📱 Telefonda açmak için
QR kodu okutun

İç Hastalıkları · Cerrahi · Acil · Yoğun Bakım · Nefroloji

Parenteral Sıvılar: Türkiye'de Ne Var, İçinde Ne Var?

Kristaloidler, dekstrozlu ve idame sıvıları, elektrolit ampulleri, ozmotik ajanlar, kolloidler, diyaliz ve beslenme çözeltileri — litredeki her iyon mmol, mEq ve mg olarak; ürün adları TİTCK ruhsat listesinden.

⚠ ÖNEMLİ UYARI — devam etmeden önce okuyup onaylayın

Bu sunum yapay zekâ (YZ) desteğiyle hazırlanmıştır. YZ araçları hata yapabilir: dozlar, ürün bileşimleri, ruhsat bilgileri ve öneriler eksik, hatalı ya da güncelliğini yitirmiş olabilir.
İçerik yalnızca eğitim amaçlıdır; tanı, tedavi ya da reçete yerine geçmez. Her bilgi kullanılmadan önce ürünün güncel KÜB’ü, güncel kılavuzlar, mevzuat ve kurum protokolüyle doğrulanmalıdır. Hesaplayıcılar yalnız tahmin verir.
Bu bilgilerin klinik uygulamada kullanılmasına ilişkin tüm sorumluluk, bilgiyi kullanan sağlık profesyoneline aittir. Hazırlayan ve katkıda bulunanlar, kullanımdan doğabilecek doğrudan ya da dolaylı sonuçlardan sorumlu tutulamaz.

Yukarıdaki uyarıyı okudum ve anladım. Sunumun YZ desteğiyle hazırlandığını, hata içerebileceğini, yalnızca eğitim amaçlı olduğunu ve bilgilerin kullanımından doğacak sorumluluğun bana ait olduğunu kabul ediyorum.

Prof. Dr. Savaş Öztürk · İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları AD, Nefroloji BD · 2026–2027 Eğitim-Öğretim Yılı · Ürün listesi: TİTCK Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler, 02.10.2026 (ticari adlar yalnız tanımlama amaçlı; firma adı verilmez)
Sağlık meslek mensupları içindir · drsavasozturk.com · Künye ve iletişim · Kullanım koşulları · Gizlilik · © 2026 Savaş Öztürk · CC BY-NC-ND 4.0

İçindekiler

Bu derste neler var?

Temeller

Kompartmanlar · birimler · ozmolarite, tonisite, SID · ana karşılaştırma tablosu

Kristaloidler

%0,9 NaCl · Ringer ve Laktatlı Ringer · dengeli elektrolitler · kanıtlar · %0,45 ve %3 NaCl

Dekstrozlu ve idame sıvıları

Dekstroz %5–50 · dekstroz–tuz karışımları · potasyumlu ve idame çözeltileri · idame reçetesi

Elektrolit ampulleri

KCl · kalsiyum · magnezyum · bikarbonat · fosfat · hazırlama ve güvenlik

Ozmotik ve kolloid

Mannitol · albümin · HES, jelatin, dekstran

IV olmayan, diyaliz, beslenme

İrrigasyon ve kardiyopleji · CRRT · periton diyalizi sıvıları · parenteral beslenme

Klinikte kullanım ve hesaplar

60 sn reçete · resüsitasyon · kayıp replasmanı · Na hesaplayıcı · K–Mg–Ca–P order kartı · torba hesaplayıcı

Olgu tartışmaları

30 olgu: DKA, sepsis, ezilme, siroz, TUR, desalinasyon, aşırı düzelme, nakil, CRRT, PD…

Kendinizi sınayın

30 çoktan seçmeli soru: bileşim, ampuller, hesaplar, kanıtlar

Nasıl kullanılır? Renkli etiketli her sıvı adına (ör. Laktatlı Ringer ya da KCl %7,5 ampul) ve tablolardaki satırlara dokunun: ayrıntılı kart açılır. Alt çubuktaki 💧 Sıvı Bul (kısayol K) bütün sıvıları tek tabloda arar ve sıralar; 🔍 Ara slayt metinlerinde arar. Noktalı altı çizili terimler kısa açıklama verir.

Temeller

Sıvı nereye gider, birimler nasıl okunur, “izotonik” her zaman izotonik midir?

1 · Temeller

Bir litre sıvı nereye gider?

Total vücut suyu (TBW) erkekte ağırlığın ~%60’ı, kadında ve yaşlıda ~%50’si; 2/3’ü hücre içi, 1/3’ü hücre dışı.
Hücre dışı sıvının ~3/4’ü interstisyum, ~1/4’ü plazmadır.
%5 dekstroz glukoz metabolize olunca saf su gibi bütün kompartmanlara dağılır: damar içinde ~%8 kalır.
İzotonik sodyumlu sıvılar (%0,9 NaCl, Laktatlı Ringer, Dengeli elektrolit (İzolen tipi)) hücre dışında kalır; plazmada ~%25.
Hipertonik %3 NaCl hücreden suyu çeker; hiperonkotik Albümin %20–25 interstisyumdan.

Klinik ipucuBu oranlar sağlıklı kapiller bariyer içindir. Sepsis ve inflamasyonda glikokaliks bozulur; kolloidlerin “hacim avantajı” kristaloidlere göre beklenenden çok daha küçüktür (yaklaşık 1:1,2–1,5).

1 · Temeller

mmol, mEq, mg: aynı şeyi üç dille söylemek

Birim	Ne anlatır?	Dönüşüm
mmol	Partikül (molekül/iyon) sayısı	mg ÷ molekül ağırlığı
mEq	Elektrik yükü	mmol × değerlik
mOsm	Ozmotik aktif partikül	≈ ayrışan iyon sayısı × mmol
% (g/100 mL)	Kütle konsantrasyonu	%0,9 = 9 g/L

Akılda kalsın1 · 2 · 2
Na, K, Cl için mmol = mEq; Ca ve Mg için 1 mmol = 2 mEq. Kalsiyumu her zaman elementer miktar ve mmol ile düşünün.

Ampulde gerçekte ne var?

Ampul	Tuz	İyon
KCl %7,5 · 10 mL	750 mg	10 mmol K = 391 mg K
KCl %22,5 · 10 mL	2250 mg	30 mmol K
NaCl %20 · 10 mL	2 g	34 mmol Na
NaHCO₃ %8,4 · 10 mL	840 mg	10 mmol Na + HCO₃
MgSO₄ %15 · 10 mL	1,5 g (·7H₂O)	6 mmol = 12 mEq = 148 mg Mg
Ca glukonat/levülinat · 10 mL	797 mg tuz	≈2,3 mmol ≈ 95 mg Ca

Unutma“Bir gram magnezyum” dendiğinde kastedilen çoğunlukla 1 g MgSO₄·7H₂O’dur: 4 mmol (98 mg) elementer Mg.

1 · Temeller

Ozmolarite, tonisite ve güçlü iyon farkı

Ozmolarite ≠ tonisite

Ozmolarite torbadaki tüm partiküllerdir (mOsm/L, etikette yazan). Tonisite ise hücre zarından geçemeyen, yani hücre hacmini gerçekten değiştiren partiküllerdir.
Glukoz ve laktat/asetat metabolize olur; üre hücreye girer: bunlar etkin ozmol değildir.
%5 dekstroz torbada ~278 mOsm/L ama vücutta saf su. %5D + %0,9 NaCl torbada 560 mOsm/L ama tonisitesi %0,9 NaCl kadardır.
Laktatlı Ringer: hesaplanan 273, ölçülen ~254 mOsm/kg → hafif hipotonik; Dengeli elektrolit pH 7,4 (İzolen-S tipi) ~271. Beyin ödemi riskinde %0,9 NaCl tercih edilir.

Güçlü iyon farkı (SID)

Plazma SID ≈ 40 mEq/L. İnfüzyonun “in vivo” SID’i = Na + K + 2Ca + 2Mg − Cl (metabolize olan anyonlar düşülür).
SID’i 0 olan sıvı (%0,9 NaCl, Ringer, %3 NaCl) büyük hacimde plazma SID’ini düşürür → hiperkloremik metabolik asidoz.
SID’i ~24–30 olan sıvı nötr; daha yüksek SID (Dengeli elektrolit (İzolen tipi) ≈55) alkali yük getirir.

Sınavda çıkar“Ringer” ile “Laktatlı Ringer” farklıdır: laktatsız Ringer’in klorürü 156 mmol/L’dir, SID’i ~0’dır; asit–baz etkisi SF gibidir.

1 · Temeller

Ana karşılaştırma: plazmaya en çok kim benziyor?

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L	SID*
Plazma (referans)	135–145	3,5–5,0	98–106	2,2–2,6 (iyonize 1,1–1,3)	0,7–1,0	HCO₃ 22–26	285–295	≈40
%0,9 NaCl	154	—	154	—	—	—	308	0
Ringer	147	4	156	2,25	—	—	309	0
Laktatlı Ringer	130	4	109	1,4	—	laktat 28	273	28
Dengeli elektrolit (İzolen tipi)	140	10	103	2,4	1,5	asetat 47 + sitrat 2,55	307	55
Dengeli elektrolit pH 7,4 (İzolen-S tipi)	141	5	98	—	1,5	asetat 27 + glukonat 23	295	51
%0,45 NaCl	77	—	77	—	—	—	154	0
%3 NaCl	513	—	513	—	—	—	1.027	0
%5 dekstroz	—	—	—	—	—	—	252–278	—
%5D + %0,45 NaCl + %0,3 KCl	77	40	117	—	—	—	486,5	0
İdame elektrolit -M (%5D)	38	35	36	—	—	asetat 20	390	37
HES dengeli (Volizolen tipi)	137	4	110	—	1,5	asetat 34	286,5	34
Jelatin (Gelofusine)	154	—	120	—	—	—	274	34

İyonlar mmol/L. *İn vivo SID = Na + K + 2Ca + 2Mg − Cl (mEq/L; metabolize olan organik anyonlar sayılmaz). Satıra dokunun → ayrıntılı kart.

Kristaloidler

İzotonik salin, Ringer ailesi, dengeli elektrolitler ve hipo/hipertonik NaCl

2 · Kristaloidler

%0,9 NaCl: “fizyolojik” ama fizyolojik değil

154

Na ve Cl, mmol/L

308

mOsm/L (ölçülen ~286)

in vivo SID

4,5–7

Güçlü yanları: gerçek izotonik; kan ürünleriyle aynı hattan verilebilir; her ilaçla geçimliliği bilinir; hipokloremik alkalozda (kusma, NG drenaj) tedavinin kendisi.
Zayıf yanları: klorür yükü → hiperkloremik asidoz; deneysel ve gözlemsel verilerde renal vazokonstriksiyon, GFH azalması; ödem.
SIADH tuzağı: idrar ozmolalitesi yüksekse (sabit, ~>530 mOsm/kg) verilen tuz atılır, su tutulur → Na düşebilir.

Türkiye’deTorba/şişe 100–1000 mL 15’ten fazla firma; 2–5–10 mL ampul flush/seyreltme; irrigasyon ambalajı damara verilmez.

Sınavda çıkarKusmaya bağlı hipokloremik, hipokalemik metabolik alkalozda (idrar Cl <20 mmol/L) tedavi: %0,9 NaCl + KCl. Laktat/asetat içeren dengeli sıvılar alkalozu besler.

UnutmaTravmatik beyin hasarı ve serebral ödemde tonisitesi en güvenli izotonik kristaloid %0,9 NaCl’dir.

2 · Kristaloidler

Ringer ve Laktatlı Ringer: isim benzerliği, farklı etki

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L	SID*
Plazma (referans)	135–145	3,5–5,0	98–106	2,2–2,6 (iyonize 1,1–1,3)	0,7–1,0	HCO₃ 22–26	285–295	≈40
Ringer	147	4	156	2,25	—	—	309	0
Laktatlı Ringer	130	4	109	1,4	—	laktat 28	273	28
%5D + Laktatlı Ringer	130	4	109	1,4	—	laktat 28	523	28

Laktat karaciğerde (ve böbrek, kas) 1–2 saatte bikarbonata dönüşür: 28 mmol laktat ≈ 28 mmol HCO₃.
Laktatlı Ringer, sağlam karaciğerde ölçülen kan laktatını belirgin artırmaz; sepsiste laktat yorumunu bozmaz.
Hiperkalemide kontrendike değildir: K 4 mmol/L, plazmadan yüksek olamaz; salinin yaptığı asidoz ise K’yı hücre dışına çıkarır.

GeçimsizlikKalsiyum (1,4–1,5 mmol/L) içerir: sitratlı kan ürünüyle aynı hattan; yenidoğanda seftriaksonla; fosfat ve bikarbonat katkısıyla verilmez.

ÖlçüKÜB’ler Ca’yı 3 mEq/L (1,5 mmol) yazar; 0,2 g/L CaCl₂·2H₂O’dan hesap 1,36 mmol/L (2,7 mEq) eder — fark yuvarlamadandır.

2 · Kristaloidler

Dengeli elektrolit çözeltileri: Türkiye’de iki aile

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L	SID*
Plazma (referans)	135–145	3,5–5,0	98–106	2,2–2,6 (iyonize 1,1–1,3)	0,7–1,0	HCO₃ 22–26	285–295	≈40
Dengeli elektrolit (İzolen tipi)	140	10	103	2,4	1,5	asetat 47 + sitrat 2,55	307	55
Dengeli elektrolit pH 7,4 (İzolen-S tipi)	141	5	98	—	1,5	asetat 27 + glukonat 23	295	51
Laktatlı Ringer	130	4	109	1,4	—	laktat 28	273	28

Asetat–sitrat tipi (Isolyte E benzeri)

İzolen · İzoleks · Isolyte · İzomax · İzolife · Neofleks/Turkfleks dengeli · Isobal

K 10 mmol/L, Ca ve Mg içerir; SID ≈55 (alkali yük yüksek).
KÜB’de anüri, ağır oligüri, böbrek yetersizliği kontrendikasyon olarak yazılır.
Kalsiyum + sitrat: kan ürünüyle aynı hattan verilmez.

pH 7,4 asetat–glukonat tipi (Plasma-Lyte 148 benzeri)

İzolen-S · İzoleks-S · Isolyte-S pH 7,4 · İzoplen-S · İzomax-S

Na 141, K 5, Mg 1,5, Cl 98; Ca içermez → transfüzyonla uyumlu başlangıç sıvısı.
BaSICS, PLUS ve BEST-Fluids’te kullanılan sıvı tipi (SMART ve SALT-ED’de dengeli kol: LR ya da Plasma-Lyte, klinisyen tercihi).
Ölçülen ozmolalite ~271: ağır serebral ödemde dikkat.

