GFR düşüşü); TAF daha az.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonu (kombinasyon), kronik hepatit B (TDF 245 mg ya da TAF 25 mg), HIV profilaksisi (PrEP) ve hepatit B profilaksisi (bağışıklık baskılamasında).
Yan etkilerTDF: proksimal tübülopati/Fanconi sendromu, AKI, KBH ilerlemesi, hipofosfatemi ve osteomalazi, kemik mineral yoğunluğu azalması; bulantı, ishal, baş ağrısı; hepatit alevlenmesi (kesilince).
KontrendikasyonTenofovire aşırı duyarlılık; HBV hastasında ani kesme (hepatit alevlenmesi) önerilmez.
EtkileşimlerNefrotoksik ilaçlar (aminoglikozid, NSAİİ, sidofovir, amfoterisin, kalsinörin inhibitörü) toksisiteyi artırır; ritonavir ve kobisistat TDF düzeyini artırır (daha yüksek risk); didanozin düzeyi artar; atazanavir ve lopinavir ile tenofovir düzeyi artar.
DikkatBaşlamadan önce ve izlemde eGFR, serum fosfat, idrar protein ve glukoz bakılır. TDF ile eGFR düşüşü ya da Fanconi sendromu gelişirse TAF ya da entekavire geçilir. Gebelikte HBV ve HIV'de kullanılabilir; HBV profilaksisi için üçüncü trimesterda önerilir.

Erişkin dozu

TDF 245 mg günde bir; TAF HBV için 25 mg günde bir (HIV kombinasyonlarında 10-25 mg). Hepatit B'de TDF yerine TAF ya da entekavir böbrek hasarı riskinde tercih edilir.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; TDF'de eGFR, fosfat ve idrar izlenir.
eGFR 30–59TDF: CrCl 30–49'da 48 saatte bir; TAF 25 mg: ayar gerekmez.
eGFR 15–29TDF: CrCl 10–29'da 72–96 saatte bir; TAF: CrCl ≥ 15'te ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)TDF ve TAF: CrCl < 10–15, diyalizsiz önerilmez.
HemodiyalizTDF 245 mg: 7 günde bir (ya da yaklaşık 12 saatlik HD sonrası); TAF 25 mg: günde bir, HD günü seanstan sonra.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılacaksa uzman kararıyla.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (TDF); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTDF: proksimal tübülopati (Fanconi), AKI, kalıcı eGFR düşüşü, hipofosfatemi, osteomalazi; TAF'ta çok daha az.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; dekompanse sirozda laktik asidoz izlenir.

Yaşlıda kullanım

TDF yaşlıda proksimal tübülopati, eGFR düşüşü ve kemik kaybı (osteomalazi) riski taşır; TAF ya da entekavir tercih edilir. eGFR, fosfat, glukozüri/proteinüri ve KMY izlenir. HBV'de ani kesilme alevlenme yapar.

Gebelik ve emzirme

GebelikHBV bulaşını azaltmak için 3. trimesterde (28–32. hafta) yüksek viral yükte kullanılır; HIV rejimlerinin de parçasıdır. Anomali artışı bildirilmedi.
EmzirmeSüte az geçer; HBV'de emzirmeyle uyumlu; HIV'de emzirme kararı yerel öneriye göre alınır.

Türkiye’deki ürünler (19 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Abavirtenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Arisovirtenofovir disoproksil fumarat245 mg film tablet
Evasiftenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Hepaproxtenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Hepa-taftenofovir alafenamid fumarat25 mg film kapli tablet
Hiveractenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Nefovirtenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Ovirproxiltenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Sotacartenofovir disoproksil fumarat245 mg film tablet
Tenevirtenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Tenribeltenofovir disoproksil fumarat245 mg film tablet
Ternavirtenofovir disoproxil245 mg film kapli tablet
Veforixtenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Vemlidytenofovir alafenamid fumarat25 mg film kapli tablet
Vireadtenofovir disoproksil245 mg film kapli tablet
Virsoemtenofovir disoproksil fumarat245 mg film tablet
Virtenixtenofovir disoproksil fumarat245 mg film kapli tablet
Voxustenofovir disoproksil245 mg film kapli tablet
Zentovirtenofovir disoproksil fumarat245 mg film tablet

Kombinasyon ürünleri (10): Delstrigo, Descovy, Genvoya, Hivent, Odefsey, Pernoi, Sidatria, Stribild, Truvada, Truvent

19 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M01AC02

Tenoksikam

NSAİİ (oksikam; uzun yarı ömürlü, nonselektif COX inhibitörü)

Yarı ömrü yaklaşık 72 saat olan nonselektif oksikam NSAİİ; osteoartrit, RA ve akut kas-iskelet ağrısında oral ve parenteral kullanılır. Uzun yarı ömür birikim, GİS kanama ve AKI riskini artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriDoku ve eklem › İnflamasyon ve ağrı bölgesindeki hücreler › Hücre içi (ER zarı, çekirdek zarı) › Siklooksijenaz (COX-1 ve COX-2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)COX'a girerPG'yedönüştürülürnosiseptörüuyarırAraşidonik asitdoku hasarında fosfolipaz A2 ile hücrezarından serbest kalan yağ asidiHücre zarı · fosfolipidSiklooksijenaz (COX)araşidonik asidi prostaglandin H2'yeçeviren enzimHücre içi · ER ve çekirdek zarıProstaglandinler (PGE2, PGI2)nosiseptörü duyarlı kılar, ateş veinflamasyon yapar; mide ve böbreği korurDoku · inflamasyon alanıAğrı ve inflamasyonağrı sinirleri uyarılır, damargeçirgenliği artarNosiseptör ucu · dokuTenoksikam:COX-1 veCOX-2'yi kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: COX kapanır, prostaglandin yapımı azalır → ağrı ve inflamasyongerilir; mide ve böbrek koruması da azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi organelHücre dışı / doku arasıSinaps / sinir ucu
Nerede?Kandan emilir, eklem sıvısına geçer; hücre zarından geçip hücre içindeki COX enzimine (ER ve çekirdek zarı) ulaşır.
Neye etki eder?COX-1 ve COX-2'ye bağlanıp araşidonik asidin enzim kanalına girişini engeller (geri dönüşlü). Nonselektif oksikam; yarı ömür uzun olduğundan etki ve yan etki uzun sürer.
Ne olur?Prostaglandin yapımı azalır → ağrı, ateş, inflamasyon gerilir; mide koruması, trombosit ve böbrek akımı bozulur (ülser, kanama, AKI).

Klinik

EndikasyonOsteoartrit, romatoid artrit ve ankilozan spondilit, akut kas-iskelet ağrısı, akut gut (kısa süre).
Yan etkilerDispepsi, GİS ülser ve kanama, tuz-su tutulumu, hipertansiyon, kalp yetersizliği alevlenmesi, AKI, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom (minimal değişiklik), analjezik nefropatisi, karaciğer enzim artışı, baş dönmesi, deri döküntüsü, astımda bronkospazm. Ciddi deri reaksiyonları ve fotosensitivite.
KontrendikasyonEtkin maddeye ve diğer NSAİİ'lere (aspirin dahil) aşırı duyarlılık, aktif peptik ülser ya da GİS kanama, ağır kalp yetersizliği, ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği, gebeliğin son trimesteri, KABG öncesi ve sonrası dönem.
EtkileşimlerAntikoagülan ve antiagreganla kanama; ACE inhibitörü/ARB ve diüretikle birlikte AKI (üçlü kombinasyon); lityum ve metotreksat düzeyi artar; siklosporin, takrolimus nefrotoksisitesi artar; kortikosteroid, SSRI ile GİS kanama.
DikkatYarı ömrü uzun olduğu için kararlı düzeye geç ulaşılır; yaşlıda en düşük doz. Ciddi deri reaksiyonunda kesilir.

Erişkin dozu

20 mg günde 1 kez, aynı saatte; akut ağrı ve gutta ilk 2 gün 40 mg; enjeksiyon 20 mg IM/IV günde 1 kez, en çok 5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; en düşük dozla kısa süre, hidrasyon ve KB izlenir.
eGFR 30–59Mümkünse kaçınılır (TIME: eGFR < 50); gerekirse kısa süreli, düşük doz, kreatinin izlemiyle.
eGFR 15–29Kullanılmaz (AKI ve hiperkalemi riski).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (diyaliz dışı).
HemodiyalizKullanılmaz; rezidüel idrar ve GİS kanama riski.
Periton diyaliziKullanılmaz; rezidüel renal işlevi azaltır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAfferent arteriyol prostaglandinini kapatır: hipovolemi, siroz, KY, KBH, ACEi/ARB+diüretikle AKI; tuz-su tutulumu, hiperkalemi, interstisyel nefrit, nefrotik sendrom, papiller nekroz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AEn düşük doz, kısa süre; mümkünse kaçınılır.
Child-Pugh BKaçınılır (kanama, AKI, birikim).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yarı ömrü uzun (72 saat): yaşlıda birikim, GİS kanama, AKI ve ciddi deri reaksiyonu riski yüksek; kaçınılır. Zorunluysa 10–20 mg/gün, kısa süre, PPI ile. Antikoagülan ve ACEi/ARB+diüretikle birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP E1sınıf üyesi olarak Alternatif varken 3 aydan uzun kullanılmaz; kronik ağrıda en düşük doz ve kısa süre.
  • TIME-to-STOP E2sınıf üyesi olarak eGFR < 50'de kullanılmaz; AKI ve hiperkalemi riski.
  • TIME-to-STOP A18sınıf üyesi olarak Ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inmede kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP C1sınıf üyesi olarak OAK ile birlikte GİS kanama riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C2sınıf üyesi olarak Ülser öyküsü, ek antitrombotik ya da steroid varken PPI'sız verilmez.

AGS Beers 2023 yaşlıda uzun yarı ömürlü NSAİİ'lerden kaçınılmalı; kronik kullanım ve CrCl < 30'da kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.
EmzirmeSüte az geçer ama yarı ömür uzun; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Arcotiltenoksikam20 mg IV/IM liyofilize toz içeren flakon
Artoxantenoksikam20 mg IM/IV liyofilize enjektabl toz içeren flakon; 20 mg film tablet
Aserratenoksikam20 mg kapsül
Nobatekstenoxicam20 mg 10 supozituar; 20 mg film tablet
Okimenatenoksikam20 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Oksamentenoksikam20 mg film kapli tablet
Oksamen-ltenoksikam20 mg IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü (1 flakon
Tenoksantenoksikam20 mg kapsul
Tenoxtenoksikam20 mg kapsul
Texonimtenoksikam20 mg enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz ve çözücü
Ticotentenoksikam20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Tilcotiltenoksikam20 mg film kapli tablet; 20 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti için liyofilize toz ve çözücü
Tilkotenoxicam20 mg kapsul
Trocmetamtenoksikam20 mg enjeksiyonluk liyofilize toz
Vienokstenoxicam20 mg film tablet
Zikaraltenoksikam20 mg kapsül

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DA04 · R03DA05

Teofilin

Metilksantin (PDE inhibitörü, adenozin antagonisti)

Fosfodiesterazı inhibe edip adenozin reseptörünü bloke eden bronkodilatör; dar terapötik aralıklıdır ve CYP1A2 inhibitörleriyle toksiktir. Zehirlenmede HD ve hemoperfüzyonla uzaklaştırılır.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum yolu · böbrek › Bronş düz kası · afferent arteriyol › Hücre içi (sitoplazma) ve hücre yüzeyi › Fosfodiesteraz ve adenozin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ATP'den cAMPyaparfosfodiesterazyıkargevşeme sonaererAdenilil siklaz uyarısıβ₂ reseptörü Gs yoluyla enzimi açarDüz kas · hücre zarıcAMPdüz kası gevşetir, mediyatör salgısınıazaltırDüz kas hücresi içi5'-AMPcAMP'nin etkisiz yıkım ürünüDüz kas hücresi içiSinyal sönerbronş tonusu normale dönerBronş düz kasıTeofilin:fosfodiesterazıkapatır, cAMP'yikorur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cAMP yıkılmaz, birikir → bronş düz kası gevşer. Karaciğerde CYP1A2ile yıkılır; toksik düzeye yakın çalışan dar terapötik aralıklı bir ilaçtır.Adenozin A1/A2 blokajı: taşikardi, nöbet, ince tübülde diürez ve afferent arteriyoldegenişleme. Yaklaşık %10'u değişmeden atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bronş düz kasında, damar düz kasında, beyinde. Bağırsaktan emilir, kanla dolaşır; yağda çözünür ve hücreye girerek enzime ulaşır.
Neye etki eder?Sitoplazmada cAMP'yi yıkan fosfodiesterazı (PDE) inhibe eder; hücre yüzeyinde adenozin A1/A2 reseptörünü bloke eder.
Ne olur?cAMP birikir → bronş düz kası gevşer. Adenozin blokajı: taşikardi, nöbet eşiğinde düşme, afferent arteriyolde genişleme ve hafif diürez.

Klinik

EndikasyonKalıcı astım ve KOAH'ta ek bronkodilatör (ikinci ya da üçüncü basamak); apne önlenmesi (yenidoğan); kontrast nefropatisi önlemede rutin önerilmez.
Yan etkilerBulantı, kusma, baş ağrısı, uykusuzluk, tremor, taşikardi; yüksek düzeyde ventriküler aritmi, nöbet, hipokalemi, hiperglisemi, rabdomiyoliz.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; kontrolsüz aritmi; aktif peptik ülserde ve nöbet öyküsünde dikkatle (kontrendike olmayabilir).
EtkileşimlerDüzeyi artıranlar: siprofloksasin, klaritromisin, eritromisin, simetidin, fluvoksamin, oral kontraseptif, allopurinol (yüksek doz); düşürenler: sigara, rifampisin, karbamazepin, fenitoin. Adenozinin etkisini kaçırır; kafeinle toksisite artar.
DikkatKan düzeyi izlenir; etkileşimli ilaç başlanınca doz azaltılır. Zehirlenmede EXTRIP'e göre hemodiyaliz (ve hemoperfüzyon) önerilir (dializabilite A).

Erişkin dozu

Uzatılmış salımlı biçimde genellikle günde 1–2 kez, başlangıç yaklaşık 300–400 mg/gün; doz kan düzeyine (hedef 5–15 mg/L) ve ilaç etkileşimlerine göre ayarlanır. Sigara içenlerde klirens artar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kan düzeyine göre.
eGFR 30–59Kan düzeyine göre ayarlanır.
eGFR 15–29Düşük dozla başlanır; kan düzeyine göre ayarlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozla başlanır; kan düzeyine göre ayarlanır.
HemodiyalizHD günü seanstan sonra verilir; düzey izlenir; zehirlenmede HD endikedir.
Periton diyaliziVeri sınırlı; kan düzeyine göre ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimle aritmi ve nöbet.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüzeye göre doz azaltılır.
Child-Pugh BDoz belirgin azaltılır; kan düzeyine göre.
Child-Pugh CDoz belirgin azaltılır; kan düzeyine göre.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda klirens azalır, terapötik aralık dardır (düzey 5–15 mg/L); aritmi, nöbet, bulantı ve uykusuzluk görülebilir. Siprofloksasin, klaritromisin, simetidin düzeyi artırır; sigara bırakılınca düzey yükselir. Düzey izlenir.

AGS Beers 2023 uykusuzlukta kaçınılmalı (merkezi uyarıcı).

Gebelik ve emzirme

GebelikDüzey izlemiyle kullanılabilir, ilk seçenek değildir; klirens 3. trimesterde azalır, yenidoğanda huzursuzluk olabilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte huzursuzluk ve uykusuzluk; düzey ayarlıysa kabul edilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · 5 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Asmafilin Forteaminophylline200 mg kapsul
Bronkolintheophylline · teofilin200 mg değiştirilmiş salimli tablet
Carena Iv Infuzyon Içın Solusyon Içeren Ampulaminophylline
Filinselaminophylline24 mg/ml IV infüzyon için çözelti içeren ampul
Polteofilintheophylline200 mg/100 ml ivinfüzyon için enjeksiyonluk çözelti; 400 mg/500 ml ivînfüzyon için enjeksiyonluk çözelti
Tecaraminophylline240 mg/10 ml IV infuzyon cozeltisi iceren ampul; 240 mg/10 ml IV infuzyonluk cozelti
Teobagtheophylline
Teofil Srteofilin100 mg mikropellet kapsül; 200 mg mikropellet kapsül; 300 mg mikropellet kapsül
Teokap Srtheophylline100 mg kapsul; 200 mg kapsul; 300 mg kapsul
Teoseltheophylline200 mg IV infüzyonluk çözelti (100 ml setli); 200 mg IV infüzyonluk çözelti (100 ml setsiz)
Xanthiumtheophylline200 mg mikropellet kapsül

Kombinasyon ürünleri (5): Neofleks, Theocare, Theolong, Theolong 1200, Turkfleks Teofilin

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 5 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04CA03

Terazosin

Alfa-1 adrenerjik blokör (seçici olmayan)

Periferik α1 reseptörlerini kapatır; BPH'de idrar akımını artırır, tansiyonu düşürür. İlk doz hipotansiyonu, ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme yaşlıda önemlidir; katarakt cerrahisinde IFIS.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem ve damar › Prostat stroması, mesane boynu, arter düz kası › Düz kas hücresinin zarı › α1 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)α1'e bağlanırkası kasardirenci artırırNoradrenalin salımısempatik sinir ucundan düz kas çevresineçıkarSempatik sinir ucuα1 reseptörüprostat, mesane boynu ve arter düz kasızarındaDüz kas zarı · α1Düz kas kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, tonus yükselirDüz kas hücresi içiÇıkış direnci ve damar direnciidrar akımı azalır, tansiyon yükselirProstat stroması · damar duvarıTerazosin: α1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: α1 uyarısı kesilir → düz kas gevşer → idrar akımı artar, damardirenci ve tansiyon düşer; ortostatik hipotansiyon olabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Prostat stroması ve mesane boynu düz kası ile arter duvarındaki düz kas hücrelerinin zarı. Oral ilaç iyi emilir, kana geçer ve dokulardaki α1 reseptörlerine ulaşır.
Neye etki eder?α1A, α1B ve α1D adrenerjik reseptörleri seçici olmayan biçimde kapatır (kompetitif antagonist); noradrenalinin uyarıcı etkisi kalkar.
Ne olur?Prostat ve mesane boynu düz kası gevşer → idrar akımı artar, LUTS azalır. Arter düz kası gevşer → periferik direnç ve tansiyon düşer; ortostatik hipotansiyon olabilir.

Klinik

EndikasyonBenign prostat hiperplazisinde LUTS; hipertansiyonda (ilk basamak değil).
Yan etkilerİlk doz ve ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi, senkop, düşme, yorgunluk, burun tıkanıklığı, çarpıntı, periferik ödem, retrograd ejakülasyon, priapizm (nadir), katarakt cerrahisinde floppy iris sendromu.
KontrendikasyonBilinen alfa blokör aşırı duyarlılığı; ortostatik hipotansiyon ya da miksiyon senkopu öyküsünde dikkat.
EtkileşimlerPDE-5 inhibitörleri ve diğer antihipertansiflerle hipotansiyon; verapamille hipotansiyon; alkolle baş dönmesi; ilk doz etkisi: ilaç ilk kez ya da uzun aradan sonra başlanırken gece ve yatarken alınır.
Dikkatİlk doz ve doz artışlarında gece alınır; katarakt ameliyatı planlıysa göz hekimine bildirilir (IFIS). Ortostatik KB ölçülür.

Erişkin dozu

BPH: 1 mg gece ile başlanır, 2 mg, 5 mg, 10 mg/gün'e basamaklı artırılır (kullanım dozu 5–10 mg; en çok 20 mg). Hipertansiyon: 1 mg gece, 1–5 mg/gün. Birkaç gün ara verilirse 1 mg ile yeniden başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düşük başlangıç, ortostatik KB izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; düşük başlangıç, ortostatik KB izlemi.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; ayar gerekmez; diyaliz sırasında hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziDiyalizle uzaklaşmaz; ayar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; düşük başlangıç.
Child-Pugh BDüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 1 mg gece; yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, senkop ve düşme riski yüksek; yatarak ve ayakta KB ölç. Hipertansiyonda ilk basamak değil. Katarakt cerrahisi öncesi bildirilir; PDE-5 inhibitörüyle birlikte dikkat.

  • TIME-to-STOP A9sınıf üyesi olarak Alfa-1 bloker hipertansiyonda ilk basamak değil; ortostatik hipotansiyon, düşme ve MSS etkisi riski.
  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda alfa-1 bloker kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP F5 Üroselektif olmayan alfa-1 bloker; ortostatik hipotansiyonda kullanılmaz, üroselektif ajan tercih edilir.
  • TIME-to-STOP F4sınıf üyesi olarak PDE-5 inhibitörüyle birlikte hipotansiyon riski; KB ve nitrat/alfa-1 bloker kullanımı varsa verilmez.
  • TIME-to-START G1#sınıf üyesi olarak Orta-ağır LUTS'ta alfa-1 bloker başlanır; üroselektif ajan (tamsulosin) tercih edilir (Delphi uzlaşısı yok).

AGS Beers 2023 periferik alfa-1 blokerler hipertansiyon için kaçınılmalı (ortostatik hipotansiyon); senkop öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikHipertansiyon için tercih edilmez; gerekirse yarar risk dengesiyle kullanılır (veri sınırlı).
EmzirmeSüte çok az geçer; dikkatle kullanılabilir, bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Hytrinterazosin2 mg tablet; 5 mg tablet
Hytrin Bp Tedaviye Bas.paketiterazosin2 mg 10 tablet+5 mg 11 tablet
Teraumonterazosin hidroklorür2 mg tablet; 5 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03CC03

Terbutalin

Kısa etkili β2 agonist (SABA)

Bronş düz kasında β2 reseptörünü uyaran kısa etkili bronkodilatör; astım ve KOAH'ta kullanılır. Taşikardi, tremor, hipokalemi yapar; oral ve parenteral formu tokoliz için kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Bronş düz kası › Hücre zarı › β₂ adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)Gs proteini →siklazı açar+cAMP kinazıuyarırkası gevşetirβ₂ reseptör uyarısıadrenalin ya da sempatik uyarı reseptörebağlanırDüz kas · hücre yüzeyiGs → adenilil siklaz → cAMP ↑hücre içi haberciZar içi yüzü → sitoplazmaProtein kinaz Amiyozin kinazı baskılar, Ca²⁺'u düşürürKas hücresi içiBronş gevşerhava yolu açılırBronş düz kasıTerbutalin: β₂reseptörünüdışarıdan uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: β₂ yolu güçlenir → bronş düz kası gevşer, hava yolu açılır;taşikardi, tremor ve hipokalemi eşlik edebilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Bronş düz kasında (ayrıca iskelet kası ve kalpte). İnhale, oral ya da deri altı yolla kana karışır ve hücre yüzeyine ulaşır.
Neye etki eder?Hücre zarındaki β₂ reseptörünü uyarır (agonist); Gs proteini → adenilil siklaz → cAMP → protein kinaz A zinciri açılır.
Ne olur?Bronş düz kası gevşer → bronkospazm açılır (etki dakikalar içinde, 4–6 saat). İskelet kasında tremor, kalpte taşikardi, K⁺ hücre içine girer → hipokalemi.

Klinik

EndikasyonAstım, KOAH ve diğer bronkospazmlı hastalıklarda bronkodilatasyon.
Yan etkilerTremor, çarpıntı, taşikardi, baş ağrısı, kas krampı, hipokalemi, hiperglisemi; aritmi ve miyokard iskemisi (özellikle yüksek dozda); paradoksal bronkospazm.
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; tokoliz amacıyla oral ya da parenteral kullanım; kontrolsüz tirotoksikoz ve ciddi aritmide dikkat.
EtkileşimlerBeta blokerler etkiyi azaltır ve bronkospazm yapar; diüretik, steroid ve ksantinlerle hipokalemi artar; MAO inhibitörü ve TCA kardiyovasküler etkiyi artırır.
DikkatHızla kontrol edilemeyen ya da artan ihtiyaç astım kontrolünün bozulduğunu gösterir. Kalp hastalığı, hipertiroidi, diyabet ve hipokalemide dikkat.

Erişkin dozu

İnhale (kuru toz, 500 mcg/doz): gerektiğinde 1 inhalasyon, günlük en çok 4. Oral: 2,5–5 mg günde 3 kez. Deri altı: 0,25 mg, gerekirse 15–30 dk sonra tekrar.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Oral ve parenteral dozu azalt (yaklaşık %50); inhalede ayar gerekmez. K ve nabız izle.
eGFR 15–29Oral ve parenteralden kaçın ya da düşük doz; inhale kısa süreli kullanılır, K izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral ve parenteral kullanılmaz; inhale yalnız gerektiğinde düşük dozla.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılacaksa düşük doz ve K-nabız izlemi.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; hipokalemi ve taşikardi riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDüşük doz; nabız ve K izle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; düşük dozla ve izlemle kullan.

Yaşlıda kullanım

Oral formda 2,5 mg ile başla; inhale tercih edilir. Tremor, taşikardi, AF, hipokalemi ve düşme riski artar; koroner hastalık ve aritmide dikkat. Kalp hızı ve K izlenir.

  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak Hafif-orta astım/KOAH'ta düzenli inhale β2 agonist önerilir; terbutalinde inhale form tercih edilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnhale kullanım astım kontrolü için kabul edilir. Oral ya da parenteral uzun süreli tokoliz amacıyla kullanılmaz (ciddi anne kalp riski).
EmzirmeSüte az miktarda geçer; önerilen dozlarda uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bricanylterbütalin sülfat2,5 mg tablet
Xorlac Şurupterbutalin sülfat

Kombinasyon ürünleri (4): Bicana, Brelax, Bricanyl Ekspektoran Surup, Brikaver

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H05AA02

Teriparatid

Rekombinant PTH(1-34) (anabolik osteoporoz ilacı)

Günlük aralıklı PTH(1-34) uygulaması: osteoblastı uyararak kemik yapımını artıran anabolik osteoporoz ilacı. Sürekli PTH yüksekliğinin (hiperparatiroidi) tersine aralıklı uygulamada kemik kazancı sağlar.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Osteoblast (kemik yüzeyi) › Hücre zarı: PTH1 reseptörü › PTH(1–34) → PTH1 reseptörü (Gs–cAMP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarır+yeni kemik yaparPTH (aralıklı yükselme)günlük enjeksiyonla kısa süreli tepeKan · enjeksiyon sonrası tepeOsteoblastPTH1 reseptörü uyarılır; yapım artar,apoptoz azalırOsteoblast · PTH1 reseptörüTrabeküler kemik kütlesi ↑yeni kemik matriksi ve mineral birikimiKemik matriksi · trabekülerTeriparatid:osteoblast PTH1reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Aralıklı PTH1 uyarısı osteoblast yapımını artırır → trabeküler kemikve kemik kütlesi artar.Hiperkalsemi, hiperürisemi ve ortostatik hipotansiyon yapabilir. Ağır KBH'de dikkatlikullanılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kemik yüzeyindeki osteoblast hücrelerinin dış yüzünde. Deri altına günlük enjeksiyonla verilir, kanda kısa süre dolaşır ve hücre zarındaki reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Rekombinant PTH'nin ilk 34 aminoasididir; osteoblastın PTH1 reseptörünü (Gs–cAMP) uyarır. Aralıklı (günlük) yükselme anabolik etkilidir.
Ne olur?Osteoblast sayısı ve ömrü artar (Wnt artar, apoptoz azalır) → trabeküler kemik yapımı artar. Sürekli yüksek PTH ise RANKL yoluyla yıkımı artırır.

Klinik

EndikasyonYüksek kırık riskli postmenopozal osteoporoz, erkekte osteoporoz, glukokortikoid osteoporozu.
Yan etkilerOrtostatik hipotansiyon, bulantı, baş dönmesi, bacak krampı, hiperkalsemi ve hiperürisemi, idrarda kalsiyum artışı; sıçanda osteosarkom bildirilmiştir.
KontrendikasyonPaget hastalığı, açıklanamayan yüksek ALP, önceki iskelet radyoterapisi, kemik malignitesi ya da metastazı, hiperkalsemi, hiperparatiroidi, gebelik ve emzirme; ağır böbrek yetmezliği (AB KÜB).
EtkileşimlerDijital (hiperkalsemi toksisiteyi artırır); tiyazid hiperkalsemiyi artırabilir.
DikkatKullanım sonrası kemik kaybını önlemek için antirezorptif tedaviye geçilir. Serum kalsiyumu ve ürik asit izlenir; ağır KBH-MBD varlığında (hiperparatiroidi, hiperkalsemi) kullanılmaz.

Erişkin dozu

20 µg SC günde bir kez. AB KÜB: yaşam boyu toplam en çok 24 ay; ABD etiketi: 2020'den beri 2 yıl sınırı kaldırılmıştır (yüksek kırık riski sürüyorsa 2 yıldan uzun kullanılabilir).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Doz ayarı gerekmez.
eGFR 30–59Hafif-orta yetmezlikte ayar gerekmez.
eGFR 15–29AB: ağır yetmezlikte kontrendike; ABD etiketi: dikkatle, veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz (AB'de kontrendike); veri sınırlı.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalsemi ve hiperkalsiüri; taş ve AKİ olasılığı, serum kalsiyumu izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh BÇalışılmamış; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; yarar-risk dikkatle değerlendirilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ortostatik hipotansiyon (ilk enjeksiyonlar oturarak ya da yatarak), hiperkalsemi ve hiperürisemi izlenir. 20 µg/gün SC; Paget hastalığı, açıklanamayan ALP yüksekliği, kemik radyoterapisi ve kemik malignitesi öyküsünde kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP E17 Teriparatid öncesi serum kalsiyum bakılır, yeterli Ca ve D sağlanır.
  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş (özellikle çok yüksek riskli) osteoporozda anabolik tedavi seçeneğidir.
  • TIME-to-START E5# Teriparatid bitince kazanılan kemik kütlesi için antirezorptif tedaviye geçilir.
  • TIME-to-STOP E12#sınıf üyesi olarak Osteomalazi dışlanmadan osteoporoz tedavisi başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; endikasyon postmenopozal osteoporozdur. Doğurganlık çağında etkili korunma gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme döneminde kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Forsteoteriparatid20 mcg/80 mcl kullanima hazir dolu enjeksiyon kalemi icinde cozelti
Tericentteriparatid600 mcg/2,4 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H01BA04

Terlipressin

Vazopressin V1 agonisti (splanknik vazokonstriktör)

Splanknik damarı daraltan vazopressin analoğu; sirozda hepatorenal sendrom-AKI ve varis kanamasında albüminle birlikte verilir. Kreatinini düşürür, sağkalımı değiştirmeyebilir; solunum yetmezliği yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriDolaşım sistemi › Splanknik arteriyol düz kası › Damar düz kas hücresinin zarı › Vazopressin V1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)damarlarıgenişletirdolaşımdakietkin hacmiazaltırböbrekarteriyolünüdaraltırSiroz ve portal hipertansiyonnitrik oksit ve diğer vazodilatörlerartarKaraciğer · portal sistemSplanknik vazodilatasyonkarın içi damar yatağı genişler, kanorada birikirSplanknik damar düz kası · V1Etkin arteriyel hacim ↓RAAS ve sempatik sistem aşırı çalışırKan · dolaşımRenal vazokonstriksiyon, GFR ↓hepatorenal sendrom-AKIBöbrek arteriyolüTerlipressin: V1ile splanknikdamarı daraltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Splanknik yatak daralır → dolaşımdaki etkin hacim ve ortalama arterbasıncı artar, böbrek perfüzyonu düzelir; kreatinin düşebilir. Yanıt, iltihap veACLF ağırlığı arttıkça azalır.Aşırı damar daralması: parmak ve bağırsak iskemisi, solunum yetmezliği (volüm yüklenmesi)riski.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Karın içi (splanknik) damar yatağında, damar düz kas hücresinin zar yüzeyinde. Damardan verilir; ön ilaçtır, peptidazlarla lizil-vazopressine dönüşür.
Neye etki eder?Düz kas hücresinin zarındaki V1 reseptörünü uyarır (agonist); hücre içi Ca²⁺ artar, damar kasılır.
Ne olur?Splanknik yatak daralır, portal basınç düşer → etkin arteriyel hacim ve ortalama arter basıncı artar, renal perfüzyon düzelir → hepatorenal sendromda kreatinin düşer.

Klinik

EndikasyonHepatorenal sendrom-AKI (albüminle birlikte), özofagus varis kanaması (akut dönemde).
Yan etkilerKarın ağrısı, ishal, bradikardi, hipertansiyon, iskemik olaylar (parmak, bağırsak, miyokard), hiponatremi, solunum yetmezliği ve pulmoner ödem (özellikle albümin ve sıvı yüklenmesiyle).
KontrendikasyonGebelik, ciddi hipoksi (SpO₂ < 90) ya da solunum yetmezliği, kontrolsüz iskemik kalp hastalığı ve periferik damar hastalığı, ağır ACLF (evre 3), kreatinin çok yüksek (> 5 mg/dL) olgularda dikkat.
EtkileşimlerBradikardiye yol açan ilaçlar (beta-bloker, digoksin); QT uzatanlar; diğer vazokonstriktörler.
DikkatHRS tanısı koymak için değil, tanı konduktan sonra kullanılır: yüksek NGAL ve ATN düşündüren tablo varsa yararı yoktur. SpO₂ ve volüm durumu her vardiyada izlenir; hipoksi ya da pulmoner ödemde kesilir. Gebelikte kontrendikedir (uterus kasılması).

Erişkin dozu

HRS-AKI: 0,85–1 mg IV bolus 6 saatte bir (ya da sürekli infüzyon 2 mg/gün ile başlanıp 12 mg/gün'e kadar); 3. ya da 4. günde kreatinin başlangıcın %30'u kadar düşmemişse doz ikiye katlanır. Albümin günde 20–40 g birlikte verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Doz ayarı yok; HRS-AKI'de böbrek işlevi hedeftir.
eGFR 30–59Doz ayarı yok; kreatinin yanıtı izlenir.
eGFR 15–29Doz ayarı yok; kreatinin yanıtı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz ayarı yok; diyaliz gereksinimi yanıtsızlık göstergesidir.
HemodiyalizVeri yetersiz; doz ayarı tanımlı değil.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sıvı yüklenmesi ve hiponatremi izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz ayarı önerisi yok.
Child-Pugh BDoz ayarı önerisi yok.
Child-Pugh CDoz ayarı önerisi yok; ağır ACLF'de yanıt düşük, solunum yetmezliği riski yüksek.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda iskemik komplikasyon (miyokard, mezenter, periferik), aritmi ve solunum yetmezliği riski yüksek; koroner/periferik arter hastalığında dikkat. Albüminle birlikte verilir; volüm yüklenmesi, SpO2 ve Na izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte kontrendike (uterus kasılması ve plasental kan akımında azalma riski).
EmzirmeVeri yok; emzirmede kullanımdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Gasopresterlipressin asetat1 mg IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü
Glypressinterlipressin asetat · terlipressin1 mg IV enjeksiyonluk toz içeren flakon ve çözücü ampul; 1 mg/8,5 ml IV enjeksiyonluk cozelti iceren ampul

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G03BA03

Testosteron

Androjen

Eksik testosteronu yerine koyan androjen; semptomatik ve doğrulanmış hipogonadizmde kullanılır. Polisitemi, prostat, uyku apnesi ve sıvı tutulumu tuzaktır; yalnız düşük değerle verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem · gonadal eksen › Kas, kemik, eritropoez, prostat › Hedef hücre çekirdeği › Androjen reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)testosteronsalgılatırhücreye giripbağlanır+çekirdekte geniaçarHipofiz LHtestiste Leydig hücresini testosteronyapmaya uyarırKan · LHTestosteronkanda SHBG'ye bağlı taşınır, serbestkısmı hücreye girerKan · SHBG'ye bağlıAndrojen reseptörühedef hücre sitoplazmasında; bağlanıncaçekirdeğe geçerHedef hücre · sitoplazmaGen okunmasıkas, kemik, eritropoez, libido veikincil cinsiyet özellikleriÇekirdek · androjen yanıt geniTestosteron:androjenreseptörünühücre içindeuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Androjen reseptörü uyarılır → kas, kemik ve eritropoez artar;dışarıdan verilen hormon LH ve FSH'yi baskılar, testis küçülür ve sperm azalır.5α-redüktaz ile DHT (prostat, saç) ve aromataz ile östradiol (jinekomasti, kemik) oluşur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Kas, kemik, kemik iliği, prostat ve beyin gibi hedef dokuların hücre içinde. Yağda çözünen hormon kanda SHBG'ye bağlı taşınır; serbest kısım zardan geçip içeri girer.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki androjen reseptörüne bağlanıp çekirdeğe geçirir (agonist); bir kısmı 5α-redüktazla DHT'ye, aromatazla östradiole dönüşür.
Ne olur?Androjen yanıtlı genler açılır → kas kütlesi, kemik yoğunluğu, eritropoez ve libido artar; negatif geri bildirimle LH ve FSH baskılanır (sperm azalır).

Klinik

EndikasyonErkekte doğrulanmış hipogonadizm (primer ya da sekonder) replasmanı; pubertal gecikme (uzman).
Yan etkilerPolisitemi (hematokrit artışı), akne, meme hassasiyeti ve jinekomasti, sıvı tutulumu, uyku apnesinin kötüleşmesi, prostat büyümesi, spermatogenez baskılanması, VTE riski.
KontrendikasyonProstat ya da meme kanseri, hematokrit > %54, ağır kalp yetersizliği, kontrolsüz uyku apnesi, çocuk isteği (fertilite baskılanır).
EtkileşimlerVarfarinin etkisi artar (INR izlenir); insülin ve oral antidiyabetik ihtiyacı azalabilir; kortikosteroidle ödem artar; siklosporin düzeyi artabilir.
DikkatBaşlamadan önce sabah iki ölçümle düşük testosteron doğrulanır; hematokrit, PSA, uyku apnesi ve kardiyovasküler risk izlenir; hematokrit > %54'te doz azaltılır ya da kesilir.

Erişkin dozu

Ürüne göre: IM undekanoat 1000 mg 10–14 haftada bir (ilk doz 6 hafta sonra tekrar); IM enantat ya da karışım 250 mg 2–4 haftada bir; jel 50 mg/gün; oral undekanoat yemekle bölünmüş doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hematokrit ve sıvı durumunu izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hematokrit, sıvı-tuz tutulumu ve kan basıncını izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; ESA kullananlarda eritrositoz ve sıvı tutulumunu izle.
HemodiyalizAyar gerekmez; hematokrit ve sıvı durumunu izle.
Periton diyaliziAyar gerekmez; hematokrit ve sıvı durumunu izle.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sodyum-su tutulumu ve hematokrit artışı yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testlerini izle, oral 17α-alkillenmiş formdan kaçın.
Child-Pugh BKaçınılır (sıvı tutulumu, hepatotoksisite).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yalnız belgelenmiş, semptomatik hipogonadizmde ver; düşük değer tek başına endikasyon değildir. Hematokrit, PSA ve uyku apnesini izle; ağır kalp yetersizliği, prostat kanseri ve hematokrit > %54'te kullanma.

  • TIME-to-STOP G9 Semptom olmadan yalnız düşük testosteron düzeyi için androjen başlanmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike (kadın fetüste virilizasyon); kadın hastada kullanılmaz.
EmzirmeSüte geçer ve laktasyonu baskılar; kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Nebidotestosteron undekanoat250 mg/ml IM enjeksiyonluk cozelti iceren flakon
Sustanontestosterone250 mg ampul
Testogeltestosterone50 mg transdermal jel iceren sase

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01AA07

Tetrasiklin

Tetrasiklin grubu antibiyotik

30S ribozoma bağlanan bakteriyostatik geniş spektrumlu antibiyotik; riketsiya, klamidya, brusella ve H. pylori kombinasyonlarında kullanılır. Tuzak: KBH'da azotemiyi artırır; Ca/demir/antasitle şelasyon.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücresi içi › 30S ribozom alt birimi › Ribozom A bölgesi (aminoaçil-tRNA girişi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tRNA girerzincir uzarbakteri çoğalırBakteri 30S alt birimiribozomun mRNA'yı okuyan küçük altbirimiBakteri ribozomu · 30SRibozom A bölgesiaminoaçil-tRNA'nın girdiği bölgeBakteri ribozomu · A bölgesiPeptid zinciri uzamasıamino asitler eklenerek protein yapılırBakteri içi · proteinBakteri çoğalmasıhücre bölünür, enfeksiyon sürerBakteri hücresiTetrasiklin: Abölgesine tRNAgirişiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: tRNA ribozoma giremez, protein yapımı durur → bakteri çoğalamaz(bakteriyostatik).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. İlaç zar kanallarından ve aktif taşınmayla bakteri içine girer; insan hücresine daha az girer.
Neye etki eder?30S ribozom alt biriminde A bölgesine bağlanır; aminoaçil-tRNA'nın ribozoma girişini engeller (bakteriyostatik).
Ne olur?Peptid zinciri uzayamaz, protein sentezi durur → bakteri çoğalamaz ve bağışıklık sistemi temizler; insanda mitokondriyal etkiyle anti-anabolik azotemi görülebilir.

Klinik

EndikasyonRiketsiyal ve klamidya enfeksiyonları, bruselloz, kolera, H. pylori eradikasyonu (bizmutlu dörtlü), akne ve rozasea (düşük doz).
Yan etkilerBulantı, kusma, özofajit, ışığa duyarlılık, diş ve kemik boyanması (gebelik ve çocuk), hepatotoksisite, intrakraniyal hipertansiyon, anti-anabolik etki (azotemi, asidoz), bakteriyel ya da mantar süperenfeksiyonu.
KontrendikasyonGebelik ve emzirme, 8 yaş altı çocuk, ağır karaciğer yetmezliği, ağır böbrek yetmezliği (anti-anabolik etki), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum, magnezyum, alüminyum, demir, çinko ve fosfat bağlayıcılarla şelasyon: emilim düşer; varfarin etkisi artar; metotreksat ve lityum düzeyi artabilir; retinoidlerle intrakraniyal hipertansiyon.
DikkatDik pozisyonda, tam bardak su ile alınır (özofajit); süt ürünü ve antasitlerden 2–3 saat ayrı alınır. Güneşten korunulur; KBH'da doksisiklin tercih edilir.

Erişkin dozu

250–500 mg ağızdan günde 4 kez (6 saatte bir); H. pylori bizmutlu dörtlüde 500 mg günde 4 kez 10–14 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kısa süreli.
eGFR 30–59Aralık uzatılır (12–24 saat); azotemi ve K⁺ izlenir; doksisiklin tercih edilir.
eGFR 15–29Kaçınılır (anti-anabolik etki, azotemi); doksisiklin tercih edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz; alternatif doksisiklin.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (uzaklaşması yok denecek kadar az).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAnti-anabolik etkiyle üre ve K⁺ artar, asidoz; süresi geçmiş tetrasiklin Fanconi sendromu yapar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla, karaciğer testleri izlenerek kullanılır.
Child-Pugh BKaçınılır (hepatotoksisite); alternatif seçilir.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doksisiklin daha güvenlidir; tetrasiklin böbrek yetmezliğinde azotemiyi artırır. Özofajit riski nedeniyle dik durarak tam bardak su ile alınır; kalsiyum, demir, antasitle 2–3 saat ara bırakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz: fetal diş ve kemik boyanması ve gelişimi; annede hepatotoksisite riski. Özellikle 2.–3. trimesterde kontrendikedir.
EmzirmeSüte geçer; kısa sürede kullanımı kabul edilebilir ama uzun süreli emzirmede kaçınılır (diş boyanması).

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tetratetracycline250 mg kapsul; 250 mg kapsül; 500 mg kapsul
Tetralettetracycline hci500 mg kapsul

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC R03DX11

Tezepelumab

Anti-TSLP monoklonal antikor

Epitel kaynaklı alarmin TSLP'yi bağlayan monoklonal antikor; eozinofili ve alerji belirteçlerinden bağımsız ağır astımda ek tedavidir. Anafilaksi ve helmint enfeksiyonu için dikkat.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Hava yolu epiteli çevresi › Hücre dışı; serbest sitokin › Timik stromal lenfopoietin (TSLP)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)TSLP'yisalgılatırdendritik veILC2'yi uyarırhasar yaparEpitel hasarıalerjen, virüs ve duman epitele zararverirHava yolu epiteliTSLP salgısıepitelden hücre dışına salınan alarminDoku sıvısı · kanTh2 ve ILC2 uyarısıIL-4, IL-5, IL-13 yapılırHava yolu dokusuHava yolu inflamasyonueozinofili, mukus, hiperreaktiviteBronş duvarıTezepelumab:TSLP'yi hücredışında yakalar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TSLP hedef hücrelere ulaşamaz → Th2 yolu ve eozinofili azalır;alevlenme sıklığı düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıKan / plazma
Nerede?Kanda ve hava yolu doku sıvısında serbest dolaşır. Deri altından verilir; hücre içine girmez, epitelden salınan TSLP'yi hücre dışında yakalar.
Neye etki eder?Epitel hücrelerinin alarmin olarak salgıladığı TSLP'ye bağlanır; TSLP'nin dendritik hücre, ILC2 ve mast hücresindeki reseptörüne ulaşmasını engeller.
Ne olur?Th2 ve ILC2 yanıtı (IL-4, IL-5, IL-13) ve eozinofili azalır, hava yolu yeniden yapılanması yavaşlar → alevlenmeler azalır; alerjik olmayan astımda da etkilidir.

Klinik

EndikasyonAğır astımda (eozinofilik ve eozinofilik olmayan fenotip) ek idame tedavi.
Yan etkilerFarenjit, artralji, sırt ağrısı, baş ağrısı, enjeksiyon yeri reaksiyonu; aşırı duyarlılık reaksiyonları.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi yok; canlı atenüe aşılardan kaçınılır.
DikkatBaşlamadan önce helmint enfeksiyonu tedavi edilir. Akut astım atağı tedavisinde kullanılmaz. Oral steroidi ani kesme.

Erişkin dozu

Deri altı 210 mg her 4 haftada.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri yetersiz.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Oral steroid azaltılması yararlıdır. Anafilaksi, enfeksiyon ve helmint belirtileri izlenir; yaşlıda veri sınırlıdır.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı 2. ve 3. trimesterde geçer; insan verisi sınırlı. Yarar riski aşıyorsa kullanılır, kontrolsüz astım fetüs için risklidir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; IgG antikor olarak az geçmesi beklenir. Yarar-risk değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Tezspiretezepelumab210 mg/1,91 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H03BB02

Tiamazol (metimazol)

Antitiroid ilaç (tiyonamid)

Tiroid peroksidazı kapatıp tiroid hormonu yapımını durduran antitiroid; Graves hastalığı ve toksik nodüler guatrda ilk seçenek. Tuzak: agranülositoz ve 1. trimesterde embriyopati.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem › Tiroid folikül hücresi › Folikül lümenine bakan (apikal) taraf › Tiroid peroksidaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)iyodüryükseltgeniriyotirozinlerbirleşirkana salınırİyodür alımıfolikül hücresi kandan iyodürü Na⁺/I⁻taşıyıcısıyla alırTiroid folikülü · lümenTiroid peroksidaziyodür iyota yükseltgenir,tiroglobulindeki tirozine bağlanırFolikül hücresi · apikal yüzTiroglobulinde T3/T4iyotirozinler birleşir, tiroid hormonuyapılırFolikül lümeni · tiroglobulinT3 ve T4 salgısıhormonlar kana salınır, metabolizmayıhızlandırırKan · T3/T4Tiamazol: tiroidperoksidazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Peroksidaz kapanır, hormon yapımı durur → T3/T4 düşer, tirotoksikozbelirtileri geriler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Tiroid bezinde, folikül hücresinin lümene bakan yüzünde. İlaç kandan tiroide yoğunlaşarak girer.
Neye etki eder?Tiroid peroksidaz enzimini kapatır; tirozinin iyotlanmasını ve iyotirozinlerin birleşmesini (T3/T4 yapımı) engeller.
Ne olur?T3 ve T4 yapımı azalır, hormon stoğu tükenince serum düzeyleri düşer (2–3 haftada) → tirotoksikoz belirtileri düzelir; T4'ün T3'e dönüşümü az etkilenir.

Klinik

EndikasyonGraves hastalığı (uzun süreli ya da cerrahi/radyoiyot öncesi), toksik nodüler guatr ve toksik adenom, tirotoksik krizde yardımcı.
Yan etkilerDeri döküntüsü ve kaşıntı, artralji, agranülositoz (nadir, ateş ve boğaz ağrısıyla), kolestatik hepatit, ANCA ilişkili vaskülit, tat kaybı, 1. trimesterde embriyopati.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; geçirilmiş agranülositoz; daha önce metimazole bağlı ağır karaciğer hasarı. Gebeliğin ilk trimesterinde tercih edilmez.
EtkileşimlerVarfarin etkisi azalabilir (tirotoksikoz düzeldikçe duyarlılık değişir); digoksin düzeyi tiroid durumuyla değişir; teofilin, beta bloker ve siklosporin klirensi eutiroidide azalır.
DikkatBaşlangıçta ateş, boğaz ağrısı, ağız yarası olursa derhal bildirilmeli ve lökosit bakılmalıdır. Tedavi öncesi tam kan ve karaciğer testi alınır.

Erişkin dozu

Başlangıç 15–30 mg/gün (tek doz); T4 normalleşince 5–10 mg/gün idame; 12–18 ay sonra kesme denenir. Tirotoksik krizde 20 mg 4–6 saatte bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; T4'e göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; T4'e göre titre edilir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans günü seanstan sonra verilmesi tercih edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (düşük protein bağlanması). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir ANCA ilişkili vaskülit ve glomerülonefrit bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır, yakın izlenir.
Child-Pugh CDüşük dozla ve uzman izleminde; kolestaz riski.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda başlangıç 10–20 mg/gün yeterli olabilir; AF ve kalp yetmezliği riski nedeniyle hızlı kontrol önemlidir. Agranülositoz (ateş, boğaz ağrısı) ve kolestatik hepatit açısından hastayı bilgilendir; beta bloker ek olabilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde tercih edilmez (aplazia cutis, koanal atrezi, özofagus atrezisi); bu dönemde propiltiourasil, sonra tiamazol tercih edilir. En düşük etkin doz.
EmzirmeSüte geçer; 20–30 mg/gün'e kadar dozlarda emzirme uygundur, bebekte tiroid işlevi izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mucavometimazol (tiamazol)5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Perizoltiyamazol (metimazol)5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet
Thyromazolmetimazol · metimazol (tiyamazol)5 mg tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01AA12

Tigesiklin

Glisilsiklin (tetrasiklin türevi) antibiyotik

Dirençli Gram-pozitif, Gram-negatif ve anaerop bakterilere etkili glisilsiklin; komplike deri ve karın içi enfeksiyonda kullanılır. Tuzak: ölüm artışı uyarısı; idrar ve kanda düşük düzey (İYE, bakteriyemi).

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri hücresi içi › 30S ribozom alt birimi › Ribozom A bölgesi (güçlü bağlanma)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tRNA girerzincir uzarbakteri çoğalırBakteri 30S alt birimiribozomun mRNA'yı okuyan küçük altbirimiBakteri ribozomu · 30SRibozom A bölgesiaminoaçil-tRNA'nın girdiği bölgeBakteri ribozomu · A bölgesiPeptid zinciri uzamasıamino asitler eklenerek protein yapılırBakteri içi · proteinBakteri çoğalmasıhücre bölünür, enfeksiyon sürerBakteri hücresiTigesiklin: 30Sribozomda tRNAgirişiniengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: tRNA ribozoma giremez, protein yapımı durur → bakteri çoğalamaz;direnç pompaları ilacı atamaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. Dokulara iyi dağılır, plazma ve idrarda düzeyi düşük kalır. İlaç tetrasiklin direnç pompalarından kaçar.
Neye etki eder?30S ribozom alt birimine tetrasiklinden daha güçlü bağlanır; aminoaçil-tRNA girişini ve protein sentezini engeller (bakteriyostatik).
Ne olur?Peptid zinciri uzayamaz, bakteri çoğalamaz → tetrasiklin ve birçok β-laktama dirençli bakteriler de baskılanır; Pseudomonas ve Proteus etkisizdir.

Klinik

EndikasyonKomplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonu, komplike karın içi enfeksiyon, toplum kökenli pnömoni (alternatif yokluğunda); karbapenem dirençli Enterobacterales için kurtarma tedavisi.
Yan etkilerBulantı ve kusma (sık), ishal, karaciğer enzim yükselmesi, pankreatit, hipofibrinojenemi ve koagülasyon bozukluğu, diş boyanması (gebelik/çocuk), tüm nedenlere bağlı ölüm oranında artış (kutulu uyarı).
KontrendikasyonTetrasiklin sınıfına aşırı duyarlılık; gebelik (diş ve kemik etkisi).
EtkileşimlerVarfarin etkisi artar (INR izlenir); oral kontraseptif etkisi azalabilir; siklosporin ve takrolimus düzeyi artabilir; nefrotoksik ilaçlarla ek etki beklenmez.
DikkatKutulu uyarı: diğer antibiyotiklere göre tüm nedenlere bağlı ölüm oranı artmıştır; yalnız alternatif yokken kullanılır. Serum düzeyi düşük olduğundan bakteriyemi ve idrar yolu enfeksiyonunda önerilmez; karaciğer testleri, amilaz/lipaz ve fibrinojen izlenir.

Erişkin dozu

Yükleme 100 mg IV, ardından 50 mg IV 12 saatte bir (30–60 dakika infüzyon); ağır enfeksiyonda bazı kılavuzlar 200 mg yükleme ve 100 mg 12 saatte bir önerir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; bulantı-kusmaya bağlı volüm kaybı prerenal AKI yapabilir. İdrarda etkili düzeye ulaşmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CYükleme 100 mg, idame 25 mg 12 saatte bir; karaciğer testleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda doz ayarı gerekmez. Bulantı ve kusma sık, dehidratasyon ve AKI riski; ölüm oranı artışı uyarısı nedeniyle yalnız alternatif yokken kullanılır. Karaciğer, pankreas ve koagülasyon izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz: fetal diş boyanması ve kemik gelişimini etkiler; hayvanlarda fetal zarar. Zorunlu hayat kurtarıcı durumda yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçer; ağızdan emilimi az, ancak veri sınırlı. Emzirmede kaçınılır ya da dikkatle ve bebek izlemiyle.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mrsacintigesiklin50 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Pitazintigesiklin50 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz
Tgixeltigesiklin50 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Tigecidtigesiklin50 mg infüzyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Tigejecttigesiklin50 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz
Tigenextigesiklin50 mg infüzyonluk çözelti için toz
Tigesil-liyotigesiklin50 mg IV infüzyon için liyofilize toz içeren flakon
Tybicidtigesiklin50 mg infüzyonluk çözelti için liyofilize toz
Tygaciltigesiklin50 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Tygepoltigesiklin50 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz
Tygextigesiklin50 mg IV infüzyon çözeltisi için liyofilize toz içeren flakon

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC24

Tikagrelor

P2Y12 antagonisti (siklopentiltriazolopirimidin, geri dönüşümlü, ön ilaç değil)

Trombosit P2Y12 reseptörünü geri dönüşümlü kapatan oral ilaç; AKS'de aspirinle verilir. Tuzak: dispne, bradiaritmi, kanama; güçlü CYP3A4 inhibitör ve indükleyicilerle kullanılmaz; aspirin 100 mg'ı geçmemeli.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombosit › Hücre zarı (P2Y12 reseptörü) › P2Y12 ADP reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP'yi azaltırfibrinojenlekümelenirADP salgısıaktive trombosit granülünden ADP salar;komşu trombositleri uyarırDamar duvarı · trombosit çevresiP2Y12 reseptörütrombosit zarında Gi proteinine bağlıreseptörTrombosit zarı · P2Y12cAMP düşer, GP IIb/IIIa açılırhücre içi sinyal; integrin fibrinojenebağlanır hale gelirTrombosit içiTrombosit agregasyonuplak yırtılması ve stent yerinde pıhtıbüyürDamar içi · trombosit kümesiTikagrelor:P2Y12'yi geridönüşümlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: P2Y12 kapanır → ADP trombositi uyaramaz; agregasyon azalır, etkikesilince 3–5 günde geçer.ENT1 baskısı adenozin düzeyini artırır; dispne ve bradiaritmi bununla ilişkilidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, trombositin yüzeyinde. Oral ilaç doğrudan etkilidir (ön ilaç değil); dolaşımdaki ilaç trombosit zarına ulaşır.
Neye etki eder?P2Y12 reseptörüne ADP bağlanma yerinden ayrı bir bölgeye geri dönüşümlü (allosterik) bağlanır; ENT1'i de baskılayarak adenozin düzeyini artırır (dispne).
Ne olur?ADP trombositi uyaramaz, GP IIb/IIIa açılmaz → agregasyon azalır; geri dönüşümlü olduğu için kesilince 3–5 günde etki geçer.

Klinik

EndikasyonAkut koroner sendrom (12 aya kadar aspirinle), geçirilmiş MI sonrası uzun süreli koruma (60 mg), yüksek riskli stabil KAH'da seçili durumlar.
Yan etkilerDispne (%14'e kadar), kanama, bradiaritmi ve ventriküler duraklama, kreatinin ve ürik asit artışı, bulantı, baş dönmesi.
KontrendikasyonAktif patolojik kanama, geçirilmiş intrakraniyal kanama, orta-ağır karaciğer yetmezliği, güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin, ritonavir).
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitör ve indükleyicileri (rifampisin, fenitoin, karbamazepin) kaçınılır; simvastatin ve lovastatin > 40 mg; digoksin düzeyi artar; aspirin > 100 mg etkiyi azaltır; oral antikoagülanla kanama.
DikkatAspirin 75–100 mg/gün. Dispne çoğu zaman geçicidir; yürüyen hastada kesme eşiği yüksektir. Bradiaritmi öyküsünde dikkat. Cerrahiden 5 gün önce kesilir.

Erişkin dozu

Yükleme 180 mg, sonra 90 mg günde 2 kez (12 ay); sonrasında 60 mg günde 2 kez. Aspirin dozu ≤ 100 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kreatinin ve ürik asit izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; deneyim sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; kullanılabilir.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (yüksek protein bağlanması; diyalizle uzaklaşmaz). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin artışı sık ama genellikle geçici; doğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; kanama izlemi.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama ve dispne daha sık; aspirin dozu en çok 100 mg/gün olmalı. Bradiaritmi, ürik asit yükselmesi ve kreatinin izlenir. Yaş tek başına doz azaltma nedeni değildir.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antitrombosit kullanımında kanama artar; yarar-risk tartılır.
  • TIME-to-STOP A24sınıf üyesi olarak Oral antikoagülan alan hastaya ek endikasyon olmadan eklenirse kanama artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır; yeterli insan verisi yok.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme ya da ilaç kararı yarar-riske göre verilir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Agrilortikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Brilintatikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Camillatikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Talderoltikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Ticasatikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Tigrelotikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Tilantatikagrelor60 mg film kapli tablet; 90 mg film kapli tablet
Tixalortikagrelor90 mg film kapli tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC05

Tiklopidin

P2Y12 ADP reseptör antagonisti (tienopiridin)

Trombosit P2Y12 reseptörünü geri dönüşsüz kapatan antiagregan. Nötropeni, TTP ve aplastik anemi riski nedeniyle klopidogrelin gelmesiyle büyük ölçüde terk edilmiştir.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (trombositler) › Trombosit yüzeyi › Hücre zarı · G proteinli reseptör › P2Y12 ADP reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırtrombositiaktive edertrombositleribirbirine bağlarADPaktive trombositten salınırKan · aktive trombositP2Y12 reseptörütrombosit yüzeyindeTrombosit zarı · P2Y12GPIIb/IIIa aktivasyonufibrinojen bağlama yeteneği kazanılırTrombosit zarı · GPIIb/IIIaTrombosit agregasyonutrombosit trombüsü oluşurKan · trombüsTiklopidin(aktifmetabolit):P2Y12'yi kalıcıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ADP sinyali iletilemez → GPIIb/IIIa açılmaz, trombositler birbirineyapışamaz → arteriyel trombüs oluşumu azalır; etki trombosit yenilenene kadarsürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kandaki trombositin yüzeyinde. Ağızdan alınır; karaciğerde aktif metabolite çevrilir, kanda dolaşıp hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Aktif metabolit P2Y12'ye geri dönüşsüz (kalıcı) bağlanır; ADP bağlanamaz, GPIIb/IIIa aktivasyonu olmaz.
Ne olur?Trombositler birbirine yapışamaz → arteriyel trombüs azalır; etki trombosit ömrü (7–10 gün) boyunca sürer. Nötropeni ve TTP riski nedeniyle seyrek kullanılır.

Klinik

EndikasyonKoroner stent sonrası ve inme ikincil korunmasında antiagregan (klopidogrel yerine geçmiş, günümüzde seyrek).
Yan etkilerNötropeni ve agranülositoz (ilk 3 ay), trombositopeni, TTP, aplastik anemi, ishal, döküntü, kolestatik hepatit, kanama, kolesterol artışı.
KontrendikasyonKan hastalıkları (nötropeni, trombositopeni), kanama eğilimi, ağır karaciğer yetmezliği, TTP öyküsü.
EtkileşimlerAspirin, NSAİİ ve antikoagülanlarla kanama artar; siklosporin düzeyini düşürür; fenitoin, teofilin ve varfarin düzeyini artırabilir; antiasitler emilimi azaltır.
DikkatTTP (mikroanjiyopatik hemolitik anemi, trombositopeni, AKI) yapabilir; böbrek yetersizliği ve trombositopeni gelişen hastada ilaç öyküsünde sorgulanır. İlk 3 ay her 2 haftada tam kan sayımı; ateş ya da boğaz ağrısında hemen kesilir.

Erişkin dozu

250 mg günde iki kez, yemekle. İlk 3 ay kan sayımı izlenir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kullanılması önerilmez, klopidogrel tercih edilir.
eGFR 30–59Çalışılmamış; dikkatle, kanama ve kan sayımı izlenir.
eGFR 15–29Çalışılmamış; dikkatle, kan sayımı sık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kaçınılır.
HemodiyalizÇalışılmamış; diyalizle uzaklaşmaz sayılır, kaçınılır.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır sayılır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; TTP/HÜS (TMA) yapabilir: AKI, trombositopeni, hemolitik anemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; kan sayımı ve transaminaz izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; kanama riski artar.
Child-Pugh CKontrendike (ağır yetmezlik).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ağır nötropeni, TTP ve aplastik anemi riski nedeniyle yerini klopidogrel almıştır; yeni başlanmaz. Kullanılıyorsa ilk 3 ay 2 haftada bir kan sayımı; ishal, bulantı ve kanama izlenir.

  • TIME-to-STOP A32 Antitrombosit olarak kullanılmaz; daha etkili ve güvenli seçenekler vardır.
  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken antitrombosit verilmez (uzlaşı sağlanamamış kriter).

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; gebelikte kaçınılır, klopidogrel ya da aspirin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ticlocardtiklopidin hidroklorür250 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC P01AB02

Tinidazol

Nitroimidazol antiprotozoal ve antianaerobik

Trikomonas, giardia, amip ve anaerop bakterilere etkili nitroimidazol; tek dozla tedavi edilir. Tuzak: alkolle disülfiram benzeri reaksiyon; tedavi sonrası 3 gün alkol alınmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriMikrop › Anaerop bakteri ve protozoa › Mikrop sitoplazması › Elektron taşıma (ferredoksin) sistemi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)elektron verirelektronuaktarırPiruvat yıkımıanaerop mikropta piruvat oksitlenir,elektron açığa çıkarMikrop sitoplazmasıFerredoksinelektronları taşıyan demir-kükürtproteiniFerredoksin · mikrop içiHidrojen üretimielektronlar protonlara aktarılır, enerjisağlanırHidrojenozom · enerjiTinidazol:elektronu çalar,mikrop DNA'sınıkırar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İlaç elektronu kendine çeker, nitro grubu radikale döner ve DNA'yıkeser → anaerop mikrop ölür.Oksijenli (aerop) hücrede nitro grubu indirgenmediği için insan hücreleri korunur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Anaerop bakteri ve protozoa (trikomonas, giardia, amip) hücresinin içinde. İlaç pasif yayılımla hücreye girer; oksijensiz ortamda etkin hale gelen bir ön ilaçtır.
Neye etki eder?Mikropta ferredoksinin elektronlarını kullanıp nitro grubu indirgenir; oluşan reaktif radikaller mikrop DNA'sına zarar verir.
Ne olur?DNA zinciri kırılır, mikrop ölür → protozoa ve anaerop bakteri temizlenir. Oksijenli insan hücrelerinde nitro grubu indirgenmez.

Klinik

EndikasyonTrikomoniyaz, giardiyaz, intestinal amipli dizanteri ve amipli karaciğer apsesi, bakteriyel vajinoz, anaerop enfeksiyonlar.
Yan etkilerMetalik tat, bulantı, karın ağrısı, baş dönmesi; nadir periferik nöropati, nöbet, lökopeni; koyu idrar; QT uzaması bildirilmiştir.
KontrendikasyonNitroimidazol aşırı duyarlılığı, kan diskrazisi öyküsü, aktif MSS hastalığı; gebeliğin 1. trimesteri.
EtkileşimlerAlkolle disülfiram benzeri reaksiyon; varfarin etkisini artırır (INR izlenir); lityum, siklosporin ve takrolimus düzeyi artabilir; QT uzatan ilaçlarla dikkat; fenitoin, fenobarbital ve rifampisin düzeyi düşürür.
DikkatTedavi sırasında ve son dozdan sonraki 3 gün alkol (ve alkollü ilaç) alınmaz. Uzun kürde nörolojik belirtiler izlenir.

Erişkin dozu

Trikomoniyaz ve giardiyaz: 2 g tek doz (yemekle). Amipli dizanteri: 2 g/gün 3 gün; amipli karaciğer apsesi: 2 g/gün 3–5 gün. Bakteriyel vajinoz: 2 g/gün 2 gün ya da 1 g/gün 5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yan etkiler izlenir.
HemodiyalizHemodiyalizle uzaklaşır: diyaliz gününde seans sonrası ver.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (belirgin); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AÇalışılmamıştır; tek doz kürlerde dikkatle.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; dikkatle, nörolojik izlemle.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; kür kısadır. Alkol uyarısı verilir, varfarin alanda INR izlenir; baş dönmesi ve nöropati düşme riskini artırabilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kullanılmaz; sonraki trimesterlerde yalnızca alternatif yoksa.
EmzirmeSüte geçer; tedavi süresince ve son dozdan sonra 3 gün emzirmeye ara verilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Monidazoltinidazol500 mg tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Tinzaparin

Düşük molekül ağırlıklı heparin

Faktör Xa ve IIa'yı antitrombinle baskılayan LMWH; böbrek yetersizliğinde diğer LMWH'lere göre daha az birikir. Türkiye'de ruhsatlı ürünü yoktur (TİTCK, Ekim 2026).

Etki mekanizması

Etki yeriKan (pıhtılaşma sistemi) › Plazma pıhtılaşma faktörleri › Hücre dışı (kanda serbest enzimler) › Faktör Xa (antitrombin aracılığıyla)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktive olurprotrombinitrombine çevirirfibrinojenifibrine çevirirFaktör Xortak yolun başlangıcı; kanda inaktiföncüKan · plazmaFaktör Xaprotrombini trombine çevirirKan · plazmaTrombin (IIa)fibrinojeni keserKan · plazmaFibrin pıhtısıdiyaliz devresinde ve damarda trombozDevre ve damar içiTinzaparin +antitrombin: Xave IIa'yıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Faktör Xa ve trombin baskılanır → fibrin yapımı azalır ve pıhtılaşmaönlenir; böbrek yetersizliğinde birikme eğilimi diğer LMWH'lerden azdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Deri altına ya da devreye verilir; kanda dolaşır, hedefi plazmadaki pıhtılaşma faktörleridir. Büyük molekül olduğundan böbrek bağımlılığı daha azdır.
Neye etki eder?Antitrombine bağlanıp onu aktive eder; kompleks faktör Xa'yı, daha az ölçüde trombini (IIa) kapatır (anti-Xa/anti-IIa oranı yaklaşık 2).
Ne olur?Xa ve IIa baskılanır → fibrin yapımı azalır, pıhtılaşma önlenir. Büyük bölümü retiküloendotelyal sistemce temizlendiği için birikme eğilimi azdır.

Klinik

EndikasyonVenöz tromboembolizm tedavisi ve profilaksisi, hemodiyalizde devre antikoagülasyonu (ruhsatlı ülkelerde).
Yan etkilerKanama, trombositopeni ve HIT, hiperkalemi, transaminaz artışı, uzun kullanımda osteoporoz, enjeksiyon yeri hematomu.
KontrendikasyonAktif kanama, HIT öyküsü, tinzaparine ya da heparine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAntiagregan, antikoagülan ve NSAİİ'lerle kanama artar; ACE inhibitörü, ARB ve potasyum tutucu diüretiklerle hiperkalemi riski artar.
DikkatYaşlı ve ağır böbrek yetersizliği olan hastada ölüm artışı bildiren bir çalışma (IRIS) vardır; eGFR < 20'de kullanılırken anti-Xa izlenir. Nöroaksiyel anestezide aralık gerekir. Gebelikte plasentayı geçmez, kullanılabilir.

Erişkin dozu

Hemodiyaliz (seans ≤ 4 saat): seans başında tek bolus yaklaşık 2500–4500 anti-Xa IU (kanama riskine göre, ürün bilgisine göre); VTE tedavisi 175 IU/kg günde bir kez SC. Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (eGFR ≥ 30).
eGFR 15–29Dikkatle; anti-Xa izlemiyle, gerekirse doz azaltılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle ve anti-Xa izlemiyle; birikme diğer LMWH'lerden azdır.
HemodiyalizSeansta tek doz (ürün bilgisine göre); kısmen uzaklaşır.
Periton diyaliziVeri yetersiz; gerekirse anti-Xa izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; birikimde kanama; heparinler aldosteronu baskılayıp hiperkalemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; ayar gerekmez.
Child-Pugh BDikkatle; kanama izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; eGFR < 30'da anti-Xa izlemi. Düşük kilolu ve böbrek işlevi azalmış yaşlıda kanama riski; Hb, trombosit (HİT) ve K izlenir; nöroaksiyel girişimde zamanlamaya dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikPlasentayı geçmez; gebelikte tromboprofilaksi ve tedavide kullanılabilen LMWH'lerdendir.
EmzirmeOral emilmediği için genellikle uygun kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC R03BB04

Tiotropium bromür

Uzun etkili antimuskarinik bronkodilatör (LAMA)

Günde tek doz inhale uzun etkili antikolinerjik; KOAH idamesinde ve astımda ek tedavi olarak kullanılır. Böbrekle atılır: eGFR düşükse antikolinerjik yan etkiler artar.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Bronş düz kası ve submukoza bezi › Hücre zarı (dış yüzey) › M3 muskarinik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırGq yolunu açarkası kasarVagal uyarıparasempatik sinir ucundan asetilkolinsalınırVagal sinir ucu · sinapsM3 reseptörübronş düz kası zarında Gq proteininebağlı reseptörBronş düz kası · M3Hücre içi Ca²⁺ artışıIP₃ depolardan Ca²⁺ çıkarırDüz kas hücresi içiBronkokonstriksiyondüz kas kasılır, mukus salgısı artarBronş duvarıTiotropium: M3reseptörünü uzunsüre kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3'ten çok yavaş ayrıldığı için etki 24 saat sürer →bronkokonstriksiyon azalır, günde tek doz yeter.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Bronş düz kasında ve submukoza bezlerinde. İnhale toz ya da püskürtme ile hava yoluna ulaşır; kuaterner amonyum olduğundan kana az geçer.
Neye etki eder?M3 reseptöründen çok yavaş ayrılır (kinetik seçicilik): asetilkolinin bağlanmasını uzun süre engeller; M2'den daha hızlı ayrılır.
Ne olur?Vagal bronkokonstriksiyon ve mukus artışı 24 saat engellenir → bronş genişler, nefes darlığı ve alevlenme azalır.

Klinik

EndikasyonKOAH idame bronkodilatör tedavisi; çözelti inhaleri formu astımda ek idame tedavi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, taşikardi ve AF, bulanık görme, glokom alevlenmesi, öksürük, sinüzit, baş dönmesi.
KontrendikasyonAtropin türevlerine ya da yardımcı maddelere (laktoz, kapsül formunda) aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjik ilaçlarla birlikte antikolinerjik yük artar; ipratropiumla birlikte kullanılmaz.
DikkatKapsül yalnız inhaler cihazla soluk yoluyla alınır, yutulmaz. Dar açılı glokom ve idrar retansiyonu riskinde dikkat.

Erişkin dozu

Erişkin: Kuru toz kapsül 18 mcg günde 1 kez inhalasyon; çözelti inhaleri 2,5 mcg/puf, 2 puf günde 1 kez (astımda da aynı).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; plazma düzeyi artar, antikolinerjik yan etkiler izlenir.
eGFR 15–29Dikkatle kullan; düzey artar, ağız kuruluğu ve retansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Dikkatle kullan; yan etkiler yakından izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; yan etkiler izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (veri sınırlı). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik etkiyle idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sistemik emilim düşük.