2 · Kristaloidler

Salin mi, dengeli mi? Kanıtlar ne diyor?

Çalışma	Popülasyon	Karşılaştırma	Sonuç
SMART (2018)	15 802 YB hastası, küme randomize	Dengeli (LR / Plasma-Lyte) vs SF	MAKE30 %14,3 vs %15,4 (OR 0,90)
SALT-ED (2018)	13 347 acil servis, YB dışı yatış	Dengeli vs SF	MAKE30 %4,7 vs %5,6
BaSICS (2021)	11 052 YB hastası	Plasma-Lyte vs SF	90. gün mortalite %26,4 vs %27,2 (fark yok); TBH alt grubunda dengeli aleyhine sinyal
PLUS (2022)	5 037 YB hastası	Plasma-Lyte vs SF	90. gün mortalite %21,8 vs %22,0 (fark yok)
Meta-analiz (2022)	6 RKÇ, ~35 000 hasta	Dengeli vs SF	Mortalite RR 0,96 (0,91–1,01): olası küçük yarar
BEST-Fluids (2023)	807 kadaverik böbrek nakli	Plasma-Lyte vs SF	Gecikmiş greft fonksiyonu %30 vs %40

Pratik sonuç KILAVUZ · SSC 2026Büyük hacim gerekecek hastada (sepsis, DKA, perioperatif, böbrek nakli) dengeli kristaloid makul ilk tercih; SSC 2026 sepsiste dengeli kristaloidi %0,9 NaCl’ye tercih eder (koşullu öneri, orta kesinlik).

İstisnalarTravmatik beyin hasarı/serebral ödem → %0,9 NaCl (SSC 2026 de TBH’de salini önerir). Hipokloremik alkaloz → %0,9 NaCl. Hiponatremi riskinde LR’nin Na 130’u hesaba katılır.

MAKE30: 30 gün içinde ölüm, yeni renal replasman tedavisi ya da kalıcı böbrek işlev bozukluğu. YB: yoğun bakım; TBH: travmatik beyin hasarı.

2 · Kristaloidler

%0,45 NaCl, %3 NaCl ve %20 NaCl ampul

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L
%0,45 NaCl	77	—	77	—	—	—	154
%3 NaCl	513	—	513	—	—	—	1.027
Hipertonik dekstran (%7,5 NaCl)	1.283	—	1.283	—	—	—	≈2570

%3 NaCl — ağır semptomatik hiponatremi

100 mL = 51 mmol Na. Bolus: 150 mL / 20 dk (Avrupa) ya da 100 mL / 10 dk (ABD), en çok 3 kez; hedef ilk saatlerde 4–6 mmol/L artış.
Sınır: ilk 24 saatte ≤10, ODS riskinde ≤8 mmol/L. Serum Na 2–4 saatte bir.
Periferik ven kullanılabilir (1027 mOsm/L); yüksek riskli ilaç olarak etiketlenir.

%20 NaCl ampul (Serum Sale · %20 sodyum klorür ampul)

1 ampul (10 mL) = 34,2 mmol Na. Asla doğrudan verilmez.
Hazır %3 yoksa: 500 mL %0,9 NaCl + 6 ampul %20 NaCl ≈ 560 mL, ≈%2,95.

Unutma%0,45 NaCl resüsitasyon sıvısı değildir; hipernatremide serbest su + Na kaynağıdır.

ODS: ozmotik demiyelinizasyon sendromu. Risk etkenleri: Na ≤105 mmol/L, alkol kullanım bozukluğu, malnütrisyon, hipokalemi, ileri karaciğer hastalığı.

Dekstrozlu ve idame sıvıları

Kalori mi, serbest su mu, idame mi? Hipotonik sıvının bedeli

3 · Dekstroz ve idame

Dekstroz %5’ten %50’ye

Sıvı	Glukoz g/L	mOsm/L	kcal/L	Ven
%5 dekstroz	50	252–278	170–200	Periferik
%10 dekstroz	100	505–555	340–400	Periferik
%17,5 dekstroz	175	883–971	595–700	Sınırda / santral tercih
%20 dekstroz	200	1009–1110	680–800	Santral (acil bolus hariç)
%30 dekstroz	300	1514–1665	1020–1200	Santral (acil bolus hariç)
%50 dekstroz	500	2523–2775	1700–2000	Santral (acil bolus hariç)

Alt değer dekstroz monohidrat (3,4 kcal/g), üst değer anhidr glukoz (4 kcal/g). Türkiye’de %50 dekstroz yalnız 500–1000 mL şişe/torba olarak ruhsatlı.

Hipoglisemi ve hiperkalemi için 25 g glukoz

Çözelti	25 g için
%50	50 mL
%20	125 mL
%10	250 mL

UnutmaAlkol/malnütrisyon/refeeding riskinde parenteral tiamin glukozla birlikte (erken) verilir; gerçek hipoglisemide glukoz tiamin için geciktirilmez. Periferik vende ~900 mOsm/L üstü flebit ve ekstravazasyon hasarı.

FruktozFruktoz %5–10 kalıtsal fruktoz intoleransında ölümcül olabilir; glukoza üstünlüğü yoktur.

3 · Dekstroz ve idame

Dekstroz–tuz karışımları ve “1/x” kuralı

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L	SID*
%5D + %0,9 NaCl	154	—	154	—	—	—	560–586	0
%5D + %0,45 NaCl	77	—	77	—	—	—	406–432	0
%5D + %0,2 NaCl	34	—	34	—	—	—	320–346	0
3/4 (≈%1,25D + %0,675 NaCl)	115,5	—	115,5	—	—	—	≈295	0
1/2 (≈%2,5D + %0,45 NaCl)	77	—	77	—	—	—	≈280	0
1/3 (%3,33D + %0,3 NaCl)	51,3	—	51,3	—	—	—	270,6	0
1/4 (%3,75D + %0,225 NaCl)	38,5	—	38,5	—	—	—	266	0
1/5 (≈%4D + %0,18 NaCl)	30,8	—	30,8	—	—	—	≈265	0
%5D + Laktatlı Ringer	130	4	109	1,4	—	laktat 28	523	28

1/x kuralıNa ≈ 154 ÷ x · dekstroz ≈ %5 × (1 − 1/x)
“1/3 izotonik NaCl – izotonik dekstroz” = 1 hacim %0,9 NaCl + 2 hacim %5 dekstroz → %0,3 NaCl (Na 51) + %3,33 dekstroz.

UnutmaTorbadaki ozmolarite yüksek olsa da tonisite glukoza değil Na + K’ya bağlıdır. Na + K’sı plazmanın Na’sından (~140) düşük her sıvı vücutta hipotoniktir (LR’nin 134’ü bile); Na’sı 77 ve altındakiler belirgin hipotoniktir: ADH artışı olan hastada (postoperatif, ağrı, bulantı, opioid) ve çocukta hiponatremi riski. Erişkin rutin idamede NICE %0,18 NaCl/%4 glukozu kabul eder; Na izlenir.

3 · Dekstroz ve idame

Potasyumlu hazır sıvılar ve idame çözeltileri

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L	SID*	Fosfat
%5D + KCl 20 mEq/L	—	20	20	—	—	—	292–318	0	—
%5D + KCl 40 mEq/L	—	40	40	—	—	—	332–358	0	—
%5D + %0,45 NaCl + %0,3 KCl	77	40	117	—	—	—	486,5	0	—
İdame elektrolit -M (%5D)	38	35	36	—	—	asetat 20	390	37	7,5 mmol
Pediatrik idame -P (%5D)	25	20,5	20,5	—	1,5	laktat 23	≈345	28	1,5 mmol

Biofleks 10/20/30/40 mEq/L KCl %5 dekstroz ve Kadalex %0,2 KCl: Na içermez.
Kadeks-40 · Polifleks/PF · Sopodex: Na 77, K 40, Cl 117 — klasik erişkin idame torbası.
İdame elektrolit -M (%5D) ve Pediatrik idame -P (%5D): fosfat ve laktat/asetat içerir ama Na çok düşüktür.

UnutmaHazır K’lı torbada potasyum hızı = torba hızı × konsantrasyon. 40 mmol/L torba 250 mL/saatte verilirse 10 mmol K/saat eder.

Ağır hipokalemideDekstrozlu taşıyıcı insülin salgılatıp K’yı hücre içine sokar: ilk saatlerde K’yı %0,9 NaCl içinde verin.

*SID burada fosfatı hesaba katmaz. İzolen-M ve İzolen-P değerleri ürünlerin KÜB’lerinden; eşdeğer ürünlerde küçük farklar olabilir.

3 · Dekstroz ve idame

İdame sıvısı nasıl yazılır?

Erişkin günlük gereksinim KILAVUZ · NICE CG174

Bileşen	Günlük	70 kg örnek
Su	25–30 mL/kg (yaşlı, frail, böbrek/kalp yetersizliği, malnütrisyon: 20–25)	1750–2100 mL
Na, K, Cl	her biri ~1 mmol/kg	~70 mmol
Glukoz	50–100 g (açlık ketozunu sınırlamak için)	1–2 L %5 dekstroz

Reçete A · Rutin idame (70 kg, Na normal, ek kayıp yok)
NICE örneği: %0,18 NaCl/%4 glukoz + 27 mmol/L K, 25–30 mL/kg/gün → Türkiye’de 1/5 dekstroz–salin 2 L + K.
Hazır K’lı torbalarla: 1 L %5D + 20 mEq/L KCl + 1 L %5D + %0,45 NaCl + %0,3 KCl → Na 77, K 60 mmol, glukoz 100 g · ya da 2 L İdame elektrolit -M (%5D) → Na 76, K 70, fosfat 15 mmol.

Reçete B · Hiponatremi riski yüksek (postoperatif, ağrı/bulantı, opioid, Na <135)
Hacmi kısıtla (≈20–25 mL/kg), Na’sı daha yüksek sıvı (ör. 1,5 L %5D + %0,45 NaCl + %0,3 KCl → Na 115, K 60) ya da izotonik idame; günlük Na. İzotonik idame Na ve sıvı dengesini daha pozitif yapar — ödem ve kalp yetersizliğinde dikkat.

Potasyum NICEK torbaya elle eklenmez; hazır K’lı torba tercih edilir. Ağırlığa göre K hesabı en yakın hazır torbaya yuvarlanır.

Sınavda çıkarHastanede yatan çocukta idame için izotonik sıvı (Na 130–154) önerilir (AAP 2018); hipotonik idame iyatrojenik hiponatremik ensefalopatinin başlıca nedenidir.

İdame ≠ replasmanKusma, diyare, dren ve fistül kayıpları ayrıca, kaybın bileşimine uygun sıvıyla yerine konur (kayıp tablosu). Günlük tartı, alınan–çıkan, Na, K, kreatinin; 3 günden uzun IV idamede beslenme planı.

NICE CG174 (2013, güncelleme 2017): rutin idamede 25–30 mL/kg/gün, Na/K/Cl ~1 mmol/kg/gün, 50–100 g glukoz; örnek sıvı %0,18 NaCl/%4 glukoz + 27 mmol/L K. AAP: Feld LG ve ark., Pediatrics 2018.

Elektrolit ampulleri

Yüksek riskli ilaçlar: seyreltilmeden, bolus olarak, karıştırılarak verilmez

4 · Elektrolit ampulleri

Türkiye’deki elektrolit ampulleri — tek tabloda

Ampul	Hacim	mL başına	1 ampul / flakon
KCl %7,5 ampul	10 mL	1 mL ≈ 1 mmol K⁺ ve 1 mmol Cl⁻	10 mmol K (391 mg)
KCl %22,5 ampul	10 mL	1 mL ≈ 3 mmol K⁺ ve 3 mmol Cl⁻	30 mmol K (1173 mg)
NaCl %20 ampul	10 mL	1 mL ≈ 3,4 mmol Na⁺	34,2 mmol Na
NaHCO₃ %8,4 ampul	10 mL	1 mL = 1 mmol Na⁺ + 1 mmol HCO₃⁻	10 mmol Na + 10 mmol HCO₃
Ca glukonat/levülinat ampul	10 mL	10 mL ≈ 2,2–2,4 mmol Ca²⁺ (≈95 mg)	≈95 mg Ca (2,2–2,4 mmol; 4,7 mEq)
Calcium Sandoz ampul	10 mL	10 mL ≈ 2,25 mmol Ca²⁺	≈90 mg Ca (2,25 mmol)
MgSO₄ %15 ampul	10 mL	1 mL ≈ 0,6 mmol Mg²⁺ (1,2 mEq)	6 mmol Mg (12 mEq; 148 mg)
K fosfat ampul	20 mL	1 mL = 1 mmol K⁺ + 0,6 mmol fosfat	20 mmol K + 12 mmol fosfat
Na gliserofosfat	20 mL	1 mL = 1 mmol fosfat + 2 mmol Na⁺	20 mmol fosfat + 40 mmol Na
K–Mg aspartat ampul	10 mL	10 mL ≈ 2,8 mmol K⁺ + 1,4 mmol Mg²⁺	≈2,8 mmol K + 1,4 mmol Mg

Yüksek riskli ilaçKCl %7,5 ile %22,5 aynı boyutta ampuldür. Ayrı raf, kırmızı etiket, “seyreltmeden verilmez” uyarısı; yatak başında çift kontrol.

Ruhsat durumuKalsiyum klorür, sodyum fosfat, trometamol (THAM) ve %50 dekstroz ampulü TİTCK listesinde yok.

4 · Elektrolit ampulleri

Potasyum: hazırlama, hız ve konsantrasyon

Yol	Konsantrasyon	Hız
Periferik ven	≤ 40 mmol/L	≤ 10 mmol/saat
Santral ven, monitörlü	≤ 100 mmol/L	≤ 20 mmol/saat
Paralizi / malign aritmi	daha hızlı, yalnız YB’de, sürekli EKG ve sık K ölçümü

Hazırlama örnekleri

Mümkünse hazır K’lı torba (NICE). Türkiye’de SF içinde hazır KCl torbası yok; gerekirse 1000 mL %0,9 NaCl + 4 ampul KCl %7,5 ampul = 40 mmol / 1040 mL → 38 mmol/L; 250 mL/saat = 9,6 mmol/saat (çift kontrol + etiket).
200 mL SF + 2 ampul KCl %7,5 = 20 mmol / 220 mL (≈91 mmol/L) → yalnız santral, en az 1 saatte, infüzyon pompası + monitör. (Bazı YB protokolleri santralden 20 mmol/100 mL’ye kadar izin verir; kurum protokolü esastır.)
K fosfat ampul: 1 ampul = 20 mmol K + 12 mmol fosfat; K sınırları aynen geçerli.