Yaşlıda kullanım

Standart dozla başlanır. Ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, AF ve bulanık görme izlenir; prostat büyümesi ve glokomda dikkat. Düşük eGFR'de yan etki riski artar. İnhaler tekniği kontrol edilir.

  • TIME-to-STOP D1 Dar açılı glokom ya da mesane çıkış obstrüksiyonunda antimuskarinik bronkodilatör kullanılmaz.
  • TIME-to-START D1sınıf üyesi olarak Hafif-orta KOAH'ta düzenli inhale antikolinerjik bronkodilatör önerilir.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; zorunlu olmadıkça kullanılmaz, yarar riskten fazlaysa verilebilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; sistemik düzey düşük. Yarar-risk değerlendirilerek kullanılır.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Airtiotiotropium bromide18 mcg inhalasyon icin toz iceren blister 60 doz
Brontiotiotropium bromür18 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül
Corivatiotropium bromür18 mcg inhalasyon tozu
Spiracttiotropium bromür18 mcg inhalasyon tozu
Spirivatiotropium bromide18 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül
Tiofixtiotropium bromid18 mcg discair inhalasyon icin toz
Tioumittiotropium bromide18 mcg inhalasyon için toz içeren kapsül
Tutast Arvohalertiotropium bromür18 mcg inhalasyon tozu

Kombinasyon ürünleri (4): Feromis 18, Saltif 9/50, Tioform Discair 18, Trofas 9/50

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC17

Tirofiban

GP IIb/IIIa antagonisti (peptid olmayan; tirozin türevi)

Trombosit GP IIb/IIIa reseptörünü geri dönüşümlü kapatan IV ilaç; NSTE-ACS ve PCI'da kullanılır. Tuzak: kanama ve trombositopeni; böbrek yetmezliğinde doz yarıya iner.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (damar içi) › Trombosit › Hücre zarı (integrin reseptörü) › GP IIb/IIIa (αIIbβ3)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü açarfibrinojenibağlaragregat kurarTrombosit aktivasyonukollajen, ADP ve trombin trombositiuyarırTrombosit zarıGP IIb/IIIa reseptörütrombosit zarında integrin; aktifleşincefibrinojeni bağlarTrombosit zarı · GP IIb/IIIaFibrinojen köprüsüiki trombositi birbirine bağlayan plazmaproteiniKan · plazmaTrombosit kümesikoroner damarda trombüs oluşurDamar içi · trombüsTirofiban: GPIIb/IIIa'yı geridönüşümlükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GP IIb/IIIa kapanır → fibrinojen köprüsü kurulmaz, trombosit kümesioluşmaz.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, trombositin yüzeyinde. Damar içinden verilen küçük molekül hücreye girmez; zardaki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GP IIb/IIIa reseptörünün fibrinojen bağlanma bölgesine geri dönüşümlü bağlanır (RGD taklidi).
Ne olur?Fibrinojen iki trombositi bağlayamaz → agregasyon durur; infüzyon bitince 4–8 saatte etki geçer.

Klinik

EndikasyonNSTE-ACS (medikal ya da PCI öncesi) ve PCI sırasında trombotik komplikasyon önleme.
Yan etkilerKanama, trombositopeni, ateş, bradikardi, baş ağrısı, yüzde kızarma.
KontrendikasyonAktif kanama, son 30 günde kanama, intrakraniyal hastalık, geçmişte trombositopeni (tirofibanla), ağır kontrolsüz HT, aort diseksiyonu, perikardit, son 6 haftada büyük cerrahi.
EtkileşimlerHeparin, aspirin, klopidogrel, trombolitik ve oral antikoagülanla kanama artar; NSAİİ ve diğer antiagreganlar dikkatle.
DikkatTrombosit sayısı ilk saatlerde ve sonra günlük izlenir; kanama ve Hb/Hct kontrol edilir. Femoral giriş yerinde basınç. Trombosit < 100 bin olursa kesilir.

Erişkin dozu

PCI: 25 µg/kg bolus (3 dk), ardından 0,15 µg/kg/dk infüzyon (en çok 18 saat). NSTE-ACS: 0,4 µg/kg/dk 30 dk, sonra 0,1 µg/kg/dk (12–24 saat).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–60: doz %50 azaltılır.
eGFR 15–29Doz %50 azaltılır; kanama izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz %50 azaltılır; veri sınırlı, kaçınılması önerilebilir.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyaliz bağımlıda kaçınılır ya da uzman kararıyla.
Periton diyaliziVeri yok.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (veri sınırlı). PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim kanama riskini artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; kanama izlemi.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kanama riski artar; böbrek işlevine göre doz azaltılır. Kanama ve trombosit sayısı yakın izlenir; kısa süreli (en çok 18–24 saat) kullanılır.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Kanama riskinde antiagregan ve antikoagülanla birlikte yaşlıda kanama artar; yarar-risk tartılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli veri yok; yalnız yaşamı tehdit eden durumda yarar-risk değerlendirmesiyle kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; akut kullanım sırasında emzirme ertelenebilir.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Agrabantirofiban baz12,5 mg/50 ml IV infüzyonluk konsantre çözelti
Agrabloctirofiban hidroklorür monohidrat12,5 mg/50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti
Agraseltirofiban baz12,5 mg/50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Agredur Readytirofiban hidroklorür50 mcg/ml IV infüzyon için çözelti
Multiflex Tiroseltirofiban baz50 mcg/ml IV infüzyon için çözelti
Rofistattirofiban baz12,5 mg/50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Tirobiftirofiban hidroklorü monohidrat12,5 mg/50 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Tiropresttirofiban hidroklorür monohidrat12,5 mg/50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Tirostutirofiban hidroklorür monohidrat12,5 mg/50 ml IV konsantre infüzyonluk çözelti
Tiroxantirofiban(baz12,5 mg/50 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Trombostattirofiban hidroklorür monohidrat12,5 mg/50 ml IV infuzyonluk konsantre cozelti iceren flakon

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Tirozin kinaz inhibitörleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · tirozin kinaz inhibitörü (VEGFR yolu)

Tümör ve damar endoteli sinyalini (VEGFR, PDGFR, KIT, RAF) kapatan oral ilaçlar; böbrek hücreli kanser, HCC, GİST. Böbrek tuzağı: hipertansiyon, proteinüri, TMA ve nefrotik sendrom.

Etki mekanizması

Etki yeriTümör hücresi ve damar endoteli › Hücre zarı reseptörünün iç (kinaz) alanı › VEGFR, PDGFR, KIT ve RAF kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırfosfor aktarır,sinyal açarbüyümeyibaşlatırVEGF ve PDGFtümör ve podosit gibi hücrelerinsalgıladığı büyüme faktörleriDoku sıvısı · tümör çevresiReseptör tirozin kinazVEGFR/PDGFR; ligand bağlanınca kinazalanı kendini fosforillerEndotel · hücre zarı reseptörüHücre içi sinyalRAF–MEK–ERK ve PI3K–AKT yolakları açılırEndotel-tümör hücresi içiAnjiyogenez ve çoğalmayeni damar oluşumu ve tümör hücrebölünmesiTümör dokusuTKI: ATP cebinebağlanıpreseptörkinazını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kinaz fosforillenmez → hücre içi sinyal başlamaz; yeni damar vetümör çoğalması durur, endotel ve glomerül filtrasyon bariyeri de etkilenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Tümör hücresinde ve tümörü besleyen damar endotelinde. Küçük, yağda çözünen oral ilaç hücre zarından geçip reseptörün sitoplazmadaki kinaz alanına ulaşır.
Neye etki eder?Reseptör tirozin kinazların ATP bağlama cebine yarışmalı bağlanır (VEGFR, PDGFR, KIT; sorafenibde ayrıca RAF); fosforilasyon ve aşağı akış sinyali kapanır.
Ne olur?VEGF/PDGF sinyali kesilir → yeni damar oluşumu ve tümör çoğalması durur. Normal endotel ve podosit VEGF sinyali de azalır → hipertansiyon, proteinüri, TMA.

Klinik

EndikasyonMetastatik böbrek hücreli karsinom (sunitinib, sorafenib, aksitinib), hepatoselüler karsinom ve tiroid kanseri (sorafenib), GİST ve pankreas nöroendokrin tümörü (sunitinib); sınıfın diğer üyeleri KML, akciğer kanseri gibi hastalıklarda kullanılır.
Yan etkilerHipertansiyon, proteinüri (nefrotik düzeye çıkabilir), TMA, akut böbrek hasarı, el-ayak sendromu, yorgunluk, ishal, hipotiroidi, kanama, yara iyileşmesinde gecikme, QT uzaması, kardiyotoksisite; hepatotoksisite (sunitinibde ağır olabilir).
Kontrendikasyonİlaca aşırı duyarlılık; gebelik. Kontrolsüz hipertansiyonda dikkat.
EtkileşimlerÇoğu CYP3A4 substratıdır: güçlü inhibitörler (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir) düzeyi artırır; güçlü indükleyiciler (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, sarı kantaron) düşürür. QT uzatan ilaçlarla (makrolid, florokinolon, azol) aritmi riski; varfarinle kanama riski.
DikkatKan basıncı ve idrar protein-kreatinin oranı başlangıçta ve her kür öncesi izlenir; hipertansiyon için ACE inhibitörü-ARB ya da dihidropiridin tercih edilir. Nefrotik düzey proteinüri ya da TMA'da ilaç kesilir. Planlı ameliyattan önce kesilir; gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Sunitinib: 50 mg/gün, 4 hafta kullanım + 2 hafta ara (pankreas nöroendokrin tümörde 37,5 mg/gün sürekli). Sorafenib: 400 mg günde iki kez, aç karnına. Aksitinib: 5 mg günde iki kez; tolere edilirse 7 ve 10 mg'a çıkılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan basıncı ve proteinüri izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Sunitinib ayar yok; diğerlerinde veri sınırlı.
HemodiyalizSunitinib başlangıçta ayar yok; sorafenib ve aksitinib çalışılmamış, düşük dozla.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır (proteine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipertansiyon, proteinüri, TMA, nefrotik sendrom, akut interstisyel nefrit; kreatinin ve idrar proteini izlenir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; sunitinib karaciğer testi izlenir.
Child-Pugh BSunitinib, sorafenib ayarsız; aksitinib başlangıç dozu yarıya iner.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yorgunluk, ishal, el-ayak sendromu, hipertansiyon ve kardiyotoksisite sık görülür; düşük dozla başlanır, kan basıncı ve doz azaltımı erken uygulanır. Etkileşimler önemlidir: güçlü CYP3A4 inhibitörleri ve indükleyicilerinden kaçınılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; embriyofetal toksisite ve angiogenez inhibisyonu. Etkili kontrasepsiyon tedavi süresince ve sonrasında gerekir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; tedavi sırasında ve sonrasında bir süre emzirme önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Sunitinib · Sorafenib · Aksitinib

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Pazopanib, Lenvatinib, Kabozantinib, İmatinib, Erlotinib, Gefitinib, Osimertinib

↑ DizinATC A10BX16

Tirzepatid

GIP ve GLP-1 reseptör ikili agonisti

GIP ve GLP-1 reseptörlerini birlikte uyaran haftalık deri altı ilaç; tip 2 diyabette ve obezitede kilo ile glukozu belirgin düşürür. Bulantı sık; dehidratasyon, safra taşı ve pankreatit uyarıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin pankreas ve beyin › β hücresi ve hipotalamus › Hücre zarı › GIP ve GLP-1 reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörlerebağlanır+cAMP üretirinsülini vedoygunluğuartırırBesin alımıbağırsak hücreleri GLP-1 (ve GIP)salgılarİnce bağırsak mukozasıGIP ve GLP-1 reseptörleriβ hücresi ve beyin zarında Gs bağlıreseptörlerβ hücresi · reseptör zarıcAMP artışıβ hücresinde insülin salgısı, beyindedoygunluk sinyali tetiklenirβ hücresi ve nöron içiGlisemi ve iştahinsülin artar, glukagon azalır, mideboşalması ve iştah yavaşlarKan · glukozTirzepatid: GIPve GLP-1reseptörleriniuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptörler uyarılınca cAMP artar → glukoza bağlı insülin yükselir,glukagon ve iştah düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Deri altından kana geçer; β hücresi, yağ dokusu ve beyin gibi dokuların hücre zarına ulaşır. İlaç hücreye girmez, zardaki reseptörlere dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GIP ve GLP-1 reseptörlerine bağlanıp uyarır (agonist); Gs proteini cAMP üretimini artırır.
Ne olur?Glukoza bağlı insülin artar, glukagon azalır, mide boşalması ve iştah yavaşlar → glukoz ve kilo düşer; tek başına hipoglisemi riski düşüktür.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette glisemik kontrol; kilo yönetimi için obezite ve kilolu hastada (ruhsat endikasyonuna göre).
Yan etkilerBulantı, ishal, kusma, kabızlık, dispepsi, iştah azalması; nadiren akut pankreatit, safra taşı ve kolesistit, akut böbrek hasarı, diyabetik retinopati kötüleşmesi, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonTirzepatide aşırı duyarlılık; medüller tiroid kanseri öyküsü ya da ailede, MEN2.
EtkileşimlerMide boşalmasını geciktirir: oral kontraseptif etkisi azalabilir (başlangıçta ve doz artışında 4 hafta ek bariyer yöntemi); sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi artar.
DikkatDoz en az 4 haftada bir yavaş artırılır; bulantı-kusmada dehidratasyon ve AKI riski; sülfonilüre ve insülin dozları azaltılır; hızlı kilo kaybında kas kütlesi izlenir.

Erişkin dozu

2,5 mg deri altı haftada 1 kez 4 hafta, sonra 5 mg; en az 4 haftalık aralıkla 2,5 mg artırılır; idame 5–15 mg haftada 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dehidratasyon ve AKI'yi izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, dehidratasyonu izle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; deneyim sınırlı, dikkatle kullan.
HemodiyalizVeri sınırlı; dikkatle kullan.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBulantı, kusma ve dehidratasyonla akut böbrek hasarı bildirilmiştir; volüm kaybı varsa doz artırılmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; deneyim sınırlı, dikkatle kullan.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sarkopeni, dehidratasyon, düşme ve AKI riskini artırır: 2,5 mg ile başla, yavaş artır; oral alım azken artırma. Sülfonilüre ve insülin dozunu azalt; kas kütlesi ve beslenmeyi izle.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; gebeliği planlayan kadında bırakılır (insülin tercih edilir). Oral kontraseptif etkisi azalabilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mounjarotirzepatid2,5 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti; 2,5 mg/0,6 ml kwikpen enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 5 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti; 5 mg/0,6 ml kwikpen enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem; 7,5 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti; 7,5 mg/0,6 ml kwikpen enjeksiyonluk çözelti içeren kullanıma hazır kalem …

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Tiyazid diüretikleri ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · tiyazid ve tiyazid benzeri diüretik (NCC inhibitörü)

Distal tübülde NCC'yi kapatan diüretikler: hipertansiyon, hafif ödem ve idrar kalsiyumu yüksek taşta kullanılır. Tuzak: hiponatremi ve hipokalemi; klortalidon ileri KBH'de de etkilidir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Distal kıvrımlı tübül › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NCC (Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)taşıyıcıyaulaşırhücre içinealınırkana pompalanırDistal tübül lümeniHenle'den gelen seyreltik süzüntü; Na⁺ve Cl⁻ içerirDistal tübül lümeniNCC (apikal zar)Na⁺ ve Cl⁻'u lümenden hücreye birliktealırDistal tübül · apikal zarDistal tübül hücresiNa⁺/K⁺-ATPaz Na⁺'u bazolateral zardankana pompalarTübül hücresi içiKanNa⁺ ve Cl⁻ geri emilir; hacim korunurPeritübüler kapiller · kanTiyazidler:NCC'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ ve Cl⁻ hücreye alınamaz → hafif natriürez ve diürez, tansiyondüşer; idrarda Ca²⁺ azalır, K⁺ ve Mg²⁺ kaybı artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Böbrekte distal kıvrımlı tübülün başlangıcı. İlaç kandan proksimal tübülde lümene salgılanır ve hedefine idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-Cl⁻ ortak taşıyıcısını (NCC) hücre içine girmeden dışarıdan kapatır.
Ne olur?Süzülen sodyumun yaklaşık %5'i geri emilemez → hafif natriürez, K⁺ ve Mg²⁺ kaybı; Ca²⁺ geri emilimi artar → hipokalsiüri; hiponatremi ve hiperkalsemi riski.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, hafif-orta ödem, hiperkalsiüri ile giden kalsiyum taşı profilaksisi, nefrojenik diabetes insipidus (idrar hacmini azaltmak için), dirençli ödemde kıvrım diüretiğine ek (metolazon; ardışık nefron blokajı).
Yan etkilerHiponatremi (ağır olabilir), hipokalemi, hipomagnezemi, hiperkalsemi, hiperürisemi ve gut, hiperglisemi, hiperlipidemi, hipovolemi, ereksiyon bozukluğu, fotosensitivite, nadiren pankreatit ve interstisyel nefrit; hidroklorotiyazidde cilt kanseri riskinde artış.
KontrendikasyonAnüri, ağır hipovolemi, tedavi edilmemiş hiponatremi, hipokalemi ve hiperkalsemi, sülfonamid aşırı duyarlılığı; gutta dikkat.
EtkileşimlerLityum düzeyi artar; kıvrım diüretiğiyle (özellikle metolazon) ağır elektrolit kaybı; NSAİİ etkiyi azaltır; hipokalemi digoksin toksisitesini artırır; kalsiyum ve D vitamini ile hiperkalsemi; SSRI ve karbamazepin ile hiponatremi.
DikkatAğır hiponatremi riski: başlangıçtan sonraki ilk haftalarda Na⁺ ve K⁺ bakılır. Hipovolemi ve AKI'de geçici kesilir (hasta gün kuralı). Hiperkalsemi ve gut öyküsünde dikkat. Hidroklorotiyazid eGFR < 30'da zayıf etkilidir; klortalidon ve indapamid ileri KBH'de de etkilidir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Hidroklorotiyazid 12,5–25 mg/gün; klortalidon 12,5–25 mg/gün; indapamid 1,5 mg (uzun etkili) ya da 2,5 mg/gün; metolazon 2,5–10 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; Na ve K izlenir.
eGFR 30–59HCT etkisi azalır; klortalidon ve indapamid etkili; Na, K, kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Klortalidon ve indapamid etkili olabilir; metolazon kıvrımla sinerjik; indapamid ağır yetersizlikte kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Anürikte yararsız; indapamid kontrendike; metolazon yalnız kıvrımla ardışık nefron blokajında.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşmaz; anürikte yararsız; rezidüel idrarda kıvrımla birlikte.
Periton diyaliziRezidüel idrar varsa kıvrımla birlikte; anürikte yararsız.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiVolüm kaybıyla prerenal AKI; hiponatremi, hipokalemi, hiperürisemi; nadiren interstisyel nefrit.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; elektrolit izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; elektrolit izlenir.
Child-Pugh CHepatik prekoma ve komada kullanılmaz; indapamid kontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla (HCT 12,5 mg, indapamid 1,25 mg); hiponatremi (özellikle kadın, düşük kilolu), hipokalemi, gut, ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalsemi. Başlangıçta ve 1–2 hafta sonra Na, K, kreatinin izlenir.

  • TIME-to-STOP A17 Belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gutta tiyazid verilmez.
  • TIME-to-STOP A8sınıf üyesi olarak İdrar kaçıran hastada esansiyel HT'de diüretik ilk basamak değil.
  • TIME-to-START A3sınıf üyesi olarak Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90 ise antihipertansif başlanır.

AGS Beers 2023 SİADH/hiponatremide kaçınılır; Na ve K yakından izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte yeni başlanmaz; mevcut kullanım sürdürülebilir; preeklampside kaçınılır.
EmzirmeYüksek dozda süt azalır; düşük dozda uygun; indapamidde veri sınırlı.

Sınıftaki ilaçlar

Hidroklorotiyazid · Klortalidon · Metolazon · İndapamid

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Klorotiyazid, Bendroflumetiyazid

↑ DizinATC M03BX05

Tiyokolşikosid

Santral etkili kas gevşetici (kolşikozid türevi)

Akut kas spazmında kısa süreli kullanılan kas gevşetici. Tuzağı: nöbet eşiğini düşürür; genotoksik metaboliti nedeniyle süre sınırlıdır (oral en çok 7 gün, IM en çok 5 gün).

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Omurilik ve beyin sapı (refleks devresi) › Nöron zarı (postsinaptik) › GABA-A ve glisin reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)refleks yayınıkurarmotor nöronuuyarırkası kasarAğrı ve refleks uyarısıspazmlı kastan ve dokudan omuriliğegelen sinyalOmurilik · arka boynuzOmurilik internöronurefleks devresinde kas tonusunu ayarlarİnternöron zarı · GABA-A/glisinAlfa motor nöronomurilik ön boynuzundan kasa kasılmaemriOmurilik ön boynuzu · motor nöronİskelet kası spazmıkas tonusu artar, ağrı sürerİskelet kasıTiyokolşikosid:omurilikGABA-A/glisinreseptörüne etkieder✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Omurilikte refleks tonus azalır, spazm gevşer; GABA-A blokajı nöbeteşiğini düşürür.Kesin mekanizma bilinmiyor; genotoksik metabolit (aneuploidi) nedeniyle süre sınırlıdır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Merkezi sinir sisteminde, omurilik düzeyinde. Kandan bariyeri geçer; omurilikteki nöron zarı reseptörlerine etki eder (kesin devre tam bilinmiyor).
Neye etki eder?GABA-A reseptöründe antagonist, glisin reseptörüne de bağlanma gösterir; kas gevşetici etkinin kesin mekanizması bilinmiyor.
Ne olur?Omurilikte refleks kas tonusu azalır → spazm gevşer; aynı GABA-A blokajı nöbet eşiğini düşürür → nöbet riski.

Klinik

EndikasyonAkut ağrılı kas spazmı ve omurga bozukluklarına bağlı kasılma (kısa süreli ek tedavi).
Yan etkilerSersemlik, uyku hali, bulantı, ishal, mide yakınması, döküntü, hipotansiyon; nöbet (eşiği düşürür); karaciğer enzimlerinde artış (nadir).
KontrendikasyonAşırı duyarlılık; epilepsi ya da nöbet öyküsü; gebelik ve emzirme; etkin kontrasepsiyonsuz doğurgan kadın; kronik kullanım.
EtkileşimlerDiğer kas gevşeticiler ve sedatifler etkiyi artırır; nöbet eşiğini düşüren ilaçlar (kinolon, bupropion, tramadol) birlikte dikkat; antikoagülanlarla INR değişimi bildirilmiştir.
DikkatAneuploidi riski (genotoksik metabolit) nedeniyle yüksek doz ve uzun süre kullanılmaz. Nöbet öyküsü, hipotoni ve sedasyon sorgulanır.

Erişkin dozu

Oral 8 mg her 12 saatte (günde en çok 16 mg), en çok 7 gün. IM 4 mg her 12 saatte, en çok 5 gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kısa süreli.
eGFR 15–29Veri yetersiz; kaçınılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılmaz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADikkatle; kısa süreli ve en düşük doz.
Child-Pugh BKaçınılır ya da çok düşük doz; veri yetersiz.
Child-Pugh CKullanılmaz; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda sersemlik, düşme ve nöbet riski; en düşük dozla ve en çok 7 gün kullanılır, kas-iskelet ağrısında ilk seçenek değildir (fizik tedavi, parasetamol). Nöbet öyküsü ve sedatiflerle birlikte kullanım sorgulanır.

  • TIME-to-STOP E11 Kas-iskelet ağrısında sistemik kas gevşeticiler yaşlıda kullanılmaz (sedasyon, düşme).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (hayvanda teratojenik, genotoksik metabolit); doğurgan kadında etkin kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz; süte geçer.

Türkiye’deki ürünler (25 ticari ad · 21 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Adelekstiyokolşikosid4 mg tablet; 4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 8 mg tablet
Colciospatiyokolşikosid4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Filexidtiyokolşikosid8 mg tablet
Fixolinetiyokolşikosid4 mg kapsül; 4 mg/2 ml IM enjeksiyon için solüsyon içeren ampul; 8 mg kapsül
Kenfixtiyokolşikosid4 mg tablet; 4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti; 8 mg tablet
Keplerontiyokolşikosid4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Keyrelakstiyokolşikosid4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Maxthiotiyokolşikosid4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti
Maxthio Odttiyokolşikosid4 mg ağızda dağılan tablet; 8 mg ağızda dağılan tablet
Muscaltiyokolşikosid4 mg tablet; 4 mg/2 ml enjektabl solusyon iceren ampul
Muscoflextiyokolşikosid4 mg kapsul; 4 mg/2 ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 8 mg kapsul
Muscoriltiyokolşikosid4 mg kapsul; 4 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 8 mg kapsul
Musfixatiyokolşikosid4 mg kapsül; 4 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti; 8 mg kapsül
Myal Forttiyokolşikosid8 mg kapsul
Myodintiyokolşikosid4 mg/2 ml 6 ampul
Recosidetiyokolşikosid4 mg film tablet; 4 mg/2 ml IM enj, icin cozelti iceren ampul
Recoside Mrtiyokolşikosid16 mg film tablet
Redemustiyokolşikosid4 mg/2 ml IM ampul
Tefeltiyokolşikosid8 mg efervesan tablet
Thiospatiyokolşikosid4 mg tablet; 8 mg tablet
Tiorelaxtiyokolşikosid4 mg tablet; 4 mg/2 ml ampul; 8 mg tablet
Tiowelltiyokolşikosid4 mg kapsül; 4 mg/2 ml IM enjeksiyon için çözelti içeren ampul; 8 mg kapsül
Tiyozidtiyokolşikosid4 mg/2 ml IM ampul
Tyoflextiyokolşikosid4 mg kapsul; 4 mg/2 ml ampul
Tyoflex Forttiyokolşikosid8 mg kapsul

Kombinasyon ürünleri (21): Aseket-tiyo, Deksit, Deksolex, Detroits, Dexcoril, Dexplus 25, Etolax, Etotio, Fulduo, Leodex Plus, Majezik Duo, Megaflex 50, Multiflex 200, Muscoflex Duo, Nimes Combo, Rastel Plus, Recoside Plus, Tio-deksolex, Tio-dexiren, Tiyokas, Tiyoksen

25 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 21 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Tiyopronin

Tiyol bağlayıcı (sistin çözünürlüğünü artıran ajan)

Sistinle suda çözünen karma disülfit yaparak idrar sistinini azaltan tiyol; sıvı, tuz kısıtlaması ve alkalinizasyon yetersiz kaldığında sistinürik taş tedavisine eklenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek / idrar yolu › Tübül lümeni ve idrar › İdrar (hücre dışı) › Sistin (disülfit değişimi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)tübüle geçergeri emilmeyenidrara kalırçözünürlükaşılınca çökerSüzülen sistinglomerülden geçerTübül lümeni · süzüntüGeri emilimtaşıyıcı (rBAT/b⁰,⁺AT) sistini kanadöndürür; sistinüride bozukProksimal tübül · apikal zarİdrarda sistin yüküçözünürlük sınırlıdır, asit idrarda dahadüşükİdrar · toplayıcı sistemSistin kristali ve taşıçözünürlük aşılınca çökerÜriner sistem lümeniTiyopronin:sistinle çözünürkarma disülfityapar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sistin çözünür karma disülfite dönüşür → idrarda kristal ve taşyapımı azalır, mevcut taşlar küçülebilir.Tiyol tedavisinde membranöz nefropati ve proteinüri gelişebilir; idrar proteini düzenlibakılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)
Nerede?İdrarda, tübül lümeninde ve toplayıcı sistemde. Ağızdan alınır, kana geçer, süzülerek idrara karışır; sistinle idrarda tepkimeye girer.
Neye etki eder?Sülfhidril (tiyol) grubu idrardaki sistinle disülfit değişimi yapar; sistin-tiyopronin karma disülfidi oluşur.
Ne olur?Karma disülfit sistinden çok daha çözünürdür → sistin kristali ve taşı azalır, mevcut taşlar küçülebilir.

Klinik

EndikasyonSistinüri: sıvı alımı, tuz kısıtlaması ve idrar alkalinizasyonuna rağmen taş yapımı süren hastalarda (idrar sistini > 250 mg/L).
Yan etkilerProteinüri ve membranöz nefropati (nefrotik sendrom), bulantı, ishal, döküntü, metalik tat, lupus benzeri sendrom, kemik iliği baskısı, aşırı duyarlılık.
KontrendikasyonTiyopronine aşırı duyarlılık; kemik iliği baskısı olan hastada dikkat.
EtkileşimlerDiğer nefrotoksik ilaçlarla birlikte proteinüri izlenir; belirgin farmakokinetik etkileşim yoktur.
DikkatSlayttaki Fransız kohortunda tiyol tedavisi altındaki hastalarda advers olay sıklığı yüksek bulunmuştur. İdrar proteini, kan sayımı ve karaciğer testleri düzenli izlenir; nefrotik düzeyde proteinüri çıkarsa ilaç kesilir.

Erişkin dozu

Erişkin başlangıç yaklaşık 800 mg/gün, 3 doza bölünmüş; idrar sistini < 250 mg/L olacak biçimde titre edilir, çoğu hasta 1–2 g/gün kullanır (hocanın kontrolü). Bol sıvı alımıyla sürdürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar verisi yok; yan etki riski artar, idrar proteini 3–6 ayda bir izlenir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; dikkatle, proteinüri izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotik sendrom ve membranöz nefropati bildirilmiştir; idrar proteini izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; karaciğer enzimleri izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başla, titre et. Deri döküntüsü, tat bozukluğu ve proteinüri sıktır; idrar proteini 3–6 ayda bir ve karaciğer enzimleri izlenir. Bol sıvı alımı sürdürülür.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte veri sınırlı; yarar riske ağır basıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC M03BX02

Tizanidin

Merkezi α2 agonisti (kas gevşetici, spastisite ilacı)

Omurilikte α2 reseptörlerini uyarıp uyarıcı internöron salımını azaltan kas gevşetici; spastisitede kullanılır. Hipotansiyon, sedasyon ve karaciğer enzim yüksekliği yapar; CYP1A2 inhibitörleriyle birlikte verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Omurilik · polisinaptik refleks yolu › Presinaptik internöron zarı › α2-adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)glutamat salarmotonöronuuyarırkası kasarSpinal internöronomurilikte polisinaptik refleksi taşıyanuyarıcı nöronOmurilik · internöron ucuGlutamat salımıpresinaptik uçtan sinaps aralığınaglutamat çıkarSinaps aralığıMotonöron uyarısıα-motonöron zarı depolarize olurMotonöron zarıKas kasılmasıiskelet kasında tonus ve spazm artarİskelet kasıTizanidin:presinaptikα2'yi uyarıpglutamatıazaltır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: α2 uyarısıyla glutamat salımı azalır → motonöron ve kas tonusudüşer; spastisite gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Omurilikte spinal internöronlar. Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP1A2 ile yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik internöron zarındaki α2-adrenerjik reseptöre bağlanıp onu uyarır (agonist); Gi proteini uyarıcı nörotransmitter salımını azaltır.
Ne olur?Glutamat salımı azalır → motonöron uyarısı ve kas tonusu düşer, spastisite gerilir. Merkezi α2 uyarısı hipotansiyon ve sedasyon da yapar.

Klinik

EndikasyonMultipl skleroz, omurilik hasarı ve serebrovasküler olaya bağlı spastisite; ağrılı kas spazmı (kısa süreli).
Yan etkilerAğız kuruluğu, uyku hali, halsizlik, baş dönmesi, hipotansiyon, bradikardi, karaciğer enzim yüksekliği, halüsinasyon; ani kesilmede rebound hipertansiyon ve taşikardi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetmezliği; fluvoksamin ya da siprofloksasin gibi güçlü CYP1A2 inhibitörleriyle birlikte kullanım.
EtkileşimlerFluvoksamin ve siprofloksasin düzeyini kat kat artırır (kontrendike); oral kontraseptifler klirensi azaltır; antihipertansifler ve alkolle hipotansiyon ve sedasyon; QT uzatan ilaçlarla aritmi riski.
DikkatKaraciğer enzimleri başlangıçta ve ilk 4 ayda izlenir; kesilirken doz yavaş azaltılır (rebound hipertansiyon, taşikardi).

Erişkin dozu

Başlangıç 2 mg tek doz (gece); 3–7 günde bir 2 mg artırılır ve 3–4 doza bölünür. Usual 12–24 mg/gün; en çok 36 mg/gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Genellikle ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz ve yavaş artış.
eGFR 15–29CrCl < 25: 2 mg günde 1 kez başlanır; tolerans izlenerek yavaş artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Aynı yaklaşım: düşük doz; hipotansiyon ve sedasyon yakından izlenir.
HemodiyalizVeri yetersiz; düşük dozla başlanır, seans sırasında hipotansiyon izlenir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük doz ve yakın izlem.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; dağılım hacmi büyük olduğundan az uzaklaşması beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; yetmezlikte birikim hipotansiyon ve sedasyonu artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BKlirens azalır; düşük doz, yavaş artış ve enzim izlemi.
Child-Pugh CKullanılmaz (kontrendike).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Başlangıç 2 mg gece tek doz, artışlar yavaş. Hipotansiyon, düşme, sedasyon, bradikardi ve ağız kuruluğu sık; böbrek yetmezliğinde klirens düşer. Siprofloksasin ve fluvoksamin ile birlikte verilmez.

  • TIME-to-STOP E11 Sistemik kas gevşeticiler kas-iskelet ağrısında önerilmez; yalnız spastisite gibi net endikasyonda ve düşük dozla.

Gebelik ve emzirme

Gebelikİnsan verisi sınırlı; hayvanda yüksek dozda gelişimsel toksisite görülmüştür. Yararı riskinden açıkça fazla değilse kaçınılır.
EmzirmeVeri yetersiz; bebekte sedasyon ve hipotansiyon riski nedeniyle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Santadinetizanidin hidroklorür6 mg değiştirilmiş salimli sert kapsül
Simvacortizanidin hidroklorür6 mg değiştirilmiş salımlı sert kapsül
Sirdaludtizanidin2 mg tablet
Sirdalud Mrtizanidin6 mg değiştirilmiş salimli mikropellet kapsul

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01GB01

Tobramisin

Aminoglikozid antibiyotik

30S ribozoma bağlanıp bakteri protein sentezini bozan bakterisid aminoglikozid; Pseudomonas dahil gram-negatif enfeksiyonlarda kullanılır. Nefrotoksik ve ototoksiktir; düzeyle izlenir.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (aerob gram-negatif) › Bakteri sitoplazması · ribozom › 30S ribozom alt birimi › 16S rRNA (A bölgesi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)mRNA'yı okurdoğruaminoasitleridizerhücreyi yaşatırBakteri 30S ribozom alt birimimRNA'nın okunduğu yerBakteri ribozomu · 30SmRNA kodunun doğru okunmasıdoğru tRNA eşleşmesiRibozom · A bölgesiDoğru bakteri proteinlerizar, enzim ve yapı proteinleriBakteri sitoplazmasıBakteri yaşaması ve çoğalmasıenfeksiyonun sürmesiBakteri hücresiTobramisin:30S'e bağlanıpkod okumasınıbozar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Hatalı proteinler yapılır, zar bütünlüğü bozulur → bakteri ölür(bakterisid); aynı ilaç proksimal tübül hücresinde (megalinle alınıp) birikirseATN ve koklea/vestibüler hasar yapar.Böbrek ve kulak: proksimal tübül hücresinde megalin aracılı alınır; zirve yerine çukurdüzeyin yüksek kalması toksisiteyi belirler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde, ribozomda. İlaç kanda serbest dolaşır; dış zardan porinlerle, iç zardan enerjiye bağlı (oksijen gerektiren) taşınmayla girer.
Neye etki eder?30S alt birimin 16S rRNA'sına (A bölgesi) bağlanır; mRNA yanlış okunur, hatalı proteinler yapılır.
Ne olur?Bozuk proteinler zara girip geçirgenliği artırır → bakteri ölür (bakterisid, antibiyotik sonrası etki var). İnsanda tübül hücresinde ve kokleada birikip toksisite yapar.

Klinik

EndikasyonPseudomonas aeruginosa ve dirençli gram-negatif enfeksiyonlar (ağır sepsis, pnömoni, komplike idrar yolu enfeksiyonu), kistik fibrozda inhaler tedavi, diyaliz peritonitinde ek ajan.
Yan etkilerNefrotoksisite (nonoligürik ATN, genellikle geri dönüşlü), ototoksisite (işitme kaybı ve denge bozukluğu, geri dönüşsüz), nöromüsküler blokaj, hipomagnezemi ve hipokalemi.
KontrendikasyonAminoglikozid aşırı duyarlılığı; miyastenia gravis (göreli).
EtkileşimlerVankomisin, amfoterisin B, siklosporin, takrolimus, sisplatin, kontrast madde ve diüretiklerle (furosemid) nefro/ototoksisite artar; nöromüsküler bloker ve anestezikle blokaj uzar; NSAİİ düzeyi artırır.
DikkatHastanın kreatinin klerensi ve serum düzeyi (zirve ve çukur) izlenerek doz ayarlanır; tedavi süresi mümkün olduğunca kısa tutulur. Gebelikte fetal ototoksisite riski nedeniyle yalnız zorunluysa; emzirmede kısa tedavi kabul edilir. Rezidüel böbrek işlevi olan diyaliz hastasında kaçınılır.

Erişkin dozu

Günde tek doz 5–7 mg/kg IV (aralıklı yüksek doz) ya da 1–1,7 mg/kg 8 saatte bir; çukur düzey < 1–2 mg/L olmalıdır. Kistik fibrozda inhaler 300 mg günde iki kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 605–7 mg/kg 24 saatte bir; çukur < 1 mg/L, kreatinin izlenir.
eGFR 30–59CrCl 40–60: aralık 36 saate; CrCl 20–40: 48 saate uzatılır; düzeyle izlenir.
eGFR 15–29Aralık 48 saat ya da düzeye göre; CrCl < 20'de tek dozdan sonra düzeyle yeniden dozlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Tek doz verilir, düzey < 1 mg/L olunca yeniden dozlanır.
HemodiyalizSeans sonrası verilir; doz seans öncesi düzeye göre ayarlanır.
Periton diyaliziDüzeye göre dozlanır; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoza ve süreye bağlı ATN, vestibüler ve koklear toksisite, hipomagnezemi; inhaler formda sistemik emilim düşüktür.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar yok; düzey izlenir.
Child-Pugh BAyar yok; sirozda böbrek toksisitesi riski yüksek, düzeyle dikkatle.
Child-Pugh CDüzeyle dikkatle; hepatorenal sendrom ve ATN riski yüksek.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda KrKl serum kreatininden fazla düşük olduğundan doz KrKl'e göre ayarlanır; düzey izlemi şart. Nefrotoksisite, vestibüler ve işitme toksisitesi riski yüksek; kıvrım diüretiği ve vankomisinle kaçın, süreyi kısa tut.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: fetal 8. sinir toksisitesi; yaşamı tehdit eden enfeksiyonda yarar-risk ile, düzey izlenir.
EmzirmeSüte az geçer, oral emilim zayıf; kısa süreli kullanım uyumlu kabul edilir, bebekte ishal izlenir.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Airfibrotobramisin300 mg/5 ml nebülizasyon çözeltisi
Kfibrogentobramisin300 mg/4 ml nebülizasyon çözeltisi
Tobeltobramisin20 mg/2 ml ampul; 80 mg/2 ml ampul
Tobitobramisin300 mg/5 ml nebulizasyon için çözelti
Toblairtobramisin300 mg/5 ml nebülizasyon çözeltisi

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA29 · L04AF01

Tofasitinib

JAK inhibitörü (JAK1/JAK3 ağırlıklı)

Janus kinazları kapatıp sitokin sinyalini kesen oral akıllı molekül; RA, PsA, ülseratif kolit ve ankilozan spondilitte kullanılır. Ciddi enfeksiyon, zona, tromboz, kalp-damar olay ve malignite uyarısı vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit, makrofaj, sinoviyal hücre › Sitoplazma (sitokin reseptörü altı) › JAK1 ve JAK3 enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörüuyarır, JAK'ıaçarSTAT'ıfosforillerçekirdekte geniaçarSitokin (IL-6, IFN, IL-2…)hücre dışında sitokin yüzey reseptörünebağlanırHücre dışı · sitokinJAK enzimireseptöre bağlı tirozin kinaz; ATP ileSTAT'ı fosforillerReseptör · bağlı JAKSTAT proteinifosfatlanınca dimerleşir ve çekirdeğegeçerSitoplazma · STATİnflamasyon genlerisitokin ve hücre çoğalması genleriokunurÇekirdek · gen okunmasıTofasitinib:JAK'ı (JAK1/3)ATP cebindenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: JAK çalışmaz, STAT fosfatlanmaz → sitokin sinyali ve inflamatuvargen okunması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır, dolaşımdan hücreye girer. Etki, sitokin reseptörünün hücre içi kuyruğuna bağlı JAK enzimleri üzerindedir.
Neye etki eder?JAK1 ve JAK3'ün (daha az JAK2) ATP bağlama cebine girerek enzimi kapatır; STAT fosforilasyonu durur.
Ne olur?IL-2, IL-6, IL-7, IL-15, IFN-γ gibi sitokinlerin sinyali kesilir → T hücre ve inflamasyon yanıtı baskılanır, eklem ve bağırsak inflamasyonu gerilir; enfeksiyon eğilimi artar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit (metotreksat yetersizse), psöriatik artrit, ankilozan spondilit, ülseratif kolit.
Yan etkilerCiddi enfeksiyon (TB, zona), nötropeni ve lenfopeni, kansızlık, LDL ve CK artışı, karaciğer enzim artışı, venöz tromboembolizm, majör kardiyovasküler olay, malignite, GİS perforasyonu, ishal, baş ağrısı.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon (TB dahil), ağır karaciğer yetmezliği, gebelik; lenfosit < 500, nötrofil < 1000, Hb < 8 g/dL ise başlanmaz.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) ve CYP2C19+3A4 inhibitörleri düzeyi artırır, doz yarıya iner; güçlü indükleyiciler (rifampisin) etkiyi azaltır; güçlü immünsüpresifler (azatioprin, siklosporin) birlikte verilmez.
DikkatBaşlangıçta TB, hepatit B/C taraması, lenfosit, nötrofil, Hb, lipid, karaciğer enzimi. ≥ 65 yaş, sigara, kalp-damar ya da malignite riski olanlarda uygun alternatif yoksa kullanılır (EMA). Canlı aşı verilmez.

Erişkin dozu

5 mg günde 2 kez (RA, PsA, AS); ülseratif kolit: 10 mg günde 2 kez 8 hafta, sonra 5 ya da 10 mg günde 2 kez. Uzun salımlı 11 mg günde 1 kez. CrCl < 30 ya da orta karaciğer yetmezliğinde 5 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta).
eGFR 15–29CrCl < 30: 5 mg günde 1 kez (5 mg 2×1 kullanıyorsa); UC'de 10 mg 2×1 ise 5 mg 2×1.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ağır yetmezlik dozu: 5 mg günde 1 kez; veri sınırlı, dikkatle.
Hemodiyaliz5 mg günde 1 kez; diyaliz günü seans sonrası verilir; veri sınırlı.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ağır yetmezlik dozu (5 mg günde 1 kez).
Diyalizle uzaklaşmaKısmen olabilir (düşük protein bağlanması %40); kesin veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; kreatinin artışı bildirilmiştir, izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BDoz yarıya iner (5 mg günde 1 kez).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

≥ 65 yaşta ciddi enfeksiyon, zona, malignite, tromboz ve kalp-damar olay riski artar; uygun alternatif yoksa tercih edilir. Başlamadan önce aşı ve TB taraması; lenfosit, nötrofil, Hb, lipid, karaciğer enzimi izlenir; böbrek ve karaciğer işlevine göre doz.

  • TIME-to-START H3uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Kriter zona aşısıdır (ilaç önerisi değil); JAK inhibitörü zona riskini artırdığından başlamadan önce aşılama önemlidir.
  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda kullanımı risk-yarar dengesiyle.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; hayvanda teratojenik. Doğurganlık çağında etkin korunma, son dozdan 4 hafta sonrasına kadar sürdürülür.
EmzirmeKullanılmaz; süte geçer, son dozdan 18 saat sonrasına kadar emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (11 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Jandarktofasitinib sitrat5 mg film kaplı tablet
Jantytofasitinib sitrat5 mg film kapli tablet
Phorlantofasitinib sitrat5 mg film kaplı tablet
Tofanzitofasitinib sitrat5 mg film kapli tablet
Tofenoltofasitinib sitrat5 mg film kaplı tablet
Tofiktofasitinib sitrat5 mg film kapli tablet
Tojantutofasitinib sitrat5 mg film kaplı tablet
Tositintofasitinib sitrat5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet
Xeljanztofasitinib sitrat5 mg film kapli tablet
Xeljanz Xrtofasitinib sitrat11 mg uzatılmış salimli film kapli tablet
Xlitentofasitinib sitrat5 mg film kaplı tablet

11 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M03BX04

Tolperison

Merkezi etkili kas gevşetici (Na⁺/Ca²⁺ kanal blokeri)

Voltaja bağlı Na⁺ ve Ca²⁺ kanallarını kapatıp omurilik refleks yolunu baskılayan, sedasyonu az kas gevşetici. Anafilaksi dahil aşırı duyarlılık bildirilmiştir; lidokain ve eperisonla çapraz duyarlılık olabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Omurilik ve beyin sapı · refleks yolu › Nöron zarı (akson ve presinaptik uç) › Voltaja bağlı Na⁺ ve Ca²⁺ kanalları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)uca yayılırsalımı tetiklermotonöronuuyarırAksiyon potansiyelivoltaja bağlı Na⁺ kanallarıyla aksonboyunca yayılırAkson zarı · Na⁺ kanalıPresinaptik uç · Ca²⁺ girişiuca ulaşınca voltaja bağlı Ca²⁺ kanalıaçılırPresinaptik uç · Ca²⁺ kanalıUyarıcı nörotransmitter salımıveziküller sinaps aralığına boşalırSinaps aralığıKas tonusumotonöron uyarısı ve refleks aktivitesiartarİskelet kasıTolperison: Na⁺ve Ca²⁺kanallarınıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kanallar kapanır, uyarıcı salım azalır → refleks aktivitesi ve kastonusu düşer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Omurilik ve beyin sapında motor refleks yolları. Oral ilaç emilir, merkezi sinir sistemine geçer; karaciğerde CYP2D6 ile yıkılır.
Neye etki eder?Nöron zarındaki voltaja bağlı Na⁺ kanallarını ve presinaptik uçtaki Ca²⁺ kanallarını kapatır (kanal blokeri).
Ne olur?Aksiyon potansiyeli ve Ca²⁺ girişi azalır → uyarıcı nörotransmitter salımı düşer; polisinaptik refleks ve kas tonusu gevşer.

Klinik doğrulanıyor

Endikasyonİnme sonrası spastisite; ağrılı kas spazmı (kullanım alanı ürün bilgisine göre değişir).
Yan etkilerBaş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, karın ağrısı, hipotansiyon, halsizlik; deri döküntüsü, nadiren anafilaksi ve anjiyoödem.
KontrendikasyonEtkin maddeye ya da eperison veya lidokaine aşırı duyarlılık; miyastenia gravis.
EtkileşimlerNiflumik asit düzeyini artırır; CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin) düzeyi yükseltebilir; antihipertansif, sedatif ve diğer kas gevşeticilerle ek etki.
DikkatAşırı duyarlılık riski: ilk dozlardan sonra döküntü, yüz şişmesi ya da nefes darlığı olursa hemen kesilir.

Erişkin dozu

150–450 mg/gün, 3 doza bölünerek, yemekten sonra.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; dikkatli izlem.
eGFR 15–29Veri sınırlı; düşük dozla başlanır, yakın izlem.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; düşük doz ve yakın izlem.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır, izlenir.
Child-Pugh BDüzey artar; düşük doz ve yavaş artış.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kullanılmaması tercih edilir.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük dozdan başlanır. Baş dönmesi, hipotansiyon ve düşme izlenir; aşırı duyarlılık belirtisinde kesilir. Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde veri sınırlıdır.

  • TIME-to-STOP E11sınıf üyesi olarak Sistemik kas gevşeticiler kas-iskelet ağrısında önerilmez; yalnız spastisite gibi net endikasyonda.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse özellikle 1. trimesterde kaçınılır.
EmzirmeSüte geçiş bilgisi yetersiz; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aslamultolperison hidroklorür150 mg film kaplı tablet
Myofrelixtolperison hidroklorür150 mg film kaplı tablet
Simbakotolperison hidroklorür50 mg film kaplı tablet; 150 mg film kaplı tablet
Spastilontolperison hidroklorür150 mg film kaplı tablet
Tolperontolperison hidroklorür50 mg film kapli tablet; 150 mg film kapli tablet
Vyxtratolperison hidroklorür50 mg film kaplı tablet; 150 mg film kaplı tablet

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC G04BD07

Tolterodin

Antimuskarinik (muskarinik reseptör antagonisti)

Mesane detrusorundaki muskarinik reseptörleri kapatan, aşırı aktif mesane ilacı. Böbrek (eGFR ≤ 30) ve orta karaciğer yetersizliğinde doz düşürülür.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt idrar yolu › Mesane detrusor düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik reseptörler (M1–M5)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkasılmayı sağlaryakınma yaratırParasempatik uyarımesane dolunca asetilkolin salınırParasempatik sinir ucuMuskarinik reseptör (M3)detrusor düz kasındaDetrusor zarı · muskarinikDetrusor kasılmasımesane boşalır; aşırı aktif mesanedeistemsizDetrusor hücresi içiSıkışma · sık idrar · kaçırmaaşırı aktif mesane yakınmalarıMesane duvarıTolterodin:muskarinikreseptörükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Detrusorun istemsiz kasılması azalır → mesane kapasitesi artar,sıkışma ve sık idrar hafifler; ağız kuruluğu ve rezidü artışı beklenen yanetkidir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Detrusor düz kas hücrelerinin yüzeyinde. Ağızdan alınır, karaciğerde aktif 5-hidroksimetil metabolite dönüşür; kanla ulaşıp hücre dışından reseptöre bağlanır.
Neye etki eder?Muskarinik reseptörlere yarışmalı bağlanır (antagonist; alt tip seçici değil); asetilkolin bağlanamaz, Gq-IP3-Ca²⁺ yolu çalışmaz.
Ne olur?Detrusorun istemsiz kasılması azalır → kapasite artar, sıkışma ve sık idrar hafifler. Ağız kuruluğu ve rezidü artışı beklenen yan etkidir.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane: sıkışma tipi idrar kaçırma, sık idrara çıkma, ani sıkışma hissi.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, baş ağrısı, baş dönmesi, bulanık görme, idrar retansiyonu, QT uzaması (nadir).
Kontrendikasyonİdrar retansiyonu, kontrolsüz dar açılı glokom, miyastenia gravis, ağır ülseratif kolit ya da toksik megakolon, mide boşalma gecikmesi.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) ve CYP2D6 yetersiz metabolizörlerinde düzey artar (1 mg doz); diğer antikolinerjiklerle etki artar; QT uzatan ilaçlarla dikkat.
DikkatKolinerjik yük nedeniyle yaşlıda bilişsel etkiler ve düşme riski gözetilir. Rezidüel idrar hacmi yüksek hastada retansiyon riski vardır.

Erişkin dozu

Hemen salımlı 2 mg günde iki kez (tolere edilmezse 1 mg); uzatılmış salımlı 4 mg günde bir kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar genellikle gerekmez.
eGFR 15–291 mg 2×1 (uzatılmış salımlı 2 mg 1×1).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; önerilmez (eGFR < 10).
HemodiyalizÇalışılmamış; önerilmez.
Periton diyaliziÇalışılmamış; önerilmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (yüksek protein bağlanması; uzaklaşma beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; idrar retansiyonu obstrüktif üropati ve AKI'ye yol açabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B1 mg 2×1 (uzatılmış salımlı 2 mg 1×1).
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda antikolinerjik yük: kabızlık, ağız kuruluğu, deliryum, bilişsel bozulma, retansiyon; demans ve deliryumda kaçınılır. 1 mg 2×1 ile başlanabilir; CYP3A4 inhibitörüyle ya da zayıf CYP2D6'da 1 mg 2×1; QT izlenir.

  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Demans ya da deliryumda yüksek antikolinerjik yük nedeniyle kaçınılır.
  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve PMR > 150 mL ise verilmez.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda verilmez.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta PMR ölçülmeden başlanmaz.

AGS Beers 2023 demans, bilişsel bozulma ve deliryumda ile başka antikolinerjiklerle birlikte kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; hayvanda yüksek dozda fetal toksisite. Gebelikte önerilmez.
EmzirmeSüte geçişi hayvanda gösterildi; insanda bilinmiyor, emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (10 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Detrexa Srtolterodin tartarat4 mg uzatılmış salimli sert kapsül
Detrusitoltolterodine l-tartarat1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet
Detrusitol Srtolterodine4 mg uzun etkili kapsul
Ginloba Srtolterodin tartarat2 mg uzatılmış salimli sert kapsül; 4 mg uzatılmış salimli sert kapsül
Tolteridex Srtolterodin tartarat2 mg uzatılmış salımlı sert kapsül; 4 mg uzatılmış salımlı kapsül
Toltextolterodine · tolterodin1 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet
Toredatolterodin tartarat1 mg film kaplı tablet; 2 mg film kaplı tablet
Toreda Srtolterodin tartarat4 mg uzatılmış salimli sert kapsül
Urıstattolterodin tartarat4 mg uzatılmış salımlı sert kapsül
Uridyntolterodin tartarat1 mg film tablet; 2 mg film tablet

10 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03XA01

Tolvaptan

Seçici vazopressin V2 reseptör antagonisti (akuaretik)

Toplayıcı kanaldaki V2 reseptörünü kapatıp sodyumsuz su atılımını artıran vaptan; SIADH ve övolemik-hipervolemik hiponatremide ve hızlı ilerleyen ADPKD'de kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal principal hücresi › Bazolateral zar (kan tarafı) › V2 vazopressin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP yoluylauyarırkanaldan sugeçirirAVP (ADH) salınımıozmolalite artınca ya da etkin hacimazalınca hipofizden salınırKan · hipofizden AVPV2 reseptörütoplayıcı kanal hücresinde AVP'yitanıyan reseptörBazolateral zar · V2cAMP artışı → akuaporin-2su kanalları lümen zarına yerleşirPrincipal hücre içi · cAMPSu geri emilimisu tutulur, idrar yoğunlaşırApikal zar · akuaporin-2Tolvaptan: V2reseptörünüAVP'ye kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Akuaporin-2 zara yerleşmez → su geri emilmez, seyreltik idrar vesıvı atılımı artar; serum sodyumu yükselir. Etki ilaç kesilince geri döner:hiponatremi nüksedebilir.CYP3A4 substratıdır; karaciğer hasarı yapabilir (ADPKD'de karaciğer enzimleri düzenliizlenir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Toplayıcı kanal principal hücresinin kana bakan (bazolateral) zarında. Oral ilaç kana geçer ve reseptöre kan tarafından ulaşır; idrar tarafından değil.
Neye etki eder?V2 reseptörüne AVP ile yarışarak bağlanır, Gs–cAMP yolunu uyarmaz; akuaporin-2 kanallarını apikal zara yerleştiren sinyal kesilir.
Ne olur?Akuaporin-2 apikal zara yerleşmez → su geri emilmez, seyreltik idrar çıkar (akuarez), serum Na⁺ yükselir. ADPKD'de kist epitelinde cAMP düşer, büyüme yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHiponatremi (SIADH, övolemik ve hipervolemik; Samsca), erişkinde hızlı ilerleyen ADPKD (Jinarc, Jidren).
Yan etkilerSusuzluk, ağız kuruluğu, poliüri-noktüri, pollaküri, hipernatremi ve aşırı düzeltme, dehidratasyon, hiperürisemi, bulantı, ALT-AST yüksekliği ve nadiren ağır karaciğer hasarı.
KontrendikasyonAnüri, hipovolemik hiponatremi, hipernatremi, susuzluğunu hissedemeyen hasta, karaciğer hasarı bulgusu, güçlü CYP3A4 inhibitörleri, gebelik ve emzirme.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir) ve greyfurt düzeyi artırır; rifampisin gibi indükleyiciler düşürür; digoksin düzeyi artabilir; hipertonik salinle birlikte aşırı düzeltme riski.
DikkatHiponatremide düzeltme hızı ilk 24 saatte en çok 8–10 mmol/L olmalıdır (osmotik demiyelinizasyon); sodyum başlangıçtan sonra 6, 24 saatte sık izlenir. ADPKD'de ALT, AST ve bilirubin başlangıçta, ilk 18 ay her ay, sonra 3 ayda bir bakılır. Bol su içme zorunludur; kısıtlı sıvı ile birlikte verilmez. Karaciğer hasarı çıkarsa kesilir.

Erişkin dozu

Hiponatremi: 15 mg/gün ile hastanede başlanır, 24 saatte yanıta göre 30 mg ve en çok 60 mg/gün. ADPKD: 45/15 mg, sonra 60/30 mg, 90/30 mg (sabah büyük, 8 saat sonra küçük doz) şeklinde tolere edildikçe titre edilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Hiponatremide yarar azalır; ADPKD'de başlama eşiği eGFR ≥ 25 (KDIGO).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Anürik hastada etkisiz ve kontrendike; veri yok.
HemodiyalizÇalışılmamıştır, kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır, kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAşırı su kaybıyla hipovolemik prerenal AKI; ADPKD'de karaciğer enzim yüksekliği.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AADPKD'de enzimler yüksekse başlanmaz.
Child-Pugh BSirozda hiponatremi için kaçınılır (GİS kanama, hepatotoksisite).
Child-Pugh CVeri yok; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Hiponatremide 15 mg ile hastanede başla. Hızlı Na⁺ düzeltmesi (osmotik demiyelinizasyon), susuzluk, dehidratasyon ve hipernatremi riski; Na⁺ ilk 4–6 saat sık ölçülür. ADPKD'de karaciğer enzimleri düzenli izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike.
EmzirmeKontrendike.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Jidrentolvaptan15 mg + 45 mg tablet; 15 mg tablet; 30 mg + 60 mg tablet; 30 mg + 90 mg tablet; 30 mg tablet; 45 mg tablet
Jinarctolvaptan15 mg tablet; 30 mg tablet
Samscatolvaptan15 mg tablet; 30 mg tablet
Tolvaditolvaptan15 mg tablet; 30 mg tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX11

Topiramat

Antiepileptik (çok mekanizmalı; zayıf karbonik anhidraz inhibitörü)

Nöbet ve migren profilaksisinde kullanılan çok mekanizmalı ilaç; karbonik anhidrazı inhibe ettiği için metabolik asidoz, hipositratüri ve kalsiyum fosfat taşı yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin nöronu ve sinaps › Nöron zarı › Na⁺ kanalı, AMPA reseptörü, GABA-A

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı vereseptörü açaraksiyonpotansiyelleriüretilirağ çapındayayılırUyarıcı sinyalglutamat ve depolarizasyon nöronu uyarırGlutamat sinapsıNa⁺ kanalı · AMPA reseptörüvoltaj kapılı Na⁺ kanalı ve glutamatreseptörü nöronu depolarize ederNöron zarı · kanal ve reseptörTekrarlayıcı ateşlemenöron aksiyon potansiyellerini art ardaüretirNöronNöbetsenkronize aşırı deşarjBeyin korteksiTopiramat: Na⁺kanalı ve AMPAbloku, GABA-Aartışı⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tekrarlayıcı ateşleme ve glutamat geçişi azalır, GABA etkisi artar →nöbet ve migren sıklığı düşer; böbrekte asidoz ve taş riski doğar.Yan yol: karbonik anhidraz inhibisyonu → proksimal tübülde HCO₃⁻ kaybı → metabolik asidoz,hipositratüri, idrar pH yükselmesi → kalsiyum fosfat taşı.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde nöron zarında ve sinapslarda. Ağızdan emilir; büyük bölümü değişmeden idrarla atılır. Böbrekte proksimal tübül hücresinde de etkilidir.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Na⁺ kanalını ve AMPA-kainat reseptörünü bloke eder, GABA-A etkisini güçlendirir; zayıf karbonik anhidraz inhibitörüdür.
Ne olur?Nöron ateşlemesi ve glutamat geçişi azalır → nöbet ve migren düşer. Böbrekte HCO₃⁻ kaybı: metabolik asidoz, hipositratüri, alkali idrar, kalsiyum fosfat taşı.

Klinik

EndikasyonFokal ve jeneralize tonik-klonik nöbetler, Lennox-Gastaut, migren profilaksisi; (endikasyon dışı) obezite ve alkol kullanım bozukluğu.
Yan etkilerParestezi, bilişsel yavaşlama ve kelime bulma güçlüğü, kilo kaybı, uyku hali, metabolik asidoz, nefrolitiazis (kalsiyum fosfat), akut kapalı açılı glokom, oligohidroz-hipertermi, hiperamonemi; teratojenite.
KontrendikasyonTopiramata aşırı duyarlılık; migren profilaksisinde gebelik ve etkili kontrasepsiyon kullanmayan doğurganlık çağındaki kadın.
EtkileşimlerFenitoin ve karbamazepin topiramat düzeyini düşürür; yüksek dozda (> 200 mg/gün) oral kontraseptif etkisini azaltır; metformin ve diğer asidoz yapıcılarla asidoz; valproatla hiperamonemi-ensefalopati; lityum.
DikkatBaşlamadan ve izlemde serum bikarbonatı ölçülür; kalıcı metabolik asidozda doz azaltılır ya da alkali verilir. Taş öyküsü olan hastada riskli; yeterli sıvı alımı önerilir. Gebelikte yarık dudak-damak riski ve düşük doğum ağırlığı; gebelikte kullanımdan kaçınılır.

Erişkin dozu

Nöbet: 25–50 mg/gün ile başlanır, haftalık artırılarak 200–400 mg/gün (2 doz). Migren profilaksisi: 25 mg/gün'den 50–100 mg/gün'e.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60CrCl < 70: başlangıç ve idame doz yarıya indirilir; ≥ 70'te ayar gerekmez.
eGFR 30–59Yarım doz; titrasyon yavaş.
eGFR 15–29Yarım doz; yavaş titrasyon, bikarbonat izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yarım doz; veri sınırlı, bikarbonat izlenir.
HemodiyalizSeans sonrası ek doz (günlük dozun yaklaşık yarısı) gerekebilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiMetabolik asidoz ve nefrolitiyazis (kalsiyum fosfat taşı).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AYavaş titrasyon; ayar genelde gerekmez.
Child-Pugh BKlirens azalır; düşük doz, yavaş titrasyon.
Child-Pugh CDikkatle, düşük doz; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25 mg ile başlanır, yavaş artırılır. Bilişsel yavaşlama, kelime bulma güçlüğü, metabolik asidoz, böbrek taşı, kilo kaybı görülebilir. Bikarbonat ve kreatinin izlenir; CrCl < 70'te doz yarıya indirilir.

AGS Beers 2023 düşme-kırık öyküsünde antiepileptiklerden (nöbet dışı endikasyonda) kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde yarık dudak/damak riski ve küçük doğum ağırlığı: yalnız başka seçenek yoksa kullanılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte ishal, uyku hali ve zayıf kilo alımı bildirilmiş; kaçınılır ya da bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (8 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
As-topiramtopiramat25 mg film tablet; 50 mg film tablet; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet
Epimaxtopiramate25 mg film tablet; 50 mg film tablet
Letoptopiramat25 mg tablet; 50 mg tablet; 100 mg tablet; 200 mg tablet
Noromattopiramat25 mg film tablet; 50 mg film tablet; 100 mg film tablet; 200 mg film tablet
Rapinormtopiramat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Topamaxtopiramate25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Topimoltopiramat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Xamatetopiramat25 mg film kapli tablet; 50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet

8 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C03CA04

Torasemid

Kıvrım diüretiği (NKCC2 inhibitörü)

Henle kulpunun kalın çıkan kolunda Na⁺-K⁺-2Cl⁻ taşıyıcısını tıkayan güçlü diüretik; furosemide göre daha öngörülebilir emilir ve günde tek dozla etkilidir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Henle kulpu kalın çıkan kolu › Tübül hücresinin lümene bakan (apikal) zarı › NKCC2 taşıyıcısı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)NKCC2taşıyıcısıylaalınırNa⁺-K⁺-ATPaz ileinterstisyumaverilirosmotik gradyankurarLümendeki Na⁺, K⁺, 2Cl⁻süzülen tuz kalın çıkan kola ulaşırKalın çıkan kol · apikal zarHücre içi tuzkalın çıkan kol epitel hücresinin içiKalın çıkan kol hücre içiMedüller interstisyum tuzusu geçirmeyen bu bölgede tuz sudan ayrıemilir, medulla hipertonik olurMedüller interstisyumKonsantre idrartoplayıcı kanalda ADH ile suyun geriemilmesine olanak verirToplayıcı kanal lümeniTorasemid:NKCC2'yi lümentarafındankapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Tuz hücreye alınamaz, medüller gradyan bozulur → bol sodyumlu idrar,volüm azalır.Etkisi eşik-tavan biçimindedir: eşik altı doz etkisizdir, tavan üstü doz yarar sağlamaz.Distale giden tuz yükü K⁺ ve H⁺ kaybını artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arasıTübül lümeni
Nerede?Böbrekte, Henle kulpunun kalın çıkan kolunda. Kandan proksimal tübülde organik anyon taşıyıcısıyla lümene salgılanır, taşıyıcıya idrar tarafından ulaşır.
Neye etki eder?Tübül hücresinin lümen yüzündeki Na⁺-K⁺-2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2); Cl⁻ bağlanma yerini tutarak taşıyıcıyı dışarıdan kapatır.
Ne olur?Na⁺, K⁺ ve Cl⁻ geri emilemez, medüller hipertonisite azalır → bol sodyumlu idrar → volüm ve ödem azalır. Biyoyararlanım yaklaşık %80'dir.

Klinik

EndikasyonKalp yetmezliği, nefrotik sendrom, siroz ve KBH'ye bağlı ödem; hipertansiyon (düşük dozda).
Yan etkilerHipokalemi, hipomagnezemi, hiponatremi, metabolik alkaloz, hipovolemi ve prerenal AKI, hiperürisemi ve gut atağı, işitme yan etkisi (furosemide göre daha az), baş dönmesi.
KontrendikasyonAnüri, ağır hipovolemi, hepatik koma, sülfonamid ya da torasemid aşırı duyarlılığı, ağır hipokalemi/hiponatremi.
EtkileşimlerAminoglikozid ve sisplatin (ototoksisite ve nefrotoksisite artar); litiyum düzeyi artar; NSAİİ diüretik etkisini azaltır ve AKI riskini artırır; ACE inhibitörü/ARB ile ilk doz hipotansiyonu; dijital toksisitesi (hipokalemi); diğer hipokalemi yapanlar.
DikkatTRANSFORM-HF çalışmasında kalp yetmezliği sonrası torasemid ile furosemid arasında ölüm bakımından fark bulunmadı. Gebelikte rutin ödem tedavisi için önerilmez; emzirmede süt yapımını baskılayabilir.

Erişkin dozu

Ödemde 10-20 mg/gün tek doz (ağır olguda 40-100 mg/güne kadar); hipertansiyonda 2,5-5 mg/gün. Oral dozla IV doz yaklaşık eşdeğerdir (20 mg torasemid ≈ 40 mg furosemid).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; etki için daha yüksek eşik doz gerekebilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; eşik doz yükselir (tubüler lümene ulaşan ilaç azalır).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; yüksek eşik doz gerekir, anürik hastada etkisizdir.
HemodiyalizRezidüel idrar varsa kullanılır; HD günü zamanlama kuralı yok.
Periton diyaliziRezidüel idrar varsa kullanılır; ayar gerekmez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHayır (protein bağlanması > %99).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; aşırı diürezde hipovolemiye bağlı prerenal AKI ve hipokalemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; ensefalopati ve elektrolit açısından izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; ensefalopati ve elektrolit için yakın izlem.
Child-Pugh CKullanılmaz (hepatik koma, elektrolit bozukluğu).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda hipovolemi, ortostatik hipotansiyon, hiponatremi, hipokalemi, düşme ve idrar sıkışması riski; düşük dozla başla (5–10 mg), tartı ve elektrolitleri izle. Ayak bileği şişliğinde organ yetmezliği yoksa kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP A6sınıf üyesi olarak Organ yetmezliği bulgusu olmayan ayak bileği ödeminde kıvrım diüretiği başlama; bacak yükseltme ve kompresyon dene.

AGS Beers 2023 diüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli. Lityumla birlikte lityum düzeyi izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte ödem ya da hipertansiyon için rutin kullanılmaz (plazma hacmi azalır); gerekirse en düşük dozda, insan verisi yetersizdir.
EmzirmeSüte geçişi için veri yetersiz; süt yapımını baskılayabilir; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Sutril Neotorasemid5 mg uzatılmış salimli tablet; 10 mg uzatılmış salimli tablet
Torventatorasemid5 mg tablet; 10 mg tablet; 20 mg tablet; 200 mg tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC07

Tosilizumab

Anti-IL-6 reseptör monoklonal antikoru

IL-6 reseptörünü tıkayan monoklonal antikor; romatoid artrit, dev hücreli arterit, sitokin salınım sendromu ve AA amiloidozda kullanılır. CRP'yi baskılayıp enfeksiyonu gizleyebilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Kan · hücre yüzeyi (hepatosit, lenfosit) › Hücre dışı sıvı ve hücre zarı › IL-6 reseptörü (membran ve çözünür)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)bağlanırsinyal başlatırgenleri açarIL-6inflamasyonda makrofaj ve Thücrelerinden salınan sitokinKan · salgılanan IL-6IL-6 reseptörükaraciğer hücresi ve lenfosit yüzeyindeHepatosit / lenfosit yüzeyiJAK–STAT3 sinyalihücre içi uyarı yoluHepatosit sitoplazmasıCRP · SAA · fibrinojenkaraciğerin akut faz proteinleriKan · akut faz proteinleriTosilizumab:IL-6 reseptörünükanda ve yüzeydekapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: IL-6 reseptöre bağlanamaz → JAK–STAT3 sinyali kesilir → CRP ve SAAdüşer, inflamasyon söner.CRP baskılandığı için enfeksiyon belirtisi (ateş, CRP artışı) maskelenebilir. Reseptörkapandığı için kanda IL-6 düzeyi tedaviyle yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kanda ve hücre dışında. Damardan ya da deri altına verilir; büyük bir antikor olduğu için hücreye girmez, reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Humanize monoklonal antikor: hücre yüzeyindeki (membrana bağlı) ve kandaki (çözünür) IL-6 reseptörüne bağlanır, IL-6'nın bağlanmasını engeller.
Ne olur?IL-6 → JAK–STAT3 sinyali kesilir → karaciğerde CRP, SAA ve fibrinojen yapımı düşer; B ve T hücre aktivasyonu geriler. AA amiloidozda amiloid öncülü SAA azalır.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, poliartiküler ve sistemik JIA, dev hücreli arterit, CAR-T ilişkili sitokin salınım sendromu; AA amiloidozda ve kronik antikor aracılı rejeksiyonda seçilmiş hastada (kurtarma, gözlemsel veri).
Yan etkilerCiddi enfeksiyon (tüberküloz, mantar, bakteri), nötropeni, trombositopeni, ALT artışı, kolesterol artışı, divertikülitte bağırsak perforasyonu, infüzyon reaksiyonu, nadiren anafilaksi.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon; tosilizumaba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşılar verilmez. İnflamasyon çözülünce CYP450 enzimleri normale döner: siklosporin, takrolimus, varfarin, statin ve teofilin düzeyi düşebilir, izlenir. Diğer biyolojik DMARD'larla birlikte kullanılmaz.
DikkatBaşlamadan önce latent tüberküloz ve hepatit B taraması zorunludur. CRP ve ateş enfeksiyonu göstermeyebilir, klinik izlem gerekir. İlk 4–8 haftada nötrofil, trombosit ve ALT izlenir; lipid düzeyi bakılır. Divertiküloz ve GİS hastalığında dikkat. Gebelik ve emzirmede veri sınırlıdır. Böbrek açısından güvenlidir.