AslaKCl’yi bolus, IV puşe ya da kateter yıkama sıvısıyla vermeyin. Torbaya ekledikten sonra torbayı ters çevirip karıştırın — yoğun KCl dipte birikir ve ilk mililitrelerde “bolus” gibi gider.

Eksiği tahminSerum K 3,0 → yaklaşık 200–400 mmol toplam açık (kabaca). 10 mmol KCl serum K’yı ~0,1 mmol/L artırır. Hipomagnezemi düzeltilmeden K tutunmaz.

TaşıyıcıBaşlangıçta %0,9 NaCl; dekstrozlu taşıyıcı insülinle K’yı hücre içine iter.

4 · Elektrolit ampulleri

Kalsiyum ampulleri: elementer kalsiyumla düşünün

Ürün	İçerik / 10 mL	Elementer Ca
Calcium Picken · Calciosel · Calciles · Calpines	Ca glukonat 225 mg + Ca levülinat 572 mg	≈95 mg · 2,2–2,4 mmol
Calcium Sandoz %10	Ca glubionat 1,375 g	≈90 mg · 2,25 mmol

Kullanım

Hiperkalemi + EKG değişikliği KILAVUZ · UKKA 2023: 30 mL (3 ampul ≈ 6,6–7 mmol) 10 dakikada, büyük ven, sürekli EKG; EKG düzelmezse 5 dk sonra tekrar (≈ 10 mL %10 CaCl₂ = 6,8 mmol). ABD kaynaklarında 10 mL ile başlanıp tekrarlanır. Etki 30–60 dk; K’yı düşürmez.
Semptomatik hipokalsemi: 1–2 ampul 50–100 mL %5D içinde 10 dk; ardından infüzyon: 10 ampul / 1 L %5D (~0,95 mg/mL) 50 mL/saatle başlanıp iyonize Ca’ya göre ayarlanır.

GeçimsizlikBikarbonat (CaCO₃), fosfat (Ca-P), seftriakson (özellikle yenidoğan) ile aynı hat/karışım yok. Digoksin alanlarda yavaş ve monitörlü.

HipomagnezemiMg <1 mg/dL ise PTH salınımı ve etkisi bozulur; Mg düzeltilmeden hipokalsemi düzelmez.

Türkiye’ye özgüKalsiyum klorür ampulü ruhsatlı değil; yabancı protokoldeki “10 mL %10 CaCl₂” (≈270 mg, 6,8 mmol Ca) ≈ 3 ampul glukonat/levülinata karşılık gelir.

4 · Elektrolit ampulleri

Magnezyum: ampul ve hazır torba

1 g

MgSO₄·7H₂O = 4 mmol = 8 mEq = 98 mg Mg

1,5 g

%15 ampul (10 mL) = 6 mmol

4 g

100 mL hazır torba = 16 mmol

Durum	Doz (MgSO₄·7H₂O)
Torsades de pointes	2 g (≈1,3 ampul) 1–2 dk (arrestte) ya da 15 dk
Semptomatik hipomagnezemi	1–2 g 15 dk; sonra 4–8 g/24 saat
Preeklampsi / eklampsi	4–6 g yükleme 20–30 dk; 1–2 g/saat idame
Ağır astım atağı	2 g 20 dk

Hazır torbaPre-Eklamol, Multiflex ve eşdeğeri: 4 g/100 mL (yükleme) ve 40 g/1000 mL (1 g = 25 mL → 25–50 mL/saat = 1–2 g/saat).

Toksisite basamaklarıPatella refleksi kaybı (~>7 mg/dL) → solunum depresyonu → kalp bloğu/arrest. Böbrek yetersizliğinde doz azaltılır; antidot kalsiyum ampul.

Neden önemli?Hipomagnezemi refrakter hipokalemi ve hipokalsemiyi sürdürür; diüretik, PPI, kalsinörin inhibitörü, sisplatin ve alkolde sıktır.

Doz aralıkları Türkiye’deki MgSO₄ ampul KÜB’leri ve güncel obstetri/kardiyoloji önerileriyle uyumlu genel değerlerdir; kurum protokolü esastır.

4 · Elektrolit ampulleri

Bikarbonat ve laktat: güncel kanıt

Sodyum bikarbonat %8,4 (1 mmol/mL)

Ağır metabolik asidoz + ABH (pH ≤7,20, KDIGO 2–3) RKÇ · BICARICU-2: 90. gün mortalite azalmadı (%62,1 vs %61,7); KRT gereksinimi azaldı (%35 vs %50). Yani KRT’yi azaltabilir/geciktirebilir; mortalite yararı gösterilmedi.
KILAVUZ · SSC 2026 Septik şok + pH ≤7,2 + ABH evre 2–3’te koşullu öneri; hipoperfüzyona bağlı laktik asidozda hemodinamiyi/vazopresör gereksinimini düzeltmek amacıyla önerilmez.
Diğer: hiperkalemi + metabolik asidoz; TCA ve salisilat zehirlenmesi.
“İzotonik bikarbonat”: 1 L %5D’den 150 mL atılır, 15 ampul eklenir → ≈150 mmol/L. Türkiye’de %4,2 yok.
Riskler: hipernatremi, volüm yükü, hipokalemi, iyonize Ca düşüşü, CO₂ yükü; ekstravazasyon nekrozu.

Laktat1/6 M Na laktat: 167 mmol/L; karaciğer yetersizliği ve laktik asidozda işe yaramaz.

Rabdomiyoliz ve ezilme: kılavuzlar ayrışıyor

Afet / ezilme sendromu UZLAŞI · ERA/ISN 2012Enkaz altında başlanan K’sız izotonik salinden sonra, idrar akımı yeterliyse alkali diürez düşünülebilir: idrar pH >6,5 hedef; kan pH >7,5 ya da HCO₃ >30 olursa durdurulur. Mannitol yalnız idrar akımı yeterliyse, sınırlı dozda.

Genel rabdomiyoliz UZLAŞI · AAST 2022AKİ’yi önlemek amacıyla bikarbonat ve mannitol önerilmez (kontrollü kanıt yok); esas tedavi erken, hedefe yönelik kristaloiddir — Laktatlı Ringer ya da salin kabul edilebilir.

PratikteToplu afette K’sız salin ve erken başlangıç öne çıkar; tek tek hastada alkali tedavi kişiselleştirilir, iyonize Ca ve volüm izlenir.

BICAR-ICU: Jaber S ve ark., Lancet 2018. BICARICU-2: Jung B ve ark., JAMA 2025. SSC 2026: Intensive Care Med/Crit Care Med 2026. Sever MS ve ark., Nephrol Dial Transplant 2012. AAST: Kodadek L ve ark., Trauma Surg Acute Care Open 2022.

4 · Elektrolit ampulleri

Fosfat replasmanı

Ürün	1 mL	Ampul/flakon
Glycophos · Glosfate	1 mmol P + 2 mmol Na	20 mL = 20 mmol P
Potasyum fosfat	0,6 mmol P + 1 mmol K	20 mL = 12 mmol P

Ağır (<1 mg/dL) ya da semptomatik hipofosfatemi: ~0,08–0,16 mmol/kg, 6 saatte (bazı yoğun bakım protokollerinde daha yüksek); böbrek yetersizliğinde yarı doz; Ca–P çökelmesi ve hipokalsemi izlenir.
K-fosfatta K hız/konsantrasyon sınırları aynen geçerlidir.

Refeeding KILAVUZ · NICE CG32Yüksek riskte beslenmeye en fazla 10 kcal/kg/gün ile başlanır; aşırı riskte (BKİ <14 ya da >15 gün yok denecek kadar alım) 5 kcal/kg/gün ve sürekli ritim izlemi. Tiamin beslenmeden hemen önce ve ilk günlerde; P, K, Mg günlük.

SeçimHiperkalemide ya da böbrek yetersizliğinde gliserofosfat; eşlik eden hipokalemide K-fosfat.

Doz aralıkları KÜB’ler ve yaygın protokollerden genel değerlerdir; kurum protokolü esastır.

Ozmotik ve kolloid sıvılar

Mannitol, albümin ve sentetik kolloidler: ne zaman, ne kadar, hangi bedelle?

5 · Ozmotik ve kolloid

Mannitol

Ürün	g/L	mOsm/L	Türkiye
%20 mannitol	200	1098	6 ürün
%10 mannitol	100	549	1 ürün
%5 mannitol (IV)	50	274	1 ürün

Doz: kafa içi basınç artışında 0,25–1 g/kg (%20’den 1,25–5 mL/kg), 15–30 dk; gerekirse 4–6 saatte bir.
İzlem UZMAN GÖRÜŞÜ: serum Na, kreatinin, ozmolalite ve ozmolal açık. ~20 mOsm/kg yaygın kullanılan ampirik eşiktir; kanıta dayalı kesme değeri yoktur — yükselen kreatinin ve klinikle birlikte yorumlanır.
Etkisi: önce plazma hacmini genişletir (hücreden su çeker), sonra ozmotik diürez.

Kontrendikasyon ve risklerAnüri, akciğer ödemi, ağır dehidratasyon. ABH (ozmotik nefroz, yüksek doz/birikimde), önce translokasyonel hiponatremi sonra hipernatremi, hipo/hiperkalemi.

Uygulama20 °C altında kristalleşir: filtreli set; kristal varsa ılıtılıp çözülür. Ürolojik irrigasyonluk %5 mannitol irrigasyon ile karıştırmayın.

Ezilme ve rabdomiyolizAfet önerisi (ERA/ISN 2012): yalnız idrar akımı yeterliyse (>20 mL/saat), sınırlı dozda; anürik hastada kontrendike. Genel rabdomiyolizde AKİ önleme amacıyla önerilmez (AAST 2022).

5 · Ozmotik ve kolloid

Albümin %20–25

Türkiye’de yalnız %20 (50 ve 100 mL) ve %25 (Plasbumin-25) ruhsatlı; %5 albümin yok. 100 mL %20 = 20 g.
Hiperonkotiktir: plazma hacmini verilen hacmin 2–4 katı artırabilir (interstisyumdan sıvı çekerek).
Na içeriği ürüne göre değişir; “düşük tuz” etiketli ürünler (Human Albumin Behring düşük tuz, Zenalb düşük tuzlu) var.

Endikasyon	Doz
Büyük hacimli parasentez (>5 L)	Çekilen her litre için 8 g (≈40 mL %20)
Spontan bakteriyel peritonit	1,5 g/kg 1. gün + 1 g/kg 3. gün
Hepatorenal sendrom–ABH	1 g/kg (≤100 g) 2 gün, sonra 20–40 g/gün + terlipressin
Sepsis/septik şok	Rutin değil: SSC 2026 tek başına kristaloid önerir; çok kristaloid almış ya da sirozlu seçilmiş hastada düşünülebilir

Endikasyon değilYalnız hipoalbüminemiyi düzeltmek, “beslenme” ya da rutin diüretik direnci (kanıt sınırlı).

Nefrotik sendromAğır, diüretiğe dirençli anazarka + hipovolemi bulgusunda furosemidle birlikte kısa süreli düşünülebilir; yarar geçicidir.

ÜrünlerAlbuman · Albiomin · Alburex · Cealb · Centbumin · Flexbumin · Plasbumin · Uman · Vialebex · Zenalb

Terlipressin: Glypressin. Furosemid: Lasix, Desal. Parasentez ve SBP dozları: EASL dekompanse siroz kılavuzu (2018).

5 · Ozmotik ve kolloid

Sentetik kolloidler: HES, jelatin, dekstran

Sıvı (1 L)	Na	K	Cl	Ca	Mg	Tampon / anyon	mOsm/L	SID*
HES (NaCl içinde)	154	—	154	—	—	—	308	0
HES dengeli (Volizolen tipi)	137	4	110	—	1,5	asetat 34	286,5	34
Jelatin (Gelofusine)	154	—	120	—	—	—	274	34
Poligelin (Haemaccel)	145	5,1	145	6,25	—	—	≈300	18
Dekstran 40 %10	154	—	154	—	—	—	≈310–350	0
Dekstran 70 %6	154	—	154	—	—	—	≈310	0
Hipertonik dekstran (%7,5 NaCl)	1.283	—	1.283	—	—	—	≈2570	0

HES

Sepsis, kritik hasta, böbrek yetersizliği/RRT, yanık, koagülopati, karaciğer yetersizliğinde kontrendike. ABH ve mortalite artışı (6S, CHEST). AB’de 2022’de ruhsat askısı önerildi; Voluven TİTCK’de askıda. Kullanılacaksa: yalnız akut kanamaya bağlı hipovolemi, ilk 24 saat, en düşük doz.

Jelatin

Kolloidler içinde anafilaksi en sık; ABH sinyali; SSC 2026 sepsiste jelatini önermez. Gelofusine Ca içermez (kanla aynı hattan verilebilir); Haemaccel Ca 6,25 mmol/L içerir.

Dekstran

Anafilaktoid reaksiyon, kanama, ABH; kan grubu ve çapraz karşılaştırmayı bozabilir (örneği önce alın). Hipertonik dekstran (Rescue Flow, Life-Extend): 250 mL tek doz, hemorajik şokta.

6S: Perner A ve ark., NEJM 2012; CHEST: Myburgh JA ve ark., NEJM 2012; SSC 2026: nişastalara karşı güçlü, jelatine karşı koşullu öneri.

Damara verilmeyenler, diyaliz ve beslenme

Raflarda IV sıvılarla yan yana duran ama farklı amaçlı çözeltiler

6 · IV olmayan ve özel

Damara VERİLMEZ: irrigasyon, kardiyopleji, enjeksiyonluk su

Çözelti	Bileşim	Risk
%1,5 glisin irrigasyon	Glisin 15 g/L, ~200 mOsm/L, elektrolitsiz	TUR sendromu
%5 mannitol ürolojik	Mannitol 50 g/L	Sıvı yükü, hiponatremi
%0,9 NaCl irrigasyon	IV için onaysız ambalaj	—
Kardiyopleji	Yüksek K + Mg + Ca	IV verilirse kardiyak arrest
Enjeksiyonluk su	0 mOsm/L	Doğrudan IV → hemoliz

TUR sendromuMonopolar rezeksiyonda glisin emilir: akut dilüsyonel hiponatremi + düşük ozmolalite (glisin ozmolal açık yapar), görme bozukluğu, hiperamonyemi, bradikardi, sıvı yükü. Önlem: bipolar sistem + SF irrigasyon, rezeksiyon süresi <60 dk.