Erişkin dozu

RA: SC 162 mg haftada bir (ya da 2 haftada bir) ya da IV 4 mg/kg 4 haftada bir, yanıta göre 8 mg/kg (en çok 800 mg). Sitokin salınım sendromu: 8 mg/kg IV (en çok 800 mg), gerekirse 8 saat sonra tekrar; toplam en çok 4 doz.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (eGFR ≥ 30).
eGFR 15–29Çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; büyük protein olduğundan uzaklaşması beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; ALT/AST > 1,5 × üst sınırda başlanmaz.
Child-Pugh BÇalışılmamış; aktif karaciğer hastalığında başlanması önerilmez.
Child-Pugh CÇalışılmamış; aktif karaciğer hastalığında başlanması önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda ciddi enfeksiyon (pnömoni, divertikülit), nötropeni, trombositopeni ve karaciğer enzim yüksekliği riski artar; başlamadan TB taraması, ALT/AST ve kan sayımı. Divertikülit öyküsünde GİS perforasyon riski; ateş ve CRP yanıtı enfeksiyonu maskeler.

  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Yanıtsız kronik aktif romatolojik hastalıkta biyolojik DMARD yaşlıda da düşünülür; enfeksiyon taraması şart.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır. Plasental IgG geçişi 2.–3. trimesterde artar; maruz kalan bebekte canlı aşılar ertelenir.
EmzirmeSüte geçişi veri sınırlı; oral emilimi düşük olması beklenir, karar yarar-riske göre verilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Actemratocilizumab80 mg/4 ml IV infuzyonluk konsantre çözelti; 162 mg/0,9 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 200 mg/10 ml IV infuzyonluk konsantre çözelti; 400 mg/20 ml IV infuzyonluk konsantre çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02AX02

Tramadol

Zayıf opioid + serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü

Hem μ-opioid reseptör agonisti hem serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü olan analjezik; metabolitleri KBH'de birikir, nöbet ve serotonin sendromu riski taşır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Omurilik arka boynuzu ve beyin › Sinaps (presinaptik uç ve postsinaptik zar) › μ-opioid reseptörü; SERT ve NET

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinyal omuriliğegidersinyal beyneçıkaralgılanırAğrı uyaranınosiseptörlerden çıkan sinyalPeriferik sinir ucuOmurilik arka boynuzuağrı sinyali ikinci nörona aktarılır;inen serotonin-noradrenalin yollarısinyali frenlerOmurilik sinapsı · μ ve SERT/NETBeyin ağrı algısıtalamus ve korteks sinyali işlerTalamus · korteksAğrıhissedilen şiddetAlgıTramadol:μ-opioidagonisti + SNRIetkisi⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Omurilikte ağrı sinyali geçişi frenlenir → ağrı hafifler; ayrıcanöbet eşiği düşer, serotonerjik etkiyle sendrom riski doğar.Ana ilaç ve metabolitleri böbrekle atılır (KBH'de birikir); CYP2D6 hızlı metabolizördeopioid etki fazla, yavaşta zayıftır. Serotonerjik ilaçla serotonin sendromu.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Omurilik ve beyindeki sinapslarda. Ağızdan emilir, kan-beyin bariyerini geçer; aktif metaboliti karaciğerde (CYP2D6) yapılır.
Neye etki eder?Metaboliti O-desmetiltramadol zardaki μ-opioid reseptörünü uyarır; ana ilaç SERT ve NET taşıyıcılarını bloke eder.
Ne olur?Omurilikte ağrı sinyali geçişi frenlenir, inen baskılama yolları güçlenir → ağrı azalır; nöbet eşiği düşer, serotonin sendromu riski doğar.

Klinik

EndikasyonOrta-şiddetli akut ve kronik ağrı (NSAİİ kontrendike olduğunda, böbrek koliği kurtarma tedavisi); nöropatik ağrıda ikinci basamak.
Yan etkilerBulantı, kusma, baş dönmesi, kabızlık, uyku hali; nöbet, serotonin sendromu, hiponatremi (SIADH), hipoglisemi, bağımlılık ve yoksunluk, solunum baskılanması.
KontrendikasyonAkut alkol-hipnotik-opioid zehirlenmesi, MAO inhibitörü kullanımı (son 14 gün), kontrolsüz epilepsi, ağır solunum baskılanması.
EtkileşimlerSSRI, SNRI, trisiklikler, MAO inhibitörleri, linezolid (serotonin sendromu); CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin, bupropion) etkisini azaltır; benzodiyazepin ve gabapentinoidlerle sedasyon-solunum baskılanması; varfarinle INR artışı.
DikkatNöbet öyküsünde ve nöbet eşiğini düşüren ilaçlarla dikkatle. Serotonerjik ilaçla birlikte kullanımda sendrom belirtileri (ajitasyon, ateş, klonus) izlenir. Gebelikte kullanımdan kaçınılır (yenidoğan yoksunluğu); emzirmede kaçınılır (CYP2D6 hızlı metabolizör annelerde bebekte opioid toksisitesi). Bağımlılık potansiyeli vardır.

Erişkin dozu

50–100 mg 4–6 saatte bir (oral ya da yavaş IV); en çok 400 mg/gün. Yaşlıda (> 75 yaş) en çok 300 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda düşük doz ve dikkat.
eGFR 15–29Aralık 12 saat, en çok 200 mg/gün; yavaş salımlı form kullanılmaz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Aralık 12 saat, en çok 200 mg/gün; yavaş salımlı form kullanılmaz.
Hemodiyaliz12 saatte bir, en çok 200 mg/gün; HD günü seans sonrası, ek doz gerekmez.
Periton diyalizi12 saatte bir, en çok 200 mg/gün; yavaş salımlı form kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; metabolitler birikir: sedasyon, nöbet, solunum baskılanması.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh B12 saatte bir 50 mg.
Child-Pugh CKullanılmaz (çalışılmamış).

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25 mg ile başlanır, yavaş artırılır; > 75 yaşta en çok 300 mg/gün. Hiponatremi, deliryum, düşme, nöbet ve serotonin sendromu riski var; SSRI/SNRI/TCA ile etkileşir. Laksatif eklenir.

AGS Beers 2023 SIADH/hiponatremi riski, Na izlenir; düşme-kırık öyküsünde kaçınılmalı; benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikYalnız yarar riski aşıyorsa. Uzun süreli kullanımda yenidoğanda yoksunluk ve solunum baskılanması; doğuma yakın kaçınılır.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve solunum baskılanması riski: önerilmez, zorunluysa kısa süre.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 3 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Contramaltramadol50 mg kapsul; 100 mg/2 ml enjeksiyonlukçözelti; 100 mg/ml damla
Contramal Retardtramadol, hcl100 mg film kapli tablet
Contratektramadol50 mg efervesan tablet; 100 mg efervesan tablet
Madoltramadol hidroklorür100 mg/2 ml enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Ramadextramadol hidroklorür100 mg/ 2 ml enjeksiyonluk çözelti
Tradolextramadol hidroklorür100 mg/2 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk cozelti
Tramoseltramadol hcl100 mg/2 ml i,v,/i,m,/s,c, enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Tramturktramadol hidroklorür100 mg/2 ml IM/IV/SC enjeksiyonluk/infüzyonluk çözelti
Ultramextramadol hidroklorür50 mg kapsul

Kombinasyon ürünleri (3): Contramal Retard, Duamol, Zaldiar

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 3 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01EE01

Trametinib

MEK1/MEK2 kinaz inhibitörü

BRAF V600 mutasyonlu tümörlerde dabrafenible birlikte kullanılan MEK1/2 inhibitörü; aç alınır. Tuzaklar: LVEF düşüşü, akneiform döküntü, kanama, hipertansiyon, retina toksisitesi, ateşe bağlı AKİ.

Etki mekanizması

Etki yeriMelanom · BRAF V600 mutasyonlu tümör › Tümör hücresi sitoplazması › MAPK yolu › MEK1/MEK2 kinazları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)RAF'ı açarMEK'ifosforillerERK'ifosforillerçoğalmagenlerini açarRAS aktivasyonubüyüme faktörü reseptörü RAS'ı açarHücre zarı · RASBRAF kinazRAF ailesi serin-treonin kinazı;V600E'de sürekli açıkSitoplazma · BRAF V600EMEK1/2BRAF'ın fosforilediği kinazSitoplazma · MEK1/2ERKfosforillenince çekirdeğe geçer, çoğalmagenlerini açarSitoplazma → çekirdek · ERKTümör çoğalmasıMAPK yolu sürekli açıktır, hücredurmadan bölünürMelanom dokusuTrametinib:MEK1/2'yiallosterikkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: MEK kapanır → ERK fosforillenmez, çoğalma genleri kapanır; BRAFinhibitörüyle birlikte yanıt derinleşir.ERK blokajı normal deri ve retina hücrelerinde akneiform döküntü ve retina toksisitesiyapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Melanom ve diğer BRAF V600 mutasyonlu tümör hücresinin sitoplazmasında. Oral ilaç kanla taşınır, hücre zarından geçerek hücre içi kinaza ulaşır.
Neye etki eder?MEK1 ve MEK2'ye ATP'den bağımsız (allosterik) bağlanır; kinazın BRAF tarafından fosforillenmesini ve aktivasyonunu engeller.
Ne olur?MEK → ERK fosforilasyonu durur → siklin D1 azalır, çoğalma ve sağkalım sinyali kesilir; BRAF inhibitörüyle birlikte MAPK yolu iki basamaktan kapanır ve direnç gecikir.

Klinik

EndikasyonBRAF V600 mutasyonlu melanom (adjuvan dahil), BRAF V600E mutasyonlu NSCLC, anaplastik tiroid kanseri ve diğer BRAF V600E pozitif solid tümörler; dabrafenible kombinasyonda.
Yan etkilerAkneiform döküntü, ishal, periferik ödem, yorgunluk, hipertansiyon, kanama, LVEF azalması, ILD, retinal ven tıkanıklığı ve retinal pigment epitel dekolmanı; dabrafenible birlikte ateş ve AKİ.
KontrendikasyonTrametiniba aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin CYP etkileşimi yok; P-gp substratıdır, güçlü P-gp inhibitörlerinde dikkat. Hormonal kontraseptifle belirgin etkileşim yok; dabrafenib eklendiğinde CYP3A4 etkileşimleri geçerlidir.
DikkatBaşlamadan önce ve 1 ay sonra, sonra 2–3 ayda bir LVEF; kan basıncı, cilt, göz (görme bulanıklığında göz muayenesi) ve böbrek işlevi izlenir. Yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra alınır.

Erişkin dozu

2 mg/gün tek doz, aç karnına; genellikle dabrafenib 150 mg günde 2 kez ile birlikte. Toksisitede 1,5 ya da 1 mg'a düşürülür.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Veri yetersiz; dikkatle kullanılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve sık izlemle.
HemodiyalizVeri yetersiz; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD ile aynı yaklaşım.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %97 bağlanır). PD: beklenmez.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDabrafenibe eşlik eden ateş ve dehidratasyona bağlı AKİ; nadiren tübülointerstisyel nefrit ve hipertansiyon.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BVeri sınırlı; dikkatle kullanılır.
Child-Pugh CVeri yetersiz; kullanılacaksa dikkatle ve çok yakın izlemle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. LVEF düşüşü, hipertansiyon, kanama ve ateşe bağlı AKİ yaşlıda daha önemlidir: LVEF ve kan basıncı izlenir, ateşte hidrasyon ve böbrek işlevi kontrolü yapılır; görme bulanıklığında göz muayenesi.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikEmbriyo-fetal toksisite hayvanda gösterildi; gebelikte kaçınılır. Tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 4 ay etkili kontrasepsiyon kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra yaklaşık 4 hafta emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mekinisttrametinib0,5 mg film kapli tablet; 2 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA10

Trandolapril

ACE inhibitörü (ön ilaç; aktif metaboliti trandolaprilat)

Uzun etkili, lipofilik ACE inhibitörü ön ilacı; hipertansiyonda, MI sonrası sol ventrikül disfonksiyonunda kullanılır. Hiperkalemi, anjiyoödem ve gebelikte toksisite tuzaktır; böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi · böbrek › Dolaşımdaki ve doku RAS sistemi › Endotel yüzeyi (hücre dışı) › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ACE ile çevrilirAT1 reseptörünebağlanırdamarı daraltırAnjiyotensin Ianjiyotensinojenden renin ile oluşurKan · plazmaACE enzimiendotel yüzeyinde anjiyotensin I'i II'yeçevirirEndotel yüzeyi · ACEAnjiyotensin IIAT1 reseptöründen damar daraltır,aldosteron salarKan · plazmaEfferent ve damar daralmasıintraglomerüler basınç ve tansiyon artarEfferent arteriyol · damarTrandolapril:ACE enziminikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ACE kapanır → anjiyotensin II ve aldosteron azalır; damar genişler,tansiyon düşer, kalpte yeniden yapılanma yavaşlar.ACE aynı zamanda bradikinini yıkar; bloke olunca bradikinin birikir (öksürük, anjiyoödem).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar endoteli yüzeyinde ve dokularda. Oral ön ilaç karaciğerde trandolaprilata dönüşür; lipofilik olduğu için doku ACE'sine de iyi ulaşır.
Neye etki eder?Endotel yüzeyindeki ACE enzimini kapatır; anjiyotensin II oluşumunu azaltır, bradikinin yıkımını engeller.
Ne olur?Anjiyotensin II ve aldosteron azalır → damar ve efferent arteriyol genişler, tansiyon ve intraglomerüler basınç düşer; kalpte yeniden yapılanma yavaşlar; bradikinin artışı öksürük yapar.

Klinik

EndikasyonEsansiyel hipertansiyon; akut MI sonrası sol ventrikül disfonksiyonu ya da kalp yetersizliğinde sağ kalımı artırma; stabil koroner hastalıkta.
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, kreatinin yükselmesi, anjiyoödem, yorgunluk, döküntü, nadiren karaciğer enzim artışı ve pankreatit.
KontrendikasyonAnjiyoödem öyküsü, gebelik (2.–3. trimester), sakubitril/valsartan (36 saat ara), diyabette aliskirenle birlikte, iki taraflı renal arter darlığı.
EtkileşimlerK tutucu diüretik, potasyum takviyesi, trimetoprim ile hiperkalemi; NSAİİ ve diüretiklerle AKI; lityum düzeyi artar; AN69 diyaliz membranında anafilaktoid reaksiyon.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında kreatinin ve potasyum izlenir. Diüretik kullanan ve hipovolemik hastada ilk dozda hipotansiyon; düşük dozla başlanır.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 0,5 mg günde 1 kez ile başlanır, 1–2 mg idame (en çok 4 mg). MI sonrası: 0,5 mg ile başlanır, 4 mg hedeflenir. CrCl < 30: 0,5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl > 30); K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29CrCl < 30: 0,5 mg ile başlanır, en çok 4 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)0,5 mg ile başlanır; kreatinin ve potasyum yakın izlenir.
Hemodiyaliz0,5 mg ile başlanır; AN69 membranıyla anafilaktoid reaksiyon riski, kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük doz ve K izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfferent arteriyol genişlemesiyle GFR düşer; kreatinin > %30 artarsa ve K > 5,5'te gözden geçirilir.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh B0,5 mg ile başlanır; yavaş artırılır.
Child-Pugh CKaçınılır; ön ilaç aktivasyonu bozulur, veri yetersiz.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla (0,5 mg), yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin yükselmesi izlenir; böbrek işlevine göre başlangıç dozu azaltılır. Volüm eksikliği ve NSAİİ ile AKI riski artar.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken RAS blokeri başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle potasyum izlenmeden birlikte kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 iken K yakından izlenemiyorsa ACE inhibitörü kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliğinde (EF ≤ %40) ya da STEMI'de ACE inhibitörü başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüride ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 ≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · 6 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Goptentrandolapril0,5 mg sert kapsul; 2 mg kapsul
Gopten Fortetrandolapril4 mg kapsul

Kombinasyon ürünleri (6): Tarka, Tarka Forte, Veracomb Mr 180, Veracomb Mr 240, Verapin, Verapin Forte

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 6 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B02AA02

Traneksamik asit

Antifibrinolitik (lizin analoğu)

Plazminojenin lizin bağlanma bölgesini tutarak fibrin pıhtısının erimesini önleyen antifibrinolitik; travma, ameliyat ve menorajide kanamayı azaltır.

Etki mekanizması

Etki yeriKan (plazma) › Fibrin pıhtısının yüzeyi › Hücre dışı; plazminojenin lizin bölgesi › Plazminojen

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)lizin bölgesiyletutunurtPA ileaktifleşirfibrini keserFibrin pıhtısıkanamayı durduran geçici tıkaçDamar içi · pıhtıPlazminojenlizin bölgeleriyle fibrine tutunan enzimöncülüPıhtı yüzeyi · plazminojenPlazminfibrini parçalayan aktif enzimPıhtı yüzeyi · plazminPıhtı erimesikanama yeniden başlayabilirDamar içi · pıhtı çözülürTraneksamikasit:plazminojeninlizin bölgesinitutar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Plazminojen pıhtıya tutunamaz → plazmin pıhtı üzerinde oluşmaz,fibrin erimez. Kanama azalır; pıhtı kaynaklı tıkanma riski artar.Büyük bölümü değişmeden böbrekle atılır; KBH'de doz azaltılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazma
Nerede?Damar içinde, plazmada ve pıhtının yüzeyinde; hücreye girmez. Kandan plazminojene hücre dışında ulaşır.
Neye etki eder?Lizin analoğu olarak plazminojenin lizin bağlama bölgelerine yerleşir; plazminojen fibrine tutunamaz, plazmine dönüşemez.
Ne olur?Pıhtı üzerinde plazmin oluşmaz → fibrin yıkımı yavaşlar, pıhtı kalır → kanama azalır; fazla pıhtı oluşumu ve üriner sistemde pıhtı tıkanıklığı riski artar.

Klinik

EndikasyonTravmatik ve cerrahi kanama, postpartum kanama, menoraji, epistaksis, diş çekimi sonrası kanama (hemofili); dirençli ADPKD kist kanamasında bazı olgularda denenmiştir (kontrollü çalışma yok).
Yan etkilerBulantı, ishal, hipotansiyon (hızlı IV), nöbet (yüksek doz, özellikle KBH ve kardiyak cerrahide), trombotik olaylar, görme bozukluğu, üriner pıhtı tıkanıklığı.
KontrendikasyonAktif tromboembolik hastalık, subaraknoid kanama, üst idrar yolu kanamasında (pıhtı tıkanıklığı riski) hematüri, nöbet öyküsü (görece).
EtkileşimlerHormonal kontraseptif ve östrojenlerle tromboz riski artar; prokoagülan ilaçlar ve tretinoin ile tromboz riski; fibrinolitiklerle etkisi karşılıklı azalır.
DikkatÜst üriner sistem kanamasında (hematüri, ADPKD kist kanaması) pıhtı idrar yolunu tıkayıp obstrüksiyon ve AKI yapabilir; kullanılırsa kreatinin ve idrar akımı izlenir. Gebelikte postpartum kanama dışında deneyim sınırlıdır; emzirmede süte geçer.

Erişkin dozu

Oral 500–1000 mg günde 2–3 kez; IV 10–15 mg/kg (genellikle 1 g) yavaşça, 8 saatte bir. Travmada 1 g 10 dakikada, sonra 1 g 8 saatte infüzyon; ilk 3 saatte verilmesi esastır. Böbrek işlevine göre azaltılır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Kreatinin 1,4–2,8 mg/dL: IV 10 mg/kg günde 2 kez.
eGFR 15–29Kreatinin 2,8–5,7 mg/dL: 10 mg/kg günde 1 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kreatinin > 5,7 mg/dL: 5 mg/kg günde 1 kez.
HemodiyalizSeanstan sonra verilir; diyalizle uzaklaşır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (kısmen); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiÜst idrar yolu kanamasında pıhtı tıkanıklığı (obstrüktif AKI); birikimle nöbet.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; koagülopatiye bağlı fibrinolitik kanamada kullanılabilir.

Yaşlıda kullanım

Böbrek işlevine göre azaltılır. Birikimle nöbet riski (yüksek doz, KBH) ve tromboembolik risk vardır; aktif tromboz, hematüri (üst idrar yolu pıhtı tıkanıklığı) olanda kullanılmaz. Cerrahi ve travmada ilk 3 saatte verilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikPostpartum kanama dışında deneyim sınırlı; yarar-risk ile kullanılır.
EmzirmeSüte az geçer; kısa süreli kullanımda kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Asitranextraneksamik asit250 mg/2,5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Candurtraneksamik asit250 mg/2,5 ml IV enjeksiyonlık çözelti
Herajittraneksamik asit250 mg/2,5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Tranasitiltraneksamik asit250 mg/2,5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Tranecantraneksamik asit1000 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Tranexeltraneksamik asit250 mg/2,5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 250 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Transaminetraneksamik asit50 mg/ml IV enj cozelti; 100 mg/ml IV enj cozelti; 500 mg film tablet

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01FD01

Trastuzumab

Anti-HER2 monoklonal antikor (IgG1)

HER2 pozitif meme ve mide kanserinde HER2'nin hücre dışı bölgesine bağlanan monoklonal antikor. Tuzaklar: kardiyotoksisite (LVEF düşüşü, KY), infüzyon reaksiyonu, gebelikte oligohidramnios ve fetal böbrek toksisitesi.

Etki mekanizması

Etki yeriMeme / mide · HER2 pozitif tümör › Tümör hücresi zarı › HER2 hücre dışı bölgesi (subdomain IV) › HER2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)dimer oluşturursinyal yollarınıaçarçoğalmayı sürerHER2 aşırı ifadesizarda çok sayıda HER2 vardır; ligandsızdimerleşirTümör hücre zarı · HER2HER2–HER3 dimerikinaz alanları açılır, HER3 PI3K'yıçağırırTümör hücre zarı · dimerPI3K-AKT ve RAS-MAPKçoğalma ve apoptoz engeli sinyaliSitoplazma · sinyal yollarıTümör hücre çoğalmasıHER2 pozitif meme ve mide kanseri büyürTümör dokusuTrastuzumab:HER2'nin hücredışı bölgesinebağlanır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HER2 sinyali azalır ve ADCC başlar → tümör hücresi çoğalamaz ya daölür; kalpte HER2 kaybı kardiyotoksisite yapar.Kardiyomiyositteki HER2 yaşam sinyali azaldığı için LVEF düşer (antrasiklinle birlikteartar).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre dışında: kanda serbest dolaşır (IV verilen antikor hücre içine girmez), tümör dokusuna geçer ve tümör hücresi ya da T hücresi yüzeyindeki hedefine bağlanır.
Neye etki eder?HER2 reseptörünün hücre dışı subdomain IV bölgesine bağlanır; reseptörün ligandsız sinyalini azaltır, ektodomain kopmasını engeller ve NK hücrelerini çağırır (ADCC).
Ne olur?HER2 sinyali (PI3K-AKT) azalır, HER2 hücre içine alınıp yıkılır → tümör çoğalması yavaşlar; ADCC tümör hücresini öldürür. Kalpte HER2 kapanması kardiyomiyosit işlevini bozar.

Klinik

EndikasyonHER2 pozitif erken ve metastatik meme kanseri (adjuvan ve neoadjuvan dahil); HER2 pozitif metastatik mide ve gastroözofageal bileşke adenokarsinomu.
Yan etkilerKardiyotoksisite (LVEF azalması, kalp yetmezliği), infüzyon reaksiyonu (ateş, titreme), pulmoner toksisite, nötropeni, ishal, baş ağrısı; gebelikte oligohidramnios, akciğer hipoplazisi, neonatal böbrek yetmezliği.
KontrendikasyonTrastuzumaba, hamster hücre proteinlerine ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık; dinlenme halinde ağır dispne ya da oksijen gereksinimi.
EtkileşimlerAntrasiklinlerle birlikte ya da hemen sonrasında kardiyotoksisite belirgin artar. Paklitaksel ve dosetakselle etkileşim sınırlıdır; belirgin CYP etkileşimi yok.
DikkatBaşlamadan önce ve her 3 ayda bir LVEF (EKO ya da MUGA); LVEF %16 puandan fazla düşer ya da alt sınır altına inerse en az 4 hafta ara verilir. İlk infüzyonda infüzyon reaksiyonu izlenir.

Erişkin dozu

IV: 8 mg/kg yükleme, sonra 6 mg/kg 3 haftada bir (30–90 dk). Haftalık şema: 4 mg/kg yükleme, 2 mg/kg haftalık. Subkutan: 600 mg sabit doz 3 haftada bir. Adjuvan toplam 1 yıl.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; diyalizdeki hastada veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; gebelikte fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios. Nadiren glomerülopati bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh CVeri yetersiz; dikkatle kullanılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda kardiyotoksisite riski artar, özellikle antrasiklin sonrası ve hipertansiyon, koroner hastalık varlığında: başlamadan önce ve 3 ayda bir LVEF; kalp yetmezliği ilaçları (ACEİ, beta bloker) gerekebilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyo-fetal toksisite: oligohidramnios, akciğer hipoplazisi, iskelet anomalisi ve neonatal ölüm; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi. Gebelikte kaçınılır; tedavi sonrası 7 ay kontrasepsiyon.
EmzirmeIgG süte geçer, oral emilim düşüktür; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 7 ay emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Canheratrastuzumab150 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz içeren flakon
Herceptintrastuzumab150 mg infüzyonluk çözelti için konsantre toz; 600 mg/5 ml s,c, enjeksiyonluk çözelti
Herzumatrastuzumab150 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz
Teruviatrastuzumab150 mg infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz
Trazimeratrastuzumab150 mg infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AX05

Trazodon

Serotonin antagonisti ve geri alım inhibitörü (SARI)

5-HT2A antagonisti ve zayıf serotonin geri alım inhibitörü antidepresan; düşük dozda uykusuzlukta da kullanılır. α1 blokajıyla ortostatik hipotansiyon, nadiren priapizm ve QT uzaması yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Postsinaptik zar › 5-HT2A reseptörü ve SERT

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü uyarırnöronu aktiveederSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT2A reseptörüuyanıklık ve anksiyete sinyalini taşırPostsinaptik zar · 5-HT2AKortikal nöron yanıtıuyarılma ve ruminasyon artar, uykubozulurPostsinaptik nöron içiTrazodon:5-HT2A'yıkapatır, SERT'izayıf bloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: 5-HT2A reseptörü kapanır → anksiyete ve uyarılma azalır, uykudüzelir; α1/H1 blokajı sedasyon ve hipotansiyon yapar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (korteks, limbik sistem, hipotalamus). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP3A4 ile aktif metabolit mCPP'ye yıkılır.
Neye etki eder?Postsinaptik 5-HT2A (ve 5-HT2C) reseptörünü kapatır; zayıf olarak presinaptik SERT'i de bloke eder. H1 ve α1 reseptörlerini de kapatır.
Ne olur?5-HT2A blokajı ve hafif serotonin artışı → antidepresan ve anksiyolitik etki, uyku düzelir. H1 ve α1 blokajı sedasyon ve ortostatik hipotansiyon yapar.

Klinik

EndikasyonMajör depresyon (özellikle uykusuzluk ve ajitasyon eşlik ederse); düşük dozda uykusuzluk (ruhsatsız).
Yan etkilerSedasyon, ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi, ağız kuruluğu, bulanık görme, priapizm (acil), QT uzaması ve aritmi, hiponatremi, serotonin sendromu, düşme.
KontrendikasyonMAO inhibitörleri (14 gün ara), yakın zamanda MI ve ağır kalp ritim bozukluğu, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, ritonavir) düzeyi artırır, karbamazepin düşürür; MAOİ, SSRI, linezolid, triptanla serotonin sendromu; QT uzatan ilaçlarla aritmi; antihipertansiflerle hipotansiyon; alkolle sedasyon.
DikkatOrtostatik hipotansiyon ve düşme: gece, düşük dozla başlanır. Uzun QT ve kalp hastalığında dikkat.

Erişkin dozu

Depresyon: 50–100 mg/gün gece başlanır, 150–300 mg/gün bölünmüş ya da gece tek doz; en çok 300 mg (ayaktan). Uykusuzluk (ruhsatsız): 25–100 mg gece. Yaşlı: 25–50 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük doz ile başlanır.
eGFR 15–29Düşük doz ile başlanır, yavaş artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; veri sınırlı, yakın izlem.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; düşük doz ile başlanır.
Child-Pugh BDüşük doz; dikkatle.
Child-Pugh CDüşük doz ve yakın izlem; ağır yetmezlikte kaçınılması düşünülür.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla: 25–50 mg gece. Ortostatik hipotansiyon, sedasyon, düşme ve hiponatremi izlenir; QT uzatan ilaçlarla ve antihipertansiflerle dikkat. Uykusuzlukta düşük dozla kısa süre; priapizm uyarılır.

  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Düşme riski yüksekse sedasyon ve ortostatik hipotansiyonla düşmeyi artırır; en düşük dozla dikkat.

AGS Beers 2023 özel bir uyarı yok; ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte kullanımda düşme riski artar, SIADH/hiponatremi ve düşme öyküsünde dikkat.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; zorunlu değilse kaçınılır, yarar risk dengesiyle kullanılır. Geç gebelikte yenidoğanda adaptasyon sendromu olabilir.
EmzirmeSüte az geçer; dikkatle kullanılabilir, bebek sedasyon açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Azonatrazodon hcl50 mg kapsül; 100 mg kapsül
Desyreltrazodone50 mg film kapli tablet; 100 mg film kapli tablet
Desyrel Xltrazodon hidroklorür150 mg uzatılmış salimli film tablet; 300 mg uzatılmış salimli film tablet
Trumıotrazodon hidroklorür150 mg uzatılmış salımlı tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AC21

Treprostinil

Prostasiklin analoğu (IP reseptör agonisti)

Prostasiklin (IP) reseptörünü uyaran analog; pulmoner arter hipertansiyonunda deri altı ya da damar içi sürekli infüzyonla verilir. İnfüzyon yeri ağrısı sık; ani kesilmesi rebound pulmoner hipertansiyon yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriAkciğer dolaşımı › Pulmoner arter · damar düz kası › Düz kas hücre zarı › Prostasiklin (IP) reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gs ile cAMP'yiartırırdamarıgenişletirEndotel prostasiklininormalde endotelden salınır; PAH'taazalmıştırPulmoner arter endoteliIP reseptörüdüz kas zarında Gs proteinine bağlıprostasiklin reseptörüDüz kas zarı · IP reseptörücAMP artışıadenilat siklaz ATP'den cAMP yapar, PKAçalışır, Ca²⁺ düşerDamar düz kası içiVazodilatasyonpulmoner damar direnci ve sağ ventrikülyükü azalırPulmoner arteriyolTreprostinil:prostasiklin(IP) reseptörünüuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: IP reseptörü uyarılır, cAMP artar → pulmoner damar genişler, dirençdüşer; trombosit ve çoğalma baskılanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Pulmoner arteriyollerin düz kası ve trombositler. İlaç deri altı ya da damardan sürekli verilir, kanla taşınır; hücre zarındaki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Düz kas ve trombosit zarındaki IP reseptörüne bağlanıp onu uyarır (agonist); Gs proteini adenilat siklazı açar.
Ne olur?cAMP artar, hücre içi Ca²⁺ düşer → pulmoner damar genişler, direnç ve sağ kalp yükü azalır; trombosit agregasyonu ve düz kas çoğalması da baskılanır.

Klinik doğrulanıyor

EndikasyonPulmoner arter hipertansiyonu (WHO fonksiyonel sınıf II–IV); semptomları düzeltmek ve egzersiz kapasitesini artırmak için.
Yan etkilerSC infüzyon yeri ağrısı ve reaksiyonu, baş ağrısı, ishal, bulantı, yüzde kızarıklık, çene ağrısı, hipotansiyon, kanama eğilimi; IV yolda kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; ağır karaciğer yetmezliği; kanama riski taşıyan aktif durumlar (ürün bilgisine göre).
EtkileşimlerAntihipertansif, diüretik ve vazodilatörlerle hipotansiyon; antikoagülan ve antiagreganlarla kanama; gemfibrozil (CYP2C8) düzeyi artırır; rifampisin düşürür.
DikkatAni kesme ya da pompa arızası rebound PAH ve ölüm riski taşır: doz azaltma kademeli. Uzman PAH merkezinde başlanır.

Erişkin dozu

SC/IV sürekli infüzyon: 1,25 ng/kg/dk başlanır; ilk 4 hafta haftalık 1,25, sonra 2,5 ng/kg/dk artırılır. Hepatik yetmezlikte 0,625 ng/kg/dk.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; yan etki izlemi.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerilmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; protein bağlanması yüksek, az uzaklaşması beklenir.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; hipotansiyon ve ishal böbrek perfüzyonunu etkileyebilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A0,625 ng/kg/dk ile başlanır; yavaş artış.
Child-Pugh B0,625 ng/kg/dk ile başlanır; düzey belirgin artar.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Doz uzman merkezde ayarlanır; düşük başlangıç ve yavaş artış. Hipotansiyon, ishal, çene ağrısı, kanama ve kateter enfeksiyonu izlenir; ani kesilmez. Antikoagülanla kanama riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yarar riskten açıkça fazlaysa kullanılır.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Genprostintreprostinil sodyum50 mg/20 ml s,c,/IV infüzyonluk çözelti
Trepivatreprostinil sodyum10 mg/10 ml ı,v,/s,c,infüzyonluk çözelti; 25 mg/10 ml ı,v,/s,c,infüzyonluk çözelti; 50 mg/10 ml ı,v,/s,c,infüzyonluk çözelti; 100 mg/10 ml ı,v,/s,c,infüzyonluk çözelti
Trepokstreprostinil sodyum50 mg/20 ml infüzyonluk çözelti; 100 mg/20 ml infüzyonluk çözelti
Trepulortreprostinil sodyum50 mg/20 ml s,c,/IV infüzyonluk çözelti; 100 mg/20 ml s,c,/IV infüzyonluk çözelti

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC H02AB08

Triamsinolon

Orta etkili glukokortikoid (sistemik ve intraartiküler depo)

Glukokortikoid reseptörünü uyaran orta etkili steroid; kas içi ve eklem içi depo enjeksiyonla romatolojik, dermatolojik ve alerjik hastalıkta kullanılır. Hiperglisemi, kemik kaybı ve eklem enfeksiyonu riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi ve eklem dokusu › İnflamatuvar hücreler (makrofaj, T hücresi, sinoviyosit) › Sitoplazma ve çekirdek › Glukokortikoid reseptörü (GR)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırçekirdeğe geçer,NF-κB'yibastırırsitokingenlerinikapatırGlukokortikoidkana ve hücreye geçen steroid;sitoplazmada reseptöre bağlanırKan · steroidGlukokortikoid reseptörü (GR)sitoplazmada bulunan, steroidebağlanınca çekirdeğe geçen reseptörHücre içi · GRNF-κB ve AP-1 baskılanırinflamasyon genlerini açantranskripsiyon faktörleriÇekirdek · gen düzenlemeSitokin ve PG yapımıIL-1, IL-6, TNF ve COX-2 genleri okunur;inflamasyon sürerEklem ve doku · inflamasyonTriamsinolon:GR'yi uyarır,inflamasyongenlerinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GR çekirdeğe geçip NF-κB'yi bastırır → sitokin ve PG yapımı azalır,eklem ve doku inflamasyonu gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Eklem boşluğuna ya da kasa verilen depo süspansiyon yavaş çözünerek salınır. Hücre zarından geçer; hedef hücre içindeki glukokortikoid reseptörüdür.
Neye etki eder?Sitoplazmadaki GR'ye bağlanır; kompleks çekirdeğe geçer, NF-κB ve AP-1'i baskılar, antiinflamatuvar genleri (annexin-1) açar.
Ne olur?IL-1, IL-6, TNF ve COX-2 yapımı azalır, lökosit göçü ve damar geçirgenliği düşer → ağrı, şişlik ve inflamasyon gerilir; uzun süreli kullanımda kemik ve metabolik yan etkiler.

Klinik

EndikasyonEklem içi: osteoartrit ve inflamatuvar artritte, tendinit ve bursitte; kas içi: yaygın alerjik ve inflamatuvar hastalıklarda, keloid ve lokal deri hastalıklarında (lezyon içi).
Yan etkilerHiperglisemi, kan basıncı artışı, sıvı tutulumu, osteoporoz, enfeksiyon eğilimi, adrenal baskılanma, yumuşak doku atrofisi ve cilt depigmentasyonu (enjeksiyon yerinde), eklem içinde enfeksiyon ve kıkırdak hasarı, katarakt.
KontrendikasyonAktif sistemik enfeksiyon, enjeksiyon bölgesinde ya da eklemde enfeksiyon, idiyopatik trombositopenik purpura (kas içi), intravenöz ve epidural verilmez, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, kobisistat, ketokonazol, itrakonazol) sistemik düzeyi belirgin artırır (Cushing, adrenal baskılanma); NSAİİ ile GİS kanama; diyabet ilaçlarının etkisi azalır; hipokalemi yapan ilaçlarla birlikte K düşer.
DikkatAynı eklemde yılda 3–4'ten fazla enjeksiyon yapılmaz. Enjeksiyon sonrası hiperglisemi 2–3 gün sürebilir; diyabetik hastada kan şekeri izlenir. Depo enjeksiyon sonrası HPA ekseni haftalarca baskılanabilir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Kas içi 40–80 mg, yanıta göre en erken 4 hafta arayla tekrar. Eklem içi: büyük eklem 5–15 mg, küçük eklem 2,5–5 mg (tek seferde toplam en çok 40 mg).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sıvı ve tuz tutulumu izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; hiperglisemi, hipertansiyon ve K izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; ödem ve hiperglisemi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; PD sıvısıyla glukoz yükü nedeniyle şeker izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek proteine bağlanır, diyalizle belirgin uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; sıvı tutulumu, hipertansiyon, hiperglisemi ve hipokalemi yapabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; yan etkiler izlenir.
Child-Pugh CDikkatle, en düşük dozda; sıvı tutulumu ve enfeksiyon izlenir.

Yaşlıda kullanım

Eklem içi enjeksiyonda en düşük etkili doz. Hiperglisemi, hipertansiyon, sıvı tutulumu, deliryum, osteoporoz ve enfeksiyon riski; diyabetli yaşlıda şeker 2–3 gün izlenir. Tekrarlayan enjeksiyonda kıkırdak ve tendon zayıflaması.

  • TIME-to-STOP E3sınıf üyesi olarak Osteoartritte sistemik steroid verilmez; eklem içi enjeksiyon seçilir, kısa ve sınırlı.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli steroid kullananda kemik koruması (kalsiyum, D vitamini, bifosfonat) düşünülür.

AGS Beers 2023 deliryum öyküsünde sistemik kortikosteroidlerden kaçınılmalı; bunak yaşlıda dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikZorunluysa en düşük dozla kullanılır; 1. trimesterde dudak-damak yarığı riskinde küçük artış bildirilmiştir; geç dönemde yenidoğanda adrenal baskılanma olabilir.
EmzirmeSüte az geçer; eklem içi ve kısa kullanım uygundur, yüksek doz ve uzun süreli kullanımda bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Artropantriamcinolone5 mg/ml enjeksiyonluk süspansiyon
Kenacort-atriamsinolon asetonid40 mg değiştirilmiş salimli i,m,/ intraartiküler enjeksiyonluk süspansiyon
Sinakort-atriamcinolone40 mg IM//ia/intrabursal enjeksiyonluk süspansiyon

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Triamteren

Potasyum tutucu diüretik (ENaC blokeri)

Toplayıcı kanaldaki epitelyal sodyum kanalını (ENaC) tıkayan potasyum tutucu diüretik; Liddle sendromunda spironolaktondan farklı olarak etkilidir. Hiperkalemi yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Distal tübül ve toplayıcı kanal › Esas hücrenin lümene bakan (apikal) zarı › ENaC (epitelyal sodyum kanalı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanala ulaşırhücreye girer,lümeninegatifleştirirK⁺ ve H⁺ atılırSüzüntüdeki Na⁺distal nefrona ulaşırDistal nefron lümeniENaC (apikal zar)Na⁺'yı lümenden hücreye alan sodyumkanalıEsas hücre · apikal zarLümen negatifleşirelektriksel gradyan oluşurToplayıcı kanal lümeniK⁺ ve H⁺ salgısıROMK ve H⁺-ATPaz ile idrara atılırKanal hücresi · apikal zarTriamteren:ENaC'ı lümendentıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Na⁺ girişi azalır → lümen daha az negatif → K⁺ ve H⁺ salgısı düşer;hafif natriürez, potasyum tutulur (hiperkalemi riski).Spironolaktonun etkisi reseptörde (mineralokortikoid) olduğu için Liddle sendromunda işeyaramaz; kanal blokerleri yarar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Tübül lümeniHücre zarı (yüzey)
Nerede?Distal nefronda, esas hücrenin lümen yüzünde. Kandan proksimal tübülde lümene salgılanır ve hedefine idrar (lümen) tarafından ulaşır.
Neye etki eder?ENaC kanalının lümen tarafındaki ağzını doğrudan tıkar; Na⁺ geçişi durur. Etkisi aldosteron düzeyine bağlı değildir.
Ne olur?Na⁺ girişi azalır → lümen daha az negatif olur, K⁺ ve H⁺ salgısı düşer → hafif natriürez, potasyum tutulumu (hiperkalemi riski).

Klinik

EndikasyonHipertansiyon ve ödemde tiyazid/kıvrım diüretiğine eklenerek hipokalemiyi önleme (genellikle hidroklorotiyazid kombinasyonu); Liddle sendromu.
Yan etkilerHiperkalemi, hiponatremi, bulantı, kas krampı, baş dönmesi; nefrolitiyazis (triamteren taşı); NSAİİ ile birlikte AKI; megaloblastik anemi (folat antagonizması).
KontrendikasyonHiperkalemi, anüri, ağır böbrek yetersizliği (eGFR < 30–45), potasyum tutucu diüretik ya da potasyum takviyesiyle birlikte kullanım, ağır karaciğer yetersizliği.
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, MRA, trimetoprim, heparin ve potasyum tuzlarıyla hiperkalemi; NSAİİ ile AKI ve hiperkalemi; lityum düzeyi artabilir; amantadin toksisitesi artabilir.
DikkatPotasyum ve kreatinin başlamadan önce ve 1 hafta sonra bakılır. NSAİİ ve RAS blokajıyla ağır hiperkalemi; hasta potasyumdan zengin gıda ve tuz ikamesinden kaçınır. Türkiye'de tek başına triamteren yoktur, hidroklorotiyazidle kombinasyon mevcuttur.

Erişkin dozu

50–100 mg/gün (1–2 doz); en çok 300 mg/gün. Türkiye'de ürünler hidroklorotiyazidle sabit kombinasyondur (ör. 37,5/25 mg); Liddle sendromunda tek başına ilaç yurt dışından.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; potasyum ve kreatinin izlenir.
eGFR 30–59eGFR 30–44: kaçınılır; 45–59: potasyum ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR 15–29Kullanılmaz (hiperkalemi).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (beklenmez).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiperkalemi, AKI (NSAİİ ve RAS blokeriyle), triamteren taşı ve kristalüri, nadiren interstisyel nefrit.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla ve izlemle.
Child-Pugh BDüşük dozla ve izlemle.
Child-Pugh CKaçınılır (hiperkalemi, megaloblastik anemi).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda hiperkalemi ve hiponatremi riski yüksektir; potasyum ve kreatinin başlarken ve 1 hafta sonra bakılır. Türkiye'de ürünler hidroklorotiyazidle sabit kombinasyondur. NSAİİ ve RAS blokeriyle AKI riski artar.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum potasyumu 5,5 mmol/L üzerindeyken K tutucu diüretiğe başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak RAS blokeriyle birlikte potasyum izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16 eGFR < 30 ve potasyum yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A17sınıf üyesi olarak Kombinasyondaki tiyazid: belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gutta uygun değil.

AGS Beers 2023 CrCl < 30'da kaçınılmalı; hiperkalemi ve hiponatremi riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır (hipovolemi ve plasental perfüzyonda azalma).
EmzirmeSüt yapımını azaltabilir; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Trianseril

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A16AX12

Trientin

Bakır şelatörü

Bakırı bağlayıp idrarla atan şelatör; Wilson hastalığında kullanılır. Tuzak: aşırı tedavi bakır eksikliği (sideroblastik anemi, nötropeni) yapar; başlangıçta nörolojik kötüleşme olabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer ve dolaşım › Serbest (seruloplazmine bağlı olmayan) bakır › Kan ve doku sıvısı (hücre dışı) › Bakır iyonu (Cu²⁺)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kana taşardokularayerleşirHepatositte bakır birikimiATP7B eksikliği: bakır safraya atılamazHepatosit içiSerbest bakırseruloplazmine bağlanmayan bakır kanageçerKan · serbest bakırDoku bakırıbeyin, kornea ve böbrekte birikir;oksidatif hasarBeyin, kornea, böbrekTrientin:serbest bakırıbağlar, idrarlaatar✕ bu hücreyi yok ederİlaçla sonuç: Bakır şelatlanıp idrarla atılır → serbest ve doku bakırı azalır,organ hasarı ilerlemez.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda ve doku sıvısında. İlaç ağızdan alınır (emilimi düşük), kana geçer ve hücre dışındaki serbest bakırla bağ kurar; süzülerek idrara geçer.
Neye etki eder?Bakırı dört azot atomuyla bağlayıp kararlı halka kompleksi (şelat) yapar; bir enzimi ya da reseptörü hedeflemez. Bağırsakta bakır emilimini de azaltır.
Ne olur?Bakır idrarla atılır, serbest bakır ve doku birikimi azalır → karaciğer, beyin, kornea ve böbrek hasarı yavaşlar.

Klinik

EndikasyonWilson hastalığı (hepatik ve nörolojik formlar); D-penisilamini tolere edemeyen ya da alternatif isteyen hastalarda.
Yan etkilerBulantı, demir eksikliği anemisi, deri döküntüsü, lupus benzeri sendrom; aşırı bakır atılımıyla anemi ve nötropeni; tedavi başında nörolojik kötüleşme; nadir kolit.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerDemir, çinko, kalsiyum ve antasit preparatlarıyla birlikte emilim ve etki azalır (2 saat ara); NSAİİ ile gastrointestinal yan etki artabilir.
Dikkatİzlemde 24 saatlik idrar bakırı (idame hedefi yaklaşık 200–500 µg/gün), serbest bakır, tam kan sayımı ve demir; tedavi yaşam boyu sürer. Aç karnına alınır.

Erişkin dozu

Genel erişkin dozu 750–1500 mg/gün, 2–4 doza bölünür (en çok 2 g/gün); yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra alınır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; idrar bakırıyla izlenir.
eGFR 30–59Dikkatle; doz idrar ve serbest bakıra göre titre edilir.
eGFR 15–29Veri yetersiz; uzman kontrolünde en düşük etkili doz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; uzman kontrolünde.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiPenisilamine göre çok daha az; nadir nefrotik sendrom ve lupus benzeri sendrom; idrar proteini izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz hastalık aktivitesine göre titre edilir.
Child-Pugh BDikkatle titre edilir; başlangıçta kötüleşme olabilir.
Child-Pugh CUzman merkezde; nakil gereksinimi değerlendirilir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; idrar bakırı, kan sayımı ve demir izlenir. Aşırı bakır atılımı anemi ve nötropeni yapar; demir, çinko ve antasitten 2 saat ayrı alınır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikWilson'da tedavi kesilmez; doz genelde %25–50 azaltılır (özellikle 3. trimesterde); hepatolog izlemi.
EmzirmeVeri yetersiz; süte geçişi bilinmiyor, bebek bakır eksikliği açısından izlenir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Novilstrientin hidroklorür250 mg sert kapsül
Trendintrientin hidroklorür250 mg sert kapsül
Wilentintrientin hidroklorür250 mg sert kapsül

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A03AA05

Trimebutin

Enkefalin reseptör agonisti (bağırsak motilite düzenleyici)

Bağırsaktaki periferik opioid reseptörlerini uyaran motilite düzenleyici; hem hipo hem hipermotiliteyi düzeltir. Tuzak: antikolinerjik değildir; kanıt düzeyi sınırlıdır.

Etki mekanizması

Etki yeriSindirim sistemi › Enterik sinir sistemi ve düz kas › Nöron ve düz kas hücre zarı › μ, δ, κ opioid reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırtonusu ayarlar+Endojen enkefalinenterik nöronlardan salgılanan opioidpeptitEnterik sinir sonlanmasıOpioid reseptörlerienterik nöron ve düz kas zarında (μ, δ,κ)Nöron ve düz kas zarıBağırsak motilitesidüz kas tonusu ve peristaltizmdengelenirBağırsak düz kasıTrimebutin:periferik opioidreseptörleriniuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarısı motiliteyi dengeler → hipermotilite ve hipomotilitedüzelir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Bağırsak duvarında, enterik nöronların ve düz kas hücrelerinin zarında. İlaç ağızdan alınır; karaciğerde ilk geçişle yıkılır, aktif metabolit bağırsakta etki eder.
Neye etki eder?Periferik μ, δ ve κ opioid reseptörlerini zayıf agonist olarak uyarır; santral etkisi önemsizdir.
Ne olur?Aşırı hareketli segmentte tonus düşer, hareketsiz segmentte peristaltizm artar → motilite dengelenir; kramp ve geçiş bozuklukları azalır.

Klinik

Endikasyonİrritabl bağırsak sendromu, fonksiyonel dispepsi, ameliyat sonrası ileus ve bağırsak hareketlerinin düzensizliği.
Yan etkilerAğız kuruluğu, ağızda kötü tat, bulantı, baş dönmesi, sersemlik; nadir döküntü; belirgin yan etki az.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir.
DikkatYemekten önce alınır. İrritabl bağırsak sendromunda alarm bulguları dışlanmadan sürdürülmez.

Erişkin dozu

100–200 mg günde 3 kez, yemekten önce (tablet).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar verisi yok.
Child-Pugh BDikkatle; veri yetersiz.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; antikolinerjik yükü yoktur. Baş dönmesi ve sersemlik düşme riski açısından sorulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; 1. trimesterde kaçınılır.
EmzirmeVeri yetersiz; emzirmede kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Debridattrimebutine maleat · trimebutine24 mg/5 ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul; 100 mg tablet
Debridat Fort Tablettrimebutin maleat
Debrutintrimebutin maleat · trimebutin24 mg/5 ml oral süspansiyon; 100 mg tablet
Debrutin Forttrimebutin maleat200 mg tablet
Gismotaltrimebutin maleat · trimebutin24 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için granül; 100 mg tablet; 200 mg fort tablet
Puridattrimebutin maleat24 mg/5 ml oral süspansıyon hazirlamak için granül; 100 mg tablet
Puridat Forttrimebutin maleat200 mg 40 tablet; 200 mg tablet
Tirebrant Forttrimebutin maleat200 mg tablet
Tribudattrimebutine4,8 mg/ml oral suspansiyon hazirlamak icin granul; 100 mg tablet
Tribudat Fortetrimebutine200 mg tablet
Trimottrimebutin maleat100 mg tablet
Trimot Fortetrimebutin maleat200 mg tablet

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01EB15

Trimetazidin

Metabolik antianginal (3-KAT inhibitörü)

Kalp hücresinde yağ asidi oksidasyonunu azaltıp glukoz kullanımını artıran antianginal; hemodinamiği değiştirmez. Parkinsonizm, tremor ve düşmeye yol açabilir; CrCl < 30'da kullanılmaz, vertigo için uzun süreli verilmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası hücresi · mitokondri › Yağ asidi β-oksidasyonu › 3-ketoasil-KoA tiyolaz (3-KAT)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)3-KAT ileyıkılırasetil-KoA verirUzun zincirli yağ asidimitokondriye alınır; kalbin başlıcayakıtıdırKalp kası hücresi içi3-KAT enzimiβ-oksidasyonun son basamağı, mitokondrimatriksindeMitokondri · β-oksidasyonAsetil-KoA ve ATPyağ asidi yolunda oksijen tüketimifazladırMitokondri · Krebs döngüsüTrimetazidin:3-KAT'ı kısmenkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Yağ asidi oksidasyonu azalır, glukoz oksidasyonu artar → aynıoksijenle daha çok ATP; anjina eşiği yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Kalp kası hücresinin mitokondrisinde. Oral emilir, kandan hücreye girer; kan basıncı ve kalp hızını değiştirmez.
Neye etki eder?Yağ asidi β-oksidasyonunun son enzimi uzun zincirli 3-ketoasil-KoA tiyolazı (3-KAT) kısmen kapatır.
Ne olur?Enerji kaynağı yağ asidinden glukoza kayar → aynı oksijenle daha çok ATP; iskemide hücre enerjisi korunur → anjina eşiği yükselir.

Klinik

EndikasyonStabil anjinada diğer antianginallerle yetersiz kontrol ya da tolere edilemediğinde ek ya da alternatif tedavi.
Yan etkilerBaş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, karın ağrısı, döküntü, asteni; parkinsonizm, tremor, huzursuz bacak, yürüme bozukluğu ve düşme; nadiren ağır hipotansiyon.
KontrendikasyonParkinson hastalığı ve parkinsonizm belirtisi, tremor, huzursuz bacak sendromu ve ilgili hareket bozuklukları; ağır böbrek yetmezliği (CrCl < 30).
EtkileşimlerBelirgin etkileşimi az; antiparkinson ilaçlarla hareket bozukluğu değerlendirmesi karışabilir; diğer antianginallerle birlikte kullanılabilir.
DikkatHareket bozukluğu çıkarsa kesilir. Yaklaşık 3 ayda yarar görülmezse tedavi sonlandırılır. Yaşlıda ve CrCl 30–60'ta doz azaltılır.

Erişkin dozu

35 mg modifiye salımlı tablet günde 2 kez (sabah ve akşam, yemekle); alternatif 20 mg günde 3 kez. CrCl 30–60 ve ≥ 75 yaşta 35 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez: 35 mg günde 2 kez.
eGFR 30–59CrCl 30–60: 35 mg günde 1 kez (sabah).
eGFR 15–29CrCl < 30: kontrendike.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kontrendike.
HemodiyalizKullanılmaz (CrCl < 30 kontrendike).
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yok.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; kullanılmadığı için önemsiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; veri sınırlı.
Child-Pugh BÇalışılması sınırlı; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda parkinsonizm, tremor, yürüme bozukluğu ve düşme riski artar; ≥ 75 yaşta ve CrCl 30–60'ta 35 mg günde 1 kez. Hareket bozukluğunda kesilir; yaklaşık 3 ayda yarar görülmezse bırakılır. Vertigoda sürekli kullanılmaz.

  • TIME-to-STOP B18 Vertigoda trimetazidinin sürekli ve uzun süreli kullanımı önerilmez; hareket bozukluğu ve düşme riski.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anpeks Mrtrimetazidin dihidroklorür35 mg film kapli modifiye salim tablet
Carmetadintrimetazidin dihidroklorür35 mg mr film kapli modifiye salim tablet
Picadiltrimetazidin dihidroklorür20 mg film kapli tablet
Picadil Mrtrimetazidin dihidroklorür35 mg modifiye salim tablet
Tirvas Mrtrimetazidin dihidroklorür35 mg modifiye salim film tablet
Triplus Mrtrimetazidin dihidroklorür35 mg film kapli modifiye salim tablet
Troteniltrimetazidin dihidroklorür20 mg film kapli tablet
Trotenil Mrtrimetazidin dihidroklorür35 mg modifiye salim tablet
Vasofixtrimetazidin dihidroklorür20 mg film tablet
Vastareltrimetazidine20 mg film tablet
Vastarel Mrtrimetazidine · trimetazidin dihidroklorür35 mg 60 film kapli tablet modifiye salim tablet; 80 mg uzatılmış etkili kapsül
Vazidin Mrtrimetazidin dihidroklorür35 mg değiştirilmiş salimli tablet

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01EE01

Trimetoprim-sülfametoksazol

Folat antagonisti kombinasyonu (sülfonamid + DHFR inhibitörü)

Bakteri folat sentezini iki ardışık basamakta bloke eden kombinasyon (kotrimoksazol); idrar yolu enfeksiyonu, PJP tedavisi ve profilaksisi için temel ilaçtır. Hiperkalemi ve sahte kreatinin artışı yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri › Bakteri sitoplazması · folat yolu › Sülfametoksazol: DHPS; trimetoprim: DHFR › Folat sentezi enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DHPS birleştirirDHFR indirgernükleotidyapımına katılırPABAbakterinin kendi yaptığı folat öncülüBakteri sitoplazmasıDihidrofolatDHPS enzimiyle yapılırBakteri sitoplazmasıTetrahidrofolatDHFR enzimiyle indirgenir; aktif folatBakteri sitoplazmasıTimidin ve pürin → DNAbakteri çoğalması için gerekliBakteri DNA senteziTMP-SMX: DHPS veDHFR'yi arkaarkaya keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Folat zinciri iki yerden kesilir → DNA yapılamaz, bakteri ölür.Trimetoprim distal tübülde ENaC'ı bloke eder (hiperkalemi) ve kreatinin tübüler salgısınıazaltır (GFR düşmeden kreatinin artar). Böbrekle atılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakteri hücresinin içinde (sitoplazmada). İki bileşen de bağırsaktan emilir, hücreye girer; insan hücresi folatı besinden aldığı için etkilenmez.
Neye etki eder?Sülfametoksazol PABA'yla yarışıp dihidropteroat sentazı (DHPS); trimetoprim dihidrofolat redüktazı (DHFR) kapatır. İkisi aynı yolu arka arkaya keser.
Ne olur?Tetrahidrofolat yapılamaz → timidin, pürin ve DNA sentezi durur → bakteri ölür (birlikte bakterisidal). Trimetoprim ENaC'ı da bloke eder (hiperkalemi).

Klinik

Endikasyonİdrar yolu enfeksiyonu (kist enfeksiyonu dahil, KDIGO lipitte çözünen ajan), PJP (Pneumocystis jirovecii) tedavisi ve profilaksisi (nakil, rituksimab, siklofosfamid ve yüksek doz steroid), toksoplazma profilaksisi, nokardiyoz, MRSA hafif cilt enfeksiyonları, vezikoüreteral reflü profilaksisi.
Yan etkilerHiperkalemi (özellikle RAS blokeri, MRA, kalsinörin inhibitörü ve KBH'de), sahte kreatinin artışı, gerçek AKI (interstisyel nefrit, kristalüri), bulantı, döküntü; ağır deri reaksiyonları (SJS/TEN); kemik iliği baskısı (megaloblastik anemi, nötropeni, trombositopeni); hiponatremi; hipoglisemi.
KontrendikasyonSülfonamid ya da trimetoprim aşırı duyarlılığı; megaloblastik anemi (folat eksikliği); ağır karaciğer parankim hasarı; G6PD eksikliği ve akut porfiride dikkat; emzirmede yenidoğan hiperbilirubinemisi ya da G6PD eksikliğinde kaçınılır.
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, MRA, finerenon, heparin, siklosporin-takrolimus (hiperkalemi); metotreksat (ağır miyelotoksisite: birlikte verilmez); varfarin (INR artar); fenitoin; sülfonilüre (hipoglisemi); siklosporinle nefrotoksisite; dofetilid ve QT uzatan ilaçlar; azatiyoprin ile pansitopeni.
DikkatPotasyum ve kreatinin başlangıçta, 1 hafta içinde ve sonra düzenli izlenir; RAS blokeri kullanan KBH hastasında potasyum yükselirse ilaç kesilir. Gebelikte ilk trimesterde (folat antagonisti, nöral tüp defekti riski) yalnız gerekirse ve folik asitle; son dönemde yenidoğanda kernikterus riski. Folik asit eksikliğinde kemik iliği baskısı.

Erişkin dozu

İYE: 160/800 mg (1 forte tablet) günde iki kez, süreye göre. PJP profilaksisi: 80/400 mg günlük ya da 160/800 mg haftada 3 gün. PJP tedavisi: trimetoprim 15–20 mg/kg/gün, 3–4 doza bölünmüş, 21 gün.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; K izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (CrCl > 30); K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Normal dozun yarısı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez; zorunluysa yarı doz ve K izlemi.
HemodiyalizPJP profilaksisi haftada 3 gün, seanstan sonra; HD günü seans sonu.
Periton diyaliziVeri sınırlı; yarı doz, K izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKreatinin salgısını bloke eder (GFR değişmez, kreatinin yükselir); hiperkalemi; nadir AİN ve kristalüri.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BDikkatle; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CKontrendike (belirgin parankim hasarı).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Yaşlıda hiperkalemi (özellikle ACEi/ARB/spironolaktonla), kreatinin artışı (tübüler salgı bloğu), hiponatremi, kanama (varfarinde INR artar), döküntü ve SJS riski. K ve kreatinin 3–7. günde kontrol edilir; doz böbreğe göre ayarlanır.

AGS Beers 2023 varfarinle kaçınılmalı (kanama); CrCl < 30'da kaçınılmalı ya da doz azaltılmalı; ACEi/ARB'li hastada hiperkalemi riski.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde folat antagonizması (nöral tüp, kalp, yarık) riski; folik asit verilir. 3. trimesterde kernikterus riski nedeniyle kaçınılır; yalnız gerekliyse.
EmzirmeSüte geçer; 2 aydan küçük, hiperbilirubinemili ya da G6PD eksikliği olan bebekte kaçınılır; sağlıklı term bebekte kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (25 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Bactrimsülfametoksazol/trimetoprim200 mg + 40 mg/5 ml süspansiyon; 400 mg/80 mg IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 400 mg/80 mg tablet
Bactrim Fortesülfametoksazol/trimetoprim800 mg/160 mg tablet
Baktrol Forte Tablettrimetoprim ve sülfametoksazol
Baktrol Süspansıyontrimetoprim ve sülfametoksazol
Baktrol Tablettrimetoprim ve sülfametoksazol · trimetoprim +sülfametoksazol
Cotriversulfamethoxazole and trimethoprim100 ml suspansiyon
Cotriver Fort Tabletsulfamethoxazole and trimethoprim
Cotriver Tabletsulfamethoxazole and trimethoprim
Co-tripirimsulfamethoxazole and trimethoprim5 ml 1 ampul
Kemoprim Fortsulfamethoxazole and trimethoprim
Kemoprim 200sulfamethoxazole and trimethoprim40 mg oral süspansiyon
Kemoprim 400sulfamethoxazole and trimethoprim80 mg tablet
Metoprimtrimetoprim, sulfametoksazol · sulfamethoxazole and trimethoprim200 mg + 40 mg/5 ml suspansiyon; 400 mg/80 mg tablet; 800 mg/160 mg fort tablet
Mikrosidsulfamethoxazole and trimethoprim100 ml suspansiyon
Mikrosid Tabletsulfamethoxazole and trimethoprim
Septrin Fort Tabletsulfamethoxazole and trimethoprim
Septrin Ivsulfamethoxazole and trimethoprim5 ml 10 ampul
Septrin Ped.sulfamethoxazole and trimethoprim100 ml surup
Septrin Tabletsulfamethoxazole and trimethoprim
Trifensulfamethoxazole and trimethoprim100 ml sus,
Trifen Fortsulfamethoxazole and trimethoprim
Trimokssulfamethoxazole and trimethoprim400 mg/80 mg tablet
Trimoks Fort Tabletsulfamethoxazole and trimethoprim
Trimoks Pediatrik Tabletsülfametoksazol, trimetoprim
Trimoks Ped.sulfamethoxazole and trimethoprim100 ml suspansiyon

25 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L02AE04

Triptorelin

GnRH agonisti (LHRH analoğu)

Depo IM enjeksiyonla sürekli GnRH uyarısı yapan agonist; prostat kanserinde androjen yoksunluğu sağlar. Tuzaklar: ilk haftalarda flare, kemik kaybı, DM, KV risk, QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriHipotalamus-hipofiz-gonad ekseni › Hipofiz ön lob · gonadotrop hücre › Hücre zarı · GnRH reseptörü › GnRH reseptörü (Gq bağlı)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörenabızla bağlanırLH ve FSHsalgılatırgonadı uyarırçoğalmayısürdürürHipotalamus GnRH'ınabız tarzı (pulsatil) salgılanırHipotalamus · sinapsGnRH reseptörühipofiz gonadotrop hücre zarında Gqbağlı reseptörHipofiz hücre zarı · GnRH-RLH ve FSH salgısıtestis Leydig hücresini ve yumurtalığıuyarırKan · LH ve FSHTestosteron ya da östrojenprostat ya da meme tümör hücresininhormon reseptörünü uyarırKan · testosteron / östrojenTümör çoğalmasıhormona bağımlı prostat ve meme kanseribüyürProstat ya da meme tümör dokusuTriptorelin:GnRH reseptörünüsürekli uyarıpduyarsızlaştırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sürekli uyarı reseptörü duyarsızlaştırır → LH ve FSH düşer →testosteron ya da östrojen kastrasyon düzeyine iner; tümör büyümesi yavaşlar.İlk 1–2 haftada LH ve testosteron geçici artar (flare); prostat kanserinde kemik ağrısı,idrar obstrüksiyonu, omurilik basısı yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Hipofizde, gonadotrop hücrelerin zarında. Depo enjeksiyonla ya da implantla verilen peptit ilaç kanla hipofize ulaşır; zardaki GnRH reseptörüne dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?GnRH reseptörüne bağlanan agonisttir; doğal GnRH'ın nabızlı salgısı yerine sürekli uyarı sağlar, reseptör duyarsızlaşır ve zardan azalır (downregulation).
Ne olur?Önce LH/FSH ve testosteron kısa süre artar (flare), 2–4 hafta sonra LH/FSH düşer → testosteron kastrasyon düzeyine (< 50 ng/dL) iner ya da östrojen düşer → hormona bağımlı tümör küçülür.

Klinik

Endikasyonİleri prostat kanseri; premenopozal meme kanseri; endometriozis ve uterin fibroid (kısa süreli); yardımcı üreme teknolojilerinde (ürüne göre).
Yan etkilerSıcak basması, libido azalması, erektil disfonksiyon, ginekomasti, kemik kaybı ve kırık, ruh hali değişikliği, insülin direnci ve DM, lipid artışı, enjeksiyon yeri ağrısı; ilk haftalarda flare, QT uzaması.
KontrendikasyonGebelik ve emzirme; triptorelin ya da GnRH analoglarına aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlarla (antiaritmikler, metadon, makrolid, florokinolon, antipsikotik) QT riski artar. Antidiyabetik ihtiyacı değişebilir. Belirgin CYP etkileşimi yok.
DikkatProstat kanserinde ilk enjeksiyondan 1–2 hafta önce antiandrojen (flare önlemi); PSA, testosteron (kastrasyon: < 50 ng/dL), KMY, glukoz, lipid ve EKG izlenir. Antikoagülan kullananda IM enjeksiyonda hematom riski.

Erişkin dozu

Prostat kanseri depo formları: 3,75 mg/ay, 11,25 mg/3 ay ya da 22,5 mg/6 ay IM (ürüne göre). Premenopozal meme kanseri: 3,75 mg/ay. Endometriozis: 3,75 mg/ay (en çok 6 ay).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlıdır.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans zamanlaması önemli değildir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (peptit; depo salınımı sürer). PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; prostat kanserinde flare dönemi üreter obstrüksiyonu ve böbrek işlevi bozulması yapabilir; sıcak basması, DM ve KV risk artar.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; veri sınırlı.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Androjen yoksunluğu kemik kaybı, düşme-kırık, DM, lipid, kardiyovasküler risk ve bilişsel etki yapar: KMY, D vitamini-kalsiyum, glukoz, lipid ve KB izlenir; QT uzatan ilaçlarla dikkat.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, düşük riski). Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; tedavi sırasında adet kesilir ve gebelik testi yapılır.
EmzirmeEmzirmede kullanılmaz (süt azalması ve bebeğe geçiş).

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Decapeptyltriptorelin asetat0,5 mg/ml enjektabl solüsyon
Decapeptyl Depottriptorelin3,75 mg injeksiyonluk suspansiyon icin toz ve cozucu
Gonapeptyltriptorelin0,1 mg/ml enjeksiyonluk çözelti

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Trisiklik antidepresanlar ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · trisiklik antidepresan, monoamin geri alım inhibitörü

Depresyon ve nöropatik ağrıda kullanılır. Antikolinerjik, sedatif ve kardiyotoksik etkileri nedeniyle yaşlı ve diyaliz hastasında düşük dozla başlanır; doz aşımında QRS genişlemesi ve aritmi görülür.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin · monoaminerjik sinaps › Presinaptik sinir ucu zarı › SERT ve NET geri alım taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırtaşıyıcıyla gerialınırsinyal sonlanırMonoamin salımıserotonin ve noradrenalin sinapsasalınırPresinaptik sinir ucuPostsinaptik reseptör uyarısısinapstaki monoamin zar reseptörünebağlanırPostsinaptik zarSERT / NET geri alımıtaşıyıcılar monoamini presinaptik ucageri alırPresinaptik zar · SERT/NETSinyal sonlanırsinaptik düzey düşer, uyarı kısa sürerSinaptik aralıkTCA: SERT veNET'i kapatır,geri alımıdurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Geri alım durur → sinaptik serotonin ve noradrenalin artar, sinyaluzar; antidepresan ve nöropatik ağrı etkisi doğar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonin ve noradrenalin salgılayan sinapslarda, presinaptik uç zarında; ağrı yolakları omurilikte de etkilenir. İlaç kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Presinaptik zardaki serotonin (SERT) ve noradrenalin (NET) geri alım taşıyıcılarını kapatır; muskarinik, H1 ve α1 reseptörlerini ve Na⁺ kanalını da bloke eder.
Ne olur?Sinapsta serotonin ve noradrenalin artar → depresyon ve nöropatik ağrı düzelir; antikolinerjik etki, sedasyon, ortostatik hipotansiyon, QT/QRS uzaması.

Klinik

EndikasyonDepresyon, nöropatik ağrı (diyabetik nöropati, postherpetik nevralji), fibromiyalji, migren profilaksisi, enürezis, düşük dozla uykusuzluk.
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, bulanık görme, sedasyon, kilo artışı, ortostatik hipotansiyon, taşikardi, QT/QRS uzaması, aritmi, nöbet eşiğinde düşme, yaşlıda konfüzyon.
KontrendikasyonYakın zamanda miyokard infarktüsü, iletim bozukluğu ya da aritmi, MAO inhibitörüyle birlikte (14 gün ara), dar açılı glokom, ağır idrar retansiyonu, bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMAO inhibitörü, SSRI/SNRI, tramadol ve meperidinle serotonin sendromu; QT uzatan ilaçlarla (makrolid, kinolon, antipsikotik, ondansetron) aritmi; CYP2D6 inhibitörleri (paroksetin, fluoksetin, sinakalset) düzeyi artırır; klonidinin antihipertansif etkisini engeller.
DikkatDoz aşımı ölümcül olabilir (QRS genişlemesi, nöbet, aritmi; tedavi sodyum bikarbonat). Yaşlıda uygunsuz ilaç listesinde yer alır; düşük dozla başlayın. Kalp hastalığında önce EKG alın. Diyalizle uzaklaşmaz. Ani kesmeyin.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Amitriptilin nöropatik ağrıda geceleri 10–25 mg ile başlanır, 75 mg/gün'e kadar artırılır; depresyonda 75–150 mg/gün; imipramin depresyonda 75–150 mg/gün; nortriptilin 25–75 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; düşük dozla başlanır.
eGFR 15–29Düşük dozla başlanır, yavaş titre edilir; antikolinerjik etki izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük doz; kaçınmak daha iyidir (retansiyon, deliryum).
HemodiyalizAyarsız; düşük dozla; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyaliziAyarsız; düşük dozla.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; antikolinerjik idrar retansiyonu ve ortostatik hipotansiyon ile böbrek perfüzyonu etkilenebilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır; yavaş artırılır.
Child-Pugh BDüşük doz; düzey artar; kaçınmak daha iyidir.
Child-Pugh CKaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır: yüksek antikolinerjik yük (deliryum, kabızlık, idrar retansiyonu, glokom), ortostatik hipotansiyon, düşme, QT ve ileti bozukluğu. Nöropatik ağrıda gerekirse gece 10 mg ile başlanır; nortriptilin daha az antikolinerjiktir. EKG izlenir.

  • TIME-to-STOP B1 Demans, ileti bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, idrar retansiyonu ya da glokomda TCA kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP H1sınıf üyesi olarak Yüksek antikolinerjik yük taşır; düşme, kabızlık, deliryum ve retansiyon riski.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta yüksek antikolinerjik TCA kullanılmaz.
  • TIME-to-START B1sınıf üyesi olarak Majör depresyonda antidepresan gerekir; yaşlıda SSRI tercih edilir.

AGS Beers 2023 amitriptilin ve diğer üçlü halkalılar yüksek antikolinerjik etki nedeniyle kaçınılmalı; düşme, demans ve deliryumda özellikle.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılır (nortriptilin, amitriptilin deneyimi geniş); doğuma yakın yenidoğanda yoksunluk ve antikolinerjik etki olabilir; yarar zarardan fazlaysa.
EmzirmeSüte az geçer; amitriptilin ve nortriptilin düşük dozda uygun; bebek sedasyonu izlenir. Doksepin kaçınılır.

Sınıftaki ilaçlar

Amitriptilin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Nortriptilin, İmipramin, Klomipramin, Doksepin

↑ DizinATC G04BD09

Trospium

Antimuskarinik (mesane, kuaterner amin)

Kuaterner amonyum yapılı antimuskarinik; kan-beyin bariyerini az geçtiği için merkezi etkisi diğerlerinden azdır. Böbrekle (aktif tübüler salgıyla) atıldığı için CrCl < 30'da doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriAlt üriner sistem › Mesane detrüsör düz kası › Düz kas hücresinin zarı › Muskarinik M3 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)M3'ü uyarırkasılmayıbaşlatırsıkışma yaparParasempatik uyarısakral sinirden detrüsör kasınaasetilkolin salınırParasempatik sinir ucuMuskarinik M3 reseptörüdetrüsör düz kas hücresinin zarındaDetrüsör hücre zarı · M3Detrüsör kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, mesane duvarıkasılırDetrüsör hücre içiSıkışma ve sık idraraşırı aktif mesanede istemsiz kasılmalarMesane lümeni · idrarTrospium: M3reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: M3 uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, kapasite artar → sıkışma veinkontinans azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Tübül lümeni
Nerede?Alt üriner sistemde, mesane detrüsör düz kası. Oral ilaç az emilir (biyoyararlanım ~%10); kuaterner amin olduğu için kan-beyin bariyerini az geçer, böbrekle atılır.
Neye etki eder?Detrüsör hücre zarındaki muskarinik reseptörleri (M1–M3) kapatır (kompetitif antagonist).
Ne olur?Asetilkolin uyarısı kesilir → detrüsör gevşer, mesane kapasitesi artar → sıkışma ve sık idrar azalır; merkezi sinir sistemi etkisi azdır.

Klinik

EndikasyonAşırı aktif mesane (sıkışma, sık idrar, sıkışma tipi inkontinans).
Yan etkilerAğız kuruluğu, kabızlık, baş ağrısı, bulanık görme, idrar retansiyonu, dispepsi, taşikardi, konfüzyon (nadir), deri döküntüsü.
KontrendikasyonAntimuskarinik: dar açılı glokom, idrar retansiyonu, ağır mide-bağırsak obstrüksiyonu, ileus, toksik megakolon, miyastenia gravis.
EtkileşimlerDiğer antikolinerjikler yükü artırır; aktif tübüler salgıyla atılan ilaçlarla (digoksin, metformin, vankomisin, prokainamid, morfin) yarışır; kolinesteraz inhibitörlerinin etkisi azalır.
DikkatYemekle emilimi azalır: aç karnına alınır. Rezidüel idrar ve böbrek işlevi izlenir.

Erişkin dozu

20 mg günde 2 kez (aç karnına, yemekten en az 1 saat önce). ≥ 75 yaş: 20 mg gece ile başlanır. CrCl < 30: 20 mg gece tek doz ya da gün aşırı. Tablet bütün alınır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda 20 mg gece ile başlanır.
eGFR 15–29CrCl < 30: 20 mg gece tek doz ya da gün aşırı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; gün aşırı 20 mg ile dikkatle ya da kaçınılır.
HemodiyalizVeri yetersiz; diyalizle uzaklaşması beklenmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; böbrek yetmezliğinde birikir, idrar retansiyonu.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CVeri sınırlı; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

≥ 75 yaşta 20 mg gece ile başla; CrCl'ye göre doz azalt. Beyne az geçtiği için bilişe etkisi diğerlerinden azdır, ancak kabızlık, retansiyon, ağız kuruluğu izlenir; kolinesteraz inhibitörü kullananda dikkat.

  • TIME-to-STOP F1sınıf üyesi olarak BPH'li erkekte LUTS ve rezidüel idrar > 150 mL varsa verilmez; retansiyonu ağırlaştırır.
  • TIME-to-STOP F2sınıf üyesi olarak Kronik dar açılı glokomda kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP F3sınıf üyesi olarak BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta rezidüel idrar ölçülmeden başlanmaz.
  • TIME-to-STOP B7sınıf üyesi olarak Deliryum ya da demansta antikolinerjik yük bilişi bozar; kullanılmaz.

AGS Beers 2023 güçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kaçınılır.
EmzirmeSüte çok az geçer (hayvan verisi); emzirmede önerilmez, veri yetersiz.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Spasmextrospium klorür30 mg film tablet
Volterratrospiyum klorür30 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA44 · L04AF03

Upadasitinib

JAK inhibitörü (JAK1 seçici)

JAK1'i seçici kapatan oral akıllı molekül; RA, PsA, aksiyel spondiloartrit, atopik dermatit, ülseratif kolit ve Crohn hastalığında kullanılır. Ciddi enfeksiyon, zona, tromboz, kalp-damar olay ve malignite uyarısı vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit, makrofaj, sinoviyal hücre, keratinosit › Sitoplazma (sitokin reseptörü altı) › JAK1 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörüuyarır, JAK'ıaçarSTAT'ıfosforillerçekirdekte geniaçarSitokin (IL-6, IFN, IL-2…)hücre dışında sitokin yüzey reseptörünebağlanırHücre dışı · sitokinJAK enzimireseptöre bağlı tirozin kinaz; ATP ileSTAT'ı fosforillerReseptör · bağlı JAKSTAT proteinifosfatlanınca dimerleşir ve çekirdeğegeçerSitoplazma · STATİnflamasyon genlerisitokin ve hücre çoğalması genleriokunurÇekirdek · gen okunmasıUpadasitinib:JAK1'i ATPcebinden kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: JAK1 çalışmaz, STAT fosfatlanmaz → sitokin sinyali ve inflamatuvargen okunması durur.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır, dolaşımdan hücreye girer. Etki, sitokin reseptörünün hücre içi kuyruğuna bağlı JAK1 enzimi üzerindedir.
Neye etki eder?JAK1'in ATP bağlama cebine girerek enzimi kapatır (JAK2 ve JAK3'e göre seçici); STAT fosforilasyonu durur.
Ne olur?IL-6, IFN-γ, IL-4, IL-13 gibi sitokinlerin sinyali kesilir → inflamatuvar yanıt baskılanır, eklem, cilt ve bağırsak inflamasyonu gerilir; enfeksiyon eğilimi artar.

Klinik

EndikasyonRomatoid artrit, psöriatik artrit, aksiyel spondiloartrit, atopik dermatit, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, dev hücreli arterit.
Yan etkilerCiddi enfeksiyon (TB, zona), akne, üst solunum yolu enfeksiyonu, nötropeni, anemi, CK ve lipid artışı, karaciğer enzim artışı, venöz tromboembolizm, majör kardiyovasküler olay, malignite, GİS perforasyonu.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon (TB dahil), ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C), gebelik.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, klaritromisin) düzeyi artırır, doz azaltılır; güçlü indükleyiciler (rifampisin) etkiyi azaltır; güçlü immünsüpresifler birlikte verilmez.
DikkatBaşlangıçta TB ve hepatit taraması, lenfosit, nötrofil, Hb, lipid, karaciğer enzimi izlenir. ≥ 65 yaş, sigara, kalp-damar ya da malignite riski olanlarda uygun alternatif yoksa kullanılır. Canlı aşı verilmez.

Erişkin dozu doğrulanıyor

RA, PsA, aksiyel SpA: 15 mg günde 1 kez; atopik dermatit 15–30 mg; ülseratif kolit ve Crohn: 45 mg günde 1 kez 8–12 hafta, sonra 15–30 mg. ≥ 65 yaşta atopik dermatitte 15 mg.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez (hafif-orta).
eGFR 15–29eGFR 15–29: RA'da 15 mg; UC/Crohn'da başlangıç dozu azaltılır; dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; çalışılmamıştır.
HemodiyalizVeri yetersiz; ayar önerisi yok.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yok; belirgin uzaklaşma beklenmez (protein bağlanması %52).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; CK artışı ve kreatinin yükselmesi bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BRA'da ayar gerekmez; UC/Crohn'da idame 15 mg.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

≥ 65 yaşta ciddi enfeksiyon, zona, malignite, tromboz ve kalp-damar olay riski artar; uygun alternatif yoksa kullanılır, atopik dermatitte 15 mg. Başlamadan önce aşı ve TB taraması; lenfosit, nötrofil, Hb, lipid, karaciğer enzimi izlenir.

  • TIME-to-START H3uyarlama: kriter bu ilaç için yazılmamış Kriter zona aşısıdır (ilaç önerisi değil); JAK inhibitörü zona riskini artırdığından başlamadan önce aşılama önemlidir.
  • TIME-to-START E6sınıf üyesi olarak Aktif inflamatuvar artritte DMARD gecikmeden başlanır; yaşlıda kullanımı risk-yarar dengesiyle.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz; hayvanda teratojenik. Doğurganlık çağında etkin korunma, son dozdan 4 hafta sonrasına kadar.
EmzirmeKullanılmaz; hayvanda süte geçer, son dozdan 6 gün sonrasına kadar emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Rinvoqupadasitinib hemihidrat · upadasitinib15 mg uzatılmış salimli tablet; 30 mg uzatılmış salımlı tablet; 45 mg uzatılmış salımlı tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C02CA06

Urapidil

α1 blokeri ve merkezi 5-HT1A agonisti (antihipertansif)

Damar α1 reseptörünü kapatan ve beyin sapında 5-HT1A reseptörünü uyaran antihipertansif; refleks taşikardi yapmadan tansiyonu düşürür. Hipertansif acilde IV kullanılır; aort istmus stenozu ve AV şantta kontrendikedir.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Damar düz kası ve beyin sapı › Hücre zarı › Postsinaptik α1 ve merkezi 5-HT1A reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırkasılmayıbaşlatırdirenci artırırSempatik sinir ucunoradrenalin salarSempatik sinir ucuα1 reseptörüarteriyol düz kası zarında, G proteininebağlı reseptörArteriyol düz kası · α1Düz kas kasılmasıhücre içi Ca²⁺ artar, arteriyol daralırArteriyol düz kası içiPeriferik dirençdamar daralması tansiyonu yükseltirDolaşım · tansiyonUrapidil: α1reseptörünükapatır,5-HT1A'yı uyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: α1 reseptörü kapanır, merkezi sempatik çıkış azalır → damar gevşer,tansiyon düşer.Beyin sapında 5-HT1A reseptörünü uyararak sempatik çıkışı da baskılar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Periferde arteriyol düz kası zarında (postsinaptik α1) ve merkezde beyin sapı vazomotor merkezinde (5-HT1A). IV verilir, kandan her iki bölgeye ulaşır.
Neye etki eder?Periferik postsinaptik α1 reseptörünü kapatır (antagonist); beyin sapında 5-HT1A reseptörünü uyararak sempatik çıkışı baskılar.
Ne olur?Damar tonusu düşer, sempatik refleks baskılanır → periferik direnç ve tansiyon düşer; refleks taşikardi azdır.

Klinik

EndikasyonHipertansif acil ve ağır/dirençli hipertansiyonda IV tedavi; ameliyat sırası ve sonrası tansiyon kontrolü; oral formu esansiyel hipertansiyonda.
Yan etkilerBaş dönmesi, baş ağrısı, ortostatik hipotansiyon, bulantı, çarpıntı, yorgunluk, terleme, priapizm (nadir).
KontrendikasyonAort istmus stenozu, arteriyovenöz şant (hemodinamik olarak etkisiz diyaliz şantı hariç), etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerSimetidin düzeyini artırır; diğer antihipertansiflerle, alkolle ve anesteziklerle hipotansiyon; ACE inhibitörleri ve diüretiklerle toplamsal etki.
DikkatIV verilirken tansiyon sürekli izlenir; hasta yatırılarak uygulanır. Tansiyon çok hızlı düşürülmez.

Erişkin dozu

IV yavaş bolus 10–50 mg (tansiyona göre 25 mg ile başlanır, 2 dk sonra tekrarlanabilir); idame infüzyon 2–30 mg/sa (ortalama 9 mg/sa). Oral uzun salımlı 30–60 mg günde 2 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Düşük dozla başla; tansiyon izlemiyle titre et.
eGFR 15–29Doz azaltılır; tansiyon yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz azaltılır; hipotansiyona dikkat; veri sınırlı.
HemodiyalizKullanılabilir; düşük doz ve seans sırasında hipotansiyon izlemi.
Periton diyaliziVeri yetersiz; düşük dozla dikkatle.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; veri sınırlı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; tansiyon izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başla; eliminasyon uzar.
Child-Pugh CDüşük dozla ve yakın izlemle; eliminasyon belirgin uzar.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Düşük başla, yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, baş dönmesi ve düşme riski artar; IV'de tansiyon sürekli izlenir ve yatırılarak verilir. Böbrek ve karaciğer yetmezliğinde doz azaltılır.

  • TIME-to-STOP A9sınıf üyesi olarak α1 bloker ve santral etkili antihipertansif özellik: ortostatik hipotansiyon ve düşme riski nedeniyle ilk basamak değil.
  • TIME-to-STOP A10sınıf üyesi olarak Ortostatik hipotansiyonda α1 blokeri/vazodilatör antihipertansif başlanmaz ya da kesilir; ciddi supin hipertansiyon istisnadır.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Ebraselurapidil25 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul; 50 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul
Pidilaxurapidil25 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Upadilurapidil25 mg/5 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 50 mg/10 ml IV enjeksiyonluk çözelti

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A05AA02

Ursodeoksikolik asit

Hidrofilik safra asidi (koleretik, hepatoprotektif)

Toksik hidrofobik safra asitlerinin yerini alan hidrofilik safra asidi; primer biliyer kolanjitte ve kolesterol safra taşında kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer ve safra yolları › Hepatosit ve kolanjiyosit › Hücre zarı ve safra asidi havuzu › Hidrofobik safra asitleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)karaciğersentezlersafraya atılır+zedelenme veapoptozKolesterolkaraciğerde safra asidine dönüştürülürHepatosit · ERSafra asidi havuzuhidrofobik (toksik) ve hidrofilikasitlerin karışımıSafra yolu lümeniSafra akımı ve hepatosit zarıkolestazda hidrofobik asitler birikir vezarı zedelerHepatosit ve kolanjiyosit zarıKaraciğer hasarı ve kolestazALP ve GGT yükselir, fibrozis ilerlerKaraciğer dokusuUrsodeoksikolikasit: hidrofilikasit ekler, zarıkorur+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Havuzdaki toksik asit oranı düşer, safra akımı artar →hepatosit-kolanjiyosit zedelenmesi ve apoptoz azalır; kolestaz testleri düzelir,hastalık ilerlemesi yavaşlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelBağırsak lümeniHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Safra yollarında ve karaciğer hücrelerinde. Ağızdan alınır, ince bağırsaktan emilir, karaciğerde safraya salgılanıp safra asidi havuzuna katılır.
Neye etki eder?Tek bir reseptör değil: hidrofobik (toksik) safra asitlerinin yerini alır, zarı korur; apoptozu, ER stresini ve kolesterol doygunluğunu azaltır.
Ne olur?Havuzda toksik asit oranı düşer, safra akımı artar → hepatosit ve kolanjiyosit zedelenmesi azalır → kolestaz testleri düzelir, safra taşı çözünebilir.

Klinik

EndikasyonPrimer biliyer kolanjit (ilk seçenek), kolesterol safra taşının çözülmesi, gebelik kolestazı, total parenteral beslenmeye bağlı kolestaz (seçilmiş).
Yan etkilerİshal, bulantı, karın ağrısı, kaşıntıda geçici artış; nadiren safra taşı kalsifikasyonu; PSK'de yüksek dozda (28–30 mg/kg) olumsuz sonlanım.
KontrendikasyonAkut kolesistit-kolanjit, tam safra yolu tıkanıklığı, çalışmayan safra kesesi (taş çözme endikasyonunda), kalsifiye taşlar.
EtkileşimlerKolestiramin ve alüminyum içeren antasitler emilimi azaltır (ayrı saatlerde alınır); siklosporin düzeyini artırabilir.
DikkatYüksek doz PSK'de zararlıdır; böbrek kist hastalığında (ADPKD-PKKH) karaciğer büyümesini yavaşlatmak için kullanılmamalıdır. Gebelikte ilk trimestirden sonra kolestazda güvenli kabul edilir.

Erişkin dozu

Primer biliyer kolanjit: 13–15 mg/kg/gün, bölünmüş ya da tek doz, yemekle birlikte. Safra taşı: 8–10 mg/kg/gün (geceleri), aylar boyunca. Gebelik kolestazı: 10–15 mg/kg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez (PBK'de temel tedavi).
Child-Pugh BAyar gerekmez; yakın izlenir.
Child-Pugh CDekompanse sirozda etkinlik sınırlı; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez (PBK'de 13–15 mg/kg/gün). İshal ve bulantı olabilir; kolestiramin ve alüminyumlu antasit emilimi azaltır, 2–4 saat arayla alınır. Karaciğer testleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterden sonra kolestazda güvenli kabul edilir; 1. trimesterde yalnız gerekliyse.
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmeyle uyumlu.

Türkiye’deki ürünler (15 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cholexursodeoksikolik asit250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet
Proursanursodeoksikolik asit250 mg kapsul
Safraxursodeoksikolik asit250 mg kapsül
Surolursodeoksikolik asit250 mg film tablet; 500 mg film tablet
Ugefalursodeoksikolik asit250 mg film kapli tablet
Ursabayursodeoksikolik asit250 mg kapsül
Ursactiveursodeoxycholic acid · ursodeoksikolik asit250 mg 100 kapsul; 500 mg film kapli tablet
Ursocolikursodeoksikolik asit250 mg kapsül
Ursodinursodeoxycholic acid250 mg kapsul
Ursoductursodeoksikolik asit250 mg film kaplı tablet; 500 mg film kaplı tablet; 750 mg film kaplı tablet
Ursofalkursodeoksikolik asit250 mg kapsül; 250 mg/5 ml suspansiyon
Ursokolursodeoksikolik asit250 mg film tablet; 500 mg film tablet; 750 mg film tablet
Ursolvanursodeoksikolik asit300 mg tablet
Ursomedursodeoksikolik asit150 mg kapsül (choludexan); 250 mg kapsül; 250 mg/5 ml oral süspansiyon; 300 mg kapsül; 300 mg kapsül 100 kapsül
Ursovefursodeoksikolik asit250 mg film kapli tablet; 500 mg film kapli tablet; 750 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Lithofalk Film Tablet

15 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AC05

Ustekinumab

İnterlökin-12/23 (p40) antikoru

IL-12 ve IL-23'ün ortak p40 alt birimine bağlanan monoklonal antikor; Crohn, ülseratif kolit, psoriasis ve psoriatik artritte kullanılır. Tuzak: ağır enfeksiyon riski; TB taraması gerekir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Antijen sunan hücre ve T lenfosit › Hücre dışı sıvı (sitokin) › IL-12 ve IL-23 ortak p40 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sitokin salgılarT hücreyi uyarıriltihap yaparDendritik hücre ve makrofajIL-12 ve IL-23 salgılarDoku · antijen sunan hücreIL-12 ve IL-23 (p40)T hücre yüzeyindeki IL-12Rβ1'e bağlanırHücre dışı · sitokinTh1 ve Th17 aktivasyonuT hücre farklılaşır ve çoğalırT hücre zarı · IL-12Rβ1İltihap sitokinleriIFN-γ, IL-17 ve IL-22 doku hasarı yaparMukoza ve cilt · dokuUstekinumab:IL-12 veIL-23'ün p40'ınıbağlar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Sitokin reseptöre tutunamaz → Th1 ve Th17 yanıtı azalır, dokuiltihabı hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve doku sıvısında, hücre dışında. Damar içinden ya da deri altından verilen antikor hücre içine girmez; dolaşan sitokini yakalar.
Neye etki eder?IL-12 ve IL-23'ün ortak p40 alt birimine bağlanır; sitokinin T hücre yüzeyindeki IL-12Rβ1'e tutunmasını engeller (hücre yüzeyindeki p40'ı değil, sitokini hedefler).
Ne olur?Th1 ve Th17 hücre aktivasyonu ve IFN-γ, IL-17, IL-22 salgısı azalır → bağırsak, cilt ve eklem iltihabı hafifler.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır Crohn hastalığı ve ülseratif kolit, plak psoriasis, psoriatik artrit.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı, yorgunluk, enjeksiyon yeri reaksiyonu, artralji; nadir ciddi enfeksiyon, aşırı duyarlılık, RPLS (PRES), malignite, interstisyel pnömoni.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon (aktif tüberküloz dahil); etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCanlı aşılar tedavi sırasında önerilmez; belirgin farmakokinetik etkileşim yoktur; immünsüpresiflerle birlikte enfeksiyon riski artar.
DikkatBaşlamadan önce TB, hepatit B taraması ve aşı durumu. Crohn ve ülseratif kolitte yanıt yoksa tedavi gözden geçirilir. Antikor gelişimi etkiyi azaltabilir.

Erişkin dozu

Crohn ve ülseratif kolit: IV tek doz (≤ 55 kg 260 mg; 55–85 kg 390 mg; > 85 kg 520 mg), 8 hafta sonra 90 mg SC, sonra 8 ya da 12 haftada bir. Psoriasis: 45 mg (≤ 100 kg) ya da 90 mg SC, 0. ve 4. haftada, sonra 12 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamıştır; ayar beklenmez.
HemodiyalizÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük protein).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; ≥ 65 yaşta ciddi enfeksiyon ve malignite riski izlenir. Başlamadan TB taraması; canlı aşılardan kaçınılır, zoster ve pnömokok aşıları önceden planlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikMevcut veriler güven vericidir; IgG olarak 3. trimesterde plasentadan geçer, aktif hastalıkta gerektiğinde sürdürülebilir.
EmzirmeSüte az geçer; oral emilimi düşük, emzirmede uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Stelaraustekinumab45 mg enjeksiyonluk çözelti; 45 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 90 mg enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 130 mg / 26 ml infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Usteviaustekinumab45 mg/0,5 ml enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör; 90 mg/1 ml SC enjeksiyonluk çözelti içeren kullanima hazir enjektör

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Vadadustat

HIF prolil hidroksilaz inhibitörü (oral anemi ilacı)

HIF prolil hidroksilazı kapatan oral anemi ilacı; yetişkin diyaliz hastalarında KBH anemisinde kullanılır. Türkiye'de ruhsatlı ürün yoktur.

Etki mekanizması

Etki yeriKan yapımı (eritropoez) › EPO üreten böbrek ve karaciğer hücresi › Hücre içi (sitoplazma ve çekirdek) › Prolil hidroksilaz (PHD) enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)PHD'ye sunulurVHL ile yıkımagönderiliryıkılmazsagenleri açarHIF-αhipoksi sinyalinin transkripsiyonfaktörü; sürekli yapılırHIF-α · hücre içiProlil hidroksilaz (PHD)oksijen varken HIF-α'yı hidroksilleyipişaretlerPHD enzimi · hücre içiHIF-α yıkımıVHL ile proteazomda parçalanırVHL ve proteazomEPO · demir genleriyıkılmayan HIF çekirdekte bu genleriaçar; hepsidin ↓Çekirdek · EPO geniVadadustat: PHDenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: HIF-α yıkılmaz, çekirdekte birikir → EPO ve demir kullanım genleriaçılır, hepsidin azalır; endojen EPO artar ve Hb yükselir.Venöz tromboz ve kardiyovasküler olay riski bildirilmiştir; hepsidin düşmesi demirkullanımını artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Ağızdan alınır; kandan EPO üreten böbrek (peritübüler interstisyum) ve karaciğer hücrelerinin içine girer. Hedef hücre içindedir.
Neye etki eder?PHD enziminin aktif bölgesine bağlanır (2-oksoglutarat ile yarışır); enzim HIF-α'yı hidroksilleyemez, HIF-α yıkılmadan birikir.
Ne olur?HIF-α çekirdekte HIF-β ile EPO ve demir genlerini açar, hepsidin düşer → endojen EPO ve demir kullanımı artar, Hb yükselir.

Klinik

EndikasyonYetişkin kronik diyaliz hastasında KBH anemisi (AB ve ABD'de, ≥ 3 aydır diyalizde olanlar).
Yan etkilerTromboz (damar erişimi, DVT), hipertansiyon, MACE riski, hepatotoksisite, ishal, bulantı, sepsis, nöbet.
Kontrendikasyonİlaç içeriğine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerKalsiyum, demir ve fosfat bağlayıcılar emilimi azaltır (en az 1 saat arayla); BCRP substratlarının (rosuvastatin, sulfasalazin) ve diğer statinlerin düzeyi artabilir; OATP inhibitörleriyle dikkat.
DikkatÖlüm, MI, inme, VTE ve damar erişimi trombozu riski nedeniyle ABD'de kutulu uyarı vardır; en düşük etkili doz kullanılır. Karaciğer enzimleri başlangıçta ve izlemde bakılır. Gebelikte kullanılmaz.

Erişkin dozu

Genellikle 300 mg günde bir kez; Hb'ye göre 4 haftalık aralıklarla 150 mg basamaklarla ayarlanır (en çok 600 mg). Ürün Türkiye'de olmadığı için güncel doz yurt dışı ürün bilgisine göre doğrulanmalıdır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı KBH'de onaylı değildir; doz ayarı gerekmez.
HemodiyalizAyar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; tromboz, hipertansiyon ve karaciğer enzim artışı.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; ağır yetmezlikte önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; Hb yanıtına göre titre edilir. Tromboz, MI, inme, hipertansiyon ve karaciğer enzim artışı riski; tromboembolik öyküsü olanda dikkatle; Hb, tansiyon ve karaciğer testleri izlenir.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri yetersiz; önerilmez, doğurganlıkta etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeVeri yetersiz; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J05AB11

Valasiklovir

Nükleozid analoğu antiviral (asiklovirin ön ilacı)

Asiklovirin L-valil esteri; ağızdan emilimi asiklovirden çok daha iyidir. Böbrek yetersizliğinde nörotoksik, yüksek dozda TMA yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriVirüs › Enfekte hücre çekirdeği › Viral DNA polimeraz › Asiklo-GTP (aktif trifosfat)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)polimerazkullanırzinciri uzatıryeni virüsoluşurGuanin nükleotidleri (dGTP)DNA zincirinin yapı taşıEnfekte hücre içiViral DNA polimerazzincire nükleotid eklerEnfekte hücre çekirdeğiViral DNA uzamasıyeni virüs genomu yapılırEnfekte hücre çekirdeğiVirüs çoğalmasılezyon, sinir tutulumu, yaygın hastalıkDoku · deri ve sinirValasiklovir →asiklovir: viralDNA polimerazıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Asiklovire dönüşüp aynı yoldan viral DNA uzamasını durdurur → virüsçoğalmaz.Ön ilaç: bağırsak ve karaciğer esterazı valasikloviri asiklovire çevirir, sonra aynıaktivasyon yolu izlenir. KBH'de nörotoksisite (konfüzyon) riski vardır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekHücre dışı / doku arası
Nerede?Bağırsak ve karaciğerde esterazla asiklovire döner; sonra herpes virüsüyle enfekte hücrenin içinde aktifleşir. Biyoyararlanım yaklaşık %55 (asiklovirde %15–20).
Neye etki eder?Ön ilaç. Esteraz valasikloviri asikloviri açığa çıkarır; viral timidin kinaz ve hücre kinazları onu trifosfata çevirir, trifosfat viral DNA polimerazı kapatır.
Ne olur?Zincir uzaması durur → viral DNA yapılamaz → virüs çoğalmaz. Asiklovirle aynı yolu izler; böbrek yetmezliğinde birikip nörotoksisite yapabilir.

Klinik

EndikasyonHerpes zoster, genital herpes (ilk atak, nüks, supresyon), herpes labialis, nakil sonrası CMV profilaksisi (HSV-VZV profilaksisi de sağlar).
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, karın ağrısı; böbrek yetersizliğinde ensefalopati (halüsinasyon, konfüzyon), AKI (dehidratasyonda), yüksek dozda TMA/TTP-HÜS (immünsüpresif ya da HIV'de), nötropeni.
KontrendikasyonValasiklovir, asiklovir ya da bileşenlere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMikofenolat: ikisinin düzeyi artar (tübüler salgı yarışı); probenesid ve simetidin düzeyi artırır; nefrotoksik ilaçlarla (aminoglikozid, siklosporin, amfoterisin B) AKI riski artar.
DikkatDiyalizde ve eGFR < 30'da doz azaltılmazsa asiklovirin nörotoksik metaboliti (CMMG) birikir: konfüzyon, halüsinasyon, miyokloni. Yüksek dozda kullanımda kan sayımı ve trombosit izlenir (TMA). Gebelikte gerektiğinde kullanılabilir; emzirmede uyumludur.

Erişkin dozu

Zona: 1 g günde 3 kez, 7 gün. Genital herpes ilk atak: 500 mg–1 g günde 2 kez, 10 gün; nüks: 500 mg günde 2 kez, 3 gün; supresyon: 500 mg–1 g/gün. Organ nakli CMV profilaksisi: 2 g günde 4 kez (böbrek işlevine göre ayarlanır).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Zona: eGFR 30–49'da 1 g günde 2 kez; diğer endikasyonlarda aralık benzer uzatılır.
eGFR 15–29Zona: eGFR 10–29'da 1 g günde 1 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Zona: eGFR < 10'da 500 mg günde 1 kez.
Hemodiyaliz500 mg günde 1 kez; HD günü doz seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; eGFR < 10 dozu (500 mg günde 1 kez) kullanılır, nörotoksisite izlenir.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKristal nefropatisi ve nörotoksisite (yaşlı ve böbrek yetmezliğinde, yüksek dozda); yüksek dozda immünsüprese hastada nadiren TTP/HÜS.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CSirozda ayar gerekmez; ağır yetmezlikte veri sınırlı, dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Asiklovirin ön ilacıdır; yaşlıda zonada 1 g günde 3 kez dozu eGFR'ye göre ayarlanmazsa nörotoksisite (konfüzyon, halüsinasyon, ajitasyon) sık görülür. Yeterli sıvı alımı sağlanır; kristal nefropatisi riski vardır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeriler asiklovir deneyimini kapsar; doğumsal anomali artışı bildirilmedi. Endikasyonda kullanılabilir; 36. haftadan sonra genital herpes supresyonu yapılabilir.
EmzirmeAsiklovir süte geçer, bebek dozu düşüktür; emzirmeyle uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Valtrexvalaciclovir500 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Vaxvirevalasiklovir500 mg film kapli tablet; 1000 mg film kapli tablet
Viromedvalasiklovir hidroklorür500 mg film tablet; 1000 mg film tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AB14

Valgansiklovir

Gansiklovirin L-valil ester ön ilacı (CMV antiviral)

Gansiklovirin oral ön ilacı; böbrek nakli sonrası CMV profilaksisinde ve oral tedavi edilebilen CMV hastalığında kullanılır. Doz mutlaka CrCl'ye göre ayarlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağırsak / enfekte hücre (CMV) › Bağırsak hücresi, karaciğer, çekirdek › Viral DNA replikasyonu › CMV DNA polimeraz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kullanılırzinciri uzatırpaketlenipyayılırdGTP (deoksiguanozin trifosfat)DNA'nın yapıtaşı, hücre kinazlarıylayapılırEnfekte hücre içiCMV DNA polimerazıyapıtaşını zincire eklerEnfekte hücre · çekirdekViral DNA zinciriyeni virüs genomuEnfekte hücre · çekirdekYeni CMV virionudoku invazyonu: kolit, pnömoni, nefritYeni CMV virionuValgansiklovir →gansiklovirtrifosfat⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Gansiklovir trifosfat zincire girer, uzama durur → viral DNAyapılamaz; profilakside CMV hastalığı önlenir.Ön ilaç: bağırsakta ve karaciğerde esterazlarla gansiklovire dönüşür; doz böbrek işlevinegöre ayarlanır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)ÇekirdekMikroorganizma içi
Nerede?Ağızdan alınır, bağırsaktan emilir; bağırsak ve karaciğer esterazları gansiklovire çevirir. Gansiklovir CMV'li hücrenin içinde trifosfata dönüşür.
Neye etki eder?Ön ilaçtır. Oluşan gansiklovir trifosfat, dGTP ile yarışarak CMV DNA polimerazına bağlanır ve DNA zincirine girip uzamayı durdurur.
Ne olur?Viral DNA yapılamaz → viral yük düşer; profilakside CMV hastalığı önlenir. Oral biyoyararlanım gansiklovirden yaklaşık 10 kat fazladır.

Klinik

EndikasyonBöbrek, karaciğer ve kalp nakli sonrası CMV profilaksisi (D+/R− alıcı en uzun süre); hafif-orta CMV hastalığında oral tedavi.
Yan etkilerLökopeni, nötropeni, trombositopeni, anemi, ishal, bulantı, ateş, baş ağrısı; teratojenik ve karsinojenik potansiyel.
KontrendikasyonValgansiklovir ya da gansiklovire aşırı duyarlılık; mutlak nötrofil < 500/mm³, trombosit < 25.000/mm³, Hb < 8 g/dL.
EtkileşimlerMikofenolat (miyelosupresyon ve ishal artar), zidovudin, trimetoprim-sülfametoksazol, nefrotoksik ilaçlar; imipenem ile nöbet riski.
DikkatCrCl değiştikçe doz yeniden hesaplanır; tam kan sayımı izlenir. Teratojenik; gebelikte ve emzirmede kullanılmaz. Tablet bölünmez, ezilmez; çözelti ile doz ayarı yapılır.

Erişkin dozu

Profilaksi: 900 mg günde bir (CrCl ≥ 60), nakilden sonra 100-200 gün (D+/R− alıcı 200 güne kadar). Tedavi: 900 mg günde iki kez, 14-21 gün. Yemekle alınır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60CrCl ≥ 60: profilaksi 900 mg/gün; tedavi 900 mg günde 2.
eGFR 30–59CrCl 40–59: tedavi 450 mg günde 2, profilaksi 450 mg/gün; 25–39: tedavi 450 mg/gün, profilaksi 450 mg 2 günde 1.
eGFR 15–29CrCl 10–24: tedavi 450 mg 2 günde 1; profilaksi 450 mg haftada 2 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)CrCl < 10: oral çözelti; tedavi 200 mg, profilaksi 100 mg haftada 3 kez.
HemodiyalizTedavi 200 mg, profilaksi 100 mg haftada 3 kez, seans sonrası (oral çözelti).
Periton diyaliziÇalışılmamış; HD dozu esas alınır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: evet (gansiklovir yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikirse sitopeni artar, kalsinörin inhibitörüyle AKI riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh BAyar önerisi yok; çalışılmamış.
Child-Pugh CAyar önerisi yok; çalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda böbrek işlevine göre doz ayarı şarttır; yaşlıda serum kreatinini GFR'yi olduğundan yüksek gösterir. Nötropeni, trombositopeni ve anemi için kan sayımı izlenir. Yemekle alınır; tablet bölünmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kaçınılır (gansiklovir hayvanda teratojenik); yaşamı tehdit eden CMV'de yarar-risk.
EmzirmeTedavi sırasında emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Avalceptvalgansiklovir · valgansiklovir hidroklorür50 mg / ml oral çözelti hazirlamak için toz; 450 mg film kapli tablet
Citovirvalgansiklovir hidroklorür450 mg film tablet
Valcytevalgansiklovir hcl50 mg/ml oral çözelti için toz; 450 mg film tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AG01

Valproik asit (valproat)

Antiepileptik (geniş spektrumlu; GABA artırıcı, Na⁺ kanal blokeri)

Geniş spektrumlu antiepileptik ve duygudurum düzenleyicisi; güçlü teratojendir, proksimal tübülopati (Fanconi), hiperamonemi ve hepatotoksisite yapabilir, proteine yüksek oranda bağlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Beyin nöronu ve sinaps › Sinaps ve nöron zarı › GABA transaminaz; voltaj kapılı Na⁺ kanalı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)GAD enzimidönüştürürGABA transaminazyıkarGABA nöronubaskılarGlutamatana uyarıcı nörotransmitterPresinaptik uç · sitoplazmaGABAglutamattan GAD enzimiyle yapılanbaskılayıcı nörotransmitterGABA nöronuSinaptik GABA düzeyiGABA transaminaz enzimi GABA'yı yıkarakdüzeyi belirlerMitokondri · GABA transaminazNöronal ateşleme eşiğiGABA arttıkça nöron zor ateşlerNöron zarı · GABA-A kanalıValproat: GABAtransaminazıinhibe eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: GABA yıkımı azalır, sinaptik GABA artar → nöronal ateşleme eşiğiyükselir; nöbet sıklığı düşer.Ek olarak voltaj kapılı Na⁺ kanalı ve T tipi Ca²⁺ kanalını bloke eder. Hipoalbüminemi veüremide serbest (aktif) fraksiyon artar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre içi organelHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde, GABA salan sinapslarda ve nöron zarında. Ağızdan emilir, kan-beyin bariyerini geçer; %90'dan fazlası albümine bağlıdır.
Neye etki eder?GABA transaminaz enzimini inhibe eder (GABA yıkımı azalır); voltaj kapılı Na⁺ ve T tipi Ca²⁺ kanallarını da bloke eder.
Ne olur?Sinaptik GABA artar, nöron ateşleme eşiği yükselir → nöbet sıklığı düşer; hipoalbüminemi ve üremide serbest ilaç fraksiyonu artar.

Klinik

EndikasyonJeneralize ve fokal epilepsi, absans nöbetler, miyoklonik nöbetler; bipolar bozuklukta mani; migren profilaksisi.
Yan etkilerBulantı, tremor, kilo artışı, saç dökülmesi; hepatotoksisite (nadir ağır), pankreatit, trombositopeni, hiperamonemik ensefalopati, proksimal tübülopati-Fanconi sendromu, hiperamonemi; teratojenite.
KontrendikasyonAktif karaciğer hastalığı, mitokondriyal hastalık (POLG), üre döngüsü bozukluğu, gebelik ve doğurganlık çağında etkili kontrasepsiyon kullanmayan kadın (epilepsi dışı endikasyonlarda).
EtkileşimlerKarbapenemler valproat düzeyini hızla ve belirgin düşürür (birlikte verilmez); lamotrijin düzeyi artar; aspirin ve fenitoin serbest fraksiyonu artırır; takrolimus ve siklosporin düzeyini artırabilir; fenobarbital metabolizmasını inhibe eder.
DikkatGüçlü teratojendir: nöral tüp defekti, kalp ve yüz malformasyonları, çocukta nörogelişimsel bozukluk (otizm, düşük IQ); doğurganlık çağındaki kadında yalnız başka seçenek yoksa ve gebelik önleme programıyla kullanılır, gebelikte kaçınılır. Hipoalbüminemi ve üremide total düzey yanıltıcıdır; serbest düzey ölçülür. Fanconi sendromu, hiperamonemi (ensefalopati) ve hepatotoksisite izlenir.

Erişkin dozu

10–15 mg/kg/gün ile başlanır, 20–30 mg/kg/gün'e (genellikle 600–2500 mg/gün, 2 doz) artırılır; hedef total düzey 50–100 µg/mL (yardım için serbest düzey).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hipoalbüminemide serbest düzeye göre ayarlanır.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; üremide serbest fraksiyon artar, serbest düzeye göre ayarlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; total düzey yanıltır, serbest düzeye göre ayarlanır.
HemodiyalizSerbest düzeye göre ayarlanır; HD günü dozu seans sonrası vermek makuldür.
Periton diyaliziVeri sınırlı; serbest düzeye göre ayarlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (serbest fraksiyon; zehirlenmede belirgin); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNadir Fanconi sendromu ve tübülointerstisyel nefrit; hiperamonemi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; karaciğer testleri düzenli izlenir.
Child-Pugh BKaçınılır; zorunluysa düşük dozla.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda düşük dozla başlanır (ör. 250 mg ×2). Hipoalbüminemide serbest fraksiyon artar; tremor, sedasyon, parkinsonizm, hiperamonemik ensefalopati, trombositopeni, hiponatremi görülebilir. Serbest düzey ve karaciğer testi izlenir.

AGS Beers 2023 düşme-kırık öyküsünde antiepileptiklerden (nöbet dışı endikasyonda) kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikKaçınılır: 1. trimesterde nöral tüp defekti ve majör malformasyon, sonraki dönemde nörogelişimsel bozukluk riski yüksek; yalnız başka seçenek yoksa.
EmzirmeSüte az geçer; bebekte trombositopeni ve hepatotoksisite izlenerek kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (9 ticari ad · 4 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Convulexsodyum valproat50 mg/ml pediatrik şurup
Convulex Crsodyum valproat300 mg tablet; 500 mg tablet
Depakinsodyum valproat%20 oral çözelti; 57,64 mg/ml şurup; 400 mg/4 ml IV enjeksiyonluk çözelti için liyoflize toz ve çözücü
Depakin Chrono Btsodyum valproat500 mg uzun etkili film tablet
Depalexsodyum valproat50 mg/ml pediatrik şurup; 200 mg/ml oral çözelti
Epilepkinsodyum valproat400 mg/4 ml IV enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için toz ve çözücü
Valpomaxsodyum valproat50 mg/ml pediatrik şurup
Valposimvalproic acid200 mg 40 enterik tablet; 500 mg 40 enterik tablet
Valprocansodyum valproat400 mg/4 ml enjeksiyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz ve çözücü

Kombinasyon ürünleri (4): Depalex Xr, Neveso Xr, Proksival Xr, Valeptik Xr

9 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 4 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09CA03

Valsartan

Anjiyotensin II reseptör blokeri (ARB)

AT1 reseptörünü seçici kapatan ARB; hipertansiyon, proteinürik KBH, kalp yetmezliği ve miyokard infarktüsü sonrasında kullanılır; sakubitrille birlikte de bulunur.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar, böbrek, böbreküstü bezi › Düz kas, tübül ve adrenal korteks hücresi › Hücre zarı (hücre dışına bakan reseptör) › AT1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırhücre içisinyali başlatırkasılma vealdosteronsalgısıAnjiyotensin IIrenin-anjiyotensin zincirinin son ürünüKan · plazmaAT1 reseptörüdamar düz kası, böbrek tübülü ve adrenalkorteksteki reseptörHücre zarı · AT1 reseptörüHücre içi sinyalGq proteini yoluyla kalsiyum artışıHücre içi · Gq-kalsiyumVazokonstriksiyon · tuz tutulumuefferent arteriyol daralır,intraglomerüler basınç ↑Düz kas ve adrenal hücreValsartan: AT1reseptörünükapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensin II bağlanamaz → damarlar genişler, aldosteron azalır,efferent arteriyol gevşer → kan basıncı, intraglomerüler basınç ve proteinüriazalır. ARB ile ACE inhibitörü birlikte verilmez: ek yarar yok, hiperkalemi ve AKIartar.Büyük kısmı safrayla atılır, yaklaşık %13'ü böbrekle.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Damar düz kasının, böbrek tübülünün ve adrenal korteksin hücre zarında. İlaç kandan reseptöre hücre dışından ulaşır; ön ilaç değildir.
Neye etki eder?Zardaki AT1 reseptörüne anjiyotensin II ile yarışarak bağlanır; reseptörü uyarmaz. AT2 reseptörüne bağlanmaz, bradikinini etkilemez.
Ne olur?Gq–Ca²⁺ zinciri susar → damar gevşer, aldosteron azalır, efferent arteriyol genişler → kan basıncı, glomerül içi basınç ve proteinüri düşer; K⁺ ve kreatinin hafif artabilir.

Klinik

EndikasyonHipertansiyon, proteinürik KBH ve diyabetik nefropati, kalp yetmezliği, miyokard infarktüsü sonrası sol ventrikül disfonksiyonu.
Yan etkilerHiperkalemi, kreatinin artışı, hipotansiyon, baş dönmesi, baş ağrısı; ACE inhibitörüne göre öksürük ve anjiyoödem çok daha az.
KontrendikasyonGebeliğin 2. ve 3. trimesteri; ağır karaciğer yetmezliği, biliyer siroz ve kolestaz; aliskirenle birlikte (diyabette ya da eGFR < 60'ta).
EtkileşimlerK⁺ tutucu diüretikler, K⁺ takviyesi, trimetoprim, NSAİİ, takrolimus, heparin (hiperkalemi); NSAİİ + diüretikle AKI; lityum düzeyi artar; ACE inhibitörüyle ikili RAS blokajı yapılmaz.
DikkatGebelikte 2. ve 3. trimesterde fetotoksiktir; kadınlarda kontrasepsiyon. Emzirmede veri yetersizdir, tercih edilmez. Sakubitril/valsartandaki valsartanın biyoyararlanımı daha yüksektir (Entresto'daki 51 mg valsartan ≈ 80 mg, 103 mg valsartan ≈ 160 mg diğer valsartan preparatları). Hastalık günlerinde geçici kesilir.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 80-160 mg/gün tek doz, en çok 320 mg/gün. Kalp yetmezliği: 40 mg günde iki kez ile başlanır, hedef 160 mg günde iki kez. Başlangıçtan 1-2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölçülür.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29CrCl ≥ 10'da ayar gerekmez; düşük dozla başlanır, K⁺ ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; düşük dozla ve yakın K⁺-kreatinin izlemiyle.
HemodiyalizVeri sınırlı; düşük dozla ve dikkatle.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: veri yetersiz (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHemodinamik GFR düşüşü (kreatinin %30'a dek artış kabul), hiperkalemi; iki yanlı renal arter darlığında AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AKolestaz yoksa en çok 80 mg/gün.
Child-Pugh BKolestaz yoksa en çok 80 mg/gün.
Child-Pugh CKontrendikedir (biliyer siroz ve kolestazda da).

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

40–80 mg ile başla, 2 haftada artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve AKI (dehidratasyon, diüretik, NSAİİ ile) riski vardır. Başlangıçtan ve her doz artışından 1–2 hafta sonra kreatinin ve K⁺ ölç.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K⁺ > 5,5 mmol/L iken başlanmaz; başlangıçta K⁺ ve kreatinin 1–2 hafta içinde bakılır.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle birlikte K⁺ izlenmeden kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 ve K⁺ yakından izlenemiyorsa kullanılmaz.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Proteinürili ya da albüminürili diyabette ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 KBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.
EmzirmeVeri yetersiz, tercih edilmez; enalapril ya da kaptopril seçilir.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · 39 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cardopanvalsartan80 mg film kapli tablet; 160 mg film kapli tablet; 320 mg film kapli tablet
Ceracardvalsartan80 mg; 80 mg film tablet; 160 mg; 160 mg film tablet; 320 mg film tablet
Diovanvalsartan80 mg film tablet; 160 mg film tablet; 320 mg film kapli tablet
Hixarvalsartan80 mg film tablet; 160 mg film tablet; 320 mg film tablet
Limitenvalsartan80 mg film tablet; 160 mg film tablet; 320 mg film tablet
Premiumvalsartan80 mg film tablet; 160 mg film tablet
Tamgardvalsartan80 mg 28 ftb
Valcorvalsartan80 mg film kapli tablet ,film kapli tablet; 160 mg film kapli tablet ,film kapli tablet; 320 mg film kapli tablet ,film kapli tablet
Valsovalsartan80 mg film tablet; 160 mg film tablet; 320 mg film tablet
Valtensinvalsartan80 mg film kapli tablet; 160 mg film kapli tablet
Viasartvalsartan80 mg film kapli tablet; 160 mg film kapli tablet; 320 mg film kapli tablet
Wansaarvalsartan40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet; 160 mg film kapli tablet; 320 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (39): Cardofix, Cardofix Plus, Cardopan Plus, Cardopan Plus 80, Cenart, Cenart Plus, Ceracard Plus 160, Ceracard Plus 80, Co-diovan 160, Co-diovan 320, Co-diovan 80, Combisar, Combisar Plus, Exforge 10, Exforge 5, Fradine, Hixar Plus, Limiten Plus, Neprilex, Oneptus, Ovefran, Premium Plus 160, Premium Plus 80, Sub-zero, Valcodin, Valcor Plus, Valdipin, Valso Plus 160, Valso Plus 320, Valso Plus 80, Valtalid Plus, Valtan Plus, Valtan-a, Valtensin Plus 160, Valtensin Plus 80, Wansaar Plus 160, Wansaar Plus 320, Wansaar Plus 80, Xsar Plus

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 39 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J01XA01

Vankomisin

Glikopeptid antibiyotik

MRSA dahil gram pozitif bakterilerde hücre duvarı yapımını kesen glikopeptid; nefrotoksiktir, düzey izlemiyle dozlanır. Piperasilin-tazobaktamla birlikte AKI riski artar.

Etki mekanizması

Etki yeriBakteri (gram pozitif) › Hücre duvarı › Hücre zarının dışı › D-Ala-D-Ala öncül ucu

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)transglikozilazzincire eklertranspeptidazçapraz bağlarbakteriyi korurDuvar öncülü (D-Ala-D-Ala)bakteri duvarının yapı taşı; ucunda ikiD-alanin vardırBakteri hücre duvarı · öncülUzayan glikan zinciriöncüller zincire eklenirBakteri hücre duvarıÇapraz bağlı hücre duvarıbakteriyi ozmotik basınca karşı korurBakteri hücre duvarıBakteri sağkalımıduvarsız bakteri patlarBakteri hücresiVankomisin:D-Ala-D-Alaucunu sarar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Duvar yapılamaz → gram pozitif bakteri ölür (yavaş bakterisidal).Yüksek düzey ve uzun süre tübül hasarına (AKI) yol açar.Nefrotoksisite: proksimal tübülde birikim, oksidatif hasar ve vankomisin-üromodulinsilendirleri.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Bakterinin hücre zarı dışında, duvar sentez bölgesinde. Büyük molekül; ağızdan emilmez, damardan verilir, değişmeden glomerüler filtrasyonla atılır.
Neye etki eder?Duvar öncülünün D-Ala-D-Ala ucuna hidrojen bağıyla bağlanıp onu sarar; transglikozilaz ve transpeptidaz öncüle ulaşamaz. Gram negatifin dış zarını geçemez.
Ne olur?Duvar kurulamaz → gram pozitif bakteri ölür (yavaş bakterisidal). Yüksek düzey ve uzun süre tübül hasarına (AKI) yol açar; düzey izlenir.

Klinik

EndikasyonMRSA ve dirençli gram pozitif enfeksiyonlar (bakteriyemi, endokardit, pnömoni, osteomiyelit, menenjit), beta-laktam alerjisinde gram pozitif tedavi, periton diyalizi peritonitinde ampirik gram pozitif kapsam; oral olarak C. difficile ishali.
Yan etkilerNefrotoksisite (AKI; yüksek düzey, uzun süre ve başka nefrotoksinle artar), infüzyona bağlı kızarıklık-kaşıntı (hızlı verilişte), ototoksisite, nötropeni, trombositopeni, DRESS, akut interstisyel nefrit.
KontrendikasyonVankomisine aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerPiperasilin-tazobaktam (AKI riski artar), aminoglikozid, amfoterisin B, kalsinörin inhibitörü, kontrast madde ve kıvrım diüretikleriyle nefrotoksisite-ototoksisite artar.
DikkatCiddi MRSA enfeksiyonunda düzey izlemi AUC temellidir (ASHP/IDSA 2020). Piperasilin-tazobaktamla birlikte AKI riski artar: kombinasyon ampirik ve kısa tutulur, kültüre göre daraltılır.

Erişkin dozu

Ağır hastada yükleme 20–35 mg/kg IV (gerçek kilo, en çok 3 g), sonra 15–20 mg/kg 8–12 saatte bir; idame AUC24/MİK 400–600 hedefiyle (MİK 1 varsayımı; Bayes yazılımı ya da iki düzeyle) ayarlanır. Tek başına 15–20 mg/L çukur hedefi artık önerilmez. 1 g en az 60 dakikada. C. difficile: 125 mg oral 6 saatte bir, 10 gün (oral rejimde düzey izlenmez).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; AUC24/MİK 400–600 hedefiyle düzey izlenir.
eGFR 30–59Yükleme tam doz; idamede aralık uzatılır (eGFR 20–49: 15–20 mg/kg 24 saatte bir).
eGFR 15–29Yükleme tam doz; idame düzeye göre, çoğunlukla 48–72 saatte bir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yükleme tam doz; idame AUC ve düzey izlemiyle kişiye göre (eczacı ya da Bayes yazılımı).
HemodiyalizYükleme 20–25 mg/kg; idame membran, seans sıklığı ve seans öncesi düzeye göre bireysel (çoğunlukla seans sonu 500–1000 mg).
Periton diyaliziİntraperitoneal ya da IV; düzeye göre dozlanır (5–7 günde bir yeniden doz).
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen/evet (yüksek akımlı zarla). PD: kısmen.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik (proksimal tübül hasarı, interstisyel nefrit); özellikle yüksek düzey ve pip-tazo ile birlikte AKI.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; böbrek işlevi ve düzeye göre.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yükleme dozu kiloya göre, idame böbrek işlevine ve AUC/çukur düzeye göre ayarlanır. Nefrotoksisite (özellikle pip-tazo ile), ototoksisite ve infüzyon reaksiyonu (yavaş ver) izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekli enfeksiyonda kullanılabilir; fetal zarar gösterilmemiştir, böbrek işlevi ve düzey izlenir.
EmzirmeSüte az geçer, oral emilimi düşüktür; emzirmede kullanılabilir.

Türkiye’deki ürünler (12 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Anko-lvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon; 1000 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Edicinvankomisin · vankomisin hidroklorür1 g IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Vamocozinvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazırlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazırlamak için liyofilize toz
Vamycinvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Vancomaxvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Vancotekvankomisin hcl
Vankocentvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Vankomisin Hcl Dblvancomycin500 mg flakon
Vankomylvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Vankopolvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz
Vankuraisvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için toz
Vanofeksinvankomisin hidroklorür500 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz; 1000 mg IV infüzyonluk ve oral çözelti hazirlamak için liyofilize toz

12 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Vaptanlar (V2 reseptör antagonistleri) ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · V2 reseptör antagonisti, akuaretik

ADH'nin toplayıcı kanaldaki V2 etkisini keserek elektrolitsiz su atılımı (akuarez) sağlar; hiponatremi ve ADPKD'de kullanılır. Çok hızlı Na⁺ düzeltimi osmotik demiyelinizasyon, tolvaptan karaciğer hasarı yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriBöbrek › Toplayıcı kanal · esas hücre › Hücrenin kana bakan (bazolateral) zarı › Vazopressin V2 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanırcAMP üretirAQP2'yi zarataşırsuyu geri emerADH (vazopressin)hipofizden salınır, kanla toplayıcıkanala gelirKan · hipofizden gelen ADHV2 reseptörübazolateral zarda, Gs proteinine bağlıreseptörEsas hücre · bazolateral zarcAMP-PKA sinyaliakuaporin-2 veziküllerini apikal zarataşırEsas hücre içiAkuaporin-2 (apikal zar)idrar tarafında su kanalıEsas hücre · apikal zarSu geri emilimisu medüller interstisyuma çekilir, idraryoğunlaşırMedüller interstisyumVaptan: V2'yibloke eder, AQP2zara çıkmaz⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ADH etkisiz kalır, su kanalı açılmaz → su geri emilmez, seyrek idrarçıkar; serum Na⁺ yükselir.Tolvaptan ADPKD'de de kullanılır (cAMP düşer, kist büyümesi yavaşlar); karaciğer enzimleriizlenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Böbrekte toplayıcı kanalın esas hücrelerinde, kana bakan (bazolateral) zarda. İlaç kandan reseptöre hücre dışından ulaşır.
Neye etki eder?V2 reseptörüne ADH ile yarışarak bağlanıp bloke eder (konivaptan ayrıca V1a'yı bloke eder); reseptör G proteinine bağlıdır ve hücre zarındadır.
Ne olur?cAMP artmaz, akuaporin-2 apikal zara taşınmaz → su geri emilemez → bol ve seyrek idrar (akuarez); serum Na⁺ yükselir. Hızlı düzeltme osmotik demiyelinizasyon yapabilir.

Klinik

EndikasyonHipervolemik ve öz-volemik hiponatremi (kalp yetersizliği, SIADH; tolvaptan, konivaptan); hızlı ilerleyen ADPKD'de GFH kaybını yavaşlatma (yalnız tolvaptan, ayrı doz şeması).
Yan etkilerAşırı susama, poliüri, ağız kuruluğu, dehidratasyon ve hipernatremi, aşırı hızlı Na⁺ yükselmesi (osmotik demiyelinizasyon), hiperkalemi, hiperürisemi, hiperglisemi; tolvaptan: karaciğer enzimi yüksekliği ve nadiren karaciğer yetersizliği; konivaptan: infüzyon yeri reaksiyonu.
KontrendikasyonHipovolemik hiponatremi, anüri, susama algısı olmayan ya da su alamayan hasta, hipernatremi, güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle birlikte, bileşene aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, ritonavir) düzeyi artırır; rifampisin etkisini azaltır; diüretikle volüm kaybı; hipertonik salinle Na⁺ çok hızlı yükselir; digoksin düzeyi artabilir.
DikkatHiponatremide Na⁺ artışı 24 saatte 8–10 mEq/L'yi aşmamalı: hastanede başlayın, Na⁺'u sık ölçün, susama kısıtlaması koymayın. Tolvaptanla ADPKD tedavisinde karaciğer enzimleri düzenli izlenir (ilk 18 ay aylık). Anürik hastada işe yaramaz. Liksivaptan araştırma aşamasındadır.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Tolvaptan hiponatremide 15 mg/gün ile başlanır, 30–60 mg/gün'e titre edilir; ADPKD'de günde 2 kez 45 mg + 15 mg ile başlanır, 90 + 30 mg'a kadar titre edilir; konivaptan IV 20 mg yükleme (30 dk), sonra 20 mg/gün sürekli infüzyon (en çok 4 gün).

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; hiponatremide etkisi azalabilir.
eGFR 15–29Hiponatremide dikkatle; ADPKD'de eGFR < 25'te veri yetersiz.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Etkisiz; kullanılmaz (CrCl < 10 çalışılmamış).
HemodiyalizKullanılmaz; anürik hastada etkisizdir.
Periton diyaliziKullanılmaz; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; aşırı su kaybıyla hipovolemi, prerenal AKI ve hipernatremi.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AHiponatremide ayarsız; ADPKD'de karaciğer enzimi izlenir.
Child-Pugh BHiponatremide dikkatle; ADPKD'de karaciğer enzimi çok sık izlenir.
Child-Pugh CKaçınılır; karaciğer hasarı riski.

Yaşlıda kullanım

Hiponatremide hastanede başlanır; Na ilk 24 saatte en çok 8–10 mmol/L artırılır (osmotik demyelinizasyon). Yaşlıda susuzluk, hipernatremi, hipovolemi ve ortostatik hipotansiyon riski; sıvı kısıtlaması uygulanmaz. ADPKD'de karaciğer enzimleri aylık izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; yeterli veri yok, hayvanda fetal toksisite. Etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeSüte geçiş bilinmiyor; emzirmede önerilmez.

Sınıftaki ilaçlar

Tolvaptan · Konivaptan · Liksivaptan

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

↑ DizinATC G04BE09

Vardenafil

PDE-5 inhibitörü

Penis kavernöz düz kasında cGMP'yi yıkan PDE-5'i kapatarak ereksiyonu kolaylaştırır; cinsel uyarı olmadan etkisizdir. Tuzağı: nitratlarla ağır hipotansiyon; QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriGenitoüriner ve damar sistemi › Penis kavernöz cisimleri düz kası › Düz kas hücresi içi (sitoplazma) › PDE-5 enzimi (cGMP'yi yıkar)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)guanilil siklazıaçarcGMP'yi yıkargevşemeyi sağlarCinsel uyarı ve NOsinir uçları ve endotelden nitrik oksitsalınırSinir ucu · endotelGuanilil siklaz → cGMPdüz kas hücresinde NO ile açılır, cGMPyaparDüz kas hücresi içiPDE-5 enzimicGMP'yi GMP'ye yıkar, gevşemeyisonlandırırDüz kas hücresi içiDüz kas gevşemesikavernöz arter genişler, kan dolarKavernöz cisim · dokuVardenafil:PDE-5'i kapatır,cGMP'yi korur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: cGMP yıkılmaz, düz kas gevşemesi sürer → uyarı varsa ereksiyon;nitratla birlikte sistemik vazodilatasyon ve hipotansiyon.PDE-5 damar düz kasında da bulunur: nitrat ve alfa blokerle ağır hipotansiyon.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Penis kavernöz cisimlerinin düz kas hücresi içinde. Oral emilir, kanda dolaşır; hücre zarından geçerek sitoplazmadaki enzime ulaşır.
Neye etki eder?cGMP'yi GMP'ye yıkan fosfodiesteraz-5 (PDE-5) enzimini yarışmalı olarak kapatır.
Ne olur?cGMP birikir → düz kas gevşer → kavernöz arterler genişler ve kan dolar → ereksiyon (cinsel uyarı ile NO salınımı varsa).

Klinik

EndikasyonErektil disfonksiyon.
Yan etkilerBaş ağrısı, yüzde kızarma, burun tıkanıklığı, baş dönmesi, dispepsi; nadiren hipotansiyon, QT uzaması, ani görme kaybı (NAION), ani işitme kaybı, priapizm (> 4 saat ereksiyon: acil).
KontrendikasyonNitratlar ve nitrik oksit vericileri (nikorandil), riosiguat; son 6 ayda inme ya da son 3 ayda MI; kararsız angina; ağır kalp yetersizliği; hipotansiyon (< 90/50) ya da kontrolsüz hipertansiyon; konjenital uzun QT ve sınıf Ia/III antiaritmikler; NAION öyküsü; ağır karaciğer yetmezliği; diyaliz gerektiren son dönem böbrek yetmezliği; ritonavir, indinavir, ketokonazol ve itrakonazol (güçlü CYP3A4 inhibitörleri, yaş ve doza göre).
EtkileşimlerNitratlarla yaşamı tehdit eden hipotansiyon (24 saat ara yetmez; kullanılmaz). Alfa blokerlerle ortostatik hipotansiyon (en düşük dozda ve ayrı saatlerde). Güçlü CYP3A4 inhibitörleri (ritonavir, ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) maruziyeti çok artırır. QT uzatan ilaçlarla birlikte dikkat.
DikkatKardiyovasküler durum değerlendirilmeden başlanmaz; cinsel aktivitenin kendisi kalbi yükler. Nitrat kullanan hastaya yazılmaz; acil serviste nitrat gerekirse son vardenafil dozu zamanı sorulur.

Erişkin dozu

10 mg ağızdan, cinsel aktiviteden yaklaşık 25–60 dakika önce; etkiye ve toleransa göre 5–20 mg. Günde en çok bir doz. ≥ 65 yaşta ve orta karaciğer bozukluğunda 5 mg ile başlanır.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–295 mg ile başlanır; tolerans ve etkiye göre artırılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Diyaliz dışı: 5 mg ile başlanır, dikkatle; diyalizde kontrendike.
HemodiyalizKontrendike (diyaliz gerektiren son dönem böbrek yetmezliği).
Periton diyaliziKontrendike ya da veri yetersiz (son dönem).
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; hipotansiyon prerenal AKI'ye katkıda bulunabilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B5 mg ile başlanır, en çok 10 mg.
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda (≥ 65 yaş) 5 mg ile başlanır. Nitrat, alfa bloker ve QT uzatan ilaçlar gözden geçirilir; ortostatik hipotansiyon ve düşme riski artar. Kardiyovasküler uygunluk ve ritonavir benzeri CYP3A4 inhibitörleri kontrol edilir.

  • TIME-to-STOP F4sınıf üyesi olarak KB < 90/50 ya da > 170/100, kararsız angina, NYHA 4, nitrat/alfa bloker, yakın MI ve inmede PDE-5 inhibitörü verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikKadınlarda endikasyonu yoktur; gebelikte kullanılmaz.
EmzirmeKadınlarda endikasyonu yoktur; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Cimlitrolvardenafil hidroklorür trihidrat20 mg film kaplı tablet
Levitravardenafil10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Lovitrecvardenafil hidroklorür trihidrat10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Vareksilvardenafil hidroklorür trihidrat5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet
Varonivardenafil hidroklorür trihidrat20 mg film kaplı tablet

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N07BA03

Vareniklin

Nikotinik α4β2 reseptör kısmi agonisti (sigara bırakma ilacı)

α4β2 nikotinik reseptörünü kısmen uyarıp nikotinin bağlanmasını engelleyen oral ilaç; sigara bırakmada en etkili tek ilaçtır. Bulantı ve anormal rüya sık; ağır böbrek yetmezliğinde doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ödül yolu · ventral tegmental alan › Dopaminerjik nöron zarı › α4β2 nikotinik asetilkolin reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörü açar+dopamini artırıristeği sürdürürAsetilkolinventral tegmental alandaki dopaminerjiknöronları uyarırVTA kolinerjik sinapsα4β2 nikotinik reseptördopaminerjik nöron zarında Na⁺/Ca²⁺geçiren katyon kanalıVTA nöronu · α4β2Dopamin salımınükleus akumbensde artar, ödül yoluuyarılırNükleus akumbensBağımlılık ve yoksunluknikotin ödülü ve bırakınca yoksunluk,sigara isteğiMezolimbik ödül devresiVareniklin:α4β2'yi kısmenuyarır,nikotinleyarışır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Kısmi uyarı yoksunluğu hafifletir, nikotin ödülü bloke olur →sigarayı bırakma oranı artar.Kısmi agonist: reseptörü orta düzeyde uyarırken nikotinin tam etkisini engeller.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde ventral tegmental alan ve nükleus akumbens. Oral ilaç iyi emilir, kan-beyin bariyerini geçer; çoğu değişmeden böbrekle atılır.
Neye etki eder?Dopaminerjik nöron zarındaki α4β2 nikotinik reseptörüne yüksek afiniteyle bağlanır; kısmi agonisttir: reseptörü orta düzeyde uyarır ve nikotinin bağlanmasını engeller.
Ne olur?Orta düzeyde dopamin salımı yoksunluk ve isteği azaltır; sigara içilirse nikotinin ödül etkisi bloke olur → bırakma oranı artar.

Klinik

EndikasyonSigara bırakma tedavisi (yetişkin).
Yan etkilerBulantı (çok sık), anormal rüya, uykusuzluk, baş ağrısı, kabızlık, gaz, ağız kuruluğu; nadiren nöbet, uyku hali ve kalp-damar olayı; nöropsikiyatrik yan etki artışı kanıtlanmamıştır.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerNikotin replasmanıyla bulantı ve baş ağrısı artar; alkol toleransı azalabilir; simetidin renal klirensi düşürür (ağır böbrek yetmezliğinde dikkat); belirgin ilaç etkileşimi yoktur.
DikkatSigara bırakma tarihinden 1–2 hafta önce başlanır, 12 hafta kullanılır; ajitasyon, depresif duygudurum ya da intihar düşüncesinde kesilir. Yemekten sonra bol suyla alınır.

Erişkin dozu

0,5 mg günde 1 kez (1–3. gün); 0,5 mg günde 2 kez (4–7. gün); sonra 1 mg günde 2 kez, 12 hafta.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 30–50: ayar gerekmez; bulantı dayanılmazsa 0,5 mg günde 2 kez.
eGFR 15–290,5 mg günde 1 kez başlanır; en çok 0,5 mg günde 2 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)0,5 mg günde 1 kez başlanır; en çok 0,5 mg günde 2 kez.
HemodiyalizEn çok 0,5 mg günde 1 kez; tolere edilirse.
Periton diyaliziVeri yetersiz; HD'deki gibi düşük doz.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen; veri sınırlı.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikim bulantıyı artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; metabolizması sınırlıdır.

Yaşlıda kullanım

Ayar gerekmez; ancak böbrek işlevine göre doz azaltılır (CrCl < 30). Bulantı, uyku bozukluğu ve duygudurum değişikliği izlenir; yaşlıda güvenle kullanılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; önce davranışsal tedavi, mümkünse kaçınılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Champixvarenicline0,5 mg 1 mg film kapli tablet; 0,5 mg 11 + 1 mg 42 film kapli tablet; 0,5 mg 11 + 1 mg 98 film kapli tablet; 1 mg 112 film kapli tablet; 1 mg 56 film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet
Duponsvareniklin tartarat0,5 mg ve 1 mg film kapli tablet; 1 mg film kapli tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC B01AA03

Varfarin

K vitamini antagonisti (oral antikoagülan)

K vitamini epoksit redüktazı (VKORC1) kapatıp II, VII, IX, X nolu faktörlerin ve protein C-S'nin yapımını bozan oral antikoagülan; INR ile izlenir, çok sayıda etkileşimi vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit (endoplazmik retikulum) › Endoplazmik retikulum zarı › VKORC1 (K vitamini epoksit redüktaz)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)VKORC1 enzimigeri çevirirγ-karboksilazfaktörleriaktive ederpıhtılaşmakaskadı işlerK vitamini epoksitkarboksilaz tepkimesinde kullanılmış,etkisiz biçimHepatosit ER · epoksitİndirgenmiş K vitamini (KH₂)karboksilaz için gerekli kofaktörHepatosit ER · KH₂Aktif faktörler II, VII, IX, Xkalsiyum bağlayabilen aktif pıhtılaşmafaktörleriKan · aktif faktörlerPıhtı oluşumutrombin fibrinojeni fibrine çevirirDamar içi · pıhtıVarfarin:VKORC1'i kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: K vitamini geri dönüşemez → faktör II, VII, IX, X ve protein C-Sişlevsiz yapılır → pıhtılaşma yavaşlar; INR yükselir (hedef çoğunlukla 2,0-3,0).CYP2C9 ile metabolize edilir; %99 albümine bağlıdır. Protein C-S ve faktör VII kısaömürlüdür: ilk günlerde deri nekrozu riski, gerekirse heparinle köprülenir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelKan / plazma
Nerede?Karaciğer hücresinde, endoplazmik retikulumun zarında. Oral ilaç kanda albümine bağlı dolaşır; serbest kısmı hepatosite girer.
Neye etki eder?VKORC1 enzimine bağlanıp kapatır; K vitamini epoksit indirgenmiş K vitaminine dönemez, eksik kofaktör yüzünden γ-glutamil karboksilaz çalışmaz.
Ne olur?II, VII, IX, X ve protein C-S karboksile olamaz → işlevsiz yapılır → pıhtılaşma yavaşlar, INR ↑ (etki 3–5 günde oturur). İlk günlerde protein C düşüşüyle geçici pıhtılaşma eğilimi.

Klinik

EndikasyonAtriyal fibrilasyonda inme önlenmesi (özellikle mekanik kapak ve romatizmal mitral darlıkta), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, mekanik kalp kapağı, antifosfolipid sendromu.
Yan etkilerKanama (en önemli), deri nekrozu, mor ayak parmakları sendromu, alopesi, teratojenite; KBH'de vasküler kalsifikasyon ve kalsifilaksi (kalsiyum-fosfat-PTH bozukluğunda).
KontrendikasyonGebelik (özellikle 6-12. hafta ve son trimester), aktif kanama, kontrolsüz ağır hipertansiyon, düzenli INR izlemi yapılamayacak hasta; kalsifilaksi öyküsünde kaçınılır.
EtkileşimlerINR'yi artıranlar: azol antifungaller, makrolidler (klaritromisin, eritromisin), metronidazol, kotrimoksazol, florokinolonlar, amiodaron, NSAİİ ve aspirin (kanama riski), parasetamol (> 2 g/gün), statinler (rosuvastatin ve simvastatin). INR'yi düşürenler: rifampisin, karbamazepin, fenitoin, sarı kantaron, K vitamini içeren besinler.
DikkatCYP2C9*2/*3 ve VKORC1 -1639G>A varyantları ilaç duyarlılığını artırır (daha düşük doz). INR 4,5-10 arasında kanamasız ise ilaç tutulur; belirgin INR yüksekliği ya da kanamada K vitamini ± protrombin kompleks konsantresi verilir. Gebelikte kontrendikedir (embriyopati, kanama; heparine geçilir), emzirmede kullanılabilir.

Erişkin dozu

Başlangıç genellikle 2-5 mg/gün akşam tek doz; INR hedefine (çoğu endikasyonda 2,0-3,0; mekanik mitral ve bazı mekanik kapaklarda 2,5-3,5) göre haftalık doz ayarlanır. İlk haftada INR sık ölçülür, kararlı hastada 4 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60INR'ye göre ayarlanır.
eGFR 30–59INR'ye göre; doz ihtiyacı azalır, INR dalgalanması ve kanama artar.
eGFR 15–29INR'ye göre; kanama riski belirgin artar, sık izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)INR'ye göre; kanama ve kalsifilaksi riski belirgin.
HemodiyalizYararı kanıtsız (KDIGO); verilecekse hedef INR 2–3, kalsifilaksi riski gözetilir.
Periton diyaliziHD'deki gibi; yararı kanıtsız, bireysel karar.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır (albümine bağlı).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiINR > 3'te antikoagülan nefropatisi (AKI); kalsifilaksi (KBH/diyalizde) riski.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADüşük dozla başlanır, INR yakın izlenir.
Child-Pugh BDüşük dozla başlanır; INR güvenilmez, duyarlılık artar.
Child-Pugh CKaçınılır ya da çok düşük dozla, INR sıkı izlemiyle.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

2–3 mg/gün ile başla, INR'yi başlangıçta sık, sonra en az ayda bir ölç. Kanama (özellikle GİS ve kafa içi), düşme, düzensiz beslenme ve antibiyotik/amiodaron etkileşimi riski yüksek. Mümkünse DOAK tercih edilir.