Raf güvenliğiİrrigasyon torbaları genellikle 3 L’dir ve infüzyon portu yoktur; yine de ameliyathane dışında ayrı rafta saklanmalıdır.

Hemodiyaliz konsantreleriAsidik/bazik konsantreler (ör. Rendializat) yalnız diyaliz makinesinde su ile oranlanır; hastaya doğrudan verilmez.

6 · IV olmayan ve özel

CRRT sıvıları

Sıvı (mmol/L)	Na	K	Ca	Mg	Cl	Tampon	P	Glukoz g/L
Prismasol 2	140	2	1,75	0,5	111,5	laktat 3 + HCO₃ 32	—	1,1
Phoxilium	140	4	1,25	0,6	115,9	HCO₃ 30	1,2	—
Biphozyl	140	4	—	0,75	122	HCO₃ 22	1	—
Multibic 4	140	4	1,5	0,5	113	HCO₃ 35	—	1
Regiocit	140	—	—	—	86	sitrat 18	—	—

SeçimSitrat antikoagülasyonunda Ca’sız sıvı (Biphozyl) + Regiocit ön-dilüsyon; uzun CRRT’de fosfatlı sıvı (Phoxilium, Biphozyl) hipofosfatemiyi önler; hiperkalemide K 0–2’li torba geçici olarak.

UnutmaReplasman sıvısı ekstrakorporeal devreye verilir; periferik infüzyon sıvısı değildir. İki bölmeli torbalar karıştırılmadan kullanılmaz. Hemodiyaliz konsantreleri yalnız makinede oranlanır.

Değerler üretici ürün bilgilerinden yaklaşık değerlerdir. Multibic 0, 2, 3 ve 4 mmol/L K seçenekleriyle bulunur.

6 · Periton diyalizi

Periton diyalizi sıvıları: Türkiye’de neler var?

Aile	Türkiye’deki ürünler	Na	Ca	Mg	Cl	Tampon	pH
PD glukoz–laktat Ca 1,25	Dianeal PD4 · Dianefrol 4 · Nefrowell 4	132	1,25	0,25	95	laktat 40	5,0–6,0
PD glukoz–laktat Ca 1,75	Dianefrol 137 · Nefrowell 137	132	1,75	0,75	102	laktat 35	5,0–6,0
CAPD stay•safe	CAPD 2/3/4 (Ca 1,75) · CAPD 17/18/19 (Ca 1,25)	134	1,75	0,5	103,5	laktat 35	≈5,5
Balance (nötr pH)	Balance · Safe Lock · Sleep•safe	134	1,25	0,5	100,5	laktat 35	7,0
PD bikarbonat–laktat (Physioneal 40)	Physioneal 40 (Clearflex) · Biyonefrol 40	132	1,25	0,25	95	laktat 15 + HCO₃ 25	7,4
PD ikodekstrin	Extraneal · Extranefrol · Iconefrol	133	1,75	0,25	96	laktat 40	5,0–6,0
PD amino asit %1,1	Nutrineal · Azonefrol-PD	132	1,25	0,25	105	laktat 40	≈6,6

Ortak noktalar

Hiçbirinde potasyum yok; Na 132–134 mmol/L (plazmadan düşük: konvektif Na uzaklaştırması için). Tampon laktat ya da bikarbonat + laktat.

Ca 1,25 mi, 1,75 mi?

Ca 1,25: Ca bazlı bağlayıcı/aktif D alan, hiperkalsemi ve adinamik kemik riski. Ca 1,75: hipokalsemi, Ca bazlı bağlayıcı kullanmayan.

Damara verilmez

Periton boşluğuna; iki bölmeli torbalarda bölmeler karıştırıldıktan sonra. Ayrıca Bioperitonal ruhsatlı.

Değerler ürün KÜB’lerinden (Dianefrol/Dianeal PD4, Physioneal 40, Balance, Iconefrol, Azonefrol-PD) ve tuz miktarlarından hesaptan (Dianefrol 137); CAPD stay•safe ve Nutrineal Cl değeri ürün bilgisinden yaklaşık. TİTCK 02.10.2026.

6 · Periton diyalizi

PD sıvısı seçimi: glukoz, ultrafiltrasyon, özel sıvılar

Etiket	Glukoz g/L	mmol/L	Ozmolarite*
%1,36 (= %1,5 monohidrat)	13,6	75,5	344
%2,27 (= %2,5 monohidrat)	22,7	126	395
%3,86 (= %4,25 monohidrat)	38,6	214	483
stay•safe ve Balance %1,5 / %2,3 / %4,25 (anhidr)	15 / 22,7 / 42,5	83 / 126 / 236	≈358 / 400 / 510
İkodekstrin %7,5	75 (polimer)	—	≈284

*Dianeal tipi glukoz–laktat formülleri ve yerli eşdeğerleri; Physioneal 40 aynı değerler. Etiketteki “%” ürüne göre anhidr ya da monohidrat glukozdur: stay•safe/Balance %4,25 (42,5 g/L) > Dianeal tipi %3,86 (38,6 g/L).

Glukoz emilimi: 4 saatlik CAPD beklemesinde verilen glukozun ~%60’ı emilir; günde kabaca 100–200 g (≈400–800 kcal): hiperglisemi, dislipidemi, kilo.
Hızlı (yüksek) taşıyıcı: glukoz gradyanı çabuk kaybolur; uzun beklemede sıvı geri emilir → ikodekstrin.

İkodekstrinGünde 1 torba, 8–16 saat bekleme; glukoz yükünü azaltır. GDH-PQQ glukometre yalancı yüksek ölçer.

Amino asitNutrineal / Azonefrol-PD: malnütrisyonda günde 1 değişim; fazlası BUN ve asidoz.

Biyouyumlu sıvılarBalance, Physioneal 40 / Biyonefrol 40: nötr pH, düşük GDP, daha az infüzyon ağrısı; rezidüel böbrek işlevine etkisi çalışmalarda tutarsız.

PotasyumPD sıvılarında K yok; PD hastalarında hipokalemi sık. Önce oral K; gerekirse torbaya KCl (ör. 4 mmol/L) eklenebilir.

GDP: glukoz yıkım ürünleri; UF: ultrafiltrasyon; GDH-PQQ: glukoz dehidrojenaz–pirolokinolin kinon. balANZ: Johnson DW ve ark., J Am Soc Nephrol 2012.

6 · IV olmayan ve özel

Parenteral beslenme ürünleri: haritası

Üçlü torbalar (amino asit + glukoz + lipid)

Olimel N4/N5/N7/N9 (E = elektrolitli) · Periolimel N4 · Oliclinomel · Nutriclin · Evilo / Perievilo · Polinuthree · Neonutriven · Nutritive · Kabiven Peripheral · Numeta (pediatrik)

Amino asit çözeltileri

Genel %8,5–10 (Freselamin, Hiperalamine, K-Camine) · Böbrek %5,4 (Nefrasin, Nephricamine) · Karaciğer (Hepaselamin) · Travma (Traumselamin, Traumaticamine) · Pediatri (Primene, Pedasel, Pediatriamine)

Lipid emülsiyonları

Clinoleic %20, Olivia %20 (zeytinyağı ağırlıklı) · Omegaven, Rexomega-3 (balık yağı %10)

Katkılar

Multivitamin (Cernevit, Todavit, Venavit) · Eser element (Addamel N, Addaven, Tracutil, Peditrace) · Glutamin (Glavexi, Alaniven, Glutaviven)

OzmolaritePeriferik PN ≤ 850–900 mOsm/L; daha yoğun formüller santral kateter ister.

Refeeding NICE CG32Yüksek riskte en fazla 10 kcal/kg/gün; aşırı riskte (BKİ <14, >15 gün alım yok) 5 kcal/kg/gün + sürekli ritim izlemi. Tiamin beslenmeden önce; P, K, Mg günlük.

Askıdaki ürünlerTİTCK 02.10.2026 listesinde Kabiven, SMOFkabiven, Aminomix, Aminoven, Intralipid, SMOFlipid, Nephrotect askıda görünüyor; Kabiven Peripheral aktif.

Eksik kalmasınHazır torbalarda vitamin ve eser element yoktur: her gün eklenir.

Klinikte kullanım ve hesaplar

Resüsitasyon, sodyum ve potasyum bozuklukları, geçimsizlikler, hesaplayıcılar, olgular

7 · Klinik

Nöbette 60 saniyelik sıvı reçetesi

1 · Amaç ne?	Ne yazarım?
Resüsitasyon hipoperfüzyon	250–500 mL dengeli kristaloid ya da %0,9 NaCl ≤15 dk; her bolustan sonra yeniden değerlendir (TBH/alkalozda SF)
Rutin idame	25–30 mL/kg/gün; Na, K, Cl ~1 mmol/kg; glukoz 50–100 g; hazır K’lı torba (idame slaytı)
Replasman	Devam eden kaybın hacmi + bileşimine uygun sıvı (kayıp tablosu)
Redistribüsyon	Ödem, sepsis, siroz, kalp/böbrek yetersizliği, hipoalbüminemi: hacmi kısıtla, uzmana danış

2 · Reçeteye yaz
Hangi sıvı · kaç mL · kaç saatte (mL/saat) · K var mı (hazır torba) · ne zaman laboratuvar (Na/K/kreatinin günlük; Na bozukluğunda 2–4 saatte bir) · ne zaman dur (hedefe ulaşıldı, aşırı yük bulgusu, ağızdan alım başladı)

YB / nefroloji çağır UZMAN GÖRÜŞÜ

K ≥6,5 mmol/L ya da EKG değişikliği
Semptomatik hiponatremi ya da Na değişimi >10 mmol/L/24 saat
Ağır/refrakter metabolik asidoz (pH <7,2)
Oligüri/anüri + volüm yükü ya da hiperkalemi
Aritmi/nöbetle giden Ca, Mg, P bozukluğu; P <1 mg/dL ile refeeding
2 L kristaloide rağmen süren hipotansiyon/hipoperfüzyon

EtiketlerKILAVUZ RKÇ UZLAŞI / UZMAN GÖRÜŞÜ KÜB / YEREL — kutuların sağ üstünde önerinin dayanağını gösterir.

NICE CG174 “5R”: resüsitasyon, rutin idame, replasman, redistribüsyon ve yeniden değerlendirme. Kırmızı kutudaki eşikler kurum protokolüne göre uyarlanmalıdır.

7 · Klinik

Resüsitasyon: ne kadar, ne hızla, ne zaman dur?

Resüsitasyondakikalar–saatler · bolus, hızlı

Optimizasyonsaatler · yanıta göre küçük boluslar

Stabilizasyongünler · idame, sıfır denge

Evakuasyongünler · negatif denge (diüretik/UF)

Bolus: 250–500 mL kristaloid (dengeli ya da %0,9 NaCl) 15 dk içinde; her bolustan sonra yeniden değerlendir.
Sepsiste KILAVUZ · SSC 2026: hipoperfüzyonda ilk 3 saatte ≥30 mL/kg kristaloid (koşullu; bireyselleştir, sık yeniden değerlendir); başlangıçta dengeli kristaloid (TBH’de %0,9 NaCl); rutin albümin yok; sonrası dinamik ölçütlerle (pasif bacak kaldırma, nabız basıncı değişimi, kapiller dolum); resüsitasyon bitince aktif sıvı uzaklaştırma.
Hedef: OAB ≥65 mmHg, idrar ≥0,5 mL/kg/saat, laktat düşüşü, kapiller dolum normalleşmesi.

Dur işaretleriAkciğer ödemi/oksijen ihtiyacı artışı, sıvıya yanıtsızlık, pozitif denge >%10, venöz konjesyon bulguları (VExUS yardımcı bir değerlendirmedir, tek başına kılavuz ölçütü değildir). Sıvı da bir ilaçtır: dozu ve yan etkisi vardır.

Kanayan hastaKristaloidi sınırla, erken kan ürünü (1:1:1) ve kanama kontrolü; sulandırıcı koagülopati ve hipotermi.

Seçim özetiÇoğu hasta: dengeli kristaloid · Beyin hasarı/alkaloz: SF · Siroz + SBP/HRS: albümin · Sepsiste HES/jelatin: hayır, albümin rutin değil.

ROSE: Malbrain MLNG ve ark., Ann Intensive Care 2018. SSC 2026: Intensive Care Med/Crit Care Med 2026. OAB: ortalama arter basıncı; VExUS: venöz konjesyon ultrason skoru; UF: ultrafiltrasyon.

7 · Klinik

Kayıp replasmanı: ne kaybediliyor, ne verilir?

Kayıp (mmol/L) NICE CG174	Na	K	Cl	HCO₃	Önerilen replasman UZMAN GÖRÜŞÜ
Kusma / nazogastrik	20–60*	14	140	— (H⁺ 60–80)	%0,9 NaCl + K (alkalozda dengeli sıvıdan kaçın)
Diyare / fazla kolostomi	30–140	30–70	—	20–80	Dengeli kristaloid ya da Laktatlı Ringer + K (bikarbonat kaybı → asidoz)
Jejunal (stoma/fistül)	140	5	135	8	%0,9 NaCl (± K)
Yüksek debili ileal (yeni/yüksek stoma, fistül)	100–140	4–5	75–125	0–30	%0,9 NaCl ya da dengeli; Mg kaybına dikkat
Düşük debili ileal (oturmuş stoma)	50–100	4–5	25–75	0–30	%0,45–0,9 NaCl; oral rehidratasyon
Pankreas drenajı / fistül	125–138	8	56	85	Dengeli kristaloid (HCO₃ kaybı); gerekirse izotonik bikarbonat
Safra drenajı	145	5	105	30	Laktatlı Ringer ya da dengeli kristaloid
Ter (yoğun)	≤50	—	—	—	Hipotonik sıvı / oral
Poliüri (ABH sonrası, ozmotik diürez)	İdrar Na ve K’yı ölç				İdrar bileşimine göre; genellikle %0,45 NaCl ± K; hacmin bir kısmını yerine koy

KuralKaybı ölç (mL/gün) → bileşimine en yakın sıvıyla idamenin üstüne ekle → günlük Na, K, Cl, HCO₃ ve Mg.