  • TIME-to-STOP A22#sınıf üyesi olarak Anlamlı kanama riski varken kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A25sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk DVT'de 6 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A26#sınıf üyesi olarak Risk faktörü sürmeyen ilk PE'de 12 aydan uzun sürdürülmez.
  • TIME-to-STOP A29# NVAF'de malnütrisyon ya da düzensiz beslenmede INR dengesizleşir.
  • TIME-to-STOP A30 İlaç yönetemeyen, yardımcısı olmayan bilişsel bozukluklu hastada riskli.
  • TIME-to-STOP J3# Takviyeler varfarinin etkisini bozabilir; birlikte kullanım sorgulanır.
  • TIME-to-START A4sınıf üyesi olarak NVAF'de CHA₂DS₂-VASc'a göre oral antikoagülan başlanır.

AGS Beers 2023 VTE/AF'de ilk antikoagülan olarak kaçınılmalı (DOAK mümkünse); kullanılırsa INR sıkı izlenmeli.

Gebelik ve emzirme

GebelikEmbriyopati (özellikle 6.–12. hafta) ve kanama: kontrendike; düşük molekül ağırlıklı heparine geçilir (mekanik kapakta uzman kararı).
EmzirmeSüte geçmez ya da çok az geçer; emzirmede kullanılabilir, INR izlenir.

Türkiye’deki ürünler (4 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Plasorinvarfarin sodyum5 mg tablet; 10 mg tablet
Varfarinvarfarin5 mg tablet
Warfmadinvarfarin sodyum5 mg tablet; 10 mg tablet
Warsuvarfarin sodyum5 mg tablet

4 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Vazopresörler ilaç sınıfı

İlaç sınıfı · vazopresör (damar daraltıcı)

Damarı daraltıp ortalama arter basıncını yükselten ilaçlar: ortostatik ve intradiyaliz hipotansiyonu, anestezi hipotansiyonu, şok, hepatorenal sendrom. Tuzak: iskemi, supin hipertansiyon.

Etki mekanizması

Etki yeriDamar › Arteriyol ve venül düz kası › Hücre zarı · G proteinine bağlı reseptör › α1-adrenerjik ya da V1 reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Gq sinyali Ca²⁺artırırkası kasarNoradrenalin ve vazopressinsinir ucundan ve hipofizden salgılanandoğal damar daraltıcılarKan · sinir ucuα1 ya da V1a reseptörü (zar)damar düz kası hücre zarında; Gqproteinine bağlıDüz kas · α1 / V1a reseptörüGq → IP₃ → Ca²⁺ artışıhücre içi Ca²⁺ kasılma aygıtınıçalıştırırDüz kas hücresi içiDamar daralmasıdirenç ve ortalama arter basıncı artarArteriyol ve venül yatağıVazopresörler:α1 ya da V1areseptörünüzarda uyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Reseptör uyarılır → damar düz kası kasılır, direnç artar; ortalamaarter basıncı ve organ perfüzyon basıncı yükselir. Aşırıysa organ iskemisi.Terlipressin splanknik daralmayla hepatorenal sendromda böbrek perfüzyonunu artırır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Arteriyol ve venül düz kası hücrelerinin dış zarı (splanknik yatak dahil). İlaç kanda dolaşır; midodrin ve terlipressin ön ilaçtır, kanda aktif forma dönüşür.
Neye etki eder?Düz kastaki α1 reseptörünü (midodrin, fenilefrin, efedrin) ya da vazopressin V1a reseptörünü (terlipressin) uyarır; efedrin ayrıca sinir ucundan noradrenalin salgılatır.
Ne olur?Gq → Ca²⁺ artar, düz kas kasılır → arteriyol ve venül daralır, direnç ve ortalama arter basıncı yükselir; splanknik daralma hepatorenal sendromda böbrek perfüzyonunu artırır.

Klinik

EndikasyonMidodrin: ortostatik hipotansiyon, intradiyaliz hipotansiyonu (kanıt sınırlı), hepatorenal sendromda yardımcı; fenilefrin ve efedrin: anestezi ve spinal blok sırasında hipotansiyon; terlipressin: hepatorenal sendrom (HRS-AKI), özofagus varis kanaması.
Yan etkilerMidodrin: yatarken hipertansiyon, refleks bradikardi, tüylerde diken diken olma, kaşıntı, idrar retansiyonu. Terlipressin: iskemi (parmak, bağırsak, miyokard, deri nekrozu), solunum yetmezliği, volüm yüklenmesi. Efedrin: taşifilaksi, anksiyete, taşikardi.
KontrendikasyonMidodrin: ağır organik kalp hastalığı, akut böbrek hastalığı, idrar retansiyonu, feokromositoma, tirotoksikoz, sürekli supin hipertansiyon. Terlipressin: hipoksi ve solunum yetmezliği, aşırı volüm yüklenmesi, koroner ya da periferik iskemi, gebelik.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri (efedrin, fenilefrin) ile ağır hipertansiyon; beta bloker, klonidin ve digoksinle bradikardi; diğer vazokonstriktörler ve ergot türevleriyle hipertansiyon ve iskemi; α-blokerler (doksazosin) midodrin etkisini kaldırır; terlipressin beta blokerle bradikardi ve iskemi.
DikkatMidodrin yatarken hipertansiyon yapar: son doz yatmadan en az 4 saat önce verilir, yatarak tansiyon izlenir; intradiyaliz hipotansiyonda seanstan 30–60 dk önce kullanılır. Terlipressinde SpO₂ ≥ %90 olmalıdır; sıvı yüklenmesi izlenir; iskemi belirtilerinde kesilir.

Erişkin dozu

Üyeye göre değişir. Midodrin 2,5–10 mg günde 3 kez (gündüz); fenilefrin IV bolus 50–200 mcg; efedrin IV bolus 5–10 mg; terlipressin HRS'de 0,85 mg IV 6 saatte bir ya da 2 mg/gün sürekli infüzyonla başlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Midodrin 2,5 mg ile başlanır, titre edilir. Diğerleri ayarsız.
eGFR 15–29Midodrin 2,5 mg ile başlanır, dikkatle titre edilir; efedrin ve fenilefrin kısa IV'de ayarsız.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Midodrin düşük dozla, yakın izlemle; birikebilir.
HemodiyalizMidodrin seanstan 30–60 dk önce verilebilir (intradiyalitik hipotansiyon); doz seans sonrası ayarlanır.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: midodrin evet (aktif metabolit); diğerleri veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTerlipressin: iskemi, hacim yüklenmesi; yüksek doz vazokonstriksiyonla renal perfüzyon bozulabilir.

Sınıf sayfası: üyeler arasındaki farklar metinde; ayrıntı için üye ilaçların sayfalarına bakın.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BMidodrin dikkatle titre edilir; terlipressin HRS'de.
Child-Pugh CTerlipressin ACLF'de solunum riskiyle; midodrin çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda midodrin düşük dozla başlanır (2,5 mg), yatarken alınmaz; supin hipertansiyon, kalp hızı ve idrar retansiyonu izlenir. Parenteral vazopresörler yoğun bakımda izlemle kullanılır; periferik iskemi ve aritmi riski artar.

AGS Beers 2023 midodrin ortostatik hipotansiyonda yalnız yarar zarardan fazlaysa; supin hipertansiyon yapabilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikMidodrin kullanılmaz; terlipressin uterus kasılması ve plasenta kan akımı nedeniyle kontrendike. Efedrin, fenilefrin anestezide kısa süreli kullanılır.
EmzirmeMidodrin ve terlipressin için veri yetersiz; kısa süreli anestezi kullanımında emzirme sürdürülebilir.

Sınıftaki ilaçlar

Midodrin · Fenilefrin · Efedrin · Terlipressin

Ticari adlar her ilacın kendi sayfasındaki “Türkiye’deki ürünler” bölümündedir.

Diğer üyeler (atlasta ayrı sayfası yok): Noradrenalin, Vazopressin, Adrenalin, Dopamin

↑ DizinATC H01BA01

Vazopressin

Hipofiz arka lob hormonu; V1a ve V2 reseptör agonisti

Septik şokta noradrenalinin yanına eklenen vazopresör: V1a ile damarı daraltır, V2 ile böbrekte suyu tutar. Tuzağı: yüksek dozda parmak, mezenter ve miyokard iskemisi; hiponatremi.

Etki mekanizması

Etki yeriHormonal ve kardiyovasküler sistem › Damar düz kası ve böbrek toplayıcı kanalı › Hedef hücre zarı › V1a (damar) ve V2 (toplayıcı kanal) reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörebağlanır+Ca²⁺ yükseltirdüz kası kasarHipofiz arka lobuosmolalite artışı ve basınç düşüşüyleAVP salgılanırHipofiz arka lob · kanV1a reseptörüdamar düz kası hücre zarındaDüz kas zarı · V1aGq → Ca²⁺düz kas hücresi içinde, kasılmayıbaşlatırDüz kas hücresi içiDamar daralmasıdirenç ve ortalama arter basıncı artarArteriyol · dolaşımVazopressin: V1ave V2reseptörleriniuyarır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: Damar daralır, basınç yükselir; katekolamin ihtiyacı azalır. V2etkisi ile su tutulur, hiponatremi gelişebilir.V2 uyarısı toplayıcı kanalda akuaporin-2'yi artırır: idrar azalır, hiponatremi.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazma
Nerede?Kanda serbest dolaşır; damar düz kası zarındaki V1a ve toplayıcı kanal hücresi bazolateral zarındaki V2 reseptörlerine ulaşır. IV verilir.
Neye etki eder?V1a reseptörünü uyarır (Gq): damar düz kasında Ca²⁺ artar. V2 reseptörünü uyarır: toplayıcı kanalda akuaporin-2 apikal zara gelir.
Ne olur?V1a ile damar daralır → direnç ve basınç yükselir (katekolamin duyarlılığı artar); V2 ile su geri emilir → idrar azalır, hiponatremi riski.

Klinik

EndikasyonVazodilatör (septik) şok: noradrenalin yetersizse ikinci ajan; ağır hipotansiyon; (varis kanamasında ya da kardiyak arrestte yeri sınırlı ve ürüne göre değişir).
Yan etkilerPeriferik, mezenterik ve miyokard iskemisi, parmak ya da deri nekrozu, bradikardi, kalp debisinde düşüş, hiponatremi, aritmi, karaciğer enzimlerinde artış, trombosit düşüklüğü (nadir).
KontrendikasyonVazopressine aşırı duyarlılık; kronik nefrit ve nitrojen retansiyonunda (yüksek doz) dikkat; acil durumda mutlak kontrendikasyon yoktur.
EtkileşimlerKarbamazepin ve klorpropamid antidiüretik etkiyi artırır; lityum, demeklosiklin ve alkol azaltır; indometasin ve diğer vazopresörler iskemi riskini artırır; ganglion blokerleri etkiyi artırır.
DikkatSeptik şokta sabit hızla verilir, doz titre edilmez ve noradrenalinden önce başlanmaz. Sodyum ve parmak perfüzyonu izlenir. Santral diabetes insipidusta desmopressin tercih edilir.

Erişkin dozu doğrulanıyor

Septik şok: 0,01–0,04 U/dk sabit hızlı IV infüzyon (çoğunlukla 0,03 U/dk), noradrenalinin yanına eklenir; yüksek dozda iskemi riski artar.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; sodyum izlenir.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; sodyum ve idrar çıkışı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; sodyum izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; seans hipotansiyonunda titre edilir.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (kısa yarı ömür, hızla yıkılır).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değildir; V2 etkisiyle su tutulumu ve hiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; sodyum izlenir.
Child-Pugh BAyar gerekmez; sodyum izlenir.
Child-Pugh CAyar gerekmez; sodyum izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda yoğun bakımda düşük dozda sabit hızla verilir; parmak, mezenter ve miyokard iskemisi ile hiponatremi izlenir. Koroner hastalıkta dikkat. Deliryum ve renal işlev yakından izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVazopressin plasentada oksitosinaz ile yıkılır; yaşamı tehdit eden durumda kullanılabilir. Uterus V1 etkisiyle kasılabilir; doz ve süre kısa tutulur.
EmzirmeVeri yetersiz; kısa süreli yoğun bakım kullanımında oral emilmez ve peptit olduğu için bebekte etkisiz kalır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vasogusvazopressin asetat20 ünite/ml enjeksiyonluk çözelti

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L04AA33

Vedolizumab

Bağırsağa seçici α4β7 integrin antikoru

Bağırsağa özgül α4β7 integrinini bloke eden monoklonal antikor; lenfositlerin bağırsağa göçünü engeller. Tuzak: sistemik immünsüpresyon azdır; ağır enfeksiyonda başlanmaz, canlı aşı kaçınılır.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › Lenfosit ve bağırsak damar endoteli › Lenfosit yüzeyi ve endotel zarı › α4β7 integrin / MAdCAM-1 bağlanması

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)endotele tutunurdokuya geçeriltihap yaparT lenfosit (α4β7)dolaşan hücre bağırsağa yönelirDolaşım · T lenfositBağırsak endoteli (MAdCAM-1)α4β7'nin bağlandığı damar duvarımolekülüBağırsak endoteli · MAdCAM-1Mukozaya göçlenfosit damar dışına çıkarLamina propriaBağırsak iltihabısitokin salgısı ve mukoza hasarıBağırsak mukozasıVedolizumab:α4β7'yi bağlar,lenfosit göçünüengeller⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Lenfosit endotele tutunamaz → bağırsak mukozasına göç azalır,iltihap hafifler.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Kanda dolaşan T lenfositin yüzeyinde. Damar içinden verilen antikor hücre içine girmez; yüzeydeki integrine dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?T lenfosit yüzeyindeki α4β7 integrinine bağlanır ve bağırsak endotelindeki MAdCAM-1'e tutunmasını engeller (insan IgG1 antikoru; diğer organlardaki integrinleri etkilemez).
Ne olur?Lenfosit bağırsak duvarına geçemez → bağırsak mukozasında iltihap hücresi birikimi ve iltihap azalır; sistemik immünsüpresyon sınırlı.

Klinik

EndikasyonOrta-ağır aktif ülseratif kolit ve Crohn hastalığı (konvansiyonel tedavi ya da TNF blokerine yetersiz yanıtta).
Yan etkilerNazofarenjit, baş ağrısı, artralji, enfeksiyon, infüzyon ve enjeksiyon reaksiyonu, yorgunluk; nadir karaciğer enzim yüksekliği ve ciddi enfeksiyon; PML riski gösterilmemiştir.
KontrendikasyonAktif ciddi enfeksiyon (tüberküloz, sepsis, CMV, listeriyoz, PML); etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerNatalizumab ve TNF blokerleriyle birlikte kullanılmaz; canlı aşılar tedavi sırasında önerilmez; belirgin farmakokinetik etkileşim yoktur.
DikkatBaşlamadan önce TB taraması ve aşı durumu gözden geçirilir. 14. haftada yanıt yoksa tedavi sürdürülmez. Antikor gelişimi infüzyon reaksiyonu ve etki kaybı yapabilir.

Erişkin dozu

IV: 300 mg 0., 2. ve 6. haftada, sonra 8 haftada bir; SC (IV indüksiyondan sonra): 108 mg 2 haftada bir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamıştır; ayar beklenmez.
HemodiyalizÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Periton diyaliziÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (büyük protein).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiYok.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamıştır; ayar beklenmez.
Child-Pugh BÇalışılmamıştır; ayar beklenmez, KFT izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamıştır; dikkatle, KFT izlenir.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı ayar gerekmez; enfeksiyon taraması (TB, hepatit B) ve aşı durumu başlamadan düzenlenir. Canlı aşıdan kaçınılır; infüzyon reaksiyonu, enfeksiyon ve karaciğer enzimleri izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikArtan veri güven vericidir; aktif hastalık riski nedeniyle gerektiğinde sürdürülebilir (3. trimesterde plasental geçiş artar).
EmzirmeSüte çok az geçer; emzirmede uyumlu kabul edilir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Entyviovedolizumab300 mg infüzyonluk, çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Venetoklaks

BCL-2 inhibitörü (BH3 mimetiği)

Anti-apoptotik BCL-2 proteinini seçici tıkayıp malign hücreyi apoptoza götüren oral ilaç; KLL, AML ve t(11;14)'lü multipl miyelom ya da AL amiloidozda kullanılır. Tümör lizis riski vardır.

Etki mekanizması

Etki yeriMalign hücre (plazma hücresi, lösemi) › Mitokondri dış zarı › Sitoplazma › BCL-2 proteini (BH3 bağlanma cebi)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)BCL-2 tarafındantutulurBAX-BAK'ıbaskılarapoptozuengellerApoptoz uyarısı (BIM)hücre içi hasar ve stres sinyaliMalign hücre içiBCL-2BIM'i bağlayıp hücreyi yaşatır; malignklonda aşırı yapılırMitokondri dış zarı · BCL-2BAX-BAK baskılımitokondri zarı sağlam kalırMitokondri dış zarıMalign hücre yaşarapoptoz uygulanamazMalign hücre içiVenetoklaks:BCL-2'nin BH3cebini tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: BIM serbest kalır → BAX-BAK mitokondri zarını deler → kaspazaktivasyonu ve apoptoz → malign klon hızla ölür; ilk haftalarda tümör lizissendromu görülebilir.t(11;14) taşıyan plazma hücreleri BCL-2'ye bağımlıdır. CYP3A4 ve P-gp substratıdır; güçlüinhibitörlerle doz azaltılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre içi organel
Nerede?Malign hücrenin içinde, mitokondri dış zarında. Ağızdan alınır, hücre zarından geçer; sitoplazmadaki BCL-2'ye bağlanır.
Neye etki eder?BCL-2'nin BH3 bağlanma cebine yerleşir; BCL-2'nin tuttuğu BIM serbest kalır (BH3 mimetiği).
Ne olur?BIM, BAX-BAK'ı etkinleştirir → mitokondri zarı geçirgen olur, sitokrom c çıkar, kaspazlar çalışır → malign klon ölür; tümör lizis sendromu görülebilir.

Klinik

EndikasyonKronik lenfositik lösemi/küçük lenfositik lenfoma, AML (azasitidinle), t(11;14) pozitif miyelom ve AL amiloidozda (ruhsat dışı).
Yan etkilerNötropeni, tümör lizis sendromu, ishal, bulantı, anemi, trombositopeni, enfeksiyon, yorgunluk.
KontrendikasyonKLL dozunun artırılması aşamasında güçlü CYP3A inhibitörleriyle (ketokonazol, klaritromisin, ritonavir) birlikte verilmez; sarı kantaron ve güçlü CYP3A indükleyicilerinden kaçınılır.
EtkileşimlerGüçlü CYP3A inhibitörleri dozu en az %75 azaltmayı gerektirir; P-gp inhibitörleri dozu %50 azaltır; varfarin etkisi artabilir; canlı aşılar verilmez.
DikkatDoz artırımı kademelidir; tümör lizis sendromu riski yüksek hastalarda hidrasyon, ürik asit düşürücü ve ilk dozlarda hastanede izlem. Slayttaki bağlamda t(11;14) için FISH, tedavi öncesi yapılır.

Erişkin dozu

KLL: 5 haftada artırılır (20 → 50 → 100 → 200 → 400 mg/gün), yemekle ve su ile. AML: 400 mg/gün (azasitidinle, gün 1–3 basamaklı). Miyelomda çalışmalarda 400–800 mg/gün, ruhsat dışı.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (CrCl ≥ 15).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiTümör lizis sendromu ve AKI: ilk 2 haftada hidrasyon, potasyum, fosfat ve ürik asit izlemi.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CDoz yaklaşık %50 azaltılır; yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tümör lizis sendromu, nötropeni ve enfeksiyon riski yüksektir; ilk basamaklarda hidrasyon ve laboratuvar izlemi gerekir. Güçlü CYP3A inhibitörleriyle (azoller, klaritromisin, ritonavir) doz azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); etkili kontrasepsiyon gerekir.
EmzirmeTedavi sırasında ve son dozdan sonra bir hafta emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Kombinasyon ürünleri (1): Venclyxto

0 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Venglustat

Glukozilseramid sentaz inhibitörü (araştırma aşamasında)

Glukozilseramid sentazı kapatan oral araştırma ilacı; ADPKD'de STAGED-PKD çalışması futilite nedeniyle durdurulmuştur. Türkiye'de ve dünyada onaylı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre içi lipid metabolizması › Golgi / ER zarı › Hücre içi (sitoplazma tarafı) › Glukozilseramid sentaz

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)glukozilseramidsentazdönüştürürzarda toplanırçoğalmayıdesteklerSeramidzar lipidi öncüsüGolgi · ER zarıGlukozilseramidglukozilseramid sentaz seramide glukozeklerGolgi · ER zarıGlikosfingolipitlerhücre zarında birikirHücre zarı · lipid tabakasıKist epiteli çoğalmasıADPKD'de kist büyümesi (varsayım)Böbrek kisti · epitelVenglustat:glukozilseramidsentazı tıkar⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Glukozilseramid yapımı azalır → kist büyümesinin yavaşlamasıbeklenmişti; STAGED-PKD'de toplam böbrek hacmi artışında yarar görülmedi.Merkezi sinir sistemine geçer; Fabry, GM2 gangliozidoz ve Gaucher tip 3 gibi lizozomalhastalıklarda da çalışılmaktadır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi organelHücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hücre içinde, Golgi ve ER zarında. Ağızdan alınır, hücre zarından geçer; kan-beyin bariyerini de aşar.
Neye etki eder?Seramide glukoz ekleyen glukozilseramid sentazı inhibe eder.
Ne olur?Glukozilseramid ve gangliozit yapımı azalır. ADPKD'de kist epitel çoğalmasını yavaşlatması beklenmişti; STAGED-PKD'de toplam böbrek hacmi artışını yavaşlatmadı.

Klinik

EndikasyonOnaylı endikasyonu yok; ADPKD (futilite ile durduruldu), Fabry, GM2 gangliozidoz, Gaucher tip 3 çalışmalarında.
Yan etkilerÇalışmalarda baş ağrısı, ishal, bulantı ve görme-uyku etkileri bildirilmiştir; kesin yan etki profili çalışma verisidir.
KontrendikasyonOnaylı kullanım olmadığı için tanımlı değildir; çalışma ölçütleri geçerlidir.
EtkileşimlerÇalışma protokollerinde CYP3A4 yoluyla etkileşim kuralları belirtilmiştir.
DikkatAraştırma ilacıdır; ADPKD çalışmasının durması nedeniyle bu endikasyonda geliştirilmesi sürmemektedir.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; ADPKD çalışmasında günde bir kez oral (iki dozda, 8 ve 15 mg) verilmiştir (hocanın kontrolü).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Onaylı doz yok; çalışmada eGFR ≥ 30 alındı, ayar tanımlı değil.
eGFR 30–59Veri sınırlı; çalışmada eGFR ≥ 30 hastalar alındı, öneri yok.
eGFR 15–29Çalışılmamış; kullanılmaz (araştırma ilacı).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kullanılmaz (araştırma ilacı).
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ilaç değildir; yaşlıda doz bilgisi yoktur. Yalnız klinik çalışma kapsamında, yakın izlemle kullanılır. Çalışmalarda baş ağrısı, ishal ve bulantı bildirilmiştir; düşme ve uyku etkileri sorgulanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yetersiz; kullanım önerilmez. Çalışmalarda etkili kontrasepsiyon istenir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N06AX16

Venlafaksin

Serotonin-noradrenalin geri alım inhibitörü (SNRI)

Serotonin ve noradrenalin geri alımını kapatan antidepresan; böbrek yetersizliğinde doz azaltılır, kan basıncını yükseltebilir ve metanefrin testinde yanlış pozitiflik yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi › Presinaptik sinir ucu (beyin ve omurilik) › Presinaptik zar › SERT ve NET taşıyıcıları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinapsa salınırtaşıyıcılar geriemersinyali bitirirSerotonin, noradrenalin salınımısinir ucundan sinaps aralığına boşalırPresinaptik sinir ucuSinapsta monoaminlerpostsinaptik reseptörleri uyarır,duygudurum ve ağrı sinyalini iletirSinaps aralığıSERT ve NET ile geri alımtaşıyıcılar monoaminleri sinir ucunageri çekerPresinaptik zar · SERT ve NETSinyal sonlanırsinapsta monoamin düzeyi düşerPostsinaptik zarVenlafaksin:SERT ve NETtaşıyıcılarınıbloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Geri alım durur → sinapsta serotonin ve noradrenalin birikir;depresyon, anksiyete ve nöropatik ağrı belirtileri azalır. Noradrenalin etkisiylekan basıncı ve nabız artabilir.Aktif metaboliti O-desmetilvenlafaksin böbrekle atılır; KBH'de dozu azaltılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyin ve omurilikteki sinapslarda, presinaptik ucun zarında. Ağızdan emilir; karaciğerde (CYP2D6) aktif metaboliti O-desmetilvenlafaksine dönüşür.
Neye etki eder?Zardaki serotonin (SERT) ve noradrenalin (NET) taşıyıcılarını bloke eder; düşük dozda ağırlıkla SERT, yüksek dozda NET etkisi baskındır.
Ne olur?Sinapsta serotonin ve noradrenalin birikir → depresyon, anksiyete ve nöropatik ağrı azalır; kan basıncı ve nabız artabilir.

Klinik

EndikasyonMajor depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal anksiyete, panik bozukluğu; nöropatik ağrıda yaygın kullanım (ruhsat dışı).
Yan etkilerKan basıncı artışı (doza bağımlı), bulantı, terleme, ağız kuruluğu, baş dönmesi, uykusuzluk, cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi, ani kesilince belirgin çekilme belirtileri.
KontrendikasyonMAO inhibitörü (kesildikten 14 gün sonrasına kadar), kontrolsüz hipertansiyon.
EtkileşimlerMAO inhibitörleri, linezolid, tramadol ve triptanlar (serotonin sendromu); NSAİİ ve antikoagülanla kanama artar; CYP2D6 ve CYP3A4 inhibitörleri düzeyi yükseltir.
DikkatDüzenli kan basıncı ölçülür. Ani kesilmez, yavaş azaltılır. Plazma ve idrar metanefrin testinde yanlış pozitif sonuç verebilir: feokromositoma taramasından önce kesilmesi gerekir. Gebelikte kullanımda geç gebelikte yenidoğan adaptasyon sendromu görülebilir.

Erişkin dozu

Uzatılmış salımlı biçim: 75 mg/gün tek doz ile başlanır (37,5 mg ile de başlanabilir); en çok 225 mg/gün.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Günlük doz %25–50 azaltılır.
eGFR 15–29Günlük doz %25–50 azaltılır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Doz yarıya indirilir.
HemodiyalizDoz yarıya indirilir; HD günü seans bittikten sonra verilir.
Periton diyaliziDoz yarıya indirilir; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHD: az; PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; KB artışı ve hiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz yaklaşık yarıya indirilir.
Child-Pugh BDoz yaklaşık yarıya indirilir.
Child-Pugh CYarıdan fazla azaltılır; kişiye göre ayarlanır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 37,5 mg ile başlanır. Doza bağlı kan basıncı artışı, hiponatremi, düşme, kanama ve bırakma sendromu görülebilir. KB ve Na izlenir; kesilirken doz yavaş azaltılır.

  • TIME-to-STOP B4#sınıf üyesi olarak Kontrolsüz hipertansiyonda SNRI kullanılmaz.
  • TIME-to-START B1sınıf üyesi olarak Majör depresyonda antidepresan endikedir.
  • TIME-to-START B2sınıf üyesi olarak Ağır anksiyetede SSRI yetersizse SNRI.

AGS Beers 2023 SIADH/hiponatremi riski, Na izlenir; düşme-kırık öyküsünde kaçınılmalı.

Gebelik ve emzirme

GebelikGerekirse kullanılabilir; geç gebelikte yenidoğanda uyum sendromu ve PPHN riski; annede KB izlenir.
EmzirmeSüte geçer, aktif metabolit de geçer; bebek izlenerek kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (6 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Boniluxvenlafaksin hidroklorür37,5 mg xr kapsül
Efexor Xrvenlafaksin37,5 mg mikropellet kapsul; 75 mg mikropellet kapsul; 150 mg mikropellet kapsul
Faxiven Xrvenlafaksin hcl37,5 mg uzatilmis salimli sert kapsul; 75 mg uzatilmis salimli sert kapsul; 150 mg uzatilmis salimli sert kapsul
Sulinex Xrvenlafaksin hcl37,5 mg uzatılmış salimli tablet; 75 mg uzatılmış salimli tablet; 150 mg uzatılmış salimli tablet; 225 mg uzatılmış salimli tablet
Venegis Xrvenlafaksin hcl37,5 mg uzatilmis salinimli sert kapsul; 75 mg uzatilmis salinimli sert kapsul; 150 mg uzatilmis salinimli sert kapsul
Venladep Xrvenlafaksin hcl37,5 mg mikropellet kapsül; 75 mg mikropellet kapsül; 150 mg mikropellet kapsül

6 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C08DA01

Verapamil

Non-dihidropiridin kalsiyum kanal blokeri (fenilalkilamin)

Kalp ve damarda L-tipi kalsiyum kanalını kapatan, AV düğüm iletimini yavaşlatan kalsiyum kanal blokeri; SVT ve AF'de hız kontrolü, hipertansiyon ve anjinada kullanılır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar › AV/sinüs düğümü, miyokard, damar düz kası › Hücre zarı (voltaj kapılı kanal) › L-tipi Ca²⁺ kanalı (Cav1.2)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalı açarkalsiyum girerkasar ve iletimihızlandırırZar depolarizasyonuAV düğüm, sinüs düğümü ve damar düz kasıuyarılırHücre zarı · depolarizasyonL-tipi Ca²⁺ kanalıkalsiyum hücre içine girerHücre zarı · L-tipi kanalHücre içi Ca²⁺ artışıkalpte kasılma-iletim, damarda kasılmaHücre içi · Ca²⁺ artışıHız ve direnç artariletim hızlanır, damar direnci yükselirKalp ve damar düz kasıVerapamil:L-tipi Ca²⁺kanalını kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsiyum girişi azalır → AV düğüm iletimi ve kalp hızı düşer, damargevşer, kan basıncı ve miyokard iş yükü azalır. Proteinüriyi azaltır.CYP3A4 ve P-gp'yi inhibe eder (siklosporin, takrolimus, digoksin düzeyleri artabilir).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalpte sinüs ve AV düğüm hücresinin, miyokardın ve damar düz kasının zarında. İlaç kandan hücre zarındaki kanala ulaşır.
Neye etki eder?L-tipi kanalın por bölgesine bağlanıp Ca²⁺ girişini keser; sık uyarılan AV düğüm hücrelerinde daha etkilidir (kullanıma bağımlı).
Ne olur?Hücre içi Ca²⁺ düşer → AV iletim ve kalp hızı yavaşlar, kasılma gücü ve damar tonusu azalır → kan basıncı ve miyokard iş yükü düşer.

Klinik

EndikasyonSupraventriküler taşikardi (PSVT, AF hız kontrolü), hipertansiyon, anjina, hipertrofik kardiyomiyopati, küme baş ağrısı profilaksisi; proteinüride ek ilaç olarak kullanılır.
Yan etkilerKabızlık (sık), bradikardi, AV blok, hipotansiyon, ayak bileği ödemi, baş dönmesi, baş ağrısı, diş eti hiperplazisi, karaciğer enzimi yüksekliği.
KontrendikasyonAğır sol ventrikül sistolik yetmezliği (düşük EF), hasta sinüs sendromu ve 2.–3. derece AV blok (pacemakersız), WPW ile AF/flutter, kardiyojenik şok, IV verapamil kullanan hastada IV beta bloker.
EtkileşimlerBeta blokerle (özellikle IV) ağır bradikardi, AV blok, asistoli; takrolimus ve siklosporin düzeyi artar; kolşisin ölümcül toksisite; simvastatin ve atorvastatin düzeyi artar; digoksin düzeyi %50–75 artar; klaritromisin ve greyfurt düzeyi artırır.
DikkatNakil hastasında takrolimus-siklosporin dozu ayarlanır ve düzey izlenir. Beta blokerle birlikte dikkat. Aldosteron-renin testine hazırlıkta ara tedavi olarak (doksazosinle birlikte) kullanılabilir; testi bozmaz. Gebelikte kullanılabilir; emzirmede süte geçer, kabul edilebilir.

Erişkin dozu

Oral 80 mg günde 3 kez, gerekirse 120 mg günde 3 kez; uzatılmış salımlı 240 mg/gün (hipertansiyon). IV 5–10 mg, 2–3 dakikada yavaş enjeksiyon (gerekirse 15–30 dakika sonra tekrarlanır).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; düşük dozdan başlanır.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Düşük dozdan başlanır; EKG ve tansiyon izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlama kuralı yoktur.
Periton diyaliziAyar gerekmez.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır; PD: hayır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle; PR aralığı izlenir.
Child-Pugh BDikkatle, düşük dozla; EKG izlenir.
Child-Pugh CNormal dozun yaklaşık %30'u; EKG ile izlenir.

Yaşlıda kullanım

Düşük doz başla (40 mg günde 2–3 kez ya da ER 120 mg). Kabızlık sık ve ciddi olabilir; bradikardi, AV blok, ortostatik hipotansiyon, ödem. Beta blokerle birlikte verilmez; digoksin, statin ve DOAK düzeyini artırır.

  • TIME-to-STOP A4 Düşük EF'li kalp yetersizliğinde negatif inotrop etki; kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A5 Nabız < 50/dk, 2.–3. derece blok ya da tam blokta başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A13 Beta blokerle birlikte kalp bloğu riski; birlikte verilmez.
  • TIME-to-STOP C7 Kronik kabızlıkta, alternatif varken kabızlığı artırır.

AGS Beers 2023 düşük EF'li kalp yetersizliğinde kaçınılmalı (negatif inotrop).

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir (aritmi, hipertansiyon); anne hipotansiyonu ve fetal bradikardi izlenir.
EmzirmeSüte geçer, emzirmede kabul edilebilir.

Türkiye’deki ürünler (7 ticari ad · 6 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fibrocard L.p.verapamil180 mg kapsul; 240 mg kapsul
Isopamilverapamil hidroklorür5 mg/2 ml ampul
Isoptinverapamil40 mg film kapli tablet; 80 mg film kapli tablet
Isoptin Iv Infuzyon İçin Çözelti İçeren Ampulverapamil
Isoptin Kkhverapamil120 mg uzatılmış salimli tablet
Isoptin Srverapamil240 mg uzatılmış salimli tablet
Ormilverapamil40 mg 50 tablet; 80 mg 50 tablet

Kombinasyon ürünleri (6): Tarka, Tarka Forte, Veracomb Mr 180, Veracomb Mr 240, Verapin, Verapin Forte

7 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 6 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C01DX22

Vericiguat

Çözünür guanilat siklaz (sGC) uyarıcısı

NO'dan bağımsız ve NO'ya duyarlılığı artırarak çözünür guanilat siklazı uyaran kalp yetersizliği ilacı; cGMP'yi artırır. EF < %45 ve kötüleşme öyküsünde standart tedaviye eklenir; gebelikte ve riociguatla kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi › Kalp kası ve damar düz kası › Hücre içi (sitoplazma) › Çözünür guanilat siklaz (sGC)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sGC'ye bağlanırGTP'den cGMPyapar+protein kinazG'yi uyarırNO (azot monoksit)endotelden ve miyokarttan salınan sinyalmolekülüEndotel · miyokardÇözünür guanilat siklaz (sGC)NO ile aktifleşen, GTP'den cGMP yapansitoplazma enzimiKalp ve damar kası içicGMPprotein kinaz G'yi çalıştıran ikincihaberciKalp ve damar kası içiKalp ve damar gevşemesimiyokard sertliği ve damar tonusu azalırMiyokard ve damar düz kasıVericiguat:sGC'yi uyarır,cGMP yapımınıartırır+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: sGC uyarılır → cGMP artar; damar gevşer ve miyokard sertliği azalır.Kalp yetersizliğinde oksidatif stres NO–sGC–cGMP yolunu zayıflatır; vericiguat bu eksikliğiatlar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre dışı / doku arasıHücre içi (sitoplazma)
Nerede?Kalp kası hücresi ve damar düz kası hücresinin içinde (sitoplazma). Oral emilir, hücre zarından geçer.
Neye etki eder?Çözünür guanilat siklazı doğrudan uyarır ve enzimi endojen NO'ya duyarlı kılar (NO bağlanma bölgesinden bağımsız bölgeye bağlanır).
Ne olur?Kalp yetersizliğinde azalan NO–sGC–cGMP yolu güçlenir → cGMP artar, damar gevşer, miyokard sertliği ve yeniden yapılanma azalır.

Klinik

EndikasyonSon dönemde dekompanse olmuş, EF < %45 semptomatik kronik kalp yetersizliğinde standart tedaviye ek (ölüm ve hastane yatışı riskini azaltır).
Yan etkilerSemptomatik hipotansiyon, senkop, anemi, bulantı, baş dönmesi, dispepsi, reflü.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; riociguat ve diğer sGC uyarıcılarıyla birlikte kullanım; gebelik (embriyo-fetal toksisite).
EtkileşimlerRiociguatla birlikte kullanılmaz; PDE5 inhibitörleriyle önerilmez (hipotansiyon); uzun etkili nitratlarla veri sınırlıdır, hipotansiyon izlenir.
DikkatYemekle alınır (emilim artar). Sistolik KB < 100 mmHg iken başlanmaz. Doğurganlık çağındaki kadında etkin kontrasepsi gerekir.

Erişkin dozu

2,5 mg günde 1 kez yemekle başlanır; yaklaşık 2 haftada bir iki katına çıkarılır (5 mg, sonra hedef 10 mg günde 1 kez), hipotansiyon yoksa.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR ≥ 15: ayar gerekmez; hipotansiyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)eGFR < 15: çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz; protein bağlanması yüksek, az beklenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; tansiyon izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; önerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşa göre doz ayarı gerekmez; 2,5 mg ile başlanır. Semptomatik hipotansiyon ve senkop izlenir (SKB < 100 mmHg iken başlanmaz). Anemi ve böbrek işlevi izlenir; PDE5 inhibitörüyle birlikte kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikKontrendike: embriyo-fetal toksisite; etkin kontrasepsi gerekir, gebelik testi yapılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Verquvovericiguat2,5 mg film kapli tablet; 5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC A10BH02

Vildagliptin

DPP-4 inhibitörü (gliptin)

İnkretin yıkımını durduran gliptin; tip 2 diyabette günde 2 doz (sülfonilüreyle günde tek doz). Karaciğer enzimi artışı yapabilir: başlangıçta ve ilk yıl düzenli izlenir; eGFR < 50'de doz azaltılır.

Etki mekanizması

Etki yeriEndokrin sistem · inkretin yolu › Endotel zarı ve kan › Hücre yüzeyi ve plazma › DPP-4 enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kana geçerDPP-4 ilekarşılaşırparçalanırBesin alımıince bağırsak L ve K hücreleri GLP-1 veGIP salgılarİnce bağırsak mukozasıGLP-1 ve GIP (inkretinler)glukoza bağlı insülini artırır,glukagonu azaltırKan · inkretinlerDPP-4 enzimiendotel zarında ve kanda inkretinleridakikalar içinde yıkarEndotel zarı · DPP-4İnaktif parçalarinsülin salgısını uyaramazKan · inaktif parçalarVildagliptin:DPP-4'ü plazmadakapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: DPP-4 kapanınca aktif GLP-1 ve GIP kanda uzun kalır → glukoza bağlıinsülin artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Bağırsak lümeniKan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Kanda ve damar endotelinin yüzeyinde (zara bağlı ve çözünür DPP-4). İlaç ağızdan alınır, emilip kana geçer ve enzime plazmada ulaşır.
Neye etki eder?DPP-4 enzimini geri dönüşümlü kapatır; GLP-1 ve GIP artık yıkılamaz.
Ne olur?Aktif inkretinler kanda uzun kalır → glukoza bağlı insülin salgısı artar, glukagon azalır; hipoglisemi riski düşüktür.

Klinik

EndikasyonTip 2 diyabette tek başına ya da metformin, sülfonilüre, pioglitazon ve insülinle birlikte glisemik kontrol.
Yan etkilerÜst solunum yolu enfeksiyonu, baş ağrısı; nadiren akut pankreatit, ciddi eklem ağrısı, büllöz pemfigoid, aşırı duyarlılık; sülfonilüre ve insülinle hipoglisemi. Karaciğer enzimlerinde artış, anjiyoödem (ACE inhibitörüyle), nadiren cilt lezyonları.
KontrendikasyonVildagliptine aşırı duyarlılık; tip 1 diyabet, ketoasidoz; karaciğer yetmezliği ya da ALT/AST > 3 × normal üst sınırı.
EtkileşimlerACE inhibitörüyle anjiyoödem riski artar; sülfonilüre ve insülin hipoglisemiyi artırır; belirgin CYP etkileşimi yoktur.
DikkatBaşlangıçta, ilk yıl 3 ayda bir ve sonra periyodik karaciğer enzimi izlenir; ALT/AST > 3 × üst sınır olursa kesilir.

Erişkin dozu

50 mg günde 2 kez; sülfonilüre ya da insülinle 50 mg günde 1 kez (sabah). eGFR < 50'de 50 mg günde 1 kez.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez (eGFR ≥ 50'de 50 mg günde 2 kez).
eGFR 30–59eGFR < 50: 50 mg günde 1 kez.
eGFR 15–2950 mg günde 1 kez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)50 mg günde 1 kez (son dönem böbrek yetmezliği dahil).
Hemodiyaliz50 mg günde 1 kez; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyalizi50 mg günde 1 kez (veri sınırlı).
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen. PD: veri yok.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; nadiren böbrek işlevi bozulması bildirilmiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ABaşlangıç ve düzenli ALT/AST izle; ALT > 3 × üst sınırda kes.
Child-Pugh BKullanılmaz (karaciğer yetmezliğinde önerilmez).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda tolere edilir, hipoglisemi riski düşüktür; eGFR < 50'de 50 mg/gün. Karaciğer enzimlerini ilk yıl düzenli izle; ödem, cilt lezyonu ve ACE inhibitörüyle anjiyoödem açısından sor.

Gebelik ve emzirme

GebelikYeterli insan verisi yok; kaçınılır, gebelikte insülin tercih edilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (16 ticari ad · 10 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Diyatixvildagliptin50 mg tablet
Galvusvildagliptin50 mg tablet
Gliptavildagliptin50 mg tablet
Glivantavildagliptin50 mg tablet
Glividinvildagliptin50 mg tablet
Orvexiavildagliptin50 mg tablet
Taglinvildagliptin50 mg tablet
Vefildavildagliptin50 mg tablet
Vidaptinvildagliptin50 mg tablet
Viglidavildagliptin50 mg tablet
Vilbiodavildagliptin50 mg tablet
Vilcozavildagliptin50 mg tablet
Vildabetvildagliptin50 mg tablet
Vildalipvildagliptin50 mg tablet
Vildegavildagliptin50 mg tablet
Viptinvildagliptin50 mg tablet

Kombinasyon ürünleri (10): Diyatix Plus, Galvus Met 50, Glividin Met, Taglin Met, Vidaptin Met, Viglida Plus, Vildabet Met, Vildega Plus, Vilmet, Viptin Met

16 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 10 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01CA02

Vinkristin

Vinka alkaloidi (mikrotübül inhibitörü, sitotoksik)

Tubuline bağlanıp mitoz iğini bozan vinka alkaloidi; lenfoma, lösemi, miyelom ve TTP rejimlerinde kullanılır. Nörotoksik ve vezikandır; yalnız IV verilir, intratekal verilişi öldürücüdür.

Etki mekanizması

Etki yeriBölünen hücre (tümör, lenfoid) › Hücre iskeleti › Hücre içi (sitoplazma) › Tubulin dimerleri (mitotik iğ)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)birleşir(polimerizasyon)kromozomlarıçekerhücreyi ikiyebölerTubulin dimerlerihücre iskeleti protein yapı taşıHücre içi · tubulin havuzuMikrotübül ve mitoz iğ ipliğikromozomları ayırırHücre içi · mitotik iğMetafaz → anafaz geçişimitoz tamamlanırHücre içi · metafaz plağıBölünen hücre çoğalmasıtümör ve lenfoid hücreTümör ve lenfoid dokuVinkristin:tubulinebağlanıppolimerizasyonukeser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: İğ ipliği kurulamaz → hücre metafazda takılıp apoptozla ölür;bölünen tümör ve lenfoid hücreler azalır, aksonlardaki mikrotübül taşımasıbozulduğu için nöropati gelişir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Bölünen hücrenin sitoplazmasında. Damardan verilir (yalnız damar içi), kandan hücre zarını geçer; aksondaki mikrotübüllere de ulaşır.
Neye etki eder?Tubulin dimerlerine bağlanır ve mikrotübül polimerizasyonunu durdurur; mitotik iğ ipliği kurulamaz.
Ne olur?Kromozomlar ayrılamaz, hücre metafazda takılıp apoptoza gider; bölünen tümör ve lenfoid hücreler azalır. Akson taşıması bozulur → periferik nöropati.

Klinik

EndikasyonAkut lenfoblastik lösemi, Hodgkin ve Hodgkin dışı lenfoma (CHOP, R-CHOP), multipl miyelom (VAD), TTP'de seçilmiş durumlar, Wilms tümörü ve diğer çocukluk çağı tümörleri.
Yan etkilerPeriferik nöropati (parestezi, ayak düşmesi), otonom nöropati (kabızlık, paralitik ileus), kranyal nöropati, SIADH ve hiponatremi, alopesi, ekstravazasyonda doku nekrozu; kemik iliği baskısı hafiftir.
Kontrendikasyonİntratekal uygulama (ölümcül); Charcot-Marie-Tooth demiyelinizan nöropatisi; ağır enfeksiyon (göreli).
EtkileşimlerAzoller (özellikle itrakonazol, vorikonazol, posakonazol) ve diğer güçlü CYP3A4 inhibitörleri nörotoksisiteyi ağırlaştırır; fenitoin düzeyini düşürür; L-asparaginaz ve diğer nörotoksik ilaçlarla toplanır.
DikkatYalnız IV, kapaklı infüzyon torbasında ya da yeterli damar yolunda verilir; ekstravazasyon vezikan hasara yol açar. Azol antifungalleri aynı dönemde kullanılacaksa nörotoksisite açısından yakından izlenir. Gebelikte teratojendir; doğurganlık çağında kontrasepsiyon gerekir.

Erişkin dozu

Genellikle 1,4 mg/m² (en çok 2 mg) IV bolus ya da kısa infüzyon, haftada bir ya da 3 haftada bir; protokole göre. Yalnız damar yoluyla verilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; SIADH ve hiponatremi izlenir.
HemodiyalizAyar gerekmez; HD günü zamanlaması gerekmez.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (geniş doku dağılımı ve protein bağlanması).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; SIADH ile hiponatremi, nadiren hiperürisemi ve tümör lizisi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; bilirubin izlenir.
Child-Pugh BBilirubin 1,5–3 mg/dL: doz yaklaşık %50.
Child-Pugh CBilirubin > 3 mg/dL: önerilmez ya da çok dikkatle.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda nörotoksisite (periferik nöropati, ileus, otonom) belirgin; tek doz en çok 2 mg. Yalnız IV (intratekal ölümcüldür); ekstravazasyon, SIADH ve kabızlık için laksatif. Azol antifungallerle toksisite artar.

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde kaçınılır (teratojenik); zorunluysa 2.–3. trimesterde onkoloji kararıyla; etkin kontrasepsiyon.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; tedavi boyunca emzirilmez.

Türkiye’deki ürünler (5 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Vincrestvincristine1 mg / 1 ml IV enjeksiyonluk çözelti; 2 mg/2 ml IV enjeksiyonluk çözelti
Vincristinevincristine1 mg flakon
Vincristine Kocakvinkristin sülfat1 mg/1 ml IV enjeksiyonluk solusyon iceren flakon; 2 mg/2 ml IV enjeksiyonluk solusyon iceren flakon
Vincristine Richtervinkristin sülfat1 mg flakon
Vincristine Sulfat Dblvincristine1 mg/1 ml enj, sol, iceren flakon; 2 mg/2 ml enj, sol, iceren flakon

5 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Voklosporin

Kalsinörin inhibitörü (immünsüpresif; siklosporin analoğu)

Siklosporinin modifiye analoğu olan kalsinörin inhibitörü; aktif lupus nefritinde mikofenolat ve düşük doz steroide eklenir. Düzey izlemi gerektirmeden öngörülebilir etki verir.

Etki mekanizması

Etki yeriBağışıklık sistemi › T lenfosit (ve podosit) › Hücre içi (sitoplazma) › Siklofilin–kalsinörin kompleksi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)aktive ederfosfatıuzaklaştırırgenleri açarT hücre reseptörü uyarısıantijen tanınınca hücre içi kalsiyumartarT hücre zarı · TCRKalsinörinkalsiyumla çalışan fosfataz enzimiHücre içi · sitoplazmaNFAT çekirdeğe geçerfosfatı alınan transkripsiyon faktörüSitoplazma → çekirdeğeIL-2 → T hücre çoğalmasıotoimmün iltihabı ve nefriti yürütürÇekirdek · IL-2 geniVoklosporin +siklofilin:kalsinörinikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kalsinörin çalışmaz → NFAT sitoplazmada kalır, IL-2 yapılmaz → Thücre aktivasyonu durur; podosit korunur, proteinüri belirgin azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?T lenfositin ve podositin içinde (sitoplazmada). Ağızdan alınan yağda çözünen ilaç hücre zarından geçerek içeri girer.
Neye etki eder?Hücre içindeki siklofiline bağlanır; kompleks kalsiyumla çalışan fosfataz kalsinörini kapatır. Siklosporinden daha güçlü bağlanır, kinetiği daha öngörülebilirdir.
Ne olur?NFAT fosfatlı kalır, çekirdeğe geçemez → IL-2 yazılmaz, T hücre aktivasyonu durur; podosit sitoiskeleti korunur → lupus nefritinde proteinüri düşer.

Klinik

EndikasyonAktif sınıf III, IV ya da V lupus nefriti (mikofenolat mofetil ve kortikosteroidle birlikte; KDIGO 2024'te üçlü tedavi seçeneği).
Yan etkilereGFR düşmesi (geçici ve doz azaltmayla düzelir), hipertansiyon, hiperkalemi, baş ağrısı, ishal, öksürük, tremor, enfeksiyon, hipomagnezemi; uzun vadede malignite ve enfeksiyon riski.
KontrendikasyonGüçlü CYP3A4 inhibitörleriyle (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin) birlikte kullanım; voklosporine ya da yardımcı maddelere aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerCYP3A4 inhibitörleri düzeyi artırır, indükleyiciler (rifampisin, sarı kantaron) etkiyi düşürür; potasyum tutucu ilaçlar ve ACEi/ARB hiperkalemiyi artırır; nefrotoksik ilaçlarla birlikte dikkat.
Dikkatİlk ayda 2 haftada bir, sonra düzenli eGFR, potasyum ve tansiyon izlenir. Teratojenite açısından birlikte verilen mikofenolat belirleyicidir; gebelikte önerilmez. Canlı aşı yapılmaz; greyfurt ve CYP3A4 etkileşimlerinden kaçınılır.

Erişkin dozu

Onaylı rejim: 23,7 mg (3 × 7,9 mg kapsül) günde iki kez, aralık ~12 saat; mikofenolat mofetil ve hızla azaltılan düşük doz steroidle birlikte. Doz eGFR'ye ve tansiyona göre 7,9 mg'lık adımlarla azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; eGFR ve tansiyona göre azaltılır.
eGFR 30–59eGFR ≤ 45'te başlanması önerilmez; 45–59'da standart doz ve sık eGFR izlemi.
eGFR 15–29Başlanması önerilmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Önerilmez.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaÇalışılmamış (yüksek protein bağlanması nedeniyle az beklenir).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiKalsinörin inhibitörü: eGFR düşüşü, hiperkalemi, hipertansiyon; eGFR belirgin düşerse doz azaltılır.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AHafif yetersizlikte düşük başlangıç dozu (ürün bilgisine bakılır).
Child-Pugh BOrta yetersizlikte düşük başlangıç dozu; ürün bilgisine bakılır.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda başlangıç eGFR'si genellikle düşüktür; eGFR ≤ 45 ise başlanmaz. Tansiyon, potasyum ve eGFR 2 haftada bir, sonra aylık izlenir. Güçlü CYP3A4 inhibitörleriyle kullanılmaz; enfeksiyon ve malignite riski artar.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (mikofenolatla birlikte teratojenik); etkili doğum kontrolü gerekir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC J02AC03

Vorikonazol

Triazol grubu antifungal

Fungal CYP51'i kapatıp ergosterol yapımını durduran geniş spektrumlu triazol; invaziv aspergilloz ve kandidiyazda kullanılır. Çok sayıda ilaç etkileşimi vardır; IV vehikülü böbrek yetersizliğinde birikir.

Etki mekanizması

Etki yeriMantar (Aspergillus, Candida) › Mantar hücre zarı sentezi › Endoplazmik retikulum zarı › 14α-demetilaz (CYP51)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)demetilaz ileişlenirergosteroledönüştürürzarı kurarLanosterolmantar hücre zarı sterolünün öncüsüMantar hücresi · lanosterol14α-demetilaz (CYP51)lanosterolden metil grubunu uzaklaştırırMantar ER zarı · CYP51Ergosterolmantar hücre zarının ana sterolüMantar hücre zarıSağlam zar · mantar çoğalmasıgeçirgenlik ve zar enzimleriMantar hücresiVorikonazol:CYP51 enziminikapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Ergosterol yapılamaz, toksik metil-sterol birikir → zar bozulur vemantar çoğalamaz; insan CYP enzimlerini de kapattığı için çok sayıda ilacın düzeyiartar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içi
Nerede?Mantar hücresinin içinde, ER zarında ve zar sentezi bölgesinde. Ağızdan ya da damardan verilir; mantar hücresine girip enzime bağlanır.
Neye etki eder?Triazol halkasının azotu CYP51'in hem demirine bağlanır; lanosterolün ergosterole dönüşümü durur. İnsan CYP2C19, 2C9 ve 3A4'ü de inhibe eder.
Ne olur?Ergosterol yapılamaz, toksik metil-sterol birikir → zar bozulur, mantar çoğalamaz. İnsan CYP enzimleri de kapandığı için çok sayıda ilacın düzeyi artar.

Klinik

Endikasyonİnvaziv aspergilloz (ilk seçenek), kandidemi, flukonazol dirençli invaziv Candida enfeksiyonları, Scedosporium ve Fusarium enfeksiyonları, febril nötropenide ampirik tedavi.
Yan etkilerGeçici görme bozukluğu ve halüsinasyon, fotosensitivite (uzun süreli kullanımda deri kanseri), karaciğer enzim artışı ve hepatotoksisite, QT uzaması, döküntü; IV formdaki vehikül (SBECD) böbrek yetersizliğinde birikir.
KontrendikasyonVorikonazole aşırı duyarlılık; sirolimus, rifampisin, karbamazepin, uzun etkili barbitüratlar, sarı kantaron, ergot alkaloidleri, terfenadin, pimozid, kinidin, efavirenz (yüksek doz) ile birlikte kullanım.
EtkileşimlerTakrolimus dozu üçte birine, siklosporin yarıya indirilir ve düzey izlenir; sirolimus birlikte verilmez; statinlerde miyopati; varfarin etkisi artar; omeprazol ve fenitoin ile çift yönlü etkileşim; QT uzatan ilaçlarla birlikte dikkat.
DikkatNakil hastasında kalsinörin inhibitörü düzeyi yükselir: vorikonazol başlanırken takrolimus/siklosporin dozu önceden azaltılır, düzey izlenir. Çukur düzey (genellikle 1–5,5 mg/L) izlenir; CYP2C19 polimorfizmi düzeyi etkiler. Gebelikte teratojendir, yalnız yararı riski aşıyorsa; emzirme önerilmez.

Erişkin dozu

IV: ilk gün 6 mg/kg 12 saatte bir (2 doz), sonra 4 mg/kg 12 saatte bir. Oral (≥ 40 kg): ilk gün 400 mg 12 saatte bir, sonra 200 mg 12 saatte bir (yemekten en az 1 saat önce ya da sonra); düzey izlemiyle ayarlanır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Oral ve IV: ayar gerekmez.
eGFR 30–59Oral: ayar gerekmez. IV: eGFR < 50'de SBECD birikir; mümkünse oral, IV zorunluysa kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Oral: ayar gerekmez. IV'den kaçınılır (SBECD birikimi); zorunluysa yarar-risk değerlendirilir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral: ayar gerekmez. IV mümkünse kullanılmaz (SBECD); zorunluysa kısa süre ve izlemle.
HemodiyalizOral: ayar gerekmez, seans sonrası ek doz yok. IV: SBECD kısmen uzaklaşır; mümkünse oral.
Periton diyaliziOral: ayar gerekmez; IV'den kaçınılır (SBECD birikimi).
Diyalizle uzaklaşmaHD: kısmen (vorikonazol ve SBECD); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiIV formdaki SBECD vehikülü eGFR < 50'de birikir; böbrek işlevi izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AYükleme dozu standart, idame dozu yarıya indirilir; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh BYükleme dozu standart, idame dozu yarıya indirilir; karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; yalnız yarar riski aşıyorsa, düzey ve karaciğer testleriyle.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı başlangıç dozu değişmez; çukur düzeye (genellikle 1–5,5 mg/L) göre ayarlanır. Görme bozukluğu ve halüsinasyon deliryumla karışabilir; QT, karaciğer testleri ve çoklu ilaç etkileşimi izlenir; fotosensitivite için güneşten korunma.

Gebelik ve emzirme

GebelikHayvanda teratojenik; kaçınılır, yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır (kontrasepsiyon önerilir).
EmzirmeVeri yetersiz; önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (19 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fungavorvorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti için toz içeren flakon
Nobivorvorikonazol200 mg film kaplı tablet
Trozasinvorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti için liyofilize toz içeren flakon
Vfendvorikonazol40 mg/ml oral süspansıyon için kuru toz; 50 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Vfend Ivvorikonazol200 mg infüzyon çözeltisi için toz
Viprazolvorikonazol40 mg/ml oral süspansiyon hazirlamak için toz; 50 mg film kapli tablet; 200 mg IV infüzyonluk çözelti için toz içeren flakon; 200 mg film kapli tablet
Voranexvorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Vorazyrvorikonazol200 mg IV infüzyon çözeltısı için toz içeren flakon
Vorcanoxvorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti için toz
Vorentvorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamada kullanılacak konsantre için toz; 200 mg film kapli tablet
Vorifullvorikonazol50 mg film kapli tablet; 200 mg film kapli tablet
Vorigenvorikonazol200 mg IV infüzyon çözeltısı için toz
Vorijectvorikonazol200 mg IV infüzyon çözeltısı için liyofilize toz
Vorikandinvorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için toz
Vorispervorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti hazırlamak için toz; 200 mg film kaplı tablet
Vorixvorikonazol200 mg IV infüzyon çözeltısı için toz içeren flakon
Vorzolvorikonazol50 mg film tablet; 200 mg film tablet
Vorzol Ivvorikonazol200 mg infüzyonluk çözelti için toz
Vzolevorikonazol200 mg IV infüzyonluk çözelti hazirlamada kullanilacak konsantre için toz

19 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N06AX26

Vortioksetin

Multimodal antidepresan (SERT inhibitörü ve 5-HT reseptör modülatörü)

SERT'i kapatan ve 5-HT1A, 5-HT1B, 5-HT3, 5-HT7 reseptörlerini modüle eden antidepresan; bilişsel belirtilerde yararı olabilir. Bulantı sık; hiponatremi ve kanama riski diğer serotonerjik ilaçlar gibi.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Serotonerjik sinaps › Presinaptik ve postsinaptik zar › SERT ve 5-HT reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)reseptörleriuyarırgeri alımlasonlanırSerotonin salımısinir ucundan sinaps aralığına serotoninçıkarSinaps aralığıPostsinaptik 5-HT reseptörleriserotonin burada sinyal verir(duygudurum, biliş)Postsinaptik zar · 5-HTSERT geri alımıserotonin presinaptik uca geri taşınır,sinyal sonlanırPresinaptik zar · SERTVortioksetin:SERT'i kapatır,5-HTreseptörlerinimodüle eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: SERT kapanır ve 5-HT3/7 antagonizmi ile 5-HT1A agonizmi birleşir →serotonerjik ağ düzenlenir, depresyon belirtileri gerilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Beyinde serotonerjik sinapslar (rafe çekirdekleri, korteks, hipokampus). Oral ilaç emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP2D6 başta olmak üzere yıkılır.
Neye etki eder?Presinaptik SERT'i kapatır; 5-HT3, 5-HT7 ve 5-HT1D reseptörlerini kapatır (antagonist), 5-HT1A'yı uyarır (agonist), 5-HT1B'yi kısmen uyarır (parsiyel agonist).
Ne olur?Serotonin geri alımı kapanır, serotonerjik ağ yeniden düzenlenir; bu birleşik etki → antidepresan etki ve bilişsel belirtilerde olası düzelme.

Klinik

EndikasyonErişkinde majör depresyon.
Yan etkilerBulantı, kusma, ishal, kabızlık, baş dönmesi, kaşıntı, anormal rüyalar, cinsel işlev bozukluğu, hiponatremi/SIADH, kanama eğilimi, serotonin sendromu, intihar düşüncesi izlemi.
KontrendikasyonMAO inhibitörleri (14 gün ara), selejilin ve moklobemidle birlikte kullanım, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerMAOİ, linezolid, metilen mavisi, triptan, tramadolle serotonin sendromu; CYP2D6 inhibitörleri düzeyi artırır, rifampisin ve karbamazepin düşürür; varfarin, NSAİİ, antiagreganlarla kanama; diüretiklerle hiponatremi.
DikkatHiponatremi ve kanama riski yaşlıda ve antitrombotik alanda izlenir. Bulantı doz bağımlıdır.

Erişkin dozu

10 mg/gün tek doz (5–20 mg); 65 yaş ve üzeri: 5 mg ile başlanır. Güçlü CYP2D6 inhibitörüyle (fluoksetin, paroksetin, bupropion) en çok 10 mg; CYP2D6 yavaş metabolizörlerinde en çok 10 mg. Güçlü indükleyicilerle doz artırılabilir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; dikkatle, veri sınırlı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri yetersiz; dikkatle.
HemodiyalizVeri yetersiz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHiponatremi.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh CVeri yok; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

5 mg ile başla (≥ 65 yaş). Bulantı, hiponatremi (Na izle), düşme ve kanama izlenir; CYP2D6 inhibitörü (paroksetin, fluoksetin, bupropion) kullananda en çok 10 mg. Başka SSRI/SNRI ile birlikte verilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; kaçınılır. Geç gebelikte yenidoğanda adaptasyon sendromu olabilir.
EmzirmeSüte geçer (hayvan verisi); emzirme önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Fonkseravortioksetin hbr · vortioksetin hidrobromür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 15 mg film kaplı tablet; 20 mg film kapli tablet
Serenvivortioksetin hidrobromür 2-butanol solvat5 mg film kaplı tablet; 10 mg film kaplı tablet; 15 mg film kaplı tablet; 20 mg film kaplı tablet
Sordenavortioksetin hidrobromür5 mg film kapli tablet; 10 mg film kapli tablet; 20 mg film kapli tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Vutrisiran

Karaciğere yönelik siRNA (transtiretin susturucusu)

Karaciğerde transtiretin (TTR) mRNA'sını yıkan siRNA; ATTR kardiyomiyopatisi ve polinöropatide üç ayda bir deri altı yapılır. Böbrek ve karaciğer ayarı gerekmez.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Hücre içi (sitoplazma) › TTR mRNA'sı (transtiretin)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)protein olarakyapılırayrışırdokuda birikirKaraciğerde TTR mRNA'sıtranstiretin proteini buradan çevrilirHepatosit · sitoplazmaTranstiretin tetrameritiroksin ve retinol taşırKan · plazmaTetramer ayrışırmonomer yanlış katlanır; ATTR'dehızlanırKan · plazmaAmiloid fibril birikimikalp, sinir ve böbrekteKalp, sinir, böbrek dokusuVutrisiran: TTRmRNA'sını yıkar(siRNA)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: TTR yapımı azalır → amiloid için monomer kalmaz → kalp ve sinirhasarının ilerlemesi yavaşlar.Retinol bağlayıcı protein azalır: A vitamini düşer, takviye gerekir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Hepatositin sitoplazmasında. Deri altından verilir; GalNAc eki ilacı hepatosit zarındaki reseptörle hücre içine taşır.
Neye etki eder?RISC kompleksine girip hem mutant hem yabanıl TTR mRNA'sına eşleşir ve yıkar (siRNA).
Ne olur?Dolaşımdaki TTR tetrameri azalır → amiloid için monomer kalmaz, kalp ve sinir hasarı yavaşlar. HELIOS-B'de ATTR-KM'de mortalite ve olaylar azaldı.

Klinik

EndikasyonHerediter transtiretin amiloidozlu polinöropati; yabanıl ya da herediter ATTR kardiyomiyopatisi.
Yan etkilerEklem ağrısı, nefes darlığı, enjeksiyon yeri reaksiyonu, A vitamini düşüklüğü, bazı hastalarda kas ağrısı.
KontrendikasyonVutrisirana ciddi aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerBelirgin ilaç etkileşimi bildirilmemiştir.
DikkatGebelikte A vitamini hem düşük hem yüksek düzeyde fetüs için sorun olabilir; planlı gebelikte ilaç ve vitamin dozu birlikte değerlendirilir. Göz belirtileri çıkarsa A vitamini eksikliği akla gelir.

Erişkin dozu

25 mg deri altına üç ayda bir (sağlık çalışanı tarafından). Günlük A vitamini takviyesi önerilir (günlük gereksinim düzeyinde).

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Hafif-orta yetersizlikte ayar gerekmez.
eGFR 15–29eGFR < 30'da çalışılmamış; veri yetersiz, dikkatle ve izlemle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; veri yetersiz.
HemodiyalizÇalışılmamış; veri yetersiz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (diyalizle uzaklaşma bilgisi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiBelirgin nefrotoksisite bildirilmemiştir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BOrta yetersizlikte çalışılmamış; dikkatle.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez; üç ayda bir sağlık çalışanı uygular. Günlük A vitamini takviyesi sürdürülür. Yaşlıda artrit-eklem ağrısı, nefes darlığı ve enjeksiyon yeri reaksiyonu izlenir; ATTR kardiyomiyopatide kalp yetersizliği bulguları izlenir.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri sınırlı; tercihen kaçınılır. A vitamini eksikliği de fazlası da fetüse zarar verebilir; planlı gebelikte yarar-zarar tartılır.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; risk dışlanamaz, yarar-zarar değerlendirilir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Yohimbin

Alfa-2 adrenerjik antagonist (bitkisel alkaloid)

Alfa-2 reseptörlerini bloke ederek noradrenalin salımını artıran bitkisel alkaloid; takviyelerde bulunur ve hipertansiyon, taşikardi ve panik yapabilir. Türkiye'de ruhsatlı ilaç değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriSempatik sinir sistemi › Noradrenerjik sinir ucu (presinaptik) › Sinaps · presinaptik zar › Alfa-2 adrenerjik reseptör

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)sinapsta birikirve bağlanırsalımı kısarNoradrenalin salımısempatik sinir ucundan sinapsaSinaps · sinir ucuPresinaptik alfa-2 reseptörüsinapstaki noradrenalin arttıkça salımıfrenlerPresinaptik zar · alfa-2Salım sınırlanırsempatik tonus dengede kalırSinaps aralığıYohimbin: alfa-2frenini blokeeder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Alfa-2 freni kalkar → noradrenalin salımı artar; kan basıncı, nabızve sempatik uyarı yükselir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)
Nerede?Sempatik sinir ucunun sinaps tarafındaki zarında (presinaptik) ve beyinde. Ağızdan alınır, kanla taşınır ve kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?Presinaptik alfa-2 reseptörüne yarışmalı bağlanır; sinapstaki noradrenalinin salım üzerindeki geri bildirim frenini kapatır.
Ne olur?Fren kalkınca noradrenalin salımı artar → sempatik tonus, kan basıncı ve nabız yükselir; anksiyete ve titreme yapabilir.

Klinik

EndikasyonOnaylı tıbbi endikasyonu yok; takviye olarak cinsel işlev ve zayıflama amacıyla alınır. Derste ikincil hipertansiyon nedeni olarak geçer.
Yan etkilerHipertansiyon, taşikardi, anksiyete ve panik, tremor, uykusuzluk, bulantı, baş ağrısı; yüksek dozda hipertansif kriz, aritmi, nöbet.
KontrendikasyonBöbrek hastalığı, kalp hastalığı, kontrolsüz hipertansiyon, psikiyatrik hastalık, gebelik.
EtkileşimlerTrisiklik antidepresanlar, MAO inhibitörleri ve diğer sempatomimetikler hipertansif krizi artırır; klonidin ve alfa-2 agonistlerinin etkisini kaçırır.
DikkatDirençli ya da paroksismal hipertansiyonda ilaç ve takviye öyküsünde yohimbin, efedra ve kafein sorulmalıdır; feokromositoma ve metanefrin testlerini taklit edebilir.

Erişkin dozu

Standart ve onaylı tıbbi doz yoktur; takviyelerde içerik ve doz değişkendir.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Kullanılmaz; onaylı doz yok.
eGFR 30–59Kullanılmaz; çalışılmamış.
eGFR 15–29Kullanılmaz; çalışılmamış.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz; çalışılmamış.
HemodiyalizÇalışılmamış; kullanılmaz.
Periton diyaliziÇalışılmamış; kullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiHipertansif kriz ve AKI riski; kullanılmaz.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış; kaçınılır.
Child-Pugh BÇalışılmamış; kaçınılır.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kaçınılır.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kaçınılır; onaylı ilaç değildir. Hipertansiyon, taşikardi, anksiyete, çarpıntı ve nöbet yapabilir; takviye içeriği değişkendir. Dirençli ya da paroksismal hipertansiyonda ilaç ve takviye öyküsü sorulur.

Gebelik ve emzirme

GebelikKullanılmaz; güvenliği gösterilmemiştir.
EmzirmeKullanılmaz; güvenliği gösterilmemiştir.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC R03DC01

Zafirlukast

Lökotrien reseptör antagonisti

CysLT1 reseptörünü kapatan oral astım ilacı; hafif-orta kalıcı astımda ek idame tedavidir. Karaciğer enzimlerini yükseltir; varfarin etkisini artırır.

Etki mekanizması

Etki yeriSolunum sistemi › Bronş düz kası ve inflamatuvar hücreler › Hücre zarı (dış yüzey) › CysLT1 lökotrien reseptörü

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)lökotrienleredönüşürreseptörebağlanırkası kasar, ödemyaparAraşidonik asithücre zarı yağından 5-lipoksijenazyoluna girerMast hücresi · eozinofil zarıSisteinil lökotrienlerLTC₄, LTD₄, LTE₄ hücre dışına salınırHava yolu dokusuCysLT1 reseptörüdüz kas ve eozinofil zarında Gqproteinine bağlıDüz kas · CysLT1Hava yolu daralmasıkas kasılır, mukus ve ödem artarBronş duvarıZafirlukast:CysLT1reseptörünüzarda kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Lökotrienler reseptöre bağlanamaz → bronkokonstriksiyon veinflamasyon azalır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Hava yolu düz kası ve eozinofil zarında. Oral alınır, kanla dolaşır; hücre yüzeyindeki reseptöre dışarıdan bağlanır.
Neye etki eder?Sisteinil lökotrienlerin (LTC₄, LTD₄, LTE₄) bağlandığı CysLT1 reseptörüne yarışarak bağlanır ve kapatır.
Ne olur?Lökotrien kaynaklı bronkokonstriksiyon, mukus, damar geçirgenliği ve eozinofil çağırma azalır → astım semptomları ve alevlenme azalır.

Klinik

EndikasyonHafif-orta kalıcı astımın profilaktik ve idame tedavisi (ek tedavi).
Yan etkilerBaş ağrısı, bulantı, ishal, karaciğer enzimlerinde yükselme (nadiren hepatit); Churg-Strauss benzeri sistemik eozinofili vaskülit; enfeksiyon eğilimi.
KontrendikasyonEtkin maddeye aşırı duyarlılık; karaciğer yetmezliği ve siroz.
EtkileşimlerVarfarin etkisi artar (INR yükselir); eritromisin ve teofilin düzeyini değiştirebilir; CYP2C9 substratlarıyla etkileşir; yemekle emilim azalır.
DikkatAç karnına (yemekten 1 saat önce ya da 2 saat sonra) alınır. Akut atakta kullanılmaz. Karaciğer enzimleri izlenir.