UnutmaYüksek debili stomada Mg ve K kaybı sinsidir; hipomagnezemi düzeltilmeden hipokalemi düzelmez.

Kayıp bileşimleri NICE CG174 “ongoing losses” diyagramından yaklaşık değerlerdir. *Mide kaybındaki Na, diyagramı aktaran kaynaklarda 20–40 ya da 20–60 mmol/L olarak geçer. Replasman önerileri uzman görüşüdür.

7 · Klinik

Hiponatremi ve hipernatremi hesaplayıcısı (Adrogué–Madias)

ΔNa (1 L ile) = (infüzyon Na + K) − serum NaTBW + 1

Hiponatremi: ağır semptomda %3 NaCl 100–150 mL bolus (≤3 kez); ilk 24 saatte ≤10 (ODS riskinde ≤8) mmol/L.
Hipernatremi: su açığı = TBW × (Na/140 − 1); kronikte ≤10 mmol/L/gün; %5 dekstroz ya da %0,45 NaCl; devam eden kayıplar eklenir.
Formül idrarla kaybı hesaba katmaz: ADH baskılanınca (ör. hipovolemi düzelince) su diürezi ve aşırı düzelme olur → 2–4 saatte bir Na.

Aşırı düzelmeSınır aşılırsa: %5 dekstroz (≈3 mL/kg/saat) ± desmopressin 2–4 µg IV ile geri çekme.

Serum Na (mmol/L) Ağırlık (kg) Hasta İnfüzyon Hedef değişim (mmol/L, 24 sa)

Adrogué HJ, Madias NE. N Engl J Med 2000. Spasovski G ve ark., Eur J Endocrinol 2014. Desmopressin: Minirin. Hesaplayıcı yalnız tahmin içindir; ölçüm esastır.

7 · Klinik

Potasyum bozukluklarında IV araçlar

Hipokalemi

Ağırlık	Yaklaşım
Hafif (3,0–3,4)	Oral tercih; IV ise idame sıvısına 20–40 mmol/L
Ağır (<3,0) / semptomatik	KCl %7,5 ampul SF içinde, periferik ≤40 mmol/L, ≤10 mmol/saat; monitörle santral ≤20 mmol/saat
Eşlik eden	Mg düzelt (MgSO₄ %15 ampul); hipofosfatemide K fosfat ampul

Hiperkalemi (acil)

Adım	Ne / ne kadar
1 · Kalbi koru	Ca glukonat/levülinat 30 mL (3 ampul) 10 dk (EKG değişikliğinde; UKKA 2023), büyük ven + monitör; EKG düzelmezse 5 dk sonra tekrar
2 · Hücreye it	Kısa etkili insülin 10 Ü + 25 g glukoz (%50 50 mL / %20 125 mL / %10 250 mL); salbutamol nebül 10–20 mg (2,5 mg’lık nebülden 4–8 adet)
3 · Asidozda	NaHCO₃ %8,4 ampul yalnız metabolik asidoz varsa
4 · Vücuttan at	Loop diüretik + dengeli sıvı/SF (hipovolemide), K bağlayıcılar, diyaliz

Hipoglisemi önlemi KILAVUZ · UKKA 2023Tedavi öncesi glukoz <7 mmol/L (≈126 mg/dL) ise insülin–glukozdan sonra %10 dekstroz 50 mL/saat × 5 saat (25 g). Kapiller glukoz 0, 15, 30, 60. dk ve 6 saate kadar saatlik; böbrek yetersizliğinde hipoglisemi gecikebilir.

Kısa etkili insülin: Actrapid HM. Salbutamol nebül 2,5 mg: Ventolin, Ronkotol, Salres. Loop diüretik (furosemid): Lasix, Desal. K bağlayıcılar (TİTCK 02.10.2026): sodyum zirkonyum siklosilikat (Simkelma), patiromer (Veltassa), kalsiyum polistiren sülfonat (Anti-Potasium, Nopot, Potex vb.); geri ödeme koşulları için SUT’a bakınız.

7 · Klinik

K–Mg–Ca–P acil order kartı

Durum	Türkiye’deki ürün	Doz / hazırlama	Sınır	İzlem
Ağır hipokalemi	KCl %7,5 ampul (1 mL = 1 mmol)	%0,9 NaCl içinde; ilk saatlerde dekstrozsuz	Periferik ≤40 mmol/L, ≤10 mmol/saat · santral ≤100 mmol/L, ≤20 mmol/saat	>10 mmol/saat → sürekli EKG; K 2–4 saatte bir; Mg
Hipomagnezemi / torsades	MgSO₄ %15 ampul (1,5 g = 6 mmol)	Torsades/semptomatik: 2 g 15 dk (arrestte 1–2 dk); sonra 4–8 g/24 saat	Böbrek yetersizliğinde yarı doz	Refleks, solunum, TA; Mg 6–12 saat sonra
Semptomatik hipokalsemi	Ca glukonat/levülinat ampul (≈2,3 mmol/10 mL)	1–2 ampul 50–100 mL %5D’de 10 dk → 10 ampul/1 L %5D, 50 mL/saat ile başla	Bikarbonat/fosfatla aynı hat yok; ekstravazasyon	İyonize Ca 4–6 saatte bir; digoksinde EKG
Hiperkalemi + EKG değişikliği	Ca glukonat/levülinat ampul	30 mL (3 ampul) 10 dk (UKKA 2023)	Büyük ven	Sürekli EKG; 5 dk sonra EKG, gerekirse tekrar
Ağır hipofosfatemi (<1 mg/dL)	Na gliserofosfat (1 mmol/mL) · K fosfat ampul (0,6 mmol/mL)	~0,08–0,16 mmol/kg, 6 saatte	Böbrek yetersizliğinde yarı; K-fosfatta K sınırları	P, Ca 6 saat sonra; refeeding’de günlük

Her order’da KÜB / YERELÜrün adı + ampul sayısı + mmol olarak yazın (“KCl %7,5, 4 ampul = 40 mmol”), taşıyıcı ve hacim, hız (mL/saat ve mmol/saat), yol (periferik/santral), monitör gerekip gerekmediği.

HesaplaKarışımı torba hesaplayıcıda kontrol edin: konsantrasyon, saatlik K ve geçimsizlik uyarıları otomatik çıkar.

Doz ve sınırlar KÜB’ler, UKKA 2023 ve yaygın protokollerden genel değerlerdir; kurum protokolü esastır.

7 · Klinik

Geçimsizlikler ve güvenlik

Karışım / durum	Sorun	Ne yapmalı?
Ca + bikarbonat	CaCO₃ çökeltisi	Ayrı hat ya da arada yıkama
Ca + fosfat (PN, K-fosfat)	Ca-fosfat çökeltisi, emboli	Organik fosfat (gliserofosfat), sıralı ekleme, filtre
Seftriakson + Ca içeren sıvı (Laktatlı Ringer, Dengeli elektrolit (İzolen tipi), Ringer)	Ca-seftriakson presipitatı (yenidoğanda ölümcül)	Yenidoğanda hiç birlikte verilmez; diğerlerinde aynı hat/karışım yok
Kan ürünü + Ca içeren sıvı	Sitratın bağlanması, pıhtı	%0,9 NaCl ya da Ca’sız Dengeli elektrolit pH 7,4 (İzolen-S tipi) ile
KCl %7,5 ↔ %22,5	Üç kat doz hatası	Ayrı raf, etiket, çift kontrol
KCl torbaya eklendi, karıştırılmadı	Dipte yoğun K: “gizli bolus”	Torbayı ters çevirip 5–6 kez karıştır
%50 dekstroz, %20 NaCl, NaHCO₃ periferik	Flebit, ekstravazasyon nekrozu	Büyük ven/santral; ekstravazasyon protokolü
İrrigasyon / kardiyopleji torbası	Yanlış yoldan verilme	Ayrı raf; IV portu olmayan ambalaj

Genel kuralİlaç eklenen torba etiketlenir (ne, ne kadar, saat, kim); eklemeden sonra bulanıklık/çökelme kontrol edilir; geçimlilik verisi yoksa ekleme yapılmaz.

Seftriakson: Rocephin, Novosef.

7 · Klinik

Torba hesaplayıcı: ampul ekledim, şimdi ne var?

Taşıyıcı sıvı Hacim (mL) KCl %7,5 (ampul) KCl %22,5 (ampul) NaCl %20 (ampul) NaHCO₃ %8,4 (ampul) MgSO₄ %15 (ampul) Ca ampul (10 mL) K-fosfat (20 mL) Na gliserofosfat (mL) İnfüzyon hızı (mL/saat)

Hesap, ampul hacimlerini son hacme ekler; ozmolarite yaklaşık değerdir. Geçimsizlik ve hız uyarıları otomatik gösterilir. Ürün KÜB’ü ve kurum protokolü esastır.

Özet

Akılda kalacaklar

Bileşim

%0,9 NaCl Cl 154, SID 0 · Ringer Cl 156, SID 0 · Laktatlı Ringer Na 130, laktat 28, Ca içerir.
Türkiye’de iki dengeli aile: asetat–sitrat (K 10, Ca var) ve pH 7,4 asetat–glukonat (Ca yok).
%5 dekstroz vücutta saf sudur; hipotonik idamede Na izlenir (çocukta izotonik idame).

Ampuller

KCl %7,5: 1 mL = 1 mmol · %22,5: 1 mL = 3 mmol. Periferik ≤40 mmol/L, ≤10 mmol/saat.
Ca ampul ≈95 mg elementer Ca; hiperkalemide 3 ampul (30 mL) 10 dk; CaCl₂ ampul yok.
MgSO₄ 1 g = 4 mmol; ampul 1,5 g = 6 mmol. NaHCO₃ 1 mL = 1 mmol.

Seçim

Büyük hacimde dengeli kristaloid; beyin hasarı ve hipokloremik alkalozda SF.
%3 NaCl 100–150 mL bolus; 24 saatte ≤10 (riskte ≤8).
Albümin sirozda; sepsiste rutin değil; HES sepsis/kritik hasta/böbrek yetersizliğinde hayır.

Güvenlik

Ca ≠ bikarbonat, fosfat, seftriakson, kan ürünü hattı.
İrrigasyon, kardiyopleji, enjeksiyonluk su damara verilmez.
Her torba bir reçetedir: hacim, hız, içerik, süre.

Olgu tartışmaları

30 olgu · iç hastalıkları, cerrahi, yoğun bakım, nefroloji, afet tıbbı

8 · Olgular · 1–2

Kusan hasta · Postoperatif konfüzyon

Olgu 1 · Kusan hasta
48 yaşında erkek, 5 gündür kusuyor (pilor obstrüksiyonu); hipotansif. Na 132 · K 2,6 · Cl 82 · HCO₃ 38 mmol/L · pH 7,54 · idrar Cl <10 mmol/L · kreatinin 1,6 mg/dL.

En uygun sıvı tedavisi? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer bolus
Dengeli elektrolit (İzolen tipi) + KCl
%0,9 NaCl bolus, ardından SF içinde KCl
%5 dekstroz + KCl 40 mEq/L
KCl ampul IV puşe

Doğru: C. Klorüre yanıtlı (idrar Cl <20) hipokloremik alkaloz: hacim ve klorür %0,9 NaCl ile verilir. Laktat/asetat alkalozu besler; dekstroz K’yı hücre içine iter. Örnek: 1 L SF + 4 ampul KCl %7,5 (≈38 mmol/L), ≤10 mmol/saat.

Olgu 2 · Postoperatif konfüzyon
67 yaşında kadın, 60 kg; kolesistektomi sonrası 2. gün. Günde 3 L %5 dekstroz ve 1/3 dekstroz–salin almış. Baş ağrısı, kusma, konfüzyon; bir kez nöbet. Na 139 → 121, serum ozm 252, idrar ozm 480 mOsm/kg.

İlk tedavi? — doğru şıkka tıklayın

1 L %0,9 NaCl, 2 saatte
%3 NaCl 150 mL 20 dakikada, gerekirse tekrar; Na 2 saatte bir
Sıvı kısıtlaması + tolvaptan
%3 NaCl 1 L, 24 saatte
İzlem

Doğru: B. Akut, ağır semptomlu hiponatremi (hipotonik idame + postoperatif ADH). TBW 0,45 × 60 = 27 L; 1 L %3 NaCl ile ΔNa = (513 − 121)/28 ≈ 14 → 150 mL ≈ 2 mmol/L. İlk saatlerde 4–6 mmol/L hedeflenir; 24 saatte ≤10. İdrar ozm 480 iken SF Na’yı yükseltmeyebilir.

Olgu 2: Tolvaptan: Samsca.

8 · Olgular · 3–4

Diyabetik ketoasidoz · Septik şok

Olgu 3 · Diyabetik ketoasidoz
24 yaşında kadın, tip 1 DM, 60 kg; 2 gündür kusma. Glukoz 520 mg/dL, pH 7,08, HCO₃ 6, anyon açığı 28, Na 131, K 5,1 mmol/L, kreatinin 1,4 mg/dL; taşikardik.

İlk saat için en doğru plan? — doğru şıkka tıklayın

%0,45 NaCl 2 L hızla
İlk 2–4 saatte 500–1000 mL/saat izotonik kristaloid (dengeli ya da SF); K <5,0 olunca sıvıya K eklenir (hedef 4–5 mmol/L)
%5 dekstroz + insülin bolus
100 mmol bikarbonat
Sıvı kısıtla, yalnız insülin

Doğru: B. 2024 uzlaşı raporu: böbrek/kalp kısıtı yoksa ilk 2–4 saatte 500–1000 mL/saat. K <5,0 olunca K replasmanı (hedef 4–5); K <3,5 ise insülin ertelenir ve K 10 mmol/saat verilir. Glukoz <250 mg/dL olunca %5–10 dekstroz eklenir, insülin 0,05 Ü/kg/saat’e azaltılır. SMART’ın DKA alt analizinde dengeli kristaloidle DKA daha hızlı düzeldi.

Olgu 4 · Septik şok
75 yaşında erkek, 80 kg, pnömoni. TA 82/44 (OAB 57) mmHg, nabız 118/dk, laktat 4,8 mmol/L, kreatinin 1,9 mg/dL.

İlk 3 saatteki sıvı yaklaşımı? — doğru şıkka tıklayın

≈2400 mL (30 mL/kg) dengeli kristaloid, bolus bolus ve her bolustan sonra yeniden değerlendirme; gerekirse erken noradrenalin
1 L HES 130/0,4
500 mL %20 albümin ilk sıvı olarak
2 L %5 dekstroz
Sıvı vermeden yalnız noradrenalin

Doğru: A. SSC 2026: ilk 3 saatte ≥30 mL/kg kristaloid (koşullu; bireyselleştir, sık yeniden değerlendir), başlangıçta dengeli kristaloid; rutin albümin eklenmez (çok kristaloid almış ya da sirozluda düşünülebilir). HES: güçlü öneri aleyhine; jelatin önerilmez. Resüsitasyon sonrası aktif sıvı uzaklaştırma.

Olgu 3: Umpierrez GE ve ark., Diabetes Care 2024;47:1257–75 (ADA/EASD/JBDS/AACE/DTS uzlaşı raporu). Self WH ve ark., JAMA Netw Open 2020 (SMART/SALT-ED DKA alt analizi). Olgu 4: Surviving Sepsis Campaign 2026. Noradrenalin: Adrenor, Norefrin.

8 · Olgular · 5–6

Travmatik beyin hasarı · Enkaz altında

Olgu 5 · Travmatik beyin hasarı
28 yaşında erkek, motosiklet kazası. GKS 7; BT’de kontüzyon ve beyin ödemi; TA 90/50 mmHg; Na 138 mmol/L.

Başlangıç kristaloidi? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer
%0,9 NaCl
%5 dekstroz
%0,45 NaCl
1/3 dekstroz–salin

Doğru: B. Laktatlı Ringer ölçülen ozmolalitesi ~254 mOsm/kg; BaSICS’te TBH alt grubunda dengeli sıvı aleyhine sinyal. Dekstrozlu ve hipotonik sıvılar beyin ödemini artırır. KİBAS’ta %3 NaCl ya da %20 mannitol.

Olgu 6 · Enkaz altında
Deprem; 34 yaşında erkek 16 saattir enkaz altında, iki bacağı sıkışmış, bilinci açık. Kurtarma ekibi kolunda damar yolu açtı.

Enkaz altındayken hangi sıvı başlanır? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer 1 L/saat
Dengeli elektrolit (İzolen tipi) 1 L/saat
%0,9 NaCl ≈1 L/saat (10–15 mL/kg/saat); kurtarma 2 saati aşarsa ≤500 mL/saate indirilir; yaş, kilo, ortam sıcaklığı ve idrara göre ayarlanır
%5 dekstroz 100 mL/saat
Sıvı verilmez, kurtarılınca başlanır

Doğru: C. Potasyum içermeyen %0,9 NaCl kurtarmadan önce başlanır: kurtarma anındaki reperfüzyonla K ve miyoglobin salınır. K içeren Laktatlı Ringer ve İzolen tipi (K 10) ilk saatlerde tercih edilmez. Kurtarma 2 saati aşarsa hız ≤500 mL/saate indirilir (bu hasta 16 saattir enkaz altında: kurtarma uzarsa hacim yükü riski); yaş, kilo, ortam sıcaklığı, idrar ve tahmini kayba göre ayarlanır. Anüride sıvı kısıtlanır, diyaliz planlanır. (Genel rabdomiyolizde AAST 2022 LR ya da salini kabul eder; enkaz altı ve anüri riskinde K’sız salin öne çıkar.)

Olgu 5: Zampieri FG ve ark., JAMA 2021 (BaSICS). SSC 2026: sepsis + TBH’de %0,9 NaCl. Olgu 6: Sever MS ve ark., Nephrol Dial Transplant 2012 (ezilme sendromu önerileri).

8 · Olgular · 7–8

Sahra hastanesinde hiperkalemi · Böbrek naklinde sıvı

Olgu 7 · Sahra hastanesinde hiperkalemi
Aynı hasta kurtarıldıktan 3 saat sonra: K 7,2 mmol/L, sivri T dalgası ve QRS genişlemesi; idrar yok. Diyalize ancak 4 saat sonra başlanabilecek.

İlk adım? — doğru şıkka tıklayın

K’sız Laktatlı Ringer bolus
Ca glukonat/levülinat 30 mL (3 ampul) 10 dakikada, monitörle; ardından insülin 10 Ü + 25 g glukoz
Yalnız bikarbonat
Furosemid 80 mg
Yalnız salbutamol

Doğru: B. Sıra: kalbi koru (Ca ampul: UKKA 2023 dozu 6,8 mmol = 3 ampul) → hücreye it (insülin + glukoz: Türkiye’de %50 ampul yok; %20 dekstrozdan 125 mL; tedavi öncesi glukoz <126 mg/dL ise %10 dekstroz 50 mL/saat × 5 saat) → asidozda NaHCO₃ %8,4 ampul → vücuttan at (anürik hastada diyaliz).

Olgu 8 · Böbrek naklinde sıvı
Kadaverik böbrek nakli. Anestezi ekibi “Laktatlı Ringer ve dengeli sıvılar potasyum içerir, hiperkalemi yapar” diyerek yalnız %0,9 NaCl önermekte.

Doğru ifade hangisi? — doğru şıkka tıklayın

SF hiperkalemiyi azaltır
RKÇ’de SF ile daha fazla hiperkalemi ve asidoz görüldü; BEST-Fluids’te dengeli sıvıyla gecikmiş greft fonksiyonu azaldı
Dengeli sıvılar gecikmiş greft fonksiyonunu artırır
Laktatlı Ringer’in potasyumu 10 mmol/L’dir
HES greft sağkalımını artırır

Doğru: B. SF’nin hiperkloremik asidozu K’yı hücre dışına kaydırır. O’Malley çalışmasında SF kolunda hiperkalemi ve asidoz nedeniyle çalışma erken durduruldu; BEST-Fluids’te Plasma-Lyte (İzolen-S tipi) ile DGF %30’a karşı %40.

Olgu 7: UKKA hiperkalemi kılavuzu 2023. Kısa etkili insülin: Actrapid HM. Furosemid: Lasix, Desal. Salbutamol: Ventolin. Olgu 8: O’Malley CM ve ark., Anesth Analg 2005;100:1518–24. Collins MG ve ark., Lancet 2023 (BEST-Fluids).

8 · Olgular · 9–10

Büyük hacimli parasentez · ABH ve ağır asidoz

Olgu 9 · Büyük hacimli parasentez
Sirozlu hasta, gergin asit; 8 L parasentez yapıldı. Kreatinin 1,1 mg/dL.

Kaç gram albümin verilmelidir? — doğru şıkka tıklayın

20 g
40 g
≈64 g (≈320 mL %20)
150 g
Gerekmez

Doğru: C. >5 L parasentezde çekilen her litre için 8 g: 8 × 8 = 64 g ≈ 3 flakon 100 mL %20 albümin (60 g) + bir 50 mL’lik flakonun yarısı.

Olgu 10 · ABH ve ağır asidoz
62 yaşında erkek, septik şok, 2. gün; KDIGO evre 2 ABH. pH 7,14, HCO₃ 11, PaCO₂ 32 mmHg, laktat 3,5; mekanik ventilasyonda değil.

Bikarbonat hakkında doğru ifade? — doğru şıkka tıklayın

RKÇ’de mortaliteyi azalttığı kanıtlanmıştır
BICARICU-2’de 90. gün mortalite azalmadı ama KRT gereksinimi azaldı; SSC 2026 septik şok + pH ≤7,2 + ABH evre 2–3’te koşullu öneriyor; hedef pH ≥7,30
Hemen 200 mmol IV bolus
İyonize kalsiyumu yükseltir
Laktik asidozda vazopresör gereksinimini azaltmak için önerilir

Doğru: B. BICARICU-2 (2025): mortalite %62,1’e karşı %61,7; KRT %35’e karşı %50. BICAR-ICU (2018) alt grup sinyali doğrulanmadı. Protokol: %4,2 bikarbonat 125–250 mL / 30 dk (≤1 L/gün), hedef pH ≥7,30. SSC 2026 hipoperfüzyona bağlı laktik asidozda hemodinamik amaçla önermez. Türkiye’de yalnız %8,4 ampul var: santral yoldan ya da seyreltilerek (“izotonik bikarbonat”: 1 L %5D − 150 mL + 15 ampul). İyonize Ca düşer, Na ve CO₂ yükü vardır.

Olgu 9: EASL dekompanse siroz kılavuzu, J Hepatol 2018. Olgu 10: Jaber S ve ark., Lancet 2018 (BICAR-ICU). Jung B ve ark., JAMA 2025 (BICARICU-2).

8 · Olgular · 11–12

Huzurevinden gelen hasta · Lityum ve poliüri

Olgu 11 · Huzurevinden gelen hasta
86 yaşında kadın, 50 kg; 4 gündür ateş, ağızdan alım yok. Na 162 mmol/L, kreatinin 1,8 mg/dL, TA 104/60 mmHg.

Serbest su açığı yaklaşık ne kadardır? — doğru şıkka tıklayın

1 L
2 L
3,5 L
6 L
9 L

Doğru: C. TBW = 0,45 × 50 = 22,5 L; açık = 22,5 × (162/140 − 1) ≈ 3,5 L. Önce hipovolemi düzeltilir; sonra %5 dekstroz ya da %0,45 NaCl, devam eden kayıplar eklenir; Na ≤10 mmol/L/gün düşürülür.

Olgu 12 · Lityum ve poliüri
58 yaşında erkek, 20 yıldır lityum. Ameliyat sonrası ağızdan alamıyor; günde 3 L %0,9 NaCl almış. İdrar 5 L/gün, idrar ozm 110 mOsm/kg. Na 141 → 156.

Na neden yükseldi, ne yapılmalı? — doğru şıkka tıklayın

SIADH; sıvı kısıtla
Nefrojenik DI: idrarla serbest su kaybı; SF bu hastada idrara göre hipertoniktir → idrarı karşılayacak hipotonik sıvı ve su açığı hesabı
%3 NaCl
Mannitol
Yalnız desmopressin yeterli

Doğru: B. Tuz atılır, su idrarla kaybedilir: SF ile Na yükselir. İdrar çıkışını izleyen %5 dekstroz / %0,45 NaCl gerekir; nefrojenik DI’de desmopressin etkisi sınırlıdır.

Olgu 12: Lityum: Lithuril, Litomaks. Desmopressin: Minirin.

8 · Olgular · 13–14

İzotonik sıvıya rağmen hiponatremi · Bira içicisi

Olgu 13 · İzotonik sıvıya rağmen hiponatremi
45 yaşında kadın, histerektomi sonrası 24 saatte 3,5 L Laktatlı Ringer + %0,9 NaCl almış. Na 140 → 131 mmol/L; idrar ozm 620 mOsm/kg, idrar Na + K 230 mmol/L.

Mekanizma? — doğru şıkka tıklayın

Hipotonik sıvı verilmiştir
Desalinasyon: ADH etkisiyle tuz konsantre idrarla atılmış, elektrolitsiz su tutulmuş
Psödohiponatremi
Serebral tuz kaybı
Hiperglisemi

Doğru: B. İdrardaki Na + K (230) infüzyonun Na’sından (130–154) yüksek olduğu sürece %0,9 NaCl ve Laktatlı Ringer Na’yı düşürür. Çözüm: hipotonik sıvıyı değil, hacmi sınırlamak; gerekirse hipertonik salin.

Olgu 14 · Bira içicisi
52 yaşında erkek, günde 6–8 L bira, az yemek. Na 108, K 2,4 mmol/L; idrar ozm 90. 1 L SF + 40 mmol KCl verildi; 6 saatte 2,5 L seyreltik idrar, Na 108 → 117.

Şimdi ne yapılmalı? — doğru şıkka tıklayın

SF hızı artırılır
%3 NaCl bolus
Sınır aşıldı (6 saatte +9; yüksek ODS riskinde 24 saatte ≤8): %5 dekstroz (≈3 mL/kg/saat) ± desmopressin 2–4 µg IV ile geri çek; saatlik Na
Tolvaptan
Furosemid

Doğru: C. ODS riski çok yüksek (Na ≤110, alkol, hipokalemi, malnütrisyon): sınır 24 saatte ≤8 mmol/L — 6 saatte +9 ile sınır zaten aşılmıştır. Su diürezi ve K replasmanı Na’yı yükseltir (Edelman). %5 dekstroz ile Na yeniden düşürülür (hedef: 24. saatte başlangıca göre ≤+8); desmopressin “kelepçesi” eklenir, saatlik Na ve idrar çıkışı izlenir.

Olgu 13: Steele A ve ark., Ann Intern Med 1997;126:20–25. Olgu 14: Spasovski G ve ark., Eur J Endocrinol 2014. Desmopressin: Minirin.

8 · Olgular · 15–16

Maraton sonrası çökme · TUR sırasında konfüzyon

Olgu 15 · Maraton sonrası çökme
34 yaşında kadın, maraton sonrası konfüzyon ve kusma. Yarıştan önceye göre +1,5 kg. Na 121 mmol/L.

İlk tedavi? — doğru şıkka tıklayın

1 L %0,9 NaCl
%3 NaCl 100 mL bolus; düzelme yoksa 10 dakika arayla 2 kez daha
Oral su
%5 dekstroz
İzlem

Doğru: B. Egzersizle ilişkili hiponatremi: aşırı hipotonik sıvı alımı + ADH. Semptomatikse %3 NaCl bolus; hipotonik ve izotonik sıvılar kaçınılır.

Olgu 16 · TUR sırasında konfüzyon
74 yaşında erkek, monopolar TUR-P, %1,5 glisin irrigasyonu, 95 dakika. Bradikardi, bulantı, konfüzyon, geçici görme kaybı. Na 114 mmol/L, glukoz 100 mg/dL, BUN 14 mg/dL; ölçülen ozm 270 mOsm/kg.

Doğru yorum? — doğru şıkka tıklayın

Ağır hipoozmolar hiponatremi; hesaplananla ölçülen uyumlu
Glisin emilimine bağlı TUR sendromu: ozmolalite Na’dan beklenenden yüksek (ozmolal açık); tedavi ozmolalite, semptom ve volüm durumuna göre
SIADH
Hiperglisemi
Laboratuvar hatası

Doğru: B. Hesaplanan = 2 × 114 + 100/18 + 14/2,8 ≈ 239 → açık ≈31 mOsm/kg (glisin). Görme kaybı glisin toksisitesidir. Ölçülen ozmolalite düşük ve semptomatikse %3 NaCl; sıvı yükünde furosemid. Önlem: bipolar sistem + SF irrigasyon.