Erişkin dozu

Erişkin: 20 mg günde 2 kez, aç karnına.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Ayar gerekmez; veri sınırlı.
HemodiyalizAyar gerekmez; veri yetersiz.
Periton diyaliziAyar gerekmez; veri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (proteine %99 bağlı). PD: hayır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiNefrotoksik değil; sistemik eozinofilik vaskülitte böbrek tutulumu bildirilmiştir (nadir).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADikkatle ve enzim izlemiyle; maruziyet artabilir.
Child-Pugh BKullanılmaz (klirens azalır).
Child-Pugh CKullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşa bağlı doz ayarı gerekmez. Yaşlıda emilim ve enfeksiyon riski (pnömoni) izlenir; varfarinle INR sık kontrol edilir. Karaciğer enzimleri düzenli bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikSınırlı insan verisi; astım kontrolü için gerekirse kullanılabilir, ancak inhale steroid ilk seçenektir.
EmzirmeSüte geçer; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Carroxzafirlukast10 mg film tablet; 20 mg film tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC J05AF01

Zidovudin

Antiretroviral (nükleozid ters transkriptaz inhibitörü)

İlk HIV ilacı olan NRTİ; bugün nadiren başlangıç tedavisi için seçilir, perinatal bulaşma önlemede ve ek kombinasyonlarda yeri vardır. Anemi, nötropeni ve miyopati yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriHIV-1 ile enfekte CD4 T hücresi › Hücre içi sitoplazma › Viral RNA'dan DNA yapım basamağı › Ters transkriptaz (RT)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)DNA kopyalarçekirdeğe girergenoma katılırViral RNAhücreye giren HIV RNA'sı sitoplazmadaVirüs RNA'sı · sitoplazmaTers transkriptazviral RNA'dan DNA kopyası yaparVirüs enzimi · sitoplazmaViral DNAkonak genomuna eklenmeye hazır kopyaVirüs DNA'sı · sitoplazmaProvirüs ve yeni virüsDNA konak genomuna katılır, virüsyapılırÇekirdek · konak genomuZidovudin: viralDNA zincirinisonlandırır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Viral DNA zinciri sonlanır → provirüs oluşmaz, virüs çoğalamaz.İnsan mitokondri DNA polimeraz gama'yı da kısmen etkiler: miyopati, laktik asidoz, yağlıkaraciğer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Mikroorganizma içiÇekirdek
Nerede?Enfekte CD4 T hücresinin sitoplazmasında. Oral emilir, hücreye girer; konak enzimleri (timidin kinaz vb.) ile trifosfata fosforillenir.
Neye etki eder?Zidovudin trifosfat timidine benzer; ters transkriptaz onu viral DNA'ya ekler. 3'-OH grubu olmadığı için zincire sonraki nükleotid eklenemez.
Ne olur?Viral DNA zinciri sonlanır (zincir sonlandırıcı) → provirüs DNA'sı tamamlanamaz → yeni hücre enfekte olamaz.

Klinik

EndikasyonHIV-1 enfeksiyonunda kombinasyon tedavisinin parçası; anneden bebeğe bulaşın önlenmesi (doğum sırasında IV).
Yan etkilerAnemi, nötropeni, bulantı, baş ağrısı, miyopati, laktik asidoz ve yağlı karaciğer (nadir, ağır), lipoatrofi, tırnak pigmentasyonu.
KontrendikasyonZidovudine aşırı duyarlılık; ağır nötropeni (< 0,75 × 10⁹/L) ya da anemi (Hb < 7,5 g/dL).
EtkileşimlerGansiklovir, kotrimoksazol, flusitozin, interferon ve miyelosupresif ilaçlarla kemik iliği baskılanması artar; stavudin ile antagonizma (birlikte kullanılmaz); ribavirin ile anemi.
DikkatBaşlangıçta ve ilk 3 ay boyunca ayda bir kan sayımı; Hb ve nötrofiller düşerse doz azaltılır ya da kesilir. Uzun süreli kullanımda CK ve laktat izlenir.

Erişkin dozu

Oral 300 mg günde 2 kez (kombine tabletlerle). IV 1 mg/kg, günde 5–6 kez; doğumda 2 mg/kg yükleme, sonra 1 mg/kg/saat.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan sayımını izle.
eGFR 15–29Ayar gerekmez (CrCl < 15'te azalt); glukuronid metaboliti birikir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)100 mg 6–8 saatte.
Hemodiyaliz100 mg 6–8 saatte; seans sonrası ek doz gerekmez.
Periton diyalizi100 mg 6–8 saatte.
Diyalizle uzaklaşmaHD ve PD: hayır / çok az (metaboliti kısmen).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; birikirse hematolojik toksisite artar.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmeyebilir; kan sayımını izle.
Child-Pugh BDoz azalt ya da aralığı uzat; kan sayımını sık izle.
Child-Pugh CDoz azalt ya da aralığı uzat; mümkünse başka ilaç seç.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kemik iliği baskılanması (anemi, nötropeni) ve miyopati riski yüksektir; kan sayımını sık izle. Böbrek işlevine göre doz ayarla. Günümüzde başlangıç tedavisinde tercih edilmez.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılabilir; doğumda IV kullanım anneden bebeğe geçişi azaltır. Kemik iliği toksisitesi için kan sayımı izlenir.
EmzirmeSüte geçer; HIV'de emzirme ile bulaşma riski nedeniyle genellikle önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Retrovirzidovudine50 mg/5 ml şurup; 200 mg/20 ml IV infüzyonluk çözelti; 250 mg sert kapsül

Kombinasyon ürünleri (1): Combivir

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC: Türkiye listesinden doğrulanamadı

Zilebesiran

Anjiyotensinojene karşı küçük girişimci RNA (siRNA) (araştırma aşamasında)

Karaciğerde anjiyotensinojen yapımını susturan, deri altı uygulanan siRNA; tek dozla 3–6 ay kan basıncını düşürür. Türkiye'de ruhsatlı değildir.

Etki mekanizması

Etki yeriKaraciğer › Hepatosit › Sitoplazma · RNA susturma kompleksi (RISC) › Anjiyotensinojen mRNA'sı

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)proteineçevrilirrenin ve ACEdönüştürürdamarı daraltır,tuz tutarAnjiyotensinojen mRNA'sıhepatositte protein yapım şablonuHepatosit · sitoplazmaAnjiyotensinojenplazmada dolaşan öncül proteinKan · plazmaAnjiyotensin IIrenin ve ACE ile oluşurKan · plazmaDamar daralması · Na⁺ tutulumukan basıncı yükselirDamar düz kası · AT1 reseptörüZilebesiran:mRNA'yı RISC ileparçalar (RNAgirişimi)⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Anjiyotensinojen yapımı susar → anjiyotensin II düşer, damar gevşerve tuz-su tutulumu azalır; etki aylarca sürer.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Kan / plazmaHücre zarı (yüzey)
Nerede?Karaciğer hücresinin (hepatosit) sitoplazmasında. Deri altına verilir; GalNAc eki sayesinde hepatositin yüzey reseptörüyle hücreye alınır.
Neye etki eder?Hücre içinde RISC kompleksine girer ve anjiyotensinojen mRNA'sına eşleşip onu parçalar (RNA girişimi); protein yapım şablonu yok olur.
Ne olur?Anjiyotensinojen proteini ve anjiyotensin II azalır → damar gevşer, tuz tutulumu düşer; kan basıncı 3–6 ay düşük kalır (ayda bir ya da daha seyrek doz).

Klinik

EndikasyonAraştırma aşamasında: hipertansiyonda uzun etkili, seyrek dozlu tedavi (KARDIA-1 çalışması).
Yan etkilerHiperkalemi, hipotansiyon, akut böbrek hasarı (özellikle diğer RAAS ilaçlarıyla ve düşük sodyumlu diyette), enjeksiyon yeri reaksiyonu.
KontrendikasyonOnaylı ürün olmadığı için tanımlanmamış; gebelik ve emzirmede kullanım uygun değildir (RAAS blokajı).
EtkileşimlerACE inhibitörü, ARB, MRA ve potasyum takviyesiyle hiperkalemi ve hipotansiyon riski artar; RAAS blokerleri dozlarına dikkat edilir.
DikkatTek dozun etkisi aylarca sürer ve hızla geri alınamaz; hipotansiyon, hiperkalemi ya da AKI gelişirse uzun süre izlem gerekir. Yalnız klinik çalışma kapsamındadır.

Erişkin dozu

Onaylı doz yok; çalışmalarda 150–600 mg deri altı, 3–6 ayda bir tek doz uygulanmıştır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Onaylı doz yok; çalışmalarda ayar tanımlı değil.
eGFR 30–59Çalışmalarda sınırlı; K ve kreatinin izlenir.
eGFR 15–29Çalışılmamış; ileri KBH çalışmalara alınmadı.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Çalışılmamış; kullanılmaz.
HemodiyalizÇalışılmamış.
Periton diyaliziÇalışılmamış.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI ve hiperkalemi bildirilmiştir; K, kreatinin ve KB izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AÇalışılmamış.
Child-Pugh BÇalışılmamış.
Child-Pugh CÇalışılmamış.

Yaşlıda kullanım

Onaylı ilaç değildir; yaşlıda doz bilgisi yoktur. Yalnız klinik çalışma kapsamında; tek dozun etkisi aylarca sürer ve hızla geri alınamaz. Hipotansiyon, ortostatik belirti, hiperkalemi ve AKI izlenir; ilk haftalarda K ve kreatinin bakılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikVeri yok; kullanılmaz. Etkisi aylarca sürdüğü için gebelik planlanıyorsa uzman görüşü şart.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.

Türkiye’deki ürünler

Türkiye’de ruhsatlı ürünü bulunamadı (TİTCK listesi, 02.10.2026). (TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026)

↑ DizinATC N05AE04

Ziprasidon

İkinci kuşak antipsikotik (D2 ve 5-HT2A antagonisti)

Metabolik etkisi az, QT uzatma etkisi belirgin atipik antipsikotik; şizofreni, bipolar manide kullanılır. Tuzağı: yemekle (en az 500 kcal) alınmazsa emilim yarıya iner; QT uzaması.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Mezolimbik ve mezokortikal dopamin yolları › Postsinaptik nöron zarı › D2 ve 5-HT2A reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)D2'ye bağlanırGi yolunu açardevreyideğiştirirDopaminerjik nöron ucudopamin salgılar; psikozda mezolimbikyol aşırı çalışırSinaps · dopaminerjik uçD2 reseptörüpostsinaptik zarda, Gi proteinine bağlıPostsinaptik zar · D2cAMP azalırGi yolu hücre içi sinyali değiştirirHedef nöron içiMezolimbik uyarıhezeyan ve varsanı gibi pozitifbelirtileri sürdürürMezolimbik devreZiprasidon: D2ve 5-HT2A'yıkapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Mezolimbik D2 blokajı pozitif belirtileri azaltır; 5-HT2A blokajıekstrapiramidal belirtileri azaltır; QT uzar.hERG K⁺ kanalı blokajı QT uzamasına yol açar.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)Hücre dışı / doku arası
Nerede?Beyinde mezolimbik ve mezokortikal yollarda. Oral emilimi yemekle artar; kan-beyin bariyerini geçer.
Neye etki eder?D2 reseptörünü ve 5-HT2A reseptörünü bloke eder (5-HT2A/D2 oranı yüksek); ayrıca 5-HT1A parsiyel agonisti, zayıf monoamin geri alım inhibisyonu.
Ne olur?Mezolimbik D2 blokajı → pozitif belirtiler azalır; 5-HT2A blokajı nigrostriatal dopamin salımını korur → ekstrapiramidal belirti daha az; hERG blokajı QT uzatır.

Klinik

EndikasyonŞizofreni; bipolar bozuklukta mani ve karma atak; akut ajitasyonda IM (ürün ve ruhsat durumuna göre).
Yan etkilerSedasyon, akatizi, ekstrapiramidal belirti, baş dönmesi, bulantı, QT uzaması, ortostatik hipotansiyon, nadiren DRESS ve ciddi deri reaksiyonu, hiperprolaktinemi (hafif).
KontrendikasyonQT uzaması öyküsü ya da konjenital uzun QT; yeni geçirilmiş MI; dekompanse kalp yetersizliği; QT uzatan diğer ilaçlar; ağır hipokalemi ya da hipomagnezemi.
EtkileşimlerQT uzatan ilaçlar (sınıf Ia/III antiaritmik, kinolon, makrolid, metadon) kullanılmaz; karbamazepin düzeyi düşürür; ketokonazol düzeyi artırır; hipokalemi yapan diüretikler QT riskini artırır.
DikkatDemansa bağlı psikozda ölüm riski artışı (kutulu uyarı); QT uzamasında ve ileti bozukluğunda dikkat. Başlamadan EKG (QTc), K⁺ ve Mg²⁺; QTc > 500 ms olursa kesilir. Yemekle alınır.

Erişkin dozu

Oral 20 mg günde iki kez yemekle, ardından 40–80 mg günde iki kez; en çok 160 mg/gün. Akut ajitasyon IM 10–20 mg, günde en çok 40 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Oral ayar gerekmez; IM'de dikkatle.
eGFR 15–29Oral ayar gerekmez; IM'de siklodekstrin birikimi: dikkatle.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Oral ayar gerekmez; IM kaçınılır.
HemodiyalizHD ile uzaklaşmaz; ek doz gerekmez.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: hayır (yüksek protein bağı).

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh ADüşük doz; QTc izlenir.
Child-Pugh BDüşük doz; QTc ve karaciğer testleri izlenir.
Child-Pugh CÇalışılmamış; kullanılmaz.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda demansta ölüm riski artar. QT riski nedeniyle başlamadan EKG, K⁺ ve Mg²⁺; QT uzatan ilaç ve diüretikler gözden geçirilir. Yemekle alınır. Düşme, sedasyon ve ortostatik hipotansiyon izlenir.

  • TIME-to-STOP B10sınıf üyesi olarak Demansta davranış belirtilerinde ilaç dışı yaklaşım denenmeden ve belirtiler ağır değilken antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B11sınıf üyesi olarak Antipsikotik hipnotik olarak (uyku için) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B12sınıf üyesi olarak Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demansta antipsikotik (klozapin ve ketiapin hariç) kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde antipsikotik kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP B22sınıf üyesi olarak Epilepsi hastasında antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür; kullanılmaz ya da çok dikkatle.

AGS Beers 2023 şizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.

Gebelik ve emzirme doğrulanıyor

GebelikVeri sınırlıdır; yarar-risk değerlendirilir. 3. trimesterde maruz kalan yenidoğanda ekstrapiramidal belirti ve çekilme görülebilir; majör malformasyon artışı net değildir.
EmzirmeSüte geçişi veri sınırlı; emzirmede önerilmez ya da bebek izlenir.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Zeldoxziprasidon20 mg kapsul; 40 mg kapsul; 60 mg kapsul; 80 mg kapsul

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC C09AA15

Zofenopril

ACE inhibitörü (sülfhidril grubu içeren ön ilaç; aktif metaboliti zofenoprilat)

Sülfhidril grubu taşıyan ACE inhibitörü ön ilacı; hipertansiyon ve akut MI sonrasında kullanılır. Sülfhidril grubu antioksidan etki sağlayabilir; hiperkalemi, anjiyoödem ve gebelikte toksisite tuzaktır.

Etki mekanizması

Etki yeriKalp ve damar sistemi · böbrek › Dolaşımdaki ve doku RAS sistemi › Endotel yüzeyi (hücre dışı) › ACE (anjiyotensin dönüştürücü enzim)

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)ACE ile çevrilirAT1 reseptörünebağlanırdamarı daraltırAnjiyotensin Ianjiyotensinojenden renin ile oluşurKan · plazmaACE enzimiendotel yüzeyinde anjiyotensin I'i II'yeçevirirEndotel yüzeyi · ACEAnjiyotensin IIAT1 reseptöründen damar daraltır,aldosteron salarKan · plazmaEfferent ve damar daralmasıintraglomerüler basınç ve tansiyon artarEfferent arteriyol · damarZofenopril: ACEenzimini kapatır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: ACE kapanır → anjiyotensin II ve aldosteron azalır; damar genişler,tansiyon düşer.ACE aynı zamanda bradikinini yıkar; bloke olunca bradikinin birikir (öksürük, anjiyoödem).↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Kan / plazmaHücre dışı / doku arası
Nerede?Damar endoteli yüzeyinde ve dokularda. Oral ön ilaç hidroliz olarak zofenoprilata dönüşür; lipofilik olduğu için doku ACE'sine de ulaşır.
Neye etki eder?Endotel yüzeyindeki ACE enzimini kapatır (cinkoya sülfhidril grubuyla bağlanır); anjiyotensin II oluşumunu azaltır, bradikinin yıkımını engeller.
Ne olur?Anjiyotensin II ve aldosteron azalır → damar ve efferent arteriyol genişler, tansiyon ve intraglomerüler basınç düşer; MI sonrası yeniden yapılanma yavaşlar.

Klinik

EndikasyonHafif-orta esansiyel hipertansiyon; STEMI sonrası ilk 24 saatte başlanan tedavi (trombolizi almamış, hipotansif olmayan).
Yan etkilerKuru öksürük, hiperkalemi, hipotansiyon, baş dönmesi, kreatinin yükselmesi, anjiyoödem, döküntü, bulantı, nadiren karaciğer enzim artışı.
KontrendikasyonAnjiyoödem öyküsü, gebelik (2.–3. trimester), sakubitril/valsartan (36 saat ara), diyabette aliskirenle birlikte, ağır karaciğer yetmezliği, iki taraflı renal arter darlığı.
EtkileşimlerK tutucu diüretik, potasyum takviyesi, trimetoprim ile hiperkalemi; NSAİİ ve diüretiklerle AKI; lityum düzeyi artar; AN69 membranında anafilaktoid reaksiyon.
DikkatBaşlangıçta ve doz artışında kreatinin ve potasyum izlenir. Sülfhidril grubu nadiren döküntü ve tat bozukluğu yapar. Hipovolemide düşük dozla başlanır.

Erişkin dozu

Hipertansiyon: 30 mg günde 1 kez (15–60 mg/gün). Akut MI sonrası: 7,5 mg ile başlanır, 6 saat arayla basamaklı artırılarak 30 mg günde 2 kez'e çıkılır.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59CrCl 45–59: ayar gerekmez; < 45: doz yarıya indirilir (veri sınırlı).
eGFR 15–29Yarı doz (15 mg) ile başlanır; K ve kreatinin yakın izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Yarı doz; yakın izlemle, veri sınırlı.
HemodiyalizYarı doz; AN69 membranıyla anafilaktoid reaksiyon riski, kullanılmaz.
Periton diyaliziVeri yetersiz; yarı doz ve K izlemi.
Diyalizle uzaklaşmaVeri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiEfferent arteriyol genişlemesiyle GFR düşer; kreatinin > %30 artarsa ve K > 5,5'te gözden geçirilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AYarı doz (15 mg) ile başlanır.
Child-Pugh BYarı doz (15 mg) ile başlanır; yavaş artırılır.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım

Düşük başla (15 mg), yavaş artır. Ortostatik hipotansiyon, düşme, hiperkalemi ve kreatinin yükselmesi izlenir; CrCl < 45'te doz yarıya indirilir. Volüm eksikliği ve NSAİİ ile AKI riski artar.

  • TIME-to-STOP A14sınıf üyesi olarak Serum K > 5,5 mmol/L iken RAS blokeri başlanmaz.
  • TIME-to-STOP A15sınıf üyesi olarak K tutucu diüretikle potasyum izlenmeden birlikte kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP A16sınıf üyesi olarak eGFR < 30 iken K yakından izlenemiyorsa ACE inhibitörü kullanılmaz.
  • TIME-to-START A5sınıf üyesi olarak Sistolik kalp yetersizliğinde (EF ≤ %40) ya da STEMI'de ACE inhibitörü başlanır.
  • TIME-to-START F1sınıf üyesi olarak Diyabette proteinüri ya da albüminüride ACE inhibitörü ya da ARB başlanır.

AGS Beers 2023 ≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).

Gebelik ve emzirme

Gebelik1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · 1 kombinasyon · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Zoproteczofenopril kalsiyum15 mg film kapli tablet; 30 mg film kapli tablet

Kombinasyon ürünleri (1): Zoprotec Plus

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler), 1 kombinasyon · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC M05BA08

Zoledronik asit

Bisfosfonat (azot içeren, osteoklast inhibitörü)

Kemikte biriken, osteoklastları baskılayan güçlü IV bisfosfonat; malign hiperkalsemi, kemik metastazı ve osteoporozda kullanılır. Doza ve infüzyon hızına bağlı ATN yapabilir, eGFR < 35'te kullanılmaz.

Etki mekanizması

Etki yeriKemik › Kemik yüzeyi · osteoklast › Osteoklast sitoplazması › FPP sentaz enzimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)FPP sentazdönüştürürproteinlereekler(prenilasyon)hücreyiçalıştırırMevalonatosteoklastta kolesterol ve izoprenoidyolunun ürünüOsteoklast içi · mevalonat yoluFPP (farnezil pirofosfat)izoprenoid ara ürünOsteoklast içiPrenillenmiş küçük GTPazlarRas, Rho, Rab; hücre iskeletini veişlevini yönetirOsteoklast · buruşuk kenarÇalışan osteoklastkemiği yıkar, kalsiyum kana geçerKemik yüzeyi · osteoklastZoledronik asit:FPP sentazıkeser,osteoklastıdurdurur⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Prenilasyon durur → osteoklast apoptozla ölür, kemik yıkımı vekalsiyum çıkışı azalır → hiperkalsemi düşer, kemik yoğunluğu artar.Kemikte yıllarca kalır; etki tek infüzyondan sonra aylar sürebilir. Değişmeden böbrekleatılır; tübülde birikirse ATN yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Hücre zarı (yüzey)
Nerede?Kemik dokusunda. Damardan verilir, hidroksiapatite yapışıp kemik yüzeyinde kalır; osteoklast kemiği yıkarken ilacı hücre içine alır.
Neye etki eder?Osteoklastın sitoplazmasındaki mevalonat yolunun enzimi farnezil pirofosfat (FPP) sentazı kapatır; küçük GTPazlara yağ zinciri eklenemez.
Ne olur?Ras, Rho, Rab çalışmaz → osteoklast işlevini yitirir, apoptoza gider → kemik yıkımı ve kalsiyum çıkışı azalır → malign hiperkalsemi düşer.

Klinik

EndikasyonMalign hiperkalsemi, multipl miyelom ve kemik metastazında iskelet olaylarının önlenmesi (4 mg); postmenopozal ve erkek osteoporozu, Paget hastalığı, steroid kaynaklı osteoporoz (5 mg).
Yan etkilerAkut faz reaksiyonu (ateş, kas-eklem ağrısı; ilk infüzyonda), hipokalsemi, hipofosfatemi, hipomagnezemi, ATN, çene osteonekrozu (ONJ), atipik femur kırığı, göz iltihabı, atriyal fibrilasyon.
KontrendikasyoneGFR < 35 mL/dk (derste verilen kural; osteoporoz ürün bilgisinde kreatinin klirensi < 35); hipokalsemi; gebelik ve emzirme; aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAminoglikozid, kalsimimetik ve kıvrım diüretiğiyle hipokalsemi artar; NSAİİ ve diğer nefrotoksik ilaçlarla ATN riski; talidomidle miyelomda böbrek yetmezliği riski.
DikkatHer dozdan önce kreatinin ve kalsiyum bakılır, hasta hidrate edilir, infüzyon en az 15 dakikada verilir; D vitamini ve kalsiyum eksikliği önceden düzeltilir. Diş sağlığı değerlendirilir (ONJ). Gebelikte kullanılmaz. Alternatif: denosumab (böbrekten atılmaz, ancak KBH'de hipokalsemi riski yüksek).

Erişkin dozu

Malign hiperkalsemi: 4 mg IV en az 15 dakikada (hidrasyon sonrası), gerekirse tekrar. Kemik metastazı: 4 mg 3–4 haftada bir. Osteoporoz (5 mg): yılda bir IV en az 15 dakikada; Paget: 5 mg tek doz.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault) doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; her doz öncesi kreatinin.
eGFR 30–59Osteoporoz ürünü eGFR ≥ 35'te; onkolojik üründe CrCl 30–60'ta doz azaltma tablosu.
eGFR 15–29Önerilmez (osteoporoz ürünü kontrendike).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz.
HemodiyalizKullanılmaz.
Periton diyaliziKullanılmaz.
Diyalizle uzaklaşmaHD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiAKI (tübüler hasar), nadiren proteinüri; infüzyon en az 15 dakikada verilir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh BAyar gerekmez.
Child-Pugh CAyar gerekmez; ağır yetmezlikte veri yok.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda her doz öncesi kreatinin ve hidrasyon gerekir. İlk infüzyonda akut faz reaksiyonu (ateş, kas ağrısı), hipokalsemi (Ca ve D ver), çene osteonekrozu, atipik femur kırığı görülebilir. Önce diş bakımı yapılır.

  • TIME-to-STOP E16sınıf üyesi olarak eGFR < 30'da bisfosfonat kullanılmaz.
  • TIME-to-STOP E17 Serum Ca bakılmadan ve yeterli Ca/D sağlanmadan verilmez.
  • TIME-to-START E2sınıf üyesi olarak Belgelenmiş osteoporozda antirezorptif başlanır.
  • TIME-to-START E3sınıf üyesi olarak Uzun süreli steroid alanda bisfosfonat başlanır.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte kullanılmaz (hayvanda fetal iskelet etkisi); kemikte uzun süre kalır, gebelik planlayanda kaçınılır.
EmzirmeVeri yok; emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (34 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Aclabon İnfizyon Çözeltisi İçeren Flakonzoledronik asit monohidrat
Aclastazoledronik asit5 mg/100 ml IV infuzyon cozeltisi içeren flakon
Atazolzoledronık asit4 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti
Bondrexzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti
Bonedrozoledronik asit4 mg/5 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Bonzolenzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Cemixzoledronik asit monohidrat5 mg/ 100 ml IV infüzyonluk çözelti
Kaliksirzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml IV infuzyonluk konsantre çözelti
Laniczolzoledronik asit5 mg/100 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Lusimazoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infuzyon cozeltisi iceren flakon
Metarzuzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Multiflex Aclaverzoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Ossizoledronic acid4 mg/5 ml IV konsantre infüzyonluk çözelti
Ostezolenzoledronic acid4 mg/5 ml IV inf, icin konsantre coz, iceren flakon
Plazolzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml infüzyon için konsantre çöz, içeren flakon
Ronidrozoledronik asit5 mg/100 ml IV infüzyon çözeltısı içeren falkon
Ronixzoledronic acid4 mg/5 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Vertebzolzoledronik asit5 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Zodinasilzoledronik asit5 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Zolcurezoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti
Zoldriazoledronik asit monohidrat4 mg 5 ml infuzyon icin konsantre iceren flakon
Zoledrinzoledronic acid4 mg/5 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Zolegenzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Zolenat Ivzoledronik asit4 mg/5 ml infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Zolestozoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infüzyonluk çözelti (zolenic)
Zolkazoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Zolonikzoledronik asit monohidrat4 mg/5 ml IV infüzyonluk çözelti hazirlamak için konsantre
Zoloporozzoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon
Zoltastazoledronik asit4 mg/5 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Zoltonarzoledronik asit5 mg 100 ml IV infuzyon cozeltisi iceren flk
Zomebonzoledronic acid monohidrat4 mg/5 ml IV inf, icin kon,cozelti iceren kul,hazir siringa; 4 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren enjektör
Zomtuzoledronik asit monohidrat4 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon; 4 mg/5 ml IV infüzyon için konsantre çözelti içeren flakon
Zoroniczoledronic acid4 mg/5 ml IV infuzyon icin konsantre cozelti iceren flakon
Xendrozoledronik asit monohidrat5 mg/100 ml IV infüzyon için çözelti içeren flakon

34 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N02CC03

Zolmitriptan

Triptan (5-HT1B/1D agonisti)

Akut migren atağını kesen, kan-beyin bariyerini geçen 5-HT1B/1D agonisti; ağızda dağılan ve burun spreyi formları vardır. Tuzağı: iskemik kalp hastalığı ve Wolff-Parkinson-White kontrendike; simetidinle doz sınırlanır.

Etki mekanizması

Etki yeriSinir sistemi ve kafa damarları › Trigeminovasküler sistem › Hücre zarı (damar düz kası ve presinaptik uç) › 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)CGRP salgılariltihapmediyatörü sızarağrı sinyaliiletirTrigeminal sinir ucumeninks damarında CGRP ve P maddesisalgılarTrigeminal uç · presinaptikMeninks damarıCGRP ile genişler, çevre dokuya sızıntıolurMeninks damarı · duraNörojenik inflamasyonağrı reseptörleri duyarlanırDura · çevre dokuTrigeminal ağrı iletimibeyin sapı çekirdeğine ağrı sinyaliTrigeminal çekirdekZolmitriptan:5-HT1B/1Dreseptörünüuyarır⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Damar daralır, CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenikinflamasyon ve ağrı iletimi gerilir; atak kesilir.Koroner damarlarda da 5-HT1B vardır: koroner vazospazm ve göğüs sıkışması yapabilir.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre dışı / doku arası
Nerede?Meninks damarlarında (5-HT1B, düz kas) ve trigeminal sinir ucunda (5-HT1D, presinaptik zar). Lipofilik olduğu için kan-beyin bariyerini geçer; trigeminal çekirdekte de etkili olabilir.
Neye etki eder?5-HT1B ve 5-HT1D reseptörlerinin agonistidir: damar düz kasında 5-HT1B'yi, trigeminal uçta 5-HT1D'yi uyarır.
Ne olur?Genişlemiş kafa damarları daralır; CGRP ve P maddesi salgısı azalır → nörojenik inflamasyon ve ağrı iletimi gerilir → migren atağı kesilir.

Klinik

EndikasyonAurası olan ya da olmayan akut migren atağı.
Yan etkilerBoyun, göğüs ve çenede sıkışma, parestezi, sersemlik, uyku hali, ağız kuruluğu, bulantı, bitkinlik, geçici kan basıncı artışı; nadiren koroner vazospazm.
Kontrendikasyonİskemik kalp hastalığı, koroner vazospazm, kontrolsüz hipertansiyon, inme ya da geçici iskemik atak, periferik damar hastalığı, hemiplejik ve bazilar migren; 24 saat içinde ergot ya da başka triptan; MAO inhibitörü (son 2 hafta); ağır karaciğer yetmezliği. Wolff-Parkinson-White ya da aksesuvar yola bağlı ritim bozukluğu.
EtkileşimlerSimetidin, fluvoksamin ve kinolonlar (CYP1A2 inhibitörleri) maruziyeti artırır: günlük en çok 5 mg. MAO inhibitörü, ergot ve diğer triptan ile birlikte kullanılmaz. SSRI/SNRI ile serotonin sendromu (nadir).
DikkatBaşlamadan önce kardiyovasküler risk değerlendirilir; ayda en çok 9 gün kullanılır. Kontrolsüz hipertansiyonda kullanılmaz.

Erişkin dozu

Oral 2,5 mg atak başında (gerekirse 5 mg); 2 saat sonra tekrar edilebilir; günde en çok 10 mg. Burun spreyi 5 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59Ayar gerekmez.
eGFR 15–29Ayar gerekmez; kan basıncı izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Veri sınırlı; dikkatle, en düşük doz.
HemodiyalizVeri yetersiz; kullanılacaksa en düşük doz.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaHD/PD: veri yetersiz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan yok; geçici kan basıncı artışı.

Karaciğer yetersizliği doğrulanıyor

Child-Pugh AAyar gerekmez.
Child-Pugh B1,25 mg ile başla, günde en çok 5 mg.
Child-Pugh C1,25 mg ile başla, günde en çok 5 mg; çok dikkatle (ağır bozuklukta KB artışı).

Yaşlıda kullanım

65 yaş üzerinde veri sınırlıdır; koroner ve serebrovasküler hastalık sık olduğundan kardiyovasküler değerlendirme olmadan başlanmaz. En düşük doz (1,25–2,5 mg) tercih edilir; hipertansiyon izlenir. Simetidin, fluvoksamin ve kinolon etkileşimi gözden geçirilir.

Gebelik ve emzirme

GebelikGebelikte veri sınırlıdır; ilk seçenek parasetamoldür. Yarar-risk değerlendirilir.
EmzirmeSüte geçişi bilinmiyor; dikkatle, kaygı varsa dozdan sonra süt sağılıp atılır.

Türkiye’deki ürünler (2 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Graviszolmitriptan2,5 mg film tablet; 5 mg film tablet
Migterazolmitriptan2,5 mg film tablet; 5 mg film tablet

2 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05CF02

Zolpidem

Z-hipnotik (imidazopiridin; GABA-A α1 seçici modülatör)

GABA-A reseptörünün α1 alt birimini seçici uyaran kısa etkili hipnotik; uykuya dalma güçlüğünde kullanılır. Yaşlı ve kadında doz düşürülür; kompleks uyku davranışları (uyurgezerlik, araç kullanma), düşme ve kırık riski.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Talamokortikal ve uyku-uyanıklık devreleri › Postsinaptik nöron zarı › GABA-A · α1 alt birimi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanala bağlanır+klorür gireruyarılmışlığıazaltırGABA salımıinhibitör internöron ucundan sinapsaralığına GABA çıkarİnhibitör sinapsGABA-A reseptör kanalıpostsinaptik zarda Cl⁻ kanalı; α ve γalt birimi arasında benzodiazepinbölgesi varPostsinaptik zar · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal inhibisyonuyarılmışlık düşer, uyku başlarTalamokortikal devreZolpidem: GABA-Aα1 etkisinigüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA-A etkisi güçlenir, Cl⁻ girişi artar → uyarılmışlık düşer,uykuya dalma kolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde GABA-A reseptörlü nöronlar (talamus, korteks). Oral ilaç hızla emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?Postsinaptik zardaki GABA-A reseptör kanalının α1 alt birimine seçici bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Kanal daha sık açılır, Cl⁻ girişi artar → nöron hiperpolarize olur, uykuya dalma kolaylaşır. Aşırı etki sedasyon, amnezi ve düşme yapar.

Klinik

EndikasyonKısa süreli uykusuzlukta uykuya dalma güçlüğü (en çok 4 hafta).
Yan etkilerBaş dönmesi, uyku hali, bellek bozukluğu, kompleks uyku davranışları (uyurgezerlik, uykuda araç kullanma), halüsinasyon, düşme, bulantı, bağımlılık ve rebound uykusuzluk.
KontrendikasyonAğır uyku apnesi, ağır solunum yetmezliği, miyastenia gravis, ağır karaciğer yetmezliği, etkin maddeye aşırı duyarlılık, kompleks uyku davranışı öyküsü.
EtkileşimlerAlkol, benzodiazepin, opioid ve diğer sedatiflerle solunum depresyonu; CYP3A4 inhibitörleri (ketokonazol, ritonavir) düzeyi artırır; rifampisin düzeyi belirgin düşürür; SSRI ve bupropionla halüsinasyon.
DikkatYatağa girdikten hemen önce, en az 7–8 saat uyuyabilecekken alınır. Kutulu uyarı: kompleks uyku davranışı.

Erişkin dozu

Gece yatarken 10 mg (kadın ve yaşlıda 5 mg); en çok 4 hafta; kesilirken kademeli azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda 5 mg ile başlanır.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda 5 mg ile başlanır.
eGFR 15–295 mg ile başlanır; sedasyon izlenir.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)5 mg ile başlanır; sedasyon ve düşme yakından izlenir.
Hemodiyaliz5 mg ile başlanır; veri sınırlı.
Periton diyalizi5 mg ile başlanır; veri sınırlı.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek protein bağlanması nedeniyle diyalizle uzaklaşmaz.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A5 mg; aşılmaz.
Child-Pugh B5 mg; aşılmaz; ensefalopati riski.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Başlangıç 5 mg, en çok 4 hafta. Düşme, kırık, deliryum, amnezi ve kompleks uyku davranışı izlenir. Mümkünse ilaç dışı uyku önlemleri ve kademeli kesme tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde Z-hipnotikler düşme ve kırık riskini artırır; kaçınılır.

AGS Beers 2023 Z-ilaçlar yaşlıda kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, araç kazası); yarar sınırlı.

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; 3. trimesterde yenidoğanda hipotoni, solunum depresyonu ve çekilme belirtileri görülebilir.
EmzirmeSüte az geçer; bebekte sedasyon izlenir, düzenli kullanımdan kaçınılır.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Reminzolpidem10 mg film tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N03AX15

Zonisamid

Sülfonamid yapılı antiepileptik (sodyum-kalsiyum kanalı blokeri, zayıf karbonik anhidraz inhibitörü)

Epilepside kullanılan sülfonamid türevi; zayıf karbonik anhidraz inhibisyonu nedeniyle idrar pH'sını artırıp sitratı düşürür, kalsiyum fosfat taşı ve metabolik asidoz yapabilir.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Nöbet odağı nöronları › Nöron zarı › Voltaj kapılı Na⁺ ve T tipi Ca²⁺ kanalları

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanalları açaryayılımı sağlarTekrarlayan depolarizasyonnöbet odağında yüksek frekanslı ateşlemeNöron zarıNa⁺ ve T tipi Ca²⁺ kanallarıvoltaj kapılı; ateşlemeyi sürdürenkanallarNöron zarı · Na⁺ ve Ca²⁺ kanalıNöbet yayılımıkomşu nöronlara ve beyin bölgelerinegeçerSinaps · komşu nöronlarZonisamid: Na⁺ve Ca²⁺kanallarınıbloke eder⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Kanallar kapanır → ateşleme ve nöbet yayılımı durur; karbonikanhidraz etkisiyle asidoz ve nefrolitiazis görülebilir.Zayıf karbonik anhidraz inhibisyonu: proksimal tübülde HCO₃⁻ kaybı, asidoz, alkali idrar vesitrat düşüklüğü ile taş riski.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre zarı (yüzey)Sinaps / sinir ucu
Nerede?Beyinde nöron zarında. Ağızdan alınır, kan-beyin bariyerini geçer; eritrositlerde birikir. Karbonik anhidraz inhibisyonu proksimal tübülde olur.
Neye etki eder?Voltaj kapılı Na⁺ kanallarını ve T tipi Ca²⁺ kanallarını bloke eder; karbonik anhidrazı da zayıf inhibe eder.
Ne olur?Nöronun tekrarlayan ateşlemesi ve nöbet yayılımı kesilir. Proksimal tübülde HCO₃⁻ geri emilimi azalır → metabolik asidoz, alkali idrar, düşük sitrat → böbrek taşı riski.

Klinik

EndikasyonFokal nöbetler (tek başına ya da ek ilaç), jeneralize nöbetlerde yardımcı tedavi; yurt dışında Parkinson hastalığında ek tedavi.
Yan etkilerUyuşukluk, baş dönmesi, iştah kaybı ve kilo kaybı, bulantı, konfüzyon, depresyon; böbrek taşı (kalsiyum fosfat), metabolik asidoz, oligohidroz, sülfonamid alerjisi, SJS/TEN.
KontrendikasyonSülfonamid alerjisi; ağır böbrek ve karaciğer yetmezliğinde sakıncalı.
EtkileşimlerTopiramat ve asetazolamid ile metabolik asidoz ve taş riski artar; CYP3A4 indükleyicileri (fenitoin, karbamazepin) düzeyi düşürür; sedatifler.
DikkatBöbrek taşı öyküsü olan hastada ve KBH'de kaçınılır; taşta idrar pH, sitrat ve serum bikarbonat izlenir. Oligohidroz ve hipertermi (özellikle çocuklarda) uyarısı.

Erişkin dozu

25–50 mg/gün ile başlanır, 1–2 haftada bir artırılarak olağan 200–400 mg/gün (tek ya da iki doz); en çok 500 mg/gün.

Böbrek yetersizliği doğrulanıyor

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez.
eGFR 30–59eGFR < 50'de yavaş titre edilir; bikarbonat izlenir.
eGFR 15–29eGFR < 50'de ABD'de kullanılmaz; kullanılırsa çok yavaş titre.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Kullanılmaz ya da çok düşük dozla; bikarbonat izlenir.
HemodiyalizDiyalizle uzaklaşır; veri sınırlı, seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz; kaçınılır.
Diyalizle uzaklaşmaEvet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiMetabolik asidoz, böbrek taşı (karbonik anhidraz inhibisyonu); bikarbonat izlenir.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh AAyar gerekmez; dikkatle.
Child-Pugh BYavaş titre edilir; dikkatle.
Child-Pugh CÖnerilmez.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda 25 mg/gün ile başlanır, 2 haftada bir artırılır. Baş dönmesi, sedasyon, konfüzyon, düşme, kilo kaybı, metabolik asidoz ve böbrek taşı riski; bikarbonat ve kreatinin izlenir. Sülfonamid alerjisinde kullanılmaz.

Gebelik ve emzirme

GebelikTeratojenik riski (düşük doğum ağırlığı, malformasyon) nedeniyle kaçınılır; yalnız zorunluysa.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon: emzirmede önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Epizonyazonisamid25 mg kapsül; 100 mg kapsül
Excegranzonisamid100 mg kapsul
Zalipinzonisamid100 mg kapsül

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC N05CF01

Zopiklon

Z-hipnotik (siklopirolon; GABA-A pozitif allosterik modülatör)

GABA-A reseptörünün benzodiazepin bölgesini uyaran hipnotik; kısa süreli uykusuzlukta kullanılır. Yaşlıda deliryum, düşme, kırık ve araç kazası riski; kompleks uyku davranışları ve ağızda acı tat yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriMerkezi sinir sistemi › Talamokortikal ve uyku-uyanıklık devreleri › Postsinaptik nöron zarı › GABA-A · benzodiazepin bölgesi

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)kanala bağlanır+klorür gireruyarılmışlığıazaltırGABA salımıinhibitör internöron ucundan sinapsaralığına GABA çıkarİnhibitör sinapsGABA-A reseptör kanalıpostsinaptik zarda Cl⁻ kanalı; α ve γalt birimi arasında benzodiazepinbölgesi varPostsinaptik zar · GABA-ACl⁻ girişinöron hiperpolarize olur, ateşlemeazalırNöron içiNöronal inhibisyonuyarılmışlık düşer, uyku başlarTalamokortikal devreZopiklon: GABA-Aetkisinigüçlendirir+ bu adımı uyarırİlaçla sonuç: GABA-A etkisi güçlenir, Cl⁻ girişi artar → uyarılmışlık düşer, uykukolaylaşır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Sinaps / sinir ucuHücre zarı (yüzey)Hücre içi (sitoplazma)
Nerede?Beyinde GABA-A reseptörlü nöronlar (talamus, korteks, limbik sistem). Oral ilaç hızla emilir, kan-beyin bariyerini geçer; karaciğerde CYP3A4 ile yıkılır.
Neye etki eder?Postsinaptik zardaki GABA-A reseptör kanalının benzodiazepin bölgesine bağlanır; GABA'nın etkisini güçlendirir (pozitif allosterik modülatör).
Ne olur?Kanal daha sık açılır, Cl⁻ girişi artar → nöron hiperpolarize olur, uyarılmışlık azalır, uyku başlar. Aşırı etki sedasyon, bellek bozukluğu ve düşme yapar.

Klinik

EndikasyonKısa süreli uykusuzluk (en çok 4 hafta, uyku hijyeni önlemleriyle birlikte).
Yan etkilerAğızda acı-metalik tat, uyku hali, baş dönmesi, bellek bozukluğu, kompleks uyku davranışları (uyurgezerlik), düşme, ajitasyon, bağımlılık ve kesilince rebound uykusuzluk.
KontrendikasyonAğır uyku apnesi, ağır solunum yetmezliği, miyastenia gravis, ağır karaciğer yetmezliği, etkin maddeye aşırı duyarlılık.
EtkileşimlerAlkol, benzodiazepin, opioid ve diğer sedatiflerle solunum depresyonu; CYP3A4 inhibitörleri (eritromisin, klaritromisin, ketokonazol, ritonavir) düzeyi artırır; rifampisin ve karbamazepin düşürür.
DikkatEn çok 4 hafta kullanılır, sonra kademeli kesilir. Araç kullanımı ve düşme riski konusunda uyarılır.

Erişkin dozu

Gece yatmadan 7,5 mg; yaşlı ve karaciğer ya da böbrek yetmezliğinde 3,75 mg ile başlanır, en çok 7,5 mg.

Böbrek yetersizliğiÖlçüt: CrCl (Cockcroft-Gault)

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; yaşlıda 3,75 mg ile başlanır.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; yaşlıda 3,75 mg ile başlanır.
eGFR 15–29CrCl < 30: 3,75 mg ile başlanır; en çok 7,5 mg.
eGFR < 15 (diyaliz dışı)3,75 mg ile başlanır; sedasyon ve düşme yakından izlenir.
HemodiyalizVeri sınırlı; 3,75 mg ile başlanır.
Periton diyaliziVeri sınırlı; 3,75 mg ile başlanır.
Diyalizle uzaklaşmaHayır; yüksek dağılım hacmi ve protein bağlanması nedeniyle az uzaklaşır.
Nefrotoksisite, böbrek yan etkisiDoğrudan nefrotoksik değil; metabolit birikimi sedasyonu artırır.

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh A3,75 mg ile başlanır; en çok 7,5 mg.
Child-Pugh B3,75 mg ile başlanır; ensefalopati riski.
Child-Pugh CKontrendike.

Yaşlıda kullanım doğrulanıyor

Başlangıç 3,75 mg, en çok 7,5 mg ve en çok 4 hafta. Düşme, kırık, deliryum, sabah sedasyonu ve bellek bozukluğu izlenir. Mümkünse ilaç dışı uyku önlemleri ve kademeli kesme tercih edilir.

  • TIME-to-STOP B13sınıf üyesi olarak Yüksek düşme riskinde Z-hipnotikler düşme ve kırık riskini artırır; kaçınılır.

AGS Beers 2023 Z-ilaçlar yaşlıda kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, araç kazası); yarar sınırlı.

Gebelik ve emzirme

GebelikZorunlu değilse kaçınılır; 3. trimesterde yenidoğanda hipotoni, solunum depresyonu ve çekilme belirtileri görülebilir.
EmzirmeSüte geçer; bebekte sedasyon ve beslenme güçlüğü riski, önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (1 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Imovanezopiklon7,5 mg film kapli tablet

1 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

↑ DizinATC L01BB02

6-Merkaptopürin

Pürin antimetaboliti

Azatiyoprinin aktif metaboliti; pürin sentezini keserek lenfosit ve lösemi hücrelerinin çoğalmasını durdurur. Allopurinol ve febuksostatla birlikte verilirse ağır kemik iliği baskısı yapar.

Etki mekanizması

Etki yeriHücre çoğalması › Lenfosit ve lösemi hücresi › Sitoplazma ve çekirdek · pürin sentezi › HGPRT ve de novo pürin sentez enzimleri

NORMAL YOL (yukarıdan aşağı)de novo pürinyoluIMP'den dönüşürDNA ve RNAyapımını sağlarPRPP ve glutaminpürin yapımının başlangıç maddeleriHücre içi · sitoplazmaIMPortak pürin nükleotidiHücre içi · sitoplazmaAMP ve GMPDNA ve RNA yapı taşlarıÇekirdek · DNA ve RNA yapımıLenfosit ve lösemi çoğalmasıDNA ve RNA sentezine bağlıBölünen hücre6-MP (TIMP): denovo pürinsentezini keser⊣ bu adımı keserİlaçla sonuç: Pürin nükleotidleri azalır, sahte baz DNA'ya girer → lenfositçoğalması durur; alopürinolle birlikte kullanılırsa doz azaltılır.↓ normal akış ⊣ ilacın kestiği adım ✕ yok edilen hücre + uyarılan adımYer:Hücre içi (sitoplazma)Çekirdek
Nerede?Bölünen lenfosit ve lösemi hücresinin içinde. Ağızdan alınır, hücreye girer ve hücre içinde HGPRT ile aktif nükleotide dönüşür.
Neye etki eder?Aktif TIMP, de novo pürin sentezi enzimlerini inhibe eder; tiyoguanin nükleotidleri DNA ve RNA'ya eklenir (sahte baz).
Ne olur?AMP ve GMP yapımı düşer, DNA/RNA hasarlanır → lenfosit ve lösemi hücresi çoğalamaz. Ksantin oksidazla yıkılır; alopürinol ile birlikte doz %25–33'e indirilmelidir.

Klinik

EndikasyonAkut lenfoblastik lösemi idame tedavisi; inflamatuvar bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit) ve otoimmün hepatitte steroid koruyucu.
Yan etkilerKemik iliği baskısı (lökopeni, trombositopeni), hepatotoksisite, kolestaz, bulantı, pankreatit, döküntü, enfeksiyon; uzun vadede lenfoma riski.
Kontrendikasyon6-merkaptopürine aşırı duyarlılık, ağır TPMT eksikliği (çok düşük doz gerekir), gebelikte (özellikle ilk trimester) ve emzirmede dikkat.
EtkileşimlerAllopurinol ve febuksostat (ağır miyelotoksisite: doz %25'e indirilir ya da birlikte verilmez); aminosalisilatlar TPMT'yi inhibe edip toksisiteyi artırır; varfarin etkisini azaltabilir; miyelosüpresif ilaçlar.
DikkatBaşlamadan TPMT ve NUDT15 genotipi veya aktivitesi bakılır. İlk aylarda haftalık, sonra aylık tam kan sayımı ve karaciğer testleri gerekir. Teratojenite için etkili kontrasepsiyon önerilir; gebelikte yalnız yarar riski aşıyorsa kullanılır.

Erişkin dozu

ALL idamesinde 50–75 mg/m²/gün (yaklaşık 1,5–2,5 mg/kg/gün); inflamatuvar bağırsak hastalığında genellikle 1–1,5 mg/kg/gün. Kan sayımına ve TPMT/NUDT15 durumuna göre azaltılır.

Böbrek yetersizliği

eGFR ≥ 60Ayar gerekmez; kan sayımı ve KC testleri izlenir.
eGFR 30–59Ayar gerekmez; kan sayımı yakın izlenir.
eGFR 15–29eGFR < 50: aralık uzatılır ya da doz azaltılır (ör. 36–48 saat).
eGFR < 15 (diyaliz dışı)Aralık uzatılır ya da doz azaltılır; kan sayımı yakın izlenir.
HemodiyalizVeri sınırlı; HD günü seanstan sonra verilir.
Periton diyaliziVeri yetersiz.
Diyalizle uzaklaşmaKısmen (HD: kısmen; PD: veri yetersiz).

Karaciğer yetersizliği

Child-Pugh ADoz azaltılır; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh BDoz azaltılır; karaciğer enzimleri izlenir.
Child-Pugh CDoz azaltılır; çalışılmamış, yakın izlem.

Yaşlıda kullanım

Yaşlıda kemik iliği baskılanması, enfeksiyon, hepatotoksisite ve pankreatit riski; başlamadan TPMT ve NUDT15 bakılır, kan sayımı ve karaciğer testleri düzenli izlenir. Allopurinol ve febuksostatla birlikte verilirken doz %65–75 azaltılır.

Gebelik ve emzirme

GebelikALL dozlarında teratojen; İBH'de tiyopürin kesilmesi nüks getirdiğinden uzman kararıyla ve en düşük etkili dozla sürdürülür.
EmzirmeSüte geçişi düşük; İBH dozlarında emzirme uzman kararıyla sürdürülebilir; onkolojik dozda önerilmez.

Türkiye’deki ürünler (3 ticari ad · görmek için dokunun)

Ticari adlar yalnızca ilacın tanınmasına yardımcı olmak için, TİTCK Ruhsatlı Beşerî Tıbbi Ürünler Listesi’nden (02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç) alfabetik sırayla ve değerlendirme yapılmadan aktarılmıştır. Bir ürünün önerildiği ya da diğerlerinden üstün tutulduğu anlamına gelmez. Ruhsat sahibi firma adları ve firma bağlantıları bilerek verilmemiştir; hiçbir firmayla ilişki, sponsorluk ya da destek yoktur.

Ticari adEtkin madde (TİTCK yazımı)Yitilik ve farmasötik şekil
Mercaptopurinmercaptopurine50 mg 25 tablet
Merpurinmerkaptopürin50 mg 25 tablet
Purinetholmercaptopurine50 mg tablet

3 ticari ad (tek etken maddeli; bileşimi kaydın etkin maddesiyle birebir eşleşen ürünler) · TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026; ruhsatı askıda olanlar hariç.

Hızlı başvuru tabloları

Böbrek ve karaciğer yetersizliğinde hızlı bakış · TIME-to-STOP / TIME-to-START kriterleri ve ilaçlar · AGS Beers 2023 uyarıları · Gebelikte kullanılmayan ilaçlar

Böbrek ve karaciğer yetersizliğinde hızlı bakış

819 ilaç (sınıf sayfaları hariç). İşaretler ilaç sayfasındaki metnin kısa göstergesidir; dozu ve koşulu görmek için ilaç adına dokunun. ✓ ayar gerekmez ↓ doz/aralık ayarı ya da dikkat ✕ kullanılmaz, kaçınılır ? veri yetersiz