Olgu 15: Almond CS ve ark., N Engl J Med 2005;352:1550–6 (Boston Maratonu: koşucuların %13’ünde Na ≤135). Hew-Butler T ve ark., Clin J Sport Med 2015.

8 · Olgular · 17–18

Ameliyat sonrası çocuk · Ampul karıştı

Olgu 17 · Ameliyat sonrası çocuk
8 yaşında, 25 kg çocuk; apendektomi sonrası ağızdan alamıyor.

Günlük idame sıvısı? — doğru şıkka tıklayın

1600 mL izotonik sıvı (%5 dekstroz + %0,9 NaCl) + uygun K
1600 mL 1/4 dekstroz–salin
2500 mL %5 dekstroz
1000 mL 1/5 dekstroz–salin
800 mL %0,9 NaCl

Doğru: A. Holliday–Segar: 10 × 100 + 10 × 50 + 5 × 20 = 1600 mL/gün. Hastanede yatan çocukta izotonik idame (%5D + %0,9 NaCl); hipotonik idame (1/4 (%3,75D + %0,225 NaCl)) hiponatremik ensefalopati ve ölüme yol açmıştır.

Olgu 18 · Ampul karıştı
Hemşire %7,5 yerine %22,5’lik KCl ampulünden 4 tanesini 500 mL %0,9 NaCl’ye ekliyor; periferik venden 125 mL/saat başlanıyor.

Hastaya saatte giden potasyum? — doğru şıkka tıklayın

≈9 mmol
≈15 mmol
≈28 mmol (≈222 mmol/L)
≈40 mmol
≈60 mmol

Doğru: C. Ampul başına 30 mmol: 120 mmol / 540 mL ≈ 222 mmol/L × 0,125 L ≈ 28 mmol/saat — ölümcül olabilir; periferik ven için de beş kat yoğun. İnfüzyon durdurulur, K ve EKG. Torba hesaplayıcıda deneyin.

Olgu 17: Arieff AI ve ark., BMJ 1992;304:1218–22. Feld LG ve ark., Pediatrics 2018 (AAP klinik kılavuzu).

8 · Olgular · 19–20

Düzelmeyen hipokalemi · Preeklampside magnezyum

Olgu 19 · Düzelmeyen hipokalemi
68 yaşında kadın; uzun süreli PPI ve tiyazid. K 2,7; 2 günde 160 mmol KCl’ye rağmen K 2,9 mmol/L; Mg 0,9 mg/dL; QTc 520 ms.

Sıradaki adım? — doğru şıkka tıklayın

KCl hızını 40 mmol/saate çıkar
MgSO₄ 2 g (≈1,3 ampul %15) 15 dk + günde 4–6 g; PPI’yi gözden geçir
K-fosfat
Yalnız spironolakton
Bikarbonat

Doğru: B. Hipomagnezemi ROMK kanalı üzerinden böbrekten K kaybını sürdürür; MgSO₄ %15 ampul düzeltilmeden K tutunmaz. Uzun QT’de torsades riski de Mg ile azalır.

Olgu 20 · Preeklampside magnezyum
29 yaşında, ağır preeklampsi; MgSO₄ 4 g yükleme + 2 g/saat (40 g/1000 mL torba, 50 mL/saat), 14 saattir. İdrar 15 mL/saat, patella refleksi yok, solunum 9/dk; Mg 9,2 mg/dL.

İlk müdahale? — doğru şıkka tıklayın

Hızı 1 g/saate indir
İnfüzyonu durdur; Ca ampul 10 mL 3–5 dakikada IV; solunum desteği
Furosemid
SF bolus
İzlem

Doğru: B. Oligüri → birikim → toksisite (refleks kaybı ~7 mg/dL üzerinde, solunum depresyonu daha yüksekte). Antidot kalsiyum; gerekirse diyaliz. Hazır torba hızı idrar çıkışına göre ayarlanmalıydı.

Olgu 19: PPI: omeprazol (Losec), pantoprazol (Pulcet, Controloc).

8 · Olgular · 21–22

Aç kemik sendromu · Yenidoğanda seftriakson

Olgu 21 · Aç kemik sendromu
55 yaşında kadın, 70 kg; paratiroidektomi sonrası 2. gün. Perioral uyuşma, Trousseau (+). Ca 6,9 mg/dL, P 2,1 mg/dL, Mg 1,8 mg/dL.

Kalsiyum infüzyonu için uygun hazırlama? — doğru şıkka tıklayın

10 ampul Ca glukonat/levülinat 1 L %5 dekstroza (≈0,95 mg/mL elementer Ca), 50 mL/saat ile başla, iyonize Ca’ya göre titre et; kalsitriol ekle
Ca ampul + bikarbonat aynı torbada
10 ampulü seyreltmeden 10 dakikada
Laktatlı Ringer yeterlidir
K-fosfat

Doğru: A. Önce 1–2 ampul (Ca glukonat/levülinat ampul) 50–100 mL %5D’de 10 dakikada; ardından infüzyon (≈0,5–1,5 mg/kg/saat elementer Ca). Ca, bikarbonat ve fosfatla aynı torbaya konmaz.

Olgu 22 · Yenidoğanda seftriakson
18 günlük yenidoğan, sepsis şüphesi. Hekim seftriakson ve aynı damar yolundan Laktatlı Ringer istemiş.

Doğru ifade? — doğru şıkka tıklayın

Ayrı hat ve yıkama ile birlikte verilebilir
≤28 günlük yenidoğanda Ca içeren IV sıvı (LR, İzolen tipi, Ca ampul, PN) alıyorsa seftriakson verilmez; başka antibiyotik seçilir
LR yerine laktatsız Ringer verilirse sorun yoktur
Yalnız Ca ampulü sakıncalıdır
Sorun yoktur

Doğru: B. Ca–seftriakson presipitatı akciğer ve böbrekte; yenidoğan ölümleri bildirildi. Ringer da Ca içerir. 28 günden büyüklerde ardışık verilebilir (arada hat yıkanır), aynı hattan eşzamanlı verilmez.

Olgu 21: Kalsitriol: Calcitron, Ostriol. Olgu 22: FDA güvenlik bildirimi 2007, güncelleme 2009. Seftriakson: Rocephin, Novosef.

8 · Olgular · 23–24

Mannitol sonrası ABH · Refeeding

Olgu 23 · Mannitol sonrası ABH
44 yaşında erkek, subaraknoid kanama; 3 gündür %20 mannitol 1 g/kg 6 saatte bir. Kreatinin 0,9 → 3,1 mg/dL; Na 129; ölçülen ozm 334 mOsm/kg; glukoz 110, BUN 40 mg/dL.

Yorum? — doğru şıkka tıklayın

Prerenal ABH
Ozmolal açık ≈ 334 − (2 × 129 + 110/18 + 40/2,8) ≈ 56 → mannitol birikimi ve ozmotik nefroz; mannitol kesilir, gerekirse diyaliz
Kontrast nefropatisi
SIADH
HES etkisi

Doğru: B. ~20 mOsm/kg yaygın kullanılan ampirik bir eşiktir (kanıta dayalı kesme değeri yok); burada açığın ≈56 olması ve kreatinin artışı güçlü mannitol birikimi/toksisite sinyalidir. Hücreden su çekilerek translokasyonel hiponatremi gelişmiştir. Hemodiyaliz mannitolü uzaklaştırır.

Olgu 24 · Refeeding
38 yaşında kadın, anoreksiya nervoza, BKİ 13 kg/m²; parenteral beslenme 30 kcal/kg ile başlanmış. 2. gün konfüzyon, kas güçsüzlüğü; P 0,8 mg/dL, K 2,9 mmol/L, Mg 1,2 mg/dL.

Doğru yaklaşım? — doğru şıkka tıklayın

PN hızını artır
Refeeding sendromu; BKİ <14 = aşırı risk: beslenmeyi 5 kcal/kg/gün’e indir, sürekli ritim izlemi; IV fosfat, K, Mg; tiamin; günlük elektrolit
Yalnız %20 dekstroz
Diüretik
Fosfat oral, beslenme aynı

Doğru: B. NICE CG32: yüksek riskte en fazla 10 kcal/kg/gün; aşırı riskte (BKİ <14 ya da >15 gün yok denecek kadar alım) 5 kcal/kg/gün ve sürekli ritim izlemi. Fosfat için Na gliserofosfat ya da K fosfat ampul; potasyum ve magnezyum eşlik eder. Beslenme günler içinde kademeli artırılır.

Olgu 24: NICE CG32 (2006, güncelleme 2017). Parenteral tiamin: B1 içeren ampuller.

8 · Olgular · 25–26

Periton diyalizi ve glukometre · Ameliyat sonrası asidoz

Olgu 25 · Periton diyalizi ve glukometre
61 yaşında erkek, diyabetik, CAPD; gece değişimi ikodekstrin. Serviste glukometre 290 mg/dL, 10 Ü insülin yapılmış; 2 saat sonra bilinç bulanık, venöz plazma glukozu 38 mg/dL.

Açıklama? — doğru şıkka tıklayın

İnsülin direnci
GDH-PQQ yöntemli glukometre maltozu glukoz gibi ölçer → yalancı yüksek değer
PD sıvısındaki glukoz emildi
Hipotiroidi
Laktat interferansı

Doğru: B. İkodekstrin metaboliti maltoz birikir. Bu hastalarda glukoz-oksidaz/hekzokinaz yöntemi ya da uyumlu glukometre kullanılır; dosyaya ve yatağa uyarı konur.

Olgu 26 · Ameliyat sonrası asidoz
57 yaşında erkek, uzun abdominal cerrahi; 24 saatte 6 L %0,9 NaCl. pH 7,29, HCO₃ 17, PaCO₂ 35 mmHg, Na 141, Cl 117 mmol/L, laktat 1,1; hemodinami stabil.

En olası neden ve yaklaşım? — doğru şıkka tıklayın

Laktik asidoz
Hiperkloremik (dilüsyonel) metabolik asidoz, anyon açığı 7: sıvı dengeli kristaloide çevrilir, gereksiz sıvı kesilir; bikarbonat gerekmez
DKA
Tip 1 RTA
Ketoasidoz

Doğru: B. %0,9 NaCl SID’i 0’dır; büyük hacimde plazma SID’ini düşürür. Dengeli sıvıya geçiş ve sıvı kısıtlaması yeterlidir.

Olgu 25: FDA güvenlik bildirimi 2009 (GDH-PQQ glukometreler).

8 · Olgular · 27–28

CRRT’de sitrat · Alkol ve dekstroz

Olgu 27 · CRRT’de sitrat
Karaciğer yetersizliği + ABH; CVVHDF’de Regiocit ön-dilüsyon + Biphozyl. 24. saatte: sistemik iyonize Ca 0,82 mmol/L, total Ca 2,6 mmol/L (oran 3,2), anyon açığı yüksek metabolik asidoz.

Yorum? — doğru şıkka tıklayın

Yalnız Ca eksikliği; Ca infüzyonunu artırmak yeterli
Sitrat birikimi (metabolize edilemiyor): sitrat dozunu azalt ya da kes, başka antikoagülasyona geç, Ca’yı düzelt
Metabolik alkaloz
Hipoalbüminemi
Laboratuvar hatası

Doğru: B. Total/iyonize Ca >2,5 sitrat birikimini gösterir; karaciğer yetersizliği ve şok risk etkenidir. Regiocit ve kalsiyumsuz Biphozyl kullanıldığında sistemik iyonize Ca ve oran düzenli izlenir.

Olgu 28 · Alkol ve dekstroz
50 yaşında erkek, alkol kullanım bozukluğu, 1 haftadır kusma. Acilde glukoz 52 mg/dL için %10 dekstroz 500 mL başlanmış; 3 saat sonra konfüzyon, nistagmus, ataksi.

Eksik olan nedir? — doğru şıkka tıklayın

Parenteral tiamin (glukozla birlikte; hipoglisemi tedavisi geciktirilmeden)
Daha fazla glukoz
%3 NaCl
Yalnız magnezyum
Nalokson

Doğru: A. Glukoz yüklemesi tiamin gereksinimini artırır ve Wernicke’yi tetikleyebilir. Magnezyum tiamin bağımlı enzimlerin kofaktörüdür; eksikse birlikte düzeltilir. %10 dekstroz ile birlikte tiamin verilir.

Olgu 28: Parenteral tiamin: B1 içeren ampuller.

8 · Olgular · 29–30

Ultrafiltrasyon yetersizliği · PD hastasında hipokalemi

Olgu 29 · Ultrafiltrasyon yetersizliği
57 yaşında erkek, 3 yıldır CAPD. PET: yüksek taşıyıcı (D/P kreatinin 0,85). Gece 10 saatlik beklemede %2,27 glukozla net UF −250 mL (sıvı geri emiliyor); ödem ve kilo artışı.

Gece beklemesi için en uygun sıvı? — doğru şıkka tıklayın

%3,86 glukozla aynı uzun bekleme
İkodekstrin (Extraneal / Extranefrol / Iconefrol), günde bir torba
Amino asitli PD sıvısı
%1,36 glukoz
Yalnız sıvı kısıtlaması

Doğru: B. Yüksek taşıyıcıda glukoz gradyanı birkaç saatte kaybolur; ikodekstrin kolloid ozmotik etkiyle 8–16 saat sürekli UF sağlar ve glukoz yükünü azaltır. Yüksek glukozlu uzun bekleme hem emilimi hem metabolik yükü artırır.

Olgu 30 · PD hastasında hipokalemi
64 yaşında kadın, 2 yıldır CAPD; iştahı az. K 2,9 mmol/L, Mg 1,7 mg/dL; Dianefrol 4 kullanıyor.

Doğru yaklaşım? — doğru şıkka tıklayın

PD’yi bırakıp hemodiyalize geç
PD sıvılarında K yoktur: önce oral K ve beslenme desteği; gerekirse torbaya KCl (ör. 4 mmol/L) eklenir; Mg ve olası diüretik gözden geçirilir
IV %22,5 KCl ampul bolus
Potasyum bağlayıcı başla
Ca 1,75’li sıvıya geç

Doğru: B. Glukoz–laktat PD sıvılarının hiçbiri K içermez; PD hastalarında hipokalemi sıktır ve peritonit riskiyle ilişkilidir. Torbaya KCl eklenirse aseptik teknik ve serum K izlemi gerekir.

Kendinizi sınayın

30 soru · bileşim, ampuller, hesaplar ve kanıtlar

9 · Kendinizi sınayın · 1–4

Kendinizi sınayın (1–4)

1. Klorür içeriği en yüksek olan hangisidir? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer
Dengeli elektrolit (İzolen tipi)
Ringer (laktatsız)
İzolen-S pH 7,4
%0,9 NaCl

Doğru: C. Ringer 156 mmol/L (SF 154, LR 109, İzolen 103, İzolen-S 98).

2. %7,5’lik 10 mL KCl ampulünde kaç mmol K vardır? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: B. 750 mg ÷ 74,55 = 10 mmol (391 mg K). %22,5’lik ampul 30 mmol.

3. 1 L %5 dekstrozun yaklaşık ne kadarı damar içinde kalır? — doğru şıkka tıklayın

≈80–100 mL
≈250 mL
≈500 mL
≈750 mL
1000 mL

Doğru: A. Glukoz yakılınca saf su gibi tüm kompartmanlara dağılır (plazma payı ~%8).

4. 1 g MgSO₄·7H₂O kaç mmol magnezyumdur? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: C. 4 mmol = 8 mEq = 98 mg Mg. %15 ampul (1,5 g) = 6 mmol.

9 · Kendinizi sınayın · 5–8

Kendinizi sınayın (5–8)

5. %8,4 NaHCO₃’ün 1 mL’si kaç mmol bikarbonattır? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: C. Bir molar çözelti: 1 mL = 1 mmol Na + 1 mmol HCO₃; ozmolarite ~2000 mOsm/L.

6. 25 g glukoz için kaç mL %20 dekstroz gerekir? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: C. %20 = 200 g/L → 125 mL. %50’den 50 mL, %10’dan 250 mL.

7. Periferik venden verilen sıvıda önerilen en yüksek K konsantrasyonu? — doğru şıkka tıklayın

10 mmol/L
20 mmol/L
40 mmol/L
80 mmol/L
100 mmol/L

Doğru: C. Periferik ≤40, santral ≤100 mmol/L; hız genelde ≤10 mmol/saat.

8. Kalsiyum içermeyen dengeli kristaloid hangisidir? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer
İzolen tipi (asetat–sitrat)
İzolen-S tipi (pH 7,4)
Ringer
Haemaccel

Doğru: C. İzolen-S/İzoleks-S/Isolyte-S pH 7,4 Ca içermez; transfüzyonla uyumlu başlangıç sıvısıdır.

9 · Kendinizi sınayın · 9–12

Kendinizi sınayın (9–12)

9. Türkiye’deki asetat–sitrat tipi dengeli elektrolitin K içeriği? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: D. K 10 mmol/L; KÜB’de anüri ve ağır böbrek yetersizliği kontrendikasyondur.

10. 100 mL %3 NaCl kaç mmol Na içerir? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: C. 513 mmol/L × 0,1 L ≈ 51 mmol.

11. “1/3 dekstroz–salin” çözeltisinin Na içeriği? — doğru şıkka tıklayın

34
38,5
51,3
77
154 mmol/L

Doğru: C. %0,3 NaCl = 51,3 mmol/L; dekstroz %3,33.

12. Glycophos/Glosfate 1 mL’sinde ne vardır? — doğru şıkka tıklayın

1 mmol K + 0,6 mmol P
1 mmol P + 2 mmol Na
2 mmol P + 1 mmol Na
3 mmol P
Yalnız fosfat, Na yok

Doğru: B. Sodyum gliserofosfat: 1 mL = 1 mmol fosfat + 2 mmol Na; 20 mL = 20 mmol P.

9 · Kendinizi sınayın · 13–16

Kendinizi sınayın (13–16)

13. %20 mannitolün ozmolaritesi yaklaşık? — doğru şıkka tıklayın

274
549
820
1098
2000 mOsm/L

Doğru: D. 200 g/L ÷ 182 = 1098 mOsm/L.

14. TİTCK listesine göre Türkiye’de ampul olarak ruhsatlı OLMAYAN hangisidir? — doğru şıkka tıklayın

KCl %22,5
MgSO₄ %15
Kalsiyum klorür
NaHCO₃ %8,4
Ca glukonat/levülinat

Doğru: C. CaCl₂, sodyum fosfat, THAM ve %50 dekstroz ampulü listede yok.

15. Hangisi damar içine verilmez? — doğru şıkka tıklayın

%0,45 NaCl
%1,5 glisin
%10 dekstroz
1/6 M Na laktat
Dekstran 40

Doğru: B. Glisin ürolojik irrigasyon sıvısıdır; emilimi TUR sendromu yapar.

16. NICE’e göre erişkin günlük idame su gereksinimi? — doğru şıkka tıklayın

10–15 mL/kg
25–30 mL/kg
40–50 mL/kg
60 mL/kg
100 mL/kg

Doğru: B. Ayrıca Na, K, Cl ~1 mmol/kg/gün ve 50–100 g glukoz.

9 · Kendinizi sınayın · 17–20

Kendinizi sınayın (17–20)

17. SMART çalışmasının ana bulgusu? — doğru şıkka tıklayın

Dengeli sıvıyla mortalite yarıya indi
Dengeli sıvıyla MAKE30’da küçük ama anlamlı azalma (%14,3 vs %15,4)
SF üstün bulundu
Fark bulunmadı ve erken durduruldu
Albümin üstün bulundu

Doğru: B. Küme randomize, 15 802 yoğun bakım hastası (NEJM 2018).

18. BEST-Fluids (2023) çalışmasının bulgusu? — doğru şıkka tıklayın

Dengeli sıvıyla daha fazla hiperkalemi
Dengeli sıvıyla gecikmiş greft fonksiyonu azaldı (%30 vs %40)
SF ile greft sağkalımı arttı
HES ile DGF azaldı
Fark yok

Doğru: B. Kadaverik böbrek nakli, Plasma-Lyte vs SF (Lancet 2023).

19. 6 L parasentezde verilecek albümin? — doğru şıkka tıklayın

12 g
24 g
48 g
100 g
Gerekmez

Doğru: C. Çekilen her litre için 8 g (>5 L parasentezde).

20. HES hakkında doğru ifade? — doğru şıkka tıklayın

Sepsiste ilk tercih
Kritik hastada ABH ve renal replasman gereksinimini artırır; sepsiste kontrendike
Böbrek nakli sonrası önerilir
Kanamayı azaltır
Anafilaksi riski jelatinden yüksektir

Doğru: B. 6S ve CHEST; AB’de 2022’de ruhsat askısı önerildi.

9 · Kendinizi sınayın · 21–24

Kendinizi sınayın (21–24)

21. Uluslararası Plasma-Lyte 148’e bileşimce en yakın Türk ürün ailesi? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer
İzolen (asetat–sitrat)
İzolen-S / Isolyte-S pH 7,4
İzolen-M
1/3 dekstroz–salin

Doğru: C. Na 141, K 5, Mg 1,5, Cl 98, asetat 27, glukonat 23 mmol/L.

22. Phoxilium’u diğer CRRT sıvılarından ayıran özellik? — doğru şıkka tıklayın

Kalsiyumsuzdur
Fosfat içerir (1,2 mmol/L)
Sitrat içerir
Laktat tamponludur
Potasyumsuzdur

Doğru: B. Uzun CRRT’de hipofosfatemiyi önler; Biphozyl de fosfatlıdır ama kalsiyumsuzdur.

23. Laktatlı Ringer’in in vivo SID’i yaklaşık? — doğru şıkka tıklayın

Doğru: C. Na 130 + K 4 + Ca 2,7 − Cl 109 ≈ 28 mEq/L.

24. Türkiye’deki 10 mL Ca glukonat/levülinat ampulündeki elementer Ca? — doğru şıkka tıklayın

≈9 mg
≈27 mg
≈95 mg
≈270 mg
≈800 mg

Doğru: C. ≈94,7 mg (2,2–2,4 mmol); 10 mL %10 CaCl₂ ≈ 270 mg’dır.

9 · Kendinizi sınayın · 25–28

Kendinizi sınayın (25–28)

25. Eritrosit süspansiyonuyla aynı hattan verilebilecek sıvı? — doğru şıkka tıklayın

Laktatlı Ringer
İzolen tipi (Ca içeren)
%0,9 NaCl
%5 dekstroz
Haemaccel

Doğru: C. Ca içerenler sitratı bağlar; dekstroz hemoliz yapabilir.

26. Ağır semptomatik hiponatremide ilk 24 saatteki en fazla düzelme (ODS riski yüksek değilse)? — doğru şıkka tıklayın

4
6
10
14
18 mmol/L

Doğru: C. ≤10 (yüksek riskte ≤8); ilk saatlerde 4–6 mmol/L artış yeterli.

27. 70 kg genç erkek, Na 120: 1 L %3 NaCl ile beklenen artış (Adrogué–Madias)? — doğru şıkka tıklayın

≈3
≈6
≈9
≈14
≈20 mmol/L

Doğru: C. TBW 42 L; (513 − 120)/(42 + 1) ≈ 9 mmol/L.

28. Serbest su açığı formülü? — doğru şıkka tıklayın

TBW × (140/Na − 1)
TBW × (Na/140 − 1)
Ağırlık × 0,6 × Na
(Na − 140) × 4
TBW + 1

Doğru: B. Kronik hipernatremide günde ≤10 mmol/L düşürülür; devam eden kayıplar eklenir.

9 · Kendinizi sınayın · 29–30

Kendinizi sınayın (29–30)

29. Physioneal 40’ın tamponu nedir? — doğru şıkka tıklayın

40 mmol/L laktat
25 mmol/L bikarbonat + 15 mmol/L laktat
40 mmol/L asetat
35 mmol/L laktat
Sitrat

Doğru: B. “40” toplam tamponu gösterir; iki bölmeli, karışım pH’ı 7,4. Biyonefrol 40 aynı tampon tipindedir.

30. Dianeal tipi formüldeki %1,36 glukozlu PD sıvısı litrede kaç g glukoz içerir? — doğru şıkka tıklayın

1,36
13,6
15
22,7
38,6

Doğru: B. 13,6 g/L anhidr glukoz = %1,5 monohidrat (75,5 mmol/L). stay•safe/Balance %1,5 = 15 g/L anhidr.

Kaynaklar

TİTCK. Ruhsatlı Beşeri Tıbbi Ürünler Listesi, 02.10.2026 (İRD-LST-15). Ürün adları ve askı durumları.
Ürün kısa ürün bilgileri (KÜB): Polifleks/PF İzolen, İzolen-S, İzolen-M, İzolen-P, Laktatlı Ringer, %5D/%0,45 NaCl/%0,3 KCl, 1/3 ve 1/4 Polideks, Calcium Picken, potasyum fosfat, MgSO₄ %15 ampuller, Volizolen ve diğer ürünlerin KÜB’leri.
National Institute for Health and Care Excellence. Intravenous fluid therapy in adults in hospital (CG174), 2013, güncelleme 2017.
Surviving Sepsis Campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock 2026. Intensive Care Med / Crit Care Med 2026.
Umpierrez GE ve ark. Hyperglycemic crises in adults with diabetes: a consensus report. Diabetes Care 2024;47:1257–1275.
UK Kidney Association. Clinical practice guideline: treatment of acute hyperkalaemia in adults, 2023.
National Institute for Health and Care Excellence. Nutrition support for adults (CG32), 2006, güncelleme 2017.
Spasovski G ve ark. Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia. Eur J Endocrinol 2014;170:G1–G47.
Verbalis JG ve ark. Diagnosis, evaluation, and treatment of hyponatremia: expert panel recommendations. Am J Med 2013;126:S1–S42.
Adrogué HJ, Madias NE. Hyponatremia. N Engl J Med 2000;342:1581–1589. — Hypernatremia. N Engl J Med 2000;342:1493–1499.
Semler MW ve ark. Balanced crystalloids versus saline in critically ill adults (SMART). N Engl J Med 2018;378:829–839.
Self WH ve ark. Balanced crystalloids versus saline in noncritically ill adults (SALT-ED). N Engl J Med 2018;378:819–828.
Zampieri FG ve ark. Effect of intravenous fluid treatment with a balanced solution vs 0.9% saline (BaSICS). JAMA 2021;326:818–829.
Finfer S ve ark. Balanced multielectrolyte solution versus saline in critically ill adults (PLUS). N Engl J Med 2022;386:815–826.
Hammond NE ve ark. Balanced crystalloids versus saline in critically ill adults — a systematic review with meta-analysis. NEJM Evid 2022;1(2).
Collins MG ve ark. Balanced crystalloid solution versus saline in deceased donor kidney transplantation (BEST-Fluids). Lancet 2023;402:105–117.
Jaber S ve ark. Sodium bicarbonate therapy for patients with severe metabolic acidaemia in the ICU (BICAR-ICU). Lancet 2018;392:31–40.
Jung B ve ark. Sodium bicarbonate for severe metabolic acidemia and acute kidney injury: the BICARICU-2 randomized clinical trial. JAMA 2025.
Kodadek L ve ark. Rhabdomyolysis: an AAST Critical Care Committee clinical consensus document. Trauma Surg Acute Care Open 2022;7:e000836.
Cook AM ve ark. Guidelines for the acute treatment of cerebral edema in neurocritical care patients. Neurocrit Care 2020.
Perner A ve ark. Hydroxyethyl starch 130/0.42 versus Ringer's acetate in severe sepsis (6S). N Engl J Med 2012;367:124–134. Myburgh JA ve ark. (CHEST). N Engl J Med 2012;367:1901–1911.
European Medicines Agency, PRAC. Hydroxyethyl starch solutions: recommendation to suspend marketing authorisations, 2022.
European Association for the Study of the Liver. Clinical practice guidelines for decompensated cirrhosis. J Hepatol 2018;69:406–460.
Malbrain MLNG ve ark. Principles of fluid management and stewardship in septic shock. Ann Intensive Care 2018;8:66.
Sever MS, Vanholder R ve ark. Recommendations for the management of crush victims in mass disasters. Nephrol Dial Transplant 2012;27(Suppl 1):i1–i67.
Güncel iç hastalıkları başvuru kitabı (sıvı–elektrolit ve asit–baz bölümleri) ve ilgili uluslararası kılavuzlar.