İlaçeGFR (mL/dk/1,73 m²)HDPDChild-PughDiyalizle uzaklaşma
≥ 6030–5915–29< 15ABC
Abakavir✓✓✓↓✓✓↓✕✕HD ve PD: hayır (az).
Abatasept✓✓✓??????Hayır (beklenmez); veri yetersiz.
Abemasiklib✓✓✓???✓✓↓HD: hayır (proteine %96 bağlanır). PD: beklenmez.
Abirateron✓✓✓✕??✓↓✕Hayır, büyük olasılıkla; yüksek protein bağlanması (> %99).
Adalimumab✓????????Hayır (idrarla atılmaz).
Adefovir✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: kısmen (4 saatlik seansta yaklaşık %35); PD: veri yetersiz.
Adenozin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır; PD: hayır (saniyeler içinde yıkılır).
Afatinib✓✓↓???✓✓?HD: hayır (proteine %95 bağlanır). PD: beklenmez.
Agalsidaz✓✓✓✓✓????HD: hayır (büyük protein); PD: hayır.
Agomelatin✓✓↓???✕✕✕Veri yetersiz.
Akalabrutinib✓✓↓???✓✓✕HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Akarboz✓✓✕✕✕✕↓✕✕HD ve PD: veri yok.
Aksitinib✓↓↓↓??✓↓?Hayır (HD: beklenmez, yüksek protein bağlanma; PD: veri yetersiz).
Aktif kömür✓✓✓✓✓✓✓✓✓Kendisi diyaliz edilmez; çoklu dozla bazı ilaçların eliminasyonunu artırır.
Aktive protrombin kompleksi (FEIBA)✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır (büyük proteinler). PD: hayır.
Albendazol✓✓✕✕✕✕↓↓?Veri yok (çalışılmamış).
Alectinib✓✓✓???✓↓↓HD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Alemtuzumab✓✓✓✓✓✓???HD: hayır; PD: hayır.
Alendronat✓✕✕✕✕✕✓✓?HD/PD: veri yetersiz; kullanılmaz.
Alfakalsidol↓↓↓↓↓↓✓↓↓HD: hayır (beklenmez); PD: hayır.
Alfa lipoik asit✓✓✓???✓??HD ve PD: veri yok.
Alfuzosin✓✓↓?↓?↓✕✕Hayır (yüksek protein bağlanma; HD ve PD: veri yetersiz).
Alglukosidaz alfa✓✓✓✓??✓??HD ve PD: veri yok (büyük protein, diyalizle uzaklaşması beklenmez).
Aliskiren✓✓↓✕??✓✓?Hayır (beklenmez; veri yok).
Allopurinol✓↓↓↓↓?↓↓?HD: evet (oksipurinol uzaklaşır). PD: kısmen.
Alpelisib✓✓✓???✓✓✓HD: hayır (proteine %89 bağlanır). PD: beklenmez.
Alprazolam✓✓↓↓↓?✓↓✕Hayır (protein bağlanması ~%80, büyük dağılım hacmi).
Alprostadil✓↓↓↓??✓↓✕Beklenmez (akciğerde hızlı yıkılır); veri yetersiz.
Alteplaz✓✓✓✓↓✓✓↓✕HD: hayır; PD: hayır (büyük protein).
Amantadin✓↓↓↓↓↓✓✓?Hayır; dağılım hacmi büyük, diyalizle ihmal edilebilir düzeyde uzaklaşır.
Ambrisentan✓✓↓???✓?✕Hayır; protein bağlanması yüksek (~%99).
Ambroksol✓✓↓↓??✓↓↓HD: hayır (proteine %90 bağlı). PD: hayır.
Amfoterisin B✓↓✓✓↓↓✓??HD: hayır. PD: hayır.
Amifostin✓↓↓↓?????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Amikasin↓↓↓↓↓?✓✓✓Evet (HD: evet; PD: kısmen).
Amilorid✓↓✕✕✕✕↓↓✕HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Amiodaron✓✓✓✓✓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Amisülprid✓↓↓✕??✓✓✓HD/PD: veri yetersiz.
Amitriptilin✓✓✓✓✓✓↓↓✕HD: hayır; PD: hayır.
Amlodipin✓✓✓✓✓✓↓↓?HD: hayır. PD: hayır.
Amoksisilin (± klavulanat)✓✓↓↓↓↓✓↓↓HD: evet. PD: kısmen.
Ampisilin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet; PD: kısmen.
Ampisilin-sulbaktam✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet (sulbaktam ve ampisilin). PD: kısmen.
Anakinra✓✓↓↓↓↓✓✓?HD: kısmen (az); PD: veri yetersiz.
Anastrozol✓✓✓✓??✓✓?Veri yok; yüksek dağılım hacmi nedeniyle az beklenir.
Anidulafungin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD ve PD: hayır.
Anifrolumab✓✓????✓??Hayır (büyük protein; beklenmez).
Anselamimab?????????Veri yetersiz.
Antitimosit globulin (ATG)✓✓✓✓✓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Antitrombin III✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Anti-D immünglobulini✓✓↓↓??✓✓?HD: veri yok. PD: veri yok.
Apalutamid✓✓✓???✓✓?Veri yok; yüksek protein bağlanması (%96) nedeniyle az beklenir.
Apiksaban✓✓↓✕✕?✓↓✕HD: hayır (çok az); PD: veri yok.
Apomorfin✓✓↓???✕✕✕Veri yetersiz.
Apremilast✓✓↓↓??✓✓✓Veri yok; yüksek protein bağlanması (%68) nedeniyle kısmen olabilir, kesin değil.
Aprositentan✓✕✕?????✕Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Argatroban✓✓✓✓✓?✓↓↓HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Aripiprazol✓✓✓✓✓✓✓✓?Hayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Artesunat✓✓✓✓✓✓✓✓✓Hayır (belirgin değil).
Asciminib✓✓✓???✓✓✓HD: hayır (proteine %97 bağlanır). PD: beklenmez.
Aseklofenak✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Asemetasin✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Asetazolamid✓↓↓↓✕✕✕✕✕Veri yetersiz.
Asetilsalisilik asit (aspirin)✓↓↓↓↓↓↓↓✕HD: evet (salisilat). PD: kısmen.
Asetohidroksamik asit✓↓✕✕?????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Asiklovir✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet (yaklaşık %60); PD: veri yetersiz.
Atasisept↓↓???????Veri yetersiz.
Atazanavir✓✓✓✓↓?✓↓✕Hayır.
Atenolol✓✓↓↓↓?↓✓✓Evet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Atezolizumab✓✓✓???✓??HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Atorvastatin✓✓✓✓✓✓↓↓✕HD: hayır. PD: hayır.
Atovakon✓✓????✓✓?HD: hayır; PD: hayır (beklenir).
Atrasentan✓↓↓?????✕Veri yetersiz.
Atropin✓✓↓↓↓?✓↓↓HD/PD: hayır ya da veri yetersiz.
Avakopan✓✓↓↓??✓✓✕Çalışılmamıştır.
Azatiyoprin✓✓↓↓↓?↓↓✕HD: kısmen. PD: veri yok.
Azilsartan✓✓↓↓??✓✓?HD: hayır (protein bağlanması > %99); PD: veri yetersiz.
Azitromisin✓✓✓↓✓✓✓✓?HD: hayır; PD: hayır.
Baklofen↓↓✕✕✕✕✓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Baksdrostat↓↓???????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Baloksavir marboksil✓✓????✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %93; veri sınırlı).
Bardoksolon metil??↓??????Veri yetersiz.
Barisitinib✓↓✕✕✕✕✓✓✕Kısmen olabilir (düşük protein bağlanması %50); veri yetersiz.
Basiliksimab✓✓✓✓✓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Bedakilin✓✓✓???✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması çok yüksek).
Beklometazon dipropiyonat✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır; inhale sistemik düzey düşüktür.
Belatasept✓✓✓???✓✓?Hayır beklenir (büyük füzyon proteini); veri yetersiz.
Belimumab✓✓✓??????Hayır (büyük protein; beklenmez).
Belzutifan✓✓????✓??Veri yetersiz.
Bemiparin✓↓✕✕↓?↓↓✕HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Benazepril✓✓↓↓↓?✓✓↓HD: az; PD: veri yetersiz.
Bendamustin✓✓????✓✕✕Veri yetersiz.
Benralizumab✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Benzatin penisilin G✓✓↓✓✓?✓✓✓Veri yetersiz (çalışılmamış).
Betahistin✓✓????✓✕?Veri yetersiz.
Betametazon✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD/PD: hayır ya da çok az.
Bevasizumab✓✓✓✓✓?✓✓↓Hayır (monoklonal antikor; HD ve PD: hayır).
Bictegravir✓↓✕✕↓?✓✓?HD: kısmen (emtrisitabin uzaklaşır, bictegravir uzaklaşmaz); PD: veri yetersiz.
Bikalutamid✓✓✓???✓↓✕Hayır, büyük olasılıkla; yüksek protein bağlanması (%96) nedeniyle diyalizle belirgin uzaklaşmaz.
Bilastin✓✓✓???✓✓↓HD ve PD: veri yok.
Bimekizumab✓✓✓↓??✓✓?Hayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Biperiden✓↓↓↓??↓↓?Veri yetersiz.
Bisakodil✓✓✓✓✓✓✓✓✓Hayır (sistemik emilimi az).
Bisoprolol✓✓↓↓↓↓✓✓↓HD: hayır. PD: hayır.
Bivalirudin✓↓✕✕✕?✓✓✓HD: kısmen (yaklaşık %25 uzaklaşır). PD: veri yok.
Bizmut subsitrat✓↓✕✕✕✕↓↓✕Veri yetersiz.
Bleomisin↓↓↓↓??✓??Hayır/bilinmiyor: HD ile anlamlı uzaklaşma gösterilmemiş; veri yetersiz.
Blinatumomab✓✓????✓??HD: hayır beklenir (küçük antikor; veri yok). PD: veri yok.
Bortezomib✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır.
Bosentan✓✓✓✓✓?✓✕✕Hayır; protein bağlanması > %98.
Bosutinib✓↓↓???↓↓↓HD: hayır (proteine %94 bağlanır). PD: beklenmez.
Brentuksimab vedotin✓✓↓↓??↓✕✕HD: veri yok (ADC; protein bağlı). PD: veri yok.
Brigatinib✓✓↓???✓✓↓HD: hayır (proteine %66 bağlanır). PD: beklenmez.
Brivudin✓✓✓???✓✓?Veri yetersiz.
Bromheksin✓✓↓↓??✓↓↓HD: hayır (proteine %95 bağlı). PD: hayır.
Budesonid✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Bukillamin↓?✕✕✕✕???Veri yetersiz.
Bumetanid✓✓✓✓↓↓✓↓✕Hayır (yüksek protein bağlanması).
Buprenorfin✓✓✓✓✓✓✓↓✕HD: hayır; PD: hayır.
Bupropion↓↓↓↓??↓↓↓Hayır, çok az (yüksek protein bağlanması).
Burosumab✓↓✕✕✕✕???Veri yetersiz (kullanılmaz); monoklonal antikor olduğundan uzaklaşması beklenmez.
Buspiron✓✓↓✕↓?✓↓✕Hayır (HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz).
Busulfan✓↓????↓↓?Veri yetersiz (HD/PD ile uzaklaşma bilinmiyor).
Butamirat✓✓✓???✓✓?HD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Çinko sülfat✓✓↓↓↓↓✓✓✓HD/PD: kısmen (diyalizatla küçük kayıp).
Dabigatran↓↓✕✕✕✕✓?✕HD: evet (2–3 saatte ~%60); PD: veri yok.
Dabrafenib✓✓????✓??HD: hayır (proteine %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Dalteparin✓✓↓↓↓?↓↓?HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Danazol✓↓✕✕✕✕↓✕✕HD: beklenmez (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Dapagliflozin↓↓↓↓??✓✓↓HD: kısmen. PD: veri yok.
Daprodustat✓✓✓↓↓↓✓↓✕HD: hayır; PD: hayır.
Dapson✓✓✕???✓↓↓Veri yetersiz.
Daptomisin✓↓↓↓↓↓✓✓?HD: kısmen (yaklaşık %15); PD: kısmen.
Daratumumab✓✓✓✓✓✓✓??Hayır (büyük protein).
Darbepoetin✓✓✓✓↓↓???Hayır (büyük glikoprotein).
Darifenasin✓✓↓???✓↓✕Hayır (yüksek protein bağlanması).
Darolutamid✓✓↓???✓↓?Veri yok; yüksek protein bağlanması (%92) nedeniyle az beklenir.
Darunavir✓✓✓✓✓✓✓✓✕HD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %95).
Dasatinib✓✓????✓✓↓HD: hayır (proteine %96 bağlanır). PD: beklenmez.
Deferasiroks✓↓✕✕✕✕✓↓✕HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Deferipron✓✓????✓??HD: veri yok. PD: veri yok. (Glukuronid metaboliti böbrekle atılır.)
Deferoksamin✓↓✕✕↓?↓↓?HD: evet (ferrioksamin kompleksi). PD: kısmen (veri sınırlı).
Defibrotid✓✓✓✓✓?↓↓↓Veri yetersiz.
Deflazakort✓✓✓✓✓✓✓✓↓Hayır, büyük olasılıkla; yüksek proteine bağlanır.
Deksametazon✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır; PD: veri yok.
Deksibuprofen✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Deksketoprofen↓✕✕✕✕✕✓↓✕Veri yetersiz; kontrendike olduğu için uygulanmaz.
Delamanid✓✓????✓✕✕Veri yetersiz (protein bağlanması çok yüksek).
Demeklosiklin✓✕✕✕✕✕↓✕✕Hayır.
Demir dekstran✓✓✓✓↓✓↓↓✕HD: hayır; PD: hayır.
Demir glukonat✓✓✓✓↓????HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Demir sükroz✓✓✓✓↓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Demir (II) sülfat (oral demir)✓✓↓↓↓↓✓✓↓HD: hayır (proteine bağlı). PD: hayır.
Denosumab✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır. PD: hayır.
Desloratadin✓✓↓↓↓?✓↓↓HD: hayır. PD: veri yok.
Desmopressin✓✕✕✕↓?✓↓?HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Diaserein✓✓↓???✕✕✕Veri yok; yüksek protein bağlanması (%99) nedeniyle belirgin uzaklaşma beklenmez.
Diazepam✓✓↓↓↓↓✓↓✕Hayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Dietilkarbamazin✓↓↓??????Veri yetersiz.
Difelikefalin✕✕↓↓↓?✓??HD: evet (seans sonunda verilir); PD: çalışılmamıştır.
Difenhidramin✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Digoksin↓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: hayır (az); PD: hayır (geniş dağılım hacmi; zehirlenmede diyaliz yararsız).
Diklofenak✓↓✕✕✕✕↓↓✕Hayır (yüksek protein bağlanması).
Diltiazem✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Dipiridamol✓✓✓✓✓?↓↓?Hayır (önemsiz).
Dobutamin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (kısa yarı ömür). PD: veri yok.
Doksazosin✓✓✓✓✓✓↓↓?HD: hayır; PD: hayır (yüksek protein bağı).
Doksersalsiferol✓✓✓↓↓↓✓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Doksisiklin✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD: hayır; PD: hayır.
Doksofilin✓↓↓✕??↓↓✕HD: kısmen (veri sınırlı). PD: veri yetersiz.
Doksorubisin✓✓↓↓??↓↓✕Hayır; geniş doku dağılımı ve protein bağlanması nedeniyle uzaklaşma önemsiz.
Dolutegravir✓✓✓✓✓?✓✓?Hayır.
Domperidon✓✓↓↓??✓✕✕Veri yetersiz.
Donepezil✓✓✓✓??↓↓?Veri yetersiz.
Dopamin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD/PD: hayır (hızla metabolize edilir).
Doravirin✓✓????✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %76; veri sınırlı).
Dornaz alfa✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (inhale, sistemik düzey ihmal edilebilir). PD: hayır.
Dulaglutid✓✓✓✓✓?✓✓✓HD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Duloksetin✓✓✕✕✕✕✓✕✕Veri yetersiz (yüksek protein bağlanması nedeniyle az beklenir).
Durvalumab✓✓✓???✓??HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Dutasterid✓✓????↓↓?Hayır beklenir (yüksek protein bağlanması); veri yetersiz.
Ebastin✓✓↓↓↓?↓↓✕HD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı). PD: veri yok.
Edoksaban↓↓↓✕✕✕✓↓✕HD: hayır (diyalizle yaklaşık %7 uzaklaşır; önemsiz). PD: veri yok.
Efavirenz✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD ve PD: hayır (protein bağlanması > %99).
Efedrin✓✓↓↓?????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Eksemestan✓✓✕✕??✓✕?Veri yok; yüksek protein bağlanması (%90) nedeniyle az beklenir.
Eksenatid✓↓✕✕✕✕✓✓↓HD ve PD: veri yok.
Ekulizumab✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır. PD: veri yok. Plazma değişiminde evet: seans sonrası ek doz.
Elbasvir✓✓✓✓✓?✓✕✕Hayır.
Eletriptan✓✓✕✕??✓✓✕HD/PD: veri yetersiz.
Eliglustat✓?????↓✕✕HD ve PD: veri yok.
Eltrombopag✓✓✓???↓↓↓HD: hayır (proteine >%99 bağlı). PD: hayır.
Emisizumab✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Empagliflozin↓↓↓↓✕✕✓✓✓HD: önemsiz; PD: veri yok.
Enalapril✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: evet (enalaprilat); PD: veri yetersiz.
Enfuvirtid✓✓??✓?✕✕?HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz.
Enoksaparin✓✓↓↓↓↓✓↓?HD: hayır. PD: hayır.
Entekavir✓↓↓↓↓↓✓✓↓HD: kısmen; PD: önemsiz.
Enzalutamid✓✓✓???✓✓?Hayır, büyük olasılıkla; yüksek protein bağlanması (%97–98) nedeniyle belirgin uzaklaşma beklenmez.
Epinefrin (adrenalin)✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD/PD: hayır (hızla metabolize edilir).
Eplerenon✓✕✕✕??✓✓?Veri yetersiz.
Epoprostenol✓✓✓✓✓✓✓↓?HD: hayır (hızla plazmada yıkılır). PD: hayır.
Eptakog alfa (rekombinant FVIIa)✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Eptifibatid✓↓↓✕✕✕✓↓✕HD: kısmen (yaklaşık %50 uzaklaşır; veri sınırlı). PD: veri yok.
Erdostein✓✓✕✕✕✕✓↓✕HD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Ergokalsiferol✓✓✓✓✓✓✓✓↓Hayır (önemsiz).
Eritromisin✓✓✓↓↓↓✓↓✕Hayır.
Eritropoetin (epoetin)↓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: hayır. PD: hayır.
Erlotinib✓✓✓???✓↓?HD: hayır (proteine %93 bağlanır). PD: beklenmez.
Ertapenem↓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: kısmen (yaklaşık %30); PD: veri yetersiz.
Esmolol✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır; PD: hayır.
Esomeprazol✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD: hayır; PD: hayır (yüksek proteine bağlanma).
Essitalopram✓✓↓???✓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi).
Estradiol✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Etambutol✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: kısmen (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Etanersept✓✓✓✓↓?✓✓?Hayır (HD'de uzaklaşmaz).
Etelkalsetid✕✕✕✕↓?✓✓?HD: evet (seans sonunda verilir); PD: veri yetersiz.
Etidronat✓↓↓✕✕✕✓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Etionamid✓✓✓✓✓?↓✕✕HD: veri yetersiz (büyük kısmı karaciğerde yıkılır).
Etodolak✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Etrasimod✓✓✓???✓↓✕HD/PD: beklenmez (yüksek protein bağı); veri yetersiz.
Everolimus↓✓✓✓??↓↓↓HD: veri sınırlı (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Evolokumab✓✓✓???✓??Hayır beklenir (monoklonal antikor, büyük molekül).
Ezetimib✓✓✓✓??✓✕✕HD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Faktör IX (nonakog gamma)✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Faktör VIII (oktokog alfa)✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Famotidin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Famsiklovir↓↓↓↓↓↓✓✓?HD: evet (penciklovir); PD: veri yetersiz.
Favipiravir✓✓?✕??✓↓✕Veri yetersiz.
Febuksostat✓✓????✓??HD: hayır (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Feksofenadin✓↓↓↓↓?✓✓?HD: hayır (etkin biçimde uzaklaşmaz). PD: veri yok.
Felodipin✓✓✓✓✓✓↓↓↓Hayır (protein bağlanması > %99).
Felzartamab↓↓???????Veri yetersiz.
Fenazopiridin↓✕✕✕✕✕↓✕✕Veri yetersiz (diyalizde kullanılmaz).
Fenilefrin✓✓✓✓??✓✓✓Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Feniramin✓↓↓↓↓?↓↓✕HD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Fenitoin✓✓↓↓↓↓↓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Fenobarbital✓✓✓↓↓?↓↓✕HD: evet (yaklaşık yarısı); PD: veri yetersiz.
Fenofibrat✓↓✕✕✕✕✕✕✕Hayır (HD ile uzaklaşmaz).
Fenoksibenzamin✓↓???????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Fenoksimetilpenisilin✓✓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Fenoldopam✓✓✓✓??✓??Hayır beklenir (hızlı hepatik metabolizma); veri yetersiz.
Fenoprofen↓↓✕✕✕✕↓↓✕Hayır (yüksek protein bağlanması); diyalizle belirgin uzaklaşmaz.
Fentanil✓✓✓↓✓✓✓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Fentolamin✓✓???????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Ferrik sitrat↓✓✓✓✓✓???Hayır (önemsiz).
Fesoterodin✓✓↓↓??✓↓✕Veri yetersiz.
Fidaksomisin✓✓✓✓✓✓✓✓?HD/PD: hayır (sistemik düzeyi çok düşük).
Filgrastim✓✓✓✓✓?✓✓?HD: hayır beklenir (peptid; reseptör aracılı yıkım). PD: veri yok.
Finasterid✓✓✓✓?????HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Finerenon↓↓↓✕??✓↓✕HD: hayır. PD: veri yok.
Fitomenadion (K vitamini)✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD: hayır. PD: hayır (veri sınırlı).
Fludrokortizon✓✓↓↓↓↓?✕✕HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Flukloksasilin✓✓↓↓↓↓↓✕✕HD: hayır ya da çok az. PD: hayır.
Flukonazol✓↓↓↓↓?↓↓↓HD: evet (3 saatlik seansta yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Flumazenil✓✓✓✓??✓↓↓Veri yetersiz.
Flunarizin✓✓↓↓??↓↓✕Hayır (protein bağlanması > %99).
Fluoksetin✓✓✓↓↓↓↓↓✕Hayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Flurbiprofen✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Flusitozin↓↓↓↓↓????HD: evet; PD: veri yetersiz.
Flutikazon propiyonat✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır; inhale sistemik düzey çok düşüktür.
Fluvoksamin✓✓↓↓??↓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi, protein bağlanması ~%80).
Folik asit✓✓✓✓↓✓✓✓✓HD: evet (kısmen). PD: kısmen.
Fomepizol✓✓✓✓↓????HD: evet; PD: veri yetersiz.
Fondaparinuks✓↓✕✕✕✕✓✓?HD: kısmen (düşük, yaklaşık %20). PD: veri yetersiz.
Formoterol✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır; inhale sistemik düzey düşüktür.
Fosaprepitant✓✓✓✓✓?✓✓?HD: hayır (proteine %95 bağlanır). PD: veri yetersiz, beklenmez.
Fosfomisin↓↓↓✕✕✕✓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Fosinopril✓✓↓↓✓✓✓↓↓HD ve PD: az.
Foskarnet↓↓↓✕↓?↓↓↓HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Fulvestrant✓✓↓???✓↓✕Veri yok; yüksek proteine bağlanma ve büyük dağılım hacmi nedeniyle az beklenir.
Furosemid✓↓↓↓↓↓✓↓✕HD: hayır. PD: hayır.
Gabapentin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Galantamin✓↓↓↓??✓↓✕Veri yetersiz.
Gansiklovir↓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: evet (yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Gefitinib✓✓✓???✓↓?HD: hayır (proteine %90 bağlanır). PD: beklenmez.
Gemfibrozil✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır (protein bağlanması yüksek).
Gemsitabin✓↓↓?↓?✓↓↓Kısmen (HD: dFdU kısmen; PD: veri yetersiz).
Gentamisin↓↓↓↓↓?✓✓↓HD: evet (önemli ölçüde); PD: kısmen.
Glekaprevir✓✓✓✓✓✓✓✕✕Hayır (HD ve PD ile uzaklaşmaz).
Glibenklamid✓✕✕✕✕✕↓✕✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Gliklazid✓✓✕✕✕✕↓✕✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Glikopironyum bromür✓✓↓↓↓?✓✓?HD: veri sınırlı (az miktar). PD: veri yetersiz.
Glimepirid✓↓✕✕✕✕↓✕✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Glipizid✓✓↓↓??↓✕✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Glukagon✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD/PD: veri yetersiz (kısa yarı ömürlü peptid; klinik önemi yok).
Glukarpidaz↓↓↓↓↓????Veri yetersiz (enzim; HD/PD etkisi bilinmiyor).
Golimumab✓✓✓↓??✓✓?Hayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Goserelin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (peptit; depo salınımı sürer). PD: veri yetersiz.
Granisetron✓✓✓✓✓?✓✓✓Veri yetersiz; yüksek dağılım hacmi, az beklenir.
Grazoprevir✓✓✓✓✓✓✓✕✕Hayır (HD ile uzaklaşmaz).
Guselkumab✓✓✓↓??✓✓✓Hayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Haloperidol✓✓↓↓↓?↓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Heparin✓✓✓✓↓✓↓↓↓Hayır (büyük molekül).
Hepatit B immünglobulini✓✓✓✓✓?✓✓✓Hayır (büyük protein).
Hidralazin✓↓↓↓↓↓↓↓↓Hayır (belirgin değil).
Hidroklorotiyazid✓↓↓↓↓↓↓↓✕Hayır.
Hidrokortizon✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD/PD: hayır ya da çok az (yüksek protein bağlanması).
Hidroksiklorokin✓↓↓↓↓↓✓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Hidroksikobalamin✓✓✓✓✓✓✓✓✓Veri yetersiz (kısmen uzaklaşabilir).
Hidroksizin✓↓↓↓??✓↓↓Hayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Hidromorfon✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Hiyosin bütilbromür✓↓↓↓?????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Ivermektin✓✓✕???↓↓?Veri yetersiz (beklenmez).
İbandronat✓✓✕✕✕✕✓✓✓HD/PD: veri yetersiz; kullanılmaz.
İbrutinib✓✓↓???↓↓✕HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması; veri sınırlı). PD: veri yok.
İbuprofen↓✕✕✕✕✕↓✕✕HD: hayır. PD: hayır.
İdarusizumab✓✓✓✓✓?✓✓✓HD: veri yok (antidot kompleksi). PD: veri yok. (Dabigatran HD ile uzaklaşır.)
İfosfamid↓↓↓???↓↓✕HD: evet; PD: veri yetersiz.
İkodekstrin✓✓✓✓✕↓✓✓?Geçerli değil (PD çözeltisi).
İkosapent etil✓✓✓???✓??Veri yetersiz.
İksekizumab✓✓✓↓??✓✓✓Hayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
İloprost✓✓↓↓↓?✓↓↓HD: hayır beklenir (veri sınırlı). PD: veri yok.
İmatinib✓↓↓???✓↓↓HD: hayır (proteine %95 bağlanır). PD: beklenmez.
İmigluseraz✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
İmipramin✓✓↓↓↓↓↓↓✕Hayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
İmlifidaz✓✓✓✓✓????Veri yetersiz.
İnaksaplin↓↓???????Veri yetersiz.
İndakaterol✓✓✓???✓✓?Hayır; protein bağlanması yüksek (%95), inhale sistemik düzey düşük.
İndapamid✓✓✕✕✕✕✓↓✕HD: hayır; PD: hayır (beklenmez).
İndinavir✓✕✕✕✕?✓↓?Hayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
İndometasin✓✕✕✕✕✕↓✕✕HD: hayır; PD: hayır.
İnfliksimab✓✓✓??????Hayır.
İnklisiran✓✓✓↓??✓✓?Hayır beklenir (hepatosite hızla alınır, plazma yarı ömrü kısa).
İnosin pranobeks✓↓✕✕✕✕✓↓?Veri yetersiz.
İnsan normal immünglobulini (IVIG)✓✓↓↓↓✓✓✓✓HD: hayır. PD: hayır. (Plazmaferez IgG'yi uzaklaştırır.)
İnsan plazma fibrinojeni✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
İnsülin✓↓↓↓↓↓✓↓↓HD: hayır (belirgin değil); PD: veri yetersiz.
İnterferon✓↓↓↓↓?↓✕✕Hayır (önemsiz).
İpilimumab✓✓????✓??Hayır beklenir (monoklonal antikor).
İpratropium bromür✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: veri yetersiz (sistemik düzey düşük). PD: veri yetersiz.
İptakopan✓✓????✓✓?Veri yetersiz.
İrbesartan✓✓↓↓↓✓✓✓?Hayır (HD'de uzaklaşmaz).
İsatuksimab✓✓✓???✓??HD: hayır beklenir (büyük antikor). PD: hayır beklenir.
İtrakonazol↓↓↓↓↓↓↓↓↓Hayır (HD ve PD: uzaklaşmaz).
İvabradin✓✓↓↓??✓↓✕Veri yetersiz; protein bağlanması yaklaşık %70, az beklenir.
İzoniyazid✓✓↓✓↓✓↓✕✕HD: evet (seans sonrası verilir); PD: kısmen.
İzoprenalin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: veri yok (kısa yarı ömür). PD: veri yok.
İzosorbid dinitrat✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: az; PD: veri yetersiz.
Kabotegravir✓✓✕???✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması > %99).
Kabozantinib✓✓????✓↓✕HD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Kalsitonin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD/PD: veri yetersiz; klinik olarak önemli uzaklaşma beklenmez.
Kalsitriol↓✕↓↓↓↓✓✓✓HD: hayır (proteine bağlı); PD: hayır.
Kalsiyum glukonat✓✓✓↓↓↓✓✓✓Kısmen (diyalizat Ca düzeyine göre iki yönlü geçiş).
Kanagliflozin↓↓✕✕✕✕✓✓?Hayır (HD ile uzaklaşmaz).
Kanakinumab✓✓↓??????Veri yok; uzaklaşması beklenmez.
Kandesartan✓✓↓↓↓?↓↓✕HD: hayır; PD: veri yetersiz (yüksek protein bağı).
Kangrelor✓✓✓✓✓?✓✓✓HD: hayır (plazma enzimleriyle yıkılır). PD: veri yok.
Kapesitabin↓↓✕✕✕✕✓↓?Veri yetersiz.
Kaplasizumab✓✓????✓✓?Veri yetersiz (nanobody; plazma değişimi ile uzaklaşabilir).
Kaptopril✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Karbamazepin✓✓✓↓↓↓✓↓✕HD: hayır. PD: hayır.
Karboplatin↓↓↓↓↓?✓✓?HD: evet (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Karbosistein✓✓✓???✓✓?HD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Karglumik asit✓????????HD ve PD: veri yok.
Kariprazin✓✓✕✕✕✕✓✓✕Veri yetersiz.
Karvedilol✓✓✓✓✓✓↓↓✕HD: hayır; PD: hayır.
Kaspofungin✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD ve PD: hayır.
Ketamin✓✓✓↓↓?✓↓↓HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Ketiapin✓✓✓✓↓?↓↓↓HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Ketokonazol✓✓✓✓✓✓✕✕✕HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Ketoprofen✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Ketorolak✓↓✕✕✕✕↓✕✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Ketotifen✓✓??↓?↓↓?HD: hayır. PD: veri yok.
Klaritromisin✓↓↓↓↓↓✓✓✕HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Klazakizumab?????????HD: beklenmez (veri yetersiz); PD: veri yetersiz.
Klemastin✓✓??↓?↓↓✕HD: hayır. PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Klevidipin✓✓✓✓✓?✓↓↓Hayır (kanda esterazlarla yıkılır; uzaklaşma gerekmez).
Klindamisin✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD ve PD: hayır.
Klomipramin✓✓↓↓↓↓↓↓✕Hayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Klonazepam✓✓↓↓↓?↓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Klonidin✓✓↓↓↓?✓↓↓Az (HD: az; PD: veri yetersiz).
Klopidogrel✓✓✓?✓?✓↓✕HD: hayır; PD: hayır (aktif metabolit geri dönüşsüz bağlı).
Klorambusil✓↓↓↓??↓↓✕Veri yetersiz.
Kloramfenikol✓✓✓✓✓✓↓↓✕HD/PD: hayır (az uzaklaşır).
Klorfeniramin✓✓??↓?↓↓✕HD: hayır. PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Klorheksidin✓✓✓✓↓↓✓✓✓Geçerli değil (topikal).
Klorokin✓✓↓↓↓↓✓??HD: hayır; PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Klorpromazin✓✓↓↓↓?↓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Klorpropamid↓✕✕✕✕✕↓↓✕Hayır (yeterince uzaklaşmaz).
Klortalidon✓✓↓↓↓↓↓↓✕Hayır.
Klozapin✓↓✕✕??↓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Kobisistat✓↓✕✕↓?✓✓?Hayır.
Kodein↓↓✕✕✕✕↓↓↓HD: kısmen (metabolitler); PD: veri yetersiz.
Kolekalsiferol✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Kolesevelam✓✓✓✓✓?✓✓✓Gerekmez; sistemik emilim yok.
Kolestiramin✓✓✓✓✓?✓✓✓Hayır (sistemik emilmez).
Kolistin↓↓↓↓↓?✓↓↓HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Kolşisin✓↓↓↓↓↓✓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Konivaptan✕✕↓↓↓↓✕✕?Hayır.
Labetalol✓✓✓✓✓✓↓↓✕HD: hayır. PD: hayır.
Lakozamid✓✓↓↓↓?✓↓?HD: evet (4 saatte yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Laktüloz✓✓✓✓✓✓✓✓✓Hayır (emilmez).
Lamivudin✓↓↓↓↓↓✓✓✓Az (HD sonrası ek doz gerekmez).
Lamotrijin✓✓↓↓↓?✓↓↓HD: kısmen (%20); PD: veri yetersiz.
Lanreotid✓↓↓↓??✓✓↓HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Lansoprazol✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır; PD: hayır (yüksek proteine bağlanma).
Lantan karbonat✓✓✓✓✓✓???Hayır (sistemik düzeyi yok).
Lapatinib✓✓✓???✓↓↓HD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Leflunomid✓✕????✕✕✕Hayır (yüksek protein bağlanması; HD/PD ile uzaklaşmaz).
Lenakapavir✓✓↓???✓✓?Veri yetersiz (büyük oranda proteine bağlı; uzaklaşması beklenmez).
Lenalidomid↓↓↓↓↓?✓??HD: kısmen (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Lenvatinib✓✓↓???✓↓↓HD: hayır (proteine %98 bağlanır). PD: beklenmez.
Lerkanidipin✓↓✕✕✕✕↓↓✕Veri yetersiz; protein bağlanması > %98, az beklenir.
Letrozol✓✓✓↓??✓✓↓Veri yok; yüksek dağılım hacmi nedeniyle az beklenir.
Leuprorelin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (peptit; depo salınımı sürer). PD: veri yetersiz.
Levamizol??↓↓?????Veri yetersiz.
Levetirasetam↓↓↓↓↓↓✓✓↓HD: evet (4 saatte yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Levodopa-benserazid✓✓↓↓??✓↓✕HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Levodropropizin✓↓✕✕✕✕✓↓✕HD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Levofloksasin↓↓↓↓↓↓✓✓✓HD ve PD: hayır.
Levosetirizin✓↓↓✕✕✕✓↓?HD: kısmen (4 saatte yaklaşık %25). PD: veri yok.
Levosimendan✓↓✕✕✕✕↓↓✕Veri yetersiz; protein bağlanması yüksek, az uzaklaşması beklenir.
Levotiroksin✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması).
Lidokain✓↓↓↓✓✓↓↓↓Hayır (HD/PD ile önemli ölçüde uzaklaşmaz).
Liksivaptan?????????Veri yetersiz.
Linagliptin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır. PD: veri yok.
Linezolid✓✓✓✓↓✓✓✓?HD: kısmen (yaklaşık %30); PD: veri yetersiz.
Linkomisin✓↓↓↓↓?✓↓✕HD ve PD: hayır (az).
Liraglutid✓✓↓✕✕↓✓✓✕HD: hayır; PD: veri yok.
Lisinopril✓↓↓↓↓↓↓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Lityum↓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet (iyi uzaklaşır); PD: kısmen (daha az).
Liyotironin✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması).
Loperamid✓✓✓✓✓✓✓↓✕Veri yetersiz (yüksek proteine bağlanır).
Loratadin✓✓↓↓↓?✓✓↓HD: hayır. PD: veri yok.
Lorazepam✓✓↓↓↓↓✓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi, protein bağlanması ~%90).
Lorlatinib✓✓✓↓??✓??HD: hayır (proteine %66 bağlanır). PD: beklenmez.
Lornoksikam✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Lorundrostat↓↓???????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Losartan✓✓✓✓✓✓↓↓?Hayır (yüksek protein bağlanması).
Lökovorin (folinik asit)✓↓↓↓↓?↓↓?HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Lubiproston✓✓✓✓??✓↓↓Veri yetersiz (sistemik düzey çok düşük).
Lumasiran✓✓✓✓✓?✓??Hayır (belirgin uzaklaşma beklenmez).
Lurasidon✓↓↓↓??✓↓↓HD/PD: beklenmez (yüksek protein bağı); veri yetersiz.
Luspatersept✓✓✓???✓✓?HD: veri yok (büyük protein; uzaklaşması beklenmez). PD: veri yok.
L-karnitin (levokarnitin)✓↓↓↓↓?↓↓?HD: evet; PD: kısmen.
Magnezyum hidroksit✓↓↓✕↓✕✓✓✓HD: evet (diyalizat Mg düzeyine bağlı); PD: kısmen.
Magnezyum oksit✓↓✕✕✕✕✓✓✓HD: evet (magnezyum diyalizatla uzaklaşır); PD: kısmen.
Magnezyum sülfat✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Makrogol✓✓✓✓✓✓✓✓✓Hayır (emilmez).
Mannitol✓↓✕✕✕✕✓↓↓HD: evet. PD: kısmen.
Maribavir✓✓????✓✓?HD ve PD: veri yetersiz (protein bağlanması yaklaşık %98).
Masitentan✓✓✓✓??✓??Hayır; protein bağlanması > %99.
Mavakamten✓✓????↓↓?Veri yetersiz.
Mebendazol✓✓✓✓✓✓↓↓?Veri yetersiz (emilim düşük).
Mebeverin✓✓✓✓??↓↓?Veri yetersiz.
Medroksiprogesteron✓✓✓???↓✕✕HD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Mefenamik asit✓✕✕✕✕✕↓✕✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Megestrol asetat✓?????↓↓✕HD: hayır (proteine yüksek oranda bağlanır). PD: beklenmez.
Melatonin✓✓????✕✕✕Veri yetersiz.
Melfalan✓↓↓↓↓?↓??HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Meloksikam✓↓✕✕↓✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99), diyalizle uzaklaşmaz.
Memantin✓↓↓↓??✓✓?Veri yetersiz; dağılım hacmi büyük, az uzaklaşır.
Meperidin✓↓✕✕✕✕↓✕✕Kısmen (HD: normeperidin kısmen; PD: veri yetersiz).
Mepolizumab✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Meropenem✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet; PD: veri sınırlı. Sürekli renal replasmanda doz ünite protokolüne göre.
Mesalazin✓↓✕✕✕✕↓↓✕HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Mesna✓✓↓?↓????Veri yetersiz (çalışılmamış).
Metadon✓↓↓↓↓✓✓↓✕HD: hayır; PD: hayır.
Metamizol✓↓↓↓↓?↓↓✕HD: kısmen (metabolitler). PD: veri yok.
Metformin✓↓✕✕✕✕↓✕✕HD: evet, ama kullanılmaz. PD: veri yok.
Metildopa✓↓↓↓↓↓↓✕✕HD: evet. PD: hayır.
Metilen mavisi✓✓✓↓??✓✓✓Veri yetersiz.
Metilprednizolon✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: kısmen; PD: veri yok.
Metirozin✓↓???????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Metiserjid↓????????Veri yetersiz.
Metoklopramid✓↓↓↓↓?✓✓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Metoksi polietilen glikol-epoetin beta (CERA)✓✓✓✓↓↓✓✓?HD: hayır; PD: hayır.
Metolazon✓✓↓↓↓↓↓↓✕Hayır.
Metoprolol✓✓✓✓↓✓✓↓↓HD: kısmen (özellikle tartarat). PD: hayır.
Metotreksat✓↓✕✕✕✕↓✕✕HD: yüksek akımlı membranla kısmen; PD: veri yetersiz.
Metronidazol✓✓✓↓↓?✓✓↓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Midazolam✓✓↓↓↓↓✓↓↓Hayır (yüksek protein bağlanması).
Midodrin✓↓↓↓↓??↓?HD: evet (desglimidodrin); PD: veri yetersiz.
Midostaurin✓✓✓???✓✓?HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Migalastat✓✓✕✕✕✕???Veri yetersiz.
Miglustat↓↓✕✕✕✕???HD ve PD: veri yok.
Mikafungin✓✓✓✓✓✓✓✓?HD ve PD: hayır.
Mikofenolat✓✓↓↓↓↓✓✓↓HD: hayır. PD: hayır.
Milrinon✓↓↓↓↓?✓✓?HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Minoksidil✓↓↓↓↓?✓↓↓Evet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Mirabegron↓↓↓✕✕✕✓↓✕Veri yetersiz (HD/PD ile uzaklaşma bilinmiyor).
Mirikizumab✓✓✓✓✓✓✓✓?HD/PD: hayır (büyük moleküllü antikor).
Mirtazapin✓✓↓↓??✓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi, protein bağlanması ~%85).
Misoprostol✓✓✓✓??✓✓✓Veri yetersiz.
Mitomisin✓↓✕✕?????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Moksifloksasin↓✓✓✓✓✓✓✓✕HD ve PD: hayır / çok az.
Moksonidin✓↓✕✕✕✕✓↓?HD: az; veri sınırlı.
Mometazon furoat✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır; inhale sistemik düzey çok düşüktür.
Montelukast✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır (proteine >%99 bağlı). PD: veri yetersiz.
Morfin✓↓✕✕↓✕↓↓✕Kısmen (HD: metabolitler kısmen; PD: veri yetersiz).
Mupirosin✓✓✓✓✓✓✓✓✓Geçerli değil (topikal).
Nabumeton✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nadroparin✓↓↓↓↓?↓?↓Önemsiz (HD: çok az; PD: veri yok).
Naloksan✓✓✓✓??✓✓✓Veri yetersiz.
Naproksen✓✕✕✕✕✕↓✕✕HD: hayır; PD: hayır.
Narsoplimab?????????Veri yetersiz.
Nateglinid✓✓✓???✓✓✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Nebivolol✓✓↓↓??✕✕✕HD: hayır (protein bağlanması yüksek); PD: veri yetersiz.
Nedosiran✓✓???????Veri yetersiz.
Neomisin↓✕✕✕✕✕↓↓↓Veri yetersiz (emilen kısım aminoglikozid gibi HD ile uzaklaşır).
Nesiritid✓✓✓✓??↓↓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Niasin✓↓↓✕✕?↓✕✕Veri yetersiz.
Nifedipin✓✓✓✓✓✓↓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Nifuroksazid✓✓✓???✓✓?HD/PD: veri yetersiz (emilimi çok düşük).
Nikardipin✓✓✓✓✓?↓↓↓Hayır (yüksek protein bağlanması; HD: hayır).
Niklozamid✓✓✓✓✓✓✓↓↓Veri yetersiz (emilim çok az).
Nikorandil✓✓✓✓??✓↓?Veri yetersiz.
Nikotin (replasman tedavisi)✓✓✓↓??✓↓↓Veri yetersiz.
Nilotinib✓✓????↓↓↓HD: hayır (proteine %98 bağlanır). PD: beklenmez.
Nimesulid✓↓✕✕✕✕✕✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Nimodipin✓✓↓↓??↓↓↓Hayır beklenir (protein bağlanması > %95).
Nintedanib✓✓↓???↓✕✕Veri yetersiz; protein bağlanması yüksek (~%98).
Nirmatrelvir/ritonavir✓↓↓↓↓↓✓✓✕HD: doz seanstan sonra verilir; uzaklaşma oranı için veri sınırlı. PD: veri yok.
Nistatin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: yok (emilmez); PD: yok (emilmez).
Nitrazepam✓✓↓↓??↓↓✕Hayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Nitrofurantoin✓↓✕✕✕✕↓↓✕Veri yetersiz; diyaliz hastasında kullanılmaz.
Nitrogliserin✓✓✓✓✓?✓↓↓Hayır (HD: belirgin değil; PD: veri yetersiz).
Nitroprussid✓↓↓✕↓?✓✕✕Kısmen (HD: tiyosiyanat evet; PD: veri yetersiz).
Nivolumab✓✓????✓??Hayır beklenir (monoklonal antikor).
Noradrenalin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD/PD: hayır (hızla metabolize edilir).
Noretisteron✓✓????↓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
N-asetilsistein✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Obinutuzumab✓✓✓?↓????Hayır (HD'de uzaklaşmaz).
Ofatumumab✓✓✓✓✓????HD: hayır (beklenmez); plazmaferezle uzaklaşabilir.
Ofloksasin✓↓↓↓↓↓✓↓↓HD ve PD: hayır / çok az.
Oksaliplatin✓↓✕✕??✓↓?Veri yetersiz; platin proteine yüksek bağlanır, HD ile uzaklaşma sınırlı beklenir.
Oksibutinin✓✓↓↓??✓↓↓Hayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Oksikodon✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Okskarbazepin✓✓↓↓??✓✓?HD/PD: veri yetersiz.
Oktreotid✓✓✓↓↓?↓↓↓HD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Olanzapin✓✓↓↓↓?↓↓?HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Olmesartan✓↓✕✕↓?✓↓✕Hayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
Omalizumab✓✓✓✓✓✓✓??HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Omeprazol✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Ondansetron✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Orlistat↓↓✕✕??✕✕✕HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Ornidazol✓✓✓✓↓?✓↓↓HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Oseltamivir↓↓↓✕↓↓✓✓✓HD: evet; PD: kısmen.
Osimertinib✓✓✓???✓✓?HD: hayır (proteine yüksek oranda bağlanır). PD: beklenmez.
Otilonyum bromür✓✓✓✓??↓↓?Veri yetersiz (emilim çok az).
Ozanimod✓✓✓✓??↓↓✕Veri yetersiz (yüksek proteine bağlı).
Palbosiklib✓✓✓???✓✓↓HD: hayır (proteine %85 bağlanır). PD: beklenmez.
Paliperidon↓✕✕✕✕✕✓✓?Veri yetersiz (kısmen beklenir).
Palonosetron✓✓✓✓✓?✓✓✓HD: hayır beklenir (dağılım hacmi büyük); PD: veri yetersiz.
Palopegteriparatid↓????????Veri yetersiz.
Pamidronat✓↓↓✕??✓✓✓HD: hayır (belirgin değil); PD: veri yetersiz.
Panitumumab✓✓↓???↓↓↓Hayır beklenir (monoklonal antikor).
Pantoprazol✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD: hayır; PD: hayır (veri sınırlı).
Parasetamol✓↓↓↓↓?↓↓✕HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Para-aminosalisilik asit✓✓↓↓↓?↓✕✕HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Parikalsitol↓↓↓↓↓↓✓✓?Hayır (proteine bağlı; belirgin uzaklaşmaz).
Paroksetin✓↓↓↓?↓✓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Pasireotid✓✓✓???✓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Patiromer✓✓✓??????HD: hayır; PD: hayır (emilmez).
Pazopanib✓✓✓???↓↓✕HD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Pegfilgrastim✓✓✓✓✓?✓✓?HD: hayır beklenir (büyük pegile protein). PD: veri yok.
Pegsetakoplan✓✓???????Veri yetersiz.
Pegvisomant✓✓????↓??HD/PD: hayır (büyük pegile protein, uzaklaşması beklenmez).
Pembrolizumab✓✓✓???✓??HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Penisilamin✓↓✕✕??↓??Veri yetersiz.
Pentamidin✓↓↓↓↓????HD: hayır (belirgin değil); PD: veri yetersiz.
Pentoksifilin✓↓↓↓??✓↓↓Veri yetersiz.
Perindopril✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet (perindoprilat); PD: veri yetersiz.
Pertuzumab✓✓✓?✓?✓✓?HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Pibrentasvir✓✓✓✓✓✓✓✕✕Hayır (HD ve PD ile belirgin uzaklaşmaz).
Pinaverium bromür✓✓✓✓??↓↓?Veri yetersiz.
Pioglitazon✓✓✓???↓✕✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Piperasilin-tazobaktam↓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet (%30–40). PD: kısmen.
Piracetam↓↓↓✕✕✕✓✓✓Evet; HD ile yaklaşık %50–60 uzaklaşır.
Pirantel pamoat✓✓✓✓✓✓✓↓↓Veri yetersiz (emilim çok az).
Pirazinamid✓✓↓↓↓↓↓↓✕HD: evet (seans sonrası verilir); PD: veri yetersiz.
Pirfenidon✓↓✕✕✕✕✓↓✕Çalışılmamış.
Piridostigmin✓✓↓↓??✓✓?Veri yetersiz (kısmen beklenir).
Pirimidon✓↓↓↓↓?↓↓✕HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Piroksikam✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Pitavastatin✓↓↓↓↓?↓✕✕HD: hayır (protein bağlanması > %99); PD: veri yetersiz.
Pleriksafor✓↓↓???✓✓?HD: veri yok. PD: veri yok. (Böbrekle atılır.)
Polimiksin B✓↓↓↓??↓↓↓Hayır beklenir; HD ile uzaklaşma önemsiz.
Pomalidomid✓✓✓✓↓?↓↓↓HD: kısmen (seans sonrası verilir). PD: veri yok.
Ponatinib✓✓????✓↓↓HD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Posakonazol✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Potasyum klorür✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet (diyalizat K düzeyine bağlı); PD: kısmen.
Potasyum sitrat✓↓✕✕✕✕✓✓✓Potasyum HD ile uzaklaşır; ilaç kullanılmaz.
Pramipeksol↓↓↓↓??✓✓✓Veri yetersiz; ilaç böbrekle değişmeden atılır, diyalizle uzaklaşma bilinmiyor.
Prasugrel✓✓✓↓✕?✓✓✕HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Pravastatin✓↓↓↓↓?↓↓✕HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Prazikuantel✓✓????✓✓↓Veri yetersiz.
Prednizolon✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: kısmen (az). PD: hayır.
Prednizon✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır (HD ve PD'de belirgin uzaklaşmaz).
Pregabalin↓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet (yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Prilokain✓✓↓↓↓↓↓↓↓Geçerli değil (topikal).
Probenesid✓✕✕✕↓????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Progesteron✓✓✓???↓✕✕HD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Prometazin✓↓↓↓↓?✓↓✕Hayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
Propafenon✓✓↓↓↓?↓↓✕HD: hayır (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Propiltiyourasil✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD: hayır (az); PD: veri yok.
Propiverin✓✓↓↓??✓↓✕Veri yetersiz.
Propofol✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır.
Propranolol✓✓✓✓✓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır (yüksek protein bağı, lipofilik).
Protamin sülfat✓✓✓↓✓?✓✓?HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Protionamid✓✓✓✓✓?↓✕✕HD: veri yetersiz (büyük kısmı karaciğerde yıkılır).
Psödoefedrin✓↓✕✕↓?✓✓✓Hayır (HD: anlamlı değil; PD: veri yetersiz).
Psyllium (ispagula kabuğu)✓✓✓✓↓✓✓✓✓Hayır (emilmez).
Rabeprazol✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD: hayır; PD: hayır (yüksek proteine bağlanma).
Raloksifen✓↓?✕??↓✕✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Raltegravir✓✓✓✓✓✓✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %83).
Ramipril✓↓↓↓↓↓↓↓✕HD: kısmen (az). PD: hayır.
Ramusirumab✓✓✓???✓✓✕HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Ranolazin✓↓✕✕✕✕↓✕✕Veri yetersiz; kullanılmadığı için önemsiz.
Rasajilin✓✓↓???↓✕✕Veri yetersiz.
Rasburikaz✓✓✓✓✓✓???HD: hayır. PD: veri yok.
Ravulizumab✓✓✓✓✓✓✓??HD: hayır. PD: veri yok. Plazma değişiminde evet: seans sonrası ek doz.
Regorafenib✓✓????✓✓✕HD: hayır (proteine > %99 bağlanır). PD: beklenmez.
Remdesivir✓✓✓✓✓✓✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması yüksek, çoğu metabolit).
Repaglinid✓✓↓???↓↓✕HD ve PD: hayır (proteine yüksek oranda bağlı).
Ribavirin✓↓↓↓↓?✓✓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Ribosiklib✓✓↓???✓↓↓HD: hayır (proteine %70 bağlanır). PD: beklenmez.
Rifabutin✓✓↓↓↓↓↓↓✕Hayır beklenir (yüksek doku ve protein bağlanması).
Rifaksimin✓✓✓✓??✓✓↓Veri yetersiz (emilimi çok az).
Rifampisin✓✓✓✓✓✓↓↓✕Hayır.
Rilmenidin✓↓↓✕✕✕✓↓?Veri yetersiz.
Rilpivirin✓✓✓✓✓✓✓✓?HD ve PD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %99,7).
Riluzol✓✓????↓✕✕Veri yetersiz.
Riosiguat✓↓↓???✓↓?Hayır; protein bağlanması yüksek (~%95).
Risankizumab✓✓✓✓✓✓✓✓?HD/PD: hayır (büyük moleküllü antikor).
Risedronat✓✓✕✕✕✕✓✓✓HD/PD: veri yetersiz; kullanılmaz.
Risperidon✓↓↓↓??✓↓↓Büyük olasılıkla az; kesin veri yok.
Ritonavir✓✓↓↓↓?✓✓?Hayır (yüksek protein bağlanması).
Rituksimab✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır. PD: hayır (nefrotik idrarda kayıp olabilir).
Rivaroksaban✓↓↓✕✕?✓✕✕HD: hayır (yüksek protein bağı); PD: veri yok.
Rivastigmin✓✓↓↓??↓↓?Veri yetersiz.
Rizatriptan✓✓✓?↓?✓✓?HD/PD: veri yetersiz.
Roflumilast✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD: hayır (proteine %99 bağlı). PD: hayır.
Roksadustat✓✓✓✓↓✓✓↓?HD: hayır; PD: hayır.
Romiplostim✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Romosozumab✓✓???????Veri yetersiz (monoklonal antikor; uzaklaşması beklenmez).
Ropinirol✓↓↓?↓?↓↓✕Hayır; diyalizle ihmal edilebilir düzeyde uzaklaşır.
Rosuvastatin✓↓↓↓✕✕✓↓✕HD: hayır. PD: hayır.
Ruksolitinib✓↓↓↓↓?↓↓↓HD: kısmen (seans sonrası verilir). PD: veri yok.
Rupatadin✓??????✕✕HD ve PD: veri yok.
Saccharomyces boulardii✓✓✓✓✕?✓✓↓Hayır (emilmez).
Safinamid✓✓✓???✓↓✕Veri yetersiz.
Saksagliptin✓↓↓↓↓?✓✓↓HD: kısmen (4 saatte yaklaşık %23). PD: veri yok.
Salbutamol✓✓✓✓✓✓???HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Salmeterol✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır; inhale sistemik düzey düşüktür.
Sefadroksil✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Sefaklor✓✓✓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Sefaleksin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Sefazolin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet; PD: kısmen.
Sefdinir✓✓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: veri yetersiz.
Sefepim✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet (~%68); PD: kısmen.
Sefiksim✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: az; PD: veri yetersiz.
Sefoksitin✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Sefoperazon✓✓✓↓↓↓↓↓↓HD: kısmen. PD: veri yetersiz.
Sefotaksim✓✓✓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Sefpodoksim✓✓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: veri yetersiz.
Sefprozil✓✓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: veri yetersiz.
Seftazidim✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet; PD: kısmen.
Seftriakson✓✓✓✓✓✓✓✓↓Hayır (HD ve PD: anlamlı uzaklaşmaz).
Sefuroksim✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Seknidazol✓✓✓??????Veri yetersiz.
Sekukinumab✓✓✓↓??✓✓✓Hayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Selegilin✓✓????✕↓?Veri yetersiz.
Selekoksib✓↓✕✕✕✕✓↓✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Seleksipag✓✓✓↓✕?✓↓✕HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Semaglutid✓✓✓↓↓↓✓✓↓HD: hayır; PD: veri yok.
Senna✓✓✓✓✓✓✓✓✓Hayır (önemsiz; sistemik emilimi az).
Sertolizumab pegol✓✓✓↓??✓✓?Hayır; büyük protein (IgG), diyalizle uzaklaşmaz.
Sertralin✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD: hayır; PD: veri yetersiz (beklenmez).
Setirizin✓↓↓✕✕✕✓↓?HD: hayır (etkin biçimde uzaklaşmaz). PD: veri yok.
Setuksimab✓✓↓???↓↓↓Hayır beklenir (monoklonal antikor).
Sevelamer↓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: hayır. PD: hayır.
Sibeprenlimab↓↓???????Veri yetersiz.
Sidofovir↓✕✕✕✕????HD (yüksek akımlı): kısmen; PD: veri yetersiz.
Siklesonid✓✓✓✓✓✓✓✓?HD: hayır. PD: hayır (veri sınırlı; sistemik düzey düşük).
Siklofosfamid✓↓↓↓↓?✓↓↓HD: evet. PD: veri yok.
Sikloserin✓✓↓↓↓?✓✓?HD: evet; PD: veri yetersiz.
Siklosporin✓↓✕✕✓✓↓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Sildenafil✓✓↓↓↓?↓↓?HD: hayır (protein bağlanması yaklaşık %96); PD: veri yetersiz.
Silodosin✓↓✕✕??✓✓?Hayır (yüksek protein bağlanması).
Silostazol✓✓✕✕✕✕✓✕✕HD: hayır beklenir (yüksek protein bağlanması). PD: veri yok.
Simetidin✓✓↓↓↓?✓↓↓HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Simetikon✓✓✓✓✓✓✓✓✓Hayır (emilmez; diyalizle ilgisiz).
Simvastatin✓✓↓↓✕✕✕✕✕HD: hayır; PD: hayır (beklenmez).
Sinakalset✓✕✕✕↓↓✓↓↓HD: hayır; PD: hayır (yüksek protein bağı).
Siprofloksasin✓↓↓↓↓↓✓✓?HD: az; PD: az.
Siproheptadin✓✓??↓?↓↓✕HD: hayır. PD: hayır (geniş dağılım hacmi).
Siproteron asetat✓✓????✕✕✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağlanması, uzaklaşması beklenmez).
Sirolimus↓✓✓✓↓?↓↓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Sisplatin↓↓✕✕↓?✕✕↓HD: kısmen (serbest platin); PD: veri yetersiz.
Sisteamin✓✓✓??????Veri yetersiz.
Sitagliptin✓↓↓↓↓↓✓✓?HD: kısmen (4 saatte yaklaşık %14). PD: veri yok.
Sitalopram✓✓↓???✓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi).
Sitikolin✓✓✓???✓??Veri yetersiz.
Siyanokobalamin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: kısmen (proteine bağlı, az). PD: veri yetersiz.
Sodyum bikarbonat✓↓↓↓↓↓✓↓↓HD: bikarbonat plazmayla dengelenir. PD: dengelenir.
Sodyum polistiren sülfonat✓✓✓✓✓✓???Hayır (emilmez, sistemik düzeyi yok).
Sodyum tiyosülfat✓✓✓↓↓?↓↓?HD: evet; PD: veri yetersiz.
Sodyum zirkonyum siklosilikat✓✓✓✓↓?✓✓✓HD: hayır; PD: hayır (emilmez).
Sofosbuvir✓✓✓✓✓?✓✓✓HD: kısmen (metabolit diyalizle uzaklaşır); PD: veri yetersiz.
Solifenasin✓✓↓↓✕?✓↓✕Hayır beklenir (yüksek protein bağlanması); veri yetersiz.
Somatostatin✓✓✕✕??✓✓✓Veri yetersiz (yarı ömür 1–3 dk).
Somatropin✓✓✓↓↓↓✓↓?HD/PD: hayır (büyük peptid, diyalizle uzaklaşmaz).
Sorafenib✓✓✓↓↓?✓✓?Hayır beklenir (yüksek protein bağlanması); veri yetersiz.
Sotalol✓✕✕✕✕?✓✓✓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Sparsentan✓↓✕✕??✓✓✕Veri yetersiz.
Spiramisin✓✓✓???✓↓↓Veri yetersiz.
Spironolakton✓↓✕✕✕?✓↓↓HD: hayır; PD: veri yetersiz.
Streptomisin✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Streptozosin✓↓✕✕????↓Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Sufentanil✓✓✓✓✓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Sukralfat✓↓↓✕✕✕✓✓✓HD: sınırlı; PD: veri yetersiz.
Sulbaktam✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Sulodeksid✓✓????✓✓?HD: veri yok. PD: veri yok.
Sultamisilin✓✓↓↓↓↓✓✓✓HD: evet. PD: kısmen.
Sumatriptan✓✓↓???✓↓✕HD/PD: veri yetersiz.
Sunitinib✓↓↓↓↓?✓✓?Hayır (HD: beklenmez, yüksek protein bağlanma; PD: veri yetersiz).
Sükroferrik oksihidroksit↓✓✓✓✓✓???Hayır (sistemik emilimi çok az).
Süksinilkolin✓✓↓↓✓✓✓↓↓Hayır.
Sülfadiazin✓↓↓↓↓???✕Evet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Sülfasalazin✓↓✕✕??↓↓✕Veri yetersiz.
Sülpirid✓↓↓↓??✓✓✓HD/PD: veri yetersiz (belirgin değil).
Tadalafil✓✓↓↓↓?↓↓?HD: hayır; PD: veri yok.
Tafamidis✓✓????✓✓?HD: çalışılmamıştır; PD: veri yok.
Takrolimus✓↓↓✓✓✓↓↓↓HD: hayır. PD: hayır.
Talidomid✓✓↓↓↓????Veri yetersiz.
Tamoksifen✓✓✓???↓↓?Veri yetersiz.
Tamsulosin✓✓✓↓↓?✓✓?Hayır (HD: hayır; PD: veri yetersiz).
Taurolidin↓↓↓↓↓?↓↓↓Geçerli değil (lokal kilit).
Teikoplanin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD ve PD: hayır.
Telbivudin✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet (belirgin); PD: veri yetersiz.
Telitasisept?????????Veri yetersiz.
Telmisartan✓✓✓✓✓✓↓↓✕Hayır (HD ile uzaklaşmaz).
Tenapanor✓✓✓✓✓✓???Hayır (sistemik emilmez).
Tenekteplaz✓✓✓✓✓?✓✓✕HD: hayır (yarı ömür kısa). PD: veri yok.
Tenofovir✓↓↓✕↓?✓✓✓HD: evet (TDF); PD: veri yetersiz.
Tenoksikam✓↓✕✕✕✕↓✕✕Hayır; yüksek protein bağlanması (> %99).
Teofilin✓↓↓↓↓?↓↓↓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Terazosin✓✓✓✓↓↓✓↓?Hayır (yüksek protein bağlanması).
Terbutalin✓↓↓✕??✓↓?HD: veri yetersiz. PD: veri yetersiz.
Teriparatid✓↓✕✕?????Veri yetersiz.
Terlipressin↓↓↓↓??↓↓↓HD: veri yetersiz; PD: veri yetersiz.
Testosteron✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD ve PD: hayır (lipofilik, proteine bağlı).
Tetrasiklin✓↓✕✕✕✕↓✕✕HD/PD: hayır (uzaklaşması yok denecek kadar az).
Tezepelumab✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Tiamazol (metimazol)✓✓✓✓✓✓✓↓↓HD: kısmen (düşük protein bağlanması). PD: veri yetersiz.
Tigesiklin✓✓✓✓✓✓✓✓↓HD/PD: hayır.
Tikagrelor✓✓✓✓✓?✓↓✕HD: hayır (yüksek protein bağlanması; diyalizle uzaklaşmaz). PD: veri yok.
Tiklopidin✓?????↓↓✕Hayır sayılır (yüksek protein bağlanması).
Tinidazol✓✓✓✓↓????HD: evet (belirgin); PD: veri yetersiz.
Tinzaparin✓✓↓↓↓?↓↓?HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Tiotropium bromür✓✓↓↓✓?✓✓✓HD: hayır (veri sınırlı). PD: veri yetersiz.
Tirofiban✓↓↓↓??✓✓?HD: kısmen (veri sınırlı). PD: veri yok.
Tirzepatid✓✓✓✓??✓✓✓HD ve PD: veri yok.
Tiyokolşikosid✓✓????↓✕✕HD/PD: veri yetersiz.
Tiyopronin✓↓???????Veri yetersiz.
Tizanidin✓↓↓↓??↓↓✕Veri yetersiz; dağılım hacmi büyük olduğundan az uzaklaşması beklenir.
Tobramisin↓↓↓↓↓↓✓✓↓HD: evet; PD: kısmen.
Tofasitinib✓✓↓↓↓?✓↓✕Kısmen olabilir (düşük protein bağlanması %40); kesin veri yetersiz.
Tolperison✓✓????↓↓?Veri yetersiz.
Tolterodin✓↓↓???✓↓✕Veri yetersiz (yüksek protein bağlanması; uzaklaşma beklenmez).
Tolvaptan✓✓↓✕??↓↓?Veri yetersiz.
Topiramat↓↓↓↓↓?↓↓↓HD: evet (yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Torasemid✓✓✓✓↓↓✓✓✕Hayır (protein bağlanması > %99).
Tosilizumab✓✓???????Veri yok; büyük protein olduğundan uzaklaşması beklenmez.
Tramadol✓✓↓↓↓↓✓↓✕HD: az; PD: veri yetersiz.
Trametinib✓✓????✓??HD: hayır (proteine %97 bağlanır). PD: beklenmez.
Trandolapril✓✓↓↓↓?✓↓✕HD: kısmen; PD: veri yetersiz.
Traneksamik asit✓↓↓↓↓?✓✓✓HD: evet (kısmen); PD: veri yetersiz.
Trastuzumab✓✓✓✓✓?✓✓?HD: hayır (büyük protein). PD: hayır.
Trazodon✓✓↓↓??✓↓↓Hayır (büyük dağılım hacmi, yüksek protein bağlanması).
Treprostinil✓✓✓✓??↓↓?Veri yetersiz; protein bağlanması yüksek, az uzaklaşması beklenir.
Triamsinolon✓✓✓✓✓✓✓✓↓Hayır; yüksek proteine bağlanır, diyalizle belirgin uzaklaşmaz.
Triamteren✓↓✕✕✕✕↓↓✕Hayır (beklenmez).
Trientin✓↓????↓↓↓Veri yetersiz.
Trimebutin✓✓✓✓??↓↓?Veri yetersiz.
Trimetazidin✓↓✕✕✕✕✓↓?Veri yetersiz; kullanılmadığı için önemsiz.
Trimetoprim-sülfametoksazol✓✓↓✕↓?↓↓✕HD: evet; PD: veri yetersiz.
Triptorelin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD: hayır (peptit; depo salınımı sürer). PD: veri yetersiz.
Trospium✓✓↓???✓✓?Veri yetersiz.
Upadasitinib✓✓↓???✓↓✕Veri yok; belirgin uzaklaşma beklenmez (protein bağlanması %52).
Urapidil✓↓↓↓↓?✓↓↓HD: az; veri sınırlı.
Ursodeoksikolik asit✓✓✓✓✓✓✓✓↓Veri yetersiz.
Ustekinumab✓✓✓??????Hayır (büyük protein).
Vadadustat✓✓✓↓✓✓✓✓?HD: hayır; PD: hayır.
Valasiklovir✓↓↓↓↓?✓✓↓HD: evet; PD: veri yetersiz.
Valgansiklovir↓↓↓↓↓?↓↓↓HD: evet (gansiklovir yaklaşık %50); PD: veri yetersiz.
Valproik asit (valproat)✓✓✓✓↓?↓✕✕HD: kısmen (serbest fraksiyon; zehirlenmede belirgin); PD: veri yetersiz.
Valsartan✓✓↓???↓↓✕HD: hayır; PD: veri yetersiz (yüksek protein bağı).
Vankomisin✓↓↓↓↓↓✓✓✓HD: kısmen/evet (yüksek akımlı zarla). PD: kısmen.
Vardenafil✓✓↓↓✕✕✓↓✕HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Vareniklin✓↓↓↓↓?✓✓✓Kısmen; veri sınırlı.
Varfarin↓↓↓↓↓↓↓↓✕HD: hayır; PD: hayır (albümine bağlı).
Vazopressin✓✓✓✓✓✓✓✓✓HD/PD: hayır (kısa yarı ömür, hızla yıkılır).
Vedolizumab✓✓✓??????Hayır (büyük protein).
Venetoklaks✓✓✓???✓✓↓Hayır (yüksek protein bağlanması).
Venglustat↓????????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Venlafaksin✓↓↓↓↓↓↓↓↓HD: az; PD: veri yetersiz.
Verapamil✓✓✓↓✓✓↓↓↓HD: hayır; PD: hayır.
Vericiguat✓✓↓✕??✓✓?Veri yetersiz; protein bağlanması yüksek, az beklenir.
Vildagliptin✓↓↓↓↓↓↓✕✕HD: kısmen. PD: veri yok.
Vinkristin✓✓✓✓✓✓✓↓↓Hayır (geniş doku dağılımı ve protein bağlanması).
Voklosporin✓✕✕✕??↓↓✕Çalışılmamış (yüksek protein bağlanması nedeniyle az beklenir).
Vorikonazol↓↓↓✕↓↓↓↓?HD: kısmen (vorikonazol ve SBECD); PD: veri yetersiz.
Vortioksetin✓✓✓???✓✓?Hayır (yüksek protein bağlanması, büyük dağılım hacmi).
Vutrisiran✓↓↓???✓↓?Veri yetersiz (diyalizle uzaklaşma bilgisi yok).
Yohimbin✕✕✕✕?????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Zafirlukast✓✓✓✓✓✓↓✕✕HD: hayır (proteine %99 bağlı). PD: hayır.
Zidovudin✓✓✓↓↓↓↓↓↓HD ve PD: hayır / çok az (metaboliti kısmen).
Zilebesiran↓↓???????Veri yetersiz (HD ve PD için bilgi yok).
Ziprasidon✓↓↓↓↓?↓↓?HD/PD: hayır (yüksek protein bağı).
Zofenopril✓↓↓↓↓?↓↓✕Veri yetersiz.
Zoledronik asit✓↓✕✕✕✕✓✓✓HD: hayır (beklenmez); PD: veri yetersiz.
Zolmitriptan✓✓✓???✓↓↓HD/PD: veri yetersiz.
Zolpidem✓✓↓↓↓↓↓↓✕Hayır; yüksek protein bağlanması nedeniyle diyalizle uzaklaşmaz.
Zonisamid✓↓✕✕↓?✓↓✕Evet (HD: evet; PD: veri yetersiz).
Zopiklon✓✓↓↓??↓↓✕Hayır; yüksek dağılım hacmi ve protein bağlanması nedeniyle az uzaklaşır.
6-Merkaptopürin✓✓↓↓??↓↓↓Kısmen (HD: kısmen; PD: veri yetersiz).

TIME-to-STOP / TIME-to-START kriterleri ve ilaçlar

Türkiye’de 65 yaş ve üstü için geliştirilen TIME ölçütleri (Bahat G ve ark., Eur Geriatr Med 2020; Türkçe tam set Eur J Geriatr Gerontol 2021). Kriterler kısaltılmış ve kendi cümlelerimizle verilmiştir; tam metin ve gerekçeler için kaynak makalelere başvurun. Sağ sütundaki ilaçların sayfalarında kriterin o ilaca uygulanışı yazılıdır. İşaretsiz ilaç kriterde adıyla geçer; ° kriterdeki sınıfın üyesi olarak eklenmiştir; ‡ uyarlamadır (kriter bu ilaç için yazılmamıştır, ör. zona aşısı kriterinin JAK inhibitörlerine bağlanması).

KodKriter (kısaltılmış)Atlastaki ilaçlar
TIME-to-STOP: kaçınılması ya da kesilmesi önerilenler
Kardiyovasküler
A1Digoksin: AF'de ilk basamak hız kontrolü olarak değil; beta bloker/KKB yetersiz ya da tolere edilemiyorsa eklenir.Digoksin
A2Digoksin: günlük 0,125 mg üzeri (toksisite).Digoksin
A3Digoksin: korunmuş EF'li kalp yetersizliğinde endikasyon yok.Digoksin
A4Diltiazem/verapamil: düşük EF'li kalp yetersizliğinde (negatif inotrop).Diltiazem · Kalsiyum kanal blokerleri° · Verapamil
A5Hız kısıtlayıcılar (beta bloker, verapamil, diltiazem, digoksin): nabız < 50/dk, tip 2 ya da tam kalp bloğunda başlanmaz.Atenolol° · Beta blokerler° · Bisoprolol° · Digoksin · Diltiazem · Esmolol° · Kalsiyum kanal blokerleri° · Karvedilol° · Labetalol° · Metoprolol° · Nebivolol° · Propranolol° · Sotalol° · Verapamil
A6Kıvrım diüretiği: organ yetmezliği bulgusu olmayan ayak bileği ödeminde (bacak yükseltme, kompresyon).Bumetanid° · Furosemid° · Kıvrım (loop) diüretikleri · Torasemid°
A7Beta bloker: özel endikasyon yokken esansiyel HT'de ilk basamak değil.Atenolol° · Beta blokerler° · Bisoprolol° · Labetalol° · Metoprolol° · Nebivolol° · Propranolol°
A8Diüretik: idrar kaçırması olan hastada esansiyel HT'de ilk basamak değil.Furosemid° · Hidroklorotiyazid° · İndapamid° · Klortalidon° · Tiyazid diüretikleri°
A9Alfa-1 bloker ya da santral etkili antihipertansifler (metildopa, rilmenidin, rezerpin): diğer sınıflar tolere edilemiyor/etkisiz değilse (ortostatik hipotansiyon, düşme, MSS).Alfa blokerler° · Doksazosin° · Klonidin° · Metildopa · Moksonidin° · Rilmenidin · Terazosin° · Urapidil°
A10Vazodilatör antihipertansifler/nitratlar/alfa-1 bloker: ortostatik hipotansiyonda (ciddi supin HT dışında).Alfa blokerler° · Alfuzosin° · Doksazosin° · Fenoksibenzamin° · Fentolamin° · Hidralazin° · İzosorbid dinitrat° · Minoksidil° · Nitrogliserin° · Silodosin° · Tamsulosin° · Terazosin° · Urapidil°
A11Sıkı KB hedefi (< 140/90): ortostatik hipotansiyon, demans, işlevsel kısıtlılık, yaşam beklentisi < 2 yıl ya da düşme riskinde.—
A12Fludrokortizon: sekonder nedenler dışlanmadan ve ilaç dışı önlemler denenmeden ortostatik hipotansiyonda.Fludrokortizon
A13Beta bloker + verapamil/diltiazem: kalp bloğu riski.Atenolol° · Beta blokerler° · Diltiazem · Esmolol° · Kalsiyum kanal blokerleri° · Karvedilol° · Nebivolol° · Propranolol° · Sotalol° · Verapamil
A14RAS blokeri ya da K tutucu diüretik: serum K > 5,5 mmol/L iken başlanmaz.ACE inhibitörleri° · Aliskiren° · Amilorid° · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB)° · Azilsartan° · Benazepril° · Enalapril° · Eplerenon° · Fosinopril° · İrbesartan° · Kandesartan° · Kaptopril° · Lisinopril° · Losartan° · Mineralokortikoid reseptör antagonistleri° · Olmesartan° · Perindopril° · Ramipril° · Sparsentan° · Spironolakton° · Telmisartan° · Trandolapril° · Triamteren° · Valsartan° · Zofenopril°
A15RAS blokeri + K tutucu diüretik: K izlenmeden kullanılmaz.ACE inhibitörleri° · Aliskiren° · Amilorid° · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB)° · Azilsartan° · Benazepril° · Enalapril° · Eplerenon° · Fosinopril° · İrbesartan° · Kandesartan° · Kaptopril° · Lisinopril° · Mineralokortikoid reseptör antagonistleri° · Perindopril° · Ramipril° · Spironolakton° · Telmisartan° · Trandolapril° · Triamteren° · Valsartan° · Zofenopril°
A16K tutucu ilaçlar (aldosteron antagonisti, triamteren, amilorid, ACEİ, ARB): eGFR < 30 ve K yakından izlenemiyorsa.ACE inhibitörleri° · Amilorid · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB)° · Azilsartan° · Benazepril° · Enalapril° · Eplerenon° · Finerenon° · Fosinopril° · İrbesartan° · Kandesartan° · Kaptopril° · Lisinopril° · Losartan° · Mineralokortikoid reseptör antagonistleri° · Olmesartan° · Perindopril° · Ramipril° · Sparsentan° · Spironolakton° · Telmisartan° · Trandolapril° · Triamteren · Valsartan° · Zofenopril°
A17Tiyazid: belirgin hipokalemi, hiponatremi, hiperkalsemi ya da gut öyküsünde.Hidroklorotiyazid° · İndapamid° · Klortalidon° · Metolazon° · Tiyazid diüretikleri · Triamteren°
A18NSAİİ: ciddi HT, kalp yetersizliği, geçirilmiş MI/inme gibi KVH'de.Aseklofenak° · Asemetasin° · Deksibuprofen° · Deksketoprofen° · Diklofenak° · Etodolak° · Fenoprofen° · Flurbiprofen° · İbuprofen° · İndometasin° · Ketoprofen° · Ketorolak° · Lornoksikam° · Mefenamik asit° · Meloksikam° · Nabumeton° · Naproksen° · Nimesulid° · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)° · Piroksikam° · Selekoksib° · Tenoksikam°
A19Beta bloker: sık hipoglisemi yaşayan diyabetlide (belirtileri maskeler).Atenolol° · Beta blokerler° · Bisoprolol° · Karvedilol° · Labetalol° · Metoprolol° · Nebivolol° · Propranolol° · Sotalol°
A20Nonselektif beta bloker (oral ya da glokom damlası): astım öyküsünde.Atenolol° · Beta blokerler° · Karvedilol° · Propranolol° · Sotalol°
A21Aspirin: kronik dozun 75–150 mg/gün üzerinde olması.Asetilsalisilik asit (aspirin)°
A22#Aspirin, klopidogrel, dipiridamol, OAK: anlamlı kanama riski varken. (Delphi uzlaşısı yok)Akalabrutinib° · Apiksaban° · Asetilsalisilik asit (aspirin)° · Dabigatran° · Dipiridamol · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)° · Edoksaban° · Eptifibatid° · İbrutinib° · Kangrelor° · Kaplasizumab° · Klopidogrel · Prasugrel° · Rivaroksaban° · Tikagrelor° · Tiklopidin° · Tirofiban° · Varfarin°
A23Aspirin + klopidogrel: özel endikasyon yokken inme profilaksisinde birlikte.Asetilsalisilik asit (aspirin)° · Klopidogrel
A24OAK alan hastaya aspirin/klopidogrel eklemek: ek endikasyon yokken.Apiksaban° · Asetilsalisilik asit (aspirin)° · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)° · Edoksaban° · Klopidogrel · Rivaroksaban° · Tikagrelor°
A25OAK: risk faktörü sürmeyen ilk DVT'de 6 aydan uzun.Apiksaban° · Dabigatran° · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)° · Rivaroksaban° · Varfarin°
A26#OAK: risk faktörü sürmeyen ilk PE'de 12 aydan uzun. (Delphi uzlaşısı yok)Apiksaban° · Dabigatran° · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)° · Rivaroksaban° · Varfarin°
A27#Aspirin ya da klopidogrel monoterapisi: OAK kontrendike kronik AF'de (inme koruması yetersiz). (Delphi uzlaşısı yok)Klopidogrel
A28Dabigatran: eGFR < 30.Dabigatran · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)°
A29#Varfarin: nonvalvüler AF'de malnütrisyon ya da düzensiz beslenmede. (Delphi uzlaşısı yok)Varfarin
A30Dar terapötik indeksli ilaçlar (varfarin, digoksin): ilaç yönetiminde güçlük (bilişsel bozukluk) olup yardımcısı olmayan hastada.Digoksin · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)° · Varfarin
A31#Prasugrel: ≥ 75 yaş ya da GİA/inme öyküsü. (Delphi uzlaşısı yok)Prasugrel
A32Tiklopidin: antitrombosit olarak (daha etkili, daha güvenli seçenekler var).Tiklopidin
A33Kısa etkili dipiridamol: antiagregan olarak.Dipiridamol
A34Primer korumada statin: yaşam beklentisi < 2 yıl ya da ileri demans.Atorvastatin° · Pitavastatin° · Pravastatin° · Rosuvastatin° · Simvastatin° · Statinler
A35Allopurinol: asemptomatik hiperürisemide (gut ya da taş yoksa) başlanmaz.Allopurinol
Santral sinir sistemi
B1Trisiklik antidepresanlar: demans/bilişsel bozulma, kalp ileti bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, idrar retansiyonu, glokomda.Amitriptilin° · İmipramin° · Klomipramin° · Trisiklik antidepresanlar
B2Paroksetin, fluoksetin, fluvoksamin: SSRI'ya başlarken ilk seçenek değil.Fluoksetin · Fluvoksamin · Paroksetin · Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)°
B3SSRI: yakın dönemde ya da halen Na < 130 mmol/L.Essitalopram° · Fluoksetin° · Fluvoksamin° · Paroksetin° · Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)° · Sertralin° · Sitalopram°
B4#SNRI: kontrolsüz HT. (Delphi uzlaşısı yok)Duloksetin° · Venlafaksin°
B5Duloksetin: eGFR < 30.Duloksetin
B6Pregabalin/gabapentin: eGFR < 60'ta doz azaltılmadan.Gabapentin · Gabapentinoidler · Pregabalin
B7Yüksek antikolinerjik ilaçlar (TCA, antipsikotikler, antimuskarinikler, 1. kuşak antihistaminikler, H2 blokerler): deliryum ya da demansta.Amitriptilin° · Antipsikotikler · Atropin° · Biperiden° · Darifenasin° · Difenhidramin° · Famotidin° · Feniramin° · Fesoterodin° · Hidroksizin° · Hiyosin bütilbromür° · İmipramin° · Klemastin° · Klomipramin° · Klorfeniramin° · Klorpromazin° · Klozapin° · Oksibutinin° · Olanzapin° · Paroksetin° · Prometazin° · Propiverin° · Simetidin° · Siproheptadin° · Solifenasin° · Tolterodin° · Trisiklik antidepresanlar° · Trospium°
B8Antikolinerjikler: Parkinson tedavisinde.Biperiden°
B9Antikolinerjik: nöroleptiğe bağlı ekstrapiramidal yan etkiyi tedavi için.Biperiden°
B10Antipsikotik: demansta davranış belirtilerinde, ilaç dışı yaklaşım denenmeden ya da belirtiler ağır değilken.Amisülprid° · Antipsikotikler · Aripiprazol° · Haloperidol° · Kariprazin° · Ketiapin° · Klorpromazin° · Klozapin° · Lurasidon° · Olanzapin° · Paliperidon° · Risperidon° · Sülpirid° · Ziprasidon°
B11Antipsikotik: hipnotik olarak.Amisülprid° · Antipsikotikler · Aripiprazol° · Haloperidol° · Kariprazin° · Ketiapin° · Klorpromazin° · Lurasidon° · Olanzapin° · Paliperidon° · Risperidon° · Sülpirid° · Ziprasidon°
B12Antipsikotikler (klozapin, ketiapin hariç): Parkinsonizm ya da Lewy cisimcikli demans.Amisülprid° · Antipsikotikler · Aripiprazol° · Haloperidol° · Kariprazin° · Klorpromazin° · Lurasidon° · Olanzapin° · Paliperidon° · Risperidon° · Sülpirid° · Ziprasidon°
B13Antipsikotik, benzodiazepin, Z-hipnotik: yüksek düşme riskinde.Alprazolam° · Amisülprid° · Antipsikotikler · Aripiprazol° · Benzodiazepinler · Diazepam · Haloperidol° · Kariprazin° · Ketiapin° · Klonazepam° · Klorpromazin° · Klozapin° · Lorazepam° · Lurasidon° · Midazolam° · Nitrazepam° · Olanzapin° · Paliperidon° · Risperidon° · Sülpirid° · Trazodon° · Ziprasidon° · Zolpidem° · Zopiklon°
B14Benzodiazepin: 4 haftadan uzun.Alprazolam° · Benzodiazepinler · Diazepam · Klonazepam° · Lorazepam° · Nitrazepam°
B15Benzodiazepin: akut ya da kronik solunum yetersizliği.Alprazolam° · Benzodiazepinler · Diazepam · Klonazepam° · Lorazepam° · Midazolam° · Nitrazepam°
B16Kolinesteraz inhibitörü: kalıcı bradikardi, 2.–3. derece blok, açıklanamayan senkop, uzun QTc.Donepezil° · Galantamin° · Piridostigmin° · Rivastigmin°
B17Levodopa/dopamin agonisti: esansiyel tremorda.Apomorfin° · Levodopa-benserazid · Pramipeksol° · Ropinirol°
B18Betahistin, trimetazidin, dimenhidrinat: vertigoda sürekli ve uzun süreli.Betahistin · Trimetazidin
B19#Sinnarizin: EPS riski, sınırlı yarar. (Delphi uzlaşısı yok)Flunarizin‡
B20Piracetam: miyoklonik nöbet dışında.Piracetam
B21Karbamazepin, fenitoin, fenobarbital, valproat: kronik epilepside ilk basamak değil.Fenitoin · Fenobarbital · Karbamazepin · Valproik asit (valproat)
B22Tramadol, antipsikotikler, bupropion, maprotilin: epilepsi hastasında.Amisülprid° · Antipsikotikler · Bupropion · Haloperidol° · Ketiapin° · Klorpromazin° · Klozapin° · Lurasidon° · Olanzapin° · Opioidler° · Sülpirid° · Tramadol · Ziprasidon°
B23Antiepileptik profilaksi: nöbet öyküsü olmayan inme hastasında.—
B24Sitalopram > 20 mg/gün, essitalopram > 10 mg/gün (QTc).Essitalopram · Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)° · Sitalopram
Gastrointestinal
C1NSAİİ + OAK (GİS kanama).Aseklofenak° · Asemetasin° · Deksibuprofen° · Deksketoprofen° · Diklofenak° · Etodolak° · Fenoprofen° · Flurbiprofen° · İbuprofen° · İndometasin° · Ketoprofen° · Ketorolak° · Lornoksikam° · Mefenamik asit° · Meloksikam° · Nabumeton° · Naproksen° · Nimesulid° · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)° · Piroksikam° · Selekoksib° · Tenoksikam°
C2Aspirin, klopidogrel, NSAİİ, steroid: ülser öyküsü, ek antitrombotik, steroid ya da dispepsi/GÖR varken PPI'sız.Aseklofenak° · Asemetasin° · Asetilsalisilik asit (aspirin)° · Deksametazon° · Deksibuprofen° · Deksketoprofen° · Diklofenak° · Esomeprazol° · Etodolak° · Fenoprofen° · Flurbiprofen° · Hidrokortizon° · İbuprofen° · İndometasin° · Ketoprofen° · Ketorolak° · Klopidogrel · Kortikosteroidler (glukokortikoidler)° · Lansoprazol° · Lornoksikam° · Mefenamik asit° · Meloksikam° · Metilprednizolon° · Nabumeton° · Naproksen° · Nimesulid° · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)° · Pantoprazol° · Piroksikam° · Prednizon° · Proton pompası inhibitörleri (PPI)° · Rabeprazol° · Selekoksib° · Tenoksikam°
C3#Kronik aspirin/NSAİİ: peptik ülser öyküsünde H. pylori bakılmadan. (Delphi uzlaşısı yok)—
C4PPI: komplike olmayan ülser/erozif özofajitte tam dozda 8–12 haftadan uzun.Esomeprazol° · Lansoprazol° · Omeprazol° · Pantoprazol° · Proton pompası inhibitörleri (PPI)° · Rabeprazol°
C5PPI: yalnız "çok ilaç kullanıyor" gerekçesiyle.Esomeprazol° · Lansoprazol° · Omeprazol° · Pantoprazol° · Proton pompası inhibitörleri (PPI)° · Rabeprazol°
C6Antikolinerjik antispazmodikler (hiyosin vb.).Hiyosin bütilbromür
C7Kabızlık yapan ilaçlar (yüksek antikolinerjik, oral demir, opioid, verapamil, alüminyumlu antasit): kronik kabızlıkta, alternatif varken.Biperiden° · Buprenorfin° · Demir (II) sülfat (oral demir) · Difenhidramin° · Fentanil° · Hidromorfon° · Kalsiyum kanal blokerleri° · Kodein° · Metadon° · Morfin° · Oksikodon° · Prometazin° · Sukralfat° · Verapamil
C8Metoklopramid, trimetobenzamid: ilk basamak antiemetik olarak (EPS).Metoklopramid
C9Magnezyum preparatları: eGFR < 30 (hipermagnezemi).Magnezyum hidroksit · Magnezyum oksit · Magnezyum sülfat
Solunum
D1Antimuskarinik bronkodilatörler (ipratropium, tiotropium): dar açılı glokom ya da mesane çıkış obstrüksiyonu.Glikopironyum bromür° · İpratropium bromür · Tiotropium bromür
D2Teofilin: KOAH/astım idamesinde.Doksofilin‡ · Teofilin
D3Sistemik steroid: orta-ağır KOAH idamesinde inhale steroid yerine.Beklometazon dipropiyonat° · Budesonid° · Deksametazon° · Flutikazon propiyonat° · Kortikosteroidler (glukokortikoidler)° · Metilprednizolon° · Mometazon furoat° · Prednizon°
Kas-iskelet ve analjezikler
E1NSAİİ: alternatif varken 3 aydan uzun.Aseklofenak° · Asemetasin° · Deksibuprofen° · Deksketoprofen° · Diklofenak° · Etodolak° · Fenoprofen° · Flurbiprofen° · İbuprofen° · İndometasin° · Ketoprofen° · Ketorolak° · Lornoksikam° · Mefenamik asit° · Meloksikam° · Nabumeton° · Naproksen° · Nimesulid° · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)° · Piroksikam° · Selekoksib° · Tenoksikam°
E2NSAİİ: eGFR < 50.Aseklofenak° · Asemetasin° · Deksibuprofen° · Deksketoprofen° · Diklofenak° · Etodolak° · Fenoprofen° · Flurbiprofen° · İbuprofen° · İndometasin° · Ketoprofen° · Ketorolak° · Lornoksikam° · Mefenamik asit° · Meloksikam° · Nabumeton° · Naproksen° · Nimesulid° · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)° · Piroksikam° · Selekoksib° · Tenoksikam°
E3Sistemik steroid: osteoartritte.Betametazon° · Deflazakort° · Deksametazon° · Kortikosteroidler (glukokortikoidler)° · Metilprednizolon° · Prednizolon° · Prednizon° · Triamsinolon°
E4Sistemik steroid monoterapisi: romatoid artritte 3 aydan uzun.Betametazon° · Deflazakort° · Deksametazon° · Kortikosteroidler (glukokortikoidler)° · Metilprednizolon° · Prednizolon° · Prednizon°
E5Uzun süreli NSAİİ ya da kolşisin: gut profilaksisinde, ksantin oksidaz inhibitörü kontrendike değilken.Kolşisin · Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)°
E6Kolşisin: eGFR < 10.Kolşisin
E7Metotreksat: eGFR < 30.Metotreksat
E8Meperidin: ağrıda (nörotoksisite, deliryum; böbrek yetersizliğinde özellikle).Meperidin · Opioidler°
E9Uzun salımlı tramadol: eGFR < 30.Opioidler° · Tramadol
E10Kronik opioid: laksatif verilmeden.Bisakodil° · Buprenorfin° · Fentanil° · Hidromorfon° · Kodein° · Metadon° · Morfin° · Oksikodon° · Opioidler · Tramadol°
E11Sistemik kas gevşeticiler (tiyokolşikosid, tizanidin, klorzoksazon, karisoprodol, siklobenzaprin, metokarbamol, orfenadrin vb.): kas-iskelet ağrısında.Baklofen° · Tiyokolşikosid · Tizanidin · Tolperison°
E12#Osteoporoz tedavisi: osteomalazi dışlanmadan. (Delphi uzlaşısı yok)Alendronat° · Bifosfonatlar° · Etidronat° · İbandronat° · Raloksifen° · Risedronat° · Romosozumab° · Teriparatid°
E13Aralıklı yüksek doz D vitamini (300.000 IU): idamede (düşme riski).Ergokalsiferol° · Kolekalsiferol°
E14Aktif ya da konvansiyonel D vitamini: hiperfosfatemi/hiperkalsemide.Alfakalsidol° · Doksersalsiferol° · Ergokalsiferol° · Kalsitriol° · Parikalsitol°
E15Oral bifosfonat: üst GİS hastalığı öyküsü ya da dik duramayan hasta.Alendronat° · Bifosfonatlar · Etidronat° · İbandronat° · Risedronat°
E16Bifosfonatlar: eGFR < 30.Alendronat° · Bifosfonatlar · Etidronat° · İbandronat° · Pamidronat° · Risedronat° · Zoledronik asit°
E17Zoledronat, denosumab, teriparatid: serum Ca bakılmadan ve yeterli Ca/D sağlanmadan.Bifosfonatlar° · Denosumab · Teriparatid · Zoledronik asit
Ürogenital
F1Mesane antikolinerjikleri: BPH'li erkekte LUTS ve PMR > 150 mL.Darifenasin° · Fesoterodin° · Oksibutinin° · Propiverin° · Solifenasin° · Tolterodin° · Trospium°
F2Mesane antikolinerjikleri: kronik dar açılı glokom.Darifenasin° · Fesoterodin° · Oksibutinin° · Propiverin° · Solifenasin° · Tolterodin° · Trospium°
F3Mesane antikolinerjikleri: BPH, diyabet komplikasyonu ya da kırılganlıkta PMR ölçülmeden.Darifenasin° · Fesoterodin° · Oksibutinin° · Propiverin° · Solifenasin° · Tolterodin° · Trospium°
F4PDE-5 inhibitörleri: KB < 90/50 ya da > 170/100, kararsız angina, NYHA 4, nitrat ya da alfa-1 bloker kullanımı, son 3 ayda MI, son 6 ayda inme.Alfa blokerler° · Sildenafil° · Tadalafil° · Terazosin° · Vardenafil°
F5Üroselektif olmayan alfa-1 blokerler (doksazosin, terazosin): ortostatik hipotansiyonda.Alfa blokerler° · Doksazosin · Terazosin
F6Antibiyotik: asemptomatik bakteriüride (mukozal hasar yapacak ürolojik girişim dışında).Aminoglikozitler° · Amoksisilin (± klavulanat)° · Ampisilin° · Florokinolonlar° · Fosfomisin° · Levofloksasin° · Nitrofurantoin° · Ofloksasin° · Penisilinler° · Sefalosporinler° · Sefiksim° · Siprofloksasin°
F7Nitrofurantoin: eGFR < 30.Nitrofurantoin
Endokrin
G1Sıkı glisemi (HbA1c < %7): yaşam beklentisi < 5 yıl, düşme ya da bilişsel bozukluk öyküsü.Glibenklamid° · Gliklazid° · Glimepirid° · Glipizid° · İnsülin° · Nateglinid° · Repaglinid° · Sülfonilüreler°
G2#Metformin: kırılgan ya da malnütre yaşlıda. (Delphi uzlaşısı yok)Metformin
G3Metformin: eGFR < 30.Metformin
G4Glibenklamid, klorpropamid: tip 2 DM'de (uzamış hipoglisemi).Glibenklamid · Klorpropamid · Sülfonilüreler°
G5Tiyazolidindionlar: kalp yetersizliği, kırık öyküsü/riski, mesane kanseri öyküsü, insülinle birlikte.Pioglitazon°
G6Saksagliptin: kalp yetersizliği.DPP-4 inhibitörleri° · Saksagliptin
G7Kanagliflozin: ampütasyon öyküsü, ciddi PAH, tekrarlayan genitoüriner enfeksiyon.Kanagliflozin · SGLT2 inhibitörleri°
G8SGLT2 inhibitörleri: eGFR < 45 (kriter yayımlandığı tarihteki glisemik kullanım için; güncel kalp-böbrek endikasyonlarında eşik farklıdır — atlasta bu not düşülür).Dapagliflozin° · Empagliflozin° · Kanagliflozin° · SGLT2 inhibitörleri
G9Androjen: semptom olmadan yalnız düşük testosteron.Testosteron
G10Sistemik östrojen: meme kanseri ya da VTE öyküsü.Estradiol°
G11Östrojen: uterusu olan kadında progestinsiz.Estradiol°
G12Megestrol: iştah açıcı olarak.Megestrol asetat
G13Tiroid hormonu: subklinik hipotiroidide (TSH 4–10, sT4 normal).Levotiroksin° · Liyotironin°
Antikolinerjik yük
H1Yüksek antikolinerjik ilaçlar (TCA, klorpromazin, tioridazin, klozapin, olanzapin, hiyosin, oral oksibutinin, 1. kuşak antihistaminikler, paroksetin): düşme, kabızlık, dar açılı glokom, demans, deliryum, idrar retansiyonu, erkekte obstrüktif LUTS ya da başka yüksek antikolinerjikle birlikte.Amitriptilin° · Antipsikotikler° · Atropin° · Difenhidramin° · Feniramin° · Hidroksizin° · Hiyosin bütilbromür · İmipramin° · Klemastin° · Klomipramin° · Klorfeniramin° · Klorpromazin · Klozapin · Oksibutinin · Olanzapin · Paroksetin · Prometazin° · Siproheptadin° · Trisiklik antidepresanlar°
Takviyeler
J1Ginkgo biloba: kanama riski olanlarda.—
J2Sarı kantaron: antidepresan kullananlarda ve CYP450 ile yıkılan ilaçlarla.—
J3#Takviyeler: varfarin kullananlarda. (Delphi uzlaşısı yok)Varfarin
TIME-to-START: başlanması önerilenler
Kardiyovasküler
A1Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma: aspirin ya da klopidogrel.Asetilsalisilik asit (aspirin)° · Klopidogrel
A2Aterosklerotik hastalıkta sekonder korunma: statin.Atorvastatin° · Pitavastatin° · Pravastatin° · Rosuvastatin° · Simvastatin° · Statinler
A3Sürekli SKB > 160 ve/veya DKB > 90: antihipertansif.ACE inhibitörleri° · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB)° · Azilsartan° · Felodipin° · İrbesartan° · Kalsiyum kanal blokerleri° · Lerkanidipin° · Tiyazid diüretikleri°
A4Nonvalvüler AF: CHA₂DS₂-VASc'a göre OAK.Apiksaban° · Dabigatran° · Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)° · Edoksaban° · Rivaroksaban° · Varfarin°
A5Sistolik KY (EF ≤ %40) ya da STEMI: ACE inhibitörü.ACE inhibitörleri° · Benazepril° · Enalapril° · Fosinopril° · Kaptopril° · Lisinopril° · Perindopril° · Ramipril° · Trandolapril° · Zofenopril°
A6Sistolik KY ya da iskemik kalp hastalığı: beta bloker.Beta blokerler° · Bisoprolol° · Karvedilol° · Metoprolol° · Nebivolol°
Santral sinir sistemi
B1Majör depresyon: antidepresan.Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)° · Sertralin° · Trisiklik antidepresanlar° · Venlafaksin°
B2İşlevi bozan kalıcı ağır anksiyete: SSRI (olmazsa SNRI ya da pregabalin).Sertralin° · Venlafaksin°
B3#Erken-orta Alzheimer: kolinesteraz inhibitörü. (Delphi uzlaşısı yok)Donepezil° · Galantamin° · Rivastigmin°
B4#Orta-ileri Alzheimer: memantin. (Delphi uzlaşısı yok)Memantin
B5#İşlevi bozan esansiyel tremor: propranolol ya da primidon. (Delphi uzlaşısı yok)Pirimidon° · Propranolol
B6İşlevi bozan idiyopatik Parkinson: levodopa.Levodopa-benserazid
B7Motor dalgalanma: MAO-B ya da COMT inhibitörü eklenmesi.Levodopa-benserazid° · Rasajilin° · Safinamid° · Selegilin°
B8Demir eksikliği ve KBY dışlanmış huzursuz bacak: pregabalin/gabapentin ya da dopamin agonisti.Gabapentinoidler · Pramipeksol° · Ropinirol°
Gastrointestinal
C1Yaşam tarzına yanıtsız kabızlık: lif ya da polietilen glikol.Makrogol° · Psyllium (ispagula kabuğu)°
Solunum
D1Hafif-orta astım/KOAH: düzenli inhale beta-2 agonist ya da antikolinerjik.Beklometazon dipropiyonat° · Formoterol° · Glikopironyum bromür° · İndakaterol° · Salbutamol° · Salmeterol° · Terbutalin° · Tiotropium bromür°
D2FEV₁ < %50 ve steroid gerektiren tekrarlayan alevlenme: inhale steroid.Beklometazon dipropiyonat° · Budesonid° · Flutikazon propiyonat° · Mometazon furoat° · Siklesonid°
D3Kronik hipoksemi: evde oksijen.—
Kas-iskelet
E1#Yetersiz alımda D vitamini/kalsiyum. (Delphi uzlaşısı yok)Anastrozol‡ · Eksemestan‡ · Ergokalsiferol° · Kalsitriol° · Kolekalsiferol° · Letrozol‡
E2Belgelenmiş osteoporoz: antirezorptif ya da anabolik.Alendronat° · Bifosfonatlar° · Denosumab° · İbandronat° · Raloksifen° · Risedronat° · Romosozumab° · Teriparatid° · Zoledronik asit°
E3Uzun süreli steroid (yüksek doz ya da düşük KMY): bifosfonat.Abirateron‡ · Alendronat° · Betametazon° · Bifosfonatlar · Deflazakort° · Deksametazon° · Hidrokortizon° · Kortikosteroidler (glukokortikoidler)° · Metilprednizolon° · Prednizolon° · Prednizon° · Risedronat° · Triamsinolon° · Zoledronik asit°
E4En az iki doz denosumab sonrası: uzun etkili antirezorptif.Denosumab
E5#Teriparatid sonrası antirezorptif. (Delphi uzlaşısı yok)Teriparatid
E6Kronik aktif romatolojik hastalık: DMARD.Adalimumab° · Apremilast° · Barisitinib° · Bimekizumab° · Bukillamin‡ · Golimumab° · Guselkumab° · Hidroksiklorokin° · İksekizumab° · İnfliksimab° · Leflunomid° · Sekukinumab° · Sertolizumab pegol° · Sülfasalazin° · Tofasitinib° · Tosilizumab° · Upadasitinib°
E7Metotreksat kullananda folik asit.Folik asit · Metotreksat
E8Tekrarlayan gut: ksantin oksidaz inhibitörü (öncelikle allopurinol).Allopurinol · Febuksostat°
E9Orta-ağır ağrıda diğerleri yetersizse güçlü opioid.Buprenorfin° · Fentanil° · Hidromorfon° · Metadon° · Oksikodon° · Opioidler
E10Uzun etkili opioid alana atılım ağrısı için kısa etkili opioid.Fentanil° · Oksikodon° · Opioidler
Böbrek ve diyabet
F1Diyabette proteinüri/albüminüri: ACE inhibitörü ya da ARB.ACE inhibitörleri° · Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB)° · Azilsartan° · Benazepril° · Enalapril° · Fosinopril° · İrbesartan° · Kandesartan° · Kaptopril° · Lisinopril° · Losartan° · Olmesartan° · Perindopril° · Ramipril° · Telmisartan° · Trandolapril° · Valsartan° · Zofenopril°
Ürogenital
G1#Orta-ağır LUTS (prostatektomi gerekmiyorsa): alfa-1 bloker. (Delphi uzlaşısı yok)Alfa blokerler° · Alfuzosin° · Doksazosin° · Silodosin° · Tamsulosin° · Terazosin°
G2#Büyük prostatta alfa-1 bloker + 5-alfa redüktaz inhibitörü. (Delphi uzlaşısı yok)Dutasterid° · Finasterid°
G3Semptomatik atrofik vajinit: topikal vajinal östrojen.Estradiol°
Aşılar
H1Yıllık influenza aşısı.—
H265 yaş sonrası pnömokok aşıları (konjuge ve polisakkarit).—
H3Herpes zoster aşısı.Barisitinib‡ · Tofasitinib‡ · Upadasitinib‡
H4On yılda bir Td.—
H5#Hacca gidecek olgulara meningokok aşısı. (Delphi uzlaşısı yok)—
Beslenme
I1Malnütrisyon ya da riski, hastanede yatan malnütre hasta, kalça kırığı sonrası, bası yarası: oral nütrisyonel destek.—
I2Malnütrisyon ya da riski, hastanede yatan malnütre hasta, kalça kırığı sonrası, bası yarası: oral nütrisyonel destek.—
I3Malnütrisyon ya da riski, hastanede yatan malnütre hasta, kalça kırığı sonrası, bası yarası: oral nütrisyonel destek.—
I4Malnütrisyon ya da riski, hastanede yatan malnütre hasta, kalça kırığı sonrası, bası yarası: oral nütrisyonel destek.—

AGS Beers 2023 uyarıları

Atlastaki ilaçlardan AGS Beers 2023’te önemli uyarısı olanların kısa özeti (J Am Geriatr Soc 2023;71:2052–2081). Kaynak listenin tamamı değildir.

Alfa blokerlerdoksazosin, prazosin, terazosin hipertansiyon için ilk basamakta kaçınılmalı; ortostatik hipotansiyon ve düşme riski.
AllopurinoleGFR < 30'da kullanımda dikkat; düşük dozla başlanır ve yavaş artırılır.
Alprazolambenzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.
AmiloridCrCl < 30'da kaçınılmalı (hiperkalemi); diüretik olarak hiponatremi riski, Na izlenmeli.
AmiodaronAF'de ilk basamak olarak kaçınılmalı (kalp yetersizliği ya da belirgin LVH yoksa); toksisite riski yüksek.
Amisülpridşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Amitriptilinkaçınılmalı; güçlü antikolinerjik, sedasyon ve ortostatik hipotansiyon.
Antipsikotiklerdemansta ve deliryumda kaçınılmalı (inme, ölüm, bilişsel gerileme); düşme öyküsünde kaçınılır; diğer CNS ilaçlarıyla çoklu kullanımdan kaçınılır.
Aripiprazoldemansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.
Aseklofenakkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Asemetasinindometazin ve türevleri yaşlıda en çok MSS yan etkisi veren NSAİİ'ler arasındadır, kaçınılmalı; kronik NSAİİ kullanımından kaçınılmalı, CrCl < 30'da kaçınılmalı.
Asetilsalisilik asit (aspirin)primer korumada ≥ 60 yaşta rutin başlamaktan kaçın; kanama riski yüksektir.
Atropinantikolinerjik antispazmodikler (atropin, belladonna; oftalmik hariç) yaşlıda kaçınılır; deliryum ve demansta kaçınılır.
Azilsartan≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).
Benazepril≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).
Benzodiazepinleryaşlıda tüm benzodiazepinlerden kaçınılmalı; deliryum, demans, düşme öyküsünde kesin kaçınılır; opioidle birlikte kullanılmaz.
Betametazondeliryumda kaçınılır; NSAİİ ile birlikte kullanımdan kaçınılır (GİS kanama).
Biperidenantikolinerjik antiparkinson ilaçlar (benztropin, triheksifenidil) kaçınılmalı; biperiden de yüksek antikolinerjiktir.
Bumetaniddiüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli. Lityumla birlikte lityum düzeyi izlenir.
Buprenorfinbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
Bupropionnöbet ya da epilepsi öyküsünde kaçınılmalı (nöbet eşiğini düşürür).
Dabigatran≥ 75 yaşta dikkatle (kanama riski); CrCl < 30'da kaçınılmalı.
Dapagliflozinyaşlıda dikkatle; genitoüriner enfeksiyon, hacim kaybı ve ketoasidoz riski.
Darifenasingüçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.
Deflazakortdeliryum öyküsünde sistemik kortikosteroidlerden kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte GİS kanama riski.
Deksametazondeliryumda kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama).
Deksibuprofenkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
DeksketoprofenNSAİİ'den uzun süreli kaçınılmalı; CrCl < 30'da kaçınılmalı; kullanılacaksa gastroprotektif ilaç eklenir.
Desmopressinnoktüri ve gece poliürisinde kaçınılmalı (hiponatremi riski).
Diazepambenzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.
Difenhidraminbirinci kuşak antihistaminik, kaçınılır (antikolinerjik: deliryum, demans, retansiyon, kabızlık); acil alerjik reaksiyonda kullanılabilir.
DigoksinAF/KY'de ilk basamak olarak kaçınılmalı; kullanılırsa günde 0,125 mg'ı aşmamalı.
Diklofenakkronik kullanımdan kaçınılmalı; KY, CrCl < 30 ve antikoagülanla birlikte kaçınılmalı; kullanılırsa PPI eklenir.
Diltiazemdüşük EF'li kalp yetersizliğinde kaçınılmalı (negatif inotrop).
Direkt oral antikoagülanlar (DOAK)yaşlıda VTE ve AF'de varfarine göre DOAK tercih edilir; rivaroksaban uzun süreli AF'de kaçınılmalı (apiksaban tercih); dabigatran dikkatle.
Doksazosinantihipertansif olarak kaçınılmalı (ortostatik hipotansiyon riski).
Donepezilsenkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon); kilo kaybı izlenir.
DPP-4 inhibitörlerisaksagliptin ve alogliptin kalp yetmezliğinde dikkatle kullanılır; sınıfta pankreatit ve bullöz pemfigoid bildirilmiştir.
Duloksetindüşme/kırık öyküsünde kaçınılır; SIADH ve hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.
Empagliflozindikkatle kullan (ürogenital enfeksiyon, euglisemik ketoasidoz, hacim kaybı).
EnalaprilKBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.
EnoksaparinCrCl < 30'da doz ayarlanmazsa kanama riski; doz azaltılır.
Esomeprazol8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılır (yüksek riskli hastalar, erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon ya da kanıtlı idame gereği hariç); C. difficile, kırık riski.
Essitalopramdüşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.
Estradiolsistemik (oral, transdermal) östrojen kaçınılır; düşük doz vajinal östrojen disparoni ve tekrarlayan İYE için kabul edilir.
Etodolakkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Feniraminbirinci kuşak antihistaminikler (güçlü antikolinerjik) kaçınılmalı.
Fenitoindüşme öyküsünde kaçınılır; ilaç-ilaç etkileşimleri nedeniyle dikkat.
Fenobarbitalbarbitüratlar kaçınılmalı (bağımlılık, tolerans, doz aşımı riski); düşme öyküsünde antiepileptikler dikkatle.
Fenoprofenkronik kullanımdan, kalp yetersizliğinde ve KrKl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse gastroprotektif ajanla.
Fentanilbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
Fesoterodingüçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.
Florokinolonlaryaşlıda dikkatle; deliryum öyküsünde kaçınılmalı; tendon rüptürü, nöbet, QT riski.
Fluoksetindüşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.
Flurbiprofenkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Fluvoksamindüşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.
Fondaparinukskreatinin klirensi < 30 mL/dk'da kaçınılmalı (birikim ve kanama riski).
Fosinopril≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).
Furosemidhiponatremi riski; sodyum izlenir. Diüretikle idrar kaçırmada dikkatle.
Gabapentinopioidle birlikte kaçınılır (solunum depresyonu); eGFR < 60'ta doz azaltılır.
Gabapentinoidleropioidle birlikte kaçınılmalı; düşme öyküsünde dikkat; CrCl < 60'da doz azaltılmalı.
Galantaminsenkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon); kilo kaybı izlenir.
Glibenklamidyaşlıda kaçınılır; sülfonilürelerin en yüksek hipoglisemi riski glibenklamidde (uzun etkili).
Gliklazidsülfonilüreler sınıf olarak kaçınılır; kullanılacaksa hipoglisemi izlemi şarttır.
Glimepiridsülfonilüreler kaçınılır; glimepirid uzun etkili olduğundan kısa etkili glipizid tercih edilir.
Glipizidsülfonilüreler tek ilaç ya da ek olarak kaçınılır; kullanılacaksa kısa etkili (glipizid) uzun etkililere tercih edilir.
Haloperidolşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Hidroklorotiyaziddiüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli.
Hidrokortizondeliryum öyküsünde kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte peptik ülser/GİS kanama riski artar.
Hidroksizin1. kuşak antihistaminiklerden kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik; deliryum, demans, düşme, idrar retansiyonu, glokom).
Hidromorfonbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
Hiyosin bütilbromürantispazmodikler (hiyosiyamin, skopolamin) kaçınılmalı; bütilbromür adıyla ayrıca listelenmemiştir.
İbuprofenkronik kullanımdan kaçın; GİS kanama, AKI ve kalp yetersizliği riski.
İmipramintersiyer amin TCA kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik, sedasyon, ortostatik hipotansiyon); düşme ve SIADH riski.
İndapamidSIADH/hiponatremi riski nedeniyle dikkatle kullanılır; başlangıçta Na izlenir.
İndometasinkaçınılmalı; NSAİİ içinde en çok MSS etkisi olan ilaçtır. Kronik kullanım ve CrCl < 30'da kaçınılmalı.
İnsülinyalnız kayan skala (düzeltme) insülini kaçınılır; bazal ya da bazal-bolus rejim yeğlenir.
Kalsiyum kanal blokerlerinondihidropiridin KKB (diltiazem, verapamil) düşük EF'li kalp yetersizliğinde kaçınılır.
Kanagliflozindikkatle kullan; genitoüriner enfeksiyon, normoglisemik ketoasidoz ve hacim kaybı riski.
KandesartanKBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.
KarbamazepinSIADH/hiponatremi riski nedeniyle dikkat; sodyum izlenir.
Kariprazindemansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.
Ketiapinşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demans ve deliryumda kaçınılır; Parkinson hastalığında kabul edilebilir seçenektir.
Ketoprofenkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Ketorolakketorolak (parenteral dahil) yaşlıda kaçınılır; GİS kanama, AKI, hipertansiyon ve kalp yetersizliği riski.
Kıvrım (loop) diüretikleriSİADH/hiponatremide diüretiklerden kaçınılır ya da Na yakından izlenir.
Klaritromisinvarfarinle birlikte kaçınılmalı (kanama); kaçınılamıyorsa INR yakından izlenir.
Klemastin1. kuşak antihistaminikler kaçınılır (güçlü antikolinerjik; bilişsel bozulma, deliryum, retansiyon).
Klomipramintersiyer amin TCA kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik, sedasyon, ortostatik hipotansiyon); düşme ve SIADH riski.
Klonazepambenzodiazepinler yaşlıda kaçınılır; deliryum, düşme, kırık ve bilişsel bozulma riski; opioidle birlikte kullanılmaz.
Klonidinsantral alfa-agonistler HT'de ilk basamak olarak kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon, MSS).
Klorfeniramin1. kuşak antihistaminikler kaçınılır (güçlü antikolinerjik; bilişsel bozulma, deliryum, retansiyon).
Klorpromazinşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Klorpropamidsülfonilüreler (tüm üyeler) birinci ya da ikinci basamak olarak kaçınılmalı; hipoglisemi ve SİADH riski.
Klortalidondiüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli.
Klozapinşizofreni dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryumda kaçınılır; Parkinson psikozunda kabul edilebilir seçenektir.
Kodeinbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
KolşisineGFR < 30'da doz azaltılır ya da kaçınılır; ilaç etkileşimlerine dikkat.
Kortikosteroidler (glukokortikoidler)deliryum öyküsünde kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte kullanımda peptik ülser ve kanama riski artar.
Lansoprazol8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılır (yüksek riskli hastalar, erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon ya da kanıtlı idame gereği hariç); C. difficile, kırık riski.
LisinoprilKBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.
LityumACE inhibitörü ya da kıvrım diüretiğiyle birlikte lityum toksisitesi riski; düzey yakın izlenmeli.
Lorazepambenzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.
Lornoksikamkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Lurasidonşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Makrolidlerklaritromisin ve eritromisin ilaç etkileşimi (CYP3A4) nedeniyle kaçınılmalı ya da dozu azaltılmalı; QT uzaması riski.
Mefenamik asitoral nonselektif NSAİİ'ler (mefenamik asit dahil) yaşlıda uzun süreli kullanımdan kaçınılır; PPI olmadan ve antikoagülanla kullanılmaz.
Megestrol asetatkaçınılmalı — iştah ve kilo üzerindeki etkisi küçük; tromboembolik olay ve olası ölüm riski artar.
Meloksikamkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Metadonbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
Metildopakaçınılır (bradikardi, ortostatik hipotansiyon, MSS etkileri).
Metilprednizolondeliryumda kaçınılmalı; NSAİİ ile birlikte kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama).
Metoklopramidkaçınılmalı (gastroparezi dışında, en kısa süre); EPS ve tardif diskinezi riski; Parkinson'da kaçınılmalı.
Metolazondiüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli.
Midazolambenzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.
MirtazapinSIADH/hiponatremi öyküsünde dikkat, başlangıçta Na izlenir; düşme/kırık öyküsünde antidepresanlar için uyarı geçerli.
Moksonidinmerkezi α-agonistleri birinci basamak antihipertansif olarak kaçınılır; moksonidin adıyla geçmez, sınıf uyarısı uygulanır.
Morfindüşme/kırık öyküsünde ve benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte opioid kaçınılmalı.
Nabumetonkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Naproksenkronik kullanımdan kaçınılmalı; gerekirse gastroprotektif ajanla. CrCl < 30'da kaçınılmalı.
Nifedipinkısa etkili nifedipin kaçınılır (hipotansiyon, miyokard iskemisi).
Nimesulidkronik kullanımdan kaçınılmalı (GİS kanama, AKI, kalp yetersizliği kötüleşmesi, hipertansiyon); CrCl < 30'da kaçınılmalı; gerekirse PPI ile koruma.
Nitrazepambenzodiazepinlerden kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, bilişsel bozulma); opioid ya da ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte risk artar.
NitrofurantoinCrCl < 30'da ya da uzun süreli baskılayıcı kullanımda kaçınılmalı (akciğer, karaciğer ve sinir toksisitesi).
Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)kronik kullanımdan kaçınılmalı; kanama riski yüksek hastada (≥ 75 yaş, steroid, antikoagülan) PPI koruması olmadan kullanılmaz; CrCl < 30'da kaçınılmalı; kalp yetmezliğinde kaçınılır.
Oksibutiningüçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.
Oksikodonbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
OkskarbazepinSİADH ya da hiponatremi öyküsünde dikkatle kullanılır; sodyum izlenir.
Olanzapinşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Omeprazolkanıtlanmış gerekçe olmadan 8 haftadan uzun kullanmaktan kaçın (kırık, C. difficile, kemik kaybı).
Opioidlerdüşme ya da kırık öyküsünde kaçınılmalı; benzodiazepin ve gabapentinoidle birlikte kullanım kaçınılmalı (solunum depresyonu); deliryumda kaçınılır.
Paliperidondemansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.
Pantoprazol8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılmalı (yüksek riskli hastalar ve kanıtlı endikasyon hariç).
Paroksetingüçlü antikolinerjik; demans/deliryum ve düşme riskinde kaçınılmalı (SIADH ve düşme/kırık uyarıları da geçerli).
PerindoprilKBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.
Pioglitazonbelirtili kalp yetersizliğinde kaçınılır (sıvı tutulumu, kötüleşme).
Piridostigminsenkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon).
Piroksikamyaşlıda uzun yarı ömürlü NSAİİ'lerden (piroksikam) kaçınılmalı; kronik kullanım ve CrCl < 30'da kaçınılmalı.
Prasugrel≥ 75 yaşta dikkatle kullanılır (kanama riski); yarar riskten büyükse ve düşük dozla.
Prednizolondeliryum öyküsünde kaçınılır; NSAİİ ile birlikte GİS kanama riski artar.
Prednizondeliryumu olan hastada kaçınılır (deliryumu alevlendirebilir).
Pregabalinopioidle birlikte kaçınılmalı (solunum baskılanması); düşme-kırık öyküsünde dikkat; CrCl'ye göre doz ayarı.
Prometazin1. kuşak antihistaminikler kaçınılmalı (güçlü antikolinerjik; yaşlıda deliryum, demans, düşme).
PropafenonAF'de ilk basamak olarak kaçınılır; kalp yetmezliğinde kaçınılır (proaritmi, negatif inotrop).
Propiveringüçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.
Proton pompası inhibitörleri (PPI)kanıtlı gerekçe (erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon, ülser) olmadan 8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılmalı; C. difficile ve kırık riski.
Rabeprazol8 haftadan uzun kullanımdan kaçınılır (yüksek riskli hastalar, erozif özofajit, Barrett, patolojik hipersekresyon ya da kanıtlı idame gereği hariç); C. difficile, kırık riski.
Ramiprilhiperkalemi ve AKI riski; K+ ve kreatinin izlenir.
Rilmenidinmerkezi α-agonistleri birinci basamak antihipertansif olarak kaçınılır; rilmenidin adıyla geçmez, sınıf uyarısı uygulanır.
Risperidondemansa bağlı davranış belirtilerinde kaçınılmalı (inme ve ölüm riski); düşme öyküsünde ve hiponatremi/SIADH riskinde dikkat.
Rivaroksabanuzun süreli AF/VTE tedavisinde apiksaban gibi daha güvenli seçenek varken kaçınılmalı; CrCl < 50'de kaçınılmalı.
Rivastigminsenkop öyküsünde kolinesteraz inhibitörlerinden kaçınılmalı (bradikardi, ortostatik hipotansiyon); kilo kaybı izlenir.
Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI)düşme ve kırık öyküsünde dikkatle; SIADH ve hiponatremi riski nedeniyle Na izlenir; diğer antidepresanlarla birlikte kullanımda dikkat.
Selekoksibkronik NSAİİ kullanımından ve CrCl < 30'da kullanımdan kaçınılmalı; kalp yetersizliği ve kardiyovasküler hastalıkta dikkat; PPI eşlik eder.
SertralinSIADH/hiponatremi riski, Na izlenir; düşme-kırık öyküsünde kaçınılmalı.
SGLT2 inhibitörleriyaşlıda dikkat; idrar yolu enfeksiyonu, genital enfeksiyon ve nadir Fournier gangreni riski; ketoasidoz ve volüm kaybı izlenir.
Siklesonidinhale kortikosteroid için özel uyarı yok; sistemik steroidden ayrı değerlendirilir.
Silostazolkalp yetmezliğinde kaçınılır.
Simetidinteofilinle birlikte kullanımda teofilin toksisitesi riski; düzey izlenmeli.
Siprofloksasinyaşlıda tendon, MSS ve QT riski nedeniyle dikkatle; CrCl < 30'da doz azaltılır; varfarinle INR artar.
Siproheptadin1. kuşak antihistaminikler kaçınılır (güçlü antikolinerjik; bilişsel bozulma, deliryum, retansiyon).
Sitalopramdüşme/kırık öyküsünde kaçınılır (zorunluysa dikkat); SIADH/hiponatremide dikkat, başlangıçta Na izlenir.
Solifenasindemans, bilişsel bozulma ve deliryumda ile başka antikolinerjiklerle birlikte kaçınılmalı.
SotalolAF'de ritim kontrolünde ilk basamak olarak kaçınılır (KY ya da belirgin LVH dışında); torsades riski ve yakın izlem gerekir.
SpironolaktonCrCl < 30 mL/dk'da kaçınılmalı (hiperkalemi).
Sufentanilbenzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kullanılmaz; düşme ve kırık öyküsünde alternatif varken kaçınılır.
Sülfonilürelertüm sülfonilüreler ilk ya da ikinci basamakta kaçınılmalı; hipoglisemi riski yüksektir (kısa etkililer gerekirse seçilir).
Sülpiridşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Tenoksikamyaşlıda uzun yarı ömürlü NSAİİ'lerden kaçınılmalı; kronik kullanım ve CrCl < 30'da kaçınılmalı.
Teofilinuykusuzlukta kaçınılmalı (merkezi uyarıcı).
Terazosinperiferik alfa-1 blokerler hipertansiyon için kaçınılmalı (ortostatik hipotansiyon); senkop öyküsünde kaçınılmalı.
Tiyazid diüretikleriSİADH/hiponatremide kaçınılır; Na ve K yakından izlenir.
Tolterodindemans, bilişsel bozulma ve deliryumda ile başka antikolinerjiklerle birlikte kaçınılmalı.
Topiramatdüşme-kırık öyküsünde antiepileptiklerden (nöbet dışı endikasyonda) kaçınılmalı.
Torasemiddiüretikler SİADH ya da hiponatremiyi tetikleyebilir; başlarken ve doz değişince Na izlenmeli. Lityumla birlikte lityum düzeyi izlenir.
TramadolSIADH/hiponatremi riski, Na izlenir; düşme-kırık öyküsünde kaçınılmalı; benzodiazepin ya da gabapentinoidle birlikte kaçınılmalı.
Trandolapril≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).
Trazodonözel bir uyarı yok; ≥ 3 MSS ilacıyla birlikte kullanımda düşme riski artar, SIADH/hiponatremi ve düşme öyküsünde dikkat.
Triamsinolondeliryum öyküsünde sistemik kortikosteroidlerden kaçınılmalı; bunak yaşlıda dikkat.
TriamterenCrCl < 30'da kaçınılmalı; hiperkalemi ve hiponatremi riski.
Trimetoprim-sülfametoksazolvarfarinle kaçınılmalı (kanama); CrCl < 30'da kaçınılmalı ya da doz azaltılmalı; ACEi/ARB'li hastada hiperkalemi riski.
Trisiklik antidepresanlaramitriptilin ve diğer üçlü halkalılar yüksek antikolinerjik etki nedeniyle kaçınılmalı; düşme, demans ve deliryumda özellikle.
Trospiumgüçlü antikolinerjik antimuskarinik; demans/bilişsel bozulma, deliryum, düşme ve idrar retansiyonu öyküsünde kaçınılmalı.
Valproik asit (valproat)düşme-kırık öyküsünde antiepileptiklerden (nöbet dışı endikasyonda) kaçınılmalı.
ValsartanKBH evre 3a ve üzerinde iki RAS inhibitörünü birlikte kullanmaktan kaçınılmalı; K⁺ ve kreatinin izlenmeli.
VarfarinVTE/AF'de ilk antikoagülan olarak kaçınılmalı (DOAK mümkünse); kullanılırsa INR sıkı izlenmeli.
Vazopresörlermidodrin ortostatik hipotansiyonda yalnız yarar zarardan fazlaysa; supin hipertansiyon yapabilir.
VenlafaksinSIADH/hiponatremi riski, Na izlenir; düşme-kırık öyküsünde kaçınılmalı.
Verapamildüşük EF'li kalp yetersizliğinde kaçınılmalı (negatif inotrop).
Ziprasidonşizofreni ve bipolar dışında kaçınılır; demansta ölüm riski artar; deliryum, düşme ve Parkinson hastalığında kaçınılır.
Zofenopril≥ 2 RAS blokerinin (ACEi, ARB, aliskiren) birlikte kullanımından kaçınılır (hiperkalemi, AKI).
ZolpidemZ-ilaçlar yaşlıda kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, araç kazası); yarar sınırlı.
ZopiklonZ-ilaçlar yaşlıda kaçınılmalı (deliryum, düşme, kırık, araç kazası); yarar sınırlı.

Gebelikte kullanılmayan ilaçlar

Gebeliğin tamamında ya da bir döneminde kullanılmaz ya da kontrendike olduğu belirtilen 228 ilaç; öteki ilaçların gebelik ve emzirme bilgisi kendi sayfalarındadır.

İlaçGebelikEmzirme
AbirateronKontrendike: fetal zarar (androjen sentezi baskılanması); kadında kullanılmaz. Erkek hasta gebe partneriyle bariyer yöntemi kullanır.Kadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
AkalabrutinibKullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 gün etkili kontrasepsiyon gerekir.Emzirme tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 hafta önerilmez.
AkarbozYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.Çok az geçer, emilmez; veri yetersiz olduğundan kullanılmaz.
AksitinibKullanılmaz (embriyofetal toksisite). Tedavi sırasında ve sonrasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.
AlendronatGebelikte kullanılmaz; kemiğe uzun süre bağlı kalır, fetal kemik ve iskelet etkisi riski bilinmiyor. Kadında gebelik planlanıyorsa önceden kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
Alfa lipoik asitYeterli insan verisi yok; kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.
AlfuzosinKadınlarda endikasyonu yoktur; gebelikte kullanılmaz.Kadınlarda endikasyonu yoktur; süte geçişi bilinmiyor.
Aliskiren1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi: kontrendike. Gebelik saptanınca hemen kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; önerilmez.
AlprostadilYeterli veri yok; periferik arter hastalığı endikasyonunda gebelikte kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; IV tedavi sürecinde emzirme önerilmez.
AmbrisentanKontrendike: teratojenik. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.Süte geçiş bilinmiyor; önerilmez.
Ambroksol1. trimesterde kullanılmaz; 2. ve 3. trimesterde yarar varsa kullanılabilir (insan verisi sınırlı, hayvanlarda zarar yok).Süte geçer; emzirmede önerilmez.
AmiloridVeri sınırlı; hipertansiyonda tercih edilmez, preeklampsi ve ödem için rutin kullanılmaz; yalnız yarar riski aşıyorsa.Süte geçiş verisi yok; kaçınılır.
AmiodaronKontrendikedir (fetal hipotiroidi-guatr, bradikardi, büyüme geriliği).Süte geçer; kontrendikedir.
AnastrozolKontrendike: hayvanda fetal zarar ve düşük; yalnız postmenopozal kadında kullanılır. Doğurganlık çağında kullanılmaz.Kontrendike; süte geçişi bilinmiyor.
AnselamimabVeri yetersiz; kullanılmaz.Veri yetersiz; kullanılmaz.
ApalutamidKullanılmaz; kadında endike değildir, fetal zarar riski vardır. Erkek hasta gebe partneriyle bariyer yöntemi kullanır.Kadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
ApiksabanVeri yetersiz; kullanılmaz, düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.Veri yetersiz; kullanılmaz.
ApremilastKullanılmaz: hayvanda embriyo-fetal kayıp; doğurganlık çağında etkili korunma gerekir.Kullanılmaz; hayvanda süte geçer, insanda veri yok.
AprositentanTeratojenik; gebelikte kontrendikedir. Gebelik testi ve etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
AseklofenakGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçişi iyi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.
AsemetasinGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçişi iyi bilinmiyor; indometazin sütte az bulunur; kısa süreli kullanımda dikkatle, ibuprofen tercih edilir.
Asetohidroksamik asitTeratojen; gebelikte kontrendikedir. Kontrasepsiyon şarttır.Süte geçişi veri yok; emzirmede kaçınılır.
AtasiseptVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz (araştırma aşamasında).Veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.
AtrasentanGebelikte kontrendikedir (embriyo-fetal toksisite; endotelin reseptör antagonisti sınıf etkisi).Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirme önerilmez.
Azilsartan1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.
BaksdrostatVeri yok; kullanılmaz. Çalışmalarda etkili kontrasepsiyon istenir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
Bardoksolon metilVeri yetersiz; onaylı değil, kullanılmaz.Veri yetersiz; kullanılmaz.
BarisitinibGebelikte kullanılmaz; hayvanda fetal zarar. Doğurganlık çağında etkin korunma, son dozdan 1 hafta sonrasına kadar.Kullanılmaz; hayvanda süte geçer, insanda veri yok.
BasiliksimabKullanılmaz (insan IgG1 plasentayı geçebilir); son dozdan sonra 16 hafta kontrasepsiyon.Süte geçmesi olası; ürün bilgisine göre son dozdan sonra 4 ay emzirilmez.
BelzutifanGebelikte kontrendike (embriyo-fetal toksisite); hormonal kontrasepsiyon etkisiz kalır.Tedavi sırasında ve son dozdan sonra bir hafta emzirilmez.
Benazepril1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.Süte çok az geçer; yenidoğanda ve prematürede başka ilaç tercih edilir.
BendamustinGebelikte kullanılmaz (embriyotoksik); kadın ve erkekte etkili kontrasepsiyon gerekir.Tedavi sırasında emzirilmez.
BevasizumabKullanılmaz (embriyofetal toksisite). Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 6 ay etkili kontrasepsiyon önerilir.Süte geçebilir; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 6 ay emzirme önerilmez.
BikalutamidKullanılmaz; yalnız erkek hastalarda endikedir. Gebe kadında kullanımı kontrendikedir (erkek fetüste feminizasyon).Kadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
BimekizumabVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz. Doğurganlık çağında etkin korunma.Süte geçişi bilinmiyor; bebeğe oral emilimi düşük beklenir; yarar-risk değerlendirilir.
Bizmut subsitratGebelikte kullanılmaz (yeterli veri yok).Emzirmede kullanılmaz (yeterli veri yok).
BosentanKontrendike: teratojeniktir. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır (hormonal yöntem tek başına yetersiz).Süte geçiş bilinmiyor; önerilmez.
BrivudinKullanılmaz; yeterli veri yok ve ürün bilgisinde gebelikte kontrendikedir.Kullanılmaz; ürün bilgisinde emzirmede kontrendikedir.
BromheksinHayvan çalışmalarında teratojenite yok; insan verisi sınırlı. 1. trimesterde kullanılmaz, sonrasında yarar varsa kullanılabilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.
BukillaminGüvenlik verisi yetersiz; gebelikte kullanılmaz.Veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.
BumetanidGebelikte ödem ya da hipertansiyon için rutin kullanılmaz (plazma hacmi azalır); gerekirse en düşük dozda, insan verisi yetersizdir.Veri yetersiz; süt yapımını baskılayabilir; kaçınılır.
ButamiratYeterli insan verisi yok; 1. trimesterde kullanılmaz, sonrasında yarar varsa kullanılabilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.
DabigatranVeri yetersiz; kullanılmaz, düşük molekül ağırlıklı heparin tercih edilir.Veri yetersiz; kullanılmaz.
DanazolKontrendikedir: kadın fetüste virilizasyon yapar. Tedavi sırasında etkili ve hormonal olmayan kontrasepsiyon gerekir.Kontrendikedir; androjenik etki bebeği etkiler ve süt azalabilir.
Daprodustatİnsan verisi yok; hayvanda fetal zarar: kullanılmaz.Veri yetersiz; önerilmez.
DaratumumabGebelikte kullanılmaz (fetal hasar olasılığı); tedavi sırasında ve sonrasında etkili doğum kontrolü gerekir.Tedavi sırasında emzirme önerilmez.
DarolutamidKullanılmaz; kadında endike değildir. Erkek hasta gebe partneriyle etkili korunma kullanır.Kadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
DeferipronKontrendikedir: hayvanda teratojenik; tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Kontrendikedir.
DeksibuprofenGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte çok az geçer (ibuprofen gibi); kısa süreli kullanım uygun olabilir.
Deksketoprofen1.–2. trimesterde zorunluysa kısa süre; 20. haftadan sonra oligohidramnios riski, 3. trimesterde kontrendike (duktus arteriyozus kapanması).Süte geçişi veri yetersiz; emzirmede önerilmez.
DemeklosiklinGebelikte kontrendike (diş ve kemik gelişimi).Süte geçer; önerilmez.
DenosumabKontrendike (fetal toksisite ve iskelet gelişimi); gebelik planlanıyorsa en az 5 ay önce kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede önerilmez.
DiasereinGebelikte kullanılmaz; yeterli veri yok, antrakinon türevi.Kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
Diklofenak1. ve 2. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek disfonksiyonu ve oligohidramnios, 30. haftadan sonra duktus arteriyozus erken kapanması: kontrendike.Süte çok az geçer; kısa süreli ve düşük dozda uygun kabul edilir.
DoksisiklinKullanılmaz (2.–3. trimesterde fetal diş ve kemik etkisi); 1. trimesterde yalnız alternatif yoksa.Kısa kür (≤ 21 gün) kabul edilebilir; uzun kullanımdan kaçınılır.
DoksofilinYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kullanılmaz. Gebelikte astımda inhale tedavi tercih edilir.Süte geçer; bebekte irritabilite ve taşikardi olabilir. Emzirmede kontrendikedir.
DutasteridKontrendike: erkek fetüsün dış genital gelişimini bozar; gebe ya da gebe kalabilecek kadın kapsüle dokunmamalı. Gebe partnerle kondom kullanılır.Kadınlarda endikasyonu yok; kullanılmaz. Kullanan erkek 6 ay kan bağışı yapmaz.
EdoksabanKontrendikedir (AB); hayvanda üreme toksisitesi ve kanama riski; etkili kontrasepsiyon gerekir.Kontrendikedir; süte geçer.
EksemestanKontrendike: hayvanda embriyo-fetal toksisite; postmenopozal olmayan kadında kullanılmaz.Kontrendike; süte geçişi bilinmiyor.
EksenatidYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.Süte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.
ElbasvirYeterli insan verisi yok; gebelikte önerilmez, tedavi doğum sonrasına ertelenir. Ribavirinle birlikte kontrendikedir.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir.
EliglustatYeterli insan verisi yok; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.
Empagliflozin1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek gelişimi nedeniyle kullanılmaz.Önerilmez.
Enalapril1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.Süte az geçer, tercih edilen ACE inhibitörlerindendir; yenidoğan ve preterm bebekte kaçınılır.
EnzalutamidKullanılmaz; gebe kadında endike değildir, fetal zarar riski vardır. Hasta erkeğin gebe partneri varsa etkili korunma gerekir.Kadında kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
ErdosteinYeterli insan verisi yok; gebelikte (özellikle 1. trimester) kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
EstradiolKullanılmaz; gebelikte endikasyonu yoktur, gebelik oluşursa kesilir.Süte geçer ve süt miktarını azaltabilir; kullanılmaz.
EtidronatGebelikte kullanılmaz; bifosfonatlar plasentayı geçer, yeterli insan verisi yoktur.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede kullanılmaz.
EtodolakGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; kısa süreli kullanımda risk düşük, ibuprofen tercih edilir.
EtrasimodHayvanda fetal zarar gösterilmiştir; gebelikte kullanılmaz. Doğurganlıkta etkin kontrasepsiyon gerekir ve kesildikten sonra en az 1 hafta sürdürülür.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez, riskten kaçınmak için kaçınılır.
FavipiravirTeratojenik ve embriyotoksik; gebelikte ve gebelik olasılığında kontrendikedir, tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçer; tedavi sırasında ve sonrasında emzirme önerilmez.
FelzartamabVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz (araştırma aşamasında).Veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.
FenofibratGebelikte önerilmez; belirgin yarar yoksa kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; önerilmez.
Fenoprofen1. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek toksisitesi (oligohidramnios), 3. trimesterde duktus arteriyozus kapanması: kontrendike.Süte geçiş verisi yetersiz; daha çok çalışılmış NSAİİ (ibuprofen) tercih edilir.
FinasteridGebelikte kontrendike: erkek fetüste dış genital anomali; gebe kırık ya da ezik tablete dokunmaz.Kadında endike değil; süte geçişi veri yok; kullanılmaz.
FlurbiprofenGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte çok az geçer; kısa süreli kullanım uygun olabilir, ibuprofen tercih edilir.
Fosinopril1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.Süte az miktarda geçer; yenidoğanda alternatif ilaç tercih edilir.
FulvestrantKontrendike: fetal zarar (düşük, fetal anomali) hayvan çalışmalarında gösterilmiştir. Doğurganlık çağında etkin korunma ve tedavi bitiminden sonra 2 yıl kontrasepsiyon gerekir.Emzirme sırasında kontrendike; süte geçişi hayvanda gösterilmiştir.
FurosemidHipertansiyonda rutin kullanılmaz (plazma hacmi azalır); kalp yetersizliği ya da pulmoner ödemde gerektiğinde kullanılır.Süt yapımını baskılayabilir; yüksek dozlarda önerilmez.
GemsitabinTeratojen; kullanılmaz. Etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
GlibenklamidKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).Süte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.
GliklazidKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).Süte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.
GlimepiridKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).Süte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.
GlipizidKullanılmaz; gebelikte insülin tercih edilir (yenidoğanda uzamış hipoglisemi riski).Süte geçer; bebekte hipoglisemi riski nedeniyle kullanılmaz, insülin tercih edilir.
GoserelinGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, düşük riski). Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; tedavi sırasında adet kesilir ve gebelik testi yapılır.Emzirmede kullanılmaz (süt azalması ve bebeğe geçiş).
GuselkumabVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; bebeğe oral emilimi düşük beklenir; yarar-risk değerlendirilir.
İbandronatGebelikte kullanılmaz; kemiğe uzun süre bağlı kalır, fetal etkileri bilinmiyor. Gebelik planlanıyorsa önceden kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
İbrutinibKullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 1 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.Emzirme tedavi sırasında ve son dozdan sonra 1 hafta önerilmez.
İbuprofen1.–2. trimesterde gerekirse kısa süreli; 20. haftadan sonra fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos, 3. trimesterde duktus kapanması: kontrendike.Süte çok az geçer; kısa süreli olağan dozlarda emzirmede tercih edilen NSAİİ'dir.
İfosfamidKaçınılır: teratojenik ve fetotoksik; 1. trimesterde kontrendike. 2.–3. trimesterde yalnız yaşamı tehdit eden durumda onkoloji kararıyla.Süte geçer; emzirme önerilmez (sitotoksik).
İksekizumabVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; bebeğe oral emilimi düşük beklenir; yarar-risk değerlendirilir.
İnaksaplinVeri yetersiz; araştırma aşamasında, gebelikte kullanılmaz.Veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz (yalnız çalışma protokolü).
İndapamidGebelikte hipertansiyon için tercih edilmez; diüretikler plasental perfüzyonu azaltabilir. Gestasyonel ödem için kullanılmaz.Süte geçer; süt yapımını baskılayabilir, emzirmede kaçınılır.
İndometasin1.–2. trimesterde yalnız zorunluysa kısa süre. 20. haftadan sonra oligohidramnios ve duktus daralması riski; 3. trimesterde kullanılmaz.Süte az geçer; uzun süreli kullanımdan kaçınılır, kısa kürde kabul edilebilir.
İnosin pranobeksYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme döneminde kullanılmaz.
İnterferonGebelikte kullanılmaz (fetal zarar riski; ribavirinle birlikte teratojenik); etkili korunma gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Pegile biçimde emzirme önerilmez.
İrbesartan2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi (oligohidramnios): kontrendike; 1. trimesterde de kaçınılır, gebelik saptanınca hemen kesilir.Süte geçişi bilinmiyor (veri yetersiz); emzirmede enalapril ya da kaptopril tercih edilir.
İsatuksimabKullanılmaz (IgG plasentayı geçer; hayvanda embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 5 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.IgG süte geçebilir; tedavi sırasında emzirme önerilmez.
İtrakonazolKaçınılır: 1. trimesterde yüksek doz ve uzun kullanımda düşük ve anomali riski bildirildi; alternatif varsa kullanılmaz.Süte geçer; uzun süreli kullanımda kaçınılır, gerekirse bebek izlenir.
İvabradinKontrendike: hayvanlarda embriyo-fetal toksisite ve kalp anomalisi.Kontrendike: süte geçer.
KalsitoninYeterli insan verisi yok; gerekli olmadıkça kullanılmaz. Hayvan çalışmalarında yüksek dozda düşük fetal ağırlık görülmüştür.Süt salgısını azaltabilir; süte geçişi bilinmiyor, emzirmede kullanılmaz.
Kandesartan1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.Veri yetersiz, tercih edilmez; enalapril ya da kaptopril seçilir.
KapesitabinKontrendike: teratojenik; etkin kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan 2 hafta sonrasına dek emzirme önerilmez.
Kaptopril1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi: kontrendike.Süte az geçer; term bebekte ACEi içinde tercih edilenlerdendir.
KarbosisteinYeterli insan verisi yok; 1. trimesterde kullanılmaz, sonrasında yarar varsa kullanılabilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.
KetaminVeri sınırlı. Eklampsi/preeklampside kontrendike; yalnız gerekliyse kullanılır.Veri sınırlı; tek anestezi dozundan sonra uyanıklık sağlanınca emzirme sürdürülebilir.
KetokonazolKullanılmaz: hayvanda teratojenik, insanda steroid sentezini baskılar; alternatif tercih edilir.Süte geçer; emzirmede önerilmez.
KetoprofenGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte az geçer; kısa süreli kullanımda uygun olabilir; ibuprofen tercih edilir.
Ketorolak1.–2. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra fetal böbrek işlevi bozukluğu ve oligohidramniyos, 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz. Doğum eyleminde kontrendikedir.Süte çok az geçer; kısa süreli kullanım uyumlu kabul edilir, prematür bebekte kaçınılır.
KlazakizumabVeri yok; kullanılmaz.Veri yok; kullanılmaz.
KlevidipinVeri yok; kullanılmaz, yalnız yaşamsal gerekçeyle ve uzman kararıyla.Süte geçişi bilinmiyor; veri yok.
KlorambusilGebelikte kontrendikedir (teratojenik); tedavi sırasında etkili korunma gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.
KloramfenikolGebelikte mümkünse kullanılmaz; son dönemde ve doğumda yenidoğanda gri bebek sendromu (kardiyovasküler çöküş) riski vardır; ağır hayatı tehdit edici durumda yarar-risk.Süte geçer; bebekte kemik iliği baskılanması riski nedeniyle emzirmede kullanılmaz.
LeflunomidKontrendike: teratojenik. Gebelik öncesi kolestiramin ile yıkama (günde 3×8 g, 11 gün) ve plazma düzeyi < 0,02 mg/L doğrulanır.Kontrendike; süte geçiş olasılığı, bebekte ağır toksisite riski.
LenalidomidKontrendike: talidomid analoğu, ağır doğumsal anomali riski; gebelik önleme programı zorunludur.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.
LerkanidipinKontrendike: yeterli insan verisi yok; etkin kontrasepsi olmadan doğurganlık çağında kullanılmaz.Kontrendike.
LetrozolKontrendike: embriyo-fetal toksisite ve anomali bildirilmiştir; postmenopozal olmayan kadında kullanılmaz.Kontrendike; süte geçişi bilinmiyor.
LeuprorelinGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, düşük riski). Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; tedavi sırasında adet kesilir ve gebelik testi yapılır.Emzirmede kullanılmaz (süte geçişi ve süt azalması).
LevamizolVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz.Veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.
LevodropropizinYeterli insan verisi yok; gebelikte kullanılmaz (özellikle 1. trimester).Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
LiksivaptanVeri yetersiz; onaylı değil, kullanılmaz.Veri yetersiz; kullanılmaz.
LiraglutidKullanılmaz.Önerilmez.
Lisinopril1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.Veri sınırlı; emzirmede kaptopril ve enalapril tercih edilir.
LiyotironinGebelikte hipotiroidi tedavisinde levotiroksin tercih edilir; T3 plasentadan çok az geçtiği için fetal yarar sağlamaz. Rutin kullanılmaz.Süte az geçer; emzirmede replasman dozlarında kullanılabilir.
LornoksikamGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.
LorundrostatVeri yok; kullanılmaz. Çalışmalarda etkili kontrasepsiyon istenir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
LosartanKontrendike: 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi, oligohidramnios, akciğer hipoplazisi; 1. trimesterde de kaçınılır. Gebelik saptanınca hemen kesilir.Veri yetersiz; yenidoğan ve prematürede kaçınılır, enalapril ya da kaptopril tercih edilir.
LuspaterseptGebelikte kullanılmaz (hayvanda embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 3 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 3 ay emzirme önerilmez.
Maribavirİnsan verisi yok; hayvanda zarar gösterilmedi. Gebelikte kullanılmaz, yarar riskten büyükse düşünülür.Süte geçişi bilinmiyor (hayvanda geçer); emzirme döneminde kullanılmaz.
MasitentanKontrendike: teratojenik. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.Kontrendike (emzirme).
MavakamtenGebelikte kontrendike (teratojenik); tedavi sırasında ve bırakıldıktan sonra yaklaşık 6 ay etkin kontrasepsi gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.
MedroksiprogesteronKullanılmaz; gebelikte gerekli değildir, ilk trimesterde progestin maruziyetinden kaçınılır.Süte az geçer; depo kontrasepsiyon doğumdan en az 6 hafta sonra başlandığında uygun kabul edilir.
Mefenamik asit1.–2. trimesterde kaçınılır; 20. haftadan sonra oligohidramniyos, 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte çok az geçer; kısa süreli kullanım uyumlu kabul edilir; bebekte ishal izlenir.
Megestrol asetatGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, genital anomali riski); 1. trimesterde özellikle kaçınılır. Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçer; emzirme sırasında kullanılmaz.
MelfalanGebelikte kullanılmaz (mutajenik ve teratojenik); etkili kontrasepsiyon gerekir.Emzirme önerilmez.
MeloksikamGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.
Metamizol1. ve 2. trimesterde yalnızca gerektiğinde ve kısa süreli; 3. trimesterde (duktus arteriyozus ve fetal böbrek riski) kullanılmaz.Metabolitleri süte geçer; emzirmede kullanılmaz, kullanıldıysa 48 saat süt atılır.
MetiserjidKullanılmaz; ergot türevidir, güvenlik verisi yok.Kullanılmaz; veri yok.
MetotreksatOnkoloji dışı endikasyonlarda kontrendike (teratojen). ABD ürün bilgisi: kadın son dozdan sonra 6 ay, erkek 3 ay etkili korunma. Onkolojide yarar-risk ayrı değerlendirilir; ürün KÜB’ü doğrulanır.Önerilmez (sitotoksik; süte geçer, bebekte birikim ve miyelosupresyon).
MidostaurinKullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); tedavi sırasında ve son dozdan sonra 4 ay etkili kontrasepsiyon gerekir.Önerilmez; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 4 ay emzirme yapılmaz.
MiglustatKullanılmaz (hayvanda fetal toksisite, kadın ve erkekte tedavi sırasında etkin kontrasepsiyon).Süte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.
MikofenolatKontrendike: ilk trimesterde düşük ve konjenital malformasyon riski yüksek; gebelikten en az 6 hafta önce kesilir, etkili doğum kontrolü şart.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede önerilmez.
MisoprostolKontrendikedir: uterus kasılması, düşük ve doğum kusurları (Möbius dizisi, uzuv defektleri) bildirilmiştir.Aktif metaboliti süte geçer; bebekte ishal olabilir, emzirme sırasında önerilmez.
MitomisinTeratojen; kullanılmaz. Etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
NabumetonGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.
Naproksen1.–2. trimesterde yalnız zorunluysa kısa süre, düşük doz. 20. haftadan sonra oligohidramnios ve duktus daralması riski; 3. trimesterde kontrendike.Süte az geçer; kısa süreli düşük dozda kabul edilebilir, ibuprofen tercih edilir.
NateglinidYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.Süte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz, insülin tercih edilir.
NimesulidGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor, hepatotoksisite riski.
NoretisteronGebelikte kullanılmaz. Erken gebelikte yüksek dozlarda kız fetüste virilizasyon bildirilmiştir; gebelik saptanırsa kesilir.Az miktarda süte geçer; emzirmede mümkünse kaçınılır, gerekirse düşük dozla ve bebek izlemiyle.
Olmesartan1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetotoksik (fetal böbrek hasarı, oligohidramnios): kontrendike. Planlı gebelikte kesilir.Süte geçişi veri yetersiz; tercih edilmez (alternatif: enalapril, kaptopril).
Ornidazol1. trimesterde kullanılmaz; 2.–3. trimesterde yalnız gerekliyse. Nitroimidazol sınıfında insan teratojenisitesi gösterilmemiştir.Süte geçer; bebekte uyku hali ve bulantı olabilir. Tedavi süresince emzirmeden kaçınılır.
OzanimodKullanılmaz: fetüse zarar verebilir; tedavi sırasında ve bıraktıktan sonra en az 3 ay etkin doğum kontrolü gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirmede önerilmez.
PegvisomantGebelikte yeterli veri yok; gerekli olmadıkça kullanılmaz, yarar-risk değerlendirilir. Tedavi altında doğurganlık düzelebilir, kontrasepsiyon önerilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanımdan kaçınılır ya da yarar-risk değerlendirilir.
Perindopril1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.Veri yetersiz, tercih edilmez; enalapril ya da kaptopril seçilir.
Pinaverium bromürKullanılmaz; yeterli insan verisi yok.Kullanılmaz; süte geçişi bilinmiyor.
PioglitazonKullanılmaz; yeterli insan verisi yok, gebelikte insülin tercih edilir.Süte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz.
PiracetamPlasentayı geçer; gebelikte kullanılmaz.Süte geçer; önerilmez.
PirfenidonKaçınılır: hayvanda toksisite bulgusu yok ancak insan verisi sınırlıdır; zorunlu değilse kullanılmaz.Süte geçiş bilinmiyor; emzirme ya da ilaçtan vazgeçilir.
PiroksikamGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte geçer (düzey düşük) ama yarı ömür uzun; mümkünse ibuprofen tercih edilir.
PitavastatinKaçınılır (kontrendike kabul edilir); kolesterol sentezi fetal gelişim için gereklidir.Süte geçer; emzirme sırasında önerilmez.
PleriksaforKullanılmaz (hayvanda teratojenik); tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Önerilmez; süte geçişi bilinmiyor.
PomalidomidKontrendikedir: talidomid benzeri ağır doğum kusurları; gebelik önleme programı (çift kontrasepsiyon, düzenli test) zorunludur.Kontrendikedir; süte geçişi bilinmiyor.
PravastatinKaçınılır (kontrendike kabul edilir); kolesterol sentezi fetal gelişim için gereklidir. Gebelik öğrenilirse kesilir.Süte geçer; emzirme sırasında önerilmez.
ProgesteronLüteal destek ve tekrarlayan düşük önlemede tıbbi endikasyonla kullanılır; endikasyon dışı gebelikte kullanılmaz.Süte geçer; üretici bilgisi emzirmede önermez, gerekirse tıbbi kararla verilir.
Psödoefedrin1. trimesterde kaçınılır (gastroşizis riski); HT'de kullanılmaz.Süte geçer; süt üretimini azaltır, bebekte huzursuzluk: önerilmez.
RaloksifenGebelikte kontrendikedir; yalnız postmenopozal kadında endikedir. Gebelik olasılığı olan kadında kullanılmaz.Emzirmede kullanılmaz (endike değil, süte geçişi bilinmiyor).
Ramipril1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike. Gebelik saptanırsa hemen kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; yenidoğanda önerilmez, daha uygun ACE inhibitörü (enalapril, kaptopril) tercih edilir.
RepaglinidYeterli insan verisi yok; kullanılmaz, gebelikte insülin tercih edilir.Süte geçişi bilinmiyor; kullanılmaz, insülin tercih edilir.
RibavirinKontrendike: belirgin teratojenik ve embriyotoksik; tedavi sırasında ve sonrasında 6 ay (kadın ve erkek) etkin kontrasepsiyon.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.
RiluzolKontrendike.Kontrendike.
RiosiguatKontrendike: teratojenik. Aylık gebelik testi ve etkili doğum kontrolü şarttır.Süte geçiş bilinmiyor; önerilmez.
RisedronatGebelikte kullanılmaz; kemiğe uzun süre bağlı kalır, fetal etkileri bilinmiyor. Gebelik planlanıyorsa önceden kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
RivaroksabanKontrendike (kanama riski, plasentayı geçer, veri yetersiz).Kontrendike.
RoflumilastYeterli insan verisi yok; hayvanlarda embriyofetal toksisite. Gebelikte kullanılmaz; etkili korunma önerilir.Süte geçişi hayvanlarda gösterildi; emzirmede kullanılmaz.
RomosozumabEndikasyon postmenopozal osteoporozdur; gebelikte kullanılmaz (yeterli insan verisi yok).Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz. Emzirenlerde kullanılmaz.
RuksolitinibKullanılmaz; hayvanda embriyo-fetal toksisite var. Tedavi sırasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Kontrendikedir; tedavi sırasında ve son dozdan sonra 2 hafta emzirme yapılmaz.
SekukinumabVeri sınırlı; IgG plasentadan 2. ve 3. trimesterde geçer; zorunlu olmadıkça kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; IgG olduğundan bebeğe oral emilimi düşüktür; yarar-risk değerlendirilir.
SelekoksibGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte az geçer (bebek dozu < %1); kısa süreli kullanımda uygun olabilir.
SemaglutidKullanılmaz; gebelik planlanıyorsa en az 2 ay önce kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; önerilmez.
SidofovirGebelikte kullanılmaz (hayvanda teratojenik).Emzirme önerilmez.
SiklofosfamidKontrendike: 1. trimesterde teratojenik, sonrasında fetal toksisite; ciddi endikasyonda yarar-risk ile tartışılır.Süte geçer, bebekte sitopeni riski: emzirme kontrendike.
SilodosinErkeklerde kullanılan ilaç; kadınlarda endikasyonu yok, gebelikte kullanılmaz.Kadınlarda endikasyonu yok; emzirmede kullanılmaz.
SilostazolKontrendikedir (yeterli güvenlik verisi yok).Önerilmez; süte geçişi bilinmiyor.
SimvastatinGebelikte kullanılmaz; gebelik planlanırken ya da fark edilince kesilir.Süte geçişi veri yok; emzirmede önerilmez.
SinakalsetKullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; tercih edilmez.
Siproteron asetatGebelikte kullanılmaz: erkek fetüsün feminizasyonu riski vardır. Kadında kombine ürün gebelikte kontrendikedir.Süte geçer; emzirmede kullanılmaz.
SirolimusYarar riski aşmıyorsa kullanılmaz; tedavi sırasında ve bıraktıktan 12 hafta sonrasına dek etkili kontrasepsiyon.Süte geçişi veri yok; emzirme önerilmez.
SisteaminGebelikte hayvanda teratojenik; belirgin yarar yoksa kullanılmaz.Emzirme önerilmez.
SitikolinVeri yetersiz; kullanılmaz.Süte geçişi bilinmiyor; önerilmez.
SofosbuvirGebelikte önerilmez (veri yetersiz); tedavi genellikle doğum sonrasına ertelenir. Ribavirinle kombinasyon kontrendikedir.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, yarar-risk değerlendirilir (ribavirinle birlikte emzirme önerilmez).
SolifenasinVeri yetersiz; hayvanda yüksek dozda fetal toksisite. Gebelikte kullanılmaz.Süte geçişi hayvanda gösterildi; emzirme önerilmez.
SomatropinGebelikte rutin kullanılmaz; gebelik saptanınca genellikle kesilir (plasental GH nedeniyle gereksinim azalır). Yarar-risk değerlendirilir.Süte geçişi veri yetersiz; ağızdan emilmesi beklenmez, emzirmede dikkatle kullanılır.
SparsentanGebelikte kontrendikedir (fetal toksisite: ARB ve endotelin antagonisti etkisi); gebelik planlayan kadında kesilir.Süte geçişi bilinmiyor; veri yetersiz, emzirme önerilmez.
StreptomisinGebelikte kullanılmaz: plasentadan geçer, fetüste sekizinci sinir hasarı ve doğuştan sağırlık yapabilir. Zorunluysa yarar-risk değerlendirilir.Süte az geçer, ağızdan emilmez; emzirme genellikle uygundur, bebekte ishal ve flora değişikliği izlenir.
StreptozosinTeratojenik; kontrendikedir. Tedavide ve sonrasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
SunitinibKullanılmaz (embriyofetal toksisite). Tedavi sırasında ve sonrasında etkili kontrasepsiyon gerekir.Süte geçer; emzirmede kullanılmaz.
TalidomidKontrendike: ağır doğumsal anomali (fokomeli); gebelik önleme programı ve iki yöntemli kontrasepsiyon zorunlu.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez.
TamoksifenGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, genital anomali riski); tedavi sırasında ve sonrasında etkili non-hormonal korunma gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme önerilmez (laktasyonu baskılayabilir).
TamsulosinKadınlarda endikasyonu yoktur; gebelikte veri yok, kullanılmaz.Kadınlarda endikasyonu yoktur; süte geçişi bilinmiyor.
TelitasiseptVeri yetersiz; gebelikte kullanılmaz.Veri yetersiz; emzirmede kullanılmaz.
Telmisartan1. trimesterde kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi: kontrendike.Süte geçişi bilinmiyor; önerilmez.
TenoksikamGerekmedikçe kaçınılır; ilk 2 trimesterde en düşük doz, kısa süre. 20. haftadan sonra fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramnios; 3. trimesterde duktus arteriyozus erken kapanması: kullanılmaz.Süte az geçer ama yarı ömür uzun; veri sınırlı, ibuprofen tercih edilir.
Terbutalinİnhale kullanım astım kontrolü için kabul edilir. Oral ya da parenteral uzun süreli tokoliz amacıyla kullanılmaz (ciddi anne kalp riski).Süte az miktarda geçer; önerilen dozlarda uyumlu kabul edilir.
TeriparatidGebelikte kullanılmaz; endikasyon postmenopozal osteoporozdur. Doğurganlık çağında etkili korunma gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme döneminde kullanılmaz.
TerlipressinGebelikte kontrendike (uterus kasılması ve plasental kan akımında azalma riski).Veri yok; emzirmede kullanımdan kaçınılır.
TestosteronKontrendike (kadın fetüste virilizasyon); kadın hastada kullanılmaz.Süte geçer ve laktasyonu baskılar; kullanılmaz.
TetrasiklinGebelikte kullanılmaz: fetal diş ve kemik boyanması ve gelişimi; annede hepatotoksisite riski. Özellikle 2.–3. trimesterde kontrendikedir.Süte geçer; kısa sürede kullanımı kabul edilebilir ama uzun süreli emzirmede kaçınılır (diş boyanması).
TigesiklinGebelikte kullanılmaz: fetal diş boyanması ve kemik gelişimini etkiler; hayvanlarda fetal zarar. Zorunlu hayat kurtarıcı durumda yarar-risk değerlendirilir.Süte geçer; ağızdan emilimi az, ancak veri sınırlı. Emzirmede kaçınılır ya da dikkatle ve bebek izlemiyle.
Tinidazol1. trimesterde kullanılmaz; sonraki trimesterlerde yalnızca alternatif yoksa.Süte geçer; tedavi süresince ve son dozdan sonra 3 gün emzirmeye ara verilir.
Tiotropium bromürİnsan verisi sınırlı; zorunlu olmadıkça kullanılmaz, yarar riskten fazlaysa verilebilir.Süte geçişi bilinmiyor; sistemik düzey düşük. Yarar-risk değerlendirilerek kullanılır.
TirzepatidKullanılmaz; gebeliği planlayan kadında bırakılır (insülin tercih edilir). Oral kontraseptif etkisi azalabilir.Süte geçişi bilinmiyor; kaçınılır.
TiyokolşikosidGebelikte kullanılmaz (hayvanda teratojenik, genotoksik metabolit); doğurgan kadında etkin kontrasepsiyon gerekir.Emzirmede kullanılmaz; süte geçer.
TofasitinibGebelikte kullanılmaz; hayvanda teratojenik. Doğurganlık çağında etkin korunma, son dozdan 4 hafta sonrasına kadar sürdürülür.Kullanılmaz; süte geçer, son dozdan 18 saat sonrasına kadar emzirilmez.
TolvaptanKontrendike.Kontrendike.
TorasemidGebelikte ödem ya da hipertansiyon için rutin kullanılmaz (plazma hacmi azalır); gerekirse en düşük dozda, insan verisi yetersizdir.Süte geçişi için veri yetersiz; süt yapımını baskılayabilir; kaçınılır.
Trandolapril1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.
TriptorelinGebelikte kontrendikedir (fetal zarar, düşük riski). Üreme çağında etkili kontrasepsiyon gerekir; tedavi sırasında adet kesilir ve gebelik testi yapılır.Emzirmede kullanılmaz (süt azalması ve bebeğe geçiş).
UpadasitinibGebelikte kullanılmaz; hayvanda teratojenik. Doğurganlık çağında etkin korunma, son dozdan 4 hafta sonrasına kadar.Kullanılmaz; hayvanda süte geçer, son dozdan 6 gün sonrasına kadar emzirilmez.
Valsartan1. trimesterde mümkünse kaçınılır, alternatif seçilir; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramnios: kontrendike.Veri yetersiz, tercih edilmez; enalapril ya da kaptopril seçilir.
VardenafilKadınlarda endikasyonu yoktur; gebelikte kullanılmaz.Kadınlarda endikasyonu yoktur; emzirmede kullanılmaz.
VarfarinEmbriyopati (özellikle 6.–12. hafta) ve kanama: kontrendike; düşük molekül ağırlıklı heparine geçilir (mekanik kapakta uzman kararı).Süte geçmez ya da çok az geçer; emzirmede kullanılabilir, INR izlenir.
VenetoklaksGebelikte kullanılmaz (embriyo-fetal toksisite); etkili kontrasepsiyon gerekir.Tedavi sırasında ve son dozdan sonra bir hafta emzirilmez.
VericiguatKontrendike: embriyo-fetal toksisite; etkin kontrasepsi gerekir, gebelik testi yapılır.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.
VoklosporinGebelikte kullanılmaz (mikofenolatla birlikte teratojenik); etkili doğum kontrolü gerekir.Süte geçişi bilinmiyor; önerilmez.
YohimbinKullanılmaz; güvenliği gösterilmemiştir.Kullanılmaz; güvenliği gösterilmemiştir.
ZilebesiranVeri yok; kullanılmaz. Etkisi aylarca sürdüğü için gebelik planlanıyorsa uzman görüşü şart.Süte geçişi bilinmiyor; emzirmede kullanılmaz.
Zofenopril1. trimesterde mümkünse kaçınılır; 2.–3. trimesterde fetal böbrek toksisitesi ve oligohidramniyos: kontrendike.Süte geçişi bilinmiyor; emzirme sırasında önerilmez.
Zoledronik asitGebelikte kullanılmaz (hayvanda fetal iskelet etkisi); kemikte uzun süre kalır, gebelik planlayanda kaçınılır.Veri yok; emzirmede önerilmez.